അൾജീറിയ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>അൾജീറിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1872</id>
    <revision>
      <id>4618930</id>
      <parentid>4603414</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T00:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76260" sha1="oru9s1sfamidqcy8eexvod7i941jhqb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Algeria}}
{{Infobox Country or territory
|native_name                 = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt; الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية &lt;br /&gt;''Al-Jumhūrīyah al-Jazā’irīyah&lt;br /&gt;ad-Dīmuqrāṭīyah ash-Sha’bīyah''&lt;/span&gt;
|conventional_long_name      = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt;പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അൾജീരിയ&lt;/span&gt;
|common_name                 = അൾജീരിയ
|national_anthem             = &lt;span style=&quot;line-height:1.25em;&quot;&gt;''[[കസ്സമാൻ]]''{{spaces|2}}&lt;small&gt;(അറബിക്)&lt;br /&gt;''ദ് പ്ലെഡ്ജ്''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|national_motto              = &lt;span style=&quot;line-height:1.25em;&quot;&gt;&lt;big&gt; من الشعب و للشعب &lt;/big&gt;{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[അറബിക് ഭാഷ|അറബിക്]])&lt;br /&gt;&quot;ജനങ്ങളിൽ നിന്ന്, ജനങ്ങൾക്കുവേണ്ടി&quot;&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|image_flag                  = Flag of Algeria.svg
|image_coat                  = National Emblem of Algeria (bronze effect).svg
|symbol_type                 = എംബ്ലം
|image_map                   = Algeria in its region.svg
|official_languages          = &lt;span style=&quot;line-height:1.25em;&quot;&gt;''[[പ്രധാന ഭാഷ]]:''{{spaces|3}}[[അറബിക്]],&amp;nbsp;[[ബെർബെർ ഭാഷകൾ|ബെർബെർ]]&lt;br /&gt;''[[പൊതു ഭാഷ]]:''{{spaces|2}}[[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]]{{smallsup|1}}&lt;/span&gt;
|capital                     = [[അൾജിയേഴ്സ്]]
|latd=36 |latm=42 |latNS=N |longd=3 |longm=13 |longEW=E
|largest_city                = capital
|government_type             = [[സെമി-പ്രസിഡൻഷ്യൽ]] [[റിപ്പബ്ലിക്ക്]]
|leader_title1               = [[അൾജീരിയയുടെ രാഷ്ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതി]]
|leader_name1                = [[അബ്ദെലസീസ് ബൌറ്റെഫ്ലിക]]
|leader_title2               = [[അൾജീരിയയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാ‍നമന്ത്രി]]
|leader_name2                = [[അബ്ദെലസീസ് ബെൽഖാടെം]]
|sovereignty_type            = [[അൾജീരിയയുടെ ചരിത്രം|ഭരണചരിത്രം]]
|established_event1          = [[സിയാനിഡ്]] രാജവംശം
|established_date1           = [[1236]] മുതൽ
|established_event2          = [[ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമാൻ]]&amp;nbsp;ഭരണം
|established_date2           = [[1516]] മുതൽ
|established_event3          = [[ഫ്രഞ്ച് കൊളോണിയൽ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ|ഫ്രെഞ്ച്]]&amp;nbsp; ഭരണം
|established_date3           = [[1830]] മുതൽ
|established_event4          = റിപ്പബ്ലിക്ക്
|established_date4           = [[ജൂലൈ 5]], [[1962]]
|area_rank                   = 11-ആം
|area_magnitude              = 1 E12
|area                        = 2,381,741
|areami²                     = 919,595 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water               = വളരെ തുഛം
|population_estimate         = 33,190,000	
|population_estimate_year    = 2007
|population_estimate_rank    = 35-ആം
|population_census           = 29,100,867
|population_census_year      = 1998
|population_density          = 14
|population_densitymi²       = 36 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank     = 196-ആം
|GDP_PPP_year                = 2006
|GDP_PPP                     = $2534 കോടി
|GDP_PPP_rank                = 38-ആം
|GDP_PPP_per_capita          = $7,700
|GDP_PPP_per_capita_rank     = 88-ആം
|GDP_nominal                 = $1020.26 കോടി
|GDP_nominal_rank            = 48-ആം
|GDP_nominal_year            = 2005
|GDP_nominal_per_capita      = $3,086
|GDP_nominal_per_capita_rank = 84-ആം
|HDI_year                    = 2004
|HDI                         = {{increase}} 0.728
|HDI_rank                    = 102-ആം
|HDI_category                = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;മദ്ധ്യം&lt;/font&gt;
|Gini                        = 35.3
|Gini_year                   = 1995
|Gini_category               = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;മദ്ധ്യം&lt;/font&gt;
|currency                    = [[അൾജീരിയൻ ദിനാർ]]
|currency_code               = DZD
|time_zone                   = [[Central European Time|സി.ഇ.റ്റി]]
|utc_offset                  = +1
|time_zone_DST               = not observed
|utc_offset_DST              = 
|demonym                     = അൾജീരിയൻ
|cctld                       = [[.dz]]
|calling_code                = 213
|footnote1                   = [[കബ്യിൽ ഭാഷ|കബ്യിൽ]] ഭാഷയും [[കബ്യിലിയ|കബ്യിലിയയിൽ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ്, ഇതുപോലുള്ള മറ്റ് [[ബെർബെർ ഭാഷ|ബെർബെർ ഭാഷകളും]] &quot;[[ദേശീയ ഭാഷ|ദേശീയ ഭാഷകളായി]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു&quot;.
}}

'''അൾജീരിയ''' ({{lang-ar|الجزائر}}, ''അൽ ജസ'യിർ'' {{IPA2|ɛlʤɛˈzɛːʔir}}, [[ബെർബെർ ഭാഷ|ബെർബെർ]]: [[പ്രമാണം:Algeria tifinagh.svg]], ''ലെഡ്സായെർ'' {{IPA|[ldzæjər]}}), ഔദ്യോഗിക നാമം: '''പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അൾജീരിയ''' [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ]] വൻ‌കരയിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യമാണ്.&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |title=സി.ഐ.എ ഫാക്ട്‌ബുക്ക് |access-date=2007-06-05 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെ സ്വതന്ത്ര പരമാധികാര രാജ്യമാണ്‌ അൾജീറിയ. ദ്വീപ്‌ എന്നർത്ഥമുള്ള അറബി വാക്കിൽ നിന്നാണ്‌ അൾജീറിയ എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്‌. ഭരണഘടനാപരമായി അൾജീറിയ ഒരു അറബി, ഇസ്ലാമിക രാജ്യമാണ്. അൾജീരിയയുടെ അയൽ രാജ്യങ്ങൾ [[ടുണീഷ്യ]] (വടക്കുകിഴക്ക്), [[ലിബിയ]] (കിഴക്ക്), [[നീഷർ]] (തെക്കുകിഴക്ക്), [[മാലി]], [[മൗറിത്താനിയ]] (തെക്കുവടക്ക്), [[മൊറോക്കോ]], [[പശ്ചിമ സഹാറ]]യുടെ ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾ (പടിഞ്ഞാറ്) എന്നിവയാണ്. [[അൾജീരിയൻ ഭരണഘടന|ഭരണഘടനാപരമായി]] അൾജീരിയ ഒരു [[ഇസ്ലാം|ഇസ്ലാമിക്ക്]] [[അറബ്]], [[അമാസിഘ്]] (ബെർബെർ) രാജ്യമാണ്. &lt;ref&gt;http://www.apn-dz.org/apn/english/constitution96/preambule.htm ഭരണഘടന 1996&lt;/ref&gt; അൾജീരിയ [[ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ]], [[ഒപെക്]] (പെട്രോളിയം കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ സംഘടന) എന്നിവയുടെ അംഗമാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

=== ഭൂവിജ്ഞാനീയം ===
ഭൂവിജ്ഞാനപരമായി [[സഹാറ|സഹാറാമരുഭൂമി]], അറ്റ്ലസ് പീഠപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ അൽജീരിയയെ രണ്ടായി വിഭജിക്കാം. ഭൗമായുസ്സിലെ പ്രാചീന യുഗങ്ങൾ മുതൽക്കേ കാര്യമായ പ്രതലവ്യതിയാനങ്ങൾക്കു വിധേയമാകാതെ തുടർന്നുപോന്ന ഉറച്ച [[ശില|ശിലാഘടനയാണ്]] സഹാറാപ്രദേശത്തിനുള്ളത്. പ്രീകാംബ്രിയൻ ശിലകളുടെ മേൽ പാലിയോസോയിക് യുഗത്തിലേതായ നിക്ഷേപങ്ങളും ക്രിട്ടേഷ്യസ് യുഗത്തിൽ [[സമുദ്രം|സമുദ്രാതിക്രമണത്തിനു]] വിധേയമായതിലൂടെ രൂപംകൊണ്ടിട്ടുള്ള [[ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്]] അട്ടികളുടെ നേരിയ ആവരണങ്ങളും അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ശിലാസംരചന. ഉത്തര അൽജീരിയ അറ്റ്ലസ് വലന പർവതന(folded mountain)ങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗമാണ്. ഭൂവിജ്ഞാനികളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ സഹാറ, റ്റിറേനിയ എന്നീ പുരാതന ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഞെരുങ്ങലിൽപ്പെട്ട് മടങ്ങി ഉയർന്നു പർവതങ്ങളായിത്തീർന്ന ഒരു ഭൂഅഭിനതിയാണ് അൽജീരിയ. ഈ പർവതന പ്രക്രിയയുടെ കാലം ടെർഷ്യറിയുഗമായി അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, [[മണൽക്കല്ല്]] തുടങ്ങിയവയുടെ ആധിക്യമുള്ള നൂതനശിലാക്രമങ്ങളാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്.

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
ഉത്തര അൽജീരിയയിൽ [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി|മെഡിറ്ററേനിയൻ]] തീരത്തിനു സമാന്തരമായും സഹാറയ്ക്ക് അരികിലായും രണ്ടു പർവതനിരകൾ കാണുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിലായി നിമ്നോന്നതഭാഗങ്ങൾ കുറഞ്ഞ ഒരു പീഠപ്രദേശവുമുണ്ട്. വടക്കേ അറ്റത്തെ പർവതനിരയുടെ ശാഖകളായ കുന്നുകൾ സമുദ്രതീരത്തോളം വിച്ഛിന്നമായി നീണ്ടു കാണുന്നു. അവയ്ക്കു പിറകിലായുള്ള മലനിര 'ടെൽ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സമുദ്രതീരത്ത് ഈ നിരകളുടെ ശരാശരി ഉയരം 450 മീ. ആണ്. എന്നാൽ ഉള്ളിലേക്കു പോകുന്തോറും അതു ഗണ്യമായി കൂടുന്നു. അൽജിയേഴ്സിനടുത്തുള്ള ജുർജുരായുടെ ഉയരം 2,308 മീ. ആണ്. ഈ മലനിരകൾക്കിടയ്ക്ക് ഫലഭൂയിഷ്ഠങ്ങളായ നിരവധി താഴ്വരകളുണ്ട്; ഇവ പൊതുവേ ക്രമരഹിതമായി കാണപ്പെടുന്നു. സമുദ്രതീരത്തുള്ള പർവതനിരകൾ മൊറോക്കോയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗം മുതൽ ട്യുണീഷ്യവരെ എത്തുന്നു. തെസ്സാല, ക്വാർസെനിസ് എന്നിവ ഈ മലനിരകളുടെ അൽജീരിയൻ ഭാഗങ്ങളാണ്.
[[പ്രമാണം:Algeria Topography.png|thumb|Topographic map of Algeria]]
സമുദ്രതീര മലനിരകൾക്കും, തെ. സഹാറ-അറ്റ്ലസിനും മധ്യേ ഏതാണ്ട് സമനിരപ്പായുള്ള പീഠപ്രദേശമാണുള്ളത്. ശരാശരി 1,050 മീ. ഉയരത്തിലുള്ള ഈ പ്രദേശം സ്റ്റെപ് മാതൃകയിലുള്ള പുൽമേടുകളും, ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ചതുപ്പുകളും ഉൾക്കൊണ്ടു കാണുന്നു. ഗ്രീഷ്മകാലത്തു വരണ്ടുണങ്ങുന്ന ഈ ചതുപ്പുകൾ ശിശിരകാലത്തു ലവണജലതടാകങ്ങളായി രൂപാന്തരം പ്രാപിക്കുന്നു; 'ഷാട്ട്' (ചോട്ട്) എന്നാണ് ഇവ അറിയപ്പെടുന്നത്. സഹാറ-അറ്റ്ലസ് കി.പടിഞ്ഞാറായി രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ഉയർന്നമലനിരകളാണ്. ഉത്തര അൽജീരിയയുടെ കാലാവസ്ഥയിൽ തെക്കുള്ള സഹാറാമരുഭൂമിയുടെ പ്രഭാവം ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഈ പർവതങ്ങളാണ്. തെ പ-വ. കി. ആയി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവയുടെ ഉയരം ക്രമേണ കുറഞ്ഞ് വടക്കുള്ള പീഠപ്രദേശത്ത് ലയിക്കുന്നു. 

=== കാലാവസ്ഥ ===

മെഡിറ്ററേനിയൻ സമുദ്രത്തിനും വിസ്തൃതമായ സഹാറാമരുഭൂമിക്കും ഇടയ്ക്കുള്ള സ്ഥാനം കാലാവസ്ഥയിൽ ഋതുവ്യവസ്ഥകൾക്കു കൂടുതൽ സ്വാധീനത കൈവരുത്തുന്നു. ശൈത്യകാലത്താണ് മഴ ലഭിക്കുന്നത്; പശ്ചിമവാതങ്ങളുടെ പ്രഭാവം മൂലമുള്ള ചുഴലിമഴ (cyclonic rain) ഇവിടെ സാധാരണമാണ്. ഗ്രീഷ്മകാലത്തു വ.കിഴക്കുനിന്നെത്തുന്ന ശുഷ്കമായ ഉഷ്ണക്കാറ്റുകളുടെ പ്രഭാവം മൂലം പൊതുവേ വരൾച്ച അനുഭവപ്പെടുന്നു. മൊത്തത്തിൽ ആർദ്രവും തണുത്തതുമായ ശൈത്യകാലവും വരണ്ടു ചൂടു കൂടിയ വേനൽക്കാലവുമാണുള്ളത്. എല്ലാ മാസങ്ങളിലും സൂര്യപ്രകാശം വേണ്ടുവോളം ലഭിക്കുന്നു. തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കടൽക്കാറ്റുകളുടെ ഫലമായി കാലാവസ്ഥ ഏറെക്കുറെ സമീകൃതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ അത്യുഷ്ണവും മഴക്കുറവും അനുഭവപ്പെടുന്ന മരുപ്രദേശങ്ങളാണ്.

=== സസ്യജാലം ===
വടക്കേ അൽജീരിയയിൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയ്ക്കിണങ്ങുന്ന സസ്യജാലമാണുള്ളത്. സഹാറ- അറ്റ്ലസ് വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ സസ്യസമൃദ്ധമാണ്; അൽജീരിയയിൽ മാത്രം കണ്ടുവരുന്ന മുന്നൂറോളമിനം ചെടികളുണ്ട്. തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലേക്കു ചെല്ലുന്തോറും മഴക്കുറവു മൂലം സസ്യങ്ങളുടെ വിതരണം ക്രമേണ കുറഞ്ഞുവരുന്നു. 

മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശത്ത് നിത്യഹരിതവൃക്ഷങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളുമാണ് സാർവത്രികമായുള്ളത്; താഴ്വാരങ്ങളിലും കടൽത്തീരത്തുള്ള കുന്നുകളിലും ഒലീവ് വൃക്ഷങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി വളരുന്നു. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ആലെപ്പോ, പൈൻ, കോർക്ക്, ഓക്, സെഡാർ, തൂജ തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളാണ് ധാരാളമായുള്ളത്. കുന്നിൻചരിവുകളും താഴ്വാരങ്ങളും പടർപ്പുകൾ മൂടി കാണപ്പെടുന്നു. തെക്കോട്ടു പോകുന്തോറും സ്റ്റെപ് മാതൃകയിലുള്ള സസ്യജാലമാണുള്ളത്; ഉയരം കുറഞ്ഞ പുൽവർഗങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളും അങ്ങിങ്ങായി ജലസമൃദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ ജൂണിപെർ വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങളും കാണാം. സഹാറാപ്രദേശം സസ്യരഹിതമായ മണൽപ്പുറങ്ങളാണ്; അങ്ങിങ്ങായി മരൂരുഹങ്ങളും വളരുന്നു. 

=== ജന്തുവർഗങ്ങൾ ===

മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയാണെങ്കിൽ പോലും ആന, സിംഹം തുടങ്ങിയ വന്യമൃഗങ്ങൾ കാണാനില്ല. ഇവ നാമാവശേഷമായിയെന്നു കരുതാം. കാട്ടുപന്നി, കുറുനരി തുടങ്ങിയവയും മാൻവർഗങ്ങളുമാണ് ഇപ്പോഴുള്ള വന്യമൃഗങ്ങൾ. പിതിക്കസ് ഇനുവസ് (pithecus innuus) എന്ന പ്രത്യേകയിനം കുരങ്ങുകളെയും അൽജീരിയയിൽ കാണാം. കഴുകൻ, പരുന്ത്, ഒട്ടകപ്പക്ഷി തുടങ്ങിയ പക്ഷികളും സമൃദ്ധമായി ഉണ്ട്. മരുപ്രദേശങ്ങളിൽ കൊമ്പുള്ള അണലികളും തേൾവർഗങ്ങളും ധാരാളമാണ്.

== ജനങ്ങളും ജീവിതരീതിയും ==

അൽജീരിയയിലെ പ്രാചീനനിവാസികൾ ബെർബർവർഗക്കാരായിരുന്നു. അറബികളുടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ അൽജീരിയയിൽ അറബിസംസ്കാരവും ഇസ്ലാം വിശ്വാസവും വ്യാപിക്കുന്നതിനു സഹായകമായി. എന്നാൽ അറബികൾ ഈ പ്രദേശത്തു സ്ഥിരമായി പാർപ്പുറപ്പിക്കുകയോ സങ്കരവർഗങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നതിനു സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി പാർപ്പുറപ്പിച്ചു കാർഷികവൃത്തിയിലേർപ്പെട്ടിരുന്ന ബെർബർ വർഗക്കാർ തനതായ സംസ്കാരം അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പ്രത്യേകം തത്പരരായിരുന്നു. അറബികൾ സാധാരണയായി കൂടാരങ്ങൾ നിർമിച്ചു പാർത്തുപോന്ന സാർഥവാഹന്മാരായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യകാലത്തും മുസ്ലിങ്ങളുടെ സംഖ്യ ഗണ്യമായി വർധിച്ചു. യൂറോപ്യരും ഇസ്ലാമികേതര സമുദായങ്ങളും തലസ്ഥാനമായ അൽജിയേഴ്സിലും തെക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലുമാണു പാർപ്പുറപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. യൂറോപ്യരിൽ ഭൂരിപക്ഷവും ഫ്രഞ്ചുകാരാണ്; സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കു ശേഷം ഇവരുടെ സംഖ്യ ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. യൂറോപ്യരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കത്തോലിക്കരാണ്. ജനപ്പെരുപ്പം അൽജീരിയയുടെ വികസനത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുന്നു. 

പ്രധാന ഭാഷ അറബിയാണ്. പ്രാക്തനഭാഷകളിൽ ഇന്നും പ്രചാരത്തിലുള്ളത് ബെർബർ ആണ്. താരെഗ് വർഗക്കാരാണ് ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നത്. കബീലിയാ പ്രദേശത്തും ആറെസ് മലവാരങ്ങളിലും ഇതിനു പ്രചാരമുണ്ട്.

== സമ്പദ്ഘടന ==

=== കൃഷി ===
അൽജീരിയയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കൃഷിയോഗ്യമല്ല. എന്നാൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ താഴ്വാരങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയ  കൃഷി സമ്പ്രദായത്തിലൂടെ മികച്ച വിളവ് ലഭിക്കുന്നു. മലഞ്ചരിവുകളും കുന്നിൻപുറങ്ങളും മേച്ചിൽസ്ഥലങ്ങളോ, നിയന്ത്രിത വനങ്ങളോ ആയി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി താരതമ്യേന കുറവാണ്. ഗോതമ്പ്, ബാർലി, ഓട്സ് എന്നീ ധാന്യങ്ങളാണ് പ്രധാനവിളകൾ. മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തുള്ള ഒറാൻ ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റിൽ മുന്തിരിക്കൃഷി ധാരാളമായി നടക്കുന്നു. ഒലീവ് മരങ്ങളും, നാരകം, ആപ്രിക്കോട്ട്, ബദാം തുടങ്ങിയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളും സമൃദ്ധമാണ്. സമുദ്രതീരഭാഗങ്ങളിൽ ശിശിരകാലം കാഠിന്യം കുറഞ്ഞ് അനുഭവപ്പെടുന്നതിനാൽ പച്ചക്കറിക്കൃഷി സാമാന്യമായി നടക്കുന്നു. കോൺസ്റ്റന്റയിൻ ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റിൽ പുകയിലക്കൃഷി അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ജലസേചനസൗകര്യങ്ങളും പദ്ധതികളും താരതമ്യേന വിരളമാണ്. സഹാറാപ്രദേശത്ത് ഈന്തപ്പന കൃഷി ചെയ്യുന്നു. 

പീഠപ്രദേശത്തും അറ്റ്ലസ് പർവതത്തിന്റെ കടൽത്തീരനിരകളിലും ആടുവളർത്തൽ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആടുവളർത്തലിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സഞ്ചാരികളായ ഇടയൻമാരിൽ അധികവും മുസ്ലിങ്ങളാണ്. 
=== വനവിഭവങ്ങൾ ===
കോർക്ക് ആണ് ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട വനവിഭവം. ടെലിഗ്രാഫ് തൂണുകൾക്കും റെയിൽപ്പാളങ്ങളിലെ സ്ളീപ്പറുകൾക്കും ഉപയോഗപ്പെടുന്ന പൈൻ വർഗത്തിൽപ്പെട്ട ആലെപ്പോ മരം അറ്റ്ലസിന്റെ കിഴക്കൻ പകുതിയിൽ സുലഭമാണ്. ഓക്, സെഡാർ തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളും ഗണ്യമായി വളരുന്നു. 

=== ധാതുക്കൾ ===
പെട്രോളിയമാണ് അൽജീരിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ധാതുദ്രവ്യം. സഹാറാപ്രദേശത്തിന്റെ വടക്കരികിലും രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ പകുതിയിൽപ്പെട്ട ഹാസി-മസൂദ്, എഡ്ജ്ലെ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലും ധാതുഎണ്ണയുടെയും പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും സമൃദ്ധ നിക്ഷേപങ്ങളുണ്ട്. അൽജീരിയയിൽ എണ്ണ ഉത്പാദനം ഗണ്യമായി നടന്നുവരുന്നു. എണ്ണഖനികളെ കുഴൽമാർഗ്ഗം ബോഗ്, ആർസ്യൂ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളുമായി ബന്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ട്യുണീഷ്യയിലെ ആസ്, സുഖൈരാ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലേക്കും പൈപ്പ് ലൈൻ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. എണ്ണനഗരങ്ങളായ ഹാസി-മസൂദ്, ഹാസി ആമെൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്ന് ഒറാൻ, ആർസ്യൂ എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ അൽജിയേഴ്സിലേക്കു പോകുന്ന ഒരു പൈപ്പ്ലൈൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വൈദ്യുതി ഉത്പാദനവും ഗണ്യമായി വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

ഇരുമ്പ്, നാകം, ഈയം എന്നിവയാണ് സാമ്പത്തികപ്രാധാന്യമുള്ള ഇതരധാതുക്കൾ; പരിമിതമായ തോതിൽ കൽക്കരിയും ലഭിക്കുന്നു. 

=== മത്സ്യബന്ധനം ===
മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്ത് മത്സ്യബന്ധനം വിപുലമായി നടന്നുവരുന്നു; മത്തി, ആൻകോവിയസ്, ടണ്ണി, കവചമത്സ്യം തുടങ്ങിയവയാണു കൂടുതലായി ലഭിക്കുന്നത്. 

=== വ്യവസായം ===

രണ്ടാം ലോകയുദ്ധക്കാലത്താണ് യന്ത്രവത്കൃതവ്യവസായങ്ങൾ അൽജീരിയയിൽ ആരംഭിച്ചത്; എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കുശേഷം സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിന്റെയും മൂലധനത്തിന്റെയും കുറവുമൂലം വ്യാവസായിക പുരോഗതി മന്ദീഭവിക്കുകയുണ്ടായി. ദേശസാത്കരണ നയം വിദേശ മൂലധനത്തെ ആകർഷിക്കാതിരുന്നതും ഇതിനു കാരണമായി ഭവിച്ചു. രാജ്യത്തെ ഇറക്കുമതിയിൽ ഭൂരിഭാഗവും യന്ത്രോത്പാദിത വസ്തുക്കളായിത്തീർന്നു. 

കാനിംഗ്, മദ്യനിർമ്മാണം, ഗവ്യവ്യവസായം, എണ്ണ ശുദ്ധീകരണം തുടങ്ങിയവയും പുകയില സാധനങ്ങൾ, തുകൽ വസ്തുക്കൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണവുമാണ് അൽജീരിയയിലെ പ്രധാന വ്യവസായങ്ങൾ, രാസവളം, തീപ്പെട്ടി, കൊഴുപ്പ്, കടലാസ്, കണ്ണാടി, വാസ്തുദ്രവ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ നിർമ്മാണവും വാർത്താവിനിമയോപകരണങ്ങളുടെ ഉത്പാദനവും വികസിച്ചുവരുന്നു. കുടിൽവ്യവസായങ്ങളിൽ പ്രധാനം പരവതാനി, തുകൽ സാധനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണമാണ്. അന്നാബയിലെ ഇരുമ്പുരുക്കു നിർമ്മാണശാലയാണ് യന്ത്രവത്കൃതവ്യവസായങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുഖ്യം.

=== വാണിജ്യം ===
ഫ്രാൻസാണ് മുഖ്യ വാണിജ്യ പങ്കാളി. തീരുവനിരക്കുകളിലെ അയവാണ് ഇതിനു കാരണം. യന്ത്രോത്പാദിത വസ്തുക്കളും, പഞ്ചസാര, ഭക്ഷ്യഎണ്ണ, ഗവ്യപദാർഥങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുമാണ് മുഖ്യമായ ഇറക്കുമതികൾ. കയറ്റുമതിയിൽ പെട്രോളിയം, വീഞ്ഞ്, ഫലവർഗങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് പ്രാമുഖ്യമുള്ളത്. 

ഫ്രഞ്ചുനാണയമായ ഫ്രാങ്കുമായി ഏതാണ്ട് തുല്യവിലയുള്ള ദീനാർ ആണ് വിനിമയ മാധ്യമം. 

=== ഗതാഗതം ===
റോഡുഗതാഗതം വിപുലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സഹാറാപ്രദേശത്തിനു കുറുകെപ്പോലും മോട്ടോർ ഗതാഗതത്തിനുപയുക്തമായ പാതകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മൊറോക്കോ മുതൽ ട്യുണീഷ്യവരെ ചെന്നെത്തുന്ന മുഖ്യ റെയിൽപ്പാതയുടെ ശാഖകൾ എല്ലാ പ്രധാനതുറമുഖങ്ങളിലേക്കും നീളുന്നതിനു പുറമേ, തെക്കരികിലെ ക്രാംപെൽ, കെനാദ്സാ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളോളവും ദീർഘിച്ചിട്ടുണ്ട്. തലസ്ഥാനമായ അൽജിയേഴ്സാണ് പ്രധാന തുറമുഖം. ധാതുദ്രവ്യങ്ങളുടെ വിപണനംമൂലം അന്നാബയുടെ പ്രാധാന്യവും വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

== ചരിത്രം ==
'അൽ ജെസയർ' (ദ്വീപുകൾ) എന്ന അറബിവാക്കുകളിൽനിന്നാണ് അൽജീരിയ എന്ന വാക്കിന്റെ നിഷ്പത്തി. ഈ പ്രദേശത്ത് മൂന്നു ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപുതന്നെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുള്ളതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ പുരാവസ്തുഗവേഷകർക്കു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രാചീന കാലത്ത് മൊറോക്കോ, അൽജീരിയ, ട്യുണീഷ്യ എന്നീ ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങളുൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ മഗ്രിബ്, ബെർബറി എന്നീ പേരുകളിലറിയപ്പെട്ടുവന്നു. ആധുനിക അൽജീരിയ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശത്തിന് നുമീഡിയ എന്നും പേരുണ്ടായിരുന്നു. വ. മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലും തെ. മരുഭൂമിയുമായിരുന്നു മഗ്രിബിന്റെ അതിർത്തികൾ. 

=== ഫിനീഷ്യർ ===
എ.ഡി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മുസ്ലിങ്ങൾ ഉത്തരാഫ്രിക്കയിൽ എത്തുന്നതു വരെയുള്ള അൽജീരിയൻ ചരിത്രം, ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ആക്രമിക്കുകയും അവിടെ അധിനിവേശം നടത്തുകയും ചെയ്ത ജനവർഗങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരുടെ വിവരണങ്ങളിൽനിന്നാണ് ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഇവിടത്തെ ആദിവാസികൾ ബെർബർ വർഗക്കാരാണ്; ആദ്യം കുടിയേറിപ്പാർത്ത വിദേശീയർ ഫിനീഷ്യരും. ബി.സി. ഏഴാം ശതകത്തിൽ ഫിനീഷ്യർ ഈ ഭൂഭാഗങ്ങളിൽ അവരുടെ കോളനികൾ സ്ഥാപിച്ചു. [[കാർത്തേജ്]] ആയിരുന്നു അവരുടെ മുഖ്യകേന്ദ്രം. നുമീഡിയയിൽ ബി.സി. മൂന്നാം ശ.-ത്തിൽ കാർത്തേജുകാരുടെ സുഹൃത്തായ സിഫാക്സ് എന്ന രാജാവും റോമാക്കാരുടെ അനുകൂലിയായ മാസിനിസ്സാ എന്ന മറ്റൊരു രാജാവും പ്രബലൻമാരായുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം പ്യൂണിക് യുദ്ധത്തിനു (ബി.സി. 218-201) ശേഷം മാസിനിസ്സാ നുമീഡിയ മുഴുവനും തന്റെ ആധിപത്യത്തിൻ കീഴിലാക്കി. മൂന്നാം പ്യൂണിക് യുദ്ധത്തിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ (ബി.സി. 146) [[കാർത്തേജ്]] നിശ്ശേഷം നശിച്ചു. 

=== റോമാക്കാർ ===
കാർത്തേജിന്റെ പതനത്തോടുകൂടി അൽജീരിയ (ബെർബറി പ്രദേശം) റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. അന്നും റോമാക്കാരുടെ ആധിപത്യത്തിനെതിരായ സമരങ്ങൾ ബെർബറി പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ജുഗുർത്ത എന്ന നേതാവ് റോമൻ ഭരണത്തിനെതിരായി ഒളിപ്പോർ പോരാട്ടം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ജുഗുർത്തയെ റോമാക്കാർ തോല്പിച്ച് അൽജീരിയയെ റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രവിശ്യയാക്കി. റോമൻ ആധിപത്യകാലത്ത് പല പ്രദേശങ്ങളിലും കോട്ടകൾ പണികഴിപ്പിച്ച് അവർ രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷിതത്വം കൈവരുത്തി. റോമൻ അധിനിവേശത്തിന്റെ പല അവശിഷ്ടങ്ങളും അവിടെക്കാണാം.

എ.ഡി. 429 മുതൽ ഒരു നൂറ്റാണ്ടുകാലം വാൻഡൽ വർഗക്കാർ ബെർബറി പ്രദേശത്ത് അധീശത്വം സ്ഥാപിച്ചു. റോമൻ സംസ്കാരം ഉൾക്കൊണ്ട തദ്ദേശീയരും വാൻഡൽ വർഗക്കാരും നിരന്തരം സംഘട്ടനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതു വിദേശീയാക്രമണത്തിനു വഴിതെളിയിച്ചു. എ.ഡി. 533-ൽ ബൈസാന്തിയൻ പട്ടാളമേധാവിയായ ബെലിസാറിയസ് വാൻഡലുകളെ തോല്പിച്ച ശേഷം ബെർബറിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് അധികാരം ഉറപ്പിച്ചു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെല്ലാം അക്കാലത്ത് ക്രിസ്തുമതം സാമാന്യമായി പ്രചരിച്ചിരുന്നു.

=== മുസ്ലിങ്ങൾ ===
7-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ഉത്തരാർധത്തിൽ മുസ്ലിങ്ങൾ ഈജിപ്തിൽനിന്നും ബെർബറിയിലേക്കു കടന്നു. ഏതാണ്ട് ഒരു നൂറ്റാണ്ടു കാലംകൊണ്ട് ഈ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ ഇസ്ലാം മതസ്ഥരായി. ഉമയാദ് ഖലീഫമാരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ബെർബറി. എന്നാൽ എ.ഡി. 742-ഓടുകൂടി ദമാസ്കസിന്റെ കേന്ദ്രഭരണത്തിൽനിന്നു സ്വതന്ത്രമായ അനേകം രാജ്യങ്ങൾ അൽജീരിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ രൂപംകൊണ്ടു. താഹർത്ത് കേന്ദ്രമാക്കി റോസ്തമീഡുകളും ഖൈറുവാൻ തലസ്ഥാനമാക്കി അഖ്ലാബിദുകളും ഭരണം നടത്തി. ഖബായിലു(വിവിധ ബെർബർ ഗോത്രങ്ങൾ)കളുടെ സഹായത്തോടെ ഷിയാ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഫാത്തിമിദുകളും തുടർന്ന് 11-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ഉത്തരാർധം വരെ ഫാത്തിമിദുകളുടെ ശത്രുക്കളായിരുന്ന സെനാത്താ ബെർബറുകളും പടിഞ്ഞാറൻ അൽജീരിയയിൽ ശക്തി പ്രാപിച്ചു. അനന്തരം ഈ ഭൂവിഭാഗങ്ങളെല്ലാം അൽമൊറാവിദുകളുടെ സാമ്രാജ്യവിഭാഗമായി. 11-ാം ശ.-ത്തിന്റെ മധ്യകാലത്ത് അറബിഗോത്രങ്ങൾ അൽജീരിയയിൽ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി; ബദൂയിൻ അറബികളുടെ ആക്രമണം അൽജീരിയയിൽ വലിയ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക പരിവർത്തനങ്ങൾക്കു വഴിതെളിച്ചു. അറബിഭാഷ ഇവിടെ പ്രചരിച്ചതാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന ഫലം. അൽമൊറാവിദുകൾക്കു (അൽമുറബിദുകൾ) ശേഷം അൽമൊഹാദുകൾ (അൽമുവഹിദുകൾ) അൽജീരിയയിൽ ശക്തന്മാരായി. 13-ാം ശതാബ്ദത്തിൽ അൽമൊഹാദുകളുടെ ഭരണവും അസ്മതിച്ചു. ഈ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ തിരോധാനത്തോടെ ബെർബറിയിൽ മൂന്നു സ്വതന്ത്ര ഭരണകൂടങ്ങൾ രൂപം പ്രാപിച്ചു; (1) ഫെസിലെ മാരിനിദുകൾ; (2) ടെലിംസനിലെ അബ്ദുൽവദീദുകൾ; (3) ട്യൂണിസിലെ ഹാഫ്സിദുകൾ. അൽമൊഹാദുകളുടെ ഭരണകാലത്ത് അറബി സംസ്കാരം അൽജീരിയയിലുടനീളം പ്രചരിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും സ്ഥാപിതമായി. ടെലിംസൻ, ബൂഗി, കോൺസ്റ്റന്റിൻ, ടൂണിസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായിരുന്ന സർവകലാശാലകളിൽ യൂറോപ്യൻമാരുൾപ്പെടെ അനേകം വിദ്യാർഥികൾ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയിരുന്നു. 

=== തുർക്കികൾ ===
യൂറോപ്പിലെ അറബിസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധഃപതനത്തോടു (1942) കൂടി അൽജീരിയയിലെ പല സ്ഥലങ്ങളും സ്പെയിൻകാർ കീഴടക്കി. അബ്ദുൽ വദീദ് സുൽത്താൻ സ്പെയിൻകാരുടെ ആധിപത്യം അംഗീകരിച്ചു. അൽജീരിയയിലെ മുസ്ലിങ്ങളുടെ അഭ്യർഥനയനുസരിച്ച് ഒട്ടോമൻ തുർക്കികൾ 1518-ൽ സുശക്തമായ ഒരു സേനയെ അൽജീരിയയിലേക്കയച്ചു. തുടർന്നുണ്ടായ സംഭവപരമ്പരകളുടെ ഫലമായി അൽജീരിയ തുർക്കി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. തുർക്കിയുടെ ആധിപത്യത്തിൻകീഴിലായ അൽജീരിയയെ 'ബേ' എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് യഥാർഥത്തിൽ ഭരിച്ചിരുന്നത്. ബേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരും (ഖായിദ്) കൂടി അൽജീരിയയിൽ സ്വതന്ത്രഭരണം നടത്തിയിരുന്നതിനാൽ കേന്ദ്രഗവൺമെന്റിന്റെ ആധിപത്യം നാമമാത്രമായിരുന്നു. 

=== ഫ്രഞ്ചുകാർ ===
ഫ്രഞ്ചുകോൺസലും അൽജീരിയയിലെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹുസ്സൈനും തമ്മിൽ അതിപ്രധാന കാര്യങ്ങൾക്കായുള്ള ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കിടയിൽ നടന്ന വാഗ്വാദം ബലപ്രയോഗത്തിൽ കലാശിക്കുകയും ഫ്രഞ്ചു കോൺസലിനോട് അപമര്യാദയായി പെരുമാറിയതിനു തക്ക ശിക്ഷ നല്കാൻ ഫ്രഞ്ചുകാർ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. 1830 ജൂൺ 14-നു ഒരു ഫ്രഞ്ചു നാവികസേന അൽജീരിയയിൽ എത്തി; യുദ്ധത്തിൽ അൽജീരിയ പരാജയപ്പെട്ടു. അൽജീരിയയുടെ അധിപന്മാരായിത്തീർന്ന ഫ്രഞ്ചുകാർ തങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരം തീരപ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നു ക്രമേണ ഉൾനാടുകളിലേക്കു വ്യാപിപ്പിച്ചു. എങ്കിലും ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് കടുത്ത എതിർപ്പുകൾ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടിവന്നു; ദേശീയ നേതാവായി ഉയർന്ന അബ്ദുൽ ഖാദർ ഈ വിദേശ ഭരണമേധാവിത്വത്തിനെതിരായ സമരത്തിന്റെ ഒരു സമുന്നത നേതാവായിരുന്നു. 1839 ന. 18-നു ഇദ്ദേഹം ഫ്രഞ്ചുകാർക്കെതിരായ വിശുദ്ധ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അൽജീരിയ പൂർണമായും ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യത്തിൻകീഴിലാക്കാനുള്ള ശ്രമം 1840-ൽ ഫ്രഞ്ചുകാർ ആരംഭിച്ചു. അബ്ദുൽ ഖാദറിന്റെ സേനയ്ക്കെതിരായ യുദ്ധം ആരംഭിക്കുകയും പല പ്രദേശങ്ങളും ഫ്രഞ്ചുസേന കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു. മൊറോക്കോയിലെ സുൽത്താൻ അബ്ദുൽ ഖാദറിനെ സഹായിച്ചപ്പോൾ ഫ്രഞ്ചുകാർ മൊറോക്കോയിലെ പല പട്ടണങ്ങളും ആക്രമിച്ചു. 1847 ഡി. 23-ന് അബ്ദുൽ ഖാദർ കീഴടങ്ങിയതോടെ ഫ്രഞ്ചുകാരുടെ ഭരണമേധാവിത്വം അൽജീരിയയിൽ ഉറച്ചു. 

1830 മുതല്ക്കുള്ള ഭരണംകൊണ്ട് യൂറോപ്യൻ പക്ഷപാതികളായ ഒരു വിഭാഗം അൽജീരിയക്കാരെ വാർത്തെടുക്കാൻ ഫ്രഞ്ചുകാർക്കു സാധിച്ചു. ഇവരിൽ സ്പെയിൻകാർ, ഇറ്റലിക്കാർ, മാൾട്ടാക്കാർ, യഹൂദന്മാർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടും. അൽജീരിയക്കാരായ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കു രണ്ടാം സ്ഥാനം മാത്രമേ സ്വദേശത്തു ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളു. അൽജീരിയയിൽ ഫ്രഞ്ചുകാർക്കെതിരായ സമരങ്ങൾ നിരന്തരം തുടർന്നു. മുഹമ്മദ് അൽ മൊഖ്റാതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന വിപ്ളവം (1871) ഫ്രഞ്ചുകാർ അടിച്ചമർത്തി. ഫ്രഞ്ചുഭരണകാലത്ത് വളരെയധികം യൂറോപ്യൻമാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ഫ്രഞ്ചുകാർ, അൽജീരിയയിൽ കുടിയേറിപ്പാർത്തു. ഇവരായിരുന്നു ഫ്രഞ്ചുഭരണത്തിന്റെ നെടുംതൂണുകൾ. 1848-ൽ അൽജീരിയയെ ഫ്രഞ്ചു അധീനപ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. നെപ്പോളിയൻ III അൽജീരിയ സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. 1865-ലെ സെനറ്റ് ഡിക്രി പ്രകാരം ഓരോ അൽജീരിയൻ മുസ്ലിമും ഫ്രഞ്ചുകാരനായിത്തീർന്നു; എന്നാൽ ഫ്രഞ്ചു പൗരത്വം അവർക്കു ലഭിച്ചില്ല. അൽജീരിയയുടെ ഭരണം പൂർണമായും ഫ്രഞ്ചു ഗവർണർ ജനറലിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ചുകാർ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്ന ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഒന്നുംതന്നെ അൽജീരിയൻ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കു ഭരണത്തിൽ പങ്കു നല്കുന്നവയായിരുന്നില്ല. 

=== സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ ===
20-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടുക്കൂടി അൽജീരിയയിൽ വിദേശികൾക്കെതിരായ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ വീണ്ടും ആരംഭിച്ചു. ഫെർഹത് അബ്ബാസായിരുന്നു നേതാവ്. അധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗത്തിന്റെ നേതാവായ മെസാലി ഹജ് ആയിരുന്നു മറ്റൊരു സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി. കുടിയേറിപ്പാർത്ത യൂറോപ്യൻ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള ജീവിതസൗകര്യങ്ങൾ ലഭിച്ചപ്പോൾ നാട്ടുകാരായ മുസ്ലിങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തിലും അജ്ഞതയിലുമാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ഈ അന്തരം സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾക്കു വളരെയേറെ പ്രചോദനം നല്കി. ഈ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങളുടെ ഫലമായി മുസ്ലിങ്ങൾക്കു ചില സൗജന്യങ്ങൾ ഭരണതലത്തിൽ നല്കിയെങ്കിലും അവയൊന്നും സാധാരണക്കാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ പര്യാപ്തമായിരുന്നില്ല. 1943, 44, 45, 46 എന്നീ വർഷങ്ങളിലെ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ അൽജീരിയക്കാരെ ഒട്ടും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയില്ല. 1945-ലെ യുദ്ധവിജയാഘോഷങ്ങൾക്കിടയിൽ പൊലീസുകാരും ദേശീയപതാകകൾ വഹിച്ചിരുന്ന അൽജീരിയൻ പൗരന്മാരും തമ്മിൽ നടന്ന സംഘട്ടനം അനവധി പേരുടെ മരണത്തിൽ കലാശിച്ചു. അൽജീരിയയ്ക്കു സ്വയംഭരണം നല്കാനുള്ള ഒരു ഒത്തുതീർപ്പിനും ഫ്രഞ്ചുകാർ സന്നദ്ധരായില്ല. 

1954 ന. 1-ന് ഒരു സംഘടിത സായുധവിപ്ളവം അൽജീരിയയിൽ ഫ്രഞ്ചുഭരണത്തിന്നെതിരായി ഉണ്ടായി. ഈ സായുധസമരക്കാർ ഒരു പുതിയ ദേശീയ സംഘടനയ്ക്ക് (Front de Liberation Nationale-FLN) രൂപംനല്കി. പരിപൂർണ സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ള ഒരു അൽജീരിയയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. 1955-ലും അൽജീരിയയിൽ കൂടുതൽ ശക്തിയാർജിച്ച മറ്റൊരു സായുധ കലാപം നടന്നു. ഈ സമരങ്ങളിൽ വളരെയേറെ ഫ്രഞ്ചുകാരും നാട്ടുകാരും വധിക്കപ്പെട്ടു. ഗവർണർ ജനറലായ ജാക്വിസ് സോസ്റ്റെലേയുടെ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിച്ച ഫലമുണ്ടായില്ല. 1956-ൽ ഫ്രഞ്ചുപ്രധാനമന്ത്രി അൽജീരിയ സന്ദർശിച്ചു. മുസ്ലിങ്ങൾക്കു ഭരണത്തിൽ കൂടുതൽ പങ്കു നല്കുന്നത് അൽജീരിയയിൽ വസിച്ചിരുന്ന യൂറോപ്യൻ വംശജരുടെ എതിർപ്പിനു കാരണമായി. തുടർന്ന് അൽജീരിയയിൽ പലയിടത്തും ഭീകരപ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. അവയെ ഫ്രഞ്ചുകാർ അടിച്ചമർത്തി. 1957-ൽ അൽജീരിയൻ പ്രശ്നം യു.എൻ. പൊതുസഭ ചർച്ച ചെയ്തു. ഇതിനിടയ്ക്ക് എണ്ണശേഖരമുണ്ടായിരുന്ന ചില പ്രദേശങ്ങളെ അൽജീരിയയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് പാരിസിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിൽ കീഴിലാക്കി. 

1958-ൽ അൽജീരിയയിൽ നടന്ന സംഭവങ്ങളുടെ പ്രത്യാഘാതമായി ചാൾസ് ഡിഗോൾ ഫ്രാൻസിൽ ഭരണം പിടിച്ചെടുത്തു. ഫ്രാൻസുമായി സഹകരിക്കുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര അൽജീരിയയുടെ സൃഷ്ടിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉന്നം. ഇതിനിടയ്ക്ക് ഫെർഹത്ത് അബ്ബാസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായുള്ള ഒരു താത്കാലിക ഗവൺമെന്റ് ടൂണിസ് കേന്ദ്രമാക്കി രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. 

ചാൾസ് ഡിഗോൾ അൽജീരിയയിലെ മുസ്ലിങ്ങൾക്കനുകൂലമായ പല ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങളും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിനെതിരായി അൽജീരിയയിലെ യൂറോപ്യൻ വംശജർ ആരംഭിച്ച വിപ്ളവം പരാജയപ്പെട്ടു. പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന കലാപവും (1961) ഡിഗോൾ വിശേഷാധികാരങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തതോടെ പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. 1961 ആഗ. 27-ന് ഫെർഹത് അബ്ബാസ് പ്രധാനമന്ത്രിപദം രാജിവച്ചു; ബെൻ യൂസുഫ് ബെൻ ഖെദ്ദ തത്സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. 1962 മാ. 18-ന് രഹസ്യസംഭാഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി അൽജീരിയൻ ദേശീയ നേതൃത്വവും ഫ്രഞ്ച് അധികാരികളും തമ്മിൽ യുദ്ധവിരാമ ഉടമ്പടി ഒപ്പുവച്ചു. 1962-ൽ ബെൻ ബെല്ല ഉൾപ്പെടെയുള്ള അൽജീരിയൻ ദേശീയനേതാക്കൾ ജയിൽ വിമോചിതരായി. ഫ്രഞ്ച് ദേശീയവാദികളുടെ സംഘടനയായ ഒ.എ.എസ്. (Organisation Del'Armee) അൽജീരിയയും ഫ്രാൻസും തമ്മിലുണ്ടായ ഉടമ്പടിവ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുന്നതിനു സ്വീകരിച്ച തന്ത്രങ്ങളുടെ ഫലമായി അൽജീരിയയിൽ അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. അനേകം അൽജീരിയൻ മുസ്ലിങ്ങൾ വധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ സംഘടന(ഒ.എ.എസ്)യുടെ നേതാവ് ജനറൽ സലാൻ 1962 ഏ. 20-ന് ബന്ധനസ്ഥനായി. ആ വർഷം ജൂല. 1-ന് നടന്ന ഹിതപരിശോധനയിൽ ജനങ്ങൾ സ്വതന്ത്ര അൽജീരിയയ്ക്കനുകൂലമായി വോട്ടു രേഖപ്പെടുത്തി. രണ്ടു ദിവസത്തിനുശേഷം അൽജീരിയയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ചാൾസ് ഡിഗോൾ അംഗീകരിച്ചു; ഒ.എ.എസ്. സംഘടനാനേതാക്കന്മാർ ബന്ധനസ്ഥരാവുകയോ മറ്റു യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്കു പലായനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്തു. 

=== സ്വതന്ത്ര അൽജീരിയ ===
1962 ജൂല. മൂന്നിന് അൽജീരിയൻ വിപ്ലവഗവൺമെന്റ് ടൂണിസിൽ നിന്ന് അൽജിയേഴ്സിലേക്കു മാറ്റപ്പെട്ടു. ബെൻ ഖെദ്ദയുടെ ഗവൺമെന്റിനെ അൽജീരിയൻ മുസ്ലിങ്ങൾ ഉത്സാഹപൂർവം സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ബെൻ ബെല്ലയുമായുള്ള അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ വീണ്ടും സംഘർഷാവസ്ഥയിലേക്കു നീങ്ങുകയും അൽജീരിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി, കേണൽ ഹുആരി ബുമീദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അൽജീരിയയുടെ തലസ്ഥാനമായ അൽജിയേഴ്സിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. ബെൻ ബെല്ല ഈ സേനയെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. 1962-ൽ നടത്തിയ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യൂസഫ് ബെൻ ഖെദ്ദ പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും നാഷണൽ അസംബ്ളി ബെൻ ബെല്ലയെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു; ഹുആരി ബുമീദിൻ പ്രതിരോധമന്ത്രിയായി. 1962-ൽ അൽജീരിയയ്ക്ക് യു.എൻ. അംഗത്വം ലഭിച്ചു. 1965 ജൂൺ 19-ന് ബെൻ ബെല്ല ഒരു പട്ടാളവിപ്ലവത്തിന്റെ ഫലമായി സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെടുകയും ഹുആരി ബൂമെദിൻ അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയൊരു ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കുന്നതുവരെ രാഷ്ട്രീയ അധികാരം 'വിപ്ളവസമിതി'ക്കായിരുന്നു. തികഞ്ഞ ദേശീയവാദിയും ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസിയുമായ ബൂമെദിൻ ഫ്രഞ്ചുഭാഷയ്ക്കു പുറമേ അറബിയിലും വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്നു. 1967-68-ൽ നടന്ന അട്ടിമറിശ്രമങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ ബൂമെദിൻ എതിരാളികളെ നാടുകടത്തുകയും അധികാരം ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1971-ൽ നടപ്പിലാക്കിയ കാർഷികവിപ്ളവത്തിന്റെ ഭാഗമായി മിച്ചഭൂമി പിടിച്ചെടുക്കുകയും സഹകരണകൃഷി സ്ഥാപനങ്ങൾക്കു നൽകുകയും ചെയ്തു. 

1976-ൽ പുതിയ ഭരണഘടന നിലവിൽവരികയും 95 ശ. വോട്ടുകളോടെ ബൂമെദിൻ പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ബൂമെദിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1979-ൽ കേണൽ ചാദ്ലി ബെൻജെദിദ് പ്രസിഡന്റായി അവരോധിക്കപ്പെട്ടു. 1980-84 കാലയളവിൽ ഇദ്ദേഹം നടപ്പിലാക്കിയ പഞ്ചവത്സരവികസനപദ്ധതി സാമ്പത്തികരംഗത്ത് പുത്തനുണർവുണ്ടാക്കി. അറബിവത്ക്കരണത്തിനെതിരെ സർവകലാശാലാവിദ്യാർഥികൾ നടത്തിയ സമരത്തെ നേരിട്ട ചാദ്ലി വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി. 

1982-ൽ ഇസ്ലാമികശക്തികൾ പുതിയൊരു ഇസ്ലാമിക ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. ഇതേത്തുടർന്നുണ്ടായ ആഭ്യന്തരകലാപത്തെ ചാദ്ലി ഫലപ്രദമായി നേരിടുകയും 1984-ൽ ഏറ്റവും മികച്ച ഒരു ഇസ്ലാമിക സർവകലാശാല കോൺസ്റ്റന്റയ്നിൽ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ശരിയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ അൽജീരിയൻ ഫാമിലി കോഡ് അംഗീകരിക്കുവാനും ഇദ്ദേഹം തയ്യാറായി. 

1980-കളിലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെത്തുടർന്ന് സർക്കാർ സോഷ്യലിസ്റ്റ് വ്യവസ്ഥിതിയിൽനിന്നു വ്യതിചലിച്ച് സ്വകാര്യസംരംഭങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുവാനാരംഭിച്ചു. അസംതൃപ്തരായ ജനങ്ങൾ 1988-ൽ ആഭ്യന്തരകലാപം ആരംഭിച്ചു. അടിയന്തരാവസ്ഥ നടപ്പിലാക്കിയ ഭരണകൂടം അക്രമങ്ങൾ അടിച്ചൊതുക്കി. 'ബ്ളാക്ക് ഒക്ടോബർ' കലാപത്തെത്തുടർന്ന് ഇസ്ലാമികശക്തികൾ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ അധികാരം സ്ഥാപിച്ചു. 1989-ൽ നിലവിൽവന്ന പുതിയ ഭരണഘടന സോഷ്യലിസം ഒഴിവാക്കുകയും ജനാധിപത്യത്തിനു മുൻതൂക്കം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതേവർഷംതന്നെ ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ട് നിലവിൽവന്നു. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന സമരങ്ങളുടെ ഫലമായി സിദ് അഹമദ് ഖോസാലിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ ഭരണകൂടം നിലവിൽവന്നു. 

1991-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ട് പകുതിയോളം സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടി. തുടർന്നു പാർലമെന്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും ഒരു അധികാരസമിതി ഭരണമേറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രതിഷേധപ്രകടനങ്ങൾ അക്രമാസക്തമായപ്പോൾ 1992-ൽ ഗവൺമെന്റ് അടിയന്തരാവസ്ഥ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ടിനെ നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ ലാമിൻ സെറൂൾ അധികാരമേറ്റെടുത്തു. പുതുതായി രൂപംകൊണ്ട 'ആമ്ഡ് ഇസ്ലാമിക് ഗ്രൂപ്പ്' അക്രമപ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. പതിനായിരക്കണക്കിനു നിരപരാധികൾ ഇക്കാലത്തു വധിക്കപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

1995-ൽ നടന്ന പ്രസിഡന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സെറൂളിന് 75 ശ.മാ. വോട്ടു ലഭിച്ചു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ടിനെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1999-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷം പാർട്ടികളും പങ്കെടുത്തില്ല. സൈന്യത്തിന്റെ പിൻബലമുള്ള അബ്ദലസിഡ് ബൂത്ഫ്ളികയാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടിയത്. തുടർന്നുള്ള കാലയളവിൽ ബൂത്ഫ്ളിക പ്രതിപക്ഷവുമായി സമവായത്തിലേർപ്പെടുകയും സാമ്പത്തികപരിഷ്കാരങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 

2001-ലെ വെള്ളപ്പൊക്കം അൽജീരിയയിൽ കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ വിതച്ചു. 2004-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബൂത്ഫ്ളിക 85 ശ. വോട്ടുനേടി അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== ഭരണസംവിധാനം ==
ഇരുപത്തിനാലംഗങ്ങളുള്ള ഒരു വിപ്ലവകൗൺസിലിന് (Revolutionary Council) ആണ് ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ നിർണായക സ്വാധീനം. സൈനികോദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ളതാണ് ഈ കൌൺസിൽ. പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്ക് മുൻതൂക്കമുള്ള ഏകകക്ഷിഭരണവ്യവസ്ഥയാണു നിലവിലുള്ളത്. 1989-ൽ പുതിയ ഭരണഘടന നിലവിൽവന്നു. 1996-ൽ പ്രസിഡന്റിന് കൂടുതൽ അധികാരം നല്കുന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നടപ്പിലായി. വാർത്താവിതരണ ഏജൻസികളുടെ പൂർണമായ നിയന്ത്രണം ഗവൺമെന്റിനാണ്. അർധ ഔദ്യോഗികപത്രങ്ങൾക്ക് ഒരു പരിധിവരെ വിമർശനസ്വാതന്ത്ര്യ നല്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വ്യാപകമായ വ്യവസായവത്കരണം ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ളതാണ് ഗവൺമെന്റുനയം; വൻകിടതോട്ടങ്ങൾ, ഖനികൾ, കമ്പനികൾ തുടങ്ങിയവ ദേശസാത്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

== മറ്റ് ലിങ്കുകൾ ==

=== സർക്കാർ ===
* [http://www.el-mouradia.dz El Mouradia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071005003110/http://www.el-mouradia.dz/ |date=2007-10-05 }} official presidential site (in French and Arabic)
* [http://www.apn-dz.org/apn/english/index.htm National People's Assembly] official parliamentary site
* [http://www.algeria-us.org/ The Embassy of Algeria in Washington, DC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122152852/https://algeria-us.org/ |date=2018-01-22 }}

=== വാർത്തകൾ ===
* [http://www.bahdja.com/ Algerian Community Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524053305/http://www.bahdja.com/ |date=2007-05-24 }}
* [http://www.algeria-events.com/ Algeria News &amp; Events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516035356/http://www.algeria-events.com/ |date=2007-05-16 }}
* [http://www.aps.dz/an/ Algerian Press Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060911140127/http://www.aps.dz/an/ |date=2006-09-11 }}
* [http://allafrica.com/algeria/ allAfrica.com - ''Algeria''] news headline links
* [http://www.north-africa.com/one.htm The North Africa Journal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907180352/http://www.north-africa.com/one.htm |date=2008-09-07 }} business news
* [http://algerianweb.free.fr/ Algerian websites and news in Arabic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061126160758/http://algerianweb.free.fr/ |date=2006-11-26 }} news
* {{In lang|fr}} {{In lang|ar}} {{In lang|en}} [http://www.magharebia.com/ News and Views of the Maghreb]

=== പുറമെ ===

* [https://web.archive.org/web/19990117032239/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/dztoc.html Library of Congress - Country Study: ''Algeria''] data as of December 1993
* [http://www.oecd.org/dataoecd/44/5/34867696.pdf OECD DEV/AfDB - Country Study: ''Algeria'']
* [http://dmoz.org/Regional/Africa/Algeria Open Directory Project - ''Algeria''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526115053/http://dmoz.org/Regional/Africa/Algeria/ |date=2007-05-26 }} directory category


=== മറ്റുള്ളവ ===
* [http://www.algeria-watch.org/francais.htm Algeria Watch] human rights organization critical of widespread torture practiced by the régime (in French)
* [http://www.opendemocracy.net/globalization-institutions_government/algeria_2874.jsp Algeria’s past needs opening, not closing]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Analysis on the public referendum held [[29 September]] [[2005]] by Veerle Opgenhaffen and Hanny Megally
* [http://algerie.el-annabi.com all City of Algéria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025123828/http://algerie.el-annabi.com/ |date=2005-10-25 }}
* [http://www.dicodialna.com Algerian-English Online Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920030146/http://dicodialna.com/ |date=2017-09-20 }}
* [http://www.idea.int/countryprofile.cfm?CountryCode=DZ Voter turnout, Gender quotas, Electoral system design and Political party financing in Algeria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928010005/http://www.idea.int/countryprofile.cfm?CountryCode=DZ |date=2007-09-28 }}

=== സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യം ===
* Fabio Maniscalco (ed.), Protection of cultural property in Algerie, 
* [http://web.tiscali.it/mediterraneum_isform monographic series &quot;Mediterraneum. Protection and valorization of cultural heritage&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125005419/http://web.tiscali.it/mediterraneum_isform |date=2021-01-25 }}, vol 3, Naples 2003, ISBN 88-87835-41-1
* [http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Algeria.html Encyclopedia of the Nations: Algeria]
* [http://www.everyculture.com/multi/A-Br/Algerian-Americans.html Algerian Americans] - Countries and Their Cultures


== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}
{{Africa-geo-stub}}
{{ആഫ്രിക്കയിലെ രാജ്യങ്ങളും ഭരണ പ്രദേശങ്ങളും}}
&lt;!--Other languages--&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഒപെക് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അൾജീറിയ]]
[[വർഗ്ഗം:വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബ് ലീഗ് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുസ്ലീം രാഷ്ട്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>oru9s1sfamidqcy8eexvod7i941jhqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2122</id>
    <revision>
      <id>4618834</id>
      <parentid>4617449</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10705" sha1="ibcnau69ftful8s42lioig6txggz0rr" xml:space="preserve">[[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]]
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}}
{{മായ്ക്കൽപത്തായം}}
__TOC__
__NEWSECTIONLINK__
=ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക=
&lt;!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --&gt;
&lt;!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --&gt;
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --&gt;
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് &amp; റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}}
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --&gt;</text>
      <sha1>ibcnau69ftful8s42lioig6txggz0rr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618851</id>
      <parentid>4618834</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10899" sha1="shr5xbr741sc5oh04whixik63m6tg3n" xml:space="preserve">[[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]]
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}}
{{മായ്ക്കൽപത്തായം}}
__TOC__
__NEWSECTIONLINK__
=ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക=
&lt;!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --&gt;
&lt;!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --&gt;
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --&gt;
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് &amp; റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}}
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --&gt;</text>
      <sha1>shr5xbr741sc5oh04whixik63m6tg3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തമിഴ്‌നാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2154</id>
    <revision>
      <id>4618813</id>
      <parentid>4618297</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>Updated infobox</comment>
      <origin>4618813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34671" sha1="ckgrvqwe3p28bpyo6r09kruzggcwail" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tamil Nadu}}
{{Infobox state
&lt;!-- See template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;| name                            = തമിഴ്നാട്
| native_name                     = தமிழ்நாடு
| native_name_lang                = ta
| type                            = [[States of India|സംസ്ഥാനം]]
| image_blank_emblem              = Seal of Tamil Nadu.svg
| blank_emblem_type               = [[Seal of Tamil Nadu|തമിഴ്നാടിന്റെ ഔദ്യോഗികമുദ്ര]]
| blank_emblem_size               = 70px
| motto                           = {{lang|ta|வாய்மையே வெல்லும்}}&lt;br /&gt;&quot;വായ്മൈയേ വെല്ലും&quot;&lt;br /&gt;(&quot;[[സത്യമേവ ജയതേ]]&quot;)
| anthem                          = {{lang|ta|தமிழ்த்தாய் வாழ்த்து}}&lt;br /&gt;(തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്)&lt;br /&gt;
| image_map                       = IN-TN.svg
| map_alt                         = 
| map_caption                     = തമിഴ്നാടിന്റെ സ്ഥാനം
| image_map1                      = Tamil Nadu locator map.svg
| map_caption1                    = തമിഴ്നാടിന്റെ ഭൂപടം
| latd                            = 13.09
| longd                           = 80.27
| coor_pinpoint                   = 
| coordinates_type                = region:IN-TN_type:adm1st
| coordinates_display             = inline,title
| coordinates_footnotes           = 
| coordinates_region              = IN-TN
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flagu|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[Regions of India|മേഖല]]
| subdivision_name1               = [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]
| established_title               = രൂപീകരണം
| established_date                = 26 ജനുവരി 1950{{ref|est|†}}
| parts_type                      = [[List of Indian districts|ജില്ലകൾ]]
| parts_style                     = para
| p1                              = [[List of districts of India|38]]
| seat_type                       = തലസ്ഥാനം
| seat                            = [[ചെന്നൈ]]
| government_footnotes            = 
| governing_body                  = [[തമിഴ്നാട് സർക്കാർ]]
| leader_title                    = [[Governors of Tamil Nadu|ഗവർണ്ണർ]]
| leader_name                     = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| leader_title1                   = [[Chief Ministers of Tamil Nadu|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| leader_name1                    = [[വിജയ്|സി. ജോസഫ് വിജയ്]] ([[തമിഴക വെട്രി കഴകം|TVK]])
| leader_title3                   = 
| leader_name3                    = 
| leader_title4                   = [[Tamil Nadu Legislative Assembly|നിയമസഭ]]
| leader_name4                    = [[ഏകസഭ]] ([[List of constituencies of Tamil Nadu Legislative Assembly|234 സീറ്റുകൾ]])
| blank1_name_sec2                = [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
| blank1_info_sec2                = [[തമിഴ്]]
| unit_pref                       = മെട്രിക്
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 130,058
| area_note                       = 
| area_rank                       = [[List of states and territories of India by area|10th]]
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/PCA_Highlights/pca_highlights_file/Tamil_Nadu/6.Figures_Glance_Tamil%20Nadu.pdf |title= Census of india 2011|publisher= Government of India}}&lt;/ref&gt;
| population_total                = 77,881,463
| population_as_of                = 2016
| population_rank                 = [[List of states and union territories of India by population|6th]]
| population_density_km2          = auto
| population_note                 = 
| population_demonym              = [[തമിഴർ]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +05:30
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-TN]]
| blank_name_sec1                 = [[Human Development Index|HDI]]
| blank_info_sec1                 = {{increase}} 0.659 (&lt;span style=&quot;colour:#fc0&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiabudget.nic.in/es2011-12/echap-13.pdf|accessdate=28 December 2012|title=India government economic survey|archive-date=2017-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110130030/http://indiabudget.nic.in/es2011-12/echap-13.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| blank1_name_sec1                = HDI rank
| blank1_info_sec1                = 3rd (2015)&lt;ref name=&quot;in.undp.org&quot;&gt;{{cite web|title=Inequality adjusted Human Development Index for India's States 2011, United Nations Development Programme|url=http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/inequality_adjusted_human_development_index_for_indias_state1.pdf|access-date=2016-08-28|archive-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130301034958/http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/inequality_adjusted_human_development_index_for_indias_state1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| blank_name_sec2                 = [[Literacy in India|സാക്ഷരതാ നിരക്ക്]]
| blank_info_sec2                 = 80.33% (2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|title=censusindia.gov.in|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/tamilnadu/3.Tamil%20Nadu_PPT_2011-BOOK%20FINAL.pdf}}&lt;/ref&gt;
| area_code_type                  = [[UN/LOCODE]]
| area_code                       = 
| registration_plate              = 
| website                         = [http://www.tn.gov.in/ tn.gov.in]
| footnotes                       = {{note|est|†}} Established in 1773; Madras State was formed in 1950 and renamed as Tamil Nadu on 14 January 1969{{sfn|Tamil Nadu Legislative Assembly history|2012}} &lt;br /&gt;{{note|est|#}} [[Jana Gana Mana]] is the national anthem, while &quot;Invocation to Tamil Mother&quot; is the state song/anthem.
| official_name                   = Tamil Nadu
| length_km                       = 1,076
| elevation_max_m                 = 2,637
| elevation_max_point             = [[ദൊഡ്ഡബെട്ട]]
| elevation_min_m                 = 0
| elevation_min_point             = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
}}
&lt;!----&gt;
{{Infobox region symbols
| state = തമിഴ്നാട്
| country = ഇന്ത്യ
| seal = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|50px|left]] [[Seal of Tamil Nadu]]
| song = [[File:Neerarum Kadaludutha.jpg|50px|left]] &quot;തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്&quot;
| animal = [[File:Niltahr.jpg|50px|left]] [[വരയാട്|നീലഗിരി വരയാട്]]
| bird = [[File:Emerald dove444.jpg|50px|left]] [[മരതകപ്രാവ്|മരകതപ്രാവ്]]
| tree = [[File:Palm Tamil Nadu.jpg|50px|left]] [[Borassus flabellifer|കരിമ്പന]]
| flower = [[File:Gloriosa Superba.jpg|50px|left]] [[കിത്തോന്നി]]
| sport = [[File:A Kabaddi match at 2006 Asian Games.jpg|50px|left]] [[കബഡി]]
| dance = [[File:Bharathanatyam By Ranjitha.jpg|50px|left]] [[ഭരതനാട്യം]]
|insect=[[File:Cirrochroa thais.jpg|50px|left]] [[മരോട്ടിശലഭം]]|fruit=[[File:Jackfruit hanging.JPG|50px|left]] [[ചക്ക]]|നദി=കാവേരി}}
{{TNhistory}}
{{Tamils}}

'''തമിഴ്‌നാട്‌'''  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] തെക്കേയറ്റത്തുള്ള സംസ്ഥാനമാണ്‌. പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ [[തമിഴ്‌]] മുഖ്യഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ സംസ്ഥാനമാണിത്‌.  [[കേരളം]], [[കർണ്ണാടക]], [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[പോണ്ടിച്ചേരി]]യും തമിഴ്‌നാടിനോടു ചേർന്നു കിടക്കുന്നു. [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയുമായി]] കടൽ വഴി രാജ്യാന്തര അതിർത്തിയുമുണ്ട്‌. [[ചെന്നൈ]] ആണ്‌ തമിഴ്‌നാടിന്റെ തലസ്ഥാനം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Brahadeeswara Temple,Thanjavur.JPG|thumb|left|225px|ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]]

പ്രാചീനകാലം മുതൽ ഇവിടെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നതായി [[തിരുനെൽവേലി|തിരുനെൽവേലിക്കടുത്തുള്ള]] [[ആദിച്ചനെല്ലൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്തു നടത്തിയ ഉൽഖനനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 2019ൽ ശിവഗംഗ ജില്ലയിൽ ഉള്ള [[കീഴടി]]യിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന(ക്രി. മു. 580) ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെടുക്കുക ഉണ്ടായി.
[[ചേരരാജാക്കന്മാർ|ചേരർ]], [[ചോള സാമ്രാജ്യം|ചോളർ]], [[പാണ്ഡ്യർ]], [[പല്ലവർ]] എന്നീ രാജവംശങ്ങളാണു ഇവിടെ ഭരിച്ചിരുന്നത്‌. ചോളരാജാക്കൻമാരുടെ ആദ്യ ഭരണകാലം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയായിരുന്നു . നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയുള്ള [[കളഭ്രർ|കളഭ്രവംശജരുടെ]] ഭരണകാലം തമിഴ്‌ ചരിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട കാലഘട്ടമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ കാലശേഷം തെക്കു പാണ്ഡ്യരും വടക്ക്‌ പല്ലവരും ശക്തിപ്രാപിച്ചു. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിച്ച ചോളർ, [[രാജരാജചോളന്റെയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ [[രാജേന്ദ്രചോളന്റെയും]] ഭരണകാലത്ത്‌ ഏഷ്യയിലെതന്നെ പ്രധാനശക്തികളിലൊന്നായി. തെക്കേ ഇന്ത്യയും ശ്രീലങ്കയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളും ഭരിച്ചിരുന്ന രാജേന്ദ്രചോളന്റെ നാവികസേന [[മ്യാൻ‌മാർ]], [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]], [[ലക്ഷദ്വീപ്‌]], [[സുമാത്ര]], [[ജാവ (ദ്വീപ്)|ജാവ]], [[മലയ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും കീഴടക്കി. ബംഗാളിലെ മഹിപാല രാജാവിനെ തോൽപിച്ചശേഷം തന്റെ തലസ്ഥാനത്തിന്റെ പേരു ഗംഗൈകൊണ്ടചോളപുരം എന്നാക്കി. തഞ്ചാവൂരിലെ [[ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]], [[ചിദംബരക്ഷേത്രം]] എന്നിവ ചോളരാജാക്കന്മാരുടെ ശിൽപചാതുര്യത്തിന്റെ മകുടോദാഹരണങ്ങളാണ്‌.

പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ചോളരുടെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡ്യവംശജർ പ്രബലരായെങ്കിലും 1316ലെ [[കിൽജി]]വംശജരുടെ ആക്രമണത്തോടെ ഇവരുടെ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന്‌ [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം]] ഡെക്കാനിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും 1370ൽ അവർ തമിഴ്‌നാട്‌ മുഴുവൻ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.1565-ൽ തെന്നിന്ത്യയിലെ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികൾ ഒന്നായിച്ചേർന്നു തളിക്കോട്ടയുദ്ധത്തിൽ വിജയനഗരത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചു.

തെന്നിന്ത്യയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ മുഗളരുടെ കയ്യിലായിരുന്നു. [[ഔറംഗസീബ്]] ബീജാപ്പൂരിനേയും, [[ഗോൽക്കൊണ്ട|ഗോൽക്കൊണ്ടയെ]]യും കീഴടക്കി തെക്കോട്ടു ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പല യൂറോപ്യൻ ശക്തികളും തമിഴ്നാട്ടിൽ അധികാരമുറപ്പിച്ചു. [[പോർച്ചുഗീസു]]കാരും, പിന്നീട് [[ഡച്ചു]]കാരും,  കച്ചവടത്തിന്നായിട്ടാണു വന്നത്.  1639-ൽ മദ്രാസിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് കോട്ട(Fort St. George)നിൽക്കുന്ന സ്ഥലം ചന്ദ്രഗിരി രാജാവിൽ നിന്നും [[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] വിലക്കു വാങ്ങി; കോട്ടയുണ്ടാക്കി.  ഫ്രഞ്ചുകാർ1674-ൽ [[പുതുശ്ശേരി]] (പോണ്ടിച്ചേരി) അവരുടെ പ്രധാന താവളമാക്കി. 1757-ൽ യൂറോപ്പിൽ ഇംഗ്ലണ്ടും ഫ്രാൻസും തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതോടെ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലും ഇവർ തമ്മിൽ സംഘട്ടനങ്ങളുണ്ടായി. ആദ്യം ഫ്രഞ്ചുകാരാണു ജയിച്ചതെങ്കിലും അടുത്തവർഷം [[ബ്രിട്ടീഷു]]കാർ ജയം കണ്ടു.

അക്കാലത്ത് തെന്നിന്ത്യയിൽ മൂന്നു പ്രബല രാജശക്തികൾക്കാണു ആധിപത്യമുണ്ടായിരുന്നത്. ഒന്ന്: ഡക്കാണിലെ നൈസാം. രണ്ട്: കർണ്ണാട്ടിക് നവാബ്. മൂന്ന്: മൈസൂരിലെ ഹൈദരലി. 1792-ൽ നൈസാമിന്റേയും [[മഹാരാഷ്ട്ര]]രുടേയും സഹായത്തോടെ ഹൈദരുടെ മകൻ [[ടിപ്പുവിനെ]] ഇംഗ്ലീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി. 1799-ൽ തഞ്ചാവൂരിലെ മഹാരാഷ്ട്രരാജാവ്, കമ്പനി ചെയ്ത സഹായത്തിന്ന് പകരമായി സ്വന്തരാജ്യം ഒരു വാർഷിക സംഖ്യക്ക് കമ്പനിക്ക് നൽകി.1800-ൽ മൈസൂരിൽ നിന്നു തനിക്ക് ലഭിച്ച സ്ഥലങ്ങൾ നൈസാമും കമ്പനിക്ക് നൽകി. അടുത്തവർഷം ഒരു വാഷിക പെൻഷൻ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ആർക്കാട്ട് നവാബും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുത്തു. അങ്ങനെയാണു പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനം ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കയ്യിലെത്തിയത്. [[ഹൈദരബാദു]] നാട്ടുരാജ്യമൊഴികെയുള്ള ആന്ധ്രപ്രദേശം, തമിഴ്നാട്, മലബാർ, തെക്കൻ കർണ്ണാടകം, ഇവയുൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലെ  മദിരാശി സംസ്ഥാനം.

സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു ശേഷവും ഈ സംസ്ഥാനം അത്തരത്തിൽ നിലനിന്നെങ്കിലും, 1953-ഒക്ടോബറിൽ [[ആന്ധ്രപ്രദേശി]]ലെ 12 ജില്ലകൾ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി ആന്ധ്രപ്രവിശ്യ രൂപീകരിച്ചു. [[ബെല്ലാരി]]യുടെ ഒരു ഭാഗം മൈസൂറിലേക്കും([[കർണാടക]])  ചേർന്നു. 1956-ലെ ഭാഷാ സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ മദിരാശിസംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ മലബാറും തെക്കൻ കർണ്ണാടകത്തിലെ [[കാസർഗോഡും]] കേരളത്തിൽ ചേർന്നു. 1969-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികനാമം തമിഴ്നാട് എന്നാക്കി മാറ്റി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
തമിഴ്‌നാടിന്റെ അതിർത്തികൾ പടിഞ്ഞാറ്‌ [[കേരളം|കേരളവും]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കർണാടക|കർണാടകയും]] വടക്കു [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്ര പ്രദേശും]] കിഴക്ക്‌ [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലുമാണ്‌]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി ജില്ലയുടെ]] പടിഞ്ഞാറായി [[അറബിക്കടൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റമായ തമിഴ്‌നാടിലെ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരിയാണ്‌]] അറബിക്കടലിന്റെയും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെയും സംഗമസ്ഥാനം. 130058 ച. കി.മീ വിസ്താരമുള്ള ഈ സംസ്ഥാനം വലിപ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ പത്താം സ്ഥാനത്താന്.. ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പതിനേഴു ശതമാനത്തോളം വനങ്ങളാണ്‌. 

തമിഴ്നാടിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക്, വടക്കു പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങൾ ധാരാളം മലനിരകളുള്ളതും വിവിധ തരം സസ്യജാലങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമായതുമാണ്. ഈ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടവും]] [[പൂർവ്വഘട്ടം|പൂർവ്വഘട്ടവും]] [[നീലഗിരി കുന്നുകൾ|നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ]] വെച്ച് സന്ധിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളവുമായുള്ള]] പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി ഏറെക്കുറെ കൈയ്യടക്കിയിരിക്കുന്ന പശ്ചിമഘട്ടം [[തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാറ്റിനെ തടഞ്ഞ് നിർത്തുകയും തന്മൂലം മഴയുടെ ലഭ്യത കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. തമിഴ്നാടിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ ഫലഭൂയിഷ്ടമായ സമതല തീരപ്രദേശങ്ങളും വടക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ സമതലങ്ങളും മലനിരകളും ചേർന്ന പ്രദേശവുമാണ്. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറച്ച് മഴ ലഭിക്കുന്ന മധ്യഭാഗങ്ങളും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളും വരണ്ട സമതലങ്ങളാണ്.

== നദികൾ ==
[[പാലാർ]], [[ചെയ്യാർ]], [[പെണ്ണാർ]], [[കാവേരി]], [[മോയാർ]], [[ഭവാനി]], [[അമരാവതി]], [[വൈഗായ്]], [[ചിറ്റാർ]], [[താമ്രപർണി]], [[വൈഗ]], [[വൈപ്പാർ]]

== ഗതാഗതം ==
* ''റോഡ്'': 1,50,095 കി.മീ.
* ''റയിൽവേ'': 4,181 കി.മീ.
* ''പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തൂത്തുക്കുടി]], എണ്ണൂർ
* ''വിമാനത്താവളങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]], [[മധുര]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[സേലം]], തൂത്തുകുടി

== ജില്ലകൾ ==
{{main|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ}}
[[File:India Tamil Nadu districts numbered.svg|thumb|300px|right|തമിഴ്നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ.]]
തമിഴ്നാട്ടിൽ മൊത്തം 33 ജില്ലകളുണ്ട്. 2019 നവമ്പർ24 ന് തെങ്കാശി ജില്ല നിലവിൽ വന്നു.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! !! ജില്ല !! ആസ്ഥാനം !! വിസ്തൃതി !! ജനസംഖ്യ (2011) !! ജനസാന്ദ്രത
|-
| align=&quot;centre&quot;| 1 || [[അരിയലുർ ജില്ല|അരിയലുർ]] || [[അരിയലുർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1944}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  752481}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  387}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 2 || [[ചെന്നൈ ജില്ല|ചെന്നൈ]] || [[ചെന്നൈ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  174}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4681087}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|26903}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 3 || [[കോയമ്പത്തൂർ ജില്ല|കോയമ്പത്തൂർ]] || [[കോയമ്പത്തൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4642}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3172578}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  648}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 4 ||  [[കടലൂർ ജില്ല|കടലൂർ]] || [[കടലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3705}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2600880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  702}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 5 || [[ധർമ്മപുരി ജില്ല|ധർമ്മപുരി]] || [[ധർമ്മപുരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4527}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1502900}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  332}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 6 || [[ദിണ്ടിഗൽ ജില്ല|ദിണ്ടിഗൽ]] || [[ദിണ്ടിഗൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6054}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2161367}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  357}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 7 || [[ഈറോഡ്‌ ജില്ല|ഈറോഡ്‌]] || [[ഈറോഡ്‌ ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5692}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2259608}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 8 || [[കാഞ്ചീപുരം ജില്ല|കാഞ്ചീപുരം]] || [[കാഞ്ചീപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4305}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2690897}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  666}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 9 || [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി]] || [[നാഗർകോവിൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1685}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1863174}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1106}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 10 || [[കരൂർ ജില്ല|കരൂർ]] || [[കരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2902}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1076588}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  371}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 11 || [[കൃഷ്ണഗിരി ജില്ല|കൃഷ്ണഗിരി]] || [[കൃഷ്ണഗിരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5091}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1883731}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  370}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 12 || [[മധുര ജില്ല|മധുര]] || [[മധുര]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3695}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2441038}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 13 || [[നാഗപട്ടണം ജില്ല|നാഗപട്ടണം]] || [[നാഗപട്ടണം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2416}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1614069}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  668}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 14 || [[നാമക്കൽ ജില്ല|നാമക്കൽ]] || [[നാമക്കൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3402}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1721179}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 506}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 15 || [[നീലഗിരി ജില്ല|നീലഗിരി]] || [[ഉദഗമണ്ഡലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  735071}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  288}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 16 || [[പെരമ്പലൂർ ജില്ല|പെരമ്പലൂർ]] || [[പെരമ്പലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1748}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  564511}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  323}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 17 || [[പുതുക്കോട്ട ജില്ല|പുതുക്കോട്ട]] || [[പുതുക്കോട്ട]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4652}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1618725}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  348}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 18 || [[രാമനാഥപുരം ജില്ല|രാമനാഥപുരം]]  || [[രാമനാഥപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4180}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1337560}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  320}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 19 || [[സേലം ജില്ല|സേലം]] || [[സേലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5249}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3480008}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 20 || [[ശിവഗംഗ ജില്ല|ശിവഗംഗ]] || [[ശിവഗംഗ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4140}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1341250}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  324}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 21 || [[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല|തഞ്ചാവൂർ]] || [[തഞ്ചാവൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3477}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2302781}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  661}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 22 || [[തേനി ജില്ല|തേനി]] || [[തേനി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2872}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1143684}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 23 || [[തൂത്തുക്കുടി ജില്ല|തൂത്തുക്കുടി]] || [[തൂത്തുക്കുടി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4599}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1738376}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  378}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 24 || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ജില്ല|തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4508}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2713858}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  602}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 25 || [[തിരുനെൽവേലി ജില്ല|തിരുനെൽവേലി]] || [[തിരുനെൽവേലി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6709}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3072880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  458}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 26 || [[തിരുപ്പൂർ ജില്ല|തിരുപ്പൂർ]]  || [[തിരുപ്പൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5192}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2471222}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  476}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 27 || [[തിരുവള്ളൂർ ജില്ല|തിരുവള്ളൂർ]] || [[തിരുവള്ളൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3725697}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1049}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 28 || [[തിരുവണ്ണാമല ജില്ല|തിരുവണ്ണാമല]] || [[തിരുവണ്ണാമല]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6188}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4121965}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  667}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 29 || [[തിരുവാരൂർ ജില്ല|തിരുവാരൂർ]] || [[തിരുവാരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2379}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1268094}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  533}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 30 || [[വേലൂർ ജില്ല|വേലൂർ]] || [[വേലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6081}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4028106}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  671}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 31 || [[വിഴുപ്പുരം ജില്ല|വിഴുപ്പുരം]] || [[വിഴുപ്പുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 7185}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3463284}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  482}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 32 || [[വിരുദുനഗർ ജില്ല|വിരുദുനഗർ]] || [[വിരുദുനഗർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4280}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1943309}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  454}} /ച. കി.മീ
|}

==അതിരുകൾ==
{{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ
|Northwest = [[കർണാടക]]
|North     = [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]]
|Northeast = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|West      = [[കേരളം]]
|Center    = തമിഴ്‌നാട്
|South     = [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]]
|Southwest = [[അറബിക്കടൽ]]
|Southeast = [[പാക് കടലിടുക്ക്]]
|East      = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|}}

{{TamilNadu-geo-stub}}
{{തമിഴ്‌നാട്}}
{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്| ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
{{Tamil Nadu topics}}</text>
      <sha1>ckgrvqwe3p28bpyo6r09kruzggcwail</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618830</id>
      <parentid>4618813</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <origin>4618830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40849" sha1="j7qo9rm28uk17apvl7myxficipa0o3g" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tamil Nadu}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = തമിഴ്നാട്
| image_skyline = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = 
| perrow                   = 1/2/2/1
| caption_align = center
| image1   = Mamallapuram view.jpg
| caption1 = [[തീര ക്ഷേത്രം]]
| image2   = Left side view Brihadeeswara.jpg
| caption2 = [[ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം]]
| image3   = Statue of Thiruvalluvar.jpg
| caption3 = [[തിരുവള്ളുവർ പ്രതിമ]]
| image4   = A Magnificient Evening Sunset With Pamban Railway Bridge and Boat Mail Express Passes Through this Pamban Railway Bridge !-.jpg
| caption4 = [[പാമ്പൻ പാലം]]
| image5   = Hogenakkal Falls Close.jpg
| caption5 = [[ഹൊഗനക്കൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]]
| image6   = Nilgiri Hills.jpg
| caption6 = [[നീലഗിരി മലനിരകൾ]]
| image_alt =}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_seal = Seal of Tamil Nadu.svg
| etymology = തമിഴ് നാട്
| nickname = &quot;ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നാട്&quot;
| motto = &quot;വായ്‌മയെ വെല്ലും&quot;&lt;/br&gt;
 (&quot;സത്യമേവ ജയതേ&quot;)
| anthem = &quot;[[Tamil Thai Valthu (Tamil Nadu)|തമിഴ് തായ് വാൽത്തു]]&quot; &lt;br/&gt;
(&quot;തമിഴ് അമ്മയോടുള്ള അഭ്യർത്ഥന&quot;)
| image_map = IN-TN.svg
| coordinates = {{Coord|11|N|79|E|region:IN-TN_type:adm1st|display=inline,title}}
| region = ദക്ഷിണേന്ത്യ
| before_was = [[മദ്രാസ് സംസ്ഥാനം]]
| formation_date4 = 1 നവംബർ 1956
| capital = [[ചെന്നൈ]]
| largestcity = capital
| metro = ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയ
| districts = 38
| Governor = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| Chief_Minister = [[സി.ജോസഫ് വിജയ്]]
| party = [[തമിഴഗ വെട്രി കഴകം|ടി.വി.കെ]]
| Deputy_CM = 
| legislature_type = ഏകസഭ
| assembly = [[തമിഴ്നാട് നിയമസഭ]]
| assembly_seats = 234 സീറ്റുകൾ
| rajya_sabha_seats = 18 സീറ്റുകൾ
| lok_sabha_seats = 39 സീറ്റുകൾ
| judiciary = [[മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 130058
| area_rank = 10th
| length_km = 1076
| elevation_m = 
| elevation_max_m = 2,637
| elevation_max_point = [[ദൊഡ്ഡബെട്ട]]
| elevation_min_m = 0
| elevation_min_point = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite report|title=Decadal variation in population 1901-2011, Tamil Nadu|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43366/download/47068/33%20A-2%20Tamil%20Nadu.pdf|publisher=[[Government of India]]|page=2|access-date=1 December 2023|archive-date=29 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229191706/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43366/download/47068/33%20A-2%20Tamil%20Nadu.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report|title=Primary census abstract (PCA) data, India &amp; States/UTs - State and district level - 2011|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6191/download/9268/DDW_PCA0000_2011_Indiastatedist.xlsx|publisher=[[Government of India]]|page=2|access-date=1 June 2024|archive-date=11 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220811062646/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6191/download/9268/DDW_PCA0000_2011_Indiastatedist.xlsx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_total = 72,147,030
| population_as_of = 2011
| population_rank = 6th
| population_density = 554.7
| population_urban = 48.4%
| population_rural = 51.6%
| population_demonym = {{Hlist|[[തമിഴൻ]]|[[തമിഴർ]]|}}
| 0fficial_Langs = [[തമിഴ്]]&lt;ref name=&quot;Lang&quot;&gt;{{cite act|url=https://archive.org/details/1956TN39/mode/1up|title=The Tamil Nadu Official Language Act, 1956|legislature=[[Tamil Nadu Legislative Assembly]]|page=1|date=27 December 1956}}&lt;/ref&gt;
| additional_official = [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|English]]&lt;ref name=&quot;Lang&quot;/&gt;
| official_script = [[തമിഴ് ലിപി|തമിഴ്]]
| GDP_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite report|title=Tamil Nadu budget 2025-26|url=https://financedept.tn.gov.in/budget/|work=[[Government of Tamil Nadu]]|access-date=18 March 2025|archive-date=21 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321192343/https://financedept.tn.gov.in/budget/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://prsindia.org/files/budget/budget_state/tamil-nadu/2025/TN_Budget_Analysis_2025-26.pdf|title=Tamil Nadu state budget analysis 2025-26|work=PRS Legislative Research|access-date=18 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| GDP_total = {{Increase}} {{INRConvert|31159.98|b|year=2024}}
| GDP_year = 2024–25
| GDP_rank = 2nd
| GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|350695|year=2024}}
| GDP_per_capita_rank = 9th
| HDI = {{Increase}} 0.787 {{color|green|High}}
| HDI_year = 2025
| HDI_rank = 15th
| literacy = 85.5%&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf|title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024)|date=23 September 2024|publisher=National Sample Survey Office, [[Ministry of Statistics and Programme Implementation]], [[Government of India]]|pages=A-10|chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (aged 7 &amp; above, rural+urban) column 6}}&lt;/ref&gt;
| literacy_year = 2024
| literacy_rank = 17th
| sex_ratio = 996[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]
| sexratio_year = 2011
| sexratio_rank = 3rd
| iso_code = IN-TN
| registration_plate = TN
| website = tn.gov.in
| mammal = [[Nilgiri tahr]]
| bird = [[മരതകപ്രാവ്]]
| butterfly = 
| flower = [[Gloriosa (plant)|Gloriosa pily]]
| tree = [[Borassus flabellifer|Asian palm]]
| fruit = [[ചക്ക]]
| image_highway = SH IN-TN.png
| SH_numbers = TN SH1 - TN SH223
}}
{{Infobox state
&lt;!-- See template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;| name                            = തമിഴ്നാട്
| native_name                     = தமிழ்நாடு
| native_name_lang                = ta
| type                            = [[States of India|സംസ്ഥാനം]]
| image_blank_emblem              = Seal of Tamil Nadu.svg
| blank_emblem_type               = [[Seal of Tamil Nadu|തമിഴ്നാടിന്റെ ഔദ്യോഗികമുദ്ര]]
| blank_emblem_size               = 70px
| motto                           = {{lang|ta|வாய்மையே வெல்லும்}}&lt;br /&gt;&quot;വായ്മൈയേ വെല്ലും&quot;&lt;br /&gt;(&quot;[[സത്യമേവ ജയതേ]]&quot;)
| anthem                          = {{lang|ta|தமிழ்த்தாய் வாழ்த்து}}&lt;br /&gt;(തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്)&lt;br /&gt;
| image_map                       = IN-TN.svg
| map_alt                         = 
| map_caption                     = തമിഴ്നാടിന്റെ സ്ഥാനം
| image_map1                      = Tamil Nadu locator map.svg
| map_caption1                    = തമിഴ്നാടിന്റെ ഭൂപടം
| latd                            = 13.09
| longd                           = 80.27
| coor_pinpoint                   = 
| coordinates_type                = region:IN-TN_type:adm1st
| coordinates_display             = inline,title
| coordinates_footnotes           = 
| coordinates_region              = IN-TN
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flagu|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[Regions of India|മേഖല]]
| subdivision_name1               = [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]
| established_title               = രൂപീകരണം
| established_date                = 26 ജനുവരി 1950{{ref|est|†}}
| parts_type                      = [[List of Indian districts|ജില്ലകൾ]]
| parts_style                     = para
| p1                              = [[List of districts of India|38]]
| seat_type                       = തലസ്ഥാനം
| seat                            = [[ചെന്നൈ]]
| government_footnotes            = 
| governing_body                  = [[തമിഴ്നാട് സർക്കാർ]]
| leader_title                    = [[Governors of Tamil Nadu|ഗവർണ്ണർ]]
| leader_name                     = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| leader_title1                   = [[Chief Ministers of Tamil Nadu|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| leader_name1                    = [[വിജയ്|സി. ജോസഫ് വിജയ്]] ([[തമിഴക വെട്രി കഴകം|TVK]])
| leader_title3                   = 
| leader_name3                    = 
| leader_title4                   = [[Tamil Nadu Legislative Assembly|നിയമസഭ]]
| leader_name4                    = [[ഏകസഭ]] ([[List of constituencies of Tamil Nadu Legislative Assembly|234 സീറ്റുകൾ]])
| blank1_name_sec2                = [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
| blank1_info_sec2                = [[തമിഴ്]]
| unit_pref                       = മെട്രിക്
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 130,058
| area_note                       = 
| area_rank                       = [[List of states and territories of India by area|10th]]
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/PCA_Highlights/pca_highlights_file/Tamil_Nadu/6.Figures_Glance_Tamil%20Nadu.pdf |title= Census of india 2011|publisher= Government of India}}&lt;/ref&gt;
| population_total                = 77,881,463
| population_as_of                = 2016
| population_rank                 = [[List of states and union territories of India by population|6th]]
| population_density_km2          = auto
| population_note                 = 
| population_demonym              = [[തമിഴർ]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +05:30
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-TN]]
| blank_name_sec1                 = [[Human Development Index|HDI]]
| blank_info_sec1                 = {{increase}} 0.659 (&lt;span style=&quot;colour:#fc0&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiabudget.nic.in/es2011-12/echap-13.pdf|accessdate=28 December 2012|title=India government economic survey|archive-date=2017-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110130030/http://indiabudget.nic.in/es2011-12/echap-13.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| blank1_name_sec1                = HDI rank
| blank1_info_sec1                = 3rd (2015)&lt;ref name=&quot;in.undp.org&quot;&gt;{{cite web|title=Inequality adjusted Human Development Index for India's States 2011, United Nations Development Programme|url=http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/inequality_adjusted_human_development_index_for_indias_state1.pdf|access-date=2016-08-28|archive-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130301034958/http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/inequality_adjusted_human_development_index_for_indias_state1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| blank_name_sec2                 = [[Literacy in India|സാക്ഷരതാ നിരക്ക്]]
| blank_info_sec2                 = 80.33% (2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|title=censusindia.gov.in|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/tamilnadu/3.Tamil%20Nadu_PPT_2011-BOOK%20FINAL.pdf}}&lt;/ref&gt;
| area_code_type                  = [[UN/LOCODE]]
| area_code                       = 
| registration_plate              = 
| website                         = [http://www.tn.gov.in/ tn.gov.in]
| footnotes                       = {{note|est|†}} Established in 1773; Madras State was formed in 1950 and renamed as Tamil Nadu on 14 January 1969{{sfn|Tamil Nadu Legislative Assembly history|2012}} &lt;br /&gt;{{note|est|#}} [[Jana Gana Mana]] is the national anthem, while &quot;Invocation to Tamil Mother&quot; is the state song/anthem.
| official_name                   = Tamil Nadu
| length_km                       = 1,076
| elevation_max_m                 = 2,637
| elevation_max_point             = [[ദൊഡ്ഡബെട്ട]]
| elevation_min_m                 = 0
| elevation_min_point             = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
}}
&lt;!----&gt;
{{Infobox region symbols
| state = തമിഴ്നാട്
| country = ഇന്ത്യ
| seal = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|50px|left]] [[Seal of Tamil Nadu]]
| song = [[File:Neerarum Kadaludutha.jpg|50px|left]] &quot;തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്&quot;
| animal = [[File:Niltahr.jpg|50px|left]] [[വരയാട്|നീലഗിരി വരയാട്]]
| bird = [[File:Emerald dove444.jpg|50px|left]] [[മരതകപ്രാവ്|മരകതപ്രാവ്]]
| tree = [[File:Palm Tamil Nadu.jpg|50px|left]] [[Borassus flabellifer|കരിമ്പന]]
| flower = [[File:Gloriosa Superba.jpg|50px|left]] [[കിത്തോന്നി]]
| sport = [[File:A Kabaddi match at 2006 Asian Games.jpg|50px|left]] [[കബഡി]]
| dance = [[File:Bharathanatyam By Ranjitha.jpg|50px|left]] [[ഭരതനാട്യം]]
|insect=[[File:Cirrochroa thais.jpg|50px|left]] [[മരോട്ടിശലഭം]]|fruit=[[File:Jackfruit hanging.JPG|50px|left]] [[ചക്ക]]|നദി=കാവേരി}}
{{TNhistory}}
{{Tamils}}

'''തമിഴ്‌നാട്‌'''  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] തെക്കേയറ്റത്തുള്ള സംസ്ഥാനമാണ്‌. പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ [[തമിഴ്‌]] മുഖ്യഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ സംസ്ഥാനമാണിത്‌.  [[കേരളം]], [[കർണ്ണാടക]], [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[പോണ്ടിച്ചേരി]]യും തമിഴ്‌നാടിനോടു ചേർന്നു കിടക്കുന്നു. [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയുമായി]] കടൽ വഴി രാജ്യാന്തര അതിർത്തിയുമുണ്ട്‌. [[ചെന്നൈ]] ആണ്‌ തമിഴ്‌നാടിന്റെ തലസ്ഥാനം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Brahadeeswara Temple,Thanjavur.JPG|thumb|left|225px|ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]]

പ്രാചീനകാലം മുതൽ ഇവിടെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നതായി [[തിരുനെൽവേലി|തിരുനെൽവേലിക്കടുത്തുള്ള]] [[ആദിച്ചനെല്ലൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്തു നടത്തിയ ഉൽഖനനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 2019ൽ ശിവഗംഗ ജില്ലയിൽ ഉള്ള [[കീഴടി]]യിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന(ക്രി. മു. 580) ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെടുക്കുക ഉണ്ടായി.
[[ചേരരാജാക്കന്മാർ|ചേരർ]], [[ചോള സാമ്രാജ്യം|ചോളർ]], [[പാണ്ഡ്യർ]], [[പല്ലവർ]] എന്നീ രാജവംശങ്ങളാണു ഇവിടെ ഭരിച്ചിരുന്നത്‌. ചോളരാജാക്കൻമാരുടെ ആദ്യ ഭരണകാലം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയായിരുന്നു . നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയുള്ള [[കളഭ്രർ|കളഭ്രവംശജരുടെ]] ഭരണകാലം തമിഴ്‌ ചരിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട കാലഘട്ടമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ കാലശേഷം തെക്കു പാണ്ഡ്യരും വടക്ക്‌ പല്ലവരും ശക്തിപ്രാപിച്ചു. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിച്ച ചോളർ, [[രാജരാജചോളന്റെയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ [[രാജേന്ദ്രചോളന്റെയും]] ഭരണകാലത്ത്‌ ഏഷ്യയിലെതന്നെ പ്രധാനശക്തികളിലൊന്നായി. തെക്കേ ഇന്ത്യയും ശ്രീലങ്കയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളും ഭരിച്ചിരുന്ന രാജേന്ദ്രചോളന്റെ നാവികസേന [[മ്യാൻ‌മാർ]], [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]], [[ലക്ഷദ്വീപ്‌]], [[സുമാത്ര]], [[ജാവ (ദ്വീപ്)|ജാവ]], [[മലയ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും കീഴടക്കി. ബംഗാളിലെ മഹിപാല രാജാവിനെ തോൽപിച്ചശേഷം തന്റെ തലസ്ഥാനത്തിന്റെ പേരു ഗംഗൈകൊണ്ടചോളപുരം എന്നാക്കി. തഞ്ചാവൂരിലെ [[ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]], [[ചിദംബരക്ഷേത്രം]] എന്നിവ ചോളരാജാക്കന്മാരുടെ ശിൽപചാതുര്യത്തിന്റെ മകുടോദാഹരണങ്ങളാണ്‌.

പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ചോളരുടെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡ്യവംശജർ പ്രബലരായെങ്കിലും 1316ലെ [[കിൽജി]]വംശജരുടെ ആക്രമണത്തോടെ ഇവരുടെ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന്‌ [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം]] ഡെക്കാനിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും 1370ൽ അവർ തമിഴ്‌നാട്‌ മുഴുവൻ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.1565-ൽ തെന്നിന്ത്യയിലെ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികൾ ഒന്നായിച്ചേർന്നു തളിക്കോട്ടയുദ്ധത്തിൽ വിജയനഗരത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചു.

തെന്നിന്ത്യയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ മുഗളരുടെ കയ്യിലായിരുന്നു. [[ഔറംഗസീബ്]] ബീജാപ്പൂരിനേയും, [[ഗോൽക്കൊണ്ട|ഗോൽക്കൊണ്ടയെ]]യും കീഴടക്കി തെക്കോട്ടു ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പല യൂറോപ്യൻ ശക്തികളും തമിഴ്നാട്ടിൽ അധികാരമുറപ്പിച്ചു. [[പോർച്ചുഗീസു]]കാരും, പിന്നീട് [[ഡച്ചു]]കാരും,  കച്ചവടത്തിന്നായിട്ടാണു വന്നത്.  1639-ൽ മദ്രാസിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് കോട്ട(Fort St. George)നിൽക്കുന്ന സ്ഥലം ചന്ദ്രഗിരി രാജാവിൽ നിന്നും [[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] വിലക്കു വാങ്ങി; കോട്ടയുണ്ടാക്കി.  ഫ്രഞ്ചുകാർ1674-ൽ [[പുതുശ്ശേരി]] (പോണ്ടിച്ചേരി) അവരുടെ പ്രധാന താവളമാക്കി. 1757-ൽ യൂറോപ്പിൽ ഇംഗ്ലണ്ടും ഫ്രാൻസും തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതോടെ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലും ഇവർ തമ്മിൽ സംഘട്ടനങ്ങളുണ്ടായി. ആദ്യം ഫ്രഞ്ചുകാരാണു ജയിച്ചതെങ്കിലും അടുത്തവർഷം [[ബ്രിട്ടീഷു]]കാർ ജയം കണ്ടു.

അക്കാലത്ത് തെന്നിന്ത്യയിൽ മൂന്നു പ്രബല രാജശക്തികൾക്കാണു ആധിപത്യമുണ്ടായിരുന്നത്. ഒന്ന്: ഡക്കാണിലെ നൈസാം. രണ്ട്: കർണ്ണാട്ടിക് നവാബ്. മൂന്ന്: മൈസൂരിലെ ഹൈദരലി. 1792-ൽ നൈസാമിന്റേയും [[മഹാരാഷ്ട്ര]]രുടേയും സഹായത്തോടെ ഹൈദരുടെ മകൻ [[ടിപ്പുവിനെ]] ഇംഗ്ലീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി. 1799-ൽ തഞ്ചാവൂരിലെ മഹാരാഷ്ട്രരാജാവ്, കമ്പനി ചെയ്ത സഹായത്തിന്ന് പകരമായി സ്വന്തരാജ്യം ഒരു വാർഷിക സംഖ്യക്ക് കമ്പനിക്ക് നൽകി.1800-ൽ മൈസൂരിൽ നിന്നു തനിക്ക് ലഭിച്ച സ്ഥലങ്ങൾ നൈസാമും കമ്പനിക്ക് നൽകി. അടുത്തവർഷം ഒരു വാഷിക പെൻഷൻ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ആർക്കാട്ട് നവാബും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുത്തു. അങ്ങനെയാണു പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനം ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കയ്യിലെത്തിയത്. [[ഹൈദരബാദു]] നാട്ടുരാജ്യമൊഴികെയുള്ള ആന്ധ്രപ്രദേശം, തമിഴ്നാട്, മലബാർ, തെക്കൻ കർണ്ണാടകം, ഇവയുൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലെ  മദിരാശി സംസ്ഥാനം.

സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു ശേഷവും ഈ സംസ്ഥാനം അത്തരത്തിൽ നിലനിന്നെങ്കിലും, 1953-ഒക്ടോബറിൽ [[ആന്ധ്രപ്രദേശി]]ലെ 12 ജില്ലകൾ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി ആന്ധ്രപ്രവിശ്യ രൂപീകരിച്ചു. [[ബെല്ലാരി]]യുടെ ഒരു ഭാഗം മൈസൂറിലേക്കും([[കർണാടക]])  ചേർന്നു. 1956-ലെ ഭാഷാ സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ മദിരാശിസംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ മലബാറും തെക്കൻ കർണ്ണാടകത്തിലെ [[കാസർഗോഡും]] കേരളത്തിൽ ചേർന്നു. 1969-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികനാമം തമിഴ്നാട് എന്നാക്കി മാറ്റി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
തമിഴ്‌നാടിന്റെ അതിർത്തികൾ പടിഞ്ഞാറ്‌ [[കേരളം|കേരളവും]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കർണാടക|കർണാടകയും]] വടക്കു [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്ര പ്രദേശും]] കിഴക്ക്‌ [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലുമാണ്‌]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി ജില്ലയുടെ]] പടിഞ്ഞാറായി [[അറബിക്കടൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റമായ തമിഴ്‌നാടിലെ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരിയാണ്‌]] അറബിക്കടലിന്റെയും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെയും സംഗമസ്ഥാനം. 130058 ച. കി.മീ വിസ്താരമുള്ള ഈ സംസ്ഥാനം വലിപ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ പത്താം സ്ഥാനത്താന്.. ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പതിനേഴു ശതമാനത്തോളം വനങ്ങളാണ്‌. 

തമിഴ്നാടിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക്, വടക്കു പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങൾ ധാരാളം മലനിരകളുള്ളതും വിവിധ തരം സസ്യജാലങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമായതുമാണ്. ഈ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടവും]] [[പൂർവ്വഘട്ടം|പൂർവ്വഘട്ടവും]] [[നീലഗിരി കുന്നുകൾ|നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ]] വെച്ച് സന്ധിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളവുമായുള്ള]] പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി ഏറെക്കുറെ കൈയ്യടക്കിയിരിക്കുന്ന പശ്ചിമഘട്ടം [[തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാറ്റിനെ തടഞ്ഞ് നിർത്തുകയും തന്മൂലം മഴയുടെ ലഭ്യത കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. തമിഴ്നാടിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ ഫലഭൂയിഷ്ടമായ സമതല തീരപ്രദേശങ്ങളും വടക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ സമതലങ്ങളും മലനിരകളും ചേർന്ന പ്രദേശവുമാണ്. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറച്ച് മഴ ലഭിക്കുന്ന മധ്യഭാഗങ്ങളും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളും വരണ്ട സമതലങ്ങളാണ്.

== നദികൾ ==
[[പാലാർ]], [[ചെയ്യാർ]], [[പെണ്ണാർ]], [[കാവേരി]], [[മോയാർ]], [[ഭവാനി]], [[അമരാവതി]], [[വൈഗായ്]], [[ചിറ്റാർ]], [[താമ്രപർണി]], [[വൈഗ]], [[വൈപ്പാർ]]

== ഗതാഗതം ==
* ''റോഡ്'': 1,50,095 കി.മീ.
* ''റയിൽവേ'': 4,181 കി.മീ.
* ''പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തൂത്തുക്കുടി]], എണ്ണൂർ
* ''വിമാനത്താവളങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]], [[മധുര]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[സേലം]], തൂത്തുകുടി

== ജില്ലകൾ ==
{{main|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ}}
[[File:India Tamil Nadu districts numbered.svg|thumb|300px|right|തമിഴ്നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ.]]
തമിഴ്നാട്ടിൽ മൊത്തം 33 ജില്ലകളുണ്ട്. 2019 നവമ്പർ24 ന് തെങ്കാശി ജില്ല നിലവിൽ വന്നു.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! !! ജില്ല !! ആസ്ഥാനം !! വിസ്തൃതി !! ജനസംഖ്യ (2011) !! ജനസാന്ദ്രത
|-
| align=&quot;centre&quot;| 1 || [[അരിയലുർ ജില്ല|അരിയലുർ]] || [[അരിയലുർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1944}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  752481}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  387}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 2 || [[ചെന്നൈ ജില്ല|ചെന്നൈ]] || [[ചെന്നൈ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  174}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4681087}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|26903}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 3 || [[കോയമ്പത്തൂർ ജില്ല|കോയമ്പത്തൂർ]] || [[കോയമ്പത്തൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4642}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3172578}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  648}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 4 ||  [[കടലൂർ ജില്ല|കടലൂർ]] || [[കടലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3705}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2600880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  702}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 5 || [[ധർമ്മപുരി ജില്ല|ധർമ്മപുരി]] || [[ധർമ്മപുരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4527}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1502900}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  332}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 6 || [[ദിണ്ടിഗൽ ജില്ല|ദിണ്ടിഗൽ]] || [[ദിണ്ടിഗൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6054}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2161367}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  357}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 7 || [[ഈറോഡ്‌ ജില്ല|ഈറോഡ്‌]] || [[ഈറോഡ്‌ ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5692}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2259608}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 8 || [[കാഞ്ചീപുരം ജില്ല|കാഞ്ചീപുരം]] || [[കാഞ്ചീപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4305}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2690897}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  666}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 9 || [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി]] || [[നാഗർകോവിൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1685}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1863174}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1106}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 10 || [[കരൂർ ജില്ല|കരൂർ]] || [[കരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2902}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1076588}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  371}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 11 || [[കൃഷ്ണഗിരി ജില്ല|കൃഷ്ണഗിരി]] || [[കൃഷ്ണഗിരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5091}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1883731}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  370}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 12 || [[മധുര ജില്ല|മധുര]] || [[മധുര]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3695}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2441038}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 13 || [[നാഗപട്ടണം ജില്ല|നാഗപട്ടണം]] || [[നാഗപട്ടണം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2416}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1614069}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  668}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 14 || [[നാമക്കൽ ജില്ല|നാമക്കൽ]] || [[നാമക്കൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3402}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1721179}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 506}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 15 || [[നീലഗിരി ജില്ല|നീലഗിരി]] || [[ഉദഗമണ്ഡലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  735071}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  288}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 16 || [[പെരമ്പലൂർ ജില്ല|പെരമ്പലൂർ]] || [[പെരമ്പലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1748}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  564511}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  323}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 17 || [[പുതുക്കോട്ട ജില്ല|പുതുക്കോട്ട]] || [[പുതുക്കോട്ട]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4652}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1618725}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  348}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 18 || [[രാമനാഥപുരം ജില്ല|രാമനാഥപുരം]]  || [[രാമനാഥപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4180}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1337560}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  320}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 19 || [[സേലം ജില്ല|സേലം]] || [[സേലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5249}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3480008}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 20 || [[ശിവഗംഗ ജില്ല|ശിവഗംഗ]] || [[ശിവഗംഗ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4140}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1341250}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  324}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 21 || [[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല|തഞ്ചാവൂർ]] || [[തഞ്ചാവൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3477}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2302781}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  661}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 22 || [[തേനി ജില്ല|തേനി]] || [[തേനി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2872}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1143684}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 23 || [[തൂത്തുക്കുടി ജില്ല|തൂത്തുക്കുടി]] || [[തൂത്തുക്കുടി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4599}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1738376}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  378}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 24 || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ജില്ല|തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4508}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2713858}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  602}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 25 || [[തിരുനെൽവേലി ജില്ല|തിരുനെൽവേലി]] || [[തിരുനെൽവേലി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6709}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3072880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  458}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 26 || [[തിരുപ്പൂർ ജില്ല|തിരുപ്പൂർ]]  || [[തിരുപ്പൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5192}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2471222}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  476}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 27 || [[തിരുവള്ളൂർ ജില്ല|തിരുവള്ളൂർ]] || [[തിരുവള്ളൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3725697}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1049}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 28 || [[തിരുവണ്ണാമല ജില്ല|തിരുവണ്ണാമല]] || [[തിരുവണ്ണാമല]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6188}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4121965}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  667}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 29 || [[തിരുവാരൂർ ജില്ല|തിരുവാരൂർ]] || [[തിരുവാരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2379}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1268094}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  533}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 30 || [[വേലൂർ ജില്ല|വേലൂർ]] || [[വേലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6081}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4028106}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  671}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 31 || [[വിഴുപ്പുരം ജില്ല|വിഴുപ്പുരം]] || [[വിഴുപ്പുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 7185}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3463284}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  482}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 32 || [[വിരുദുനഗർ ജില്ല|വിരുദുനഗർ]] || [[വിരുദുനഗർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4280}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1943309}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  454}} /ച. കി.മീ
|}

==അതിരുകൾ==
{{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ
|Northwest = [[കർണാടക]]
|North     = [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]]
|Northeast = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|West      = [[കേരളം]]
|Center    = തമിഴ്‌നാട്
|South     = [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]]
|Southwest = [[അറബിക്കടൽ]]
|Southeast = [[പാക് കടലിടുക്ക്]]
|East      = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|}}

{{TamilNadu-geo-stub}}
{{തമിഴ്‌നാട്}}
{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്| ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
{{Tamil Nadu topics}}</text>
      <sha1>j7qo9rm28uk17apvl7myxficipa0o3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618838</id>
      <parentid>4618830</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <origin>4618838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40891" sha1="4j5x4lzf9eaadqx76wofirixl5n7y79" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tamil Nadu}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = തമിഴ്നാട്
| image_skyline = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = 
| perrow                   = 1/2/2/1
| caption_align = center
| image1   = Mamallapuram view.jpg
| caption1 = [[തീര ക്ഷേത്രം]]
| image2   = Left side view Brihadeeswara.jpg
| caption2 = [[ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം]]
| image3   = Statue of Thiruvalluvar.jpg
| caption3 = [[തിരുവള്ളുവർ പ്രതിമ]]
| image4   = A Magnificient Evening Sunset With Pamban Railway Bridge and Boat Mail Express Passes Through this Pamban Railway Bridge !-.jpg
| caption4 = [[പാമ്പൻ പാലം]]
| image5   = Hogenakkal Falls Close.jpg
| caption5 = [[ഹൊഗനക്കൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]]
| image6   = Nilgiri Hills.jpg
| caption6 = [[നീലഗിരി മലനിരകൾ]]
| image_alt =}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_seal = Seal of Tamil Nadu.svg
| etymology = തമിഴ് നാട്
| nickname = &quot;ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നാട്&quot;
| motto = &quot;വായ്‌മയെ വെല്ലും&quot;&lt;/br&gt;
 (&quot;സത്യമേവ ജയതേ&quot;)
| anthem = &quot;[[Tamil Thai Valthu (Tamil Nadu)|തമിഴ് തായ് വാൽത്തു]]&quot; &lt;br/&gt;
(&quot;തമിഴ് അമ്മയോടുള്ള അഭ്യർത്ഥന&quot;)
| image_map = IN-TN.svg
| coordinates = {{Coord|11|N|79|E|region:IN-TN_type:adm1st|display=inline,title}}
| region = ദക്ഷിണേന്ത്യ
| before_was = [[മദ്രാസ് സംസ്ഥാനം]]
| formation_date4 = 1 നവംബർ 1956
| capital = ചെന്നൈ
| largestcity = capital
| metro = ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയ
| districts = 38
| Governor = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| Chief_Minister = [[സി.ജോസഫ് വിജയ്]]
| party = [[തമിഴഗ വെട്രി കഴകം|ടി.വി.കെ]]
| Deputy_CM = 
| legislature_type = ഏകസഭ
| assembly = [[തമിഴ്നാട് നിയമസഭ]]
| assembly_seats = 234 സീറ്റുകൾ
| rajya_sabha_seats = 18 സീറ്റുകൾ
| lok_sabha_seats = 39 സീറ്റുകൾ
| judiciary = [[മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 130058
| area_rank = 10th
| length_km = 1076
| elevation_m = 
| elevation_max_m = 2,637
| elevation_max_point = [[ദൊഡ്ഡബെട്ട]]
| elevation_min_m = 0
| elevation_min_point = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite report|title=Decadal variation in population 1901-2011, Tamil Nadu|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43366/download/47068/33%20A-2%20Tamil%20Nadu.pdf|publisher=[[Government of India]]|page=2|access-date=1 December 2023|archive-date=29 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229191706/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43366/download/47068/33%20A-2%20Tamil%20Nadu.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report|title=Primary census abstract (PCA) data, India &amp; States/UTs - State and district level - 2011|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6191/download/9268/DDW_PCA0000_2011_Indiastatedist.xlsx|publisher=[[Government of India]]|page=2|access-date=1 June 2024|archive-date=11 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220811062646/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6191/download/9268/DDW_PCA0000_2011_Indiastatedist.xlsx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_total = 72,147,030
| population_as_of = 2011
| population_rank = 6th
| population_density = 554.7
| population_urban = 48.4%
| population_rural = 51.6%
| population_demonym = {{Hlist|[[തമിഴൻ]]|[[തമിഴർ]]|}}
| 0fficial_Langs = [[തമിഴ്]]&lt;ref name=&quot;Lang&quot;&gt;{{cite act|url=https://archive.org/details/1956TN39/mode/1up|title=The Tamil Nadu Official Language Act, 1956|legislature=[[Tamil Nadu Legislative Assembly]]|page=1|date=27 December 1956}}&lt;/ref&gt;
| additional_official = [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|English]]&lt;ref name=&quot;Lang&quot;/&gt;
| official_script = [[തമിഴ് ലിപി|തമിഴ്]]
| GDP_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite report|title=Tamil Nadu budget 2025-26|url=https://financedept.tn.gov.in/budget/|work=[[Government of Tamil Nadu]]|access-date=18 March 2025|archive-date=21 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321192343/https://financedept.tn.gov.in/budget/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://prsindia.org/files/budget/budget_state/tamil-nadu/2025/TN_Budget_Analysis_2025-26.pdf|title=Tamil Nadu state budget analysis 2025-26|work=PRS Legislative Research|access-date=18 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| GDP_total = {{Increase}} {{INRConvert|31159.98|b|year=2024}}
| GDP_year = 2024–25
| GDP_rank = 2nd
| GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|350695|year=2024}}
| GDP_per_capita_rank = 9th
| HDI = {{Increase}} 0.787 {{color|green|High}}
| HDI_year = 2025
| HDI_rank = 15th
| literacy = 85.5%&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf|title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024)|date=23 September 2024|publisher=National Sample Survey Office, [[Ministry of Statistics and Programme Implementation]], [[Government of India]]|pages=A-10|chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (aged 7 &amp; above, rural+urban) column 6}}&lt;/ref&gt;
| literacy_year = 2024
| literacy_rank = 17th
| sex_ratio = 996[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]
| sexratio_year = 2011
| sexratio_rank = 3rd
| iso_code = IN-TN
| registration_plate = TN
| website = tn.gov.in
| mammal = [[Nilgiri tahr]]
| bird = [[മരതകപ്രാവ്]]
| butterfly = 
| flower = [[Gloriosa (plant)|Gloriosa pily]]
| tree = [[Borassus flabellifer|Asian palm]]
| fruit = [[ചക്ക]]
| image_highway = SH IN-TN.png
| SH_numbers = TN SH1 - TN SH223
|CM=[[സി.ജോസഫ് വിജയ്]]}}
{{Infobox state
&lt;!-- See template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;| name                            = തമിഴ്നാട്
| native_name                     = தமிழ்நாடு
| native_name_lang                = ta
| type                            = [[States of India|സംസ്ഥാനം]]
| image_blank_emblem              = Seal of Tamil Nadu.svg
| blank_emblem_type               = [[Seal of Tamil Nadu|തമിഴ്നാടിന്റെ ഔദ്യോഗികമുദ്ര]]
| blank_emblem_size               = 70px
| motto                           = {{lang|ta|வாய்மையே வெல்லும்}}&lt;br /&gt;&quot;വായ്മൈയേ വെല്ലും&quot;&lt;br /&gt;(&quot;[[സത്യമേവ ജയതേ]]&quot;)
| anthem                          = {{lang|ta|தமிழ்த்தாய் வாழ்த்து}}&lt;br /&gt;(തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്)&lt;br /&gt;
| image_map                       = IN-TN.svg
| map_alt                         = 
| map_caption                     = തമിഴ്നാടിന്റെ സ്ഥാനം
| image_map1                      = Tamil Nadu locator map.svg
| map_caption1                    = തമിഴ്നാടിന്റെ ഭൂപടം
| latd                            = 13.09
| longd                           = 80.27
| coor_pinpoint                   = 
| coordinates_type                = region:IN-TN_type:adm1st
| coordinates_display             = inline,title
| coordinates_footnotes           = 
| coordinates_region              = IN-TN
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flagu|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[Regions of India|മേഖല]]
| subdivision_name1               = [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]
| established_title               = രൂപീകരണം
| established_date                = 26 ജനുവരി 1950{{ref|est|†}}
| parts_type                      = [[List of Indian districts|ജില്ലകൾ]]
| parts_style                     = para
| p1                              = [[List of districts of India|38]]
| seat_type                       = തലസ്ഥാനം
| seat                            = [[ചെന്നൈ]]
| government_footnotes            = 
| governing_body                  = [[തമിഴ്നാട് സർക്കാർ]]
| leader_title                    = [[Governors of Tamil Nadu|ഗവർണ്ണർ]]
| leader_name                     = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| leader_title1                   = [[Chief Ministers of Tamil Nadu|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| leader_name1                    = [[വിജയ്|സി. ജോസഫ് വിജയ്]] ([[തമിഴക വെട്രി കഴകം|TVK]])
| leader_title3                   = 
| leader_name3                    = 
| leader_title4                   = [[Tamil Nadu Legislative Assembly|നിയമസഭ]]
| leader_name4                    = [[ഏകസഭ]] ([[List of constituencies of Tamil Nadu Legislative Assembly|234 സീറ്റുകൾ]])
| blank1_name_sec2                = [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
| blank1_info_sec2                = [[തമിഴ്]]
| unit_pref                       = മെട്രിക്
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 130,058
| area_note                       = 
| area_rank                       = [[List of states and territories of India by area|10th]]
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/PCA_Highlights/pca_highlights_file/Tamil_Nadu/6.Figures_Glance_Tamil%20Nadu.pdf |title= Census of india 2011|publisher= Government of India}}&lt;/ref&gt;
| population_total                = 77,881,463
| population_as_of                = 2016
| population_rank                 = [[List of states and union territories of India by population|6th]]
| population_density_km2          = auto
| population_note                 = 
| population_demonym              = [[തമിഴർ]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +05:30
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-TN]]
| blank_name_sec1                 = [[Human Development Index|HDI]]
| blank_info_sec1                 = {{increase}} 0.659 (&lt;span style=&quot;colour:#fc0&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiabudget.nic.in/es2011-12/echap-13.pdf|accessdate=28 December 2012|title=India government economic survey|archive-date=2017-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110130030/http://indiabudget.nic.in/es2011-12/echap-13.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| blank1_name_sec1                = HDI rank
| blank1_info_sec1                = 3rd (2015)&lt;ref name=&quot;in.undp.org&quot;&gt;{{cite web|title=Inequality adjusted Human Development Index for India's States 2011, United Nations Development Programme|url=http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/inequality_adjusted_human_development_index_for_indias_state1.pdf|access-date=2016-08-28|archive-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130301034958/http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/inequality_adjusted_human_development_index_for_indias_state1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| blank_name_sec2                 = [[Literacy in India|സാക്ഷരതാ നിരക്ക്]]
| blank_info_sec2                 = 80.33% (2011 census)&lt;ref&gt;{{cite web|title=censusindia.gov.in|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/tamilnadu/3.Tamil%20Nadu_PPT_2011-BOOK%20FINAL.pdf}}&lt;/ref&gt;
| area_code_type                  = [[UN/LOCODE]]
| area_code                       = 
| registration_plate              = 
| website                         = [http://www.tn.gov.in/ tn.gov.in]
| footnotes                       = {{note|est|†}} Established in 1773; Madras State was formed in 1950 and renamed as Tamil Nadu on 14 January 1969{{sfn|Tamil Nadu Legislative Assembly history|2012}} &lt;br /&gt;{{note|est|#}} [[Jana Gana Mana]] is the national anthem, while &quot;Invocation to Tamil Mother&quot; is the state song/anthem.
| official_name                   = Tamil Nadu
| length_km                       = 1,076
| elevation_max_m                 = 2,637
| elevation_max_point             = [[ദൊഡ്ഡബെട്ട]]
| elevation_min_m                 = 0
| elevation_min_point             = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
}}
&lt;!----&gt;
{{Infobox region symbols
| state = തമിഴ്നാട്
| country = ഇന്ത്യ
| seal = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|50px|left]] [[Seal of Tamil Nadu]]
| song = [[File:Neerarum Kadaludutha.jpg|50px|left]] &quot;തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്&quot;
| animal = [[File:Niltahr.jpg|50px|left]] [[വരയാട്|നീലഗിരി വരയാട്]]
| bird = [[File:Emerald dove444.jpg|50px|left]] [[മരതകപ്രാവ്|മരകതപ്രാവ്]]
| tree = [[File:Palm Tamil Nadu.jpg|50px|left]] [[Borassus flabellifer|കരിമ്പന]]
| flower = [[File:Gloriosa Superba.jpg|50px|left]] [[കിത്തോന്നി]]
| sport = [[File:A Kabaddi match at 2006 Asian Games.jpg|50px|left]] [[കബഡി]]
| dance = [[File:Bharathanatyam By Ranjitha.jpg|50px|left]] [[ഭരതനാട്യം]]
|insect=[[File:Cirrochroa thais.jpg|50px|left]] [[മരോട്ടിശലഭം]]|fruit=[[File:Jackfruit hanging.JPG|50px|left]] [[ചക്ക]]|നദി=കാവേരി}}
{{TNhistory}}
{{Tamils}}

'''തമിഴ്‌നാട്‌'''  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] തെക്കേയറ്റത്തുള്ള സംസ്ഥാനമാണ്‌. പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ [[തമിഴ്‌]] മുഖ്യഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ സംസ്ഥാനമാണിത്‌.  [[കേരളം]], [[കർണ്ണാടക]], [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[പോണ്ടിച്ചേരി]]യും തമിഴ്‌നാടിനോടു ചേർന്നു കിടക്കുന്നു. [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയുമായി]] കടൽ വഴി രാജ്യാന്തര അതിർത്തിയുമുണ്ട്‌. [[ചെന്നൈ]] ആണ്‌ തമിഴ്‌നാടിന്റെ തലസ്ഥാനം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Brahadeeswara Temple,Thanjavur.JPG|thumb|left|225px|ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]]

പ്രാചീനകാലം മുതൽ ഇവിടെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നതായി [[തിരുനെൽവേലി|തിരുനെൽവേലിക്കടുത്തുള്ള]] [[ആദിച്ചനെല്ലൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്തു നടത്തിയ ഉൽഖനനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 2019ൽ ശിവഗംഗ ജില്ലയിൽ ഉള്ള [[കീഴടി]]യിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന(ക്രി. മു. 580) ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെടുക്കുക ഉണ്ടായി.
[[ചേരരാജാക്കന്മാർ|ചേരർ]], [[ചോള സാമ്രാജ്യം|ചോളർ]], [[പാണ്ഡ്യർ]], [[പല്ലവർ]] എന്നീ രാജവംശങ്ങളാണു ഇവിടെ ഭരിച്ചിരുന്നത്‌. ചോളരാജാക്കൻമാരുടെ ആദ്യ ഭരണകാലം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയായിരുന്നു . നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയുള്ള [[കളഭ്രർ|കളഭ്രവംശജരുടെ]] ഭരണകാലം തമിഴ്‌ ചരിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട കാലഘട്ടമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ കാലശേഷം തെക്കു പാണ്ഡ്യരും വടക്ക്‌ പല്ലവരും ശക്തിപ്രാപിച്ചു. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിച്ച ചോളർ, [[രാജരാജചോളന്റെയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ [[രാജേന്ദ്രചോളന്റെയും]] ഭരണകാലത്ത്‌ ഏഷ്യയിലെതന്നെ പ്രധാനശക്തികളിലൊന്നായി. തെക്കേ ഇന്ത്യയും ശ്രീലങ്കയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളും ഭരിച്ചിരുന്ന രാജേന്ദ്രചോളന്റെ നാവികസേന [[മ്യാൻ‌മാർ]], [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]], [[ലക്ഷദ്വീപ്‌]], [[സുമാത്ര]], [[ജാവ (ദ്വീപ്)|ജാവ]], [[മലയ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും കീഴടക്കി. ബംഗാളിലെ മഹിപാല രാജാവിനെ തോൽപിച്ചശേഷം തന്റെ തലസ്ഥാനത്തിന്റെ പേരു ഗംഗൈകൊണ്ടചോളപുരം എന്നാക്കി. തഞ്ചാവൂരിലെ [[ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]], [[ചിദംബരക്ഷേത്രം]] എന്നിവ ചോളരാജാക്കന്മാരുടെ ശിൽപചാതുര്യത്തിന്റെ മകുടോദാഹരണങ്ങളാണ്‌.

പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ചോളരുടെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡ്യവംശജർ പ്രബലരായെങ്കിലും 1316ലെ [[കിൽജി]]വംശജരുടെ ആക്രമണത്തോടെ ഇവരുടെ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന്‌ [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം]] ഡെക്കാനിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും 1370ൽ അവർ തമിഴ്‌നാട്‌ മുഴുവൻ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.1565-ൽ തെന്നിന്ത്യയിലെ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികൾ ഒന്നായിച്ചേർന്നു തളിക്കോട്ടയുദ്ധത്തിൽ വിജയനഗരത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചു.

തെന്നിന്ത്യയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ മുഗളരുടെ കയ്യിലായിരുന്നു. [[ഔറംഗസീബ്]] ബീജാപ്പൂരിനേയും, [[ഗോൽക്കൊണ്ട|ഗോൽക്കൊണ്ടയെ]]യും കീഴടക്കി തെക്കോട്ടു ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പല യൂറോപ്യൻ ശക്തികളും തമിഴ്നാട്ടിൽ അധികാരമുറപ്പിച്ചു. [[പോർച്ചുഗീസു]]കാരും, പിന്നീട് [[ഡച്ചു]]കാരും,  കച്ചവടത്തിന്നായിട്ടാണു വന്നത്.  1639-ൽ മദ്രാസിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് കോട്ട(Fort St. George)നിൽക്കുന്ന സ്ഥലം ചന്ദ്രഗിരി രാജാവിൽ നിന്നും [[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] വിലക്കു വാങ്ങി; കോട്ടയുണ്ടാക്കി.  ഫ്രഞ്ചുകാർ1674-ൽ [[പുതുശ്ശേരി]] (പോണ്ടിച്ചേരി) അവരുടെ പ്രധാന താവളമാക്കി. 1757-ൽ യൂറോപ്പിൽ ഇംഗ്ലണ്ടും ഫ്രാൻസും തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതോടെ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലും ഇവർ തമ്മിൽ സംഘട്ടനങ്ങളുണ്ടായി. ആദ്യം ഫ്രഞ്ചുകാരാണു ജയിച്ചതെങ്കിലും അടുത്തവർഷം [[ബ്രിട്ടീഷു]]കാർ ജയം കണ്ടു.

അക്കാലത്ത് തെന്നിന്ത്യയിൽ മൂന്നു പ്രബല രാജശക്തികൾക്കാണു ആധിപത്യമുണ്ടായിരുന്നത്. ഒന്ന്: ഡക്കാണിലെ നൈസാം. രണ്ട്: കർണ്ണാട്ടിക് നവാബ്. മൂന്ന്: മൈസൂരിലെ ഹൈദരലി. 1792-ൽ നൈസാമിന്റേയും [[മഹാരാഷ്ട്ര]]രുടേയും സഹായത്തോടെ ഹൈദരുടെ മകൻ [[ടിപ്പുവിനെ]] ഇംഗ്ലീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി. 1799-ൽ തഞ്ചാവൂരിലെ മഹാരാഷ്ട്രരാജാവ്, കമ്പനി ചെയ്ത സഹായത്തിന്ന് പകരമായി സ്വന്തരാജ്യം ഒരു വാർഷിക സംഖ്യക്ക് കമ്പനിക്ക് നൽകി.1800-ൽ മൈസൂരിൽ നിന്നു തനിക്ക് ലഭിച്ച സ്ഥലങ്ങൾ നൈസാമും കമ്പനിക്ക് നൽകി. അടുത്തവർഷം ഒരു വാഷിക പെൻഷൻ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ആർക്കാട്ട് നവാബും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുത്തു. അങ്ങനെയാണു പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനം ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കയ്യിലെത്തിയത്. [[ഹൈദരബാദു]] നാട്ടുരാജ്യമൊഴികെയുള്ള ആന്ധ്രപ്രദേശം, തമിഴ്നാട്, മലബാർ, തെക്കൻ കർണ്ണാടകം, ഇവയുൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലെ  മദിരാശി സംസ്ഥാനം.

സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു ശേഷവും ഈ സംസ്ഥാനം അത്തരത്തിൽ നിലനിന്നെങ്കിലും, 1953-ഒക്ടോബറിൽ [[ആന്ധ്രപ്രദേശി]]ലെ 12 ജില്ലകൾ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി ആന്ധ്രപ്രവിശ്യ രൂപീകരിച്ചു. [[ബെല്ലാരി]]യുടെ ഒരു ഭാഗം മൈസൂറിലേക്കും([[കർണാടക]])  ചേർന്നു. 1956-ലെ ഭാഷാ സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ മദിരാശിസംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ മലബാറും തെക്കൻ കർണ്ണാടകത്തിലെ [[കാസർഗോഡും]] കേരളത്തിൽ ചേർന്നു. 1969-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികനാമം തമിഴ്നാട് എന്നാക്കി മാറ്റി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
തമിഴ്‌നാടിന്റെ അതിർത്തികൾ പടിഞ്ഞാറ്‌ [[കേരളം|കേരളവും]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കർണാടക|കർണാടകയും]] വടക്കു [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്ര പ്രദേശും]] കിഴക്ക്‌ [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലുമാണ്‌]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി ജില്ലയുടെ]] പടിഞ്ഞാറായി [[അറബിക്കടൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റമായ തമിഴ്‌നാടിലെ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരിയാണ്‌]] അറബിക്കടലിന്റെയും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെയും സംഗമസ്ഥാനം. 130058 ച. കി.മീ വിസ്താരമുള്ള ഈ സംസ്ഥാനം വലിപ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ പത്താം സ്ഥാനത്താന്.. ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പതിനേഴു ശതമാനത്തോളം വനങ്ങളാണ്‌. 

തമിഴ്നാടിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക്, വടക്കു പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങൾ ധാരാളം മലനിരകളുള്ളതും വിവിധ തരം സസ്യജാലങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമായതുമാണ്. ഈ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടവും]] [[പൂർവ്വഘട്ടം|പൂർവ്വഘട്ടവും]] [[നീലഗിരി കുന്നുകൾ|നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ]] വെച്ച് സന്ധിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളവുമായുള്ള]] പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി ഏറെക്കുറെ കൈയ്യടക്കിയിരിക്കുന്ന പശ്ചിമഘട്ടം [[തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാറ്റിനെ തടഞ്ഞ് നിർത്തുകയും തന്മൂലം മഴയുടെ ലഭ്യത കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. തമിഴ്നാടിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ ഫലഭൂയിഷ്ടമായ സമതല തീരപ്രദേശങ്ങളും വടക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ സമതലങ്ങളും മലനിരകളും ചേർന്ന പ്രദേശവുമാണ്. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറച്ച് മഴ ലഭിക്കുന്ന മധ്യഭാഗങ്ങളും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളും വരണ്ട സമതലങ്ങളാണ്.

== നദികൾ ==
[[പാലാർ]], [[ചെയ്യാർ]], [[പെണ്ണാർ]], [[കാവേരി]], [[മോയാർ]], [[ഭവാനി]], [[അമരാവതി]], [[വൈഗായ്]], [[ചിറ്റാർ]], [[താമ്രപർണി]], [[വൈഗ]], [[വൈപ്പാർ]]

== ഗതാഗതം ==
* ''റോഡ്'': 1,50,095 കി.മീ.
* ''റയിൽവേ'': 4,181 കി.മീ.
* ''പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തൂത്തുക്കുടി]], എണ്ണൂർ
* ''വിമാനത്താവളങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]], [[മധുര]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[സേലം]], തൂത്തുകുടി

== ജില്ലകൾ ==
{{main|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ}}
[[File:India Tamil Nadu districts numbered.svg|thumb|300px|right|തമിഴ്നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ.]]
തമിഴ്നാട്ടിൽ മൊത്തം 33 ജില്ലകളുണ്ട്. 2019 നവമ്പർ24 ന് തെങ്കാശി ജില്ല നിലവിൽ വന്നു.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! !! ജില്ല !! ആസ്ഥാനം !! വിസ്തൃതി !! ജനസംഖ്യ (2011) !! ജനസാന്ദ്രത
|-
| align=&quot;centre&quot;| 1 || [[അരിയലുർ ജില്ല|അരിയലുർ]] || [[അരിയലുർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1944}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  752481}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  387}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 2 || [[ചെന്നൈ ജില്ല|ചെന്നൈ]] || [[ചെന്നൈ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  174}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4681087}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|26903}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 3 || [[കോയമ്പത്തൂർ ജില്ല|കോയമ്പത്തൂർ]] || [[കോയമ്പത്തൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4642}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3172578}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  648}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 4 ||  [[കടലൂർ ജില്ല|കടലൂർ]] || [[കടലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3705}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2600880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  702}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 5 || [[ധർമ്മപുരി ജില്ല|ധർമ്മപുരി]] || [[ധർമ്മപുരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4527}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1502900}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  332}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 6 || [[ദിണ്ടിഗൽ ജില്ല|ദിണ്ടിഗൽ]] || [[ദിണ്ടിഗൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6054}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2161367}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  357}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 7 || [[ഈറോഡ്‌ ജില്ല|ഈറോഡ്‌]] || [[ഈറോഡ്‌ ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5692}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2259608}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 8 || [[കാഞ്ചീപുരം ജില്ല|കാഞ്ചീപുരം]] || [[കാഞ്ചീപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4305}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2690897}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  666}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 9 || [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി]] || [[നാഗർകോവിൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1685}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1863174}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1106}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 10 || [[കരൂർ ജില്ല|കരൂർ]] || [[കരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2902}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1076588}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  371}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 11 || [[കൃഷ്ണഗിരി ജില്ല|കൃഷ്ണഗിരി]] || [[കൃഷ്ണഗിരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5091}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1883731}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  370}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 12 || [[മധുര ജില്ല|മധുര]] || [[മധുര]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3695}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2441038}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 13 || [[നാഗപട്ടണം ജില്ല|നാഗപട്ടണം]] || [[നാഗപട്ടണം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2416}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1614069}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  668}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 14 || [[നാമക്കൽ ജില്ല|നാമക്കൽ]] || [[നാമക്കൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3402}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1721179}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 506}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 15 || [[നീലഗിരി ജില്ല|നീലഗിരി]] || [[ഉദഗമണ്ഡലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  735071}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  288}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 16 || [[പെരമ്പലൂർ ജില്ല|പെരമ്പലൂർ]] || [[പെരമ്പലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1748}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  564511}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  323}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 17 || [[പുതുക്കോട്ട ജില്ല|പുതുക്കോട്ട]] || [[പുതുക്കോട്ട]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4652}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1618725}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  348}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 18 || [[രാമനാഥപുരം ജില്ല|രാമനാഥപുരം]]  || [[രാമനാഥപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4180}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1337560}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  320}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 19 || [[സേലം ജില്ല|സേലം]] || [[സേലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5249}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3480008}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 20 || [[ശിവഗംഗ ജില്ല|ശിവഗംഗ]] || [[ശിവഗംഗ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4140}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1341250}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  324}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 21 || [[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല|തഞ്ചാവൂർ]] || [[തഞ്ചാവൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3477}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2302781}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  661}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 22 || [[തേനി ജില്ല|തേനി]] || [[തേനി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2872}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1143684}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 23 || [[തൂത്തുക്കുടി ജില്ല|തൂത്തുക്കുടി]] || [[തൂത്തുക്കുടി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4599}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1738376}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  378}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 24 || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ജില്ല|തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4508}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2713858}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  602}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 25 || [[തിരുനെൽവേലി ജില്ല|തിരുനെൽവേലി]] || [[തിരുനെൽവേലി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6709}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3072880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  458}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 26 || [[തിരുപ്പൂർ ജില്ല|തിരുപ്പൂർ]]  || [[തിരുപ്പൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5192}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2471222}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  476}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 27 || [[തിരുവള്ളൂർ ജില്ല|തിരുവള്ളൂർ]] || [[തിരുവള്ളൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3725697}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1049}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 28 || [[തിരുവണ്ണാമല ജില്ല|തിരുവണ്ണാമല]] || [[തിരുവണ്ണാമല]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6188}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4121965}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  667}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 29 || [[തിരുവാരൂർ ജില്ല|തിരുവാരൂർ]] || [[തിരുവാരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2379}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1268094}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  533}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 30 || [[വേലൂർ ജില്ല|വേലൂർ]] || [[വേലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6081}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4028106}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  671}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 31 || [[വിഴുപ്പുരം ജില്ല|വിഴുപ്പുരം]] || [[വിഴുപ്പുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 7185}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3463284}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  482}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 32 || [[വിരുദുനഗർ ജില്ല|വിരുദുനഗർ]] || [[വിരുദുനഗർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4280}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1943309}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  454}} /ച. കി.മീ
|}

==അതിരുകൾ==
{{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ
|Northwest = [[കർണാടക]]
|North     = [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]]
|Northeast = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|West      = [[കേരളം]]
|Center    = തമിഴ്‌നാട്
|South     = [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]]
|Southwest = [[അറബിക്കടൽ]]
|Southeast = [[പാക് കടലിടുക്ക്]]
|East      = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|}}

{{TamilNadu-geo-stub}}
{{തമിഴ്‌നാട്}}
{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്| ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
{{Tamil Nadu topics}}</text>
      <sha1>4j5x4lzf9eaadqx76wofirixl5n7y79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618841</id>
      <parentid>4618838</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4618841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34250" sha1="17a8ktm6yv1nal6g9gaxvwijb7c1bwg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tamil Nadu}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = തമിഴ്നാട്
| image_skyline = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = 
| perrow                   = 1/2/2/1
| caption_align = center
| image1   = Mamallapuram view.jpg
| caption1 = [[തീര ക്ഷേത്രം]]
| image2   = Left side view Brihadeeswara.jpg
| caption2 = [[ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം]]
| image3   = Statue of Thiruvalluvar.jpg
| caption3 = [[തിരുവള്ളുവർ പ്രതിമ]]
| image4   = A Magnificient Evening Sunset With Pamban Railway Bridge and Boat Mail Express Passes Through this Pamban Railway Bridge !-.jpg
| caption4 = [[പാമ്പൻ പാലം]]
| image5   = Hogenakkal Falls Close.jpg
| caption5 = [[ഹൊഗനക്കൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]]
| image6   = Nilgiri Hills.jpg
| caption6 = [[നീലഗിരി മലനിരകൾ]]
| image_alt =}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_seal = Seal of Tamil Nadu.svg
| etymology = തമിഴ് നാട്
| nickname = &quot;ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നാട്&quot;
| motto = &quot;വായ്‌മയെ വെല്ലും&quot;&lt;/br&gt;
 (&quot;സത്യമേവ ജയതേ&quot;)
| anthem = &quot;[[Tamil Thai Valthu (Tamil Nadu)|തമിഴ് തായ് വാൽത്തു]]&quot; &lt;br/&gt;
(&quot;തമിഴ് അമ്മയോടുള്ള അഭ്യർത്ഥന&quot;)
| image_map = IN-TN.svg
| coordinates = {{Coord|11|N|79|E|region:IN-TN_type:adm1st|display=inline,title}}
| region = ദക്ഷിണേന്ത്യ
| before_was = [[മദ്രാസ് സംസ്ഥാനം]]
| formation_date4 = 1 നവംബർ 1956
| capital = ചെന്നൈ
| largestcity = capital
| metro = ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയ
| districts = 38
| Governor = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| Chief_Minister = [[സി.ജോസഫ് വിജയ്]]
| party = [[തമിഴഗ വെട്രി കഴകം|ടി.വി.കെ]]
| Deputy_CM = 
| legislature_type = ഏകസഭ
| assembly = [[തമിഴ്നാട് നിയമസഭ]]
| assembly_seats = 234 സീറ്റുകൾ
| rajya_sabha_seats = 18 സീറ്റുകൾ
| lok_sabha_seats = 39 സീറ്റുകൾ
| judiciary = [[മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 130058
| area_rank = 10th
| length_km = 1076
| elevation_m = 
| elevation_max_m = 2,637
| elevation_max_point = [[ദൊഡ്ഡബെട്ട]]
| elevation_min_m = 0
| elevation_min_point = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite report|title=Decadal variation in population 1901-2011, Tamil Nadu|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43366/download/47068/33%20A-2%20Tamil%20Nadu.pdf|publisher=[[Government of India]]|page=2|access-date=1 December 2023|archive-date=29 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229191706/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/43366/download/47068/33%20A-2%20Tamil%20Nadu.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report|title=Primary census abstract (PCA) data, India &amp; States/UTs - State and district level - 2011|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6191/download/9268/DDW_PCA0000_2011_Indiastatedist.xlsx|publisher=[[Government of India]]|page=2|access-date=1 June 2024|archive-date=11 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220811062646/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6191/download/9268/DDW_PCA0000_2011_Indiastatedist.xlsx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_total = 72,147,030
| population_as_of = 2011
| population_rank = 6th
| population_density = 554.7
| population_urban = 48.4%
| population_rural = 51.6%
| population_demonym = {{Hlist|[[തമിഴൻ]]|[[തമിഴർ]]|}}
| 0fficial_Langs = [[തമിഴ്]]&lt;ref name=&quot;Lang&quot;&gt;{{cite act|url=https://archive.org/details/1956TN39/mode/1up|title=The Tamil Nadu Official Language Act, 1956|legislature=[[Tamil Nadu Legislative Assembly]]|page=1|date=27 December 1956}}&lt;/ref&gt;
| additional_official = [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|English]]&lt;ref name=&quot;Lang&quot;/&gt;
| official_script = [[തമിഴ് ലിപി|തമിഴ്]]
| GDP_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite report|title=Tamil Nadu budget 2025-26|url=https://financedept.tn.gov.in/budget/|work=[[Government of Tamil Nadu]]|access-date=18 March 2025|archive-date=21 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321192343/https://financedept.tn.gov.in/budget/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://prsindia.org/files/budget/budget_state/tamil-nadu/2025/TN_Budget_Analysis_2025-26.pdf|title=Tamil Nadu state budget analysis 2025-26|work=PRS Legislative Research|access-date=18 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| GDP_total = {{Increase}} {{INRConvert|31159.98|b|year=2024}}
| GDP_year = 2024–25
| GDP_rank = 2nd
| GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|350695|year=2024}}
| GDP_per_capita_rank = 9th
| HDI = {{Increase}} 0.787 {{color|green|High}}
| HDI_year = 2025
| HDI_rank = 15th
| literacy = 85.5%&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf|title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024)|date=23 September 2024|publisher=National Sample Survey Office, [[Ministry of Statistics and Programme Implementation]], [[Government of India]]|pages=A-10|chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (aged 7 &amp; above, rural+urban) column 6}}&lt;/ref&gt;
| literacy_year = 2024
| literacy_rank = 17th
| sex_ratio = 996[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]
| sexratio_year = 2011
| sexratio_rank = 3rd
| iso_code = IN-TN
| registration_plate = TN
| website = tn.gov.in
| mammal = [[Nilgiri tahr]]
| bird = [[മരതകപ്രാവ്]]
| butterfly = 
| flower = [[Gloriosa (plant)|Gloriosa pily]]
| tree = [[Borassus flabellifer|Asian palm]]
| fruit = [[ചക്ക]]
| image_highway = SH IN-TN.png
| SH_numbers = TN SH1 - TN SH223
|CM=[[സി.ജോസഫ് വിജയ്]]}}
&lt;!----&gt;
{{Infobox region symbols
| state = തമിഴ്നാട്
| country = ഇന്ത്യ
| seal = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|50px|left]] [[Seal of Tamil Nadu]]
| song = [[File:Neerarum Kadaludutha.jpg|50px|left]] &quot;തമിഴ്ത്തായ് വാഴ്ത്ത്&quot;
| animal = [[File:Niltahr.jpg|50px|left]] [[വരയാട്|നീലഗിരി വരയാട്]]
| bird = [[File:Emerald dove444.jpg|50px|left]] [[മരതകപ്രാവ്|മരകതപ്രാവ്]]
| tree = [[File:Palm Tamil Nadu.jpg|50px|left]] [[Borassus flabellifer|കരിമ്പന]]
| flower = [[File:Gloriosa Superba.jpg|50px|left]] [[കിത്തോന്നി]]
| sport = [[File:A Kabaddi match at 2006 Asian Games.jpg|50px|left]] [[കബഡി]]
| dance = [[File:Bharathanatyam By Ranjitha.jpg|50px|left]] [[ഭരതനാട്യം]]
|insect=[[File:Cirrochroa thais.jpg|50px|left]] [[മരോട്ടിശലഭം]]|fruit=[[File:Jackfruit hanging.JPG|50px|left]] [[ചക്ക]]|നദി=കാവേരി}}
{{TNhistory}}
{{Tamils}}

'''തമിഴ്‌നാട്‌'''  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] തെക്കേയറ്റത്തുള്ള സംസ്ഥാനമാണ്‌. പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ [[തമിഴ്‌]] മുഖ്യഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ സംസ്ഥാനമാണിത്‌.  [[കേരളം]], [[കർണ്ണാടക]], [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[പോണ്ടിച്ചേരി]]യും തമിഴ്‌നാടിനോടു ചേർന്നു കിടക്കുന്നു. [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയുമായി]] കടൽ വഴി രാജ്യാന്തര അതിർത്തിയുമുണ്ട്‌. [[ചെന്നൈ]] ആണ്‌ തമിഴ്‌നാടിന്റെ തലസ്ഥാനം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Brahadeeswara Temple,Thanjavur.JPG|thumb|left|225px|ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]]

പ്രാചീനകാലം മുതൽ ഇവിടെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നതായി [[തിരുനെൽവേലി|തിരുനെൽവേലിക്കടുത്തുള്ള]] [[ആദിച്ചനെല്ലൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്തു നടത്തിയ ഉൽഖനനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 2019ൽ ശിവഗംഗ ജില്ലയിൽ ഉള്ള [[കീഴടി]]യിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന(ക്രി. മു. 580) ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെടുക്കുക ഉണ്ടായി.
[[ചേരരാജാക്കന്മാർ|ചേരർ]], [[ചോള സാമ്രാജ്യം|ചോളർ]], [[പാണ്ഡ്യർ]], [[പല്ലവർ]] എന്നീ രാജവംശങ്ങളാണു ഇവിടെ ഭരിച്ചിരുന്നത്‌. ചോളരാജാക്കൻമാരുടെ ആദ്യ ഭരണകാലം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയായിരുന്നു . നാലാം നൂറ്റാണ്ട്‌ മുതൽ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്‌ വരെയുള്ള [[കളഭ്രർ|കളഭ്രവംശജരുടെ]] ഭരണകാലം തമിഴ്‌ ചരിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട കാലഘട്ടമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ കാലശേഷം തെക്കു പാണ്ഡ്യരും വടക്ക്‌ പല്ലവരും ശക്തിപ്രാപിച്ചു. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിച്ച ചോളർ, [[രാജരാജചോളന്റെയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ [[രാജേന്ദ്രചോളന്റെയും]] ഭരണകാലത്ത്‌ ഏഷ്യയിലെതന്നെ പ്രധാനശക്തികളിലൊന്നായി. തെക്കേ ഇന്ത്യയും ശ്രീലങ്കയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളും ഭരിച്ചിരുന്ന രാജേന്ദ്രചോളന്റെ നാവികസേന [[മ്യാൻ‌മാർ]], [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]], [[ലക്ഷദ്വീപ്‌]], [[സുമാത്ര]], [[ജാവ (ദ്വീപ്)|ജാവ]], [[മലയ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും കീഴടക്കി. ബംഗാളിലെ മഹിപാല രാജാവിനെ തോൽപിച്ചശേഷം തന്റെ തലസ്ഥാനത്തിന്റെ പേരു ഗംഗൈകൊണ്ടചോളപുരം എന്നാക്കി. തഞ്ചാവൂരിലെ [[ബൃഹദ്ദേശ്വര ക്ഷേത്രം]], [[ചിദംബരക്ഷേത്രം]] എന്നിവ ചോളരാജാക്കന്മാരുടെ ശിൽപചാതുര്യത്തിന്റെ മകുടോദാഹരണങ്ങളാണ്‌.

പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ചോളരുടെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡ്യവംശജർ പ്രബലരായെങ്കിലും 1316ലെ [[കിൽജി]]വംശജരുടെ ആക്രമണത്തോടെ ഇവരുടെ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന്‌ [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം]] ഡെക്കാനിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും 1370ൽ അവർ തമിഴ്‌നാട്‌ മുഴുവൻ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.1565-ൽ തെന്നിന്ത്യയിലെ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികൾ ഒന്നായിച്ചേർന്നു തളിക്കോട്ടയുദ്ധത്തിൽ വിജയനഗരത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചു.

തെന്നിന്ത്യയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ മുഗളരുടെ കയ്യിലായിരുന്നു. [[ഔറംഗസീബ്]] ബീജാപ്പൂരിനേയും, [[ഗോൽക്കൊണ്ട|ഗോൽക്കൊണ്ടയെ]]യും കീഴടക്കി തെക്കോട്ടു ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പല യൂറോപ്യൻ ശക്തികളും തമിഴ്നാട്ടിൽ അധികാരമുറപ്പിച്ചു. [[പോർച്ചുഗീസു]]കാരും, പിന്നീട് [[ഡച്ചു]]കാരും,  കച്ചവടത്തിന്നായിട്ടാണു വന്നത്.  1639-ൽ മദ്രാസിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് കോട്ട(Fort St. George)നിൽക്കുന്ന സ്ഥലം ചന്ദ്രഗിരി രാജാവിൽ നിന്നും [[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] വിലക്കു വാങ്ങി; കോട്ടയുണ്ടാക്കി.  ഫ്രഞ്ചുകാർ1674-ൽ [[പുതുശ്ശേരി]] (പോണ്ടിച്ചേരി) അവരുടെ പ്രധാന താവളമാക്കി. 1757-ൽ യൂറോപ്പിൽ ഇംഗ്ലണ്ടും ഫ്രാൻസും തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതോടെ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലും ഇവർ തമ്മിൽ സംഘട്ടനങ്ങളുണ്ടായി. ആദ്യം ഫ്രഞ്ചുകാരാണു ജയിച്ചതെങ്കിലും അടുത്തവർഷം [[ബ്രിട്ടീഷു]]കാർ ജയം കണ്ടു.

അക്കാലത്ത് തെന്നിന്ത്യയിൽ മൂന്നു പ്രബല രാജശക്തികൾക്കാണു ആധിപത്യമുണ്ടായിരുന്നത്. ഒന്ന്: ഡക്കാണിലെ നൈസാം. രണ്ട്: കർണ്ണാട്ടിക് നവാബ്. മൂന്ന്: മൈസൂരിലെ ഹൈദരലി. 1792-ൽ നൈസാമിന്റേയും [[മഹാരാഷ്ട്ര]]രുടേയും സഹായത്തോടെ ഹൈദരുടെ മകൻ [[ടിപ്പുവിനെ]] ഇംഗ്ലീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി. 1799-ൽ തഞ്ചാവൂരിലെ മഹാരാഷ്ട്രരാജാവ്, കമ്പനി ചെയ്ത സഹായത്തിന്ന് പകരമായി സ്വന്തരാജ്യം ഒരു വാർഷിക സംഖ്യക്ക് കമ്പനിക്ക് നൽകി.1800-ൽ മൈസൂരിൽ നിന്നു തനിക്ക് ലഭിച്ച സ്ഥലങ്ങൾ നൈസാമും കമ്പനിക്ക് നൽകി. അടുത്തവർഷം ഒരു വാഷിക പെൻഷൻ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ആർക്കാട്ട് നവാബും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുത്തു. അങ്ങനെയാണു പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനം ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കയ്യിലെത്തിയത്. [[ഹൈദരബാദു]] നാട്ടുരാജ്യമൊഴികെയുള്ള ആന്ധ്രപ്രദേശം, തമിഴ്നാട്, മലബാർ, തെക്കൻ കർണ്ണാടകം, ഇവയുൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലെ  മദിരാശി സംസ്ഥാനം.

സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു ശേഷവും ഈ സംസ്ഥാനം അത്തരത്തിൽ നിലനിന്നെങ്കിലും, 1953-ഒക്ടോബറിൽ [[ആന്ധ്രപ്രദേശി]]ലെ 12 ജില്ലകൾ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി ആന്ധ്രപ്രവിശ്യ രൂപീകരിച്ചു. [[ബെല്ലാരി]]യുടെ ഒരു ഭാഗം മൈസൂറിലേക്കും([[കർണാടക]])  ചേർന്നു. 1956-ലെ ഭാഷാ സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ മദിരാശിസംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ മലബാറും തെക്കൻ കർണ്ണാടകത്തിലെ [[കാസർഗോഡും]] കേരളത്തിൽ ചേർന്നു. 1969-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികനാമം തമിഴ്നാട് എന്നാക്കി മാറ്റി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
തമിഴ്‌നാടിന്റെ അതിർത്തികൾ പടിഞ്ഞാറ്‌ [[കേരളം|കേരളവും]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കർണാടക|കർണാടകയും]] വടക്കു [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്ര പ്രദേശും]] കിഴക്ക്‌ [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലുമാണ്‌]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി ജില്ലയുടെ]] പടിഞ്ഞാറായി [[അറബിക്കടൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റമായ തമിഴ്‌നാടിലെ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരിയാണ്‌]] അറബിക്കടലിന്റെയും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെയും സംഗമസ്ഥാനം. 130058 ച. കി.മീ വിസ്താരമുള്ള ഈ സംസ്ഥാനം വലിപ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ പത്താം സ്ഥാനത്താന്.. ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പതിനേഴു ശതമാനത്തോളം വനങ്ങളാണ്‌. 

തമിഴ്നാടിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക്, വടക്കു പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങൾ ധാരാളം മലനിരകളുള്ളതും വിവിധ തരം സസ്യജാലങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമായതുമാണ്. ഈ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടവും]] [[പൂർവ്വഘട്ടം|പൂർവ്വഘട്ടവും]] [[നീലഗിരി കുന്നുകൾ|നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ]] വെച്ച് സന്ധിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളവുമായുള്ള]] പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി ഏറെക്കുറെ കൈയ്യടക്കിയിരിക്കുന്ന പശ്ചിമഘട്ടം [[തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാറ്റിനെ തടഞ്ഞ് നിർത്തുകയും തന്മൂലം മഴയുടെ ലഭ്യത കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. തമിഴ്നാടിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ ഫലഭൂയിഷ്ടമായ സമതല തീരപ്രദേശങ്ങളും വടക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ സമതലങ്ങളും മലനിരകളും ചേർന്ന പ്രദേശവുമാണ്. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറച്ച് മഴ ലഭിക്കുന്ന മധ്യഭാഗങ്ങളും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളും വരണ്ട സമതലങ്ങളാണ്.

== നദികൾ ==
[[പാലാർ]], [[ചെയ്യാർ]], [[പെണ്ണാർ]], [[കാവേരി]], [[മോയാർ]], [[ഭവാനി]], [[അമരാവതി]], [[വൈഗായ്]], [[ചിറ്റാർ]], [[താമ്രപർണി]], [[വൈഗ]], [[വൈപ്പാർ]]

== ഗതാഗതം ==
* ''റോഡ്'': 1,50,095 കി.മീ.
* ''റയിൽവേ'': 4,181 കി.മീ.
* ''പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തൂത്തുക്കുടി]], എണ്ണൂർ
* ''വിമാനത്താവളങ്ങൾ'': [[ചെന്നൈ]], [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]], [[മധുര]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[സേലം]], തൂത്തുകുടി

== ജില്ലകൾ ==
{{main|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ}}
[[File:India Tamil Nadu districts numbered.svg|thumb|300px|right|തമിഴ്നാട്ടിലെ ജില്ലകൾ.]]
തമിഴ്നാട്ടിൽ മൊത്തം 33 ജില്ലകളുണ്ട്. 2019 നവമ്പർ24 ന് തെങ്കാശി ജില്ല നിലവിൽ വന്നു.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! !! ജില്ല !! ആസ്ഥാനം !! വിസ്തൃതി !! ജനസംഖ്യ (2011) !! ജനസാന്ദ്രത
|-
| align=&quot;centre&quot;| 1 || [[അരിയലുർ ജില്ല|അരിയലുർ]] || [[അരിയലുർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1944}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  752481}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  387}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 2 || [[ചെന്നൈ ജില്ല|ചെന്നൈ]] || [[ചെന്നൈ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  174}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4681087}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|26903}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 3 || [[കോയമ്പത്തൂർ ജില്ല|കോയമ്പത്തൂർ]] || [[കോയമ്പത്തൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4642}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3172578}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  648}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 4 ||  [[കടലൂർ ജില്ല|കടലൂർ]] || [[കടലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3705}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2600880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  702}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 5 || [[ധർമ്മപുരി ജില്ല|ധർമ്മപുരി]] || [[ധർമ്മപുരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4527}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1502900}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  332}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 6 || [[ദിണ്ടിഗൽ ജില്ല|ദിണ്ടിഗൽ]] || [[ദിണ്ടിഗൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6054}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2161367}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  357}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 7 || [[ഈറോഡ്‌ ജില്ല|ഈറോഡ്‌]] || [[ഈറോഡ്‌ ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5692}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2259608}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 8 || [[കാഞ്ചീപുരം ജില്ല|കാഞ്ചീപുരം]] || [[കാഞ്ചീപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4305}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2690897}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  666}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 9 || [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി]] || [[നാഗർകോവിൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1685}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1863174}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1106}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 10 || [[കരൂർ ജില്ല|കരൂർ]] || [[കരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2902}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1076588}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  371}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 11 || [[കൃഷ്ണഗിരി ജില്ല|കൃഷ്ണഗിരി]] || [[കൃഷ്ണഗിരി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5091}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1883731}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  370}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 12 || [[മധുര ജില്ല|മധുര]] || [[മധുര]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3695}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2441038}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 13 || [[നാഗപട്ടണം ജില്ല|നാഗപട്ടണം]] || [[നാഗപട്ടണം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2416}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1614069}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  668}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 14 || [[നാമക്കൽ ജില്ല|നാമക്കൽ]] || [[നാമക്കൽ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3402}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1721179}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 506}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 15 || [[നീലഗിരി ജില്ല|നീലഗിരി]] || [[ഉദഗമണ്ഡലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  735071}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  288}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 16 || [[പെരമ്പലൂർ ജില്ല|പെരമ്പലൂർ]] || [[പെരമ്പലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1748}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts|  564511}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  323}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 17 || [[പുതുക്കോട്ട ജില്ല|പുതുക്കോട്ട]] || [[പുതുക്കോട്ട]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4652}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1618725}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  348}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 18 || [[രാമനാഥപുരം ജില്ല|രാമനാഥപുരം]]  || [[രാമനാഥപുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4180}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1337560}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  320}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 19 || [[സേലം ജില്ല|സേലം]] || [[സേലം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5249}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3480008}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  663}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 20 || [[ശിവഗംഗ ജില്ല|ശിവഗംഗ]] || [[ശിവഗംഗ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4140}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1341250}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  324}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 21 || [[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല|തഞ്ചാവൂർ]] || [[തഞ്ചാവൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3477}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2302781}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  661}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 22 || [[തേനി ജില്ല|തേനി]] || [[തേനി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2872}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1143684}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 397}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 23 || [[തൂത്തുക്കുടി ജില്ല|തൂത്തുക്കുടി]] || [[തൂത്തുക്കുടി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4599}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1738376}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  378}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 24 || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ജില്ല|തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4508}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 2713858}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  602}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 25 || [[തിരുനെൽവേലി ജില്ല|തിരുനെൽവേലി]] || [[തിരുനെൽവേലി]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6709}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3072880}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  458}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 26 || [[തിരുപ്പൂർ ജില്ല|തിരുപ്പൂർ]]  || [[തിരുപ്പൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 5192}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2471222}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  476}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 27 || [[തിരുവള്ളൂർ ജില്ല|തിരുവള്ളൂർ]] || [[തിരുവള്ളൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 3552}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3725697}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 1049}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 28 || [[തിരുവണ്ണാമല ജില്ല|തിരുവണ്ണാമല]] || [[തിരുവണ്ണാമല]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6188}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4121965}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  667}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 29 || [[തിരുവാരൂർ ജില്ല|തിരുവാരൂർ]] || [[തിരുവാരൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 2379}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1268094}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  533}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 30 || [[വേലൂർ ജില്ല|വേലൂർ]] || [[വേലൂർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 6081}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 4028106}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  671}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 31 || [[വിഴുപ്പുരം ജില്ല|വിഴുപ്പുരം]] || [[വിഴുപ്പുരം]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 7185}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 3463284}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  482}} /ച. കി.മീ
|-
| align=&quot;centre&quot;| 32 || [[വിരുദുനഗർ ജില്ല|വിരുദുനഗർ]] || [[വിരുദുനഗർ]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts| 4280}} ച. കി.മീ || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{Nts| 1943309}} || style=&quot;text-align:right;&quot;| {{nts|  454}} /ച. കി.മീ
|}

==അതിരുകൾ==
{{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ
|Northwest = [[കർണാടക]]
|North     = [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]]
|Northeast = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|West      = [[കേരളം]]
|Center    = തമിഴ്‌നാട്
|South     = [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]]
|Southwest = [[അറബിക്കടൽ]]
|Southeast = [[പാക് കടലിടുക്ക്]]
|East      = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
|}}

{{TamilNadu-geo-stub}}
{{തമിഴ്‌നാട്}}
{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്| ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
{{Tamil Nadu topics}}</text>
      <sha1>17a8ktm6yv1nal6g9gaxvwijb7c1bwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കർണാടക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2462</id>
    <revision>
      <id>4618868</id>
      <parentid>4559365</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <origin>4618868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29801" sha1="erivqvdz5glxsbsz7vy9gp3yjwpjcr9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Karnataka}}{{Prettyurl|Karnataka}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = കർണാടക
| official_name = 
| type = സംസ്ഥാനം
| border =
| size = 275
| perrow =1|2|2|2|1
| caption_align = centre 
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a      = Hampi virupaksha temple.jpg
| photo2a      = 7th - 9th century Hindu and Jain temples, Pattadakal monuments Karnataka 2.jpg
| photo2b      = Shravanabelagola Bahubali wideframe.jpg
| photo4a      = Hoysaleshwara temple, Halebidu 831.jpg
| photo3b      = DGTF2318.jpg
| photo3a      = GolGumbaz2 altered.jpg
| photo4b      = Gopura at Murdeshwar.jpg
| photo5a      =  UB City at night .jpg
| spacing      = 1
| color_border = white
| color        = white
| size         = 275
| foot_montage = ''മുകളിൽ നിന്ന്, ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തേക്ക്:''&lt;br /&gt; ഹംപിയിലെ വിരൂപാക്ഷ ക്ഷേത്രം, പട്ടഡക്കൽ, ഗൊമ്മടേശ്വര പ്രതിമ, ഗോൾ ഗുംബസ്, ശിവസമുദ്ര വെള്ളച്ചാട്ടം, ഹലേബീഡുവിലെ ഹൊയ്സളേശ്വര ക്ഷേത്രം, മുരുദേശ്വറിലെ ഗോപുരം, യുബി സിറ്റി, [[ബെംഗളൂരു]]
}}
| image_seal = Seal of Karnataka.svg
| nickname = 
| motto = [[സത്യമേവ ജയതേ]] (സത്യം മാത്രം ജയിക്കും)
| anthem = [[Jaya Bharata Jananiya Tanujate|ജയ ഭാരത ജനനിയ തനുജാതെ, ജയ ഹേ കർണാടക മാതേ]]&lt;ref name=&quot;anthem&quot; /&gt;&lt;br /&gt;(ഭാരത മാതാവിന്റെ പുത്രിയായ കർണാടക മാതാവിന് ജയം)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Poem declared 'State song' |url=http://www.thehindu.com/2004/01/11/stories/2004011103410400.htm |work=[[The Hindu]] |date=11 January 2004 |access-date=22 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101052709/http://www.thehindu.com/2004/01/11/stories/2004011103410400.htm |archive-date=1 January 2016}}&lt;/ref&gt;
| image_map = IN-KA.svg
| coordinates = {{coord|12.97|77.50|region:IN-KA_type:adm1st_dim:500000|display=inline,title}}
| region = ദക്ഷിണ ഇന്ത്യ
| before_was = [[മൈസൂർ സംസ്ഥാനം]]
| formation_date4 = 1956 നവംബർ 1
| capital = ബെംഗളൂരു
| largestcity = capital
| metro = ബെംഗളൂരു
| districts = 31 (4 ഡിവിഷനുകൾ)
| government_footnotes =&lt;ref&gt;{{cite news |title=Karnataka CM swearing in ceremony live updates: 'In larger interest of party,' says DK Shivakumar on becoming deputy CM and Siddaramaiah as new CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-cm-news-live-siddaramaiah-dk-shivakumar-new-chief-minister-announcement/liveblog/100303122.cms |url-status=live |access-date=18 May 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518061941/https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-cm-news-live-siddaramaiah-dk-shivakumar-new-chief-minister-announcement/liveblog/100303122.cms |work=The Times of India |date=18 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| Governor = [[താവർ ചന്ദ് ഗെഹ്ലോട്ട്]]
| Chief_Minister = [[സിദ്ധരാമയ്യ]]
| party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
| Deputy_CM = [[ഡി. കെ. ശിവകുമാർ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]])
| judiciary = [[കർണാടക ഹൈക്കോടതി]]
| Chief_secretary = രാജ്നീഷ് ഗോയൽ (IAS)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rajneesh Goel Appointed As Karnataka's New Chief Secretary |url=https://www.ndtv.com/india-news/rajneesh-goel-appointed-as-karnatakas-new-chief-secretary-4593918 |publisher=NDTV |agency=Press Trust of India |date=22 November 2023 |access-date=3 February 2024 |archive-date=3 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203105657/https://www.ndtv.com/india-news/rajneesh-goel-appointed-as-karnatakas-new-chief-secretary-4593918 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| legislature_type = ദ്വിസഭ
| council = കർണാടക ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ
| council_seats = 75 സീറ്റുകൾ
| assembly = കർണാടക വിധാൻ സഭ
| assembly_seats = 224 സീറ്റുകൾ
| rajya_sabha_seats = 12 സീറ്റുകൾ
| lok_sabha_seats = 28 സീറ്റുകൾ
| area_footnotes =&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://agritech.tnau.ac.in/forestry/stat/Protected%20Areas%20of%20India.pdf |work=Wildlife Institute of India |publisher=Government of India |title=Protected Areas of India: State-wise break up of Wildlife Sanctuaries |access-date=24 August 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161024130725/http://agritech.tnau.ac.in/forestry/stat/Protected%20Areas%20of%20India.pdf |archive-date=24 October 2016}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2 = 191791
| area_rank = 6-ാം
| length_km = 489
| width_km = 767
| elevation_m = 
| elevation_max_m = 1,925
| elevation_max_point = [[മുള്ളയ്യനഗിരി]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 March 2014 |title=Udupi-Chikmagalur: A constituency that's beset by problems |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/udupichikmagalur-a-constituency-thats-beset-by-problems/article5801739.ece |access-date=24 March 2023 |issn=0971-751X |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324205945/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/udupichikmagalur-a-constituency-thats-beset-by-problems/article5801739.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| elevation_min_m = 0
| elevation_min_point = [[ലക്ഷദ്വീപ് സമുദ്രം]]
| population_footnotes =&lt;ref name=&quot;popu&quot;&gt;{{cite web |title=Figures at a glance |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/karnataka/3-figure-7.pdf |work=2011 Provisional census data |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |access-date=17 September 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024231951/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/karnataka/3-figure-7.pdf |archive-date=24 October 2011}}&lt;/ref&gt;
| population_total = {{IncreaseNeutral}} 61,130,704
| population_as_of = 2011
| population_rank = 8-ാം
| population_urban = 38.67%
| population_rural = 61.33%
| population_density = 320
| population_demonym = കന്നഡിഗ (ലിംഗനിരപേക്ഷം) &lt;br/&gt;
കന്നഡതി (സ്ത്രീലിംഗം)
| 0fficial_Langs = {{flag|കന്നഡ}}
| official_script = [[കന്നഡ ലിപി]]
| GDP_total = {{Increase}} $361.19 ബില്യൺ (നാമമാത്രം)&lt;br/&gt;{{Increase}} $1.522 ട്രില്യൺ (PPP)
| GDP_year = 2025–26
| GDP_rank = 3-ാം
| GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|380906|lk=r}} (നാമമാത്രം)&lt;br/&gt;{{Increase}} $22,153 (PPP)
| GDP_per_capita_rank = 6-ാം
| HDI = {{Increase}} 0.713 {{color|green|ഉയർന്നത്}}
| HDI_year = 2023
| HDI_rank = 20-ാം
| literacy = 82.7%
| literacy_year = 2024
| literacy_rank = 24-ാം
| sex_ratio = 938[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]
| sexratio_year = 2025
| sexratio_rank = 6-ാം
| iso_code = IN-KA
| registration_plate = KA
| website = karnataka.gov.in
| foundation_day = കർണാടക രൂപീകരണ ദിനം
| mammal = [[ഇന്ത്യൻ ആന]]
| bird = [[ഇന്ത്യൻ റോളർ]]
| flower = [[Nelumbo nucifera|താമര]]
| tree = [[Santalum album|ചന്ദനം]]
| image_highway = SH IN-KA.png
| SH_numbers = [[കർണാടകയിലെ സംസ്ഥാന പാതകളുടെ പട്ടിക|KA SH1 - KA SH188]]
}}
{{Infobox States|
പേര്=കർണ്ണാടക |
അപരനാമം= ಕರ್ನಾಟಕ|
മാപ്=Karnataka in India (disputed hatched).svg|
തലസ്ഥാനം= ബെംഗളൂരു|
രാജ്യം= ഇന്ത്യ| 
ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ=ഗവർണ്ണർ&lt;br /&gt; മുഖ്യമന്ത്രി|
ഭരണനേതൃത്വം=[[താവർചന്ദ് ഗെഹ്‌ലോട്ട്]] &lt;br /&gt; [[സിദ്ധരാമയ്യ]]|
വിസ്തീർണ്ണം=192,000 | 
ജനസംഖ്യ=55,868,200 |  
ജനസാന്ദ്രത=291|
സമയമേഖല=UTC +5:30|
ഭാഷ={{flag|കന്നഡ}}| 
ഔദ്യോഗിക മുദ്ര=Seal_of_Karnataka.png|
കുറിപ്പുകൾ=|
}}
ദക്ഷിണ ഇന്ത്യയിലേ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്‌ '''കർണാടക'&lt;nowiki/&gt;'' ({{lang-kn|[[:kn:ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]}}, [[സഹായം:IPA|IPA]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ [&lt;u&gt;[[സഹായം:IPA|karn̪aːʈaka]]&lt;/u&gt;] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്). [[ഭാഷ|ഭാഷയുടെ]] അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചപ്പൊൾ ‘[[കന്നഡ]]’ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ചേർന്നു ഒരു സംസ്ഥാനം രൂപമെടുത്തു. 1956 നവംബർ ഒന്നിന് സംസ്ഥാന പുനർനിർണയനിയമപ്രകാരം നിലവിൽ വന്ന ഈ സംസ്ഥാനം '''''മൈസൂർ സംസ്ഥാനം'''''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;''' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1973-ൽ  '''''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;''കർണ്ണാടക'''''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ബെംഗളൂരു കർണാടകയുടെ തലസ്ഥാനമായി.

കർണാടകയുടെ വടക്കൻ അതിർത്തിയിൽ [[ഗോവ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] എന്നീ രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളും കിഴക്കൻ അതിർത്തിയിൽ [[തെലങ്കാന]], [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്കൻ അതിർത്തിയിൽ [[കേരളം]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] സംസ്ഥാനങ്ങളും പടിഞ്ഞാറിൽ [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] ആണ്. 191,791 ചതുരശ്ര കിമി വിസ്തീർണ്ണം ഉള്ള ഈ സംസ്ഥാനം ഇന്ത്യയിലെ എട്ടാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ്.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
കറുത്ത, നാട് എന്നിങ്ങനെയുള്ള രണ്ട് പദങ്ങൾ ചേർന്നാണ്‌ കരു-നാട്, കരു-നടം, കാനറ, കന്നടം എന്നീ രൂപഭേദങ്ങളോടെ സംസ്കൃതവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടാണു് കർണ്ണാടക എന്ന പദം രൂപം കൊണ്ടത്. പിൽക്കാലത്തു്, നാമപദങ്ങൾ ‘അ’കാരം കൊണ്ടവസാനിപ്പിക്കുന്ന കന്നട ഭാഷയിൽ ഇതു് ‘കർണ്ണാടക’ എന്നായി മാറി.  തെക്കൻ ഡക്കാണിലെ മണ്ണിന്റെ (കറുത്ത പരുത്തിമണ്ണ്) നിറം കറുത്തതാണ്‌. ഈ പദത്തിനു വളരെ പഴക്കം ഉണ്ട്. അഞ്ചാം ശതകത്തിലെ വരാഹമിഹിരന്റെ കൃതികളിലും മറ്റും ഈ പ്രയോഗമുണ്ട്. &lt;ref&gt; {{cite book |last= റവ:റോബർട്ട്.|first= കാഡ്വെൽ|authorlink=റവ:റോബർട്ട് കാഡ്വെൽ |coauthors= |editor=വിവർത്തനം-ഡോ. എസ്. കെ നായർ |others= |title= ദ്രാവിഡ ഭാഷാവ്യാകരണം- ഒന്നാം ഭാഗം |origdate= |origyear= 1973|month=ഡിസംബർ|url= |format= |accessdate= 2008 |edition=2|series= |date= |year=|month=|publisher= കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|location= തിരുവനന്തപുരം|language=മലയാളം|isbn= |oclc= |doi= |id= |pages=|chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;കർണ്ണാട(ക)ം എന്ന വാക്കിന്റെ നിർവ്വചനം - [[ശബ്ദതാരാവലി]] - [[ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം ജി. പദ്മനാഭപിള്ള | ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം]] 1923 (31-ആം പതിപ്പ് 2006 പുറം 499]&lt;/ref&gt;. കർണ്ണാടക (അല്ലെങ്കിൽ കർണ്ണാടം / കന്നടം)  എന്ന പദങ്ങൾ ആ പ്രദേശത്തിനും കർണ്ണാടക (കർണ്ണാട / കന്നട) എന്ന പദങ്ങൾ അവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷയ്ക്കും പറഞ്ഞുവന്നിരുന്നുവെന്നു് ദ്രാവിഡീയപദങ്ങളുടെ നിഷ്പത്തിനിഘണ്ടുവിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;[http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/contextualize.pl?p.0.burrow.1140803 A Dravidian etymological dictionary - T. Burrow &amp; M.B. Emeneau, Page 119 ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
പ്രാചീനശിലായുഗം മുതൽക്കുതന്നെ കർണ്ണാടകത്തിൻ്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ജനവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നുള്ളതിനു തെളിവുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഹാരപ്പ|ഹാരപ്പയിൽ]] നിന്നു ലഭിച്ചിട്ടുള്ള സ്വർണ്ണം കർണ്ണാടകയിൽ നിന്ന് ഖനനം ചെയ്തതണെന്നു തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ബിസി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[മൗര്യ രാജവംശം|മൗര്യചക്രവർത്തിയായ]] [[അശോകചക്രവർത്തി|അശോകന്റെ]] കീഴിൽ വരുന്നതിനു മുൻപ് [[നന്ദരാജവംശം|നന്ദരാജവംശമാണ്]] കർണ്ണാടക ഭരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ശതവാഹനരാജാക്കന്മാർ നാലു നൂറ്റാണ്ട് ഇവിടം ഭരിച്ചു. ഇതിനുശേഷം അധികാരത്തിൽ വന്ന കഡംബ രാജവംശവും പടിഞ്ഞാറ് ഗംഗ രാജവംശവുമാണ് തദ്ദേശത്തുനിന്നുമുള്ള ആദ്യ രാജവംശങ്ങൾ. മയൂരശർമ്മൻ എന്ന രാജാവ് സ്ഥാപിച്ച കഡംബവംശത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം ബനവസിയായിരുന്നു; തലക്കാട് പടിഞ്ഞാറ് ഗംഗ രാജവംശത്തിന്റേതും. കന്നഡ ഭരണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ച ആദ്യ ഭരണകൂടങ്ങളും ഇവതന്നെയായിരുന്നു. 

പിന്നീടുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[ഡെക്കാൻ]] ഭരിച്ച ചാലൂക്യന്മാർ, രാഷ്ട്രകൂടന്മാർ തുടങ്ങിയ പല രാജവംശങ്ങളും കർണ്ണാടക  ഭരിച്ചു. 990-1210 എഡി വരെ കർണ്ണാടകത്തിൻ്റെ പല ഭാഗങ്ങളും [[ചോള രാജവംശം|ചോളരാജവംശത്തിനു]] കീഴിലായിരുന്നു. 1116 ൽ വിഷ്ണുവർദ്ധന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഹൊയ്സള സാമ്രാജ്യം|ഹൊയ്സാല രാജവംശം]] ചോളന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ തോല്പിച്ച് അധികാരത്തിൽ വന്നു.  ഈ കാലയളവിൽ കന്നഡഭാഷാ സാഹിത്യം പുരോഗമിക്കുകയും വേസര ശൈലിയിലുള്ള വാസ്തുകല പ്രചാരത്തിലാവുകയും ചെയ്തു. ഹൊയ്സാലരാജാക്കന്മാർ [[ആന്ധ്രയുടേയും]] തമിഴ്നാടിന്റെയും ഭാഗങ്ങൾ കൂടി ഭരിച്ചിരുന്നു. 14ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഹരിഹരൻ, ബുക്കാരായൻ എന്നിവർ ചേർന്ന് ഹോസപ്പട്ടണത്തിൽ പിന്നീട് [[ഹമ്പി|വിജയനഗര]][[വിജയനഗരം|രാജവംശം]] സ്ഥാപിച്ചു.

[[തളിക്കോട്ട യുദ്ധം|തളിക്കോട്ട യുദ്ധത്തിൽ]] ഒരുകൂട്ടം ഇസ്ലാമികസുൽത്താനേറ്റുകളുടെ മുന്നിൽ വിജയനാഗരരാജാക്കന്മാർ പരാജയപ്പെട്ടു. [[ബിജാപ്പൂർ സുൽത്താനേറ്റ്]] ഡക്കാന്റെ മൊത്തം ഭരണം 17ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ  [[മുഗൾ രാജവംശം|മുഗൾ ചക്രവർത്തിമാർ]]   തോൽപ്പിക്കുന്നതുവരെ കയ്യാളി.  ഇവരുടെ കാലത്താണ് പ്രശസ്തമായ [[ഗോൽ ഗുംബാസ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഉത്തരകർണ്ണാടകത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ [[നൈസാം|നൈസാമും]], ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടവും ഭരിച്ചു. തെക്കൻ കർണ്ണാടക [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ രാജവംശത്തിനു]] കീഴെയായിരുന്നു. [[ഹൈദരാലി|ഹൈദരാലിയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പു സുൽത്താനും]] ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തിന് എതിരേ നാലു യുദ്ധങ്ങാൾ ചെയ്തു. ഒടുവിൽ 1799ല് ടിപ്പുവിന്റെ മരണത്തോടെ മൈസൂറും [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്]] കീഴിലായി. ബ്രിട്ടീഷുകാർ മൈസൂർ രാജ്യം [[വൊഡെയാർ]] രാജകുടുംബത്തെ തിരിച്ചേൽപ്പിച്ചു. 

1830കളിൽ തുടങ്ങി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്ന് എതിരേ കർണ്ണാടകത്തിൻ്റെ പലഭാഗത്തും ലഹളകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. [[ശിപായി ലഹള|1857ലെ   ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ]] ബാഗൽക്കോട്ട്, ദൻഡേലി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലും പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ നടന്നു. [[ആലൂരു വെങ്കട റാവു]], [[കർണ്ണാട് സദാശിവറാവു]], [[എസ് നിജലിംഗപ്പ]], [[കെംഗാൾ ഹനുമന്തയ്യ]], [[നിട്ടൂർ ശ്രീനിവാസറാവു]] തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും ശക്തി പ്രാപിച്ചൂ.

സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കുശേഷം [[മൈസൂർ രാജ്യം]] ഇന്ത്യയോട് ചേർന്നു. 1950-ൽ [[മൈസൂർ സംസ്ഥാനം]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. 1956ൽ കന്നഡയും [[കൊടഗ്]] പ്രദേശങ്ങളും മൈസൂറിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. 1973ൽ സംസ്ഥാനം കർണ്ണാടക എന്നു പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. 1990കളിൽ കർണ്ണാടകസംസ്ഥാനം ഐടി മേഖലയിലെ വികസനത്തിൽ മുന്നിലെത്തി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

കർണ്ണാടകയുടെ വടക്കു [[മഹാരാഷ്‌ട്ര]], [[ഗോവ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും കിഴക്കു ഭാഗത്തു [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] സംസ്ഥാനവും തെക്കു ഭാഗത്തു [[കേരളം]], [[തമിഴ്‌നാട്]] സംസ്ഥാനങ്ങളും, പടിഞ്ഞാറെ അതിർത്തി [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] ആണ്. 

1,91,791 ച. കി. മീ. വിസ്തീർണം ഉള്ള ഈ സംസ്ഥാനം വലിപ്പത്തിൽ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] എട്ടാമത്തെതും ജനസംഖ്യയിൽ (1981 സെൻസസ്) ഏഴാമത്തേതും ആണ്.

കർണ്ണാടക എന്ന പേര് ഉണ്ടായതു ‘കരി’ (കറുത്ത എന്നർത്ഥം), ‘നാട്’ എന്നീ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ‘കറുത്ത മണ്ണുള്ള പ്രദേശം’ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം ‘കരുനാടു’ അഥവാ ‘ഭംഗിയുള്ള പ്രദേശം’ എന്നതിനു രൂപഭേദം സംഭവിച്ചു കർണ്ണാടക ആയതാണെന്നതാണ്.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി സംസ്ഥാനത്തെ മൂന്നായി തിരിക്കാം - തീരദേശം, [[പശ്ചിമ ഘട്ടം]] ഉൾപ്പെട്ട മലനാട്, [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി]] ഉൾപ്പെട്ട ബയാലുസീമ പ്രദേശം ഇവയാണ് മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾ. [[ചിക്കമഗ്ലൂർ]] ജില്ലയിലെ മുല്ലയാനഗിരി കുന്നുകളാണ് (പൊക്കം : 6,329 അടി/1,929 മീറ്റർ) ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള മുടി. [[കാവേരി]], [[തുംഗഭദ്ര]], [[ശരാവതി]], [[കൃഷ്ണ]], മാലപ്രഭ എന്നിവയാണ് പ്രധാന [[നദി|നദികൾ]].ഏകദേശം 38,724 ച. കിമി. പ്രദേശം (വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 20%) കാടുകളാണ്. 

ജനുവരി, ഫെബ്രുവരി മാസങ്ങളിൽ ശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു. മാർച്ച് മുതൽ മെയ് വരെ വേനൽക്കാലവും, ജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെ [[മൺസൂൺ]] കാലവും, ഒക്ടോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ പോസ്റ്റ്-മൺസൂൺ കാലവുമാണ്. കർണാടകയുടെ തീരദേശത്തിനാണ് ഏറ്റവുമധികം മഴ ലഭിക്കുന്നത്. വാർഷിക സംസ്ഥാനശരാശരി 1,139 മിമി മഴയും തീരദേശത്തെ ശരാശരി 3,638.5 മില്ലിമീറ്ററുമാണ്. രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഏറ്റവും അധികം ചൂട് റായ്ച്ചൂരിലാണ് - 45.6&amp;nbsp;°C, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ചൂട് ബിദാറിൽ - 2.8&amp;nbsp;°C .

== ജില്ലകൾ ==
[[File:Karnataka districts-new.svg|right|thumb|upright=1.20|alt=Map of 30 districts in region |Districts of Karnataka]]

കർണ്ണാടക 30 [[ജില്ല|ജില്ലകളായി]] വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു :
{{colbegin|3}}
* [[Bagalkot district|ബാഗൽക്കോട്ട്]]
* [[Bangalore Rural District|ബാംഗ്ലൂർ റൂറൽ]]
* [[Bangalore Urban district|ബാംഗ്ലൂർ അർബൻ]]
* [[Belgaum district|ബെൽഗാം]]
* [[Bellary district|ബെല്ലാരി]]
* [[Bidar district|ബീദർ]]
* [[Bijapur district, Karnataka|ബിജാപ്പൂർ]]
* [[Chamarajanagar district|ചാമരാജനഗർ]]
* [[Chikballapur district|ചിക്കബള്ളാപൂർ]]&lt;ref name=&quot;newdis&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/2_new_districts_notified_in_Bangalore/articleshow/2258093.cms|title=2 new districts notified in Bangalore|work=The Times of India, dated 2007-08-06|accessdate=2007-08-09|date=6 August 2007}}&lt;/ref&gt;
* [[Chikmagalur district|ചിക്കമമഗളൂർ]]
* [[Chitradurga district|ചിത്രദുർഗ]]
* [[ദക്ഷിണ കന്നഡ]]
* [[Davanagere district|ദാവൺഗരെ]]
* [[Dharwad district|ധാർവാഡ്]]
* [[Gadag district|ഗദഗ്]]
* [[Gulbarga district|ഗുൽബർഗ]]
* [[Hassan district|ഹസ്സൻ]]
* [[Haveri district|ഹവേരി]]
* [[Kodagu district|കൊടഗ്]]
* [[Kolar district|കോലാർ]]
* [[Koppal district|കൊപ്പാൽ]]
* [[Mandya district|മാൺഡ്യ]]
* [[Mysore district|മൈസൂർ]]
* [[Raichur district|റായ്ചൂർ]]
* [[Ramanagaram district|രാമനഗര]]&lt;ref name=&quot;newdis&quot;/&gt;
* [[Shivamogga district|ഷിമോഗ]]
* [[Tumkur district|തുംകൂർ]]
* [[Udupi district|ഉഡുപ്പി]]
* [[ഉത്തര കന്നഡ]]
* [[Yadgir district|യാദ്ഗിർ]]
{{colend}}
ഓരോ ജില്ലയുടെയും ഭരണാധികാരം ജില്ലാ കമ്മിഷണർക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിനാണ്. ഓരോ ജില്ലകളും സബ്-ഡിവിഷനുകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്. സബ്-ഡിവിഷനുകൾ [[പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളായും]] [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും]] തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

[[2001ലെ കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം കർണ്ണാടകത്തിലെ 6 വലിയ നഗരങ്ങൾ ഇവയാണ് - [[ബാംഗ്ലൂർ]], [[ഹുബ്ലി-ധാർവാഡ്]], [[മൈസൂർ]], [[ഗുൽബർഗ]], [[ബെൽഗാം]], [[മാംഗ്ലൂർ]]. പത്തു ലക്ഷത്തിലേറെ ജനസംഖ്യയുള്ള ഏക നഗരം ബാംഗ്ലൂരാണ്. ബാംഗ്ലൂർ അർബൻ, ബെൽഗാം, ഗുൽ‌ബർഗ എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും അധികം ജനസംഖ്യയുള്ള മൂന്ന് ജില്ലകൾ. ഈ ജില്ലകളിൽ മുപ്പതു ലക്ഷത്തിലധികം ജനങ്ങൾ വസിക്കുന്നു.

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;

{{Karnataka-geo-stub}}
{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}
{{കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ}}
[[വർഗ്ഗം:കർണാടക]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
{{Karnataka topics}}</text>
      <sha1>erivqvdz5glxsbsz7vy9gp3yjwpjcr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618874</id>
      <parentid>4618868</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4618874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29906" sha1="4kt80ycp73hld3wrw61cec1llp71nm0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Karnataka}}{{Prettyurl|Karnataka}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = കർണാടക
| official_name = 
| type = സംസ്ഥാനം
| border =
| size = 275
| perrow =1|2|2|2|1
| caption_align = centre 
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a      = Hampi virupaksha temple.jpg
| photo2a      = 7th - 9th century Hindu and Jain temples, Pattadakal monuments Karnataka 2.jpg
| photo2b      = Shravanabelagola Bahubali wideframe.jpg
| photo4a      = Hoysaleshwara temple, Halebidu 831.jpg
| photo3b      = DGTF2318.jpg
| photo3a      = GolGumbaz2 altered.jpg
| photo4b      = Gopura at Murdeshwar.jpg
| photo5a      =  UB City at night .jpg
| spacing      = 1
| color_border = white
| color        = white
| size         = 275
| foot_montage = ''മുകളിൽ നിന്ന്, ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തേക്ക്:''&lt;br /&gt; ഹംപിയിലെ വിരൂപാക്ഷ ക്ഷേത്രം, പട്ടഡക്കൽ, ഗൊമ്മടേശ്വര പ്രതിമ, ഗോൾ ഗുംബസ്, ശിവസമുദ്ര വെള്ളച്ചാട്ടം, ഹലേബീഡുവിലെ ഹൊയ്സളേശ്വര ക്ഷേത്രം, മുരുദേശ്വറിലെ ഗോപുരം, യുബി സിറ്റി, [[ബെംഗളൂരു]]
}}
| image_seal = Seal of Karnataka.svg
| nickname = 
| motto = [[സത്യമേവ ജയതേ]] (സത്യം മാത്രം ജയിക്കും)
| anthem = [[Jaya Bharata Jananiya Tanujate|ജയ ഭാരത ജനനിയ തനുജാതെ, ജയ ഹേ കർണാടക മാതേ]]&lt;ref name=&quot;anthem&quot; /&gt;&lt;br /&gt;(ഭാരത മാതാവിന്റെ പുത്രിയായ കർണാടക മാതാവിന് ജയം)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Poem declared 'State song' |url=http://www.thehindu.com/2004/01/11/stories/2004011103410400.htm |work=[[The Hindu]] |date=11 January 2004 |access-date=22 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101052709/http://www.thehindu.com/2004/01/11/stories/2004011103410400.htm |archive-date=1 January 2016}}&lt;/ref&gt;
| image_map = IN-KA.svg
| coordinates = {{coord|12.97|77.50|region:IN-KA_type:adm1st_dim:500000|display=inline,title}}
| region = ദക്ഷിണ ഇന്ത്യ
| before_was = [[മൈസൂർ സംസ്ഥാനം]]
| formation_date4 = 1956 നവംബർ 1
| capital = ബെംഗളൂരു
| largestcity = capital
| metro = ബെംഗളൂരു
| districts = 31 (4 ഡിവിഷനുകൾ)
| government_footnotes =&lt;ref&gt;{{cite news |title=Karnataka CM swearing in ceremony live updates: 'In larger interest of party,' says DK Shivakumar on becoming deputy CM and Siddaramaiah as new CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-cm-news-live-siddaramaiah-dk-shivakumar-new-chief-minister-announcement/liveblog/100303122.cms |url-status=live |access-date=18 May 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518061941/https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-cm-news-live-siddaramaiah-dk-shivakumar-new-chief-minister-announcement/liveblog/100303122.cms |work=The Times of India |date=18 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| Governor = [[താവർ ചന്ദ് ഗെഹ്ലോട്ട്]]
| Chief_Minister = [[സിദ്ധരാമയ്യ]]
| party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
| Deputy_CM = [[ഡി. കെ. ശിവകുമാർ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]])
| judiciary = [[കർണാടക ഹൈക്കോടതി]]
| Chief_secretary = രാജ്നീഷ് ഗോയൽ (IAS)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rajneesh Goel Appointed As Karnataka's New Chief Secretary |url=https://www.ndtv.com/india-news/rajneesh-goel-appointed-as-karnatakas-new-chief-secretary-4593918 |publisher=NDTV |agency=Press Trust of India |date=22 November 2023 |access-date=3 February 2024 |archive-date=3 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203105657/https://www.ndtv.com/india-news/rajneesh-goel-appointed-as-karnatakas-new-chief-secretary-4593918 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| legislature_type = ദ്വിസഭ
| council = കർണാടക ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ
| council_seats = 75 സീറ്റുകൾ
| assembly = കർണാടക വിധാൻ സഭ
| assembly_seats = 224 സീറ്റുകൾ
| rajya_sabha_seats = 12 സീറ്റുകൾ
| lok_sabha_seats = 28 സീറ്റുകൾ
| area_footnotes =&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://agritech.tnau.ac.in/forestry/stat/Protected%20Areas%20of%20India.pdf |work=Wildlife Institute of India |publisher=Government of India |title=Protected Areas of India: State-wise break up of Wildlife Sanctuaries |access-date=24 August 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161024130725/http://agritech.tnau.ac.in/forestry/stat/Protected%20Areas%20of%20India.pdf |archive-date=24 October 2016}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2 = 191791
| area_rank = 6-ാം
| length_km = 489
| width_km = 767
| elevation_m = 
| elevation_max_m = 1,925
| elevation_max_point = [[മുള്ളയ്യനഗിരി]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 March 2014 |title=Udupi-Chikmagalur: A constituency that's beset by problems |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/udupichikmagalur-a-constituency-thats-beset-by-problems/article5801739.ece |access-date=24 March 2023 |issn=0971-751X |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324205945/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/udupichikmagalur-a-constituency-thats-beset-by-problems/article5801739.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| elevation_min_m = 0
| elevation_min_point = [[ലക്ഷദ്വീപ് സമുദ്രം]]
| population_footnotes =&lt;ref name=&quot;popu&quot;&gt;{{cite web |title=Figures at a glance |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/karnataka/3-figure-7.pdf |work=2011 Provisional census data |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |access-date=17 September 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024231951/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/karnataka/3-figure-7.pdf |archive-date=24 October 2011}}&lt;/ref&gt;
| population_total = {{IncreaseNeutral}} 61,130,704
| population_as_of = 2011
| population_rank = 8-ാം
| population_urban = 38.67%
| population_rural = 61.33%
| population_density = 320
| population_demonym = കന്നഡിഗ (ലിംഗനിരപേക്ഷം) &lt;br/&gt;
കന്നഡതി (സ്ത്രീലിംഗം)
| 0fficial_Langs = {{flag|കന്നഡ}}
| official_script = [[കന്നഡ ലിപി]]
| GDP_total = {{Increase}} ₹30.70 ലക്ഷം കോടി (നാമമാത്രം)&lt;br/&gt;{{Increase}} ₹137 ലക്ഷം കോടി (PPP)&lt;ref&gt;https://prsindia.org/budgets/states/karnataka-budget-analysis-2025-26&lt;/ref&gt; (2025-26)
| GDP_year = 2025–26
| GDP_rank = 5-ാം
| GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|380906|lk=r}} (നാമമാത്രം)&lt;br/&gt;{{Increase}} $22,153 (PPP)
| GDP_per_capita_rank = 6-ാം
| HDI = {{Increase}} 0.713 {{color|green|ഉയർന്നത്}}
| HDI_year = 2023
| HDI_rank = 20-ാം
| literacy = 82.7%
| literacy_year = 2024
| literacy_rank = 24-ാം
| sex_ratio = 938[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]
| sexratio_year = 2025
| sexratio_rank = 6-ാം
| iso_code = IN-KA
| registration_plate = KA
| website = karnataka.gov.in
| foundation_day = കർണാടക രൂപീകരണ ദിനം
| mammal = [[ഇന്ത്യൻ ആന]]
| bird = [[ഇന്ത്യൻ റോളർ]]
| flower = [[Nelumbo nucifera|താമര]]
| tree = [[Santalum album|ചന്ദനം]]
| image_highway = SH IN-KA.png
| SH_numbers = [[കർണാടകയിലെ സംസ്ഥാന പാതകളുടെ പട്ടിക|KA SH1 - KA SH188]]
}}
{{Infobox States|
പേര്=കർണ്ണാടക |
അപരനാമം= ಕರ್ನಾಟಕ|
മാപ്=Karnataka in India (disputed hatched).svg|
തലസ്ഥാനം= ബെംഗളൂരു|
രാജ്യം= ഇന്ത്യ| 
ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ=ഗവർണ്ണർ&lt;br /&gt; മുഖ്യമന്ത്രി|
ഭരണനേതൃത്വം=[[താവർചന്ദ് ഗെഹ്‌ലോട്ട്]] &lt;br /&gt; [[സിദ്ധരാമയ്യ]]|
വിസ്തീർണ്ണം=192,000 | 
ജനസംഖ്യ=55,868,200 |  
ജനസാന്ദ്രത=291|
സമയമേഖല=UTC +5:30|
ഭാഷ={{flag|കന്നഡ}}| 
ഔദ്യോഗിക മുദ്ര=Seal_of_Karnataka.png|
കുറിപ്പുകൾ=|
}}
ദക്ഷിണ ഇന്ത്യയിലേ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്‌ '''കർണാടക'&lt;nowiki/&gt;'' ({{lang-kn|[[:kn:ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]}}, [[സഹായം:IPA|IPA]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ [&lt;u&gt;[[സഹായം:IPA|karn̪aːʈaka]]&lt;/u&gt;] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്). [[ഭാഷ|ഭാഷയുടെ]] അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചപ്പൊൾ ‘[[കന്നഡ]]’ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ചേർന്നു ഒരു സംസ്ഥാനം രൂപമെടുത്തു. 1956 നവംബർ ഒന്നിന് സംസ്ഥാന പുനർനിർണയനിയമപ്രകാരം നിലവിൽ വന്ന ഈ സംസ്ഥാനം '''''മൈസൂർ സംസ്ഥാനം'''''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;''' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1973-ൽ  '''''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;''കർണ്ണാടക'''''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ബെംഗളൂരു കർണാടകയുടെ തലസ്ഥാനമായി.

കർണാടകയുടെ വടക്കൻ അതിർത്തിയിൽ [[ഗോവ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] എന്നീ രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളും കിഴക്കൻ അതിർത്തിയിൽ [[തെലങ്കാന]], [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്കൻ അതിർത്തിയിൽ [[കേരളം]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] സംസ്ഥാനങ്ങളും പടിഞ്ഞാറിൽ [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] ആണ്. 191,791 ചതുരശ്ര കിമി വിസ്തീർണ്ണം ഉള്ള ഈ സംസ്ഥാനം ഇന്ത്യയിലെ എട്ടാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ്.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
കറുത്ത, നാട് എന്നിങ്ങനെയുള്ള രണ്ട് പദങ്ങൾ ചേർന്നാണ്‌ കരു-നാട്, കരു-നടം, കാനറ, കന്നടം എന്നീ രൂപഭേദങ്ങളോടെ സംസ്കൃതവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടാണു് കർണ്ണാടക എന്ന പദം രൂപം കൊണ്ടത്. പിൽക്കാലത്തു്, നാമപദങ്ങൾ ‘അ’കാരം കൊണ്ടവസാനിപ്പിക്കുന്ന കന്നട ഭാഷയിൽ ഇതു് ‘കർണ്ണാടക’ എന്നായി മാറി.  തെക്കൻ ഡക്കാണിലെ മണ്ണിന്റെ (കറുത്ത പരുത്തിമണ്ണ്) നിറം കറുത്തതാണ്‌. ഈ പദത്തിനു വളരെ പഴക്കം ഉണ്ട്. അഞ്ചാം ശതകത്തിലെ വരാഹമിഹിരന്റെ കൃതികളിലും മറ്റും ഈ പ്രയോഗമുണ്ട്. &lt;ref&gt; {{cite book |last= റവ:റോബർട്ട്.|first= കാഡ്വെൽ|authorlink=റവ:റോബർട്ട് കാഡ്വെൽ |coauthors= |editor=വിവർത്തനം-ഡോ. എസ്. കെ നായർ |others= |title= ദ്രാവിഡ ഭാഷാവ്യാകരണം- ഒന്നാം ഭാഗം |origdate= |origyear= 1973|month=ഡിസംബർ|url= |format= |accessdate= 2008 |edition=2|series= |date= |year=|month=|publisher= കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|location= തിരുവനന്തപുരം|language=മലയാളം|isbn= |oclc= |doi= |id= |pages=|chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;കർണ്ണാട(ക)ം എന്ന വാക്കിന്റെ നിർവ്വചനം - [[ശബ്ദതാരാവലി]] - [[ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം ജി. പദ്മനാഭപിള്ള | ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം]] 1923 (31-ആം പതിപ്പ് 2006 പുറം 499]&lt;/ref&gt;. കർണ്ണാടക (അല്ലെങ്കിൽ കർണ്ണാടം / കന്നടം)  എന്ന പദങ്ങൾ ആ പ്രദേശത്തിനും കർണ്ണാടക (കർണ്ണാട / കന്നട) എന്ന പദങ്ങൾ അവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷയ്ക്കും പറഞ്ഞുവന്നിരുന്നുവെന്നു് ദ്രാവിഡീയപദങ്ങളുടെ നിഷ്പത്തിനിഘണ്ടുവിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;[http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/contextualize.pl?p.0.burrow.1140803 A Dravidian etymological dictionary - T. Burrow &amp; M.B. Emeneau, Page 119 ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
പ്രാചീനശിലായുഗം മുതൽക്കുതന്നെ കർണ്ണാടകത്തിൻ്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ജനവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നുള്ളതിനു തെളിവുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഹാരപ്പ|ഹാരപ്പയിൽ]] നിന്നു ലഭിച്ചിട്ടുള്ള സ്വർണ്ണം കർണ്ണാടകയിൽ നിന്ന് ഖനനം ചെയ്തതണെന്നു തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ബിസി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[മൗര്യ രാജവംശം|മൗര്യചക്രവർത്തിയായ]] [[അശോകചക്രവർത്തി|അശോകന്റെ]] കീഴിൽ വരുന്നതിനു മുൻപ് [[നന്ദരാജവംശം|നന്ദരാജവംശമാണ്]] കർണ്ണാടക ഭരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ശതവാഹനരാജാക്കന്മാർ നാലു നൂറ്റാണ്ട് ഇവിടം ഭരിച്ചു. ഇതിനുശേഷം അധികാരത്തിൽ വന്ന കഡംബ രാജവംശവും പടിഞ്ഞാറ് ഗംഗ രാജവംശവുമാണ് തദ്ദേശത്തുനിന്നുമുള്ള ആദ്യ രാജവംശങ്ങൾ. മയൂരശർമ്മൻ എന്ന രാജാവ് സ്ഥാപിച്ച കഡംബവംശത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം ബനവസിയായിരുന്നു; തലക്കാട് പടിഞ്ഞാറ് ഗംഗ രാജവംശത്തിന്റേതും. കന്നഡ ഭരണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ച ആദ്യ ഭരണകൂടങ്ങളും ഇവതന്നെയായിരുന്നു. 

പിന്നീടുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[ഡെക്കാൻ]] ഭരിച്ച ചാലൂക്യന്മാർ, രാഷ്ട്രകൂടന്മാർ തുടങ്ങിയ പല രാജവംശങ്ങളും കർണ്ണാടക  ഭരിച്ചു. 990-1210 എഡി വരെ കർണ്ണാടകത്തിൻ്റെ പല ഭാഗങ്ങളും [[ചോള രാജവംശം|ചോളരാജവംശത്തിനു]] കീഴിലായിരുന്നു. 1116 ൽ വിഷ്ണുവർദ്ധന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഹൊയ്സള സാമ്രാജ്യം|ഹൊയ്സാല രാജവംശം]] ചോളന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ തോല്പിച്ച് അധികാരത്തിൽ വന്നു.  ഈ കാലയളവിൽ കന്നഡഭാഷാ സാഹിത്യം പുരോഗമിക്കുകയും വേസര ശൈലിയിലുള്ള വാസ്തുകല പ്രചാരത്തിലാവുകയും ചെയ്തു. ഹൊയ്സാലരാജാക്കന്മാർ [[ആന്ധ്രയുടേയും]] തമിഴ്നാടിന്റെയും ഭാഗങ്ങൾ കൂടി ഭരിച്ചിരുന്നു. 14ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഹരിഹരൻ, ബുക്കാരായൻ എന്നിവർ ചേർന്ന് ഹോസപ്പട്ടണത്തിൽ പിന്നീട് [[ഹമ്പി|വിജയനഗര]][[വിജയനഗരം|രാജവംശം]] സ്ഥാപിച്ചു.

[[തളിക്കോട്ട യുദ്ധം|തളിക്കോട്ട യുദ്ധത്തിൽ]] ഒരുകൂട്ടം ഇസ്ലാമികസുൽത്താനേറ്റുകളുടെ മുന്നിൽ വിജയനാഗരരാജാക്കന്മാർ പരാജയപ്പെട്ടു. [[ബിജാപ്പൂർ സുൽത്താനേറ്റ്]] ഡക്കാന്റെ മൊത്തം ഭരണം 17ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ  [[മുഗൾ രാജവംശം|മുഗൾ ചക്രവർത്തിമാർ]]   തോൽപ്പിക്കുന്നതുവരെ കയ്യാളി.  ഇവരുടെ കാലത്താണ് പ്രശസ്തമായ [[ഗോൽ ഗുംബാസ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഉത്തരകർണ്ണാടകത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ [[നൈസാം|നൈസാമും]], ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടവും ഭരിച്ചു. തെക്കൻ കർണ്ണാടക [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ രാജവംശത്തിനു]] കീഴെയായിരുന്നു. [[ഹൈദരാലി|ഹൈദരാലിയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പു സുൽത്താനും]] ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തിന് എതിരേ നാലു യുദ്ധങ്ങാൾ ചെയ്തു. ഒടുവിൽ 1799ല് ടിപ്പുവിന്റെ മരണത്തോടെ മൈസൂറും [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്]] കീഴിലായി. ബ്രിട്ടീഷുകാർ മൈസൂർ രാജ്യം [[വൊഡെയാർ]] രാജകുടുംബത്തെ തിരിച്ചേൽപ്പിച്ചു. 

1830കളിൽ തുടങ്ങി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്ന് എതിരേ കർണ്ണാടകത്തിൻ്റെ പലഭാഗത്തും ലഹളകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. [[ശിപായി ലഹള|1857ലെ   ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ]] ബാഗൽക്കോട്ട്, ദൻഡേലി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലും പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ നടന്നു. [[ആലൂരു വെങ്കട റാവു]], [[കർണ്ണാട് സദാശിവറാവു]], [[എസ് നിജലിംഗപ്പ]], [[കെംഗാൾ ഹനുമന്തയ്യ]], [[നിട്ടൂർ ശ്രീനിവാസറാവു]] തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും ശക്തി പ്രാപിച്ചൂ.

സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കുശേഷം [[മൈസൂർ രാജ്യം]] ഇന്ത്യയോട് ചേർന്നു. 1950-ൽ [[മൈസൂർ സംസ്ഥാനം]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. 1956ൽ കന്നഡയും [[കൊടഗ്]] പ്രദേശങ്ങളും മൈസൂറിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. 1973ൽ സംസ്ഥാനം കർണ്ണാടക എന്നു പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. 1990കളിൽ കർണ്ണാടകസംസ്ഥാനം ഐടി മേഖലയിലെ വികസനത്തിൽ മുന്നിലെത്തി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

കർണ്ണാടകയുടെ വടക്കു [[മഹാരാഷ്‌ട്ര]], [[ഗോവ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും കിഴക്കു ഭാഗത്തു [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] സംസ്ഥാനവും തെക്കു ഭാഗത്തു [[കേരളം]], [[തമിഴ്‌നാട്]] സംസ്ഥാനങ്ങളും, പടിഞ്ഞാറെ അതിർത്തി [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] ആണ്. 

1,91,791 ച. കി. മീ. വിസ്തീർണം ഉള്ള ഈ സംസ്ഥാനം വലിപ്പത്തിൽ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] എട്ടാമത്തെതും ജനസംഖ്യയിൽ (1981 സെൻസസ്) ഏഴാമത്തേതും ആണ്.

കർണ്ണാടക എന്ന പേര് ഉണ്ടായതു ‘കരി’ (കറുത്ത എന്നർത്ഥം), ‘നാട്’ എന്നീ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ‘കറുത്ത മണ്ണുള്ള പ്രദേശം’ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം ‘കരുനാടു’ അഥവാ ‘ഭംഗിയുള്ള പ്രദേശം’ എന്നതിനു രൂപഭേദം സംഭവിച്ചു കർണ്ണാടക ആയതാണെന്നതാണ്.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി സംസ്ഥാനത്തെ മൂന്നായി തിരിക്കാം - തീരദേശം, [[പശ്ചിമ ഘട്ടം]] ഉൾപ്പെട്ട മലനാട്, [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി]] ഉൾപ്പെട്ട ബയാലുസീമ പ്രദേശം ഇവയാണ് മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾ. [[ചിക്കമഗ്ലൂർ]] ജില്ലയിലെ മുല്ലയാനഗിരി കുന്നുകളാണ് (പൊക്കം : 6,329 അടി/1,929 മീറ്റർ) ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള മുടി. [[കാവേരി]], [[തുംഗഭദ്ര]], [[ശരാവതി]], [[കൃഷ്ണ]], മാലപ്രഭ എന്നിവയാണ് പ്രധാന [[നദി|നദികൾ]].ഏകദേശം 38,724 ച. കിമി. പ്രദേശം (വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 20%) കാടുകളാണ്. 

ജനുവരി, ഫെബ്രുവരി മാസങ്ങളിൽ ശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു. മാർച്ച് മുതൽ മെയ് വരെ വേനൽക്കാലവും, ജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെ [[മൺസൂൺ]] കാലവും, ഒക്ടോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ പോസ്റ്റ്-മൺസൂൺ കാലവുമാണ്. കർണാടകയുടെ തീരദേശത്തിനാണ് ഏറ്റവുമധികം മഴ ലഭിക്കുന്നത്. വാർഷിക സംസ്ഥാനശരാശരി 1,139 മിമി മഴയും തീരദേശത്തെ ശരാശരി 3,638.5 മില്ലിമീറ്ററുമാണ്. രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഏറ്റവും അധികം ചൂട് റായ്ച്ചൂരിലാണ് - 45.6&amp;nbsp;°C, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ചൂട് ബിദാറിൽ - 2.8&amp;nbsp;°C .

== ജില്ലകൾ ==
[[File:Karnataka districts-new.svg|right|thumb|upright=1.20|alt=Map of 30 districts in region |Districts of Karnataka]]

കർണ്ണാടക 30 [[ജില്ല|ജില്ലകളായി]] വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു :
{{colbegin|3}}
* [[Bagalkot district|ബാഗൽക്കോട്ട്]]
* [[Bangalore Rural District|ബാംഗ്ലൂർ റൂറൽ]]
* [[Bangalore Urban district|ബാംഗ്ലൂർ അർബൻ]]
* [[Belgaum district|ബെൽഗാം]]
* [[Bellary district|ബെല്ലാരി]]
* [[Bidar district|ബീദർ]]
* [[Bijapur district, Karnataka|ബിജാപ്പൂർ]]
* [[Chamarajanagar district|ചാമരാജനഗർ]]
* [[Chikballapur district|ചിക്കബള്ളാപൂർ]]&lt;ref name=&quot;newdis&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/2_new_districts_notified_in_Bangalore/articleshow/2258093.cms|title=2 new districts notified in Bangalore|work=The Times of India, dated 2007-08-06|accessdate=2007-08-09|date=6 August 2007}}&lt;/ref&gt;
* [[Chikmagalur district|ചിക്കമമഗളൂർ]]
* [[Chitradurga district|ചിത്രദുർഗ]]
* [[ദക്ഷിണ കന്നഡ]]
* [[Davanagere district|ദാവൺഗരെ]]
* [[Dharwad district|ധാർവാഡ്]]
* [[Gadag district|ഗദഗ്]]
* [[Gulbarga district|ഗുൽബർഗ]]
* [[Hassan district|ഹസ്സൻ]]
* [[Haveri district|ഹവേരി]]
* [[Kodagu district|കൊടഗ്]]
* [[Kolar district|കോലാർ]]
* [[Koppal district|കൊപ്പാൽ]]
* [[Mandya district|മാൺഡ്യ]]
* [[Mysore district|മൈസൂർ]]
* [[Raichur district|റായ്ചൂർ]]
* [[Ramanagaram district|രാമനഗര]]&lt;ref name=&quot;newdis&quot;/&gt;
* [[Shivamogga district|ഷിമോഗ]]
* [[Tumkur district|തുംകൂർ]]
* [[Udupi district|ഉഡുപ്പി]]
* [[ഉത്തര കന്നഡ]]
* [[Yadgir district|യാദ്ഗിർ]]
{{colend}}
ഓരോ ജില്ലയുടെയും ഭരണാധികാരം ജില്ലാ കമ്മിഷണർക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിനാണ്. ഓരോ ജില്ലകളും സബ്-ഡിവിഷനുകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്. സബ്-ഡിവിഷനുകൾ [[പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളായും]] [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും]] തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

[[2001ലെ കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം കർണ്ണാടകത്തിലെ 6 വലിയ നഗരങ്ങൾ ഇവയാണ് - [[ബാംഗ്ലൂർ]], [[ഹുബ്ലി-ധാർവാഡ്]], [[മൈസൂർ]], [[ഗുൽബർഗ]], [[ബെൽഗാം]], [[മാംഗ്ലൂർ]]. പത്തു ലക്ഷത്തിലേറെ ജനസംഖ്യയുള്ള ഏക നഗരം ബാംഗ്ലൂരാണ്. ബാംഗ്ലൂർ അർബൻ, ബെൽഗാം, ഗുൽ‌ബർഗ എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും അധികം ജനസംഖ്യയുള്ള മൂന്ന് ജില്ലകൾ. ഈ ജില്ലകളിൽ മുപ്പതു ലക്ഷത്തിലധികം ജനങ്ങൾ വസിക്കുന്നു.

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;

{{Karnataka-geo-stub}}
{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}
{{കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ}}
[[വർഗ്ഗം:കർണാടക]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
{{Karnataka topics}}</text>
      <sha1>4kt80ycp73hld3wrw61cec1llp71nm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3212</id>
    <revision>
      <id>4618949</id>
      <parentid>4613512</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T04:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75544" sha1="9fkvta2wjpvx6qwmmuvl8pyh4ga529m" xml:space="preserve">{{prettyurl|English language}}{{ToDisambig|വാക്ക്=ഇംഗ്ലിഷ്}}
{{Infobox language
| name = ഇംഗ്ലീഷ്
| nativename = English
| pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}&lt;ref&gt;[http://www.oxfordadvancedlearnersdictionary.com/dictionary/english_2 English Adjective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009014224/http://www.oxfordadvancedlearnersdictionary.com/dictionary/english_2 |date=2011-10-09 }} – Oxford Advanced Learner's Dictionary – Oxford University Press ©2010.&lt;/ref&gt;
| region = [[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകൾ]](യഥാർത്ഥത്തിൽ), ലോകമെമ്പാടും
| speakers = 36 കോടി
| date = AS
| ref = &lt;ref name=NE&gt;Nationalencyklopedin &quot;Världens 100 största språk 2010&quot; The World's 100 Largest Languages in 2010&lt;/ref&gt;
| speakers2 = [[Second language|L2]]: 37.5 കോടിയും, 75 കോടി (ഒരു വിദേശ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഇംഗ്ലീഷ്) &lt;ref name=BritishCouncilEnglish&gt;{{cite web |url=http://www.britishcouncil.org/learning-elt-future.pdf |title=Future of English|accessdate=24 August 2011 |publisher=The British Council}} (page 10)&lt;/ref&gt;
| familycolor = Indo-European
| fam1 = [[ഇന്തോ-യുറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ]]
| fam2 = ജെർമണിൿ
| fam3 = പടിഞ്ഞാറ് ജേർമണിക്
| fam4 = ആംഗ്ലോ–ഫ്രീസിയൻ
| fam5 = അങ്ങളിക്
| script = ലത്തീൻ ലിപി (ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമാല)
| nation = {{plainlist|
* [[ഇംഗ്ലീഷ് ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ പ്രദേശിക എന്റിറ്റികളുടെ പട്ടിക #Sovereign states|67 രാജ്യങ്ങൾ]]
* [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]]
* [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]]
* [[കോമൺവെൽത്ത് ഒഫ് നേഷൻസ്]]
* [[പ്രാദേശിക സഹകരണത്തിനുള്ള ദക്ഷിണേഷ്യൻ സംഘടന]]
* യൂറോപ്പ് കൗൺസിൽ
* [[അന്താരാഷ്ട്ര ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റി]]
* [[നാറ്റോ]]
* വടക്കേ അമേരിക്കൻ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ
* ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ്
* സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനും വികസനത്തിനുമുള്ള ഓർഗനൈസേഷൻ
* [[ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് കോ ഓപറേഷൻ]]
* പസിഫിക് ദ്വീപുകളുടെ ഫോറം
* യുകെ യുഎസ്എ കരാർ
}}
| iso1 = en
| iso2 = eng
| iso3 = eng
| lingua = 52-ABA
| map = Anglospeak.svg
| mapcaption = {{legend|#0000ff|
ഇംഗ്ലീഷ് മാതൃരാജ്യങ്ങൾ}} {{legend|#8ddada|ഇംഗ്ലീഷ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ രാജ്യങ്ങൾ}}
}}
ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ‍ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ പെടുന്ന ജർമാനിക് ഭാഷയുടെ ഉപശാഖയായ പശ്ചിമ ജർമ്മാനിക് ഭാഷയിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ട ഭാഷയായ '''ഇംഗ്ലീഷ്''' (ആംഗലേയഭാഷ) ആദ്യമായി ഇംഗ്ലണ്ടിലാണ് സംസാരിക്കപ്പെട്ടത്. ഇന്ന് ലോകത്തിലേറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പൊതുഭാഷ കൂടിയാണിത്. [[ചൈനീസ്|മന്റാരിൻ ചൈനീസ്]], [[സ്പാനിഷ്]] എന്നീ ഭാഷകൾ കഴിഞ്ഞ് ലോകത്തിലേറ്റവും കൂടുതലാളുകളുടെ രാഷ്ട്രഭാഷയാണ്. യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, [[കാനഡ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസീലൻഡ്]], [[ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അയർലണ്ട്|അയര്‌ലണ്ട്]] തുടങ്ങിയ വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ ഭാഷ കൂടിയാണ് ഇംഗ്ലീഷ്. യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെയും പല കോമൺവെൽത് രാജ്യങ്ങളുടെയും യുനൈറ്റഡ് നേഷൻസിന്റെയും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെയും പല ലോക സംഘടനകളുടെയും രാജ്യങ്ങളുടെയും ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷ്. അതിനാൽ ആഗോളഭാഷ (ഗ്ലോബൽ ലാഗ്വേജ്) അഥവാ ലോകഭാഷ എന്ന് ഇംഗ്ലീഷിനെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. പല വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ലോകസംഘടനകളിലും തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ പരിജ്ഞാനം പലപ്പോഴും ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട്. ഇത് രണ്ടാം ഭാഷയായി വ്യാപകമായി ലോകരാജ്യങ്ങളിൽ അഭ്യസിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. അതുവഴി അവരുടെ പൗരന്മാർക്ക് ആഗോള അവസരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാനും, വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ വികസനത്തിനും, സാങ്കേതിക രംഗത്തിനും ഗുണം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ രണ്ട് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നു കൂടിയാണ് ഇംഗ്ലീഷ്. ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയെ ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ് എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 

[[England|ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക്]] കുടിയേറിയ പുരാതന ജർമ്മനി ജനതകളിലൊരാളായ ആംഗിൾസിന്റെ പേരിലാണ് ഇംഗ്ലീഷിന് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ബാൾട്ടിക് കടലിലെ ഉപദ്വീപായ ആംഗ്ലിയയിൽ നിന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷിനും ഇംഗ്ലണ്ടിനും ആ പേര് ലഭിച്ചത്. [[സതർലാന്റ് ഫ്രീസിയൻ ഭാഷ|ഫ്രിസിയൻ]], ലോ സാക്സൺ എന്നിവയുമായി ഇംഗ്ലീഷ് വളരെ അടുത്ത ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ലാറ്റിൻ]], [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ]]കൾക്കൊപ്പം മറ്റ് ജർമ്മനി ഭാഷകളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് നോർസ് (ഒരു വടക്കൻ ജർമ്മനി ഭാഷ) ഇതിന്റെ പദാവലിയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Bammesberger|1992|p=30}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}}

==ചരിത്രം==
===പഴയ ഇംഗ്ലീഷ്===  
[[File:Beowulf Cotton MS Vitellius A XV f. 132r.jpg|thumb|പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് ഇതിഹാസ കവിത ബിയോവൾഫിന്റെ ആരംഭം:&lt;br /&gt;{{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde/na ingēar dagum þēod cyninga / þrym ge frunon...}}&lt;br /&gt;&quot;ശ്രദ്ധിക്കൂ! നാടൻ രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് നാം നാളുകളുടെ നാളുകൾ മുതൽ കേട്ടിട്ടുണ്ട് ...&quot;]]
ഇംഗ്ലീഷിന്റെ ആദ്യകാല രൂപത്തെ പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് അല്ലെങ്കിൽ [[Anglo-Saxon|ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ]] (550-1066) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഫ്രിസിയ, [[Lower Saxony|ലോവർ സാക്സോണി]], ജട്ട്‌ലാൻഡ്, തെക്കൻ [[Sweden|സ്വീഡൻ]] എന്നീ തീരങ്ങളിൽ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം [[North Sea|വടക്കൻ കടൽ]] ജർമ്മനിക് ഭാഷകളിൽ നിന്നാണ് പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വികസിച്ചത്. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടോടെ, ആംഗ്ലോ-സാക്സണുകളുടെ ജർമ്മൻ ഭാഷ ബ്രിട്ടനിൽ പ്രബലമായിത്തീർന്നു, റോമൻ ബ്രിട്ടന്റെ{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} ഭാഷകൾ മാറ്റി (43–409). പഴയ ഇംഗ്ലീഷിനെ നാല് ഭാഷകളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്: ആംഗ്ലിയൻ ഭാഷകളും  (1. മെർസിയൻ, 2. നോർത്തേംബ്രിയൻ) സാക്സൺ ഭാഷകളും  (3. കെന്റിഷ്, 4. പടിഞ്ഞാറൻ  സാക്സൺ){{sfn|Campbell|1959|p=4}}. ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ് പ്രധാനമായും മെർസിയനിൽ നിന്നാണ് വികസിച്ചത്, പക്ഷേ സ്കോട്ട്‌സ് ഭാഷ നോർത്തേംബ്രിയനിൽ നിന്ന് വികസിച്ചു. പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് അടിസ്ഥാനപരമായി ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ഭാഷയാണ്, മാത്രമല്ല 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വിവേകമില്ലാത്ത ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നവർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്. ഇതിന്റെ വ്യാകരണം ആധുനിക ജർമൻ ഭാഷയുടെതിന് സമാനമായിരുന്നു, അതിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധു പഴയ ഫ്രീസിയൻ ആണ്. [[Noun|നാമങ്ങൾ]]‌, [[Adjective|നാമവിശേഷണങ്ങൾ]]‌, [[Pronoun|സർ‌വനാമങ്ങൾ]]‌, [[Verb|ക്രിയകൾ]]‌ എന്നിവയ്‌ക്ക് ധാരാളം വ്യതിരിക്തമായ അവസാനങ്ങളും രൂപങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, കൂടാതെ ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷിനേക്കാൾ പദ ക്രമം വളരെ സ്വതന്ത്രമായിരുന്നു.{{sfn|Hogg|1992|loc=Chapter 3. Phonology and Morphology}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|Trask|2010}}

===മദ്ധ്യ ഇംഗ്ലീഷ്===     

എട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ സമ്പർക്കത്തിലൂടെ ക്രമേണ മദ്ധ്യ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്തു. 1066-ൽ വില്യം ജേതാവ് ഇംഗ്ലണ്ട് പിടിച്ചടക്കിയതോടെയാണ് മദ്ധ്യ ഇംഗ്ലീഷ് ആരംഭിച്ചത്. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലും നോർസ് വടക്കൻ ബ്രിട്ടനിൽ കോളനിവത്ക്കരിച്ചപ്പോൾ പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് പഴയ നോർസുമായി തീവ്രമായ സമ്പർക്കം പുലർത്തി.  H- (''hie, him, hera'') എന്ന അക്ഷരത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ സർവ്വനാമങ്ങൾക്ക് പകരം നോർസ് സർവനാമങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി, അവ Th- അക്ഷരത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു- (''they, them, their'').{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}}

1066-ൽ [[Normans|നോർമാന്മാർ]] ഇംഗ്ലണ്ട് പിടിച്ചടക്കിയതോടെ പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ പഴയ ഫ്രഞ്ചുമായുള്ള സമ്പർക്കത്തിന് വിധേയമായി.&lt;ref name=&quot;Ian Short 2007. p. 193&quot;&gt;Ian Short, ''A Companion to the Anglo-Norman World'', &quot;Language and Literature&quot;, Boydell &amp; Brewer Ltd, 2007. (p. 193)&lt;/ref&gt; നോർമൻ ഭാഷ രാഷ്ട്രീയം, നിയമനിർമ്മാണം, അന്തസ്സ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പദങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു, കാരണം നോർമൻ പ്രധാനമായും ഉന്നതരും പ്രഭുക്കന്മാരും സംസാരിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}}  താഴ്ന്ന വിഭാഗക്കാർ ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ സംസാരിക്കുന്നത് തുടർന്നു. മദ്ധ്യ ഇംഗ്ലീഷ് വിഭക്തിയെ വളരെയധികം ലളിതമാക്കി. മദ്ധ്യ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ [[ജെഫ്രി ചോസർ|ജെഫ്രി ചോസരിന്റെ]] ''[[കാന്റർബറി കഥകൾ|കാന്റർബറി ടെയിൽസ്]]'' , മാലോറിയുടെ ''ലെ മോർട്ടെ ഡി ആർതർ'' എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

===ആദ്യകാല ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ്===    
[[File:Great Vowel Shift2a.svg|right|upright=1.36|thumb|മഹത്തായ സ്വരാക്ഷര ഷിഫ്റ്റിന്റെ ഗ്രാഫിക് പ്രാതിനിധ്യം]]
ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയുടെ ചരിത്രത്തിലെ അടുത്ത കാലഘട്ടം ആദ്യകാല ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ് (1500–1700) ആയിരുന്നു. വലിയ സ്വരാക്ഷര മാറ്റം (1350–1700), വിഭക്തി ലഘൂകരണം, ഭാഷാപരമായ  അടിസ്ഥാനമാതൃകീകരണം  എന്നിവയാണ് ആദ്യകാല ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷിന്റെ സവിശേഷത. 

വലിയ സ്വരാക്ഷര മാറ്റം മധ്യ ഇംഗ്ലീഷിലെ ഉച്ചത്തിലുള്ള നീണ്ട സ്വരാക്ഷരങ്ങളെ ബാധിച്ചു. ഇത് ഒരു ചങ്ങല മാറ്റമാറിയുന്നു, അതായത് ഓരോ മാറ്റവും സ്വരാക്ഷര വ്യവസ്ഥയിൽ തുടർന്നുള്ള മാറ്റത്തിന് കാരണമായി. മദ്ധ്യ ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് ധാരാളം അക്ഷരവിന്യാസങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നതിനാൽ അക്ഷരവിന്യാസത്തിലെ പല ക്രമക്കേടുകളും വലിയ സ്വരാക്ഷര മാറ്റം വിശദീകരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ് സ്വരാക്ഷരങ്ങൾക്ക് മറ്റ് ഭാഷകളിലെ ഒരേ അക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരെ വ്യത്യസ്തമായ ഉച്ചാരണങ്ങൾ ഉള്ളത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്നും ഇത് വിശദീകരിക്കുന്നു.{{sfn|Lass|2000}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}}

ഹെൻ‌റി അഞ്ചാമന്റെ ഭരണകാലത്ത് നോർ‌മൻ‌ ഫ്രഞ്ചുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ‌ ഇംഗ്ലീഷ്‌ അന്തസ്സിൽ‌ ഉയർ‌ന്നുതുടങ്ങി. 1430 ഓടെ വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്ററിലെ ചാൻസറി കോടതി അതിന്റെ ഔദോഗിക രേഖകളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. ലണ്ടനിലെയും, കിഴക്ക് മിഡ്‌ലാന്റ്സിലെയും ഭാഷകളിൽ നിന്ന് ചാൻസറി അടിസ്ഥാനമാതൃക എന്നറിയപ്പെടുന്ന മധ്യ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ പുതിയ അടിസ്ഥാനമാതൃകയുടെ  രൂപം വന്നു. 1476-ൽ വില്യം കാക്സ്റ്റൺ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് അച്ചടിശാല അവതരിപ്പിക്കുകയും [[London|ലണ്ടനിൽ]] ആദ്യമായി അച്ചടിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pages=274–79}} ഇത് ഇംഗ്ലീഷിന്റെ ഈ രൂപത്തിന്റെ സ്വാധീനം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ആദ്യകാല ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ സാഹിത്യത്തിൽ [[William Shakespeare|വില്യം ഷേക്സ്പിയറുടെ]] കൃതികളും ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവ് നിയോഗിച്ച ബൈബിളിന്റെ പരിഭാഷയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

===ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷിന്റെ വ്യാപനം===

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ [[British Empire|ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം]] അതിന്റെ കോളനികളിലൂടെയും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ആധിപത്യത്തിലൂടെയും ഇംഗ്ലീഷിനെ വ്യാപിച്ചു. വാണിജ്യം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, നയതന്ത്രം, കല, ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയെല്ലാം ഇംഗ്ലീഷ് ആദ്യത്തെ ആഗോള ഭാഷയായി മാറുന്നതിന് കാരണമായി.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ആശയവിനിമയത്തിനും ഇംഗ്ലീഷ് സൗകര്യമൊരുക്കി. വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ, ആഫ്രിക്കയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ, ഓസ്‌ട്രേലിയ, മറ്റു പല പ്രദേശങ്ങളിലും ഇംഗ്ലീഷിനെ സ്വീകരിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയപ്പോൾ, ഒന്നിലധികം തദ്ദേശീയ ഭാഷകളുള്ള പുതുതായി സ്വതന്ത്രരാജ്യങ്ങളിൽ ചിലത് ഇംഗ്ലീഷ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതിനാൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു തദ്ദേശീയ ഭാഷ മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ ഉന്നമിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അവർക്ക് ഒഴിവാക്കാനാകും.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[United States|അമേരിക്കയുടെ]] വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സാമ്പത്തിക സാംസ്കാരിക സ്വാധീനവും, രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് ഒരു മഹാശക്തിയെന്ന നിലയും, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ ലോകമെമ്പാടും വളരെ വേഗത്തിൽ വ്യാപിക്കാൻ കാരണമായി. [[BBC|ബിബിസിയും]]&lt;ref&gt;{{cite book|last=Baker|first=Colin|title=''Encyclopedia of Bilingualism and Bilingual Education'', page CCCXI|url=https://books.google.com/books?id=YgtSqB9oqDIC|date=August 1998|page=311|publisher=Multilingual Matters Ltd|accessdate=9 August 2015|isbn=978-1-85359-362-8}}&lt;/ref&gt;, മറ്റ് പ്രക്ഷേപകരും ലോകമെമ്പാടും ഇംഗ്ലീഷിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തതും വ്യാപനത്തിന് കാരണമായി. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ഏത് ഭാഷയിലേതിനേക്കാളും കൂടുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്യുന്നു. 

ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ് വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, അടിസ്ഥാനമാതൃക ഉപയോഗത്തിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1755-ൽ [[Samuel Johnson| സാമുവൽ ജോൺസൺ]] തന്റെ ''ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയുടെ ഒരു നിഘണ്ടു'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, ഇത് പദങ്ങളുടെയും ഉപയോഗ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെയും, അടിസ്ഥാനമാതൃക അക്ഷരവിന്യാസങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നതിനും എഴുതുന്നതിനും ഒരു മാനദണ്ഡം സ്ഥാപിക്കാൻ 1828-ൽ നോഹ വെബ്‌സ്റ്റർ ''ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയുടെ അമേരിക്കൻ നിഘണ്ടു'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ബ്രിട്ടനകത്ത്, താഴ്ന്ന വർഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രാദേശിക സവിശേഷതകൾ കൂടുതൽ കളങ്കപ്പെടുത്തി. ഇത് മധ്യവർഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇംഗ്ലീഷിലെ അന്തസ്സിന്റെ ഇനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ വ്യാപിക്കാൻ കാരണമായി.{{sfn|Romaine|1999|pp=1–56}}

ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷിൽ വിഭക്തിയുടെ നഷ്ടം ഏകദേശം പൂർത്തിയായി, അതോടൊപ്പം കർത്ത-ക്രിയ-കർമം പദ സ്ഥാനം‌ മിക്കവാറും സ്ഥിരമായിരിക്കും.{{sfn|Romaine|1999|pp=1–56}} '&lt;nowiki/&gt;''Do''&lt;nowiki/&gt;' എന്ന ക്രിയ കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ''-ing'' ക്രിയയിൽ കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ക്രമരഹിതമായ രൂപങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം സാവധാനം തുടരുന്നു (ഉദാ. ''dreamt'' പകരം ''dreamed''). അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഇംഗ്ലീഷും മാറ്റത്തിന് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്, മാധ്യമങ്ങളിൽ അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ ശക്തമായ സാന്നിധ്യവും ലോകശക്തിയെന്ന നിലയിൽ അമേരിക്കയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്തസ്സും ഇതിന് കാരണമായി.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}}

==പദാവലി==
[[File:Origins of English PieChart 2D.svg|thumb|250px|ഇംഗ്ലീഷ് പദാവലിയിലെ പ്രഭാവം]]
===ഇംഗ്ലീഷ് പദാവലിയുടെ ഉറവിട ഭാഷകൾ===
ലാറ്റിൻ (29%)

ഫ്രഞ്ച്  (29%)

ജർമ്മനി ഭാഷകൾ (26%)

ഗ്രീക്ക് (6%)

മറ്റ് ഭാഷകൾ / അജ്ഞാതം (6%)

പേരുകളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത് (4%)
&lt;ref&gt;{{cite book|title = Joseph M. Willams, Origins of the English Language at|isbn = 978-0-02-934470-5|last1 = Williams|first1 = Joseph M.|date = 18 April 1986|url-access = registration|url = https://archive.org/details/originsofenglish0000will}}&lt;/ref&gt;

===ജർമാനിൿ കുടുംബം===
ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ ഇൻഡോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിലെ അംഗമായ ജെർമാനിൿ ഭാഷകളുടെ കിഴക്കൻ ജെർമാനിൿ ശാഖയുടെ ആംഗ്ലോ-ഫ്രീസിയൻ ഉപഗോത്രത്ത്തിൽപ്പെട്ടതാണ്. മധ്യകാല ഇംഗ്ലീഷിന്റെ നേർ പിൻഗാമിയാണ് ആധുനിക ഇംഗ്ലിഷ്. മധ്യകാല ഇംഗ്ലീഷാകട്ടെ പഴയ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ നേർ പിൻഗാമിയും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രോട്ടോ-ജെർമാനിൿ ഭാഷയുടെ നേർ പിൻഗാമിയും. മിക്ക ജെർമാനിക് ഭാഷകളിൽ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ പ്രത്യേകത അതിന്റെ മോഡാൽ ക്രിയകളുടെ ഉപയോഗവും, ക്രിയകളെ ശക്തവും ദുർബലമെന്നും തിരിക്കാവുന്നതും, ഗ്രിമ്മിന്റെ നിയമം എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാകൃത-ഇൻഡോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷയിലെ പൊതു ശബ്ദവ്യതിയാനവും ആണ്. ഇംഗ്ലീഷിന്റെ ഏറ്റവുമടുത്ത ബന്ധുവായ ഫ്രീസിയൻ ഭാഷ,നെതെർലൻഡ്സ്, ജെർമനി, ഡെന്മാർക്ക് എന്നിവിടങ്ങളുടെ തെക്കൻകരഭാഗത്ത് സംസാരിച്ചു വരുന്നതാണ്.

===പഴയ നോഴ്സിന്റെ സ്വാധീനം===

വൈക്കിംഗുകളുടെ ആധിപത്യം നിമിത്തവും പഴയ നോഴ്സ്ന്റെ മധ്യകാല ഇംഗ്ലീഷിലുള്ള സ്വാധീനവും കാരണം ഉത്തര ജെർമാനിൿ ഭാഷകളായ ഡാനിഷ്, സ്വീഡിഷ്, ഐസ് ലാൻഡിക് പദവിന്യാസവുമായി സാമ്യമുള്ള പദവിന്യാസമാണ് ഇംഗ്ലീഷും പിന്തുടരുന്നത്. എന്നാൽ പടിഞ്ഞാറൻ ജെർമാനിൿ ഭാഷകളായ ഡച്ച്, ജെർമൻ ഭാഷകളുമായി വ്യത്യസ്തവുമാണിത്. ക്രിയകളുടെ ക്രമത്തിലും അവസ്ഥയിലും ഇയ്ഹു പ്രകടമാണ്. ഉദാഹരണത്തിനു, ഇംഗ്ലീഷിൽ &quot;I will never see you again&quot; = ഡനിഷിൽ &quot;Jeg vil aldrig se dig igen&quot;; ഐസ്ലാൻഡിക്കിൽ  &quot;Ég mun aldrei sjá þig aftur&quot; എന്നും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഡച്ചിലും ജർമ്മനിലും പ്രധാന ക്രിയ അവസാനമാണ് ചേർക്കുന്നത്. (e.g. ഡച്ചിൽ, &quot;Ik zal je nooit weer zien&quot;; ജർമനിൽ &quot;Ich werde dich nie wieder sehen&quot;,ശബ്ദാനുസൃതമായി &quot;I will you never again see&quot; എന്നാണു പ്രയോഗം.). ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇതു പൂർണ്ണ കാലങ്ങളിൽ കാണാനാവും. &quot;I have never seen anything in the square&quot; = ഡാനിഷിൽ &quot;Jeg har aldrig set noget på torvet&quot;; ഐസ്ലാൻഡിക്കിൽ &quot;Ég hef aldrei séð neitt á torginu&quot;, എന്നൊക്കെയാണ്. ഡച്ചിലും ജെർമനിലും പാസ്റ്റ് പാർട്ടിപ്പൾ വാക്യത്തിന് അവസാനമാണ് ചേർക്കുന്നത്.

===മറ്റു ജർമാനിക് ഭാഷകൾ===

1500 വർഷമായി ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ മറ്റു ജെർമാനിൿ ഭാഷകളിൽ നിന്നും വന്ന വാക്കുകൾ കലർന്ന് സങ്കരമായ വാക്കുകളൊ നിലനിൽകുന്ന അവയിലെ വാക്കുകൾ പ്രത്യേകമായി അതുപോലെയെടുത്തോ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, വ്യത്യസ്ത ക്രമത്തിലാണു കാണപ്പെടുക. ഉദാഹരണത്തിനു ഇംഗ്ലീഷീൽ &quot;‑hood&quot;, &quot;-ship&quot;, &quot;-dom&quot; and &quot;-ness&quot; തുടങ്ങിയവ ( suffixes) പദങ്ങളുടെ അവസാനം ചേർന്നാൽ അമൂർത്ത നാമങ്ങൾ ഉണ്ടാവാം. ഈ ഓരോ suffix കൾക്കും മിക്ക ജെർമാനിൿ ഭാഷകളിലും സമാന പദങ്ങൾ ഉണ്ട്. പക്ഷേ അവയുടെ ഉപയോഗക്രമം ഭിന്നമാണ്. ജർമ്മനിലെ &quot;Freiheit&quot; ഇംഗ്ലീഷിലെ &quot;freedom&quot; ത്തിനു സമമാണ്. ( &quot;-heit&quot; എന്ന ഇതിലെ suffix ഇംഗ്ലീഷിലെ &quot;-hood&quot; നു തുല്യമമാണ്. ഇംഗ്ലീഷിലെ &quot;-dom&quot; ജർമനിലെ &quot;-tum&quot; നു സമാനമാണ്. പക്ഷെ, പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം; ഉത്തര ഫ്രീസിയനിലെ fridoem, ഡച്ചിലെ vrijdom നോർവീജിയനിലെ fridom ഇവക്കുള്ള ഇംഗ്ലീഷിലെ &quot;freedom&quot; വുമായുള്ള സാമ്യം)ഐസ്ലാൻഡിൿ ഫാരോസി എന്നീ ജെർമാനിൿ ഭാഷകളും ഈ രീതിയിൽ ഇംഗ്ലീഷീനെ അനുഗമിക്കുന്നതു കാണാനാകും. ഇംഗ്ലീഷിനെപ്പോലെ ഇവയും ജെർമൻ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രമായി വികസിക്കുകയാണുണ്ടായത്.

===ഫ്രെഞ്ച്===

വളരെയെണ്ണം ഫ്രെഞ്ച് വാക്കുകളും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയുപയോഗിക്കുന്നയാൾക്കു പരിചിതമായിരിക്കും. പ്രത്യേകിച്ചും അവ എഴുതുമ്പോൾ(ഉച്ചാരണം വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം),കാരണം ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ നോർമൻ ഭാഷയിൽ നിന്നും ഫ്രെഞ്ച് ഭാഷയിൽ നിന്നും അനേകം വാക്കുകൾ ഉൾക്കൊണ്ടിടുണ്ട്. നോർമൻ അധിനിവേശ കാലത്താണു ഇങ്ങനെ നോർമൻ വാക്കുകൾ ഇംഗ്ലീഷിൽ എത്തിയത്. അതുപോലെ ഫ്രെഞ്ചിൽ നിന്നും നേരിട്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളായി വാക്കുകൾ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലേയ്ക്കു ഉൾക്കൊണ്ടു. ഇതിന്റെ ഫലമായി, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലെ ഒരു വലിയ അളവിലുള്ള പദസഞ്ചയം ചില അക്ഷര ഘടനാ വ്യത്യാസത്തോടെ ഫ്രെഞ്ചിൽ നിന്നും വന്നതാണ്. ഫ്രെഞ്ചിൽ നിന്നും വന്ന ഇത്തരം വാക്കുകൾക്കു ആ ഭാാഷയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ പ്രയോഗവും വന്നിട്ടുണ്ട്; ഉദാഹരണത്തിനു, &quot;library&quot; എന്ന വാക്കിനെ ഫ്രെഞ്ചിലെ  librairie (അർഥം: bookstore)യുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുക. ഫ്രെഞ്ചിൽ &quot;library&quot; എന്നതിനു bibliothèque എന്നാണു പരയുന്നത്. അതുപോലെ ഫ്രെഞ്ചിൽ നിന്നും ഇംഗ്ലീഷിലേക്കു വന്ന മിക്ക പദങ്ങളുടെയും ഉച്ചാരണം ''ഇംഗ്ലീഷുവൽക്കരിക്കുകയാണുണ്ടായത്''. (ഇതിനപവാദം പുതിയതായി ഈ അടുത്ത കാലത്തു വന്ന mirage, genre, café; or phrases like coup d'état, rendez-vous പോലുള്ള പദങ്ങളാണ്.)ഇവയ്ക്കു പ്രത്യേക ഇംഗ്ലീഷ് ശബ്ദശാസ്ത്രവും stress ക്രമവും പിന്തുടരുന്നു. ( ഇംഗ്ലീഷിലെ &quot;nature&quot; ഫ്രെഞ്ചിലെ &quot;nature&quot; മായും &quot;button&quot;  bouton,മായും  &quot;table&quot; . table മായും, &quot;hour&quot; vs. heure മായും, &quot;reside&quot; vs. résider യും താരതമ്യം ചെയ്യം)

==ശബ്ദശാസ്ത്രം==
ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയുടെ സ്വരസൂചകം ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇത് പരസ്പര ആശയവിനിമയത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നില്ല. സ്വരസൂചക വ്യതിയാനം സ്വനിമങ്ങളുടെ പട്ടികയെ ബാധിക്കുന്നു.

===വ്യഞ്ജനങ്ങൾ===
മിക്ക ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷരീതികളും ഒരേ 24 വ്യഞ്ജനങ്ങൾ പങ്കിടുന്നു.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot; 
!
! colspan=&quot;2&quot; | [[ഓഷ്ഠ്യം]]
! colspan=&quot;2&quot; | [[ദന്ത്യം]]
! colspan=&quot;2&quot; | [[വർത്സ്യം]]
! colspan=&quot;2&quot; | പശ്വത്സര്യം 
! colspan=&quot;2&quot; | [[താലവ്യം]]  
! colspan=&quot;2&quot; | [[മൃദുതാലവ്യം]]
! colspan=&quot;2&quot; | ശ്വാസൈകം
|-
! നാസിക
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|m}}
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|n}}
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|ŋ}}
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! സ്പർശം 
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|p}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|b}}
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|t}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|d}}
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |  || style=&quot;border-left: 0;&quot; | 
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|k}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|ɡ}}
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! സ്പർശസംഘർഷി 
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |  || style=&quot;border-left: 0;&quot; | 
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |  || style=&quot;border-left: 0;&quot; | 
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|tʃ}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|dʒ}}
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; |  || style=&quot;border-left: 0;&quot; | 
| colspan=&quot;2&quot; |  
|-
! ഊഷ്മ്ൻ 
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|f}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|v}}
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|θ}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|ð}}
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|s}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|z}}
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|ʃ}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|ʒ}}
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | {{IPAlink|h}} || style=&quot;border-left: 0;&quot; |
|-
! അന്തസ്ഥ
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|l}}
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|ɹ}}*
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|j}}
| style=&quot;border-right: 0;&quot; | || style=&quot;border-left: 0;&quot; | {{IPAlink|w}}
| colspan=&quot;2&quot; |
|}
===സ്വരങ്ങൾ===
സ്വരാക്ഷരങ്ങളുടെ ഉച്ചാരണം പ്രാദേശിക ഭാഷരീതികൾക്കിടയിൽ വളരെയധികം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. പറയുന്നവരുടെ ഉച്ചാരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും കണ്ടെത്താവുന്ന വശങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്. ചുവടെയുള്ള പട്ടിക സ്വീകരിച്ച ഉച്ചാരണം (ആർ‌പി), ജനറൽ അമേരിക്കൻ (ജി‌എ) എന്നിവയിലെ സ്വരാക്ഷര സ്വനിമം കാണിക്കുന്നു.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; float: left; margin-right: 1em;&quot;
|+ ഏകസ്വരാക്ഷരം 
! ആർ‌പി !! ജി‌എ !! വാക്ക്
|-
| {{IPAlink|iː}} || {{IPAlink|i}} || n'''ee'''d
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ɪ}} || b'''i'''d
|-
| {{IPAlink|e̞|e}} || {{IPAlink|ɛ}} || b'''e'''d
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|æ}}&lt;!-- Pronunciation differs between RP and GA, but until we use separate symbols, these cells will be merged. --&gt; || b'''a'''ck
|-
| {{IPAlink|ɑː}} || rowspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ɑ}} || br'''a'''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ɒ}} || b'''o'''x
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ɔ}}, {{IPAlink|ɑ}} || cl'''o'''th
|-
| {{IPAlink|o|ɔː}} || p'''aw'''
|-
| {{IPAlink|uː}} || {{IPAlink|u}} || f'''oo'''d
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ʊ}}&lt;!-- Pronunciation differs between RP and GA, with GA probably closer to {{IPA|[ɵ]}}, but until we use separate symbols, these cells will be merged. --&gt; || g'''oo'''d
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ɐ|ʌ}} || b'''u'''t
|-
| {{IPAlink|ə|ɜː}} || {{IPAlink|ɚ|ɜɹ}} || b'''ir'''d
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ə}} || comm'''a'''
|}

&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+ അടയ്ക്കുന്ന കൂട്ടുസ്വരാക്ഷരം
! ആർ‌പി !! ജി‌എ !! വാക്ക്
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|eɪ}} || b'''ay'''
|-
| {{IPA|əʊ}} || {{IPAlink|oʊ}} || r'''oa'''d
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|aɪ}} || cr'''y'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|aʊ}} || c'''ow'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; | {{IPAlink|ɔɪ}} || b'''oy'''
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന കൂട്ടുസ്വരാക്ഷരം
! ആർ‌പി !! ജി‌എ !! വാക്ക്
|-
| {{IPAlink|ɪə}} || {{IPAlink|ɪɹ}} || p'''eer'''
|-
| {{IPAlink|ɛ|eə}} || {{IPAlink|ɛɹ}} || p'''air'''
|-
| {{IPAlink|ʊə}} || {{IPAlink|ʊɹ}} || p'''oor'''
|}
&lt;/div&gt;
{{clear}}
===സ്വരസൂചകം===
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരത്തിൽ സ്വരാക്ഷര ശബ്‌ദം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു അക്ഷര ന്യൂക്ലിയസ് ഉൾപ്പെടുന്നു. അക്ഷര ആരംഭവും അവസാനവും ഇഷ്ടാനുസൃതമാണ്. ഒരു അക്ഷരത്തിന് sprint /sprɪnt/ പോലെ മൂന്ന് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് texts /teksts/ എന്നിവ പോലെ നാല് വരെ അവസാനിക്കാം. ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരത്തിന് ഇനിപ്പറയുന്ന ഘടനയുണ്ട്, (CCC)V(CCCC), ഇവിടെ C ഒരു വ്യഞ്ജനാക്ഷരത്തെയും, V സ്വരാക്ഷരത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
===സമ്മർദ്ദം, താളം, അന്തർലീനത===
ഇംഗ്ലീഷിൽ സമ്മർദ്ദം ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ചില അക്ഷരങ്ങൾക്ക് സമ്മർദ്ദം ലഭിക്കും, മറ്റുള്ളവ സമ്മർദ്ദത്തിലല്ല. ദൈർഘ്യം, തീവ്രത, സ്വരാക്ഷര നിലവാരം, ചിലപ്പോൾ പിച്ചിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സംയോജനമാണ് സമ്മർദ്ദം. ഇംഗ്ലീഷിലെ സമ്മർദ്ദം സ്വരസൂചകമാണ്, ചില ജോഡി പദങ്ങൾ സമ്മർദ്ദത്താൽ വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, contract എന്ന വാക്ക് ഒരു നാമമായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ആദ്യത്തെ അക്ഷരത്തിൽ (/ ˈkɒntrækt / KON-trakt) സമ്മർദ്ദം ലഭിക്കും, പക്ഷെ ഒരു ക്രിയയായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവസാന അക്ഷരം സമ്മർദ്ദം ലഭിക്കും(/ kənˈtrækt / kən-TRAKT).
താളത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, ഇംഗ്ലീഷിനെ പൊതുവെ സമ്മർദ്ദ സമയമുള്ള ഭാഷയായി വിവരിക്കുന്നു. സമ്മർദ്ദമുള്ള അക്ഷരങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള സമയത്തിന്റെ അളവ് തുല്യമാകുമെന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. സമ്മർദമുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമേറിയതാണ്, എന്നാൽ സമ്മർദ്ദമില്ലാത്ത അക്ഷരങ്ങൾ (സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ) ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു.

===പ്രാദേശിക വ്യതിയാനം===
സ്വരാക്ഷരങ്ങളുടെ ഉച്ചാരണത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ ഇനങ്ങൾ ഏറ്റവും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കാത്ത രാജ്യങ്ങളിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നിലവാരമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന ഇനങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷ് (BrE), അമേരിക്കൻ (AmE) എന്നിവയാണ്. [[കാനഡ]], [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]], [[അയർലൻഡ്]], [[ന്യൂസിലാന്റ്]], [[സൌത്ത് ആഫ്രിക്ക]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് അവരുടേതായ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഇനങ്ങൾ ഉണ്ട്.

==വ്യാകരണം==
മറ്റ് [[ഇന്തോ-യുറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകളെപ്പോലെ]], ഇംഗ്ലീഷിനും കർത്തൃവിഭക്തി-കർമ്മവിഭക്തി വിന്യാസം ഉണ്ട്. മറ്റ് ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വിശകലന നിർമിതികൾക്ക് അനുകൂലമായി ഇംഗ്ലീഷ് പ്രധാനമായും വിഭക്തി വ്യവസ്ഥ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഇംഗ്ലീഷിന് കുറഞ്ഞത് ഏഴ് തരം പദങ്ങളുണ്ട്: ക്രിയകൾ, നാമങ്ങൾ, നാമവിശേഷണങ്ങൾ, ക്രിയാവിശേഷണം, നിർണ്ണയിക്കലുകൾ, ഉപസർഗ്ഗങ്ങൾ , സംയോജനങ്ങൾ. മാനസികാവസ്ഥയുടെയും വീക്ഷണത്തിന്റെയും വിഭാഗങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന, have, do പോലുള്ള സഹായ ക്രിയകളുടെ ധാരാളം കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷിൽ ഉണ്ട്. ചോദ്യങ്ങൾ അടയാളപ്പെടുത്താൻ ഇംഗ്ലീഷിൽ 'do' തുടക്കത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ചോദ്യങ്ങൾ wh- ൽ ആരംഭിക്കുന്ന വാക്കുകളിൽ നിന്നും ആരംഭിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും പദ ക്രമം വിപരീതമാക്കപ്പെടും.

===നാമങ്ങളും നാമവാക്യങ്ങളും===
വചനവും സംബന്ധികവിഭക്തിയും മാത്രം അനുസരിച്ച് ഇംഗ്ലീഷ് നാമങ്ങൾ മാറുന്നു. ഡെറിവേഷൻ അല്ലെങ്കിൽ കോമ്പൗണ്ടിംഗ് വഴി പുതിയ നാമങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താം. അവയെ ശരിയായ നാമങ്ങൾ (പേരുകൾ), സാധാരണ നാമങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. സാധാരണ നാമങ്ങൾ കോൺക്രീറ്റ്, അമൂർത്ത നാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. -S എന്ന ബഹുവചന സഫിക്‌സ് ഉപയോഗിച്ചാണ് മിക്ക എണ്ണം നാമങ്ങളും ബഹുവചന സംഖ്യയിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്, പക്ഷേ കുറച്ച് നാമങ്ങൾക്ക് ക്രമരഹിതമായ ബഹുവചന രൂപങ്ങളുണ്ട്.

പതിവ് ബഹുവചന രൂപീകരണം:
*ഏകവചനം: cat, dog
*ബഹുവചനം: cats, dogs

ക്രമരഹിതമായ ബഹുവചന രൂപീകരണം:
*ഏകവചനം: man, woman, foot, fish, ox, knife, mouse
*ബഹുവചനം: men, women, feet, fish, oxen, knives, mice

-S എന്ന സംബന്ധികാവിഭക്തി പ്രത്യയം വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ 'of' എന്ന ഉപസർഗ്ഗത്തിലൂടെയോ സംബന്ധം പ്രകടിപ്പിക്കാം. ഒരു നാമത്തിന്റെ കൃത്യത വ്യക്തമാക്കാൻ നിർണ്ണയിക്കലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 'The' ഒരു നിശ്ചിത നാമജപത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു, 'a' അല്ലെങ്കിൽ 'an' അനിശ്ചിതകാല നാമവിശേഷണം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
====നാമവിശേഷണം====
നാമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നാമവിശേഷണങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഇംഗ്ലീഷിൽ‌, നാമങ്ങൾക്ക് മുമ്പായി നാമവിശേഷണങ്ങൾ വരുന്നു. നാമവിശേഷണങ്ങൾക്ക് ====നാമവിശേഷണം====
നാമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നാമവിശേഷണങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഇംഗ്ലീഷിൽ‌, നാമങ്ങൾക്ക് മുമ്പായി നാമവിശേഷണങ്ങൾ വരുന്നു. നാമവിശേഷണങ്ങൾക്ക് വിഭക്തി ഇല്ല. താരതമ്യത്തിന്റെ അളവ് അനുസരിച്ച് ചില നാമവിശേഷണങ്ങൾ മാറുന്നു. -er താരതമ്യത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു, -est ഏറ്റവും മികച്ചത് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. ചിലപ്പോൾ 'more' താരതമ്യത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു, അതേസമയം 'most' അങ്ങേയറ്റത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.

==ഭൂമിശാസ്ത്ര വിതരണം==
[[File:English dialects1997 modified.svg|thumb|
ലോകത്തിലെ പ്രധാന ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രാദേശിക ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നവരുടെ ആപേക്ഷിക എണ്ണം കാണിക്കുന്ന പൈ ചാർട്ട്]]
ഏകദേശം 37.5 കോടി പേർ ഇംഗ്ലീഷ് തങ്ങളുടെ ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book | last1=Curtis | first1=Andy | last2=Romney | first2=Mary | title=Color, Race, and English Language Teaching | publisher=Routledge | publication-place=Mahwah, N.J | date=2006 | isbn=0-8058-5660-9 | page=192}}&lt;/ref&gt; മൻഡാറിനും സ്പാനിഷിനും കഴിഞ്ഞാൽ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയാണിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sil.org/ethnologue/top100.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-04 |archive-date=1999-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;എന്നിരുന്നാലും, തദ്ദേശീയരും അന്യ നാട്ടുകാരും ചേർക്കുമ്പോൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഭാഷയായിത്തന്നെ ഇംഗ്ലീഷ് വരുമെന്നു സംശയമില്ല. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-04-29 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927062910/http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Mair, Victor H. (1991). &quot;What Is a Chinese &quot;Dialect/Topolect&quot;? Reflections on Some Key Sino-English Linguistic Terms&quot; (PDF). Sino-Platonic Papers.&lt;/ref&gt;

രണ്ടാം ഭാഷയായി ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 47 കോടിയിലധികം വരുമെന്നു കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web | title=English language | website=TheFreeDictionary.com | url=http://encyclopedia2.tfd.com/English+language | access-date=2025-11-11}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.oxfordseminars.com/graduate-career-assistance/esl-teaching-jobs.php&lt;/ref&gt;ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡേവിഡ് ക്രിസ്തൽ തദ്ദേശീയരേക്കാൾ അന്യദേശക്കാരാണു കൂടുതൽ ഈ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്നു കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 3 ൽ 1  തദ്ദേശീയനേ ഈ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നാണദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയത്. &lt;ref&gt;{{cite book | last=Crystal | first=David | title=English as a Global Language | url=https://archive.org/details/englishasgloball0000crys_j7o0 | publisher=Cambridge University Press | publication-place=Cambridge, UK ; New York | date=2003-07-28 | isbn=978-0-521-53032-3 | page=}}&lt;/ref&gt;
തദ്ദേശീയരായ ഇംഗ്ലീഷുപയോഗിക്കുന്നവർ കൂടുതലുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ ജനസംഖ്യ അവരോഹണക്രമത്തിൽ(2006 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം)
* യുണൈറ്റഡ് സ്ടേറ്റ്സ് (22.6 കോടി):&lt;ref&gt;&quot;U.S. Census Bureau, Statistical Abstract of the United States: 2003, Section 1 Population&quot;&lt;/ref&gt;
* യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം (6.1 കോടി)
* കാനഡ (1.82 കോടി)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-555/Index-eng.cfm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-04 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605042703/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-555/Index-eng.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ഓസ്റ്റ്രേലിയ (1.55 കോടി)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?action=404&amp;documentproductno=0&amp;documenttype=Details&amp;order=1&amp;tabname=Details&amp;areacode=0&amp;issue=2006&amp;producttype=Census%20Tables&amp;javascript=true&amp;textversion=false&amp;navmapdisplayed=true&amp;breadcrumb=TLPD&amp;&amp;collection=Census&amp;period=2006&amp;productlabel=Language%20Spoken%20at%20Home%20by%20Sex%20-%20Time%20Series%20Statistics%20%281996,%202001,%202006%20Census%20Years%29&amp;producttype=Census%20Tables&amp;method=Place%20of%20Usual%20Residence&amp;topic=Language&amp; |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-04 |archive-date=2008-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306052015/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?action=404&amp;documentproductno=0&amp;documenttype=Details&amp;order=1&amp;tabname=Details&amp;areacode=0&amp;issue=2006&amp;producttype=Census%20Tables&amp;javascript=true&amp;textversion=false&amp;navmapdisplayed=true&amp;breadcrumb=TLPD&amp;&amp;collection=Census&amp;period=2006&amp;productlabel=Language%20Spoken%20at%20Home%20by%20Sex%20-%20Time%20Series%20Statistics%20(1996,%202001,%202006%20Census%20Years)&amp;producttype=Census%20Tables&amp;method=Place%20of%20Usual%20Residence&amp;topic=Language&amp; |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* നൈജീരിയ (40 ലക്ഷം)
* അയർലന്റ് (38 ലക്ഷം)
* സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക (37 ലക്ഷം)
* ന്യുസിലാന്റ് (36 ലക്ഷം)
[[ഫിലിപ്പൈൻസ്]], [[ജമൈക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇംഗ്ലിഷ്  സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. ഇംഗ്ലിഷ്  രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാമത് [[ഇന്ത്യ]]യാണ്. ([[ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ്]] കാണുക). ക്രിസ്റ്റൽ പറയുന്നതനുസരിച്ചു ഇന്ത്യയിലെ തദ്ദേശീയരും അല്ലാത്തവരുമായ ഇംഗ്ലിഷ് ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം ലോകത്തെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളേയുംകാൾ കൂടുതൽ ആണെന്നാണ്.&lt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Subcontinent raises its voice | website=the Guardian | date=2004-11-19 | url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl | access-date=2025-11-11}}&lt;/ref&gt;

===ഇംഗ്ലിഷ് ആകെ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ  രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക===
[[ഇംഗ്ലീഷ് ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ പ്രദേശിക എന്റിറ്റികളുടെ പട്ടിക]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!രാജ്യത്തിന്റെ പേർ !! ആകെ !! ശതമാനം !! ഒന്നാം ഭാഷ !!പകരം ഭാഷപോലെ  !!ജനസംഖ്യ
|-
| rowspan=1 |{{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}
| 283,160,411&lt;ref name=US2015&gt;{{cite web|title=AGE BY LANGUAGE SPOKEN AT HOME BY ABILITY TO SPEAK ENGLISH FOR THE POPULATION 5 YEARS AND OVER: 2011–2015 American Community Survey 5-Year Estimates|url=https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/15_5YR/B16004/0100000US|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=14 September 2017|archive-url=https://archive.today/20200213005741/https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/15_5YR/B16004/0100000US|archive-date=13 February 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; || 95.46% ||234,171,556
|48,988,855
|296,603,003
|-
| rowspan=1 | {{flag|ഇന്ത്യ}} || 129,377,965&lt;ref name=&quot;thehindu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/data/sanskrit-and-english-theres-no-competition/article6630269.ece|title=Sanskrit and English: there's no competition|first=Rukmini|last=S}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_languages_by_number_of_native_speakers_in_India&amp;oldid=950337337|title=List of languages by number of native speakers in India|date=11 April 2020|via=Wikipedia}}&lt;/ref&gt;  || 12.6% ||259,678
|129,118,287
|1,028,737,436
|-
|{{flag|നൈജീരിയ}}
|114,172,822&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ef.edu/epi/regions/africa/nigeria/|title=EF EPI 2018 – Nigeria|website=www.ef.edu|language=en-US|access-date=2019-05-13}}&lt;/ref&gt;
|56.72%
|  -
|114,172,822
|201,292,000
|-
|{{flag|പാകിസ്താൻ}}  
|94,300,000
|49%{{Sfn|Pinon|Haydon|2010|pages=114–115}}
| -
|94,300,000
|201,000,000
|-
|{{flag|ചൈന}}
|81,700,000
|6.43%
|  -
|81,700,000&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/2034954/The_statistics_of_English_in_China_An_analysis_of_the_best_available_data_from_government_sources|title=The statistics of English in China: An analysis of the best available data from government sources|first=Rining (Tony)|last=Wei|journal=English Today|via=www.academia.edu}}&lt;/ref&gt; 
|1,270,000,000
|-
|{{flag|ഫിലിപ്പീൻസ്}}
|70,371,000
|63.72%&lt;ref&gt;Before mistakenly correcting the percentage again, please note that there are fewer people aged 5 years or more in any country than there are people in that country, because some people are toddlers or infants. In other words, no, the numbers will not automatically add up. 63.71% is what the cited source, [https://www.census.gov.ph/old/data/sectordata/sr05153tx.html text above Figure 7] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226001517/http://www.census.gov.ph/old/data/sectordata/sr05153tx.html |date=26 December 2013 }}, a report from the 2000 census, really says. This multiplied by the 2010 census's total population over 5 produces the number in the chart. The 2010 number comes from [https://www.census.gov.ph/sites/default/files/2011%20PY_Demography.pdf ''Philippines in Figures'', 2013, Chapter 5, Demography] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226000451/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/2011%20PY_Demography.pdf |date=26 December 2013 }}, table 5.1 or 5.6&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;EthnoPhil&quot;&gt;From mid-2009 to late 2013 this entry overstated the number of native speakers by roughly 100fold, and inflated the number of total speakers, on the alleged basis of material in {{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH |title=Philippines |publisher=Ethnologue |date=1999-02-19 |accessdate=2013-10-16 }}. In fact, [http://www.ethnologue.com/country/PH/languages Ethnologue] as of 24 December 2013 simply repeats the number of native speakers, 20,000, reported in Crystal 2003, on the basis of an old (pre-1995) census, and does not address total speakers at all. This attempt to correct these errors in turn perpetrates both error and original research, by applying the old percentages listed above, 63.71% of people over 5 as total speakers in 2000, and .04% of people as native speakers in 1995, to the 2010 totals from [https://www.census.gov.ph/sites/default/files/2011%20PY_Demography.pdf ''Philippines in Figures'', 2013, Chapter 5, Demography] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226000451/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/2011%20PY_Demography.pdf |date=26 December 2013 }}, tables 5.1 and 5.6. Andrew Gonzalez died in 2006; someone else's attention to the 2010 census figures, which appear not to be online and may not have been printed yet in adequate detail, is needed to produce reliable, more or less current, numbers.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;2000 Census of population and Housing, ''Educational Characteristics of the Filipinos'' {{cite web |url=https://psa.gov.ph/old/data/sectordata/sr05153tx.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-12 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170103223821/https://psa.gov.ph/old/data/sectordata/sr05153tx.html |archivedate=3 January 2017  }}&lt;/ref&gt;
|  -
|70,371,000
|110,437,852
|-
|{{flag|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം}}
|59,600,000&lt;ref name=UK2011&gt;{{cite web|title=2011 Census: Quick Statistics for England and Wales, March 2011|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/STB-2011-census--quick-statistics-for-england-and-wales--march-2011.html|publisher=Office for National Statistics|accessdate=30 January 2013|archive-date=2014-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140825050733/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/STB-2011-census--quick-statistics-for-england-and-wales--march-2011.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|97.74%
|54,472,000
|5,128,000
|64,000,000
|-
|{{flag|ജർമ്മനി}}
|45,400,000
|56%
|300,000
|45,100,000
|80,600,000
|-
|{{flag|കാനഡ}}
|29,973,590
|86.21%
|19,686,175
|10,287,415
|34,767,255
|-
|{{flag|ബംഗ്ലാദേശ്}}
|30,108,031{{sfn|Euromonitor International|2009}}{{sfn|Pinon|Haydon|2010}}
|18%
|709,873
|29,398,158
|163,323,100
|-
|{{flag|ഈജിപ്റ്റ്‌}}
|28,101,325
|35%
|  -
|28,101,325
|83,289,500
|-
|{{flag|ഫ്രാൻസ്}}
|23,000,000{{sfn|Eurobarometer|2012}}
|39%
|  -
|23,000,000
|65,350,000
|-
|{{flag|ഓസ്ട്രേലിയ}}
|20,700,000&lt;ref&gt;[[Census in Australia#2001|2001 Australian Census]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/census?openagent&amp;Aust_Proficiency+in+Spoken+English+Language.zip&amp;CC0&amp;2001+Census+Classification+Count&amp;6BCA40CE3C9EC14DCA256C62001EAB3C&amp;0&amp;2001&amp;19.11.2002&amp;Current|title=Australian Bureau of Statistics, Australian Government|website=www.abs.gov.au}}&lt;/ref&gt;
|97%
|18,356,132
|2,343,868
|21,394,309
|-
|{{flag|South Africa| name=സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക}}
|16,424,417
|31%
|4,930,510
|11,493,907
|52,981,991
|-
| rowspan=1 |{{flag|നെതർലന്റ്സ്}}
| 15,030,000 || 90% || - || 15,030,000
|16,770,000
|-
|{{flag|സ്വീഡൻ}}
|8,200,000
|86%
| -
|8,200,000
|9,921,541
|-
|{{flag|ഇസ്രയേൽ}}
|6,205,000
|84.97%
|100,000
|6,105,000
|7,303,000
|-
|{{flag|സീറാ ലിയോൺ}}
|4,900,000
|83.53%
|500,000
|4,400,000
|5,866,000
|-
|{{flag|ഡെന്മാർക്ക്}}
|4,770,000
|86%
| -
|4,770,000
|5,543,000
|-
|{{flag|അയർലന്റ്}}
|4,350,000
|98.37%
|4,112,100
|237,900
|4,422,100
|-
|{{flag|സിംഗപ്പൂർ}}
|4,218,737
|83.1%
|1,873,302
|2,345,435
|5,607,300
|-
|{{flag|ന്യൂസീലൻഡ്}}
|4,181,902
|97.82%
|3,673,623
|508,279
|4,275,100
|-
|{{flag|ലൈബീരിയ}}
|3,100,000
|82.67%
|600,000
|2,500,000
|3,750,000
|-
|{{flag|ജമൈക്ക}}
|2,650,000
|97.64%
|2,650,000
|50,000
|2,714,000
|-
|{{flag|ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ}}
|1,145,000
|87.73%
|1,145,000
| -
|1,305,000
|}

==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

===ഗ്രന്ഥസൂചിക===
{{refbegin|30em}}
* {{cite book| first=Ulrich| last=Ammon| title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society| publisher=Walter de Gruyter| year=2006| isbn=3-11-018418-4| url=http://books.google.com/?id=LMZm0w0k1c4C| ref=refAmmon2006}}
* {{cite book |last=Baugh |first=Albert C. |coauthors=Thomas Cable |title=A History of the English Language | edition=5th |publisher=Routledge |year=2002 |isbn=0-415-28099-0|ref=Baugh}}
* {{cite book |last=Bragg |first=Melvyn |authorlink=Melvyn Bragg |title=[[The Adventure of English]]: The Biography of a Language |publisher=Arcade Publishing |year=2004 |isbn=1-55970-710-0}}
* {{cite book |last=Crystal |first=David |authorlink=David Crystal |year=1997 |title=English as a Global Language |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-53032-6| url=http://books.google.com/?id=d6jPAKxTHRYC| ref=Crystal1997}}
* {{cite book |last=Crystal |first=David|title=The Cambridge Encyclopedia of the English Language |url=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000crys_v1y6 | edition=2nd |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=0-521-53033-4}}
* {{cite book|last=Crystal|first=David|title=The Stories of English|url=https://archive.org/details/storiesofenglish0000crys|publisher=Allen Lane|year=2004|isbn=0-7139-9752-4}}
* {{cite book | last = Dunton-Downer | first = Leslie | url = http://books.google.com/books?id=NBK6FoHLgcEC&amp;printsec=frontcover | title = The English Is Coming!: How One Language Is Sweeping the World | publisher = Touchstone Books | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-1-4391-7665-8}}
* {{cite book |last=Halliday |first=MAK |title=An Introduction to Functional Grammar | edition=2nd |location=London |publisher=Edward Arnold |year=1994 |isbn=0-340-55782-6}}
* {{cite book |last=Hayford |first=Harrison |coauthors=Howard P. Vincent |title=Reader and Writer |url=https://archive.org/details/readerandwriter030101mbp |publisher=Houghton Mifflin Company |year=1954 }} {{cite web|url=http://www.archive.org/details/readerandwriter030101mbp |title=Internet Archive: Free Download: Reader And Writer |publisher=Archive.org |date=10 March 2001 |accessdate=2 January 2010}}
* {{cite book| first=Anthony| last=Howatt| title=A History of English Language Teaching| publisher=Oxford University Press| year=2004| isbn=0-19-442185-6| url=http://books.google.com/?id=g2e7iw_F-ZcC| ref=refHowatt2004}}
* Kenyon, John Samuel and Knott, Thomas Albert, ''A Pronouncing Dictionary of American English'', G &amp; C Merriam Company, Springfield, Mass, USA,1953.
* {{cite book| first=Alamin| last=Mazrui| title=The Power of Babel: Language &amp; Governance in the African Experience| publisher=University of Chicago Press| year=1998| isbn=0-85255-807-4| url=http://books.google.com/?id=6lQTPxdYx8kC| ref=refMazrui1998}}
* {{cite book |last=McArthur |first=T. (ed.) |title=The Oxford Companion to the English Language |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar |publisher=Oxford University Press |year=1992 |isbn=0-19-214183-X}}
* {{cite book|last=McCrum| first=Robert|coauthors=Robert MacNeil, William Cran |title=[[The Story of English]]|edition=1st|location=New York|publisher=Viking|year=1986|isbn=0-670-80467-3}}
* {{Cite book|last=Nation |first=I.S.P. |authorlink1= Paul Nation |year=2001|title=Learning Vocabulary in Another Language|publisher=Cambridge University Press|url=http://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC|page=477|isbn=0-521-80498-1|ref=harv}}
* {{cite book |last=Plotkin |first=Vulf |title=The Language System of English |publisher=BrownWalker Press |year=2006 |isbn=1-58112-993-9}}
* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |title=Old English and Its Closest Relatives |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |publisher=Stanford Univ. Press |year=1992 |isbn=0-8047-2221-8}}
* {{cite book| first=Edgar| last=Schneider| title=Postcolonial English: Varieties Around the World| publisher=Cambridge University Press| year=2007| isbn=0-521-83140-7| url=http://books.google.com/?id=QIE6zGSd8okC| ref=refSchneider2007}}
* {{cite book| first=Ronald| last=Wardhaugh| title=An Introduction to Sociolinguistics| publisher=Wiley-Blackwell| year=2006| isbn=1-4051-3559-X| url=http://books.google.com/?id=0J2VOzNYtKQC| ref=refWardhaugh2006}}
{{refend}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* Partridge, A. C. ''Tudor to Augustan English: a Study in Syntax and Style, from Caxton to Johnson'', in series, ''The Language Library''. London: A. Deutsch, 1969. 242 p. SBN 233-96092-9

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Sisterlinks|commons=Category:English language|b=Subject:English language|v=Topic:English Language|n=no|s=no|species=no|voy=no|d=Q1860|wikt=English}}
* [http://www.soundcomparisons.com/ Accents of English from Around the World (University of Edinburgh)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429190515/http://www.soundcomparisons.com/ |date=2011-04-29 }} Hear and compare how the same 110 words are pronounced in 50 English accents from around the world&amp;nbsp;– instantaneous playback online

;Dictionaries
* [http://dicts.info/dictlist1.php Collection of English bilingual dictionaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301142208/http://dicts.info/dictlist1.php |date=2016-03-01 }}
* [http://www.dict.org/ dict.org]
* [http://www.prefixsuffix.com/ English language word roots, prefixes and suffixes (affixes) dictionary]
* [http://www.m-w.com/ Merriam-Webster's online dictionary]
* [http://www.macquariedictionary.com.au/ Macquarie Dictionary Online]

{{Navboxes
|title=Articles related to the English language
|list =
{{Navboxes
|title=Linguistics
|list =
{{Description of English}}
{{History of English}}
{{English dialects by continent}}
{{Germanic languages}}
{{Dictionaries of English}}
}}
{{Navboxes
|title=Geopolitical use
|list =
{{Working languages of the African Union}}
{{Official UN languages}}
{{Official EU languages}}
{{English official language clickable map}}
{{Official_languages_of_India}}
}}
}}
{{InterWiki|ഇംഗ്ലീഷ്|code=en}}
{{lang-stub| English language}}

[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]]
[[വർഗ്ഗം:യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സിംഗപ്പൂരിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉഗാണ്ടയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജർമ്മാനിക് ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>9fkvta2wjpvx6qwmmuvl8pyh4ga529m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3274</id>
    <revision>
      <id>4618867</id>
      <parentid>4449541</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28750-69</username>
        <id>217627</id>
      </contributor>
      <comment>punctuation errors.</comment>
      <origin>4618867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7645" sha1="83emd8f36fa0uapjt21t694iablxg6c" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vallathol award}}
[[വള്ളത്തോൾ സാഹിത്യസമിതി]] പ്രശസ്ത മലയാള കവി [[വള്ളത്തോൾ നാരായണ മേനോൻ|വള്ളത്തോൾ നാരായണ മേനോന്റെ]] പേരിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ പുരസ്കാരം ആണ്‌ '''വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം'''. 1,11,111 രൂപയും പ്രശസ്തിപത്രവും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ പുരസ്കാരം. 1993-ൽ ബാലാമണിയമ്മ, വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ എന്നിവർ നേടി.

== പുരസ്കാരജേതാക്കൾ ==
വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവരുടെ പട്ടിക (1991 മുതൽ).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വർഷം
! പേര്‌
|-
| [[1991]]
| [[പാലാ നാരായണൻ നായർ]]
|-
| [[1992]]
| [[ശൂരനാട് കുഞ്ഞൻപിള്ള|ശൂരനാട് കുഞ്ഞൻ പിള്ള]]
|-
| [[1993]]
| [[ബാലാമണിയമ്മ]],[[വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ]]
|-
| [[1994]]
| [[പൊൻകുന്നം വർക്കി]]
|-
| [[1995]]
| [[എം.പി. അപ്പൻ]]
|-
| [[1996]]
| [[തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള]]
|-
| [[1997]]
| [[അക്കിത്തം അച്യുതൻനമ്പൂതിരി]]
|-
| [[1998]]
| [[കെ.എം. ജോർജ്ജ് (എഴുത്തുകാരൻ)|കെ.എം. ജോർജ്]]
|-
| [[1999]]
| [[എസ്. ഗുപ്തൻ നായർ]]
|-
| [[2000]]
| [[പി. ഭാസ്കരൻ]]
|-
| [[2001]]
| [[ടി. പത്മനാഭൻ]]
|-
| [[2002]]
| [[ഡോ. എം. ലീലാവതി]]
|-
| [[2003]]
| [[സുഗതകുമാരി]]
|-
| [[2004]]
| [[കെ. അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ]]
|-
| [[2005]]
| [[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]]
|-
| [[2006]]
| [[ഒ. എൻ. വി. കുറുപ്പ്]]&lt;ref&gt;http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEO20060924114422&amp;Page=O&amp;Title=Thiruvananthapuram&amp;Topic=0{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2007]]
| [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/10/15/stories/2007101567980400.htm |title=http://www.hindu.com/2007/10/15/stories/2007101567980400.htm |access-date=2010-08-08 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015151034/http://hindu.com/2007/10/15/stories/2007101567980400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2008]]
| [[പുതുശ്ശേരി രാമചന്ദ്രൻ]]&lt;ref&gt;{{cite web|publisher = മാതൃഭൂമി|title = ഡോ. പുതുശ്ശേരി രാമചന്ദ്രന്‌ വള്ളത്തോൾ പുരസ്‌കാരം|url = http://mathrubhumi.com/php/newsFrm.php?news_id=1255596&amp;n_type=HO&amp;category_id=1&amp;Farc=&amp;previous=Y|accessdate = ഒക്ടോബർ 5, 2008}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2009]]
| [[കാവാലം നാരായണപണിക്കർ]]&lt;ref&gt;{{cite web|publisher = The Hindu|title = Vallathol Prize for Kavalam|url = http://www.hindu.com/2009/09/24/stories/2009092454450400.htm|accessdate = ജൂൺ 4, 2010|archive-date = 2014-04-13|archive-url = https://web.archive.org/web/20140413151528/http://www.hindu.com/2009/09/24/stories/2009092454450400.htm|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2010]]
| [[വിഷ്ണുനാരായണൻ നമ്പൂതിരി]]&lt;ref&gt;{{cite web|publisher = IBNLive.com|title = Vishnunarayanan Namboodiri gets Vallathol award|url = http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/vishnunarayanan-namboodiri-gets-vallathol-award/384808.html|accessdate = ഒക്ടോബർ 7, 2010|archive-date = 2010-10-13|archive-url = https://web.archive.org/web/20101013003615/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/vishnunarayanan-namboodiri-gets-vallathol-award/384808.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2011]]
|[[സി. രാധാകൃഷ്ണൻ]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=വള്ളത്തോൾ പുരസ്‌കാരം സി.രാധാകൃഷ്ണന്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1223&amp;cat_id=520|accessdate=1 ഒക്ടോബർ 2011|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2011-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001115208/http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1223&amp;cat_id=520|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2012]]
|[[യൂസഫലി കേച്ചേരി]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=വള്ളത്തോൾ പുരസ്‌കാരം യൂസഫലി കേച്ചേരിക്ക്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=306712|accessdate=3 ഒക്ടോബർ 2012|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2012-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003072845/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=306712|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2013]]
|[[പെരുമ്പടവം ശ്രീധരൻ]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=പെരുമ്പടവം ശ്രീധരന് വള്ളത്തോൾ പുരസ്‌കാരം|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15097015&amp;programId=1073753760&amp;tabId=11&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@|accessdate=28 സെപ്റ്റംബർ 2013|newspaper=മനോരമ|archive-date=2013-09-28|archive-url=https://archive.today/20130928101839/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15097015&amp;programId=1073753760&amp;tabId=11&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
|- 
|[[2014]]
|[[പി. നാരായണക്കുറുപ്പ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news229394 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-10-28 |archive-date=2014-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001171401/http://www.janmabhumidaily.com/news229394 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|- 
|[[2015]]
|[[ആനന്ദ്‌|ആനന്ദ്]]
|- 
|[[2016]]
|[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]&lt;ref&gt;http://www.madhyamam.com/literature/literature-news/2016/sep/11/221253&lt;/ref&gt;
|
|- 
|[[2017]]
|[[പ്രഭാവർമ്മ ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://psctulsi.antechsolutions.co.in/index.php/current-affairs/awards-honours/589-vallathol-endowment-2017 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-09-25 |archive-date=2021-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511170922/https://psctulsi.antechsolutions.co.in/index.php/current-affairs/awards-honours/589-vallathol-endowment-2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|[[എം. മുകുന്ദൻ]]
|-
|2019
|[[സക്കറിയ]]
|}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*[http://www.prd.kerala.gov.in/awards.htm prd.kerala.gov.in/awards.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524212356/http://www.prd.kerala.gov.in/awards.htm |date=2007-05-24 }}


[[വിഭാഗം:മലയാള സാഹിത്യപുരസ്കാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം‌]]</text>
      <sha1>83emd8f36fa0uapjt21t694iablxg6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉത്തർ‌പ്രദേശ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4551</id>
    <revision>
      <id>4618942</id>
      <parentid>4598554</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>Updated</comment>
      <origin>4618942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137857" sha1="2f1b1sc870zy9ftn0das1x2wphdd2w6" xml:space="preserve">{{featured}}{{prettyurl|Uttar Pradesh}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = ഉത്തർ പ്രദേശ്
| native_name = {{lang|hi|उत्तर प्रदेश}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_skyline = Taj Mahal (Edited).jpeg
| image_seal = Seal of Uttar Pradesh.svg
| image_map = IN-UP.svg
| capital = ലഖ്നൗ
| largestcity = ലഖ്നൗ
| region = ഉത്തരേന്ത്യ
| districts = 75
| Governor = [[ആനന്ദിബെൻ പട്ടേൽ]]
| Chief_Minister = [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]]
| party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]]
| legislature_type = ദ്വിസഭാ
| assembly = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ സഭ
| council = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ പരിഷത്ത്
| judiciary = [[അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 243286
| population_total = 241,066,874
| population_as_of = 2021
| population_rank = 1
| population_density = 1001
| official_langs = 
| additional_official = [[ഉർദു]]
| GDP_total = {{INRConvert|30.8|lc}} (2025-26)
| GDP_year = 
| literacy = 78.2% (2024)
| literacy_year = 
| sex_ratio = 1015 [[female|♀]]/1000 [[male|♂]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sex ratio of State and Union Territories of India as per National Health survey (2019–2021) |url=https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |website=Ministry of Health and Family Welfare, India |access-date=8 January 2023 |archive-date=8 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108164803/https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| iso_code = IN-UP
| registration_plate = UP
| website = up.gov.in
| foundation_day = 
| bird = 
| flower = 
| tree = 
|rajya_sabha_seats=31 സീറ്റുകൾ|assembly_seats=403 സീറ്റുകൾ|lok_sabha_seats=80 സീറ്റുകൾ|council_seats=100 സീറ്റുകൾ|0fficial_Langs=[[ഹിന്ദി]]|former=യുണൈറ്റഡ് പ്രവിശ്യകൾ|motto=Satyameva Jayate}}
{{Infobox Indian Jurisdiction
&lt;!--Title bar--&gt;
|type                    = state
|state_name              = Uttar Pradesh
|native_name             = ഉത്തർ‌പ്രദേശ്
|other_name              = उत्तर प्रदेश &lt;br /&gt;{{Nastaliq| اتر پردیش}}&lt;br /&gt;
|nickname          = ഗംഗയുടെയും യമുനയുടെയും നാട്
|locator_position        = right
|base_map=Uttar_Pradesh_locator_map.svg
|capital                 = [[Lucknow|ലഖ്‌നൌ]]
&lt;!--Geography--&gt;
|latd=26.85
|longd=80.91
|area_total              = 243286
|area_rank               = അഞ്ചാമത്
|area_magnitude          = 11
&lt;!--Climate--&gt;
|climate                 = Cfa
|rainfall                 = 870
|temp_annual             = 31
|temp_winter             = 6
|temp_summer             = 46
&lt;!--Demographics--&gt;
|population_year         = 2008
|population_total        = 190891,000
|population_rank         = 1st
|population_density      = 792
|population_total_cite  = &lt;ref name = Geohive&gt;{{cite web | title = Population estimate | date = 2008-07-01| url =http://www.geohive.com/cntry/india.aspx| publisher = geoHive.com | accessdate = 2008-08-15}}&lt;/ref&gt;
|official_languages  = [[Hindi|ഹിന്ദി]], [[Urdu|ഉർദു]]
|population_density_cite = &lt;ref name = Geohive/&gt;
|sex_ratio               = 111.4
|literacy                = 57.37
|literacy_male           = 70.22
|literacy_female         = 42.97
|districts               = 71&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|demonym                 = 

&lt;!--Main settlements (cities, towns, etc.)--&gt;
|largest_city            = [[Kanpur|കാൺപൂർ]]
|capital   = [[Lucknow|ലഖ്‌നൌ]]
|largest_metro   = [[Kanpur|കാൺപൂർ]]
|region    = [[Awadh]], [[Baghelkhand]], [[Braj]], [[Bundelkhand]], [[Purvanchal]], [[RohilKhand]] , [[Indo-Gangetic Plain]]
&lt;!--Government--&gt;
|leader_title_1   = [[Governors of Uttar Pradesh|ഗവർണർ]]
|leader_name_1   = [[Banwari Lal Joshi|ആനന്ദി ബെൻ പട്ടേൽ]]
|leader_title_2   = [[Chief Ministers of Uttar Pradesh|മുഖ്യമന്ത്രി]]
|leader_name_2   = [[Yogi Adithya Nath|യോഗി ആദിത്യ നാഥ്]]
|established_title  = Uttar Pradesh
|established_date        = 14 Nov 1834&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|legislature_type        = Bicameral
|legislature_strength    = 404 + 108=512
|parliament_const        = [[14th Lok Sabha#Uttar Pradesh|parliamentary constituencies in Uttar Pradesh]]
|jurisdiction_title_1  = [[High Courts of India|ഹൈക്കോടതി]]
|jurisdiction_name_1  = [[Allahabad High Court|അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി]]
|jurisdiction_title_2  = [[District Courts of India]]
&lt;!--blank--&gt;
|blank_title_2           = Governing body
|blank_value_2           = [[Government of India|ഇന്ത്യ ഗവണ്മെന്റ്]], [[Government of Uttar Pradesh|ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ]]

&lt;!--Codes--&gt;
|abbreviation            = IN-UP
|unlocode                = INUP
|vehicle_code_range      = UP XX XXXX

&lt;!--website--&gt;
|website                 = www.upgov.nic.in
&lt;!--Portal--&gt;
|portal                  = 
&lt;!--Seal--&gt;
|seal                    = Seal of Uttar Pradesh.png
|seal_caption   =  ഉത്തർ‌പ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ മുദ്ര
|seal_size   = 100px

&lt;!--Internal/miscellaneous--&gt;
|coord_title             = yes
|autocat                 = no

&lt;!--Footnotes--&gt;
|footnotes               = &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; The decision to possibly create additional districts is pending.&lt;br /&gt;
&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm | title = Provinces of British India | work = WorldStatesmen.org | date = 2000 | first = Ben | last = Cahoon | accessdate = 2009-09-21 }}&lt;/ref&gt;,
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.upgov.nic.in/upinfo/governers.html |title=Governers of Uttar Pradesh |publisher=Upgov.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21}}&lt;/ref&gt;,
&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ben Cahoon |url=http://www.worldstatesmen.org/India_states.html |title=Indian states since 1947 |publisher=Worldstatesmen.org |date= |accessdate=2009-09-21}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;- 14 Nov 1834 :                 [[Presidency of Agra]].
&lt;br /&gt;- 01 Jan 1836 :                 [[North-Western Provinces]].
&lt;br /&gt;- 03 Apr 1858 :                 [[Oudh]] taken under British control, [[Delhi]] taken away from [[North-Western Provinces|NWP]] &amp; merged into [[Punjab (British India)|Punjab]].
&lt;br /&gt;- 01 Apr 1871 :                 [[Ajmer]], [[Mewar|Merwara]] &amp; [[Kekri]] made separate commissionership.
&lt;br /&gt;- 15 Feb 1877 :                 Oudh added to [[North-Western Provinces]].
&lt;br /&gt;- 22 Mar 1902 :                 Renamed [[United Provinces of Agra and Oudh]].
&lt;br /&gt;- 03 Jan 1921 :                 Renamed [[United Provinces of British India]].
&lt;br /&gt;- 01 Apr 1937 :                 Renamed [[United Province]]s
&lt;br /&gt;- 01 Apr 1946 :                 Self rule granted.
&lt;br /&gt;- 15 Aug 1947 :                 Part of independent India.
&lt;br /&gt;- 26 Jan 1950 :                 Renamed Uttar Pradesh
&lt;br /&gt;- 09 Nov 2000 :                 [[Uttaranchal]] state created from part of Uttar Pradesh.
}}
[[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]], ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് ഒന്നാമത്തേയും വിസ്തീർണമനുസരിച്ച് അഞ്ചാമത്തേയും സ്ഥാനത്ത്  നിൽക്കുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് '''ഉത്തർപ്രദേശ് '''([[ഹിന്ദി]]: उत्तर प्रदेश, [[ഉർദു]]: اتر پردیش). ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഒരു രാജ്യമായി കണക്കാക്കിയാൽ ജനസംഖ്യ കൊണ്ട് ലോകത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ രാഷ്ട്രമായി കണക്കാക്കാമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. [[ലഖ്‌നൗ]] ആണ്‌ തലസ്ഥാനം; [[കാൺപൂർ]], ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്‌. പുരാണങ്ങളിലും പുരാതന ഭാരതീയചരിത്രത്തിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അനവധി സ്ഥലങ്ങൾ ഈ സംസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ [[നെപ്പോളിയൻ]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന [[സമുദ്രഗുപ്തൻ|സമുദ്രഗുപ്തന്റെ]] സ്തൂപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[അലഹബാദ്]]&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;[[മലയാള മനോരമ]]2007 ഡിസംബർ 15 ലെ തൊഴിൽ വീഥിയുടെ Competition Winnerസപ്ലിമെന്റ്.താൾ 21-23.&lt;/ref&gt;, [[ഹർഷവർദ്ധനൻ|ഹർഷവർദ്ധന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിരുന്ന [[കാനൂജ്]] തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ ചിലതാണ്. കൂടാതെ പിൽക്കാല ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ പലഘട്ടങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന സംസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. [[സിക്കന്ദർ ലോധി]] പണികഴിപ്പിക്കുകയും, 16-17 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിത്തീരുകയും ചെയ്ത [[ആഗ്ര]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലാണ്‌&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[താജ് മഹൽ]], തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ [[കാശി]], ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം തുടങ്ങിയ [[മീററ്റ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലെത്തിയ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]], [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി]], [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി]], [[രാജീവ് ഗാന്ധി]], [[ചരൺ സിംഗ്]], [[വി.പി. സിംഗ്]], [[ചന്ദ്രശേഖർ]], [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ് പേയ്]], നരേന്ദ്ര മോഡി തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ ഈ സംസ്ഥാനത്തെ ലോക്‌‌സഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരാണ്&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, കേന്ദ്രഭരണപ്രവിശ്യയായ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയും]] [[ഹിമാചൽപ്രദേശ്]], [[ഹരിയാന]], [[രാജസ്ഥാൻ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്ക് [[മധ്യപ്രദേശ്|മധ്യപ്രദേശും]] കിഴക്ക് [[ബീഹാർ|ബീഹാറും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലൂടെ]] നീളുന്ന വടക്ക് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്|ഉത്തരാഖണ്ഡും]]{{Ref_label|ക|ക|none}}, [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളുമായുള്ള]] അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയുമാണ്. ഇക്കാരണംകൊണ്ട് ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഗണിക്കാവുന്നതാണ്. ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ മറ്റ് അതിരുകളും ഏറെക്കുറെ നൈസർഗിക വിഭാജകങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറ് [[യമുന|യമുനാനദിയും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറും തെക്കും [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാപർ‌‌വതനിരകളും]] കിഴക്ക് [[ഗന്തക് നദി|ഗണ്ഡക്]] നദിയും ആണ് അതിരുകളായി നിർണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;&gt;Mal Encyclopedia vol IV Page - 620-631 [http://www.keralasiep.org/ Official website of state institute of encyclopaedic publicatins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925201321/http://keralasiep.org/ |date=2009-09-25 }}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതിക ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
[[പ്രമാണം:UP region map.gif|250px|thumb|ഉത്തർ പ്രദേശ് ഭൂപടം]]
ഭൂപ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ [[ഗംഗാസമതലം]], ദക്ഷിണ പീഠദേശം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt; മുൻപ് ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഹിമാലയമേഖലയാണ് ഇന്ന് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സംസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്.
&lt;!--
====ഹിമാലയമേഖല====

മുൻപ് ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഹിമാലയമേഖലയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ മിക്കവാറും ഇന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പർ‌‌വതപംക്തികൾ നിറഞ്ഞ് സങ്കീർണമാണ് ഈ മേഖല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയശൃംഖലയിൽ]] പെട്ട മടക്കുപർ‌‌വതങ്ങൾക്കിടയിൽ അങ്ങിങ്ങായി ഭ്രംശതാഴ്വര (rift valley) കൾ കാണാം.  ഭൗമായുസ്സിലെ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ പ്രദേശം സമുദ്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതിന് സാക്ഷ്യം നൽകുന്ന സൂചകജീവാശ്മങ്ങളും ശിലാക്രമങ്ങളും ഗിരിനിരകളിൽ സാർ‌‌വത്രികമായുണ്ട്.  നന്ദാദേവി (7,817 മീ.), കാമേത് (7,756 മീ.), ബദരീനാഥ് (7,138 മീ.), ത്രിശൂൽ (7,120 മീ.), ദൂനാഗിര (7,066 മീ.) എന്നിവയാണ് ഈ ഭാഗത്തെ ഉയരംകൂടിയ [[കൊടുമുടി|കൊടുമുടികൾ]].  ഉയരത്തിന് ആനുപാതികമായി താപനില ക്രമേണ കുറഞ്ഞ് ഗിരിശൃംഗങ്ങളിൽ ധ്രുവസദൃശമായ അതിശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു.  ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ സദാ ഹിമാവൃതമാണ്.  ഈ മേഖലയിലെ 1,500 മീറ്ററിൽ താഴെ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ധരാളമായി മഴ പെയ്യുന്നു.  1,500 മുതൽ 3,000 വരെ മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ശീതകാലത്ത് ഹിമപാതം ഉണ്ടാവുന്നത് സാധാരണമാണ്.  ഇവിടെയുള്ള മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചൊഴുകുന്ന [[ഗംഗ]], [[യമുന]], രാംഗംഗ തുടങ്ങിയ നദികൾ സദാ ജലസമൃദ്ധങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

വർഷപാദത്തിന്റെ തോത് നന്നെ ഉയർന്നതാണെങ്കിൽ പോലും ഹിമാലയ മേഖലയിലെ മലകളുടെ അടിവാരങ്ങളിലും വാതപ്രതിമുഖ വശങ്ങളിലും ഉയരംകുറഞ്ഞ പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ വളരുന്ന മേടുകളാണുള്ളത്.  ഇവ ഒന്നാംകിട മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു.  നിരപ്പും ജലലഭ്യതയുമുള്ള ഇടങ്ങളിൽ ഉഷ്ണകാലത്ത് [[നെല്ല്|നെല്ലും]] ശീതകാലത്ത് [[ഗോതമ്പ്|ഗോതമ്പും]] വിളയിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;
--&gt;
==== ഗംഗാസമതലം ====
{{main|ഗംഗാസമതലം}}
[[പ്രമാണം:River Ganges and tributaries.png|thumb|250px|ഗംഗാനദിയും പോഷകനദികളും]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഏറിയഭാഗവും [[സമതലം|സമതലമാണ്]]. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 300 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ നന്നേ വിരളമാണ്.  വടക്കരികിൽ [[ശിവാലിക്]] കുന്നുകളുടെ സാനുപ്രദേശത്തു മാത്രമാണ് 300 മീറ്ററിലേറെ ഉയരം കാണുന്നത്. [[ഗംഗാസമതലം|ഗംഗാതടം]] മേഖലയെ വടക്കുനിന്നു തെക്കോട്ട് ഭാഭർ, തെറായ്, എക്കൽസമതലം എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ വിഭജിക്കാവുന്നതാണ്. ഹിമാലയത്തിന്റെ സീമാന്ത മേഖലയിലുള്ള മലഞ്ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ചരൽ കലർന്ന മണ്ണും ഉരുളൻ കല്ലുകളും വീണ് നിരപ്പായ പ്രദേശമാണ് ഭാഭർ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.  ഇവിടത്തെ ശിലകൾ വെള്ളം ഊർന്നിറങ്ങുന്നതിനു പോന്ന ഘടനാവിശേഷം ഉള്ളവ ആകയാൽ മണ്ണിൽ ഈർപ്പം തങ്ങിനിൽക്കുന്നില്ല. ഈ പ്രദേശത്തെ ചെറുനദികൾ വരെ ജലംചോർന്ന് ലുപ്തങ്ങളായിക്കാണുന്നു.വെള്ളപ്പൊക്കകാലത്തു മാത്രമാണ് ഇവ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

ഭാഭർതടങ്ങളിൽ അടിഞ്ഞുതാഴുന്ന വെള്ളം തെക്ക് തെറായ് പ്രദേശത്ത് ഉറവകളായി ബഹിർഗമിക്കുന്നു.  ഒരു ആർട്ടീസിയൻ തടത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്.  ഭാഭർ ശരാശരി 34 കി.മീറ്ററും തെറായ് 80-90 കി. മീറ്ററും വീതിയിൽ വ്യാപിച്ചു കാണുന്നു.  ഉറവകളുടെ ബാഹുല്യം കൊണ്ടും ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പൊതുവേ തരിമണലോ പൂഴിയോ ആവുകയാലും തൊറായ് മേഖല ഒട്ടുമുക്കാലും ചതുപ്പുകളാണ്.  പൊതുവെ ഉൾ‌‌വരത കുറഞ്ഞ ആൽക്കലി മണ്ണാണുള്ളത്.  ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന പുൽ‌‌വർഗങ്ങളാണ് ചതുപ്പുകളിലെ നൈസർഗിക സസ്യജാലം.  ചളികെട്ടാത്തയിടങ്ങളിൽ നിബിഡമായ കുറ്റിക്കാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Indo-Gangetic Plain.jpg|left|thumb|250px|ഗംഗാതടത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹചിത്രം]]
തെറായ് ചതുപ്പുകളിലെ വെള്ളം ചോർത്തിക്കളഞ്ഞ് അവയെ കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറ്റുവാനുള്ള വ്യാപകമായ പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമായി വരുന്നു.   ഇത്തരമിടങ്ങളിൽ [[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], [[കരിമ്പ്]] എന്നിവയും [[ചണം|ചണവും]] സമൃദ്ധമായി വിളയുന്നു.  കഴിഞ്ഞ ചില വർഷങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനം കൊണ്ടുതന്നെ ചതുപ്പുകളുടെ വ്യാപ്തി വളരെയേറെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

തൊറയ്ക്കു തെക്കുള്ള [[ഗംഗ|ഗംഗാതടം]] ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ എക്കൽസമതലമാണ്.  പടിഞ്ഞാറരികിൽ ആരവല്ലീനിരകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളായ ചെങ്കൽക്കൂനകൾ കാണപ്പെടുന്നതൊഴിച്ചാൽ ഗംഗാതടത്തിന്റെ തെക്കെപകുതി തികച്ചും നിമ്നോന്നതരഹിതമാണെന്നു പറയാം.  പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിലെയോ അതിനു പിമ്പുള്ള ഘട്ടങ്ങളിലെയോ ശിലാപടലങ്ങൾക്കുപരി കനത്ത എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ അട്ടിയിട്ടിട്ടുള്ള സം‌‌രചനയാണ് ഈ സമതലത്തിലുള്ളത്.  ഗംഗാതടത്തിന്റെ പശ്ചിമാർദ്ധം വടക്കുനിന്നും തെക്കോട്ട് നേരിയ മട്ടിൽ ചായ്‌‌വുള്ളതാണ്; കിഴക്കേ പകുതിയിലെ ചായ്‌‌വ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറ്-തെക്കു കിഴക്കു ദിശയിലുമാണ്.  ഗംഗാ-യമുനാവ്യൂഹത്തിലെ നദികൾ ഈ മേഖലയെ പൂർണമായും ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഫലപുഷ്ടിയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഗംഗാതടം.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

==== ദക്ഷിണപീഠദേശം ====

വിന്ധ്യാപീഠദേശത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി ഗണിക്കാവുന്ന ഈ മേഖലയുടെ വടക്കതിര് പശ്ചിമാർധത്തിൽ യമുനയും പൂർ‌‌വാർധത്തിൽ യമുനാസംഗമത്തിനു ശേഷമുള്ള ഗംഗയും നിർണയിക്കുന്നു.  പ്രീ-കാംബ്രിയൻ കല്പത്തിലേതെന്ന് കരുതാവുന്ന സമുദ്രാന്തരിത-ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പിൽക്കാലത്തു നെടുനാൾ ശുഷ്കകാലാവസ്ഥയ്ക്കു വിധേയമായി ഉദ്ഭൂതമായിട്ടുള്ള ശിലാക്രമങ്ങളാണ് ഈ പീഠദേശത്തുള്ളത്.  ഈ മേഖലയുടെ ശരാശരി ഉയരം 300-450 മീറ്റർ ആണ്.  അപൂർ‌‌വമായി കയിം‌‌പൂർ, സോൺപാർ തുടങ്ങിയ കുന്നിൻ നിരകൾ 600 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിൽ എഴുന്നു കാണുന്നു.  പീഠദേശത്തിന്റെ ചായ്‌‌വ് പൊതുവേ വടക്കു കിഴക്കു ദിശയിലാണ്.  യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവ ഈ ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്.  ഈ മേഖലയുടെ കിഴക്കരികിൽ വലനപ്രക്രമത്തിന്റെ സൂചകങ്ങളായ അപനതികളും അഭിനദികളും ഒന്നിടവിട്ടു കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Ganges calling.jpg|right|float|250px|thumb|ഗംഗാനദി]]
പൊതുവേ മഴകുറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്ത് തുറസ്സായ കുറ്റിക്കാടുകളാണ് ഉള്ളത്.  ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ ശരിയായി വരുന്നു.  [[ഗോതമ്പ്]], [[ചോളം]] എന്നീ ധാന്യങ്ങളാണ് പ്രധാന വിളകൾ.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ 54 ജില്ലകളിൽ ഉത്തരകാശി, ചമോലി, പിതോറാഗഡ്, തേരീഗഢ്‌‌വാല്, ഗഢ്‌‌വാൽ, അൽമോറാ എന്നീ ജില്ലകളും നൈനീതാൾ, [[ഡെറാഡൂൺ]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ഭാഗങ്ങളും [[ചക്രാത|ചക്രാതയും]] [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിൽ]] പെടുന്നു.  തെക്കൻ ജില്ലകളായ ഝാൻസി, ജലാൻ, ഹമീദ്പൂർ, ബാന്ദ എന്നിവയും [[അലഹബാദ്]], മിർസാപൂർ, [[വരാണസി]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ദക്ഷിണഭാഗങ്ങളുമാണ് പീഠദേശം.  ബാക്കി ജില്ലകൾ എല്ലാം [[ഗംഗ|ഗംഗാതടത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

=== അപവാഹം ===
&lt;!--[[Image:Ganga Dashara, at Haridwar.jpg|left|thumb|[[ഗംഗ]] ഹരിദ്വാറിൽ]]--&gt;
[[ഗംഗ|ഗംഗയും]] മുഖ്യ പോഷകനദിയായ [[യമുന|യമുനയുമാണ്]] സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന പ്രധാനനദികൾ.  &lt;!--സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 5,611 മീ. ഉയരത്തിലുള്ള ഗംഗോത്രിയാണ് ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനം.--&gt; ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹരിദ്വാറിൽ വച്ച് ശിവാലിക് നിരകൾ മുറിച്ച് കടന്ന്, ഗംഗ, ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗംഗാസമതലത്തിലേക്കൊഴുകുന്നു. &lt;!-- അതിനു മുകളിൽ വച്ചുതന്നെ ധൗളി, പിണ്ടാർ, അളകനന്ദ, മന്ദാകിനി എന്നീ ചെറുനദികൾ ഗംഗയിൽ, ലയിക്കുന്നു.  ഈ ഭാഗത്ത് ഗംഗയ്ക്ക് [[ഭാഗീരഥി]] എന്നാണ് പേര്. --&gt; തെക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദി ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്നു. ഇടത്തുനിന്നുള്ള രാംഗംഗ, ഗോമതി, ഘാഘ്‌‌ര, രണ്ഡക് വലത്തുനിന്നുള്ള സോൺ, ടോൺസ്, [[യമുന]] എന്നിവയുമാണ് സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വച്ച് ഗംഗയുമായി ചേരുന്ന മറ്റു പോഷകനദികൾ.  ഘാഘ്‌‌രയുടെ സഹായക നദികളായ [[കാളി]] (ശാരദ), രാപ്തി എന്നിവയും യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ചംബൽ, സിന്ധ്, ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവയും ഉത്തർപ്രദേശിലെ അപവാഹക്രമത്തിൽ സാരമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു.

&lt;!--[[Image:Clock Tower, at Har-ki-Pauri, Haridwar.jpg||right|thumb|[[ഗംഗ|ഗംഗാനദി]] ഹരിദ്വാറിലൂടെ]]--&gt;
ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനത്തിനു അധികം അകലെയല്ലാതുള്ള യമുനാഹിമാനി (6317 മീ.) യിൽ നിന്നാണ് [[യമുന|യമുനാനദി]] യുടെ ഉദ്ഭവം.  [[സിന്ധു]], [[ബ്രഹ്മപുത്ര]] എന്നിവയെ പോലെ രാകേഷ്താൽ എന്ന തടാകത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച് കാരിയാല എന്ന പേരിൽ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലൂടെ]] ഒഴുകി എത്തുന്ന നദിയാണ് ഘാഘ്‌‌ര.  ഗൺഡക്കിന്റെ പ്രഭവവും ഹിമാലയത്തിന്റെ മറുപുറത്താണ്.   മേല്പറഞ്ഞവ കൂടാതെ ഗംഗാവ്യൂഹത്തിൽപ്പെട്ട കോസി, ഗൗള, സായി, [[കല്യാണി]] എന്നീ ചെറുനദികളും ഭാഗികമായി ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.  യമുന ഒഴിച്ച് വലത്തുനിന്നുള്ള പോഷകനദികളെല്ലാം [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാ]]-[[സത്പുര പർവതനിര|സത്പുരാ]] നിരകളിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.  ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ജലൗഘത്തിന്റെ പകുതിയിലധികം യമുനയുടെ പോഷകനദികളാണു വഹിക്കുന്നത്.  ഇവയിൽത്തന്നെ ചംബൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.  നർമദാതടത്തിനു വടക്കുള്ള ഒരു ഗിരിശൃംഗത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ചംബലും അതിന്റെ സഹായനദികളും ചേർന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കരികിലുള്ള ഉന്നതതടത്തിലെ നല്ലൊരുഭാഗം ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  സോൺ നദിയുടെ പ്രഭവം [[അമർകാണ്ടക്]] പർ‌‌വതത്തിൽ നിന്നാണ്.  ഗംഗയുടെ വലതു പാർശ്വത്തിലുള്ള ചന്ദ്രപ്രഭ, കർമനാശ, റിഹൻഡ്, ബേലൻ, ദാസൻ എന്നീ നദികളും ചെറുതെങ്കിലും പ്രാധാന്യം വഹിക്കുന്നവയാണ്.

[[പ്രമാണം:Head of Ganges Canal, Haridwar, 1894-1898.jpg|left|220px|thumb|1894-1898 കാലഘട്ടത്തിലെ ഹരിദ്വാർ]]
വേനൽക്കാലത്തുപോലും ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന നദികളിൽ ജലദൗർലഭ്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.  മഞ്ഞുരുകി ഒഴുകുന്നതുമൂലം കൊടിയവേനലിൽ വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാവുന്നതും സാധാരണമാണ്.  ഹിമാലയത്തിലെ മഴയുടെ തോത് വിന്ധ്യാ പീഠഭൂമിയിലേതിനെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലാണ്.  വിന്ധ്യനിൽ നിന്നുള്ള നദികളിലെ ജലാഗമനമാർഗ്ഗം അനിയമിതവും അനിശ്ചിതവുമായ കാലവർഷങ്ങളാൽ അവയിൽ ജലദൗർലഭ്യം സാധാരണമാണ്.

ഗംഗനദി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കേപ്പകുതിയിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്.  തന്മൂലം ഇടതുപാർശ്വത്തിലുള്ള നദികൾ നീളക്കൂടുതലുള്ളവയാണ്.  ജലസമൃദ്ധങ്ങളായ ഇവ ധാരാളം എക്കലും മണ്ണും വഹിച്ചുകൊണ്ടു വന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തടങ്ങളിൽ പലയിടത്തും വിസ്തൃതങ്ങളായ ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ കാണാം.  വെള്ളം വാർന്നു പോകുന്നതിനുള്ള  സൗകര്യങ്ങൾ ഈ മേഖലയിലൊട്ടാകെത്തന്നെ തികച്ചും അപര്യാപ്തമാണ്.

=== കാലാവസ്ഥ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ കാലാവസ്ഥയിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനങ്ങൾ വളരെയേറെ പ്രകടമായി കാണുന്നു.  മിക്കവാറും മിതോഷ്ണ മേഖലയിലാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിടപ്പ്;  എന്നാൽ കാലാവസ്ഥയുടെ പ്രാദേശികസ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നതിൽ  [[സമുദ്രം|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നുള്ള ഉയരം അത്യധികമായ സ്വാധീനത ചെലുത്തുന്നു.

[[പ്രമാണം:IIMLucknow.jpg|thumb|right|ഐ. ഐ. എം. [[ലക്നൗ]]]]
ഹിമാലയമേഖലയിൽ താഴ്വരകളിലൊഴികെ എല്ലായിടത്തും ശൈത്യ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡിസംബർ മുതൽ മാർച്ചു വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ മഞ്ഞുപെയ്യുന്നത് സാധാരണമാണ്.  സഹാരൻപൂർ മുതൽ ദെവോരിയവരെ നീളുന്ന [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലും]] സുഖകരമല്ലാത്ത തണുത്ത കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.  [[ഗംഗ|ഗംഗാസമതലത്തിൽ]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] അയനഗതിക്കൊപ്പം താപനിലയിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുണ്ടാവുന്ന സവിശേഷാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ മേഖലയിൽ [[ഏപ്രിൽ]] മുതൽ [[ജൂൺ]] വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ ലൂ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പടിഞ്ഞാറൻ ഉഷ്ണക്കാറ്റ് സാധാരണമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിലെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലകളിൽ ശീതകാലത്ത് അതിശൈത്യവും [[ആലിപ്പഴം|ആലിപ്പഴ]] വർഷവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.  തെക്കരികിലുള്ള കുന്നിൻ പുറങ്ങളും പീഠപ്രദേശങ്ങളും പൊതുവെ തരിശു ഭൂമിയാകയാൽ അവിടെ വേനൽക്കാലത്ത് ഉഷ്ണാധിക്യം ഉണ്ടാവുന്നു; എന്നാൽ രാത്രികാലങ്ങളിൽ സുഖപ്രദമായ അവസ്ഥയുമാണ്.  ഈ മേഖലയിൽ ശീതകാലത്ത് ശൈത്യത്തിന്റെ കാഠിന്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.&lt;ref name=''up weather''&gt;&quot;Uttar Pradesh weather&quot;. http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211173327/http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both |date=2008-12-11 }}. Retrieved 2008-09-27.&lt;/ref&gt;

പൊതുവെ നോക്കുമ്പോൾ വ്യതിരിക്തമായ മൂന്നു ഋതുക്കളാണുള്ളത്; ഒക്ടോബർ മുതൽ [[ഫെബ്രുവരി]] വരെയുള്ള ശൈത്യകാലം, [[മാർച്ച്]] മുതൽ [[ജൂൺ]] മധ്യം വരെയുള്ള ഉഷ്ണകാലം, മധ്യജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റമ്പർ വരെയുള്ള [[വർഷം|വർഷകാലം]].  സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും കൂടിയ ചൂടനുഭവപ്പെടുന്നത് ജാൻസി, [[ആഗ്ര]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞചൂട് ബാരെയിലി, റൂർക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലുമാണ്.

മഴയുടെ സിംഹഭാഗവും (83%) മൺസൂൺ വാതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.  ശൈത്യകാലത്തു വടക്കു പടിഞ്ഞാറുനിന്നെത്തുന്ന ചക്രവാതങ്ങളും അപൂർ‌‌വമായി മഴപെയ്യിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തോത് വടക്കു പടിഞ്ഞാറു ജില്ലകളിലൊഴിച്ചാൽ, നന്നെ അഗണ്യമാണ്.  ഹിമാലയമേഖലയിൽ 100-200 സെ.മീറ്ററും ഹിമാലയസാനുപ്രദേശത്ത് 100 സെന്റീമീറ്ററിലേറെയും ഗംഗാസമതലത്തിലെ പടിഞ്ഞാറെ പകുതിയിൽ 60-100 സെന്റീമീറ്ററും കിഴക്കരുകിൽ 100-120 സെ. മീറ്ററുമാണ് ശരാശരി വർഷപാതം.  വർഷപാതത്തിന്റെ നിരക്കിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനം ധാരാളമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളിലും ഏതാണ്ടു 100 സെ. മീറ്ററോളം മഴ പെയ്യുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ ശരാശരി വർഷപാതം, 94 സെ. മീറ്ററും മഴപെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളുടെ ശരാശരി എണ്ണം 45-ഉം ആണ്.  ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് നൈനിതാലിലും (269 സെ. മീ.) ഏറ്റവും കുറവ് (54.4 സെ. മീ.) [[മഥുര|മഥുരയയിലും]] ആണ്.
{{Weather box
|location = Uttar Pradesh
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan high C = 29.9
|Feb high C = 31.9
|Mar high C = 35.4
|Apr high C = 37.7
|May high C = 36.9
|Jun high C = 31.7
|Jul high C = 28.4
|Aug high C = 27.4
|Sep high C = 29.4
|Oct high C = 31.4
|Nov high C = 30.1
|Dec high C = 28.9
|year high C =
|Jan low C = 11.0
|Feb low C = 12.1
|Mar low C = 15.8
|Apr low C = 19.9
|May low C = 22.4
|Jun low C = 22.9
|Jul low C = 22.2
|Aug low C = 21.6
|Sep low C = 20.8
|Oct low C = 18.5
|Nov low C = 14.4
|Dec low C = 11.5
|year low C =
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 0
|Feb precipitation mm = 3
|Mar precipitation mm = 2
|Apr precipitation mm = 11
|May precipitation mm = 40
|Jun precipitation mm = 138
|Jul precipitation mm = 163
|Aug precipitation mm = 129
|Sep precipitation mm = 155
|Oct precipitation mm = 68
|Nov precipitation mm = 28
|Dec precipitation mm = 4
|year precipitation mm =
|Jan precipitation days = 0.1
|Feb precipitation days = 0.3
|Mar precipitation days = 0.3
|Apr precipitation days = 1.1
|May precipitation days = 3.3
|Jun precipitation days = 10.9
|Jul precipitation days = 17.0
|Aug precipitation days = 16.2
|Sep precipitation days = 10.9
|Oct precipitation days = 5.0
|Nov precipitation days = 2.4
|Dec precipitation days = 0.3
|Jan sun = 291.4
|Feb sun = 282.8
|Mar sun = 300.7
|Apr sun = 303.0
|May sun = 316.2
|Jun sun = 186.0
|Jul sun =  120.9
|Aug sun = 111.6
|Sep sun = 177.0
|Oct sun = 248.44
|Nov sun = 270.0
|Dec sun = 288.3
|year sun =
|source 1 =&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |title=Local Weather Report |publisher=Local Weather Report and Forecast Department |date=21 May 2012 |accessdate=18 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501134209/http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |archivedate=2012-05-01 }}&lt;/ref&gt;||date=June 2012
}}

[[File:Anandabodhi.jpg|thumb|alt=refer to adjacent text|Anandabodhi tree in Jetavana Monastery, [[Sravasti]]]]
[[File:Tropaeolum majus.jpg|thumb|right|alt=Tropaeolum majus|A hybrid nasturtium (''[[Tropaeolum majus]]'') showing nectar spur, found mainly in [[Hardoi district]]]]
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;&quot;|Average High and Low temperatures for various Uttar Pradesh Cities
|- style=&quot;background:#e5afaa; color:#000&quot;
| '''City'''
| '''Jan'''
| '''Feb'''
| '''Mar'''
| '''Apr'''
| '''May'''
| '''Jun'''
| '''Jul'''
| '''Aug'''
| '''Sep'''
| '''Oct'''
| '''Nov'''
| '''Dec'''
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
|[[Lucknow]]&lt;ref name=lucknowweather&gt;{{cite web|title=Weather Report &amp; Forecast for Lucknow|url=http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|publisher=India Meteorological Department|accessdate=5 October 2012|archive-date=2013-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208074134/http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 73/44
| 79/49
| 90/58
| 101/69
| 105/76
| 102/81
| 92/79
| 90/78
| 92/76
| 91/66
| 79/53
| 75/45
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Kanpur]]&lt;ref name=kanpurweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Kanpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202134824/http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 91/71
| 92/72
| 92/75
| 93/78
| 92/78
| 85/74
| 84/73
| 84/72
| 88/78
| 88/74
| 89/74
| 90/71
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Ghaziabad, Uttar Pradesh|Ghaziabad]]&lt;ref name=ghazForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Ghaziabad |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113174957/http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |archivedate=2013-11-13 }}&lt;/ref&gt;
| 70/45
| 73/50
| 84/59
| 97/70
| 102/79
| 100/82
| 93/81
| 91/79
| 93/75
| 91/66
| 82/55
| 73/46
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Allahabad]]&lt;ref name=AllahabadForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Allahabaad |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031015105/http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |archivedate=2012-10-31 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 81/52
| 92/62
| 103/73
| 108/80
| 104/83
| 93/79
| 91/78
| 92/77
| 92/69
| 86/57
| 77/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Agra]]&lt;ref name=agraweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Agra |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202135110/http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 72/45
| 75/51
| 90/60
| 101/72
| 107/80
| 105/84
| 95/79
| 91/78
| 93/76
| 93/67
| 85/55
| 75/47
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Varanasi]]&lt;ref name=varaweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Varanasi |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709160100/http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |archivedate=2012-07-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 80/52
| 92/61
| 102/72
| 106/80
| 102/83
| 92/79
| 91/794
| 91/77
| 90/69
| 85/57
| 76/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Gorakhpur]]&lt;ref name=gorweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Gorakhpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109193600/http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |archivedate=2010-01-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/49
| 80/53
| 91/72
| 103/77
| 99/79
| 92/78
| 91/78
| 91/76
| 91/70
| 85/59
| 76/51
| 76/49
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Bareilly]]&lt;ref name=bareiweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Bareilly |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120603055234/http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |archivedate=2012-06-03 }}&lt;/ref&gt;
| 71/47
| 77/57
| 88/60
| 99/70
| 105/77
| 102/81
| 93/79
| 91/78
| 92/76
| 90/67
| 83/56
| 74/48
|}&lt;/center&gt;

=== സസ്യജാലം ===
[[പ്രമാണം:La Martiniere3-Lucknow.jpg|left|thumb|ലാ മാർട്ടിനിയർ കോളേജ്]]
ഏതാണ്ട് ആയിരത്തോളം ഇനം [[സസ്യം|സസ്യങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.  നെടുനാളായുള്ള മനുഷ്യാതിക്രമം മൂലം നൈസർഗിക പ്രകൃതി പ്രായേണ നഷ്ടപ്രായമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നിരിക്കിലും മുന്നൂറിലധികം ഇനം വൃക്ഷങ്ങളും 400-ലേറെ ഇനം കുറ്റിച്ചെടികളും 100-ലധികം ഇനം വള്ളിച്ചെടികളും ഇപ്പോഴും സമൃദ്ധമായി കാണാം.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിലെ]] ഉന്നത പ്രദേശങ്ങളിൽ [[ചീർ]], [[ഫർ]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ദേവദാരു]], [[സുറായ്]], [[കയിൽ]] എന്നീ മരങ്ങളാണ് ധാരാളമായി ഉള്ളത്.  മലയടിവാരങ്ങളിൽ [[സാൽ]], [[അസ്ന]], [[തൂൺ]], [[ഹൽദു]], [[കാഞ്ജു]], [[ജാമുൻ]], [[ഖയെർ]], [[സെമുൽ]], [[ഗുട്ടൽ]] തുടങ്ങി നിരവധിയിനം വൃക്ഷങ്ങൾ കാണാം.  മുരടിച്ച വളർച്ചയുള്ള [[ബാബുൽ]] ആണ് സമതലപ്രദേശത്ത് ഏറ്റവും അധികം കാണപ്പെടുന്ന മരം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-19 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221193134/http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സംസ്ഥാനത്തെ ആർദ്ര-പത്രപാതി വനത്തിലെ ഏറ്റവും സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഉത്പന്നം സാൽമരത്തിന്റെ തടിയാണ്.  തടി ഉരുപ്പടികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റിനങ്ങൾ [[ചീർ]], [[ദേവദാരു]], [[സെമുൽ]], [[ഷീഷാം]], [[അസ്ന]], [[ബാബുൽ]], [[ഹൽദു]], [[സെയ്ൻ]], [[തൂൺ]], [[കാഞ്ജു]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ബ്ലൂപൈൻ]], [[ജാമുൻ]], [[തേക്ക്]], [[ഗൂട്ടൽ]] എന്നിവയാണ്.  [[ബീഡി|ബീഡിയില]], [[മുള]], [[ഖയെർ]], [[റിങ്ഗാൽ]], [[ചൂരൽ]] തുടങ്ങിയവയും വനോത്പന്നങ്ങളായി വളർത്തിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |title=aegyptica |publisher=Bsienvis.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506192204/http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജന്തുജാലം ===

വന്യമൃഗങ്ങളിൽ [[കടുവ]], [[പുള്ളിപ്പുലി]], ഹിമക്കരടി എന്നീ ഹിംസ്രജന്തുക്കളും വിവിധയിനം കലമാനുകളും ഇതര ഹരിണ വർഗ്ഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു; കറുപ്പും തവിട്ടും നിറത്തിലുള്ള [[കരടി|കരടികൾ]], കഴുതപ്പുലി, കാട്ടാട്, [[ആന]], കാട്ടുനായ്, [[ചീങ്കണ്ണി]], പെരുമ്പാമ്പ് തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളും ധാരാളമായുണ്ട്.  പക്ഷിവർഗം പൊതുവെ കുറവാണ്;  [[കാട്ടുകോഴി]], വാൻ‌‌കോഴി, തിത്തിരിപ്പക്ഷി, [[വാത്ത]], കാട്ടുതാറാവ്, പുള്ള്, മാടപ്രാവ്, [[കൊക്ക്]] തുടങ്ങിയവ സാമാന്യമായ തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ നദികളിലും ജലാശയങ്ങളിലും നിന്ന് ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ 75-ലേറെയിനം [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളും]] പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/environment/205.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114124254/http://boloji.com/environment/205.htm |date=2010-01-14 }} Bygone Communities Faced Ire of the River by VK Joshi&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ഭൂമിശാസ്ത്രം==
[[File:Uttar Pradesh administrative divisions.svg|right|thumb|200px|alt=&quot;Administrative Divisions&quot;|[[Divisions of Uttar Pradesh]]]]

===അതിരുകൾ===

ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഡെൽഹി എന്നീ എന്നീ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനവും നേപ്പാൾ  നേപ്പാൾ രാജ്യവും വടക്കൻ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു,  കിഴക്ക് ബിഹാർ, ഝാർഖണ്ഡ്, തെക്ക് ചത്തീസ്‍ഗഡ്, മധ്യപ്രദേശ് പടിഞ്ഞാറ് രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന എന്നിവയാണ് മറ്റ് അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങൾ. 243,290 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (93,933 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 7.33% ആണ്. ഇന്ത്യയുടെ നാലാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.

==={{anchor|Constituent regions}}{{anchor|Regions and cities}}മേഖലകൾ, ജില്ലകൾ, പട്ടണങ്ങൾ===
{{Main article|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭരണ മേഖലകൾ|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജില്ലകൾ}}
:ഇതും കാണുക: [[പടിഞ്ഞാറൻ ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശ്|മദ്ധ്യ ഉത്തർപ്രദേശ്]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ 75 ജില്ലകളെ താഴെ പറയും പ്രകാരം 18 ഭരണമേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.:&lt;ref name=divisions&gt;{{cite web|title=State division of Uttar Pradesh |url=http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |publisher=Government of India |accessdate=22 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510202421/http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |archivedate=10 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;margin-left:30px&quot;
{{col-begin}}
{{col-break|width=57%}}
{{ordered list|start=1
|[[Saharanpur division|Saharanpur]]
|[[Moradabad division|Moradabad]]
|[[Bareilly division|Bareilly]]
|[[Lucknow division|Lucknow]]
|[[Devipatan division|Devipatan]]
|[[Basti division|Basti]]
|[[Gorakhpur division|Gorakhpur]]
|[[Meerut division|Meerut]]
|[[Aligarh division|Aligarh]]
}}
{{col-break}}
{{ordered list|start=10
|[[Agra division|Agra]]
|[[Kanpur division|Kanpur]]
|[[Faizabad division|Faizabad]]
|[[Azamgarh division|Azamgarh]]
|[[Jhansi division|Jhansi]]
|[[Chitrakoot division|Chitrakoot]]
|[[Allahabad division|Allahabad]]
|[[Varanasi division|Varanasi]]
|[[Mirzapur division|Mirzapur]]|
}}
{{Col-end}}
|}

== ജനങ്ങൾ ==
===ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ===
ഉത്തർ‌പ്രദേശിലെ പാചക, ഭക്ഷണരീതിയാണ് ഉത്തർപ്രദേശി ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തർപ്രദേശി പാചകരീതി ( (Cuisine of Uttar Pradesh (Hindi: उत्तर प्रदेश का खाना, Urdu: اتر پردیش کا کھانا) എന്നു പറയുന്നത്.
====ജനപ്രിയവിഭവങ്ങൾ (सब्ज़ी سبزی)====
*സ്മീൻ ദോസ് മച്ച്‌ലി ( Zamin Doz Macchli -fish stuffed with spices and sealed in earthenwre case which is then cooked for 8 hours)  
* മുർഗ് മുസല്ലം (Murg Mussallam - whole chicken with variety of spices)   
* ലഖ്‌നൗവി [[Biryani|ബിരിയാണി]] (slightly fried Rice preparation with mutton)    
*ദം [[okra|ഭിണ്ഡി]] (Fried whole okra stuffed with spiced potato filling)  
*ഗോബി മുസല്ലം  
*സുൽതാനി ദാൽ
*റിസാല 
*[[Shami Kabab|ഷമ്മി കബാബ്]] (includes tangy green mango)
*[[Palak Paneer|പാലക് പനീർ]]  
*കകോരി [[Kabab|കബാബ്]] (similar to Seekh Kabab)  
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Kabab|കബാബ്]] (skewered boneless mutton) 
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Paneer|പനീർ]] (similar to Paneer Makhani or butter paneer(Indian cheese))  
*[[Samosa|സമോസ]]  
*ഷാബ് ദേഗ് (a winter dish, turnips and mutton balls with saffron) 
*പനീർ പകോട 
*[[Kofta|കോഫ്ത]] 
*തെഹ്‌രി (vegetarian rice dish with spices and mixed vegetables that popular amongst Hindus)
*[[Korma|കോർമ]]   
*[[Kachori|കച്ചോടീ]]      
*[[Pakora|പകോട]]    
*[[Raita|റൈത]]
*[[Nahari|നഹരി]]
*[[Çorba|ശോർബ]] (soup) &lt;ref&gt;{{cite web|first=uponline|last=link|title=uponline|url=http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|accessdate=31 ജൂലൈ 2010|archive-date=2009-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090606051637/http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
====പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങൾ (मिठाई دسر)====
*[[Gujia|ഗുജിയ]] (like a samosa though filled with sweetened thickened milk (khoya))
*[[Gulab Jamun|ഗുലാബ് ജാമുൻ]]  
*[[Kheer|ഖീർ]]   
*[[Kulfi|കുൾഫി]]  
*[[Halwa|ഹൽ‌‌വ]] (sweet pudding)
*[[Sheer Qorma|ശീർ ഖോർമ]]  
*[[Ghewar|ഘെവാർ]]
*[[Imarti|ഇമാർതി]]
*[[Petha|പേട]]

====ജനപ്രിയ പാനീയങ്ങൾ (शरबत شربات)====
പലതരം ശർബതുകൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വ്യാപകമായി ജനപ്രിയമുള്ളവയാണ്‌
*[[Sharbat|ഗുരാഹി ശർബത്]] (hibiscus)   
*[[Sharbat|ലെമൺ ശർബത്]]   
*[[Sharbat|റോസ് ശർബത്]]
*[[Khas ka Sharbat|ഖാസ് ക ശർബത്]]

====മറ്റ് ചില പാനീയങ്ങൾ====
*[[Lassi|ലസ്സി]] 
*[[Rayta|റായ്ത]]  
*[[റൂഹഫ്‌സ|റു-അഫ്‌സ]] (rose water beverage)

=== ജനവിതരണം ===
[[പ്രമാണം:AGRA TDI MALL.jpg|thumb|right|ആഗ്രയിലെ ഒരു ഷൊപ്പിംഗ് മാൾ.]]
1971-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലെ [[ജനസംഖ്യ]] 8,88,41,144 ആയിരുന്നു.  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഉദ്ദേശം ആറിലൊന്നാണിത്.  ജനസാന്ദ്രത ച. കി. മീറ്ററിന് 300.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 4,70,16,421 പേർ പുരുഷന്മാരാണ്.  സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം 909:1000 ആയിരുന്നു.  പിന്നിട്ട ദശവർഷത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ജനസംഖ്യയിൽ 19.73% വർദ്ധനവുണ്ടായി.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനസംഖ്യയിൽ നഗരവാസികളായിട്ടുള്ളത് 1,23,68,487 പേർ (14%) മാത്രമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് മൊത്തം 293 പട്ടണങ്ങളുണ്ട്.  ഇവയിൽ 22 എണ്ണം ഒരു ലക്ഷത്തിലേറെ [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുള്ള]] വൻ നഗരങ്ങളാണ്; ലഖ്നൗ, [[കാൺപൂർ]], [[ആഗ്ര]], അലഹാബാദ്, [[വാരാണസി]], മൊറാദാബാദ്, രാമ്‌‌പൂർ, ബാരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, [[ഡെറാഡൂൺ]], സഹാറൻപൂർ, [[മീററ്റ്]], [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], ഝാൻസി, ഗോരഖ്പൂർ, മിർസാപൂർ, ഫിറോസാബാദ്, ഘാസിയാബാദ്, മുസാഫർനഗർ, ഫറൂഖാബാദ്, ഫൈസാബാദ്.  ജനങ്ങളിൽ 32.2% മാത്രമാണ് ധനാഗമപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.  ഇവരുടെ മൊത്തം സംഖ്യ 2,84,16,871 ആണ്.  ഇവരിൽ 1,59,10,591 പേർ കർഷകരും 54,97,317 പേർ സ്വന്തമായി ഭൂമിയില്ലാത്ത കൃഷിപ്പണിക്കാരും ആണ്.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] സാക്ഷരതാശതമാനം 21.64 ആണ്.&lt;ref name=&quot;Census Population&quot;&gt;{{cite web|url=http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|title=Census Population|work=Census of India|publisher=Ministry of Finance India|accessdate=2008-12-18|format=PDF|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== മതങ്ങൾ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 2011 സെൻസസ് പ്രകാരം 79.73% [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളും]] 19.31% [[മുസ്ലീം|മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്]]. 
[[സിഖ്|സിഖുകാർ]] 0.30%, [[ക്രിസ്തു|ക്രൈസ്തവർ]] 0.18, ജൈനർ 0.11%, [[ബുദ്ധൻ|ബൗദ്ധർ]] &lt;0.1% മതക്കാരുമാണ്.
&lt;ref&gt;[http://www.census2011.co.in/data/religion/state/9-uttar-pradesh.html]&lt;/ref&gt;

=== ഭാഷകൾ ===
[[പ്രമാണം:Sabmall.jpg|thumb|സബ്മാൾ നോയിഡാ, യു.പി..]]
ഇന്ത്യയിലെ ലിംഗ്വിസ്റ്റിക് സർ‌‌വേപ്രകാരം ഉത്തർ‌‌പ്രദേശിനെ നാലു ഭാഷാപ്രവിശ്യകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്;  മധ്യ പഹാഡി, പശ്ചിമ ഹിന്ദി, പൂർ‌‌വ ഹിന്ദി, ബീഹാറി, ഹിമാലയ പ്രാന്തങ്ങളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കുമാവോനി, ഗഢ്‌‌വാലി, ജാൻസാരി എന്നിവയും താരുവർഗ്ക്കാരുടേതായ താരുവുമാണ് മധ്യ പഹാഡി വിഭാഗത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള [[ഭാഷ|ഭാഷകള്]]‍.  പശ്ചിമ ഹിന്ദിയുടെ വകഭേദങ്ങളായ ഹിന്ദി, ഉർദു, വ്രജ്ഭാഷ എന്നിവയിലൊന്നു സംസാരിക്കുന്നവരാണ് [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും.  പൂർ‌‌വഹിന്ദി പ്രദേശത്തും ഏറിയകൂറും ജനങ്ങൾ ഹിന്ദി, ഉർദു എന്നീ ഭാഷക്കാരാണ്.  കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറി]] വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട ഭോജ്പുരിക്ക് വമ്പിച്ച പ്രചാരമുണ്ട്; സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള ഭാഷാക്രമം [[ഹിന്ദി]] (81.23%), [[ഉർദു]] (10.50%), ഭോജ്പുരി (4.24%), ഗഡ്‌‌വാലി (1.42%), കുമാവോനി (1.36%), [[പഞ്ചാബി]] (0.55%), അവധി (0.15%), [[ബംഗാളി]] (0.15%), [[സിന്ധി]] (0.09%), ജൻസാരി (0.06%) എന്നിങ്ങനെയാണ്.  ഇതര മേഖലകളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലേക്കു കുടിയേറിയിട്ടുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഭാഷാക്രമത്തിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ടു വ്യക്തമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |title=Uttar Pradesh Legislature |publisher=Uplegassembly.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619093010/http://www.uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
{{main|ഉത്തർ‌പ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം}}
പ്രാക്കാലത്ത് മധ്യദേശം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മേഖലയാണ് ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശ്.  തന്ത്ര പ്രധാനമായ സ്ഥാനം‌‌മൂലം ഉത്തരേന്ത്യയുടെ ചരിത്രവുമായി ഈ പ്രദേശത്തിന് അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്.  മിർസാപൂർ, ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നു കണ്ടെടുത്ത [[ചരിത്രം|ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പൗരാണികത്വത്തിലേക്കു വെളിച്ചം വീശുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6VBC-4RDBF9D-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=cfe56179857e3ff5e1dc510af6ba97d2 Quaternary Science Reviews:Volume 27, Issues 3-4, February 2008, Pages 391-410]&lt;/ref&gt; 

=== വൈദികകാലം ===
[[പ്രമാണം:DND Flyway.jpg|thumb|right|എക്സ്പ്രസ്സ്‌‌വേ]]
ഋഗ്‌‌വേദകാലം മുതൽ മാത്രമേ ഏതാണ്ട് സുവ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ഈ പ്രദേശത്തെ സംബന്ധിച്ച് ലഭിക്കുന്നുള്ളു.  സപ്തസിന്ധു (ആധുനിക [[പഞ്ചാബ്]]) വിൽ കുടിയേറിയ [[ആര്യൻ|ആര്യന്മാർ]] ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങി [[ആര്യൻ|ആര്യസംസ്കാരം]] [[സരസ്വതി]]-[[ഗംഗ]] നദികൾക്കിടയിലുള്ള ഭൂഭാഗത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു.  തുടർന്നുള്ള ചരിത്രത്തെപ്പറ്റി വ്യക്തമായ രേഖകളില്ല;  [[പുരാണം|പുരാണങ്ങൾ]] അവ്യക്തമായ ഒരു ചിത്രമാണ് നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.thamesandhudsonusa.com/web/ humanPast/summaries/ch14.html Chapter 14 - South Asia: From Early Villages to Buddhism]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

എന്നാൽ ബി. സി. 6 ആം ശതകത്തോടെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.  മേധാവിത്വത്തിനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചിരുന്ന നിരവധി മഹാജനപഥങ്ങൾ (രാജ്യങ്ങൾ) ഇക്കാലത്ത് രൂപംകൊണ്ടിരുന്നു.  [[കുരു]], [[പാഞ്ചാലം]], [[ശൂരസേനം]], [[വത്സം]], [[കോസലം]], [[മല്ലം]], [[കാശി]], [[ചേതി]], [[അംഗം]], [[മഗധ]], [[വ്രിജി]], [[മത്സ്യം]], [[അശ്മകം]], [[അവന്തി]], [[ഗാന്‌‌ധാരം]], [[കാബോജം]] എന്നിവയായിരുന്നു ജനപഥങ്ങൾ.  ഇതിൽ ആദ്യത്തെ എട്ടെണ്ണം മാത്രമേ ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടിരുന്നുള്ളു.  ഇവയ്ക്കുപുറമേ [[കപിലവസ്തു|കപിലവസ്തുവിലെ]] ശാക്യന്മാർ, ശുംശുമാർഗിരിയിലെ ഭഗന്മാർ, പവ്വയിലെ മല്ലന്മാർ, കുഷിനാരന്മാർ എന്നിവരും ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. ശക്തിയേറിയ ജനപഥങ്ങൾ മറ്റുള്ളവയെ ആക്രമിച്ചുപോന്നു;  കോസലം കാശിയും, അവന്തി വത്സവും കീഴടക്കി.  പിന്നീട് മഗധ കോസലവും അവന്തിയും കീഴടക്കി ഏറ്റവും പ്രബലമായിത്തീർന്നു.  ഹരിയങ്ക, ശിശുനാഗ, നന്ദ രാജവംശങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ [[മഗധ|മഗധരാജ്യം]] ഭരിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=W6zQHNavWlsC&amp;pg=PA263&amp;lpg=PA263&amp;dq=Sarai+Nahar+Rai+Mahagara+Uttar+Pradesh+Mesolithic/Microlithic&amp;source=bl&amp;ots=E2La8G_-3Y&amp;sig=RKkiPzkeUuoDUEhEMukwCc4z3YE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=3&amp;ct=result#PPA262,M1 God-apes and Fossil Men By Kenneth A. R. Kennedy]&lt;/ref&gt;

=== രാജവംശങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|thumb|left|വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം]]
നന്ദവംശം ബി. സി. 333 മുതൽ 321 വരെ [[മഗധ|മഗധയിൽ]] ആധിപത്യം നിലനിറുത്തിയിരുന്നു.  ഇന്നത്തെ [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബും]], ഒരു പക്ഷേ [[ബംഗാൾ|ബംഗാളും]] ഒഴികെയുള്ള ഉത്തരേന്ത്യ മുഴുവൻ നന്ദരാജാക്കന്മാരുടെ അധീനതയിലായിരുന്നു.  ഇക്കാലത്താണ് (ബി. സി. 326) [[അലക്സാണ്ടർ]] [[ഇന്ത്യ]] ആക്രമിച്ചത്.  മഗധരാജ്യത്തിലെ നന്ദന്മാരെ ഭയന്നാണ് അലക്സാണ്ടർ മടങ്ങിപ്പോയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.  എന്നാൽ വളരെ കഴിയുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ (ബി. സി. 323) അവർ [[ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യൻ|ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യന്]] അടിയറവു പറയേണ്ടിവന്നു.  [[ചന്ദ്രഗുപ്തൻ]], [[ബിന്ദുസാരൻ]], [[അശോകൻ]] എന്നീ ഭരണകർത്താക്കളുടെ കാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് ശാന്തിയുടേയും സമൃദ്ധിയുടേയും കേളീരംഗമായിരുന്നു.  [[അശോകൻ|അശോകശാസനങ്ങൾ]], [[അശോകൻ|അശോകസ്തംഭങ്ങൾ]] എന്നിവ ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായുള്ള സാരാനാഥ്, [[അലഹബാദ്]], [[മീററ്റ്]], കൗശാംബി, ശങ്കീസ, കാൽസി, ബസ്തി, മിർസാപൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  അശോകനുശേഷം മഗധയ്ക്ക് ബലക്ഷയം നേരിട്ടു.  അവസാന രാജാവായ [[ബൃഹദ്രഥൻ|ബൃഹദ്രഥമൗര്യനെ]] ബി. സി. 185-ൽ പുഷ്യമിത്രസുംഗൻ വധിച്ചു.

പുഷ്യമിത്രൻ മഗധരാജ്യത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പു നഷ്ടപ്പെടാതെ സൂക്ഷിച്ചു ഇൻഡൊ-ബക്ട്രിയൻ രാജാവായ ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ആക്രമണത്തെ ഇദ്ദേഹം ചെറുത്തു; [[അയോധ്യ|അയോധ്യയ്ക്കു]] നേരെയുള്ള മറ്റൊരാക്രമണം തെക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഒരു യുദ്ധത്തിൽ പുഷ്യമിത്രന്റെ പൗത്രനായ വസുമിത്രൻ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബാക്രിയന്മാർ പിൻ‌‌വാങ്ങിയെങ്കിലും അവർ കൈവശപ്പെടുത്തിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ സിയാൽക്കോട് തലസ്ഥാനമാക്കി ഭരണം തുടങ്ങി.  ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ഭരണം ബി. സി. 145 വരെ നിലനിന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.ias.ac.in/jbiosci/nov2001/491.pdf Prehistoric human colonization of India by V N MISRA]&lt;/ref&gt;

സുംഗവംശത്തിനു ശേഷം കണ്വവംശം മഗധയിൽ അധികാരമേറ്റു;  അവസാനത്തെ സുംഗരാജാവായ് ദേവഭൂതിയെ വധിച്ചിട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സചിവനായ വസുദേവൻ ബി. സി. 73-ൽ കണ്വവംശം സ്ഥാപിച്ചത്.  45 വർഷം ഭരണം നടത്തിയ കണ്വവംശത്തെ ബി. സി. 28-ൽ ആന്ധ്ര (ശാതവാഹന) രാജവംശ സ്ഥാപകനായ സിമുകൻ തുടച്ചുനീക്കി.  കണ്വവംശത്തിന്റെ അധികാരപരിധി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും മിത്ര എന്ന വാക്കിലവസാനിക്കുന്ന നാണയങ്ങളും ശിലാലിഖിതങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്.  അതിനാൽ ബി.സി. ഒന്നാം ശതകത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് മുഴുവൻ സുംഗവംശത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നതായി അനുമാനിക്കാം.

തുടർന്ന് സിതിയന്മാർ, പാർഥിയന്മാർ, കുഷാനന്മാർ എന്നീ വിദേശീയർ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആക്രമണം നടത്തി.  കുഷാനവംശത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത രാജാവായ കനിഷ്കന്റെ നാണയങ്ങൾ, ശിലാലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഏറിയഭാഗവും കുഷാനസാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നതായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.  അക്കാലത്ത് [[മഥുര]] ഒരു വലിയ കലാകേന്ദ്രമായിരുന്നു.

[[പ്രമാണം:Varanasiganga.jpg|right|thumb|250px|വാരാണസി.]]
എ. ഡി. 4-ം ശതകത്തിൽ [[ഗുപ്തസാമ്രാജ്യം|ഗുപ്തസാമ്രാജ്യസ്ഥാപനത്തോടെ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] രാഷ്ട്രീയൈക്യം മൗര്യകാലത്തെന്നപോലെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.  തുടർന്നുള്ള രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ രാജ്യത്തിലെ പൊതുവായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിനുണ്ടായി.  ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ ഛിദ്രവാസനകൾ വീണ്ടും തലപൊക്കി.  ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഗണ്യമായ ഭാഗത്ത് അധികാരം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന  കനൗജിലെ മൗഖാരികൾ മാളവത്തിലെ ഗുപ്തന്മാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.  മൗഖാരിരാജാവായ ഗ്രഹവർമനെ എ. ഡി. 606-ൽ മാളവരാജാവായ ദേവഗുപ്തൻ വധിച്ചപ്പോൾ, മൗഖാരികൾ കനൗജിന്റെ ഭരണം ഗ്രഹവർമന്റെ സ്യാലനായ ഹർഷനെ (സ്ഥാനേശ്വർ അഥവാ [[താനേശ്വർ]]) ഹർഷനെ ഏൽപ്പിച്ചു.  ഹർഷനുശേഷം ഉത്തർപ്രദേശ് മേഖല വീണ്ടും അരക്ഷിതാവസ്ഥയുടെ രംഗമായി മാറി.  ഇക്കാലത്തെ [[ചരിത്രം]] ആകെക്കൂടി അവ്യവസ്ഥിതമാണ്.

എ. ഡി. 9-ഉം 10-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഗുർചര-പ്രതിഹാരന്മാർ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ പ്രബലരായി;  11-ം ശതകത്തിന്റെ  മുഹമ്മദ് ഗസ്നിയുടെ ആക്രമണം വരെ ഈ നില തുടർന്നു.  പ്രതിഹാരന്മാരുടെ തിരോധാനം ഉത്തർപ്രദേശിൽ രാഷ്ട്രീയാസ്വാസ്ഥ്യങ്ങൾക്കും അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്കും വഴിയൊരുക്കി.  ഇക്കാലത്ത് ഗഹർ‌‌വന്മാർ രംഗപ്രവേശം ചെയ്തു.  രാജ്യത്ത് ക്രമവും ഐശ്വര്യവും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.  ഈ രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ ഗോവിന്ദ്ചന്ദ്രനും (1104-54) ജയചന്ദ്രനും (1170-93) ആയിരുന്നു.  [[മുഹമ്മദ് ഗോറി|മുഹമ്മദ് ഗോറിയുമായുള്ള]] യുദ്ധത്തിൽ ചമാനരാജാവായിരുന്ന പൃഥ്വീരാജൻ III-നെ സഹായിക്കാൻ ജയചന്ദ്രൻ വിസമ്മതിച്ചു 1192-ലെ ടെറയിൽ യുദ്ധത്തിൽ പൃഥ്വിരാജൻ തോല്പിക്കപ്പെട്ടു;  തുടർന്ന് ജയചന്ദ്രനും മീററ്റ്, അലിഗഡ്, അശ്നി, കനൗജ്, വാരാണസി എന്നീ ജനപദങ്ങളും ഗോറിക്കു കീഴടങ്ങി.&lt;ref&gt;[http://www.bharatonline.com/uttar-pradesh/history.html#]&lt;/ref&gt;

=== മുസ്ലീം വാഴ്ച്ചക്കാലം ===
[[പ്രമാണം:Jama Masjid, Delhi, watercolour, 1852.jpg|thumb|ഡൽഹിയിലെ ഒരു മുസ്ലിം വാസസ്ഥലം ചിത്രകാരന്റെ കണ്ണിൽ (1852).]]
1206-ൽ ഗോറിയുടെ ലഫ്റ്റനന്റായിരുന്ന കുത്ബുദ്ദീൻ ഐബക്ക് [[ഡൽഹി]] കേന്ദ്രമാക്കി അടിമവംശം സ്ഥാപിച്ചു;  തുടർന്ന് ഖിൽജി, തുഗ്ലക് വംശങ്ങൾ അധികാരത്തിൽ വന്നു.  ഡൽഹി [[സുൽത്താൻ|സുൽത്താൻ‌‌ന്മാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് അവരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.  13- ഉം 14-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം ആക്രമണത്തിന്റെയും അതിനെ വീരോചിതം നേരിട്ടതിന്റെയും [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസമാണ്]].  തുഗ്ലക്‌‌വംശം ക്രമേണ ശിഥിലമാവുകയും 1394-ൽ ജാൻപൂർ കേന്ദ്രമാക്കി മുഹമ്മദ് തുഗ്ലക്കിന്റെ  ഗവർണറായിരുന്ന മാലിക് സർ‌‌വർ ഖ്വജാ ജഹാൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.faqs.org/minorities/South-Asia/Muslims-of-India.html Muslims of India]&lt;/ref&gt;

1398-ൽ [[തിമൂർ]] ഇന്ത്യ ആക്രമിച്ചു.  [[ഡൽഹി]], [[പഞ്ചാബ്]], [[മീററ്റ്]], ഹരിദ്വാർ, കാതെഹാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ കെടുതികൾ അനുഭവപ്പെട്ടു.

1414 മുതൽ 1526 വരെ സയ്യിദ്-ലോദി വംശങ്ങൾ ഡൽഹി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചു ലോദിവംശക്കാലത്ത് 1478-ൽ ജൻപൂർ വീണ്ടും ഡൽഹിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.  സിക്കന്ദർ ലോദിയുടെ കാലത്ത് [[ആഗ്ര|ആഗ്രയെ]] ഉപതലസ്ഥാനമായി ഉയർത്തിയത് ചരിത്രത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Sturrock, J.,South Canara and Madras District Manual (2 vols., Madras, 1894-1895)&lt;/ref&gt;, 

[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007 (2).jpg|thumb|left|[[വാരണാസി|വാരണാസിയിലെ]] ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
1526-ൽ ബാബർ ഇബ്രാഹിം ലോദിയെ പാനിപ്പത് യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ആഗ്ര കൈവശപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.  എതിർത്തുനിൽപ്പിനു ശേഷം സംബൽ, ജാൻപൂർ, ഘാസിപൂർ, കാല്പി, കനൗജ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും [[ബാബർ|ബാബറിനു]] കീഴടങ്ങി.  അങ്ങനെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] മുഗൾ‌‌വംശത്തിനു തുടക്കമിട്ടു.  ബാബറിനുശേഷം ഭരണമേറ്റ [[ഹുമയൂൺ|ഹുമായൂണിനെ]] [[ഷേർഷാ]] അധികാരഭ്രഷ്ടനാക്കി ഷേർഷായുടെ മരണശേഷം വീണ്ടും ഹുമയൂൺ സിംഹാസനം കരസ്ഥമാക്കി. ഹുമയൂണിന്റെ പുത്രനായ [[അക്ബർ|അക്ബറിന്റെ]] മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനികളായ തോഡർമൽ, [[ബീർബൽ]] എന്നിവർ ഉത്തർപ്രദേശുകാർ ആയിരുന്നു.

ഔറംഗസീബിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മുഗൾഭരണവുമായി ഇടയുകയും, ബുന്ദേലാ നേതാവ് ഛത്രസാലൻ, പേഷ്വ ബാജിറവുവിന്റെ സഹായം തേടുകയും ചെയ്തു.  ഈ സഹായത്തിനു പ്രതിഫലമെന്നോണം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ ഏതാനും ഭാഗങ്ങൾ പേഷ്വയ്ക്കു വിട്ടുകൊടുക്കുവാൻ അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു.  അങ്ങനെ ഉത്തർപ്രദേശിൽ മറാത്താ ശക്തിക്കു പ്രവേശം ലഭിച്ചു.  1732-ൽ അവധ് ഗർണറായ സാദത്ത്ഖാൻ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://india_resource.tripod.com/islam.html |title=Islam and the sub-continent - appraising its impact |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209030754/india_resource.tripod.com/islam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യം ===

ഷുജാ ഉദ് ദൗലയുടെ ഭരണകാലത്ത് (1754-75) [[അവധ്]] ബ്രിട്ടിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാകമ്പനിയുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.  1764-ലെ ബക്സാർ യുദ്ധത്തിൽ ഷുജാ ഉദ് ദൗലയെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബ്രിട്ടിഷ് സമ്പർക്കം മൂലം അവധിന് നിരവധി പ്രദേശങ്ങൽ പല സന്ദർഭങ്ങളിലായി നഷ്ടപ്പെട്ടു.

അവധിലെ നവാബുമാരും ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുള്ള ബന്ധം ചരിത്രത്തിലെ ദുഃഖകരമായ ഒരധ്യായമാണ്;  ഒരുവശത്ത് ബലഹീനതയുടെയും മറുവശത്ത് ശക്തിയുടെയും വിശ്വാസവഞ്ചനയുടെയും ചരിത്രമാണത്.  1856-ൽ അവധ് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർക്കപ്പെട്ടു;  1857-ലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധസമരത്തിന്റെ പ്രധാനകാരണങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഈ നടപടിയായിരുന്നു.  വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ (ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്) ഈ സമരത്തിൽ മഹത്തായ ഒരു പങ്കുവഹിച്ചു.  1877-ൽ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസ്കളും അവധും സംയോജിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി; ആഗ്ര-അവധ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ എന്നപേരിൽ ഇതറിയപ്പെട്ടു.  1902-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ആഗ്രാ-അവധ് സം‌‌യുക്ത പ്രോവിൻസുകൾ എന്നാക്കിമാറ്റി.  1921-ൽ ഇത് ഒരു ഗവർണറുടെ കീഴിലാക്കി; ലക്നൗ തലസ്ഥാനമായി.  1937-ൽ സം‌‌യുക്ത സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ഇതിന്റെ പേർ വീണ്ടും ചുരുക്കുകയുണ്ടായി.  1950 ജനുവരി 12-നു ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന ആധുനികനാമം ഈ പ്രദേശത്തിനു നൽകപ്പെട്ടു.  1950 ജനുവരി 26-ൽ നിലവിൽ‌‌വന്ന ഭരണഘടന പ്രകാരം ഉത്തർപ്രദേശിന് ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിലെ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനപദവി]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;* [http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#Bibliography British Ruled India (1757-1947) Bibliography of Books Articles and Dissertations Concentrating on 1914-1947]
&lt;/ref&gt;

== സമ്പദ്‌‌വ്യവസ്ഥ ==

=== കൃഷി ===
{{main|കൃഷി}}

[[പ്രമാണം:Rishikesh view across bridge.jpg|right|200px|thumb|ലക്ഷ്മൺ ജൂല, ഋഷികേശ്.]]

കാർഷികപ്രധാനമായ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.  ഇവിടത്തെ ആളുകളിൽ മുക്കാൽ‌‌ പങ്കും കാർഷികവൃത്തിലാണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ പകുതിയിലേറെ കാർഷികാദായത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ചുവരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതി 2,54,71,000 ഹെക്ടർ ആണ്;  ഇതിൽ 83%-വും കൃഷിയോഗ്യമാണെങ്കിലും 66% മാത്രമേ ഇതിനകം കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറിയിട്ടുള്ളു.  സാങ്കേതിക ഉപാധികളിലൂടെ കൃഷിഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനുള്ള ആസൂത്രിത ശ്രമം നടന്നുവരുന്നു.  കടുംകൃഷി സമ്പ്രദായങ്ങളിലൂടെ വിളവ് ഇരട്ടിപ്പിക്കുവാനും [[ജലം|ജലവിതരണം]] ക്രമപ്പെടുത്തുവാനും ആവശ്യമുള്ളിടത്ത് ജലസേചനം വ്യാപിപ്പിക്കുവാനും പരമാവധി യത്നം നടക്കുന്നുണ്ട്.  പരമ്പരാഗതമായ പ്രാകൃത സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിലമുടമകൾക്കുള്ള വൈമുഖ്യം ഉത്തർപ്രദേശിലെ കർഷിക രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശാപമായി തുടർന്നിരുന്നു; ഇന്ന് ആ നില വളരെയേറെ മാറിയിട്ടുണ്ട്.  കൂടുതൽ ഉത്പാദന ക്ഷമതയുള്ള വിത്തുകളും,രാസവളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ തുടങ്ങിയവയും ഉപയോഗിച്ച് ശാസ്ത്രീയ രീതിയിൽ കൃഷിയിറക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാനത്തെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള കർഷകർ മുന്നോട്ടുവന്നുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.  വിളവെടുപ്പിന്റെ കാലദൈർഘ്യത്തിൽ കുറവുവരുത്തി, കൊല്ലത്തിൽ കുറഞ്ഞത് രണ്ടു വിളവെങ്കിലും എടുക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും, മണ്ണു സം‌‌രക്ഷണത്തിനു ചെറുകിട ജലസേചനത്തിനുമുള്ള പ്രതിവിധികളും വ്യാപകമായ രീതിയിൽ പ്രാവർത്തികമായിട്ടുണ്ട്.  ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള ഉടമാവകാശം സന്തുലിതമാക്കുന്നതിന് ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള നാനാമുഖമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിൽ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Ramjhula - bridge over the Ganga.jpg|left|200px|thumb|രാംജൂല, ഋഷികേശ്]]
[[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], ജോവാർ‍, ബാജ്റാ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ധാന്യവിളകൾ.  എണ്ണക്കുരുക്കൾ, [[പരുത്തി]], [[പുകയില]], [[ചണം]], [[കരിമ്പ്]], [[ഉരുളക്കിഴങ്ങ്]] എന്നീ നാണ്യവിളകളും [[ആപ്പിൾ]], മധുരനാരകം, [[നാരകം]], [[പപ്പായ]] തുടങ്ങിയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളും ധാരാളമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു.  ഫലോത്പന്നങ്ങളിൽ [[കൈതച്ചക്ക]], [[വാഴ|വാഴപ്പഴം]] [[മുന്തിരി|മുന്തിരിങ്ങ]] എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.  [[പയർ|പയറ്]], [[കടല]] തുടങ്ങിയവയും പച്ചക്കറികളും സാമാന്യമായ തോതിൽ വിളയിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://agmarknet.up.nic.in/ |title=AGRICULTURE MARKETING |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071409/http://agmarknet.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജലസേചനം ===
സംസ്ഥനത്തെ ആദ്യത്തെ [[ജലം|ജലസേചന]] പദ്ധതിയായ പൂർ‌‌വയമുനാ കനാൽ 1830-ൽ പ്രാവർത്തികമായി; [[മുഗൾ]] ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന തോടുകൾ പുനഃസം‌‌വിധാനം ചെയ്തതായിരുന്നു ഇത്.  അതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|അപ്പർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1854) [[ആഗ്ര|ആഗ്രാ കനാൽ]] (1874), [[ഗംഗ|ലോവർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1878),  ബേത്‌‌വാ കനാൽ (1885), കേൻ‌‌ കനാൽ (1907), ദാസൻ കനാൽ (1911), ഗരായ് കനാൽ (1915), ഘാഘ്‌‌രാ കനാൽ (1916), ശാരദാ കനാൽ (1928) എന്നീ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കപ്പെട്ടു.  കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യമായതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|രാംഗംഗാ പമ്പിങ് കനാൽ]], ഘാഘ്‌‌രാ പമ്പിങ് കനാൽ എന്നിവയും പ്രാവർത്തികമായി.  സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കു ശേഷം പ്രതികൂല മേഖലകളിലെ കൃഷിസംരക്ഷണം ലക്ഷ്യമാക്കി കനാൽ വ്യൂഹങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റ് ബദ്ധശ്രദ്ധമായി;  ഗോരഖ്പൂർ ജില്ലയിലെ രാംഗഡ്, ദണ്ഡാ കനാലുകൾ, ഘാഘ്‌‌രാ കനാലിന്റെ ശാഖയായി ഫൈസാബദ് ജില്ലയിൽ നിർമിച്ച ഘേരാനി കനാൽ, ആസംഗഡ് ജില്ലയിലെ രതോയി പക്‌‌രി, ബസ്തി ജില്ലയിലെ ബഘോട എന്നീ പമ്പിങ് കനാലുകൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ ഈ ലക്ഷ്യംവച്ചു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സാമാന്യം വിപുലമായ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങളാണ്.  പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളിൽ ജലസേചനവർദ്ധനവിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 22 ജലസേചന പദ്ധതികളാണ് ആസൂത്രിതമായിട്ടുള്ളത്.  തത്ഫലമായി 60 ലക്ഷം ഹെക്ടർ സ്ഥലം ജലസിക്തമായി തീർന്നിട്ടുണ്ട്.  ഇവ കൂടാതെ ചെറുകിട ജലസേചനരംഗത്തും ഗണ്യമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജലസേചനത്തെ പോലെതന്നെ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ് പ്രളയനിവാരണം.  ഉദ്ദേശം 40 ലക്ഷം ഹെക്ടർ വിളനിലങ്ങൾ വർഷാവർഷം വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കെടുതികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.  പ്രളയ നിവാരണത്തിനായി നാനാമുഖമായ സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികൾ ഏർപ്പെടുത്തിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://upldwr.up.nic.in/ |title=Department of Land Development and Water Resorces |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406023019/http://upldwr.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== കാലിസമ്പത്ത് ===

ഇന്ത്യയിലെ വളർത്തുമൃഗങ്ങളിൽ 14%-വും ഉത്തർപ്രദേശിലാണുള്ളത്; സംസ്ഥാനത്തിലെ വരുമാനത്തിൽ 8%-ത്തോളം ഗവ്യവിഭവങ്ങളിൽ നിന്നാണു ലഭ്യമാകുന്നത്.  261 ലക്ഷം കന്നുകാലികൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വളർത്തപ്പെടുന്നു.  ഇവയെ കൂടാതെ 74 ലക്ഷത്തിലേറെ മഹിഷങ്ങളെയും 114.26 ലക്ഷം [[ആട്|ആടുകളെയും]] 2.3 ലക്ഷം [[കുതിര|കുതിരകളെയും]] 1.97 ലക്ഷം [[കഴുത|കഴുതകളെയും]] 27.000 കോവർ കഴുതകളെയും 49.000 [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകങ്ങളെയും]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലെ ജനങ്ങൾ തീറ്റിപ്പോറ്റുന്നു. വളർത്തു [[പന്നി|പന്നികളുടെ]] എണ്ണം 11.62 ലക്ഷമാണ്.  37.7 ലക്ഷം [[കോഴി|കോഴികളും]] ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉണ്ട്.  കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും ഗതാഗത രംഗത്ത് ഗണ്യമായ സേവനം നൽകിവരുന്നു.

[[ഹരിയാന]], സാഹിവാൽ, [[സിന്ധി]], താർപാർകർ, ഗംഗാതരി തുടങ്ങിയ മെച്ചപ്പെട്ടയിനം കാലിവർഗങ്ങളാണ് ഉത്തർപ്രദേശിലുള്ളത്.  മുറാവർഗത്തിൽ പെട്ട മഹിഷങ്ങളും വിശേഷ ജാതിയിൽ പെടുന്നവയാണ്.  കൃത്രിമ ബീജോത്പാതനത്തിന്റെ പ്രചാരത്തിലൂടെ നല്ലയിനം [[പശു|പശുക്കളുടെയും]] [[എരുമ|എരുമകളുടെയും]] സംഖ്യ ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും ഗവ്യോത്പാതനക്ഷമത കൂട്ടുവാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ വ്യാപകമായി നടന്നുവരുന്നു.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്ത്]] 1100-ലേറെ മൃഗാശുപത്രികളും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.  പോഷകഗുണമുള്ള പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ കൃഷിചെയ്ത് മേച്ചിൽ സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുവാൻ, കർഷകർക്ക് വിജ്ഞാനം പകരുന്നതിനും അവരിൽ പ്രേരണ ചെലുത്തുന്നതിനുമുള്ള സം‌‌വിധാനങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.  ആടുവളർത്തലിനും രോമ വിപണനത്തിനും പ്രോത്സാഹനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://animalhusb.up.nic.in/ |title=Animal Husbandry |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071411/http://animalhusb.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വനസമ്പത്ത് ===
[[പ്രമാണം:Older Durga Temple - Banaras.jpg|thumb|right|250px|ദുർഗാമന്ദിർ വാരണാസി]]
ഉത്തർപ്രദേശിൽ 48,728 ച. കി. മീ വനങ്ങളാണുള്ളത്; [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 16.5% വരുമിത്.  ദേശീയ വനനയം അനുസരിച്ച് മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം വനങ്ങളായി സം‌‌രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്;  ഇതിന്റെയും വനവിഭവങ്ങളുടെ പ്രതിശീർഷ ഉപഭോഗത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വനങ്ങൾ നന്നേ കുറവാണെന്നുകാണാം.  ദേശീയ പ്രതിരോധം, വ്യവസായാവശ്യങ്ങൾ, നദീതട പദ്ധതികൾ എന്നിവക്കായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വനങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ നശീകരണ വിധേയമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നാൽ മറുവശത്ത് വനവിഭവങ്ങളുടെ ഉപഭോഗം ക്രമേണ കൂടി വരുന്നു.  ഈ ദുസ്ഥിതി പരിഹരിക്കുന്നതിനായി തടിക്ക് ഈടും ഉറപ്പുമേറിയ വൃക്ഷങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ വച്ചുപിടിപ്പിച്ചും സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികളിലൂടെ നിലവിലുള്ള വിഭവങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ ചൂഷണം ഏർപ്പെടുത്തിയും കാട്ടുതീ നിവാരണം ചെയ്തും വെട്ടിത്തെളിക്കൽ നിരോധിച്ചും വ്യാപകമായ വനസം‌‌രക്ഷണ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.  വന്യമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നത് നിയമം‌‌ മൂലം നിരോധിക്കുകയും അവയ്ക്ക് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള വ്യവസായങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://forest.up.nic.in/ |title=U.P.Forest Department |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308001743/http://forest.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== മത്സ്യബന്ധനം ===

സമുദ്രസാമീപ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്;  എന്നാൽ ഇവിടെയുള്ള ജലാശയങ്ങളും നദീവ്യൂഹങ്ങളും സമൃദ്ധമായ  [[മത്സ്യം|മത്സ്യശേഖരങ്ങൾ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.  180-ലേറെ ഇനം ശുദ്ധജല മത്സ്യങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  ഇവയിൽ കാർപ്സ്സ്പീഷീസിൽ പെട്ട രോഹു (Labeo rohita), ബാകൂർ (Catla catla), നയിൻ (Cirrhina mrigala), കരൗഞ്ച് (Labeo calbasu) എന്നിവയാണ് സമൃദ്ധമായുള്ളത്.  എളുപ്പം വംശവർദ്ധൻ ഉണ്ടവുന്നതിനാൽ സംസ്ഥാനത്തെ നൈസർഗിക ജലാശയങ്ങളിലും കൃത്രിമ തടാകങ്ങളിലും ഇവയെ വളർത്തുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആസൂത്രിതമായിട്ടുണ്ട്; ഭാഗികമായി പ്രാവർത്തികമായിട്ടുമുണ്ട്.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രതിവർഷം ഉദ്ദേശം 6 കോടി രൂപ വിലമതിക്കാവുന്ന 24,250 ടൺ മത്സ്യം പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fisheries.up.nic.in/ |title=Fisheries Department Uthar Pradhesh |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507072523/http://fisheries.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വൈദ്യുതോത്പാദനം ===

[[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ആദ്യത്തെ വൈദ്യുതോത്പാതനകേന്ദ്രം മുസൂറിലാണ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് (1903).  ഇതിനെതുടർന്ന് [[കാൺപൂർ]], [[ഡെറാഡൂൺ]], ലഖ്നൗ എന്നിവിടങ്ങളിലും താപവൈദ്യുതനിലയങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.  1928-ലാണ് സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത]] നിർമ്മാണം ആസൂത്രിതമായത്; [[ഗംഗ|ഗംഗാകനാലിൽ]] ഹരിദ്വാറിനും സുമേറയ്ക്കുമിടയ്ക്ക് ഏഴു കൃത്രിമ വെള്ളചാട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ നിന്നും ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും, സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹാറൻപൂർ, മുസാഫർനഗർ, [[മീററ്റ്]], ബുലന്ദ്ശഹർ, [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], [[ആഗ്ര]], ഇത്താവ, ഈതാ, ബദാൻ, ബാരെയ്‌‌ലി, മൊറാദാബാദ്, ബിജ്നോർ എന്നീ പട്ടണങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതോർജം നൽകുകയും, അതിനും പുറമെ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയുടെ]] വൈദ്യുതാവശ്യം ഭാഗികമായി നിറവേറ്റുകയും ആയിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശം.  ഇതനുസരിച്ച് ഭോലാ, പാൽറ്, ബഹാദ്രാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ 1930-ൽ വൈദ്യുത സ്റ്റേഷനുകൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.  ചിതോറ, സലാവ, നീർഗഞ്ജിനി, സുമോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഗംഗാപദ്ധതിയിലെ മറ്റു നാലു വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങളും 1938-ലാണ് പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങിയത്.  1930-നു മുമ്പുതന്നെ നൈനിതാൽ ബരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, ഗൊരഖ്പൂർ, പദ്രൗണ, [[വാരാണസി]], ജാൻസി, ആഗ്ര, മഥുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ താപവൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.  1937-ൽ ഫൈസാബാദിനു സമീപം സോഹാവലിലും വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം തുടങ്ങി.  സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയതിനു ശേഷം സംസ്ഥാനത്തിലെ ഊർജശേഷിയിലുള്ള കുറവു പരിഹരിക്കുവാൻ ബഹുമുഖമായ ശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നു.  ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നാല്പതോളം വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നു.  എന്നാലും ഇപ്പൊഴും അവിടുത്തെ ഉപഭോഗത്തിനു വൈദ്യുതി തികയാത്ത നിലയാണുള്ളത്.  യമുന, ഒബ്റാ, രാംഗംഗാ, മനേരിഭാലി എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഓബ്റ, ഹർദ്വാഗഞ്ച്, പങ്കി എന്നീ താപവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല.  പല പുതിയ പദ്ധതികളും ആസൂത്രണം ചെയ്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://energy.up.nic.in/ |title=Department of Energy, Govt of up |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071405/http://energy.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ഖനനം ===

ഖനിസമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ പിന്നോക്കാവസ്ഥയണ് ഉത്തർപ്രദേശിനുള്ളത്.  മാഗ്നസൈറ്റ്, ഫയർക്ലേ, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, ജിപ്സം, ഡോളമൈറ്റ്, ഫെൽസ്പാർ, വസ്തുശിലകൾ എന്നിവയുടെ സമ്പന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തുണ്ട്.  മിർസാപൂർ ജില്ലയിലെ സിംഗളാരി ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച [[കൽക്കരി|കൽക്കരിഖനികളിൽ]] ഒന്നാണ് മേൽപ്പറഞ്ഞ ധാതുദ്രവ്യങ്ങൾ ഒക്കെയും വൻ‌‌തോതിൽ ഖനനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://upgov.up.nic.in/upmineral/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041207230719/http://upgov.up.nic.in/upmineral/ |date=2004-12-07 }} Geolegy &amp; Mining Directorate&lt;/ref&gt;

=== വ്യവസായം ===

കാർഷിക-വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള നാനാമുഖ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യവും, വിദ്യുച്ഛക്തി സുലഭമാക്കുവനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] വ്യവസായവത്കരണത്തിന് അത്യന്തം സഹായകരമാണ്.  1951-നു മുമ്പ് ഉത്തർപ്രദേശിൽ പഞ്ചസാര‍, തുണി, സസ്യഎണ്ണ എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ചുരുക്കം ചില ഫാക്റ്ററികൾ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്; എന്നാൽ 1965-ൽ വൻകിടയെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന 320-ലേറെ വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.  മൂലധന പോഷണത്തിനുള്ള ധനസഹായം നൽകിയും ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് വിദേശീയവും ദേശീയവുമായ വിപണികൾ സംഘടിപ്പിച്ചും ഊർജ-ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തിയും വ്യവസായികളെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഗണ്മെന്റു മുൻ‌‌കൈ എടുത്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=yamuna_express_way.aspx/ Infrastructure and Industrial Development Department of govt of UP]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

കേന്ദ്രഗണ്മെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായശാലകളാണ് [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിലെ]] ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ആന്റീബയോടിക്സ്, ജ്വാലാപൂരിലെ ഹെവി ഇലക്ട്രിക്കൽസ്, ഗൊരഖ്പൂരിലെ രാസവളനിർമ്മാണശാല, ടുണ്ട്ല (ആഗ്ര) യിലെ കനിങ് ഫാക്റ്ററി നൈനി (അലഹബാദ്) യിലെ ത്രിവേണി സ്‌‌ട്രച്ചരൽസ്, [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മോഡേൺ ബേക്കറീസ് ലിമിറ്റഡ് എന്നിവ.  ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌‌വേയുടെ ഡീസൽ ലോക്കോമോട്ടീവ് ഫാക്ടറി [[വാരാണസി|വാരാണസിയിലാണ്]] പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മെക്കനൈസ്ഡ് ഫുട്ട്-വെയർ ഫാക്ടറി, നൈനിയിലെ [[ടെലിഫോൺ]] ഇൻസ്ട്രുമെന്റ്സ്, ട്രാൻസ്മിഷൻ എക്വിപ്മെന്റ്, ഭാരത് പമ്പ്സ് ആൻഡ് കം‌‌പ്രസേഴ്സ്, ഗ്യാസ് സിലിൻഡർ മാനുഫാച്ചറിങ് എന്നീ ഫാക്റ്ററികൾ ഘാസിയാബാദിലെ ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, കാൺപൂരിലെ സ്പെഷ്യൽ അലോയിസ് സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റ്, ലക്നൗവിലെ എയർക്രാഫ്റ്റ് അക്സസറീസ് ഫാക്റ്ററി എന്നിവ കേന്ദ്രതലത്തിൽ ആസൂത്രിതമായി നിർമിച്ച് വ്യവസായ സം‌‌രംഭങ്ങളാണ്.  സംസ്ഥാന നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങളിൽ ലഖ്നൗവിലെ പ്രിസിഷൻ ഇൻസ്ട്രുമെന്റ് ഫക്റ്ററി മിർസാപൂരിൽ ചുർക്, ഭല്ല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സിമെന്റ് ഫാക്ടറികൾ എന്നിവ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നു.  സ്വകാര്യമേഖലയിലും ഒട്ടേറെ വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്ലോസീവ്സ്, റേയൺ ഗ്രേഡ് പൾപ് ഫക്റ്ററി, ജെ. കെ. ഇലക്ട്രോണിക്സ് (കാൺപൂർ), ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റബർ ടയർ കമ്പനി (ഹാഥ്‌‌രാസ്), ത്രിവേണി എൻ‌‌ജിനീയറിങ് വർക്സ് (നൈനി), ജീപ് ഫ്ലാഷ്‌‌ലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീ (അലഹബാദ്), സോമയ്യാ ഓർഗാനിക്സ് (ബാരാബങ്കി), ഹിന്ദ് ലാം‌‌പ്സ് (ഷികോഹാബാദ്), ഹിഡാൽകോ (രേണുകുട്), മോദിപാൽ (മോദിനഗർ), പോളിസ്റ്റർ  ഫൈബർ പ്ലാന്റ് (ഘാസിയാബാദ്) തുടങ്ങിയവ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു.  [[പഞ്ചസാര]] വ്യവസായം ദേശസാത്കരിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് 1971-ൽ ഉത്തർപ്രദേശ് ഷുഗർ കോർപറേഷൻ രൂപവത്കൃതമായി; ഏറിയകൂറും ഫാക്റ്ററികൾ പൊതു ഉടമയിലേക്ക് മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു.  പരുത്തി വ്യവസായത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഏതാണ്ട് ഈ അവസ്ഥയാണുള്ളത്.  വികേന്ദ്രീകരണം ലക്ഷ്യമാക്കി വൻ‌‌കിടവ്യവസായങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് സ്വകാര്യവ്യക്തികൾക്കും സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും അർഹമായ പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയുമാണ് സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെ വ്യവസായനയം.  ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ കൈത്തറിനെയ്ത്തിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.  [[തുകൽ|തുകൽസാധനങ്ങൾ]], ലോഹസാമഗ്രകൾ, [[സൈക്കിൾ]], [[കണ്ണാടി|കണ്ണാടിസാധനങ്ങൾ]], കുപ്പിവള, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ചെറുകിട യന്ത്രങ്ങളും യന്ത്രഭാഗങ്ങളും, മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനവും വൻ‌‌തോതിൽ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്.  അച്ചടിശാലകൾ, ഫൗണ്ടറികൾ, ലെയ്ത്തുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളും ധാരാളമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  കുടിൽ‌‌വ്യവസായങ്ങൾ സംരക്ഷണ വികസനത്തിലും ഗവണ്മെന്റ് വളരെയേറെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തു മൊത്തം 73 ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഖാദിഗ്രാമോദ്യോഗ വ്യവസായം, പട്ടുനൂൽ‌‌പ്പുഴു വളർത്തൽ, കരകൗശല വസ്തുനിർമ്മാണം എന്നിവയും ഗവണ്മെന്റിന്റെ പ്രത്യേക പരിലാളനയിലൂടെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=ppp_main.aspx/ Infrastructure and Industrial Development, Department of govt of UP - Udyog Bandhu]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ഗതാഗതം ===

ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 98,877 കി. മീ. റോഡുകളുണ്ട്.  1969-ൽ 2,352 കി. മീ. നാഷണൽ ഹൈവേകൾ ഉൾപ്പെടെ 29,713 കി. മീ. താർ റോഡുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.  അഞ്ചുവർഷം കൊണ്ട് താർ റോഡുകളുടെ മൊത്തം ദൈർഘ്യം 36,000 കി. മീ. ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ നാലാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയിൽ തുക കൊള്ളിച്ചിരുന്നു.  ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങളെയും കരിമ്പു കൃഷി കേന്ദ്രങ്ങളേയും രാജപാതകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 10 കി. മീറ്ററിൽ താഴെ ദൂരം വരുന്ന റോഡുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിനും, കൊള്ളക്കാരുടെ ശല്യവും വരൾച്ചബാധയും സാധാരണമായുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഗതാഗതസൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനും മുൻ‌‌ഗണന നൽകപ്പെട്ടു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉടനീളം കാണപ്പെടുന്ന നദികൾ റോഡു വികസനത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് 61 മേജർ പാലങ്ങൾ നേരത്തേ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.  1965-ൽ പണി പൂർത്തിയായ ഘാഘ്‌‌രയ്ക്കു കുറുകേയുള്ള പാലത്തിന് 1137.5 മീ. നീളമുണ്ട്.  ഹിമാലയ നിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി ബാരെയ്‌‌ലി മുതൽ ദെവോരിയ വരെയുള്ള റോഡ് പൂർത്തിയാവുമ്പോൾ 5 വൻ‌‌കിട പാലങ്ങളും 37 സാധാരണ പാലങ്ങളും 46 ചെറിയ പാലങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.  പാലം പണിക്കായി ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രത്യേക കോർപറേഷൻ രൂപവത്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  [[ഗംഗ|ഗംഗയിൽ]] മിർസാപൂർ, ഘാസിപൂർ, ഹരിദ്വാർ എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗോമതിയിൽ ജാൻപൂരിലും ചംബലിൽ ഇത്താവായിലും ബേലൻ നദിയിൽ മിർസാപൂരിലും രാംഗംഗയിൽ ഫൈസാബാദിലും വൻ‌‌കിട പാലങ്ങൾ പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്; മേല്പറഞ്ഞവ ഉൾപ്പെടെ 123 പ്രധാന പാലങ്ങളുടെ പണി കോർപറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ 8,706 കി. മീ. റയിൽ പാതകൾ ഉണ്ട്.  ഇതിൽ 39%-വും മീറ്റർ ഗേജ് ആണ്; സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്കേ പകുതിയിലെ റയിൽ പാതകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും  ഇതിൽപ്പെടുന്നു.  ഉത്തരപൂർ‌‌വ റയിൽ മേഖലയുടെ ആസ്ഥാനം ഗോരഖ്പൂരിലാണ്.  ഇന്ത്യയിലെ മറ്റുസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശ് റയിൽ സൗകര്യങ്ങളിൽ മുന്നാക്കം നിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും തികച്ചും പര്യാപ്തമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തിയിട്ടില്ല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയ]] മേഖലയിൽ റയിൽപ്പാതകൾ നന്നെ കുറവാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.uptransport.org/ Uttarpradhesh Transport Department.]&lt;/ref&gt;

ആധുനിക സമ്പ്രദായങ്ങൾ പ്രാവർത്തികമാകുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ നദികൾ ഗതാഗത മാധ്യമങ്ങളായി വർത്തിച്ചുപോന്നു.  [[ഗംഗ]], [[യമുന]], സരയു (ഘാഘ്‌‌രാ) എന്നീ നദികളാണ് കൂടുതൽ ഗതാഗതക്ഷമമായുള്ളത്.

==ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്==
=== വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ ===

=== പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ ===
====സർവകലാശാലകൾ====
ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽസർവകലാശാലകളുളള സംസ്ഥാനം ഉത്തർപ്രദേശാണ്.ഉത്തർപ്രദേശിലാകമാനം 56സർവകലാശാലകളുണ്ട്.

{|class = &quot;wikitable sortable collapsible plainrowheaders&quot;
|-
|+Summary
|-
!scope=&quot;col&quot; |Type
!scope=&quot;col&quot; |Number
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Central university, India|Central]]
|5
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[State university (India)|State]]
|25
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Private university, India|Private]]
|16
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Deemed university|Deemed]]
|10
|-
!scope=&quot;row&quot;|'''Total'''
|'''56'''
|}
====മദ്രസകൾ====
* [[ദറുൽ ഉലം ദ്യോബന്ദ്]]
* [[ദറുൽ-ഉലം നട്വാറ്റുൽ ഉലമ]], ലഖ്നൗ
* [[ദറൂൽ ഉലം വഖ്ഫ് ദ്യോബന്ദ്]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://darululoomwaqf.com/ |title=Darul Uloom Waqf Deoband |access-date=2016-08-13 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814080355/http://darululoomwaqf.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[മസിർ ഉലൂം വഖ്ഫ് സഹരൺപൂർ]] &lt;ref&gt;[http://mazahiruloom.org Mazahir Uloom Waqf Saharanpur]&lt;/ref&gt;
* [[മസാഹിറുൽ ഉലൂം സഹരൺപൂർ]]
===കായികം===
====ഉത്തർപ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം====
ഉത്തർ‌പ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം (ഹിന്ദി: उत्तर प्रदेश क्रिकेट टीम), ഇന്ത്യൻ ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ ഉത്തർ‌പ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ്സ് ടീമാണ്. രഞ്ജി ട്രോഫി ടൂർണമെന്റിൽ ഒരു തവണ ഇവർ ജേതാക്കളായിട്ടുണ്ട്.
=====രഞ്ജി ട്രോഫിയിലെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾ=====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! സീസൺ !! സ്ഥാനം
|-
| 2008-09 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2007-08 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2005-06 || '''ജേതാക്കൾ'''
|-
| 1997-98 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1977-78 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1939-40 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|}
=====പ്രമുഖ കളിക്കാർ=====
* [[മൊഹമ്മദ് കൈഫ്]]
* [[സുരേഷ് റെയ്ന]]
* [[സുദീപ് ത്യാഗി]]
* [[ആർ.പി. സിങ്]]
* [[പീയുഷ് ചാവ്‌ല]]
* [[ഗോപാൽ ശർമ]]
* [[ഗ്യാനേന്ദ്ര പാണ്ഡെ]]
* [[പ്രവീൺ കുമാർ]]
* [[ക്ലാരൻസ് വൂമർ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Note_label|ക|ക|none}} '''ക.''' ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വടക്കൻ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിച്ച് 2000-മാണ്ടിലാണ് ഉത്തരാഞ്ചൽ സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| title = Major Milestones that lead the formation of Uttaranchal
| format = html
| publisher = eUttaranchal.com
| language = en
| quote = Uttaranchal emerged as the 27th state of India on 9th November 2000, leading to the fulfillment of the long cherished dream of the people who are the residents of this hilly region.
| access-date = 2010-01-12
| archive-date = 2010-06-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100606193452/http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;. 2006-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ഉത്തരാഖണ്ഡ് എന്നാക്കി മാറ്റി.

==ഇതും കാണുക==
*[[ലഖിംപുർ ഖേരി ജില്ല]]
==ഗാലരി==
&lt;gallery&gt;
File:Feran a villager from Kanpur, UP, India 001.jpg |ഗ്രാമവാസി
File:Villagers from Surauli Buzurg 01.jpg|ഗ്രാമവാസി
File:Villager of Surauli Buzurg.jpg|ഗ്രാമവാസി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.india-picture.net/varanasi Gallery of photos from Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811094019/http://www.india-picture.net/varanasi |date=2012-08-11 }}
* [http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm State Government Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908004947/http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm |date=2009-09-08 }}
* http://www.holiwater.com
* [http://www.way2ayurveda.com/varanasi/index.html About Varanasi]
* [http://www.hajursaheb.com Sadguru Prakatya Dham, Kabir Bhag. Lahartara .Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114120833/http://hajursaheb.com/ |date=2018-11-14 }}
* [http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html Varanasi Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304130257/http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html |date=2010-03-04 }} All important temples &amp; ghats are marked
* [http://www.prb.org/pdf07/FuturePopulationofIndia.pdf The future population of India, A Long-   range Demographic View]
* [http://up.gov.in/ Official website of the Government of Uttar Pradesh]
* [http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm Uttar Pradesh Tourist Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212021313/http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm |date=2009-12-12 }}
* [https://garhwalitraveller.blogspot.com Uttarakhand Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200107223113/https://garhwalitraveller.blogspot.com/ |date=2020-01-07 }}
* [http://www.up-tourism.com/ Official Website of Uttar Pradesh Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818205721/http://www.up-tourism.com/ |date=2019-08-18 }}
* [http://sss.vn.ua/india/uttarakhand/haridwar/indexen.htm Photos of Haridwar, 1280x960, published by the author]

{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശ്| ]]</text>
      <sha1>2f1b1sc870zy9ftn0das1x2wphdd2w6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618943</id>
      <parentid>4618942</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>Updated information</comment>
      <origin>4618943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137885" sha1="j2j7wg4wsse0vwnyhw4n7o9ual08vug" xml:space="preserve">{{featured}}{{prettyurl|Uttar Pradesh}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = ഉത്തർ പ്രദേശ്
| native_name = {{lang|hi|उत्तर प्रदेश}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_skyline = Taj Mahal (Edited).jpeg
| image_seal = Seal of Uttar Pradesh.svg
| image_map = IN-UP.svg
| capital = ലഖ്നൗ
| largestcity = ലഖ്നൗ
| region = ഉത്തരേന്ത്യ
| districts = 75
| Governor = [[ആനന്ദിബെൻ പട്ടേൽ]]
| Chief_Minister = [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]]
| party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]]
| legislature_type = ദ്വിസഭാ
| assembly = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ സഭ
| council = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ പരിഷത്ത്
| judiciary = [[അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 243286
| population_total = 241,066,874
| population_as_of = 2021
| population_rank = 1
| population_density = 1001
| official_langs = 
| additional_official = [[ഉർദു]]
| GDP_total = {{INRConvert|30.8|lc}} (2025-26)
| GDP_year = 
| literacy = 78.2% (2024)
| literacy_year = 
| sex_ratio = 1015 [[female|♀]]/1000 [[male|♂]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sex ratio of State and Union Territories of India as per National Health survey (2019–2021) |url=https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |website=Ministry of Health and Family Welfare, India |access-date=8 January 2023 |archive-date=8 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108164803/https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| iso_code = IN-UP
| registration_plate = UP
| website = up.gov.in
| foundation_day = 
| bird = 
| flower = 
| tree = 
|rajya_sabha_seats=31 സീറ്റുകൾ|assembly_seats=403 സീറ്റുകൾ|lok_sabha_seats=80 സീറ്റുകൾ|council_seats=100 സീറ്റുകൾ|0fficial_Langs=[[ഹിന്ദി]]|former=യുണൈറ്റഡ് പ്രവിശ്യകൾ (1937–1950)|motto=Satyameva Jayate|seal_size=140}}
{{Infobox Indian Jurisdiction
&lt;!--Title bar--&gt;
|type                    = state
|state_name              = Uttar Pradesh
|native_name             = ഉത്തർ‌പ്രദേശ്
|other_name              = उत्तर प्रदेश &lt;br /&gt;{{Nastaliq| اتر پردیش}}&lt;br /&gt;
|nickname          = ഗംഗയുടെയും യമുനയുടെയും നാട്
|locator_position        = right
|base_map=Uttar_Pradesh_locator_map.svg
|capital                 = [[Lucknow|ലഖ്‌നൌ]]
&lt;!--Geography--&gt;
|latd=26.85
|longd=80.91
|area_total              = 243286
|area_rank               = അഞ്ചാമത്
|area_magnitude          = 11
&lt;!--Climate--&gt;
|climate                 = Cfa
|rainfall                 = 870
|temp_annual             = 31
|temp_winter             = 6
|temp_summer             = 46
&lt;!--Demographics--&gt;
|population_year         = 2008
|population_total        = 190891,000
|population_rank         = 1st
|population_density      = 792
|population_total_cite  = &lt;ref name = Geohive&gt;{{cite web | title = Population estimate | date = 2008-07-01| url =http://www.geohive.com/cntry/india.aspx| publisher = geoHive.com | accessdate = 2008-08-15}}&lt;/ref&gt;
|official_languages  = [[Hindi|ഹിന്ദി]], [[Urdu|ഉർദു]]
|population_density_cite = &lt;ref name = Geohive/&gt;
|sex_ratio               = 111.4
|literacy                = 57.37
|literacy_male           = 70.22
|literacy_female         = 42.97
|districts               = 71&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|demonym                 = 

&lt;!--Main settlements (cities, towns, etc.)--&gt;
|largest_city            = [[Kanpur|കാൺപൂർ]]
|capital   = [[Lucknow|ലഖ്‌നൌ]]
|largest_metro   = [[Kanpur|കാൺപൂർ]]
|region    = [[Awadh]], [[Baghelkhand]], [[Braj]], [[Bundelkhand]], [[Purvanchal]], [[RohilKhand]] , [[Indo-Gangetic Plain]]
&lt;!--Government--&gt;
|leader_title_1   = [[Governors of Uttar Pradesh|ഗവർണർ]]
|leader_name_1   = [[Banwari Lal Joshi|ആനന്ദി ബെൻ പട്ടേൽ]]
|leader_title_2   = [[Chief Ministers of Uttar Pradesh|മുഖ്യമന്ത്രി]]
|leader_name_2   = [[Yogi Adithya Nath|യോഗി ആദിത്യ നാഥ്]]
|established_title  = Uttar Pradesh
|established_date        = 14 Nov 1834&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|legislature_type        = Bicameral
|legislature_strength    = 404 + 108=512
|parliament_const        = [[14th Lok Sabha#Uttar Pradesh|parliamentary constituencies in Uttar Pradesh]]
|jurisdiction_title_1  = [[High Courts of India|ഹൈക്കോടതി]]
|jurisdiction_name_1  = [[Allahabad High Court|അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി]]
|jurisdiction_title_2  = [[District Courts of India]]
&lt;!--blank--&gt;
|blank_title_2           = Governing body
|blank_value_2           = [[Government of India|ഇന്ത്യ ഗവണ്മെന്റ്]], [[Government of Uttar Pradesh|ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ]]

&lt;!--Codes--&gt;
|abbreviation            = IN-UP
|unlocode                = INUP
|vehicle_code_range      = UP XX XXXX

&lt;!--website--&gt;
|website                 = www.upgov.nic.in
&lt;!--Portal--&gt;
|portal                  = 
&lt;!--Seal--&gt;
|seal                    = Seal of Uttar Pradesh.png
|seal_caption   =  ഉത്തർ‌പ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ മുദ്ര
|seal_size   = 100px

&lt;!--Internal/miscellaneous--&gt;
|coord_title             = yes
|autocat                 = no

&lt;!--Footnotes--&gt;
|footnotes               = &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; The decision to possibly create additional districts is pending.&lt;br /&gt;
&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm | title = Provinces of British India | work = WorldStatesmen.org | date = 2000 | first = Ben | last = Cahoon | accessdate = 2009-09-21 }}&lt;/ref&gt;,
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.upgov.nic.in/upinfo/governers.html |title=Governers of Uttar Pradesh |publisher=Upgov.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21}}&lt;/ref&gt;,
&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ben Cahoon |url=http://www.worldstatesmen.org/India_states.html |title=Indian states since 1947 |publisher=Worldstatesmen.org |date= |accessdate=2009-09-21}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;- 14 Nov 1834 :                 [[Presidency of Agra]].
&lt;br /&gt;- 01 Jan 1836 :                 [[North-Western Provinces]].
&lt;br /&gt;- 03 Apr 1858 :                 [[Oudh]] taken under British control, [[Delhi]] taken away from [[North-Western Provinces|NWP]] &amp; merged into [[Punjab (British India)|Punjab]].
&lt;br /&gt;- 01 Apr 1871 :                 [[Ajmer]], [[Mewar|Merwara]] &amp; [[Kekri]] made separate commissionership.
&lt;br /&gt;- 15 Feb 1877 :                 Oudh added to [[North-Western Provinces]].
&lt;br /&gt;- 22 Mar 1902 :                 Renamed [[United Provinces of Agra and Oudh]].
&lt;br /&gt;- 03 Jan 1921 :                 Renamed [[United Provinces of British India]].
&lt;br /&gt;- 01 Apr 1937 :                 Renamed [[United Province]]s
&lt;br /&gt;- 01 Apr 1946 :                 Self rule granted.
&lt;br /&gt;- 15 Aug 1947 :                 Part of independent India.
&lt;br /&gt;- 26 Jan 1950 :                 Renamed Uttar Pradesh
&lt;br /&gt;- 09 Nov 2000 :                 [[Uttaranchal]] state created from part of Uttar Pradesh.
}}
[[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]], ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് ഒന്നാമത്തേയും വിസ്തീർണമനുസരിച്ച് അഞ്ചാമത്തേയും സ്ഥാനത്ത്  നിൽക്കുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് '''ഉത്തർപ്രദേശ് '''([[ഹിന്ദി]]: उत्तर प्रदेश, [[ഉർദു]]: اتر پردیش). ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഒരു രാജ്യമായി കണക്കാക്കിയാൽ ജനസംഖ്യ കൊണ്ട് ലോകത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ രാഷ്ട്രമായി കണക്കാക്കാമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. [[ലഖ്‌നൗ]] ആണ്‌ തലസ്ഥാനം; [[കാൺപൂർ]], ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്‌. പുരാണങ്ങളിലും പുരാതന ഭാരതീയചരിത്രത്തിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അനവധി സ്ഥലങ്ങൾ ഈ സംസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ [[നെപ്പോളിയൻ]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന [[സമുദ്രഗുപ്തൻ|സമുദ്രഗുപ്തന്റെ]] സ്തൂപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[അലഹബാദ്]]&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;[[മലയാള മനോരമ]]2007 ഡിസംബർ 15 ലെ തൊഴിൽ വീഥിയുടെ Competition Winnerസപ്ലിമെന്റ്.താൾ 21-23.&lt;/ref&gt;, [[ഹർഷവർദ്ധനൻ|ഹർഷവർദ്ധന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിരുന്ന [[കാനൂജ്]] തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ ചിലതാണ്. കൂടാതെ പിൽക്കാല ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ പലഘട്ടങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന സംസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. [[സിക്കന്ദർ ലോധി]] പണികഴിപ്പിക്കുകയും, 16-17 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിത്തീരുകയും ചെയ്ത [[ആഗ്ര]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലാണ്‌&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[താജ് മഹൽ]], തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ [[കാശി]], ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം തുടങ്ങിയ [[മീററ്റ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലെത്തിയ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]], [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി]], [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി]], [[രാജീവ് ഗാന്ധി]], [[ചരൺ സിംഗ്]], [[വി.പി. സിംഗ്]], [[ചന്ദ്രശേഖർ]], [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ് പേയ്]], നരേന്ദ്ര മോഡി തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ ഈ സംസ്ഥാനത്തെ ലോക്‌‌സഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരാണ്&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, കേന്ദ്രഭരണപ്രവിശ്യയായ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയും]] [[ഹിമാചൽപ്രദേശ്]], [[ഹരിയാന]], [[രാജസ്ഥാൻ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്ക് [[മധ്യപ്രദേശ്|മധ്യപ്രദേശും]] കിഴക്ക് [[ബീഹാർ|ബീഹാറും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലൂടെ]] നീളുന്ന വടക്ക് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്|ഉത്തരാഖണ്ഡും]]{{Ref_label|ക|ക|none}}, [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളുമായുള്ള]] അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയുമാണ്. ഇക്കാരണംകൊണ്ട് ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഗണിക്കാവുന്നതാണ്. ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ മറ്റ് അതിരുകളും ഏറെക്കുറെ നൈസർഗിക വിഭാജകങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറ് [[യമുന|യമുനാനദിയും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറും തെക്കും [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാപർ‌‌വതനിരകളും]] കിഴക്ക് [[ഗന്തക് നദി|ഗണ്ഡക്]] നദിയും ആണ് അതിരുകളായി നിർണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;&gt;Mal Encyclopedia vol IV Page - 620-631 [http://www.keralasiep.org/ Official website of state institute of encyclopaedic publicatins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925201321/http://keralasiep.org/ |date=2009-09-25 }}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതിക ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
[[പ്രമാണം:UP region map.gif|250px|thumb|ഉത്തർ പ്രദേശ് ഭൂപടം]]
ഭൂപ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ [[ഗംഗാസമതലം]], ദക്ഷിണ പീഠദേശം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt; മുൻപ് ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഹിമാലയമേഖലയാണ് ഇന്ന് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സംസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്.
&lt;!--
====ഹിമാലയമേഖല====

മുൻപ് ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഹിമാലയമേഖലയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ മിക്കവാറും ഇന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പർ‌‌വതപംക്തികൾ നിറഞ്ഞ് സങ്കീർണമാണ് ഈ മേഖല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയശൃംഖലയിൽ]] പെട്ട മടക്കുപർ‌‌വതങ്ങൾക്കിടയിൽ അങ്ങിങ്ങായി ഭ്രംശതാഴ്വര (rift valley) കൾ കാണാം.  ഭൗമായുസ്സിലെ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ പ്രദേശം സമുദ്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതിന് സാക്ഷ്യം നൽകുന്ന സൂചകജീവാശ്മങ്ങളും ശിലാക്രമങ്ങളും ഗിരിനിരകളിൽ സാർ‌‌വത്രികമായുണ്ട്.  നന്ദാദേവി (7,817 മീ.), കാമേത് (7,756 മീ.), ബദരീനാഥ് (7,138 മീ.), ത്രിശൂൽ (7,120 മീ.), ദൂനാഗിര (7,066 മീ.) എന്നിവയാണ് ഈ ഭാഗത്തെ ഉയരംകൂടിയ [[കൊടുമുടി|കൊടുമുടികൾ]].  ഉയരത്തിന് ആനുപാതികമായി താപനില ക്രമേണ കുറഞ്ഞ് ഗിരിശൃംഗങ്ങളിൽ ധ്രുവസദൃശമായ അതിശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു.  ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ സദാ ഹിമാവൃതമാണ്.  ഈ മേഖലയിലെ 1,500 മീറ്ററിൽ താഴെ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ധരാളമായി മഴ പെയ്യുന്നു.  1,500 മുതൽ 3,000 വരെ മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ശീതകാലത്ത് ഹിമപാതം ഉണ്ടാവുന്നത് സാധാരണമാണ്.  ഇവിടെയുള്ള മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചൊഴുകുന്ന [[ഗംഗ]], [[യമുന]], രാംഗംഗ തുടങ്ങിയ നദികൾ സദാ ജലസമൃദ്ധങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

വർഷപാദത്തിന്റെ തോത് നന്നെ ഉയർന്നതാണെങ്കിൽ പോലും ഹിമാലയ മേഖലയിലെ മലകളുടെ അടിവാരങ്ങളിലും വാതപ്രതിമുഖ വശങ്ങളിലും ഉയരംകുറഞ്ഞ പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ വളരുന്ന മേടുകളാണുള്ളത്.  ഇവ ഒന്നാംകിട മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു.  നിരപ്പും ജലലഭ്യതയുമുള്ള ഇടങ്ങളിൽ ഉഷ്ണകാലത്ത് [[നെല്ല്|നെല്ലും]] ശീതകാലത്ത് [[ഗോതമ്പ്|ഗോതമ്പും]] വിളയിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;
--&gt;
==== ഗംഗാസമതലം ====
{{main|ഗംഗാസമതലം}}
[[പ്രമാണം:River Ganges and tributaries.png|thumb|250px|ഗംഗാനദിയും പോഷകനദികളും]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഏറിയഭാഗവും [[സമതലം|സമതലമാണ്]]. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 300 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ നന്നേ വിരളമാണ്.  വടക്കരികിൽ [[ശിവാലിക്]] കുന്നുകളുടെ സാനുപ്രദേശത്തു മാത്രമാണ് 300 മീറ്ററിലേറെ ഉയരം കാണുന്നത്. [[ഗംഗാസമതലം|ഗംഗാതടം]] മേഖലയെ വടക്കുനിന്നു തെക്കോട്ട് ഭാഭർ, തെറായ്, എക്കൽസമതലം എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ വിഭജിക്കാവുന്നതാണ്. ഹിമാലയത്തിന്റെ സീമാന്ത മേഖലയിലുള്ള മലഞ്ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ചരൽ കലർന്ന മണ്ണും ഉരുളൻ കല്ലുകളും വീണ് നിരപ്പായ പ്രദേശമാണ് ഭാഭർ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.  ഇവിടത്തെ ശിലകൾ വെള്ളം ഊർന്നിറങ്ങുന്നതിനു പോന്ന ഘടനാവിശേഷം ഉള്ളവ ആകയാൽ മണ്ണിൽ ഈർപ്പം തങ്ങിനിൽക്കുന്നില്ല. ഈ പ്രദേശത്തെ ചെറുനദികൾ വരെ ജലംചോർന്ന് ലുപ്തങ്ങളായിക്കാണുന്നു.വെള്ളപ്പൊക്കകാലത്തു മാത്രമാണ് ഇവ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

ഭാഭർതടങ്ങളിൽ അടിഞ്ഞുതാഴുന്ന വെള്ളം തെക്ക് തെറായ് പ്രദേശത്ത് ഉറവകളായി ബഹിർഗമിക്കുന്നു.  ഒരു ആർട്ടീസിയൻ തടത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്.  ഭാഭർ ശരാശരി 34 കി.മീറ്ററും തെറായ് 80-90 കി. മീറ്ററും വീതിയിൽ വ്യാപിച്ചു കാണുന്നു.  ഉറവകളുടെ ബാഹുല്യം കൊണ്ടും ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പൊതുവേ തരിമണലോ പൂഴിയോ ആവുകയാലും തൊറായ് മേഖല ഒട്ടുമുക്കാലും ചതുപ്പുകളാണ്.  പൊതുവെ ഉൾ‌‌വരത കുറഞ്ഞ ആൽക്കലി മണ്ണാണുള്ളത്.  ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന പുൽ‌‌വർഗങ്ങളാണ് ചതുപ്പുകളിലെ നൈസർഗിക സസ്യജാലം.  ചളികെട്ടാത്തയിടങ്ങളിൽ നിബിഡമായ കുറ്റിക്കാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Indo-Gangetic Plain.jpg|left|thumb|250px|ഗംഗാതടത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹചിത്രം]]
തെറായ് ചതുപ്പുകളിലെ വെള്ളം ചോർത്തിക്കളഞ്ഞ് അവയെ കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറ്റുവാനുള്ള വ്യാപകമായ പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമായി വരുന്നു.   ഇത്തരമിടങ്ങളിൽ [[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], [[കരിമ്പ്]] എന്നിവയും [[ചണം|ചണവും]] സമൃദ്ധമായി വിളയുന്നു.  കഴിഞ്ഞ ചില വർഷങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനം കൊണ്ടുതന്നെ ചതുപ്പുകളുടെ വ്യാപ്തി വളരെയേറെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

തൊറയ്ക്കു തെക്കുള്ള [[ഗംഗ|ഗംഗാതടം]] ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ എക്കൽസമതലമാണ്.  പടിഞ്ഞാറരികിൽ ആരവല്ലീനിരകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളായ ചെങ്കൽക്കൂനകൾ കാണപ്പെടുന്നതൊഴിച്ചാൽ ഗംഗാതടത്തിന്റെ തെക്കെപകുതി തികച്ചും നിമ്നോന്നതരഹിതമാണെന്നു പറയാം.  പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിലെയോ അതിനു പിമ്പുള്ള ഘട്ടങ്ങളിലെയോ ശിലാപടലങ്ങൾക്കുപരി കനത്ത എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ അട്ടിയിട്ടിട്ടുള്ള സം‌‌രചനയാണ് ഈ സമതലത്തിലുള്ളത്.  ഗംഗാതടത്തിന്റെ പശ്ചിമാർദ്ധം വടക്കുനിന്നും തെക്കോട്ട് നേരിയ മട്ടിൽ ചായ്‌‌വുള്ളതാണ്; കിഴക്കേ പകുതിയിലെ ചായ്‌‌വ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറ്-തെക്കു കിഴക്കു ദിശയിലുമാണ്.  ഗംഗാ-യമുനാവ്യൂഹത്തിലെ നദികൾ ഈ മേഖലയെ പൂർണമായും ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഫലപുഷ്ടിയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഗംഗാതടം.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

==== ദക്ഷിണപീഠദേശം ====

വിന്ധ്യാപീഠദേശത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി ഗണിക്കാവുന്ന ഈ മേഖലയുടെ വടക്കതിര് പശ്ചിമാർധത്തിൽ യമുനയും പൂർ‌‌വാർധത്തിൽ യമുനാസംഗമത്തിനു ശേഷമുള്ള ഗംഗയും നിർണയിക്കുന്നു.  പ്രീ-കാംബ്രിയൻ കല്പത്തിലേതെന്ന് കരുതാവുന്ന സമുദ്രാന്തരിത-ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പിൽക്കാലത്തു നെടുനാൾ ശുഷ്കകാലാവസ്ഥയ്ക്കു വിധേയമായി ഉദ്ഭൂതമായിട്ടുള്ള ശിലാക്രമങ്ങളാണ് ഈ പീഠദേശത്തുള്ളത്.  ഈ മേഖലയുടെ ശരാശരി ഉയരം 300-450 മീറ്റർ ആണ്.  അപൂർ‌‌വമായി കയിം‌‌പൂർ, സോൺപാർ തുടങ്ങിയ കുന്നിൻ നിരകൾ 600 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിൽ എഴുന്നു കാണുന്നു.  പീഠദേശത്തിന്റെ ചായ്‌‌വ് പൊതുവേ വടക്കു കിഴക്കു ദിശയിലാണ്.  യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവ ഈ ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്.  ഈ മേഖലയുടെ കിഴക്കരികിൽ വലനപ്രക്രമത്തിന്റെ സൂചകങ്ങളായ അപനതികളും അഭിനദികളും ഒന്നിടവിട്ടു കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Ganges calling.jpg|right|float|250px|thumb|ഗംഗാനദി]]
പൊതുവേ മഴകുറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്ത് തുറസ്സായ കുറ്റിക്കാടുകളാണ് ഉള്ളത്.  ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ ശരിയായി വരുന്നു.  [[ഗോതമ്പ്]], [[ചോളം]] എന്നീ ധാന്യങ്ങളാണ് പ്രധാന വിളകൾ.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ 54 ജില്ലകളിൽ ഉത്തരകാശി, ചമോലി, പിതോറാഗഡ്, തേരീഗഢ്‌‌വാല്, ഗഢ്‌‌വാൽ, അൽമോറാ എന്നീ ജില്ലകളും നൈനീതാൾ, [[ഡെറാഡൂൺ]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ഭാഗങ്ങളും [[ചക്രാത|ചക്രാതയും]] [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിൽ]] പെടുന്നു.  തെക്കൻ ജില്ലകളായ ഝാൻസി, ജലാൻ, ഹമീദ്പൂർ, ബാന്ദ എന്നിവയും [[അലഹബാദ്]], മിർസാപൂർ, [[വരാണസി]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ദക്ഷിണഭാഗങ്ങളുമാണ് പീഠദേശം.  ബാക്കി ജില്ലകൾ എല്ലാം [[ഗംഗ|ഗംഗാതടത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

=== അപവാഹം ===
&lt;!--[[Image:Ganga Dashara, at Haridwar.jpg|left|thumb|[[ഗംഗ]] ഹരിദ്വാറിൽ]]--&gt;
[[ഗംഗ|ഗംഗയും]] മുഖ്യ പോഷകനദിയായ [[യമുന|യമുനയുമാണ്]] സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന പ്രധാനനദികൾ.  &lt;!--സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 5,611 മീ. ഉയരത്തിലുള്ള ഗംഗോത്രിയാണ് ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനം.--&gt; ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹരിദ്വാറിൽ വച്ച് ശിവാലിക് നിരകൾ മുറിച്ച് കടന്ന്, ഗംഗ, ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗംഗാസമതലത്തിലേക്കൊഴുകുന്നു. &lt;!-- അതിനു മുകളിൽ വച്ചുതന്നെ ധൗളി, പിണ്ടാർ, അളകനന്ദ, മന്ദാകിനി എന്നീ ചെറുനദികൾ ഗംഗയിൽ, ലയിക്കുന്നു.  ഈ ഭാഗത്ത് ഗംഗയ്ക്ക് [[ഭാഗീരഥി]] എന്നാണ് പേര്. --&gt; തെക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദി ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്നു. ഇടത്തുനിന്നുള്ള രാംഗംഗ, ഗോമതി, ഘാഘ്‌‌ര, രണ്ഡക് വലത്തുനിന്നുള്ള സോൺ, ടോൺസ്, [[യമുന]] എന്നിവയുമാണ് സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വച്ച് ഗംഗയുമായി ചേരുന്ന മറ്റു പോഷകനദികൾ.  ഘാഘ്‌‌രയുടെ സഹായക നദികളായ [[കാളി]] (ശാരദ), രാപ്തി എന്നിവയും യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ചംബൽ, സിന്ധ്, ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവയും ഉത്തർപ്രദേശിലെ അപവാഹക്രമത്തിൽ സാരമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു.

&lt;!--[[Image:Clock Tower, at Har-ki-Pauri, Haridwar.jpg||right|thumb|[[ഗംഗ|ഗംഗാനദി]] ഹരിദ്വാറിലൂടെ]]--&gt;
ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനത്തിനു അധികം അകലെയല്ലാതുള്ള യമുനാഹിമാനി (6317 മീ.) യിൽ നിന്നാണ് [[യമുന|യമുനാനദി]] യുടെ ഉദ്ഭവം.  [[സിന്ധു]], [[ബ്രഹ്മപുത്ര]] എന്നിവയെ പോലെ രാകേഷ്താൽ എന്ന തടാകത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച് കാരിയാല എന്ന പേരിൽ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലൂടെ]] ഒഴുകി എത്തുന്ന നദിയാണ് ഘാഘ്‌‌ര.  ഗൺഡക്കിന്റെ പ്രഭവവും ഹിമാലയത്തിന്റെ മറുപുറത്താണ്.   മേല്പറഞ്ഞവ കൂടാതെ ഗംഗാവ്യൂഹത്തിൽപ്പെട്ട കോസി, ഗൗള, സായി, [[കല്യാണി]] എന്നീ ചെറുനദികളും ഭാഗികമായി ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.  യമുന ഒഴിച്ച് വലത്തുനിന്നുള്ള പോഷകനദികളെല്ലാം [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാ]]-[[സത്പുര പർവതനിര|സത്പുരാ]] നിരകളിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.  ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ജലൗഘത്തിന്റെ പകുതിയിലധികം യമുനയുടെ പോഷകനദികളാണു വഹിക്കുന്നത്.  ഇവയിൽത്തന്നെ ചംബൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.  നർമദാതടത്തിനു വടക്കുള്ള ഒരു ഗിരിശൃംഗത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ചംബലും അതിന്റെ സഹായനദികളും ചേർന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കരികിലുള്ള ഉന്നതതടത്തിലെ നല്ലൊരുഭാഗം ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  സോൺ നദിയുടെ പ്രഭവം [[അമർകാണ്ടക്]] പർ‌‌വതത്തിൽ നിന്നാണ്.  ഗംഗയുടെ വലതു പാർശ്വത്തിലുള്ള ചന്ദ്രപ്രഭ, കർമനാശ, റിഹൻഡ്, ബേലൻ, ദാസൻ എന്നീ നദികളും ചെറുതെങ്കിലും പ്രാധാന്യം വഹിക്കുന്നവയാണ്.

[[പ്രമാണം:Head of Ganges Canal, Haridwar, 1894-1898.jpg|left|220px|thumb|1894-1898 കാലഘട്ടത്തിലെ ഹരിദ്വാർ]]
വേനൽക്കാലത്തുപോലും ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന നദികളിൽ ജലദൗർലഭ്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.  മഞ്ഞുരുകി ഒഴുകുന്നതുമൂലം കൊടിയവേനലിൽ വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാവുന്നതും സാധാരണമാണ്.  ഹിമാലയത്തിലെ മഴയുടെ തോത് വിന്ധ്യാ പീഠഭൂമിയിലേതിനെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലാണ്.  വിന്ധ്യനിൽ നിന്നുള്ള നദികളിലെ ജലാഗമനമാർഗ്ഗം അനിയമിതവും അനിശ്ചിതവുമായ കാലവർഷങ്ങളാൽ അവയിൽ ജലദൗർലഭ്യം സാധാരണമാണ്.

ഗംഗനദി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കേപ്പകുതിയിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്.  തന്മൂലം ഇടതുപാർശ്വത്തിലുള്ള നദികൾ നീളക്കൂടുതലുള്ളവയാണ്.  ജലസമൃദ്ധങ്ങളായ ഇവ ധാരാളം എക്കലും മണ്ണും വഹിച്ചുകൊണ്ടു വന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തടങ്ങളിൽ പലയിടത്തും വിസ്തൃതങ്ങളായ ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ കാണാം.  വെള്ളം വാർന്നു പോകുന്നതിനുള്ള  സൗകര്യങ്ങൾ ഈ മേഖലയിലൊട്ടാകെത്തന്നെ തികച്ചും അപര്യാപ്തമാണ്.

=== കാലാവസ്ഥ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ കാലാവസ്ഥയിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനങ്ങൾ വളരെയേറെ പ്രകടമായി കാണുന്നു.  മിക്കവാറും മിതോഷ്ണ മേഖലയിലാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിടപ്പ്;  എന്നാൽ കാലാവസ്ഥയുടെ പ്രാദേശികസ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നതിൽ  [[സമുദ്രം|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നുള്ള ഉയരം അത്യധികമായ സ്വാധീനത ചെലുത്തുന്നു.

[[പ്രമാണം:IIMLucknow.jpg|thumb|right|ഐ. ഐ. എം. [[ലക്നൗ]]]]
ഹിമാലയമേഖലയിൽ താഴ്വരകളിലൊഴികെ എല്ലായിടത്തും ശൈത്യ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡിസംബർ മുതൽ മാർച്ചു വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ മഞ്ഞുപെയ്യുന്നത് സാധാരണമാണ്.  സഹാരൻപൂർ മുതൽ ദെവോരിയവരെ നീളുന്ന [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലും]] സുഖകരമല്ലാത്ത തണുത്ത കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.  [[ഗംഗ|ഗംഗാസമതലത്തിൽ]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] അയനഗതിക്കൊപ്പം താപനിലയിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുണ്ടാവുന്ന സവിശേഷാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ മേഖലയിൽ [[ഏപ്രിൽ]] മുതൽ [[ജൂൺ]] വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ ലൂ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പടിഞ്ഞാറൻ ഉഷ്ണക്കാറ്റ് സാധാരണമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിലെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലകളിൽ ശീതകാലത്ത് അതിശൈത്യവും [[ആലിപ്പഴം|ആലിപ്പഴ]] വർഷവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.  തെക്കരികിലുള്ള കുന്നിൻ പുറങ്ങളും പീഠപ്രദേശങ്ങളും പൊതുവെ തരിശു ഭൂമിയാകയാൽ അവിടെ വേനൽക്കാലത്ത് ഉഷ്ണാധിക്യം ഉണ്ടാവുന്നു; എന്നാൽ രാത്രികാലങ്ങളിൽ സുഖപ്രദമായ അവസ്ഥയുമാണ്.  ഈ മേഖലയിൽ ശീതകാലത്ത് ശൈത്യത്തിന്റെ കാഠിന്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.&lt;ref name=''up weather''&gt;&quot;Uttar Pradesh weather&quot;. http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211173327/http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both |date=2008-12-11 }}. Retrieved 2008-09-27.&lt;/ref&gt;

പൊതുവെ നോക്കുമ്പോൾ വ്യതിരിക്തമായ മൂന്നു ഋതുക്കളാണുള്ളത്; ഒക്ടോബർ മുതൽ [[ഫെബ്രുവരി]] വരെയുള്ള ശൈത്യകാലം, [[മാർച്ച്]] മുതൽ [[ജൂൺ]] മധ്യം വരെയുള്ള ഉഷ്ണകാലം, മധ്യജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റമ്പർ വരെയുള്ള [[വർഷം|വർഷകാലം]].  സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും കൂടിയ ചൂടനുഭവപ്പെടുന്നത് ജാൻസി, [[ആഗ്ര]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞചൂട് ബാരെയിലി, റൂർക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലുമാണ്.

മഴയുടെ സിംഹഭാഗവും (83%) മൺസൂൺ വാതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.  ശൈത്യകാലത്തു വടക്കു പടിഞ്ഞാറുനിന്നെത്തുന്ന ചക്രവാതങ്ങളും അപൂർ‌‌വമായി മഴപെയ്യിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തോത് വടക്കു പടിഞ്ഞാറു ജില്ലകളിലൊഴിച്ചാൽ, നന്നെ അഗണ്യമാണ്.  ഹിമാലയമേഖലയിൽ 100-200 സെ.മീറ്ററും ഹിമാലയസാനുപ്രദേശത്ത് 100 സെന്റീമീറ്ററിലേറെയും ഗംഗാസമതലത്തിലെ പടിഞ്ഞാറെ പകുതിയിൽ 60-100 സെന്റീമീറ്ററും കിഴക്കരുകിൽ 100-120 സെ. മീറ്ററുമാണ് ശരാശരി വർഷപാതം.  വർഷപാതത്തിന്റെ നിരക്കിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനം ധാരാളമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളിലും ഏതാണ്ടു 100 സെ. മീറ്ററോളം മഴ പെയ്യുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ ശരാശരി വർഷപാതം, 94 സെ. മീറ്ററും മഴപെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളുടെ ശരാശരി എണ്ണം 45-ഉം ആണ്.  ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് നൈനിതാലിലും (269 സെ. മീ.) ഏറ്റവും കുറവ് (54.4 സെ. മീ.) [[മഥുര|മഥുരയയിലും]] ആണ്.
{{Weather box
|location = Uttar Pradesh
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan high C = 29.9
|Feb high C = 31.9
|Mar high C = 35.4
|Apr high C = 37.7
|May high C = 36.9
|Jun high C = 31.7
|Jul high C = 28.4
|Aug high C = 27.4
|Sep high C = 29.4
|Oct high C = 31.4
|Nov high C = 30.1
|Dec high C = 28.9
|year high C =
|Jan low C = 11.0
|Feb low C = 12.1
|Mar low C = 15.8
|Apr low C = 19.9
|May low C = 22.4
|Jun low C = 22.9
|Jul low C = 22.2
|Aug low C = 21.6
|Sep low C = 20.8
|Oct low C = 18.5
|Nov low C = 14.4
|Dec low C = 11.5
|year low C =
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 0
|Feb precipitation mm = 3
|Mar precipitation mm = 2
|Apr precipitation mm = 11
|May precipitation mm = 40
|Jun precipitation mm = 138
|Jul precipitation mm = 163
|Aug precipitation mm = 129
|Sep precipitation mm = 155
|Oct precipitation mm = 68
|Nov precipitation mm = 28
|Dec precipitation mm = 4
|year precipitation mm =
|Jan precipitation days = 0.1
|Feb precipitation days = 0.3
|Mar precipitation days = 0.3
|Apr precipitation days = 1.1
|May precipitation days = 3.3
|Jun precipitation days = 10.9
|Jul precipitation days = 17.0
|Aug precipitation days = 16.2
|Sep precipitation days = 10.9
|Oct precipitation days = 5.0
|Nov precipitation days = 2.4
|Dec precipitation days = 0.3
|Jan sun = 291.4
|Feb sun = 282.8
|Mar sun = 300.7
|Apr sun = 303.0
|May sun = 316.2
|Jun sun = 186.0
|Jul sun =  120.9
|Aug sun = 111.6
|Sep sun = 177.0
|Oct sun = 248.44
|Nov sun = 270.0
|Dec sun = 288.3
|year sun =
|source 1 =&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |title=Local Weather Report |publisher=Local Weather Report and Forecast Department |date=21 May 2012 |accessdate=18 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501134209/http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |archivedate=2012-05-01 }}&lt;/ref&gt;||date=June 2012
}}

[[File:Anandabodhi.jpg|thumb|alt=refer to adjacent text|Anandabodhi tree in Jetavana Monastery, [[Sravasti]]]]
[[File:Tropaeolum majus.jpg|thumb|right|alt=Tropaeolum majus|A hybrid nasturtium (''[[Tropaeolum majus]]'') showing nectar spur, found mainly in [[Hardoi district]]]]
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;&quot;|Average High and Low temperatures for various Uttar Pradesh Cities
|- style=&quot;background:#e5afaa; color:#000&quot;
| '''City'''
| '''Jan'''
| '''Feb'''
| '''Mar'''
| '''Apr'''
| '''May'''
| '''Jun'''
| '''Jul'''
| '''Aug'''
| '''Sep'''
| '''Oct'''
| '''Nov'''
| '''Dec'''
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
|[[Lucknow]]&lt;ref name=lucknowweather&gt;{{cite web|title=Weather Report &amp; Forecast for Lucknow|url=http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|publisher=India Meteorological Department|accessdate=5 October 2012|archive-date=2013-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208074134/http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 73/44
| 79/49
| 90/58
| 101/69
| 105/76
| 102/81
| 92/79
| 90/78
| 92/76
| 91/66
| 79/53
| 75/45
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Kanpur]]&lt;ref name=kanpurweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Kanpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202134824/http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 91/71
| 92/72
| 92/75
| 93/78
| 92/78
| 85/74
| 84/73
| 84/72
| 88/78
| 88/74
| 89/74
| 90/71
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Ghaziabad, Uttar Pradesh|Ghaziabad]]&lt;ref name=ghazForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Ghaziabad |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113174957/http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |archivedate=2013-11-13 }}&lt;/ref&gt;
| 70/45
| 73/50
| 84/59
| 97/70
| 102/79
| 100/82
| 93/81
| 91/79
| 93/75
| 91/66
| 82/55
| 73/46
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Allahabad]]&lt;ref name=AllahabadForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Allahabaad |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031015105/http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |archivedate=2012-10-31 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 81/52
| 92/62
| 103/73
| 108/80
| 104/83
| 93/79
| 91/78
| 92/77
| 92/69
| 86/57
| 77/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Agra]]&lt;ref name=agraweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Agra |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202135110/http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 72/45
| 75/51
| 90/60
| 101/72
| 107/80
| 105/84
| 95/79
| 91/78
| 93/76
| 93/67
| 85/55
| 75/47
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Varanasi]]&lt;ref name=varaweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Varanasi |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709160100/http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |archivedate=2012-07-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 80/52
| 92/61
| 102/72
| 106/80
| 102/83
| 92/79
| 91/794
| 91/77
| 90/69
| 85/57
| 76/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Gorakhpur]]&lt;ref name=gorweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Gorakhpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109193600/http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |archivedate=2010-01-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/49
| 80/53
| 91/72
| 103/77
| 99/79
| 92/78
| 91/78
| 91/76
| 91/70
| 85/59
| 76/51
| 76/49
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Bareilly]]&lt;ref name=bareiweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Bareilly |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120603055234/http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |archivedate=2012-06-03 }}&lt;/ref&gt;
| 71/47
| 77/57
| 88/60
| 99/70
| 105/77
| 102/81
| 93/79
| 91/78
| 92/76
| 90/67
| 83/56
| 74/48
|}&lt;/center&gt;

=== സസ്യജാലം ===
[[പ്രമാണം:La Martiniere3-Lucknow.jpg|left|thumb|ലാ മാർട്ടിനിയർ കോളേജ്]]
ഏതാണ്ട് ആയിരത്തോളം ഇനം [[സസ്യം|സസ്യങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.  നെടുനാളായുള്ള മനുഷ്യാതിക്രമം മൂലം നൈസർഗിക പ്രകൃതി പ്രായേണ നഷ്ടപ്രായമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നിരിക്കിലും മുന്നൂറിലധികം ഇനം വൃക്ഷങ്ങളും 400-ലേറെ ഇനം കുറ്റിച്ചെടികളും 100-ലധികം ഇനം വള്ളിച്ചെടികളും ഇപ്പോഴും സമൃദ്ധമായി കാണാം.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിലെ]] ഉന്നത പ്രദേശങ്ങളിൽ [[ചീർ]], [[ഫർ]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ദേവദാരു]], [[സുറായ്]], [[കയിൽ]] എന്നീ മരങ്ങളാണ് ധാരാളമായി ഉള്ളത്.  മലയടിവാരങ്ങളിൽ [[സാൽ]], [[അസ്ന]], [[തൂൺ]], [[ഹൽദു]], [[കാഞ്ജു]], [[ജാമുൻ]], [[ഖയെർ]], [[സെമുൽ]], [[ഗുട്ടൽ]] തുടങ്ങി നിരവധിയിനം വൃക്ഷങ്ങൾ കാണാം.  മുരടിച്ച വളർച്ചയുള്ള [[ബാബുൽ]] ആണ് സമതലപ്രദേശത്ത് ഏറ്റവും അധികം കാണപ്പെടുന്ന മരം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-19 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221193134/http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സംസ്ഥാനത്തെ ആർദ്ര-പത്രപാതി വനത്തിലെ ഏറ്റവും സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഉത്പന്നം സാൽമരത്തിന്റെ തടിയാണ്.  തടി ഉരുപ്പടികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റിനങ്ങൾ [[ചീർ]], [[ദേവദാരു]], [[സെമുൽ]], [[ഷീഷാം]], [[അസ്ന]], [[ബാബുൽ]], [[ഹൽദു]], [[സെയ്ൻ]], [[തൂൺ]], [[കാഞ്ജു]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ബ്ലൂപൈൻ]], [[ജാമുൻ]], [[തേക്ക്]], [[ഗൂട്ടൽ]] എന്നിവയാണ്.  [[ബീഡി|ബീഡിയില]], [[മുള]], [[ഖയെർ]], [[റിങ്ഗാൽ]], [[ചൂരൽ]] തുടങ്ങിയവയും വനോത്പന്നങ്ങളായി വളർത്തിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |title=aegyptica |publisher=Bsienvis.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506192204/http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജന്തുജാലം ===

വന്യമൃഗങ്ങളിൽ [[കടുവ]], [[പുള്ളിപ്പുലി]], ഹിമക്കരടി എന്നീ ഹിംസ്രജന്തുക്കളും വിവിധയിനം കലമാനുകളും ഇതര ഹരിണ വർഗ്ഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു; കറുപ്പും തവിട്ടും നിറത്തിലുള്ള [[കരടി|കരടികൾ]], കഴുതപ്പുലി, കാട്ടാട്, [[ആന]], കാട്ടുനായ്, [[ചീങ്കണ്ണി]], പെരുമ്പാമ്പ് തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളും ധാരാളമായുണ്ട്.  പക്ഷിവർഗം പൊതുവെ കുറവാണ്;  [[കാട്ടുകോഴി]], വാൻ‌‌കോഴി, തിത്തിരിപ്പക്ഷി, [[വാത്ത]], കാട്ടുതാറാവ്, പുള്ള്, മാടപ്രാവ്, [[കൊക്ക്]] തുടങ്ങിയവ സാമാന്യമായ തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ നദികളിലും ജലാശയങ്ങളിലും നിന്ന് ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ 75-ലേറെയിനം [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളും]] പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/environment/205.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114124254/http://boloji.com/environment/205.htm |date=2010-01-14 }} Bygone Communities Faced Ire of the River by VK Joshi&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ഭൂമിശാസ്ത്രം==
[[File:Uttar Pradesh administrative divisions.svg|right|thumb|200px|alt=&quot;Administrative Divisions&quot;|[[Divisions of Uttar Pradesh]]]]

===അതിരുകൾ===

ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഡെൽഹി എന്നീ എന്നീ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനവും നേപ്പാൾ  നേപ്പാൾ രാജ്യവും വടക്കൻ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു,  കിഴക്ക് ബിഹാർ, ഝാർഖണ്ഡ്, തെക്ക് ചത്തീസ്‍ഗഡ്, മധ്യപ്രദേശ് പടിഞ്ഞാറ് രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന എന്നിവയാണ് മറ്റ് അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങൾ. 243,290 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (93,933 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 7.33% ആണ്. ഇന്ത്യയുടെ നാലാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.

==={{anchor|Constituent regions}}{{anchor|Regions and cities}}മേഖലകൾ, ജില്ലകൾ, പട്ടണങ്ങൾ===
{{Main article|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭരണ മേഖലകൾ|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജില്ലകൾ}}
:ഇതും കാണുക: [[പടിഞ്ഞാറൻ ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശ്|മദ്ധ്യ ഉത്തർപ്രദേശ്]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ 75 ജില്ലകളെ താഴെ പറയും പ്രകാരം 18 ഭരണമേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.:&lt;ref name=divisions&gt;{{cite web|title=State division of Uttar Pradesh |url=http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |publisher=Government of India |accessdate=22 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510202421/http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |archivedate=10 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;margin-left:30px&quot;
{{col-begin}}
{{col-break|width=57%}}
{{ordered list|start=1
|[[Saharanpur division|Saharanpur]]
|[[Moradabad division|Moradabad]]
|[[Bareilly division|Bareilly]]
|[[Lucknow division|Lucknow]]
|[[Devipatan division|Devipatan]]
|[[Basti division|Basti]]
|[[Gorakhpur division|Gorakhpur]]
|[[Meerut division|Meerut]]
|[[Aligarh division|Aligarh]]
}}
{{col-break}}
{{ordered list|start=10
|[[Agra division|Agra]]
|[[Kanpur division|Kanpur]]
|[[Faizabad division|Faizabad]]
|[[Azamgarh division|Azamgarh]]
|[[Jhansi division|Jhansi]]
|[[Chitrakoot division|Chitrakoot]]
|[[Allahabad division|Allahabad]]
|[[Varanasi division|Varanasi]]
|[[Mirzapur division|Mirzapur]]|
}}
{{Col-end}}
|}

== ജനങ്ങൾ ==
===ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ===
ഉത്തർ‌പ്രദേശിലെ പാചക, ഭക്ഷണരീതിയാണ് ഉത്തർപ്രദേശി ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തർപ്രദേശി പാചകരീതി ( (Cuisine of Uttar Pradesh (Hindi: उत्तर प्रदेश का खाना, Urdu: اتر پردیش کا کھانا) എന്നു പറയുന്നത്.
====ജനപ്രിയവിഭവങ്ങൾ (सब्ज़ी سبزی)====
*സ്മീൻ ദോസ് മച്ച്‌ലി ( Zamin Doz Macchli -fish stuffed with spices and sealed in earthenwre case which is then cooked for 8 hours)  
* മുർഗ് മുസല്ലം (Murg Mussallam - whole chicken with variety of spices)   
* ലഖ്‌നൗവി [[Biryani|ബിരിയാണി]] (slightly fried Rice preparation with mutton)    
*ദം [[okra|ഭിണ്ഡി]] (Fried whole okra stuffed with spiced potato filling)  
*ഗോബി മുസല്ലം  
*സുൽതാനി ദാൽ
*റിസാല 
*[[Shami Kabab|ഷമ്മി കബാബ്]] (includes tangy green mango)
*[[Palak Paneer|പാലക് പനീർ]]  
*കകോരി [[Kabab|കബാബ്]] (similar to Seekh Kabab)  
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Kabab|കബാബ്]] (skewered boneless mutton) 
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Paneer|പനീർ]] (similar to Paneer Makhani or butter paneer(Indian cheese))  
*[[Samosa|സമോസ]]  
*ഷാബ് ദേഗ് (a winter dish, turnips and mutton balls with saffron) 
*പനീർ പകോട 
*[[Kofta|കോഫ്ത]] 
*തെഹ്‌രി (vegetarian rice dish with spices and mixed vegetables that popular amongst Hindus)
*[[Korma|കോർമ]]   
*[[Kachori|കച്ചോടീ]]      
*[[Pakora|പകോട]]    
*[[Raita|റൈത]]
*[[Nahari|നഹരി]]
*[[Çorba|ശോർബ]] (soup) &lt;ref&gt;{{cite web|first=uponline|last=link|title=uponline|url=http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|accessdate=31 ജൂലൈ 2010|archive-date=2009-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090606051637/http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
====പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങൾ (मिठाई دسر)====
*[[Gujia|ഗുജിയ]] (like a samosa though filled with sweetened thickened milk (khoya))
*[[Gulab Jamun|ഗുലാബ് ജാമുൻ]]  
*[[Kheer|ഖീർ]]   
*[[Kulfi|കുൾഫി]]  
*[[Halwa|ഹൽ‌‌വ]] (sweet pudding)
*[[Sheer Qorma|ശീർ ഖോർമ]]  
*[[Ghewar|ഘെവാർ]]
*[[Imarti|ഇമാർതി]]
*[[Petha|പേട]]

====ജനപ്രിയ പാനീയങ്ങൾ (शरबत شربات)====
പലതരം ശർബതുകൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വ്യാപകമായി ജനപ്രിയമുള്ളവയാണ്‌
*[[Sharbat|ഗുരാഹി ശർബത്]] (hibiscus)   
*[[Sharbat|ലെമൺ ശർബത്]]   
*[[Sharbat|റോസ് ശർബത്]]
*[[Khas ka Sharbat|ഖാസ് ക ശർബത്]]

====മറ്റ് ചില പാനീയങ്ങൾ====
*[[Lassi|ലസ്സി]] 
*[[Rayta|റായ്ത]]  
*[[റൂഹഫ്‌സ|റു-അഫ്‌സ]] (rose water beverage)

=== ജനവിതരണം ===
[[പ്രമാണം:AGRA TDI MALL.jpg|thumb|right|ആഗ്രയിലെ ഒരു ഷൊപ്പിംഗ് മാൾ.]]
1971-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലെ [[ജനസംഖ്യ]] 8,88,41,144 ആയിരുന്നു.  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഉദ്ദേശം ആറിലൊന്നാണിത്.  ജനസാന്ദ്രത ച. കി. മീറ്ററിന് 300.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 4,70,16,421 പേർ പുരുഷന്മാരാണ്.  സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം 909:1000 ആയിരുന്നു.  പിന്നിട്ട ദശവർഷത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ജനസംഖ്യയിൽ 19.73% വർദ്ധനവുണ്ടായി.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനസംഖ്യയിൽ നഗരവാസികളായിട്ടുള്ളത് 1,23,68,487 പേർ (14%) മാത്രമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് മൊത്തം 293 പട്ടണങ്ങളുണ്ട്.  ഇവയിൽ 22 എണ്ണം ഒരു ലക്ഷത്തിലേറെ [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുള്ള]] വൻ നഗരങ്ങളാണ്; ലഖ്നൗ, [[കാൺപൂർ]], [[ആഗ്ര]], അലഹാബാദ്, [[വാരാണസി]], മൊറാദാബാദ്, രാമ്‌‌പൂർ, ബാരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, [[ഡെറാഡൂൺ]], സഹാറൻപൂർ, [[മീററ്റ്]], [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], ഝാൻസി, ഗോരഖ്പൂർ, മിർസാപൂർ, ഫിറോസാബാദ്, ഘാസിയാബാദ്, മുസാഫർനഗർ, ഫറൂഖാബാദ്, ഫൈസാബാദ്.  ജനങ്ങളിൽ 32.2% മാത്രമാണ് ധനാഗമപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.  ഇവരുടെ മൊത്തം സംഖ്യ 2,84,16,871 ആണ്.  ഇവരിൽ 1,59,10,591 പേർ കർഷകരും 54,97,317 പേർ സ്വന്തമായി ഭൂമിയില്ലാത്ത കൃഷിപ്പണിക്കാരും ആണ്.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] സാക്ഷരതാശതമാനം 21.64 ആണ്.&lt;ref name=&quot;Census Population&quot;&gt;{{cite web|url=http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|title=Census Population|work=Census of India|publisher=Ministry of Finance India|accessdate=2008-12-18|format=PDF|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== മതങ്ങൾ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 2011 സെൻസസ് പ്രകാരം 79.73% [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളും]] 19.31% [[മുസ്ലീം|മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്]]. 
[[സിഖ്|സിഖുകാർ]] 0.30%, [[ക്രിസ്തു|ക്രൈസ്തവർ]] 0.18, ജൈനർ 0.11%, [[ബുദ്ധൻ|ബൗദ്ധർ]] &lt;0.1% മതക്കാരുമാണ്.
&lt;ref&gt;[http://www.census2011.co.in/data/religion/state/9-uttar-pradesh.html]&lt;/ref&gt;

=== ഭാഷകൾ ===
[[പ്രമാണം:Sabmall.jpg|thumb|സബ്മാൾ നോയിഡാ, യു.പി..]]
ഇന്ത്യയിലെ ലിംഗ്വിസ്റ്റിക് സർ‌‌വേപ്രകാരം ഉത്തർ‌‌പ്രദേശിനെ നാലു ഭാഷാപ്രവിശ്യകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്;  മധ്യ പഹാഡി, പശ്ചിമ ഹിന്ദി, പൂർ‌‌വ ഹിന്ദി, ബീഹാറി, ഹിമാലയ പ്രാന്തങ്ങളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കുമാവോനി, ഗഢ്‌‌വാലി, ജാൻസാരി എന്നിവയും താരുവർഗ്ക്കാരുടേതായ താരുവുമാണ് മധ്യ പഹാഡി വിഭാഗത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള [[ഭാഷ|ഭാഷകള്]]‍.  പശ്ചിമ ഹിന്ദിയുടെ വകഭേദങ്ങളായ ഹിന്ദി, ഉർദു, വ്രജ്ഭാഷ എന്നിവയിലൊന്നു സംസാരിക്കുന്നവരാണ് [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും.  പൂർ‌‌വഹിന്ദി പ്രദേശത്തും ഏറിയകൂറും ജനങ്ങൾ ഹിന്ദി, ഉർദു എന്നീ ഭാഷക്കാരാണ്.  കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറി]] വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട ഭോജ്പുരിക്ക് വമ്പിച്ച പ്രചാരമുണ്ട്; സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള ഭാഷാക്രമം [[ഹിന്ദി]] (81.23%), [[ഉർദു]] (10.50%), ഭോജ്പുരി (4.24%), ഗഡ്‌‌വാലി (1.42%), കുമാവോനി (1.36%), [[പഞ്ചാബി]] (0.55%), അവധി (0.15%), [[ബംഗാളി]] (0.15%), [[സിന്ധി]] (0.09%), ജൻസാരി (0.06%) എന്നിങ്ങനെയാണ്.  ഇതര മേഖലകളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലേക്കു കുടിയേറിയിട്ടുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഭാഷാക്രമത്തിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ടു വ്യക്തമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |title=Uttar Pradesh Legislature |publisher=Uplegassembly.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619093010/http://www.uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
{{main|ഉത്തർ‌പ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം}}
പ്രാക്കാലത്ത് മധ്യദേശം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മേഖലയാണ് ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശ്.  തന്ത്ര പ്രധാനമായ സ്ഥാനം‌‌മൂലം ഉത്തരേന്ത്യയുടെ ചരിത്രവുമായി ഈ പ്രദേശത്തിന് അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്.  മിർസാപൂർ, ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നു കണ്ടെടുത്ത [[ചരിത്രം|ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പൗരാണികത്വത്തിലേക്കു വെളിച്ചം വീശുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6VBC-4RDBF9D-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=cfe56179857e3ff5e1dc510af6ba97d2 Quaternary Science Reviews:Volume 27, Issues 3-4, February 2008, Pages 391-410]&lt;/ref&gt; 

=== വൈദികകാലം ===
[[പ്രമാണം:DND Flyway.jpg|thumb|right|എക്സ്പ്രസ്സ്‌‌വേ]]
ഋഗ്‌‌വേദകാലം മുതൽ മാത്രമേ ഏതാണ്ട് സുവ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ഈ പ്രദേശത്തെ സംബന്ധിച്ച് ലഭിക്കുന്നുള്ളു.  സപ്തസിന്ധു (ആധുനിക [[പഞ്ചാബ്]]) വിൽ കുടിയേറിയ [[ആര്യൻ|ആര്യന്മാർ]] ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങി [[ആര്യൻ|ആര്യസംസ്കാരം]] [[സരസ്വതി]]-[[ഗംഗ]] നദികൾക്കിടയിലുള്ള ഭൂഭാഗത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു.  തുടർന്നുള്ള ചരിത്രത്തെപ്പറ്റി വ്യക്തമായ രേഖകളില്ല;  [[പുരാണം|പുരാണങ്ങൾ]] അവ്യക്തമായ ഒരു ചിത്രമാണ് നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.thamesandhudsonusa.com/web/ humanPast/summaries/ch14.html Chapter 14 - South Asia: From Early Villages to Buddhism]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

എന്നാൽ ബി. സി. 6 ആം ശതകത്തോടെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.  മേധാവിത്വത്തിനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചിരുന്ന നിരവധി മഹാജനപഥങ്ങൾ (രാജ്യങ്ങൾ) ഇക്കാലത്ത് രൂപംകൊണ്ടിരുന്നു.  [[കുരു]], [[പാഞ്ചാലം]], [[ശൂരസേനം]], [[വത്സം]], [[കോസലം]], [[മല്ലം]], [[കാശി]], [[ചേതി]], [[അംഗം]], [[മഗധ]], [[വ്രിജി]], [[മത്സ്യം]], [[അശ്മകം]], [[അവന്തി]], [[ഗാന്‌‌ധാരം]], [[കാബോജം]] എന്നിവയായിരുന്നു ജനപഥങ്ങൾ.  ഇതിൽ ആദ്യത്തെ എട്ടെണ്ണം മാത്രമേ ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടിരുന്നുള്ളു.  ഇവയ്ക്കുപുറമേ [[കപിലവസ്തു|കപിലവസ്തുവിലെ]] ശാക്യന്മാർ, ശുംശുമാർഗിരിയിലെ ഭഗന്മാർ, പവ്വയിലെ മല്ലന്മാർ, കുഷിനാരന്മാർ എന്നിവരും ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. ശക്തിയേറിയ ജനപഥങ്ങൾ മറ്റുള്ളവയെ ആക്രമിച്ചുപോന്നു;  കോസലം കാശിയും, അവന്തി വത്സവും കീഴടക്കി.  പിന്നീട് മഗധ കോസലവും അവന്തിയും കീഴടക്കി ഏറ്റവും പ്രബലമായിത്തീർന്നു.  ഹരിയങ്ക, ശിശുനാഗ, നന്ദ രാജവംശങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ [[മഗധ|മഗധരാജ്യം]] ഭരിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=W6zQHNavWlsC&amp;pg=PA263&amp;lpg=PA263&amp;dq=Sarai+Nahar+Rai+Mahagara+Uttar+Pradesh+Mesolithic/Microlithic&amp;source=bl&amp;ots=E2La8G_-3Y&amp;sig=RKkiPzkeUuoDUEhEMukwCc4z3YE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=3&amp;ct=result#PPA262,M1 God-apes and Fossil Men By Kenneth A. R. Kennedy]&lt;/ref&gt;

=== രാജവംശങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|thumb|left|വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം]]
നന്ദവംശം ബി. സി. 333 മുതൽ 321 വരെ [[മഗധ|മഗധയിൽ]] ആധിപത്യം നിലനിറുത്തിയിരുന്നു.  ഇന്നത്തെ [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബും]], ഒരു പക്ഷേ [[ബംഗാൾ|ബംഗാളും]] ഒഴികെയുള്ള ഉത്തരേന്ത്യ മുഴുവൻ നന്ദരാജാക്കന്മാരുടെ അധീനതയിലായിരുന്നു.  ഇക്കാലത്താണ് (ബി. സി. 326) [[അലക്സാണ്ടർ]] [[ഇന്ത്യ]] ആക്രമിച്ചത്.  മഗധരാജ്യത്തിലെ നന്ദന്മാരെ ഭയന്നാണ് അലക്സാണ്ടർ മടങ്ങിപ്പോയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.  എന്നാൽ വളരെ കഴിയുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ (ബി. സി. 323) അവർ [[ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യൻ|ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യന്]] അടിയറവു പറയേണ്ടിവന്നു.  [[ചന്ദ്രഗുപ്തൻ]], [[ബിന്ദുസാരൻ]], [[അശോകൻ]] എന്നീ ഭരണകർത്താക്കളുടെ കാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് ശാന്തിയുടേയും സമൃദ്ധിയുടേയും കേളീരംഗമായിരുന്നു.  [[അശോകൻ|അശോകശാസനങ്ങൾ]], [[അശോകൻ|അശോകസ്തംഭങ്ങൾ]] എന്നിവ ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായുള്ള സാരാനാഥ്, [[അലഹബാദ്]], [[മീററ്റ്]], കൗശാംബി, ശങ്കീസ, കാൽസി, ബസ്തി, മിർസാപൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  അശോകനുശേഷം മഗധയ്ക്ക് ബലക്ഷയം നേരിട്ടു.  അവസാന രാജാവായ [[ബൃഹദ്രഥൻ|ബൃഹദ്രഥമൗര്യനെ]] ബി. സി. 185-ൽ പുഷ്യമിത്രസുംഗൻ വധിച്ചു.

പുഷ്യമിത്രൻ മഗധരാജ്യത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പു നഷ്ടപ്പെടാതെ സൂക്ഷിച്ചു ഇൻഡൊ-ബക്ട്രിയൻ രാജാവായ ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ആക്രമണത്തെ ഇദ്ദേഹം ചെറുത്തു; [[അയോധ്യ|അയോധ്യയ്ക്കു]] നേരെയുള്ള മറ്റൊരാക്രമണം തെക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഒരു യുദ്ധത്തിൽ പുഷ്യമിത്രന്റെ പൗത്രനായ വസുമിത്രൻ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബാക്രിയന്മാർ പിൻ‌‌വാങ്ങിയെങ്കിലും അവർ കൈവശപ്പെടുത്തിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ സിയാൽക്കോട് തലസ്ഥാനമാക്കി ഭരണം തുടങ്ങി.  ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ഭരണം ബി. സി. 145 വരെ നിലനിന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.ias.ac.in/jbiosci/nov2001/491.pdf Prehistoric human colonization of India by V N MISRA]&lt;/ref&gt;

സുംഗവംശത്തിനു ശേഷം കണ്വവംശം മഗധയിൽ അധികാരമേറ്റു;  അവസാനത്തെ സുംഗരാജാവായ് ദേവഭൂതിയെ വധിച്ചിട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സചിവനായ വസുദേവൻ ബി. സി. 73-ൽ കണ്വവംശം സ്ഥാപിച്ചത്.  45 വർഷം ഭരണം നടത്തിയ കണ്വവംശത്തെ ബി. സി. 28-ൽ ആന്ധ്ര (ശാതവാഹന) രാജവംശ സ്ഥാപകനായ സിമുകൻ തുടച്ചുനീക്കി.  കണ്വവംശത്തിന്റെ അധികാരപരിധി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും മിത്ര എന്ന വാക്കിലവസാനിക്കുന്ന നാണയങ്ങളും ശിലാലിഖിതങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്.  അതിനാൽ ബി.സി. ഒന്നാം ശതകത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് മുഴുവൻ സുംഗവംശത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നതായി അനുമാനിക്കാം.

തുടർന്ന് സിതിയന്മാർ, പാർഥിയന്മാർ, കുഷാനന്മാർ എന്നീ വിദേശീയർ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആക്രമണം നടത്തി.  കുഷാനവംശത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത രാജാവായ കനിഷ്കന്റെ നാണയങ്ങൾ, ശിലാലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഏറിയഭാഗവും കുഷാനസാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നതായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.  അക്കാലത്ത് [[മഥുര]] ഒരു വലിയ കലാകേന്ദ്രമായിരുന്നു.

[[പ്രമാണം:Varanasiganga.jpg|right|thumb|250px|വാരാണസി.]]
എ. ഡി. 4-ം ശതകത്തിൽ [[ഗുപ്തസാമ്രാജ്യം|ഗുപ്തസാമ്രാജ്യസ്ഥാപനത്തോടെ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] രാഷ്ട്രീയൈക്യം മൗര്യകാലത്തെന്നപോലെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.  തുടർന്നുള്ള രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ രാജ്യത്തിലെ പൊതുവായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിനുണ്ടായി.  ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ ഛിദ്രവാസനകൾ വീണ്ടും തലപൊക്കി.  ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഗണ്യമായ ഭാഗത്ത് അധികാരം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന  കനൗജിലെ മൗഖാരികൾ മാളവത്തിലെ ഗുപ്തന്മാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.  മൗഖാരിരാജാവായ ഗ്രഹവർമനെ എ. ഡി. 606-ൽ മാളവരാജാവായ ദേവഗുപ്തൻ വധിച്ചപ്പോൾ, മൗഖാരികൾ കനൗജിന്റെ ഭരണം ഗ്രഹവർമന്റെ സ്യാലനായ ഹർഷനെ (സ്ഥാനേശ്വർ അഥവാ [[താനേശ്വർ]]) ഹർഷനെ ഏൽപ്പിച്ചു.  ഹർഷനുശേഷം ഉത്തർപ്രദേശ് മേഖല വീണ്ടും അരക്ഷിതാവസ്ഥയുടെ രംഗമായി മാറി.  ഇക്കാലത്തെ [[ചരിത്രം]] ആകെക്കൂടി അവ്യവസ്ഥിതമാണ്.

എ. ഡി. 9-ഉം 10-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഗുർചര-പ്രതിഹാരന്മാർ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ പ്രബലരായി;  11-ം ശതകത്തിന്റെ  മുഹമ്മദ് ഗസ്നിയുടെ ആക്രമണം വരെ ഈ നില തുടർന്നു.  പ്രതിഹാരന്മാരുടെ തിരോധാനം ഉത്തർപ്രദേശിൽ രാഷ്ട്രീയാസ്വാസ്ഥ്യങ്ങൾക്കും അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്കും വഴിയൊരുക്കി.  ഇക്കാലത്ത് ഗഹർ‌‌വന്മാർ രംഗപ്രവേശം ചെയ്തു.  രാജ്യത്ത് ക്രമവും ഐശ്വര്യവും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.  ഈ രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ ഗോവിന്ദ്ചന്ദ്രനും (1104-54) ജയചന്ദ്രനും (1170-93) ആയിരുന്നു.  [[മുഹമ്മദ് ഗോറി|മുഹമ്മദ് ഗോറിയുമായുള്ള]] യുദ്ധത്തിൽ ചമാനരാജാവായിരുന്ന പൃഥ്വീരാജൻ III-നെ സഹായിക്കാൻ ജയചന്ദ്രൻ വിസമ്മതിച്ചു 1192-ലെ ടെറയിൽ യുദ്ധത്തിൽ പൃഥ്വിരാജൻ തോല്പിക്കപ്പെട്ടു;  തുടർന്ന് ജയചന്ദ്രനും മീററ്റ്, അലിഗഡ്, അശ്നി, കനൗജ്, വാരാണസി എന്നീ ജനപദങ്ങളും ഗോറിക്കു കീഴടങ്ങി.&lt;ref&gt;[http://www.bharatonline.com/uttar-pradesh/history.html#]&lt;/ref&gt;

=== മുസ്ലീം വാഴ്ച്ചക്കാലം ===
[[പ്രമാണം:Jama Masjid, Delhi, watercolour, 1852.jpg|thumb|ഡൽഹിയിലെ ഒരു മുസ്ലിം വാസസ്ഥലം ചിത്രകാരന്റെ കണ്ണിൽ (1852).]]
1206-ൽ ഗോറിയുടെ ലഫ്റ്റനന്റായിരുന്ന കുത്ബുദ്ദീൻ ഐബക്ക് [[ഡൽഹി]] കേന്ദ്രമാക്കി അടിമവംശം സ്ഥാപിച്ചു;  തുടർന്ന് ഖിൽജി, തുഗ്ലക് വംശങ്ങൾ അധികാരത്തിൽ വന്നു.  ഡൽഹി [[സുൽത്താൻ|സുൽത്താൻ‌‌ന്മാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് അവരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.  13- ഉം 14-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം ആക്രമണത്തിന്റെയും അതിനെ വീരോചിതം നേരിട്ടതിന്റെയും [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസമാണ്]].  തുഗ്ലക്‌‌വംശം ക്രമേണ ശിഥിലമാവുകയും 1394-ൽ ജാൻപൂർ കേന്ദ്രമാക്കി മുഹമ്മദ് തുഗ്ലക്കിന്റെ  ഗവർണറായിരുന്ന മാലിക് സർ‌‌വർ ഖ്വജാ ജഹാൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.faqs.org/minorities/South-Asia/Muslims-of-India.html Muslims of India]&lt;/ref&gt;

1398-ൽ [[തിമൂർ]] ഇന്ത്യ ആക്രമിച്ചു.  [[ഡൽഹി]], [[പഞ്ചാബ്]], [[മീററ്റ്]], ഹരിദ്വാർ, കാതെഹാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ കെടുതികൾ അനുഭവപ്പെട്ടു.

1414 മുതൽ 1526 വരെ സയ്യിദ്-ലോദി വംശങ്ങൾ ഡൽഹി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചു ലോദിവംശക്കാലത്ത് 1478-ൽ ജൻപൂർ വീണ്ടും ഡൽഹിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.  സിക്കന്ദർ ലോദിയുടെ കാലത്ത് [[ആഗ്ര|ആഗ്രയെ]] ഉപതലസ്ഥാനമായി ഉയർത്തിയത് ചരിത്രത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Sturrock, J.,South Canara and Madras District Manual (2 vols., Madras, 1894-1895)&lt;/ref&gt;, 

[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007 (2).jpg|thumb|left|[[വാരണാസി|വാരണാസിയിലെ]] ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
1526-ൽ ബാബർ ഇബ്രാഹിം ലോദിയെ പാനിപ്പത് യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ആഗ്ര കൈവശപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.  എതിർത്തുനിൽപ്പിനു ശേഷം സംബൽ, ജാൻപൂർ, ഘാസിപൂർ, കാല്പി, കനൗജ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും [[ബാബർ|ബാബറിനു]] കീഴടങ്ങി.  അങ്ങനെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] മുഗൾ‌‌വംശത്തിനു തുടക്കമിട്ടു.  ബാബറിനുശേഷം ഭരണമേറ്റ [[ഹുമയൂൺ|ഹുമായൂണിനെ]] [[ഷേർഷാ]] അധികാരഭ്രഷ്ടനാക്കി ഷേർഷായുടെ മരണശേഷം വീണ്ടും ഹുമയൂൺ സിംഹാസനം കരസ്ഥമാക്കി. ഹുമയൂണിന്റെ പുത്രനായ [[അക്ബർ|അക്ബറിന്റെ]] മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനികളായ തോഡർമൽ, [[ബീർബൽ]] എന്നിവർ ഉത്തർപ്രദേശുകാർ ആയിരുന്നു.

ഔറംഗസീബിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മുഗൾഭരണവുമായി ഇടയുകയും, ബുന്ദേലാ നേതാവ് ഛത്രസാലൻ, പേഷ്വ ബാജിറവുവിന്റെ സഹായം തേടുകയും ചെയ്തു.  ഈ സഹായത്തിനു പ്രതിഫലമെന്നോണം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ ഏതാനും ഭാഗങ്ങൾ പേഷ്വയ്ക്കു വിട്ടുകൊടുക്കുവാൻ അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു.  അങ്ങനെ ഉത്തർപ്രദേശിൽ മറാത്താ ശക്തിക്കു പ്രവേശം ലഭിച്ചു.  1732-ൽ അവധ് ഗർണറായ സാദത്ത്ഖാൻ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://india_resource.tripod.com/islam.html |title=Islam and the sub-continent - appraising its impact |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209030754/india_resource.tripod.com/islam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യം ===

ഷുജാ ഉദ് ദൗലയുടെ ഭരണകാലത്ത് (1754-75) [[അവധ്]] ബ്രിട്ടിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാകമ്പനിയുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.  1764-ലെ ബക്സാർ യുദ്ധത്തിൽ ഷുജാ ഉദ് ദൗലയെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബ്രിട്ടിഷ് സമ്പർക്കം മൂലം അവധിന് നിരവധി പ്രദേശങ്ങൽ പല സന്ദർഭങ്ങളിലായി നഷ്ടപ്പെട്ടു.

അവധിലെ നവാബുമാരും ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുള്ള ബന്ധം ചരിത്രത്തിലെ ദുഃഖകരമായ ഒരധ്യായമാണ്;  ഒരുവശത്ത് ബലഹീനതയുടെയും മറുവശത്ത് ശക്തിയുടെയും വിശ്വാസവഞ്ചനയുടെയും ചരിത്രമാണത്.  1856-ൽ അവധ് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർക്കപ്പെട്ടു;  1857-ലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധസമരത്തിന്റെ പ്രധാനകാരണങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഈ നടപടിയായിരുന്നു.  വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ (ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്) ഈ സമരത്തിൽ മഹത്തായ ഒരു പങ്കുവഹിച്ചു.  1877-ൽ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസ്കളും അവധും സംയോജിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി; ആഗ്ര-അവധ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ എന്നപേരിൽ ഇതറിയപ്പെട്ടു.  1902-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ആഗ്രാ-അവധ് സം‌‌യുക്ത പ്രോവിൻസുകൾ എന്നാക്കിമാറ്റി.  1921-ൽ ഇത് ഒരു ഗവർണറുടെ കീഴിലാക്കി; ലക്നൗ തലസ്ഥാനമായി.  1937-ൽ സം‌‌യുക്ത സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ഇതിന്റെ പേർ വീണ്ടും ചുരുക്കുകയുണ്ടായി.  1950 ജനുവരി 12-നു ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന ആധുനികനാമം ഈ പ്രദേശത്തിനു നൽകപ്പെട്ടു.  1950 ജനുവരി 26-ൽ നിലവിൽ‌‌വന്ന ഭരണഘടന പ്രകാരം ഉത്തർപ്രദേശിന് ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിലെ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനപദവി]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;* [http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#Bibliography British Ruled India (1757-1947) Bibliography of Books Articles and Dissertations Concentrating on 1914-1947]
&lt;/ref&gt;

== സമ്പദ്‌‌വ്യവസ്ഥ ==

=== കൃഷി ===
{{main|കൃഷി}}

[[പ്രമാണം:Rishikesh view across bridge.jpg|right|200px|thumb|ലക്ഷ്മൺ ജൂല, ഋഷികേശ്.]]

കാർഷികപ്രധാനമായ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.  ഇവിടത്തെ ആളുകളിൽ മുക്കാൽ‌‌ പങ്കും കാർഷികവൃത്തിലാണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ പകുതിയിലേറെ കാർഷികാദായത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ചുവരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതി 2,54,71,000 ഹെക്ടർ ആണ്;  ഇതിൽ 83%-വും കൃഷിയോഗ്യമാണെങ്കിലും 66% മാത്രമേ ഇതിനകം കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറിയിട്ടുള്ളു.  സാങ്കേതിക ഉപാധികളിലൂടെ കൃഷിഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനുള്ള ആസൂത്രിത ശ്രമം നടന്നുവരുന്നു.  കടുംകൃഷി സമ്പ്രദായങ്ങളിലൂടെ വിളവ് ഇരട്ടിപ്പിക്കുവാനും [[ജലം|ജലവിതരണം]] ക്രമപ്പെടുത്തുവാനും ആവശ്യമുള്ളിടത്ത് ജലസേചനം വ്യാപിപ്പിക്കുവാനും പരമാവധി യത്നം നടക്കുന്നുണ്ട്.  പരമ്പരാഗതമായ പ്രാകൃത സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിലമുടമകൾക്കുള്ള വൈമുഖ്യം ഉത്തർപ്രദേശിലെ കർഷിക രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശാപമായി തുടർന്നിരുന്നു; ഇന്ന് ആ നില വളരെയേറെ മാറിയിട്ടുണ്ട്.  കൂടുതൽ ഉത്പാദന ക്ഷമതയുള്ള വിത്തുകളും,രാസവളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ തുടങ്ങിയവയും ഉപയോഗിച്ച് ശാസ്ത്രീയ രീതിയിൽ കൃഷിയിറക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാനത്തെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള കർഷകർ മുന്നോട്ടുവന്നുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.  വിളവെടുപ്പിന്റെ കാലദൈർഘ്യത്തിൽ കുറവുവരുത്തി, കൊല്ലത്തിൽ കുറഞ്ഞത് രണ്ടു വിളവെങ്കിലും എടുക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും, മണ്ണു സം‌‌രക്ഷണത്തിനു ചെറുകിട ജലസേചനത്തിനുമുള്ള പ്രതിവിധികളും വ്യാപകമായ രീതിയിൽ പ്രാവർത്തികമായിട്ടുണ്ട്.  ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള ഉടമാവകാശം സന്തുലിതമാക്കുന്നതിന് ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള നാനാമുഖമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിൽ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Ramjhula - bridge over the Ganga.jpg|left|200px|thumb|രാംജൂല, ഋഷികേശ്]]
[[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], ജോവാർ‍, ബാജ്റാ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ധാന്യവിളകൾ.  എണ്ണക്കുരുക്കൾ, [[പരുത്തി]], [[പുകയില]], [[ചണം]], [[കരിമ്പ്]], [[ഉരുളക്കിഴങ്ങ്]] എന്നീ നാണ്യവിളകളും [[ആപ്പിൾ]], മധുരനാരകം, [[നാരകം]], [[പപ്പായ]] തുടങ്ങിയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളും ധാരാളമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു.  ഫലോത്പന്നങ്ങളിൽ [[കൈതച്ചക്ക]], [[വാഴ|വാഴപ്പഴം]] [[മുന്തിരി|മുന്തിരിങ്ങ]] എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.  [[പയർ|പയറ്]], [[കടല]] തുടങ്ങിയവയും പച്ചക്കറികളും സാമാന്യമായ തോതിൽ വിളയിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://agmarknet.up.nic.in/ |title=AGRICULTURE MARKETING |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071409/http://agmarknet.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജലസേചനം ===
സംസ്ഥനത്തെ ആദ്യത്തെ [[ജലം|ജലസേചന]] പദ്ധതിയായ പൂർ‌‌വയമുനാ കനാൽ 1830-ൽ പ്രാവർത്തികമായി; [[മുഗൾ]] ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന തോടുകൾ പുനഃസം‌‌വിധാനം ചെയ്തതായിരുന്നു ഇത്.  അതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|അപ്പർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1854) [[ആഗ്ര|ആഗ്രാ കനാൽ]] (1874), [[ഗംഗ|ലോവർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1878),  ബേത്‌‌വാ കനാൽ (1885), കേൻ‌‌ കനാൽ (1907), ദാസൻ കനാൽ (1911), ഗരായ് കനാൽ (1915), ഘാഘ്‌‌രാ കനാൽ (1916), ശാരദാ കനാൽ (1928) എന്നീ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കപ്പെട്ടു.  കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യമായതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|രാംഗംഗാ പമ്പിങ് കനാൽ]], ഘാഘ്‌‌രാ പമ്പിങ് കനാൽ എന്നിവയും പ്രാവർത്തികമായി.  സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കു ശേഷം പ്രതികൂല മേഖലകളിലെ കൃഷിസംരക്ഷണം ലക്ഷ്യമാക്കി കനാൽ വ്യൂഹങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റ് ബദ്ധശ്രദ്ധമായി;  ഗോരഖ്പൂർ ജില്ലയിലെ രാംഗഡ്, ദണ്ഡാ കനാലുകൾ, ഘാഘ്‌‌രാ കനാലിന്റെ ശാഖയായി ഫൈസാബദ് ജില്ലയിൽ നിർമിച്ച ഘേരാനി കനാൽ, ആസംഗഡ് ജില്ലയിലെ രതോയി പക്‌‌രി, ബസ്തി ജില്ലയിലെ ബഘോട എന്നീ പമ്പിങ് കനാലുകൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ ഈ ലക്ഷ്യംവച്ചു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സാമാന്യം വിപുലമായ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങളാണ്.  പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളിൽ ജലസേചനവർദ്ധനവിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 22 ജലസേചന പദ്ധതികളാണ് ആസൂത്രിതമായിട്ടുള്ളത്.  തത്ഫലമായി 60 ലക്ഷം ഹെക്ടർ സ്ഥലം ജലസിക്തമായി തീർന്നിട്ടുണ്ട്.  ഇവ കൂടാതെ ചെറുകിട ജലസേചനരംഗത്തും ഗണ്യമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജലസേചനത്തെ പോലെതന്നെ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ് പ്രളയനിവാരണം.  ഉദ്ദേശം 40 ലക്ഷം ഹെക്ടർ വിളനിലങ്ങൾ വർഷാവർഷം വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കെടുതികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.  പ്രളയ നിവാരണത്തിനായി നാനാമുഖമായ സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികൾ ഏർപ്പെടുത്തിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://upldwr.up.nic.in/ |title=Department of Land Development and Water Resorces |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406023019/http://upldwr.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== കാലിസമ്പത്ത് ===

ഇന്ത്യയിലെ വളർത്തുമൃഗങ്ങളിൽ 14%-വും ഉത്തർപ്രദേശിലാണുള്ളത്; സംസ്ഥാനത്തിലെ വരുമാനത്തിൽ 8%-ത്തോളം ഗവ്യവിഭവങ്ങളിൽ നിന്നാണു ലഭ്യമാകുന്നത്.  261 ലക്ഷം കന്നുകാലികൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വളർത്തപ്പെടുന്നു.  ഇവയെ കൂടാതെ 74 ലക്ഷത്തിലേറെ മഹിഷങ്ങളെയും 114.26 ലക്ഷം [[ആട്|ആടുകളെയും]] 2.3 ലക്ഷം [[കുതിര|കുതിരകളെയും]] 1.97 ലക്ഷം [[കഴുത|കഴുതകളെയും]] 27.000 കോവർ കഴുതകളെയും 49.000 [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകങ്ങളെയും]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലെ ജനങ്ങൾ തീറ്റിപ്പോറ്റുന്നു. വളർത്തു [[പന്നി|പന്നികളുടെ]] എണ്ണം 11.62 ലക്ഷമാണ്.  37.7 ലക്ഷം [[കോഴി|കോഴികളും]] ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉണ്ട്.  കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും ഗതാഗത രംഗത്ത് ഗണ്യമായ സേവനം നൽകിവരുന്നു.

[[ഹരിയാന]], സാഹിവാൽ, [[സിന്ധി]], താർപാർകർ, ഗംഗാതരി തുടങ്ങിയ മെച്ചപ്പെട്ടയിനം കാലിവർഗങ്ങളാണ് ഉത്തർപ്രദേശിലുള്ളത്.  മുറാവർഗത്തിൽ പെട്ട മഹിഷങ്ങളും വിശേഷ ജാതിയിൽ പെടുന്നവയാണ്.  കൃത്രിമ ബീജോത്പാതനത്തിന്റെ പ്രചാരത്തിലൂടെ നല്ലയിനം [[പശു|പശുക്കളുടെയും]] [[എരുമ|എരുമകളുടെയും]] സംഖ്യ ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും ഗവ്യോത്പാതനക്ഷമത കൂട്ടുവാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ വ്യാപകമായി നടന്നുവരുന്നു.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്ത്]] 1100-ലേറെ മൃഗാശുപത്രികളും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.  പോഷകഗുണമുള്ള പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ കൃഷിചെയ്ത് മേച്ചിൽ സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുവാൻ, കർഷകർക്ക് വിജ്ഞാനം പകരുന്നതിനും അവരിൽ പ്രേരണ ചെലുത്തുന്നതിനുമുള്ള സം‌‌വിധാനങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.  ആടുവളർത്തലിനും രോമ വിപണനത്തിനും പ്രോത്സാഹനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://animalhusb.up.nic.in/ |title=Animal Husbandry |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071411/http://animalhusb.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വനസമ്പത്ത് ===
[[പ്രമാണം:Older Durga Temple - Banaras.jpg|thumb|right|250px|ദുർഗാമന്ദിർ വാരണാസി]]
ഉത്തർപ്രദേശിൽ 48,728 ച. കി. മീ വനങ്ങളാണുള്ളത്; [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 16.5% വരുമിത്.  ദേശീയ വനനയം അനുസരിച്ച് മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം വനങ്ങളായി സം‌‌രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്;  ഇതിന്റെയും വനവിഭവങ്ങളുടെ പ്രതിശീർഷ ഉപഭോഗത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വനങ്ങൾ നന്നേ കുറവാണെന്നുകാണാം.  ദേശീയ പ്രതിരോധം, വ്യവസായാവശ്യങ്ങൾ, നദീതട പദ്ധതികൾ എന്നിവക്കായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വനങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ നശീകരണ വിധേയമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നാൽ മറുവശത്ത് വനവിഭവങ്ങളുടെ ഉപഭോഗം ക്രമേണ കൂടി വരുന്നു.  ഈ ദുസ്ഥിതി പരിഹരിക്കുന്നതിനായി തടിക്ക് ഈടും ഉറപ്പുമേറിയ വൃക്ഷങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ വച്ചുപിടിപ്പിച്ചും സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികളിലൂടെ നിലവിലുള്ള വിഭവങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ ചൂഷണം ഏർപ്പെടുത്തിയും കാട്ടുതീ നിവാരണം ചെയ്തും വെട്ടിത്തെളിക്കൽ നിരോധിച്ചും വ്യാപകമായ വനസം‌‌രക്ഷണ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.  വന്യമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നത് നിയമം‌‌ മൂലം നിരോധിക്കുകയും അവയ്ക്ക് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള വ്യവസായങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://forest.up.nic.in/ |title=U.P.Forest Department |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308001743/http://forest.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== മത്സ്യബന്ധനം ===

സമുദ്രസാമീപ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്;  എന്നാൽ ഇവിടെയുള്ള ജലാശയങ്ങളും നദീവ്യൂഹങ്ങളും സമൃദ്ധമായ  [[മത്സ്യം|മത്സ്യശേഖരങ്ങൾ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.  180-ലേറെ ഇനം ശുദ്ധജല മത്സ്യങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  ഇവയിൽ കാർപ്സ്സ്പീഷീസിൽ പെട്ട രോഹു (Labeo rohita), ബാകൂർ (Catla catla), നയിൻ (Cirrhina mrigala), കരൗഞ്ച് (Labeo calbasu) എന്നിവയാണ് സമൃദ്ധമായുള്ളത്.  എളുപ്പം വംശവർദ്ധൻ ഉണ്ടവുന്നതിനാൽ സംസ്ഥാനത്തെ നൈസർഗിക ജലാശയങ്ങളിലും കൃത്രിമ തടാകങ്ങളിലും ഇവയെ വളർത്തുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആസൂത്രിതമായിട്ടുണ്ട്; ഭാഗികമായി പ്രാവർത്തികമായിട്ടുമുണ്ട്.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രതിവർഷം ഉദ്ദേശം 6 കോടി രൂപ വിലമതിക്കാവുന്ന 24,250 ടൺ മത്സ്യം പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fisheries.up.nic.in/ |title=Fisheries Department Uthar Pradhesh |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507072523/http://fisheries.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വൈദ്യുതോത്പാദനം ===

[[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ആദ്യത്തെ വൈദ്യുതോത്പാതനകേന്ദ്രം മുസൂറിലാണ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് (1903).  ഇതിനെതുടർന്ന് [[കാൺപൂർ]], [[ഡെറാഡൂൺ]], ലഖ്നൗ എന്നിവിടങ്ങളിലും താപവൈദ്യുതനിലയങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.  1928-ലാണ് സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത]] നിർമ്മാണം ആസൂത്രിതമായത്; [[ഗംഗ|ഗംഗാകനാലിൽ]] ഹരിദ്വാറിനും സുമേറയ്ക്കുമിടയ്ക്ക് ഏഴു കൃത്രിമ വെള്ളചാട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ നിന്നും ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും, സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹാറൻപൂർ, മുസാഫർനഗർ, [[മീററ്റ്]], ബുലന്ദ്ശഹർ, [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], [[ആഗ്ര]], ഇത്താവ, ഈതാ, ബദാൻ, ബാരെയ്‌‌ലി, മൊറാദാബാദ്, ബിജ്നോർ എന്നീ പട്ടണങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതോർജം നൽകുകയും, അതിനും പുറമെ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയുടെ]] വൈദ്യുതാവശ്യം ഭാഗികമായി നിറവേറ്റുകയും ആയിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശം.  ഇതനുസരിച്ച് ഭോലാ, പാൽറ്, ബഹാദ്രാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ 1930-ൽ വൈദ്യുത സ്റ്റേഷനുകൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.  ചിതോറ, സലാവ, നീർഗഞ്ജിനി, സുമോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഗംഗാപദ്ധതിയിലെ മറ്റു നാലു വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങളും 1938-ലാണ് പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങിയത്.  1930-നു മുമ്പുതന്നെ നൈനിതാൽ ബരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, ഗൊരഖ്പൂർ, പദ്രൗണ, [[വാരാണസി]], ജാൻസി, ആഗ്ര, മഥുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ താപവൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.  1937-ൽ ഫൈസാബാദിനു സമീപം സോഹാവലിലും വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം തുടങ്ങി.  സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയതിനു ശേഷം സംസ്ഥാനത്തിലെ ഊർജശേഷിയിലുള്ള കുറവു പരിഹരിക്കുവാൻ ബഹുമുഖമായ ശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നു.  ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നാല്പതോളം വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നു.  എന്നാലും ഇപ്പൊഴും അവിടുത്തെ ഉപഭോഗത്തിനു വൈദ്യുതി തികയാത്ത നിലയാണുള്ളത്.  യമുന, ഒബ്റാ, രാംഗംഗാ, മനേരിഭാലി എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഓബ്റ, ഹർദ്വാഗഞ്ച്, പങ്കി എന്നീ താപവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല.  പല പുതിയ പദ്ധതികളും ആസൂത്രണം ചെയ്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://energy.up.nic.in/ |title=Department of Energy, Govt of up |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071405/http://energy.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ഖനനം ===

ഖനിസമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ പിന്നോക്കാവസ്ഥയണ് ഉത്തർപ്രദേശിനുള്ളത്.  മാഗ്നസൈറ്റ്, ഫയർക്ലേ, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, ജിപ്സം, ഡോളമൈറ്റ്, ഫെൽസ്പാർ, വസ്തുശിലകൾ എന്നിവയുടെ സമ്പന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തുണ്ട്.  മിർസാപൂർ ജില്ലയിലെ സിംഗളാരി ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച [[കൽക്കരി|കൽക്കരിഖനികളിൽ]] ഒന്നാണ് മേൽപ്പറഞ്ഞ ധാതുദ്രവ്യങ്ങൾ ഒക്കെയും വൻ‌‌തോതിൽ ഖനനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://upgov.up.nic.in/upmineral/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041207230719/http://upgov.up.nic.in/upmineral/ |date=2004-12-07 }} Geolegy &amp; Mining Directorate&lt;/ref&gt;

=== വ്യവസായം ===

കാർഷിക-വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള നാനാമുഖ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യവും, വിദ്യുച്ഛക്തി സുലഭമാക്കുവനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] വ്യവസായവത്കരണത്തിന് അത്യന്തം സഹായകരമാണ്.  1951-നു മുമ്പ് ഉത്തർപ്രദേശിൽ പഞ്ചസാര‍, തുണി, സസ്യഎണ്ണ എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ചുരുക്കം ചില ഫാക്റ്ററികൾ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്; എന്നാൽ 1965-ൽ വൻകിടയെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന 320-ലേറെ വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.  മൂലധന പോഷണത്തിനുള്ള ധനസഹായം നൽകിയും ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് വിദേശീയവും ദേശീയവുമായ വിപണികൾ സംഘടിപ്പിച്ചും ഊർജ-ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തിയും വ്യവസായികളെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഗണ്മെന്റു മുൻ‌‌കൈ എടുത്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=yamuna_express_way.aspx/ Infrastructure and Industrial Development Department of govt of UP]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

കേന്ദ്രഗണ്മെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായശാലകളാണ് [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിലെ]] ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ആന്റീബയോടിക്സ്, ജ്വാലാപൂരിലെ ഹെവി ഇലക്ട്രിക്കൽസ്, ഗൊരഖ്പൂരിലെ രാസവളനിർമ്മാണശാല, ടുണ്ട്ല (ആഗ്ര) യിലെ കനിങ് ഫാക്റ്ററി നൈനി (അലഹബാദ്) യിലെ ത്രിവേണി സ്‌‌ട്രച്ചരൽസ്, [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മോഡേൺ ബേക്കറീസ് ലിമിറ്റഡ് എന്നിവ.  ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌‌വേയുടെ ഡീസൽ ലോക്കോമോട്ടീവ് ഫാക്ടറി [[വാരാണസി|വാരാണസിയിലാണ്]] പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മെക്കനൈസ്ഡ് ഫുട്ട്-വെയർ ഫാക്ടറി, നൈനിയിലെ [[ടെലിഫോൺ]] ഇൻസ്ട്രുമെന്റ്സ്, ട്രാൻസ്മിഷൻ എക്വിപ്മെന്റ്, ഭാരത് പമ്പ്സ് ആൻഡ് കം‌‌പ്രസേഴ്സ്, ഗ്യാസ് സിലിൻഡർ മാനുഫാച്ചറിങ് എന്നീ ഫാക്റ്ററികൾ ഘാസിയാബാദിലെ ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, കാൺപൂരിലെ സ്പെഷ്യൽ അലോയിസ് സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റ്, ലക്നൗവിലെ എയർക്രാഫ്റ്റ് അക്സസറീസ് ഫാക്റ്ററി എന്നിവ കേന്ദ്രതലത്തിൽ ആസൂത്രിതമായി നിർമിച്ച് വ്യവസായ സം‌‌രംഭങ്ങളാണ്.  സംസ്ഥാന നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങളിൽ ലഖ്നൗവിലെ പ്രിസിഷൻ ഇൻസ്ട്രുമെന്റ് ഫക്റ്ററി മിർസാപൂരിൽ ചുർക്, ഭല്ല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സിമെന്റ് ഫാക്ടറികൾ എന്നിവ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നു.  സ്വകാര്യമേഖലയിലും ഒട്ടേറെ വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്ലോസീവ്സ്, റേയൺ ഗ്രേഡ് പൾപ് ഫക്റ്ററി, ജെ. കെ. ഇലക്ട്രോണിക്സ് (കാൺപൂർ), ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റബർ ടയർ കമ്പനി (ഹാഥ്‌‌രാസ്), ത്രിവേണി എൻ‌‌ജിനീയറിങ് വർക്സ് (നൈനി), ജീപ് ഫ്ലാഷ്‌‌ലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീ (അലഹബാദ്), സോമയ്യാ ഓർഗാനിക്സ് (ബാരാബങ്കി), ഹിന്ദ് ലാം‌‌പ്സ് (ഷികോഹാബാദ്), ഹിഡാൽകോ (രേണുകുട്), മോദിപാൽ (മോദിനഗർ), പോളിസ്റ്റർ  ഫൈബർ പ്ലാന്റ് (ഘാസിയാബാദ്) തുടങ്ങിയവ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു.  [[പഞ്ചസാര]] വ്യവസായം ദേശസാത്കരിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് 1971-ൽ ഉത്തർപ്രദേശ് ഷുഗർ കോർപറേഷൻ രൂപവത്കൃതമായി; ഏറിയകൂറും ഫാക്റ്ററികൾ പൊതു ഉടമയിലേക്ക് മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു.  പരുത്തി വ്യവസായത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഏതാണ്ട് ഈ അവസ്ഥയാണുള്ളത്.  വികേന്ദ്രീകരണം ലക്ഷ്യമാക്കി വൻ‌‌കിടവ്യവസായങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് സ്വകാര്യവ്യക്തികൾക്കും സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും അർഹമായ പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയുമാണ് സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെ വ്യവസായനയം.  ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ കൈത്തറിനെയ്ത്തിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.  [[തുകൽ|തുകൽസാധനങ്ങൾ]], ലോഹസാമഗ്രകൾ, [[സൈക്കിൾ]], [[കണ്ണാടി|കണ്ണാടിസാധനങ്ങൾ]], കുപ്പിവള, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ചെറുകിട യന്ത്രങ്ങളും യന്ത്രഭാഗങ്ങളും, മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനവും വൻ‌‌തോതിൽ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്.  അച്ചടിശാലകൾ, ഫൗണ്ടറികൾ, ലെയ്ത്തുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളും ധാരാളമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  കുടിൽ‌‌വ്യവസായങ്ങൾ സംരക്ഷണ വികസനത്തിലും ഗവണ്മെന്റ് വളരെയേറെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തു മൊത്തം 73 ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഖാദിഗ്രാമോദ്യോഗ വ്യവസായം, പട്ടുനൂൽ‌‌പ്പുഴു വളർത്തൽ, കരകൗശല വസ്തുനിർമ്മാണം എന്നിവയും ഗവണ്മെന്റിന്റെ പ്രത്യേക പരിലാളനയിലൂടെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=ppp_main.aspx/ Infrastructure and Industrial Development, Department of govt of UP - Udyog Bandhu]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ഗതാഗതം ===

ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 98,877 കി. മീ. റോഡുകളുണ്ട്.  1969-ൽ 2,352 കി. മീ. നാഷണൽ ഹൈവേകൾ ഉൾപ്പെടെ 29,713 കി. മീ. താർ റോഡുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.  അഞ്ചുവർഷം കൊണ്ട് താർ റോഡുകളുടെ മൊത്തം ദൈർഘ്യം 36,000 കി. മീ. ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ നാലാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയിൽ തുക കൊള്ളിച്ചിരുന്നു.  ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങളെയും കരിമ്പു കൃഷി കേന്ദ്രങ്ങളേയും രാജപാതകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 10 കി. മീറ്ററിൽ താഴെ ദൂരം വരുന്ന റോഡുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിനും, കൊള്ളക്കാരുടെ ശല്യവും വരൾച്ചബാധയും സാധാരണമായുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഗതാഗതസൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനും മുൻ‌‌ഗണന നൽകപ്പെട്ടു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉടനീളം കാണപ്പെടുന്ന നദികൾ റോഡു വികസനത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് 61 മേജർ പാലങ്ങൾ നേരത്തേ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.  1965-ൽ പണി പൂർത്തിയായ ഘാഘ്‌‌രയ്ക്കു കുറുകേയുള്ള പാലത്തിന് 1137.5 മീ. നീളമുണ്ട്.  ഹിമാലയ നിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി ബാരെയ്‌‌ലി മുതൽ ദെവോരിയ വരെയുള്ള റോഡ് പൂർത്തിയാവുമ്പോൾ 5 വൻ‌‌കിട പാലങ്ങളും 37 സാധാരണ പാലങ്ങളും 46 ചെറിയ പാലങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.  പാലം പണിക്കായി ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രത്യേക കോർപറേഷൻ രൂപവത്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  [[ഗംഗ|ഗംഗയിൽ]] മിർസാപൂർ, ഘാസിപൂർ, ഹരിദ്വാർ എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗോമതിയിൽ ജാൻപൂരിലും ചംബലിൽ ഇത്താവായിലും ബേലൻ നദിയിൽ മിർസാപൂരിലും രാംഗംഗയിൽ ഫൈസാബാദിലും വൻ‌‌കിട പാലങ്ങൾ പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്; മേല്പറഞ്ഞവ ഉൾപ്പെടെ 123 പ്രധാന പാലങ്ങളുടെ പണി കോർപറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ 8,706 കി. മീ. റയിൽ പാതകൾ ഉണ്ട്.  ഇതിൽ 39%-വും മീറ്റർ ഗേജ് ആണ്; സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്കേ പകുതിയിലെ റയിൽ പാതകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും  ഇതിൽപ്പെടുന്നു.  ഉത്തരപൂർ‌‌വ റയിൽ മേഖലയുടെ ആസ്ഥാനം ഗോരഖ്പൂരിലാണ്.  ഇന്ത്യയിലെ മറ്റുസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശ് റയിൽ സൗകര്യങ്ങളിൽ മുന്നാക്കം നിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും തികച്ചും പര്യാപ്തമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തിയിട്ടില്ല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയ]] മേഖലയിൽ റയിൽപ്പാതകൾ നന്നെ കുറവാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.uptransport.org/ Uttarpradhesh Transport Department.]&lt;/ref&gt;

ആധുനിക സമ്പ്രദായങ്ങൾ പ്രാവർത്തികമാകുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ നദികൾ ഗതാഗത മാധ്യമങ്ങളായി വർത്തിച്ചുപോന്നു.  [[ഗംഗ]], [[യമുന]], സരയു (ഘാഘ്‌‌രാ) എന്നീ നദികളാണ് കൂടുതൽ ഗതാഗതക്ഷമമായുള്ളത്.

==ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്==
=== വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ ===

=== പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ ===
====സർവകലാശാലകൾ====
ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽസർവകലാശാലകളുളള സംസ്ഥാനം ഉത്തർപ്രദേശാണ്.ഉത്തർപ്രദേശിലാകമാനം 56സർവകലാശാലകളുണ്ട്.

{|class = &quot;wikitable sortable collapsible plainrowheaders&quot;
|-
|+Summary
|-
!scope=&quot;col&quot; |Type
!scope=&quot;col&quot; |Number
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Central university, India|Central]]
|5
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[State university (India)|State]]
|25
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Private university, India|Private]]
|16
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Deemed university|Deemed]]
|10
|-
!scope=&quot;row&quot;|'''Total'''
|'''56'''
|}
====മദ്രസകൾ====
* [[ദറുൽ ഉലം ദ്യോബന്ദ്]]
* [[ദറുൽ-ഉലം നട്വാറ്റുൽ ഉലമ]], ലഖ്നൗ
* [[ദറൂൽ ഉലം വഖ്ഫ് ദ്യോബന്ദ്]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://darululoomwaqf.com/ |title=Darul Uloom Waqf Deoband |access-date=2016-08-13 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814080355/http://darululoomwaqf.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[മസിർ ഉലൂം വഖ്ഫ് സഹരൺപൂർ]] &lt;ref&gt;[http://mazahiruloom.org Mazahir Uloom Waqf Saharanpur]&lt;/ref&gt;
* [[മസാഹിറുൽ ഉലൂം സഹരൺപൂർ]]
===കായികം===
====ഉത്തർപ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം====
ഉത്തർ‌പ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം (ഹിന്ദി: उत्तर प्रदेश क्रिकेट टीम), ഇന്ത്യൻ ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ ഉത്തർ‌പ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ്സ് ടീമാണ്. രഞ്ജി ട്രോഫി ടൂർണമെന്റിൽ ഒരു തവണ ഇവർ ജേതാക്കളായിട്ടുണ്ട്.
=====രഞ്ജി ട്രോഫിയിലെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾ=====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! സീസൺ !! സ്ഥാനം
|-
| 2008-09 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2007-08 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2005-06 || '''ജേതാക്കൾ'''
|-
| 1997-98 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1977-78 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1939-40 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|}
=====പ്രമുഖ കളിക്കാർ=====
* [[മൊഹമ്മദ് കൈഫ്]]
* [[സുരേഷ് റെയ്ന]]
* [[സുദീപ് ത്യാഗി]]
* [[ആർ.പി. സിങ്]]
* [[പീയുഷ് ചാവ്‌ല]]
* [[ഗോപാൽ ശർമ]]
* [[ഗ്യാനേന്ദ്ര പാണ്ഡെ]]
* [[പ്രവീൺ കുമാർ]]
* [[ക്ലാരൻസ് വൂമർ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Note_label|ക|ക|none}} '''ക.''' ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വടക്കൻ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിച്ച് 2000-മാണ്ടിലാണ് ഉത്തരാഞ്ചൽ സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| title = Major Milestones that lead the formation of Uttaranchal
| format = html
| publisher = eUttaranchal.com
| language = en
| quote = Uttaranchal emerged as the 27th state of India on 9th November 2000, leading to the fulfillment of the long cherished dream of the people who are the residents of this hilly region.
| access-date = 2010-01-12
| archive-date = 2010-06-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100606193452/http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;. 2006-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ഉത്തരാഖണ്ഡ് എന്നാക്കി മാറ്റി.

==ഇതും കാണുക==
*[[ലഖിംപുർ ഖേരി ജില്ല]]
==ഗാലരി==
&lt;gallery&gt;
File:Feran a villager from Kanpur, UP, India 001.jpg |ഗ്രാമവാസി
File:Villagers from Surauli Buzurg 01.jpg|ഗ്രാമവാസി
File:Villager of Surauli Buzurg.jpg|ഗ്രാമവാസി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.india-picture.net/varanasi Gallery of photos from Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811094019/http://www.india-picture.net/varanasi |date=2012-08-11 }}
* [http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm State Government Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908004947/http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm |date=2009-09-08 }}
* http://www.holiwater.com
* [http://www.way2ayurveda.com/varanasi/index.html About Varanasi]
* [http://www.hajursaheb.com Sadguru Prakatya Dham, Kabir Bhag. Lahartara .Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114120833/http://hajursaheb.com/ |date=2018-11-14 }}
* [http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html Varanasi Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304130257/http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html |date=2010-03-04 }} All important temples &amp; ghats are marked
* [http://www.prb.org/pdf07/FuturePopulationofIndia.pdf The future population of India, A Long-   range Demographic View]
* [http://up.gov.in/ Official website of the Government of Uttar Pradesh]
* [http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm Uttar Pradesh Tourist Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212021313/http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm |date=2009-12-12 }}
* [https://garhwalitraveller.blogspot.com Uttarakhand Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200107223113/https://garhwalitraveller.blogspot.com/ |date=2020-01-07 }}
* [http://www.up-tourism.com/ Official Website of Uttar Pradesh Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818205721/http://www.up-tourism.com/ |date=2019-08-18 }}
* [http://sss.vn.ua/india/uttarakhand/haridwar/indexen.htm Photos of Haridwar, 1280x960, published by the author]

{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശ്| ]]</text>
      <sha1>j2j7wg4wsse0vwnyhw4n7o9ual08vug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618944</id>
      <parentid>4618943</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132676" sha1="fq586poh4a3d0el53vdl3p2tcv0i4jo" xml:space="preserve">{{featured}}{{prettyurl|Uttar Pradesh}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = ഉത്തർ പ്രദേശ്
| native_name = {{lang|hi|उत्तर प्रदेश}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_skyline = Taj Mahal (Edited).jpeg
| image_seal = Seal of Uttar Pradesh.svg
| image_map = IN-UP.svg
| capital = ലഖ്നൗ
| largestcity = ലഖ്നൗ
| region = ഉത്തരേന്ത്യ
| districts = 75
| Governor = [[ആനന്ദിബെൻ പട്ടേൽ]]
| Chief_Minister = [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]]
| party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]]
| legislature_type = ദ്വിസഭാ
| assembly = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ സഭ
| council = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ പരിഷത്ത്
| judiciary = [[അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 243286
| population_total = 241,066,874
| population_as_of = 2021
| population_rank = 1
| population_density = 1001
| official_langs = 
| additional_official = [[ഉർദു]]
| GDP_total = {{INRConvert|30.8|lc}} (2025-26)
| GDP_year = 
| literacy = 78.2% (2024)
| literacy_year = 
| sex_ratio = 1015 [[female|♀]]/1000 [[male|♂]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sex ratio of State and Union Territories of India as per National Health survey (2019–2021) |url=https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |website=Ministry of Health and Family Welfare, India |access-date=8 January 2023 |archive-date=8 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108164803/https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| iso_code = IN-UP
| registration_plate = UP
| website = up.gov.in
| foundation_day = 
| bird = 
| flower = 
| tree = 
|rajya_sabha_seats=31 സീറ്റുകൾ|assembly_seats=403 സീറ്റുകൾ|lok_sabha_seats=80 സീറ്റുകൾ|council_seats=100 സീറ്റുകൾ|0fficial_Langs=[[ഹിന്ദി]]|former=യുണൈറ്റഡ് പ്രവിശ്യകൾ (1937–1950)|motto=Satyameva Jayate|seal_size=140}}
[[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]], ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് ഒന്നാമത്തേയും വിസ്തീർണമനുസരിച്ച് അഞ്ചാമത്തേയും സ്ഥാനത്ത്  നിൽക്കുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് '''ഉത്തർപ്രദേശ് '''([[ഹിന്ദി]]: उत्तर प्रदेश, [[ഉർദു]]: اتر پردیش). ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഒരു രാജ്യമായി കണക്കാക്കിയാൽ ജനസംഖ്യ കൊണ്ട് ലോകത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ രാഷ്ട്രമായി കണക്കാക്കാമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. [[ലഖ്‌നൗ]] ആണ്‌ തലസ്ഥാനം; [[കാൺപൂർ]], ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്‌. പുരാണങ്ങളിലും പുരാതന ഭാരതീയചരിത്രത്തിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അനവധി സ്ഥലങ്ങൾ ഈ സംസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ [[നെപ്പോളിയൻ]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന [[സമുദ്രഗുപ്തൻ|സമുദ്രഗുപ്തന്റെ]] സ്തൂപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[അലഹബാദ്]]&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;[[മലയാള മനോരമ]]2007 ഡിസംബർ 15 ലെ തൊഴിൽ വീഥിയുടെ Competition Winnerസപ്ലിമെന്റ്.താൾ 21-23.&lt;/ref&gt;, [[ഹർഷവർദ്ധനൻ|ഹർഷവർദ്ധന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിരുന്ന [[കാനൂജ്]] തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ ചിലതാണ്. കൂടാതെ പിൽക്കാല ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ പലഘട്ടങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന സംസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. [[സിക്കന്ദർ ലോധി]] പണികഴിപ്പിക്കുകയും, 16-17 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിത്തീരുകയും ചെയ്ത [[ആഗ്ര]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലാണ്‌&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[താജ് മഹൽ]], തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ [[കാശി]], ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം തുടങ്ങിയ [[മീററ്റ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലെത്തിയ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]], [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി]], [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി]], [[രാജീവ് ഗാന്ധി]], [[ചരൺ സിംഗ്]], [[വി.പി. സിംഗ്]], [[ചന്ദ്രശേഖർ]], [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ് പേയ്]], നരേന്ദ്ര മോഡി തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ ഈ സംസ്ഥാനത്തെ ലോക്‌‌സഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരാണ്&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, കേന്ദ്രഭരണപ്രവിശ്യയായ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയും]] [[ഹിമാചൽപ്രദേശ്]], [[ഹരിയാന]], [[രാജസ്ഥാൻ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്ക് [[മധ്യപ്രദേശ്|മധ്യപ്രദേശും]] കിഴക്ക് [[ബീഹാർ|ബീഹാറും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലൂടെ]] നീളുന്ന വടക്ക് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്|ഉത്തരാഖണ്ഡും]]{{Ref_label|ക|ക|none}}, [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളുമായുള്ള]] അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയുമാണ്. ഇക്കാരണംകൊണ്ട് ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഗണിക്കാവുന്നതാണ്. ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ മറ്റ് അതിരുകളും ഏറെക്കുറെ നൈസർഗിക വിഭാജകങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറ് [[യമുന|യമുനാനദിയും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറും തെക്കും [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാപർ‌‌വതനിരകളും]] കിഴക്ക് [[ഗന്തക് നദി|ഗണ്ഡക്]] നദിയും ആണ് അതിരുകളായി നിർണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;&gt;Mal Encyclopedia vol IV Page - 620-631 [http://www.keralasiep.org/ Official website of state institute of encyclopaedic publicatins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925201321/http://keralasiep.org/ |date=2009-09-25 }}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതിക ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
[[പ്രമാണം:UP region map.gif|250px|thumb|ഉത്തർ പ്രദേശ് ഭൂപടം]]
ഭൂപ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ [[ഗംഗാസമതലം]], ദക്ഷിണ പീഠദേശം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt; മുൻപ് ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഹിമാലയമേഖലയാണ് ഇന്ന് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സംസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്.
&lt;!--
====ഹിമാലയമേഖല====

മുൻപ് ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഹിമാലയമേഖലയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ മിക്കവാറും ഇന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പർ‌‌വതപംക്തികൾ നിറഞ്ഞ് സങ്കീർണമാണ് ഈ മേഖല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയശൃംഖലയിൽ]] പെട്ട മടക്കുപർ‌‌വതങ്ങൾക്കിടയിൽ അങ്ങിങ്ങായി ഭ്രംശതാഴ്വര (rift valley) കൾ കാണാം.  ഭൗമായുസ്സിലെ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ പ്രദേശം സമുദ്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതിന് സാക്ഷ്യം നൽകുന്ന സൂചകജീവാശ്മങ്ങളും ശിലാക്രമങ്ങളും ഗിരിനിരകളിൽ സാർ‌‌വത്രികമായുണ്ട്.  നന്ദാദേവി (7,817 മീ.), കാമേത് (7,756 മീ.), ബദരീനാഥ് (7,138 മീ.), ത്രിശൂൽ (7,120 മീ.), ദൂനാഗിര (7,066 മീ.) എന്നിവയാണ് ഈ ഭാഗത്തെ ഉയരംകൂടിയ [[കൊടുമുടി|കൊടുമുടികൾ]].  ഉയരത്തിന് ആനുപാതികമായി താപനില ക്രമേണ കുറഞ്ഞ് ഗിരിശൃംഗങ്ങളിൽ ധ്രുവസദൃശമായ അതിശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു.  ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ സദാ ഹിമാവൃതമാണ്.  ഈ മേഖലയിലെ 1,500 മീറ്ററിൽ താഴെ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ധരാളമായി മഴ പെയ്യുന്നു.  1,500 മുതൽ 3,000 വരെ മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ശീതകാലത്ത് ഹിമപാതം ഉണ്ടാവുന്നത് സാധാരണമാണ്.  ഇവിടെയുള്ള മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചൊഴുകുന്ന [[ഗംഗ]], [[യമുന]], രാംഗംഗ തുടങ്ങിയ നദികൾ സദാ ജലസമൃദ്ധങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

വർഷപാദത്തിന്റെ തോത് നന്നെ ഉയർന്നതാണെങ്കിൽ പോലും ഹിമാലയ മേഖലയിലെ മലകളുടെ അടിവാരങ്ങളിലും വാതപ്രതിമുഖ വശങ്ങളിലും ഉയരംകുറഞ്ഞ പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ വളരുന്ന മേടുകളാണുള്ളത്.  ഇവ ഒന്നാംകിട മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു.  നിരപ്പും ജലലഭ്യതയുമുള്ള ഇടങ്ങളിൽ ഉഷ്ണകാലത്ത് [[നെല്ല്|നെല്ലും]] ശീതകാലത്ത് [[ഗോതമ്പ്|ഗോതമ്പും]] വിളയിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;
--&gt;
==== ഗംഗാസമതലം ====
{{main|ഗംഗാസമതലം}}
[[പ്രമാണം:River Ganges and tributaries.png|thumb|250px|ഗംഗാനദിയും പോഷകനദികളും]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഏറിയഭാഗവും [[സമതലം|സമതലമാണ്]]. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 300 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ നന്നേ വിരളമാണ്.  വടക്കരികിൽ [[ശിവാലിക്]] കുന്നുകളുടെ സാനുപ്രദേശത്തു മാത്രമാണ് 300 മീറ്ററിലേറെ ഉയരം കാണുന്നത്. [[ഗംഗാസമതലം|ഗംഗാതടം]] മേഖലയെ വടക്കുനിന്നു തെക്കോട്ട് ഭാഭർ, തെറായ്, എക്കൽസമതലം എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ വിഭജിക്കാവുന്നതാണ്. ഹിമാലയത്തിന്റെ സീമാന്ത മേഖലയിലുള്ള മലഞ്ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ചരൽ കലർന്ന മണ്ണും ഉരുളൻ കല്ലുകളും വീണ് നിരപ്പായ പ്രദേശമാണ് ഭാഭർ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.  ഇവിടത്തെ ശിലകൾ വെള്ളം ഊർന്നിറങ്ങുന്നതിനു പോന്ന ഘടനാവിശേഷം ഉള്ളവ ആകയാൽ മണ്ണിൽ ഈർപ്പം തങ്ങിനിൽക്കുന്നില്ല. ഈ പ്രദേശത്തെ ചെറുനദികൾ വരെ ജലംചോർന്ന് ലുപ്തങ്ങളായിക്കാണുന്നു.വെള്ളപ്പൊക്കകാലത്തു മാത്രമാണ് ഇവ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

ഭാഭർതടങ്ങളിൽ അടിഞ്ഞുതാഴുന്ന വെള്ളം തെക്ക് തെറായ് പ്രദേശത്ത് ഉറവകളായി ബഹിർഗമിക്കുന്നു.  ഒരു ആർട്ടീസിയൻ തടത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്.  ഭാഭർ ശരാശരി 34 കി.മീറ്ററും തെറായ് 80-90 കി. മീറ്ററും വീതിയിൽ വ്യാപിച്ചു കാണുന്നു.  ഉറവകളുടെ ബാഹുല്യം കൊണ്ടും ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പൊതുവേ തരിമണലോ പൂഴിയോ ആവുകയാലും തൊറായ് മേഖല ഒട്ടുമുക്കാലും ചതുപ്പുകളാണ്.  പൊതുവെ ഉൾ‌‌വരത കുറഞ്ഞ ആൽക്കലി മണ്ണാണുള്ളത്.  ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന പുൽ‌‌വർഗങ്ങളാണ് ചതുപ്പുകളിലെ നൈസർഗിക സസ്യജാലം.  ചളികെട്ടാത്തയിടങ്ങളിൽ നിബിഡമായ കുറ്റിക്കാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Indo-Gangetic Plain.jpg|left|thumb|250px|ഗംഗാതടത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹചിത്രം]]
തെറായ് ചതുപ്പുകളിലെ വെള്ളം ചോർത്തിക്കളഞ്ഞ് അവയെ കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറ്റുവാനുള്ള വ്യാപകമായ പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമായി വരുന്നു.   ഇത്തരമിടങ്ങളിൽ [[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], [[കരിമ്പ്]] എന്നിവയും [[ചണം|ചണവും]] സമൃദ്ധമായി വിളയുന്നു.  കഴിഞ്ഞ ചില വർഷങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനം കൊണ്ടുതന്നെ ചതുപ്പുകളുടെ വ്യാപ്തി വളരെയേറെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

തൊറയ്ക്കു തെക്കുള്ള [[ഗംഗ|ഗംഗാതടം]] ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ എക്കൽസമതലമാണ്.  പടിഞ്ഞാറരികിൽ ആരവല്ലീനിരകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളായ ചെങ്കൽക്കൂനകൾ കാണപ്പെടുന്നതൊഴിച്ചാൽ ഗംഗാതടത്തിന്റെ തെക്കെപകുതി തികച്ചും നിമ്നോന്നതരഹിതമാണെന്നു പറയാം.  പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിലെയോ അതിനു പിമ്പുള്ള ഘട്ടങ്ങളിലെയോ ശിലാപടലങ്ങൾക്കുപരി കനത്ത എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ അട്ടിയിട്ടിട്ടുള്ള സം‌‌രചനയാണ് ഈ സമതലത്തിലുള്ളത്.  ഗംഗാതടത്തിന്റെ പശ്ചിമാർദ്ധം വടക്കുനിന്നും തെക്കോട്ട് നേരിയ മട്ടിൽ ചായ്‌‌വുള്ളതാണ്; കിഴക്കേ പകുതിയിലെ ചായ്‌‌വ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറ്-തെക്കു കിഴക്കു ദിശയിലുമാണ്.  ഗംഗാ-യമുനാവ്യൂഹത്തിലെ നദികൾ ഈ മേഖലയെ പൂർണമായും ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഫലപുഷ്ടിയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഗംഗാതടം.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

==== ദക്ഷിണപീഠദേശം ====

വിന്ധ്യാപീഠദേശത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി ഗണിക്കാവുന്ന ഈ മേഖലയുടെ വടക്കതിര് പശ്ചിമാർധത്തിൽ യമുനയും പൂർ‌‌വാർധത്തിൽ യമുനാസംഗമത്തിനു ശേഷമുള്ള ഗംഗയും നിർണയിക്കുന്നു.  പ്രീ-കാംബ്രിയൻ കല്പത്തിലേതെന്ന് കരുതാവുന്ന സമുദ്രാന്തരിത-ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പിൽക്കാലത്തു നെടുനാൾ ശുഷ്കകാലാവസ്ഥയ്ക്കു വിധേയമായി ഉദ്ഭൂതമായിട്ടുള്ള ശിലാക്രമങ്ങളാണ് ഈ പീഠദേശത്തുള്ളത്.  ഈ മേഖലയുടെ ശരാശരി ഉയരം 300-450 മീറ്റർ ആണ്.  അപൂർ‌‌വമായി കയിം‌‌പൂർ, സോൺപാർ തുടങ്ങിയ കുന്നിൻ നിരകൾ 600 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിൽ എഴുന്നു കാണുന്നു.  പീഠദേശത്തിന്റെ ചായ്‌‌വ് പൊതുവേ വടക്കു കിഴക്കു ദിശയിലാണ്.  യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവ ഈ ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്.  ഈ മേഖലയുടെ കിഴക്കരികിൽ വലനപ്രക്രമത്തിന്റെ സൂചകങ്ങളായ അപനതികളും അഭിനദികളും ഒന്നിടവിട്ടു കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Ganges calling.jpg|right|float|250px|thumb|ഗംഗാനദി]]
പൊതുവേ മഴകുറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്ത് തുറസ്സായ കുറ്റിക്കാടുകളാണ് ഉള്ളത്.  ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ ശരിയായി വരുന്നു.  [[ഗോതമ്പ്]], [[ചോളം]] എന്നീ ധാന്യങ്ങളാണ് പ്രധാന വിളകൾ.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ 54 ജില്ലകളിൽ ഉത്തരകാശി, ചമോലി, പിതോറാഗഡ്, തേരീഗഢ്‌‌വാല്, ഗഢ്‌‌വാൽ, അൽമോറാ എന്നീ ജില്ലകളും നൈനീതാൾ, [[ഡെറാഡൂൺ]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ഭാഗങ്ങളും [[ചക്രാത|ചക്രാതയും]] [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിൽ]] പെടുന്നു.  തെക്കൻ ജില്ലകളായ ഝാൻസി, ജലാൻ, ഹമീദ്പൂർ, ബാന്ദ എന്നിവയും [[അലഹബാദ്]], മിർസാപൂർ, [[വരാണസി]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ദക്ഷിണഭാഗങ്ങളുമാണ് പീഠദേശം.  ബാക്കി ജില്ലകൾ എല്ലാം [[ഗംഗ|ഗംഗാതടത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

=== അപവാഹം ===
&lt;!--[[Image:Ganga Dashara, at Haridwar.jpg|left|thumb|[[ഗംഗ]] ഹരിദ്വാറിൽ]]--&gt;
[[ഗംഗ|ഗംഗയും]] മുഖ്യ പോഷകനദിയായ [[യമുന|യമുനയുമാണ്]] സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന പ്രധാനനദികൾ.  &lt;!--സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 5,611 മീ. ഉയരത്തിലുള്ള ഗംഗോത്രിയാണ് ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനം.--&gt; ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹരിദ്വാറിൽ വച്ച് ശിവാലിക് നിരകൾ മുറിച്ച് കടന്ന്, ഗംഗ, ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗംഗാസമതലത്തിലേക്കൊഴുകുന്നു. &lt;!-- അതിനു മുകളിൽ വച്ചുതന്നെ ധൗളി, പിണ്ടാർ, അളകനന്ദ, മന്ദാകിനി എന്നീ ചെറുനദികൾ ഗംഗയിൽ, ലയിക്കുന്നു.  ഈ ഭാഗത്ത് ഗംഗയ്ക്ക് [[ഭാഗീരഥി]] എന്നാണ് പേര്. --&gt; തെക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദി ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്നു. ഇടത്തുനിന്നുള്ള രാംഗംഗ, ഗോമതി, ഘാഘ്‌‌ര, രണ്ഡക് വലത്തുനിന്നുള്ള സോൺ, ടോൺസ്, [[യമുന]] എന്നിവയുമാണ് സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വച്ച് ഗംഗയുമായി ചേരുന്ന മറ്റു പോഷകനദികൾ.  ഘാഘ്‌‌രയുടെ സഹായക നദികളായ [[കാളി]] (ശാരദ), രാപ്തി എന്നിവയും യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ചംബൽ, സിന്ധ്, ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവയും ഉത്തർപ്രദേശിലെ അപവാഹക്രമത്തിൽ സാരമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു.

&lt;!--[[Image:Clock Tower, at Har-ki-Pauri, Haridwar.jpg||right|thumb|[[ഗംഗ|ഗംഗാനദി]] ഹരിദ്വാറിലൂടെ]]--&gt;
ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനത്തിനു അധികം അകലെയല്ലാതുള്ള യമുനാഹിമാനി (6317 മീ.) യിൽ നിന്നാണ് [[യമുന|യമുനാനദി]] യുടെ ഉദ്ഭവം.  [[സിന്ധു]], [[ബ്രഹ്മപുത്ര]] എന്നിവയെ പോലെ രാകേഷ്താൽ എന്ന തടാകത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച് കാരിയാല എന്ന പേരിൽ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലൂടെ]] ഒഴുകി എത്തുന്ന നദിയാണ് ഘാഘ്‌‌ര.  ഗൺഡക്കിന്റെ പ്രഭവവും ഹിമാലയത്തിന്റെ മറുപുറത്താണ്.   മേല്പറഞ്ഞവ കൂടാതെ ഗംഗാവ്യൂഹത്തിൽപ്പെട്ട കോസി, ഗൗള, സായി, [[കല്യാണി]] എന്നീ ചെറുനദികളും ഭാഗികമായി ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.  യമുന ഒഴിച്ച് വലത്തുനിന്നുള്ള പോഷകനദികളെല്ലാം [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാ]]-[[സത്പുര പർവതനിര|സത്പുരാ]] നിരകളിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.  ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ജലൗഘത്തിന്റെ പകുതിയിലധികം യമുനയുടെ പോഷകനദികളാണു വഹിക്കുന്നത്.  ഇവയിൽത്തന്നെ ചംബൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.  നർമദാതടത്തിനു വടക്കുള്ള ഒരു ഗിരിശൃംഗത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ചംബലും അതിന്റെ സഹായനദികളും ചേർന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കരികിലുള്ള ഉന്നതതടത്തിലെ നല്ലൊരുഭാഗം ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  സോൺ നദിയുടെ പ്രഭവം [[അമർകാണ്ടക്]] പർ‌‌വതത്തിൽ നിന്നാണ്.  ഗംഗയുടെ വലതു പാർശ്വത്തിലുള്ള ചന്ദ്രപ്രഭ, കർമനാശ, റിഹൻഡ്, ബേലൻ, ദാസൻ എന്നീ നദികളും ചെറുതെങ്കിലും പ്രാധാന്യം വഹിക്കുന്നവയാണ്.

[[പ്രമാണം:Head of Ganges Canal, Haridwar, 1894-1898.jpg|left|220px|thumb|1894-1898 കാലഘട്ടത്തിലെ ഹരിദ്വാർ]]
വേനൽക്കാലത്തുപോലും ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന നദികളിൽ ജലദൗർലഭ്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.  മഞ്ഞുരുകി ഒഴുകുന്നതുമൂലം കൊടിയവേനലിൽ വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാവുന്നതും സാധാരണമാണ്.  ഹിമാലയത്തിലെ മഴയുടെ തോത് വിന്ധ്യാ പീഠഭൂമിയിലേതിനെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലാണ്.  വിന്ധ്യനിൽ നിന്നുള്ള നദികളിലെ ജലാഗമനമാർഗ്ഗം അനിയമിതവും അനിശ്ചിതവുമായ കാലവർഷങ്ങളാൽ അവയിൽ ജലദൗർലഭ്യം സാധാരണമാണ്.

ഗംഗനദി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കേപ്പകുതിയിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്.  തന്മൂലം ഇടതുപാർശ്വത്തിലുള്ള നദികൾ നീളക്കൂടുതലുള്ളവയാണ്.  ജലസമൃദ്ധങ്ങളായ ഇവ ധാരാളം എക്കലും മണ്ണും വഹിച്ചുകൊണ്ടു വന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തടങ്ങളിൽ പലയിടത്തും വിസ്തൃതങ്ങളായ ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ കാണാം.  വെള്ളം വാർന്നു പോകുന്നതിനുള്ള  സൗകര്യങ്ങൾ ഈ മേഖലയിലൊട്ടാകെത്തന്നെ തികച്ചും അപര്യാപ്തമാണ്.

=== കാലാവസ്ഥ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ കാലാവസ്ഥയിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനങ്ങൾ വളരെയേറെ പ്രകടമായി കാണുന്നു.  മിക്കവാറും മിതോഷ്ണ മേഖലയിലാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിടപ്പ്;  എന്നാൽ കാലാവസ്ഥയുടെ പ്രാദേശികസ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നതിൽ  [[സമുദ്രം|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നുള്ള ഉയരം അത്യധികമായ സ്വാധീനത ചെലുത്തുന്നു.

[[പ്രമാണം:IIMLucknow.jpg|thumb|right|ഐ. ഐ. എം. [[ലക്നൗ]]]]
ഹിമാലയമേഖലയിൽ താഴ്വരകളിലൊഴികെ എല്ലായിടത്തും ശൈത്യ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡിസംബർ മുതൽ മാർച്ചു വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ മഞ്ഞുപെയ്യുന്നത് സാധാരണമാണ്.  സഹാരൻപൂർ മുതൽ ദെവോരിയവരെ നീളുന്ന [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലും]] സുഖകരമല്ലാത്ത തണുത്ത കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.  [[ഗംഗ|ഗംഗാസമതലത്തിൽ]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] അയനഗതിക്കൊപ്പം താപനിലയിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുണ്ടാവുന്ന സവിശേഷാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ മേഖലയിൽ [[ഏപ്രിൽ]] മുതൽ [[ജൂൺ]] വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ ലൂ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പടിഞ്ഞാറൻ ഉഷ്ണക്കാറ്റ് സാധാരണമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിലെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലകളിൽ ശീതകാലത്ത് അതിശൈത്യവും [[ആലിപ്പഴം|ആലിപ്പഴ]] വർഷവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.  തെക്കരികിലുള്ള കുന്നിൻ പുറങ്ങളും പീഠപ്രദേശങ്ങളും പൊതുവെ തരിശു ഭൂമിയാകയാൽ അവിടെ വേനൽക്കാലത്ത് ഉഷ്ണാധിക്യം ഉണ്ടാവുന്നു; എന്നാൽ രാത്രികാലങ്ങളിൽ സുഖപ്രദമായ അവസ്ഥയുമാണ്.  ഈ മേഖലയിൽ ശീതകാലത്ത് ശൈത്യത്തിന്റെ കാഠിന്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.&lt;ref name=''up weather''&gt;&quot;Uttar Pradesh weather&quot;. http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211173327/http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both |date=2008-12-11 }}. Retrieved 2008-09-27.&lt;/ref&gt;

പൊതുവെ നോക്കുമ്പോൾ വ്യതിരിക്തമായ മൂന്നു ഋതുക്കളാണുള്ളത്; ഒക്ടോബർ മുതൽ [[ഫെബ്രുവരി]] വരെയുള്ള ശൈത്യകാലം, [[മാർച്ച്]] മുതൽ [[ജൂൺ]] മധ്യം വരെയുള്ള ഉഷ്ണകാലം, മധ്യജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റമ്പർ വരെയുള്ള [[വർഷം|വർഷകാലം]].  സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും കൂടിയ ചൂടനുഭവപ്പെടുന്നത് ജാൻസി, [[ആഗ്ര]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞചൂട് ബാരെയിലി, റൂർക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലുമാണ്.

മഴയുടെ സിംഹഭാഗവും (83%) മൺസൂൺ വാതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.  ശൈത്യകാലത്തു വടക്കു പടിഞ്ഞാറുനിന്നെത്തുന്ന ചക്രവാതങ്ങളും അപൂർ‌‌വമായി മഴപെയ്യിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തോത് വടക്കു പടിഞ്ഞാറു ജില്ലകളിലൊഴിച്ചാൽ, നന്നെ അഗണ്യമാണ്.  ഹിമാലയമേഖലയിൽ 100-200 സെ.മീറ്ററും ഹിമാലയസാനുപ്രദേശത്ത് 100 സെന്റീമീറ്ററിലേറെയും ഗംഗാസമതലത്തിലെ പടിഞ്ഞാറെ പകുതിയിൽ 60-100 സെന്റീമീറ്ററും കിഴക്കരുകിൽ 100-120 സെ. മീറ്ററുമാണ് ശരാശരി വർഷപാതം.  വർഷപാതത്തിന്റെ നിരക്കിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനം ധാരാളമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളിലും ഏതാണ്ടു 100 സെ. മീറ്ററോളം മഴ പെയ്യുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ ശരാശരി വർഷപാതം, 94 സെ. മീറ്ററും മഴപെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളുടെ ശരാശരി എണ്ണം 45-ഉം ആണ്.  ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് നൈനിതാലിലും (269 സെ. മീ.) ഏറ്റവും കുറവ് (54.4 സെ. മീ.) [[മഥുര|മഥുരയയിലും]] ആണ്.
{{Weather box
|location = Uttar Pradesh
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan high C = 29.9
|Feb high C = 31.9
|Mar high C = 35.4
|Apr high C = 37.7
|May high C = 36.9
|Jun high C = 31.7
|Jul high C = 28.4
|Aug high C = 27.4
|Sep high C = 29.4
|Oct high C = 31.4
|Nov high C = 30.1
|Dec high C = 28.9
|year high C =
|Jan low C = 11.0
|Feb low C = 12.1
|Mar low C = 15.8
|Apr low C = 19.9
|May low C = 22.4
|Jun low C = 22.9
|Jul low C = 22.2
|Aug low C = 21.6
|Sep low C = 20.8
|Oct low C = 18.5
|Nov low C = 14.4
|Dec low C = 11.5
|year low C =
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 0
|Feb precipitation mm = 3
|Mar precipitation mm = 2
|Apr precipitation mm = 11
|May precipitation mm = 40
|Jun precipitation mm = 138
|Jul precipitation mm = 163
|Aug precipitation mm = 129
|Sep precipitation mm = 155
|Oct precipitation mm = 68
|Nov precipitation mm = 28
|Dec precipitation mm = 4
|year precipitation mm =
|Jan precipitation days = 0.1
|Feb precipitation days = 0.3
|Mar precipitation days = 0.3
|Apr precipitation days = 1.1
|May precipitation days = 3.3
|Jun precipitation days = 10.9
|Jul precipitation days = 17.0
|Aug precipitation days = 16.2
|Sep precipitation days = 10.9
|Oct precipitation days = 5.0
|Nov precipitation days = 2.4
|Dec precipitation days = 0.3
|Jan sun = 291.4
|Feb sun = 282.8
|Mar sun = 300.7
|Apr sun = 303.0
|May sun = 316.2
|Jun sun = 186.0
|Jul sun =  120.9
|Aug sun = 111.6
|Sep sun = 177.0
|Oct sun = 248.44
|Nov sun = 270.0
|Dec sun = 288.3
|year sun =
|source 1 =&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |title=Local Weather Report |publisher=Local Weather Report and Forecast Department |date=21 May 2012 |accessdate=18 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501134209/http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |archivedate=2012-05-01 }}&lt;/ref&gt;||date=June 2012
}}

[[File:Anandabodhi.jpg|thumb|alt=refer to adjacent text|Anandabodhi tree in Jetavana Monastery, [[Sravasti]]]]
[[File:Tropaeolum majus.jpg|thumb|right|alt=Tropaeolum majus|A hybrid nasturtium (''[[Tropaeolum majus]]'') showing nectar spur, found mainly in [[Hardoi district]]]]
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;&quot;|Average High and Low temperatures for various Uttar Pradesh Cities
|- style=&quot;background:#e5afaa; color:#000&quot;
| '''City'''
| '''Jan'''
| '''Feb'''
| '''Mar'''
| '''Apr'''
| '''May'''
| '''Jun'''
| '''Jul'''
| '''Aug'''
| '''Sep'''
| '''Oct'''
| '''Nov'''
| '''Dec'''
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
|[[Lucknow]]&lt;ref name=lucknowweather&gt;{{cite web|title=Weather Report &amp; Forecast for Lucknow|url=http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|publisher=India Meteorological Department|accessdate=5 October 2012|archive-date=2013-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208074134/http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 73/44
| 79/49
| 90/58
| 101/69
| 105/76
| 102/81
| 92/79
| 90/78
| 92/76
| 91/66
| 79/53
| 75/45
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Kanpur]]&lt;ref name=kanpurweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Kanpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202134824/http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 91/71
| 92/72
| 92/75
| 93/78
| 92/78
| 85/74
| 84/73
| 84/72
| 88/78
| 88/74
| 89/74
| 90/71
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Ghaziabad, Uttar Pradesh|Ghaziabad]]&lt;ref name=ghazForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Ghaziabad |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113174957/http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |archivedate=2013-11-13 }}&lt;/ref&gt;
| 70/45
| 73/50
| 84/59
| 97/70
| 102/79
| 100/82
| 93/81
| 91/79
| 93/75
| 91/66
| 82/55
| 73/46
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Allahabad]]&lt;ref name=AllahabadForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Allahabaad |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031015105/http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |archivedate=2012-10-31 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 81/52
| 92/62
| 103/73
| 108/80
| 104/83
| 93/79
| 91/78
| 92/77
| 92/69
| 86/57
| 77/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Agra]]&lt;ref name=agraweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Agra |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202135110/http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 72/45
| 75/51
| 90/60
| 101/72
| 107/80
| 105/84
| 95/79
| 91/78
| 93/76
| 93/67
| 85/55
| 75/47
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Varanasi]]&lt;ref name=varaweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Varanasi |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709160100/http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |archivedate=2012-07-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 80/52
| 92/61
| 102/72
| 106/80
| 102/83
| 92/79
| 91/794
| 91/77
| 90/69
| 85/57
| 76/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Gorakhpur]]&lt;ref name=gorweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Gorakhpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109193600/http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |archivedate=2010-01-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/49
| 80/53
| 91/72
| 103/77
| 99/79
| 92/78
| 91/78
| 91/76
| 91/70
| 85/59
| 76/51
| 76/49
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Bareilly]]&lt;ref name=bareiweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Bareilly |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120603055234/http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |archivedate=2012-06-03 }}&lt;/ref&gt;
| 71/47
| 77/57
| 88/60
| 99/70
| 105/77
| 102/81
| 93/79
| 91/78
| 92/76
| 90/67
| 83/56
| 74/48
|}&lt;/center&gt;

=== സസ്യജാലം ===
[[പ്രമാണം:La Martiniere3-Lucknow.jpg|left|thumb|ലാ മാർട്ടിനിയർ കോളേജ്]]
ഏതാണ്ട് ആയിരത്തോളം ഇനം [[സസ്യം|സസ്യങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.  നെടുനാളായുള്ള മനുഷ്യാതിക്രമം മൂലം നൈസർഗിക പ്രകൃതി പ്രായേണ നഷ്ടപ്രായമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നിരിക്കിലും മുന്നൂറിലധികം ഇനം വൃക്ഷങ്ങളും 400-ലേറെ ഇനം കുറ്റിച്ചെടികളും 100-ലധികം ഇനം വള്ളിച്ചെടികളും ഇപ്പോഴും സമൃദ്ധമായി കാണാം.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിലെ]] ഉന്നത പ്രദേശങ്ങളിൽ [[ചീർ]], [[ഫർ]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ദേവദാരു]], [[സുറായ്]], [[കയിൽ]] എന്നീ മരങ്ങളാണ് ധാരാളമായി ഉള്ളത്.  മലയടിവാരങ്ങളിൽ [[സാൽ]], [[അസ്ന]], [[തൂൺ]], [[ഹൽദു]], [[കാഞ്ജു]], [[ജാമുൻ]], [[ഖയെർ]], [[സെമുൽ]], [[ഗുട്ടൽ]] തുടങ്ങി നിരവധിയിനം വൃക്ഷങ്ങൾ കാണാം.  മുരടിച്ച വളർച്ചയുള്ള [[ബാബുൽ]] ആണ് സമതലപ്രദേശത്ത് ഏറ്റവും അധികം കാണപ്പെടുന്ന മരം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-19 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221193134/http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സംസ്ഥാനത്തെ ആർദ്ര-പത്രപാതി വനത്തിലെ ഏറ്റവും സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഉത്പന്നം സാൽമരത്തിന്റെ തടിയാണ്.  തടി ഉരുപ്പടികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റിനങ്ങൾ [[ചീർ]], [[ദേവദാരു]], [[സെമുൽ]], [[ഷീഷാം]], [[അസ്ന]], [[ബാബുൽ]], [[ഹൽദു]], [[സെയ്ൻ]], [[തൂൺ]], [[കാഞ്ജു]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ബ്ലൂപൈൻ]], [[ജാമുൻ]], [[തേക്ക്]], [[ഗൂട്ടൽ]] എന്നിവയാണ്.  [[ബീഡി|ബീഡിയില]], [[മുള]], [[ഖയെർ]], [[റിങ്ഗാൽ]], [[ചൂരൽ]] തുടങ്ങിയവയും വനോത്പന്നങ്ങളായി വളർത്തിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |title=aegyptica |publisher=Bsienvis.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506192204/http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജന്തുജാലം ===

വന്യമൃഗങ്ങളിൽ [[കടുവ]], [[പുള്ളിപ്പുലി]], ഹിമക്കരടി എന്നീ ഹിംസ്രജന്തുക്കളും വിവിധയിനം കലമാനുകളും ഇതര ഹരിണ വർഗ്ഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു; കറുപ്പും തവിട്ടും നിറത്തിലുള്ള [[കരടി|കരടികൾ]], കഴുതപ്പുലി, കാട്ടാട്, [[ആന]], കാട്ടുനായ്, [[ചീങ്കണ്ണി]], പെരുമ്പാമ്പ് തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളും ധാരാളമായുണ്ട്.  പക്ഷിവർഗം പൊതുവെ കുറവാണ്;  [[കാട്ടുകോഴി]], വാൻ‌‌കോഴി, തിത്തിരിപ്പക്ഷി, [[വാത്ത]], കാട്ടുതാറാവ്, പുള്ള്, മാടപ്രാവ്, [[കൊക്ക്]] തുടങ്ങിയവ സാമാന്യമായ തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ നദികളിലും ജലാശയങ്ങളിലും നിന്ന് ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ 75-ലേറെയിനം [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളും]] പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/environment/205.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114124254/http://boloji.com/environment/205.htm |date=2010-01-14 }} Bygone Communities Faced Ire of the River by VK Joshi&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ഭൂമിശാസ്ത്രം==
[[File:Uttar Pradesh administrative divisions.svg|right|thumb|200px|alt=&quot;Administrative Divisions&quot;|[[Divisions of Uttar Pradesh]]]]

===അതിരുകൾ===

ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഡെൽഹി എന്നീ എന്നീ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനവും നേപ്പാൾ  നേപ്പാൾ രാജ്യവും വടക്കൻ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു,  കിഴക്ക് ബിഹാർ, ഝാർഖണ്ഡ്, തെക്ക് ചത്തീസ്‍ഗഡ്, മധ്യപ്രദേശ് പടിഞ്ഞാറ് രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന എന്നിവയാണ് മറ്റ് അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങൾ. 243,290 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (93,933 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 7.33% ആണ്. ഇന്ത്യയുടെ നാലാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.

==={{anchor|Constituent regions}}{{anchor|Regions and cities}}മേഖലകൾ, ജില്ലകൾ, പട്ടണങ്ങൾ===
{{Main article|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭരണ മേഖലകൾ|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജില്ലകൾ}}
:ഇതും കാണുക: [[പടിഞ്ഞാറൻ ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശ്|മദ്ധ്യ ഉത്തർപ്രദേശ്]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ 75 ജില്ലകളെ താഴെ പറയും പ്രകാരം 18 ഭരണമേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.:&lt;ref name=divisions&gt;{{cite web|title=State division of Uttar Pradesh |url=http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |publisher=Government of India |accessdate=22 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510202421/http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |archivedate=10 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;margin-left:30px&quot;
{{col-begin}}
{{col-break|width=57%}}
{{ordered list|start=1
|[[Saharanpur division|Saharanpur]]
|[[Moradabad division|Moradabad]]
|[[Bareilly division|Bareilly]]
|[[Lucknow division|Lucknow]]
|[[Devipatan division|Devipatan]]
|[[Basti division|Basti]]
|[[Gorakhpur division|Gorakhpur]]
|[[Meerut division|Meerut]]
|[[Aligarh division|Aligarh]]
}}
{{col-break}}
{{ordered list|start=10
|[[Agra division|Agra]]
|[[Kanpur division|Kanpur]]
|[[Faizabad division|Faizabad]]
|[[Azamgarh division|Azamgarh]]
|[[Jhansi division|Jhansi]]
|[[Chitrakoot division|Chitrakoot]]
|[[Allahabad division|Allahabad]]
|[[Varanasi division|Varanasi]]
|[[Mirzapur division|Mirzapur]]|
}}
{{Col-end}}
|}

== ജനങ്ങൾ ==
===ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ===
ഉത്തർ‌പ്രദേശിലെ പാചക, ഭക്ഷണരീതിയാണ് ഉത്തർപ്രദേശി ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തർപ്രദേശി പാചകരീതി ( (Cuisine of Uttar Pradesh (Hindi: उत्तर प्रदेश का खाना, Urdu: اتر پردیش کا کھانا) എന്നു പറയുന്നത്.
====ജനപ്രിയവിഭവങ്ങൾ (सब्ज़ी سبزی)====
*സ്മീൻ ദോസ് മച്ച്‌ലി ( Zamin Doz Macchli -fish stuffed with spices and sealed in earthenwre case which is then cooked for 8 hours)  
* മുർഗ് മുസല്ലം (Murg Mussallam - whole chicken with variety of spices)   
* ലഖ്‌നൗവി [[Biryani|ബിരിയാണി]] (slightly fried Rice preparation with mutton)    
*ദം [[okra|ഭിണ്ഡി]] (Fried whole okra stuffed with spiced potato filling)  
*ഗോബി മുസല്ലം  
*സുൽതാനി ദാൽ
*റിസാല 
*[[Shami Kabab|ഷമ്മി കബാബ്]] (includes tangy green mango)
*[[Palak Paneer|പാലക് പനീർ]]  
*കകോരി [[Kabab|കബാബ്]] (similar to Seekh Kabab)  
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Kabab|കബാബ്]] (skewered boneless mutton) 
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Paneer|പനീർ]] (similar to Paneer Makhani or butter paneer(Indian cheese))  
*[[Samosa|സമോസ]]  
*ഷാബ് ദേഗ് (a winter dish, turnips and mutton balls with saffron) 
*പനീർ പകോട 
*[[Kofta|കോഫ്ത]] 
*തെഹ്‌രി (vegetarian rice dish with spices and mixed vegetables that popular amongst Hindus)
*[[Korma|കോർമ]]   
*[[Kachori|കച്ചോടീ]]      
*[[Pakora|പകോട]]    
*[[Raita|റൈത]]
*[[Nahari|നഹരി]]
*[[Çorba|ശോർബ]] (soup) &lt;ref&gt;{{cite web|first=uponline|last=link|title=uponline|url=http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|accessdate=31 ജൂലൈ 2010|archive-date=2009-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090606051637/http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
====പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങൾ (मिठाई دسر)====
*[[Gujia|ഗുജിയ]] (like a samosa though filled with sweetened thickened milk (khoya))
*[[Gulab Jamun|ഗുലാബ് ജാമുൻ]]  
*[[Kheer|ഖീർ]]   
*[[Kulfi|കുൾഫി]]  
*[[Halwa|ഹൽ‌‌വ]] (sweet pudding)
*[[Sheer Qorma|ശീർ ഖോർമ]]  
*[[Ghewar|ഘെവാർ]]
*[[Imarti|ഇമാർതി]]
*[[Petha|പേട]]

====ജനപ്രിയ പാനീയങ്ങൾ (शरबत شربات)====
പലതരം ശർബതുകൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വ്യാപകമായി ജനപ്രിയമുള്ളവയാണ്‌
*[[Sharbat|ഗുരാഹി ശർബത്]] (hibiscus)   
*[[Sharbat|ലെമൺ ശർബത്]]   
*[[Sharbat|റോസ് ശർബത്]]
*[[Khas ka Sharbat|ഖാസ് ക ശർബത്]]

====മറ്റ് ചില പാനീയങ്ങൾ====
*[[Lassi|ലസ്സി]] 
*[[Rayta|റായ്ത]]  
*[[റൂഹഫ്‌സ|റു-അഫ്‌സ]] (rose water beverage)

=== ജനവിതരണം ===
[[പ്രമാണം:AGRA TDI MALL.jpg|thumb|right|ആഗ്രയിലെ ഒരു ഷൊപ്പിംഗ് മാൾ.]]
1971-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലെ [[ജനസംഖ്യ]] 8,88,41,144 ആയിരുന്നു.  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഉദ്ദേശം ആറിലൊന്നാണിത്.  ജനസാന്ദ്രത ച. കി. മീറ്ററിന് 300.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 4,70,16,421 പേർ പുരുഷന്മാരാണ്.  സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം 909:1000 ആയിരുന്നു.  പിന്നിട്ട ദശവർഷത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ജനസംഖ്യയിൽ 19.73% വർദ്ധനവുണ്ടായി.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനസംഖ്യയിൽ നഗരവാസികളായിട്ടുള്ളത് 1,23,68,487 പേർ (14%) മാത്രമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് മൊത്തം 293 പട്ടണങ്ങളുണ്ട്.  ഇവയിൽ 22 എണ്ണം ഒരു ലക്ഷത്തിലേറെ [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുള്ള]] വൻ നഗരങ്ങളാണ്; ലഖ്നൗ, [[കാൺപൂർ]], [[ആഗ്ര]], അലഹാബാദ്, [[വാരാണസി]], മൊറാദാബാദ്, രാമ്‌‌പൂർ, ബാരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, [[ഡെറാഡൂൺ]], സഹാറൻപൂർ, [[മീററ്റ്]], [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], ഝാൻസി, ഗോരഖ്പൂർ, മിർസാപൂർ, ഫിറോസാബാദ്, ഘാസിയാബാദ്, മുസാഫർനഗർ, ഫറൂഖാബാദ്, ഫൈസാബാദ്.  ജനങ്ങളിൽ 32.2% മാത്രമാണ് ധനാഗമപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.  ഇവരുടെ മൊത്തം സംഖ്യ 2,84,16,871 ആണ്.  ഇവരിൽ 1,59,10,591 പേർ കർഷകരും 54,97,317 പേർ സ്വന്തമായി ഭൂമിയില്ലാത്ത കൃഷിപ്പണിക്കാരും ആണ്.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] സാക്ഷരതാശതമാനം 21.64 ആണ്.&lt;ref name=&quot;Census Population&quot;&gt;{{cite web|url=http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|title=Census Population|work=Census of India|publisher=Ministry of Finance India|accessdate=2008-12-18|format=PDF|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== മതങ്ങൾ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 2011 സെൻസസ് പ്രകാരം 79.73% [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളും]] 19.31% [[മുസ്ലീം|മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്]]. 
[[സിഖ്|സിഖുകാർ]] 0.30%, [[ക്രിസ്തു|ക്രൈസ്തവർ]] 0.18, ജൈനർ 0.11%, [[ബുദ്ധൻ|ബൗദ്ധർ]] &lt;0.1% മതക്കാരുമാണ്.
&lt;ref&gt;[http://www.census2011.co.in/data/religion/state/9-uttar-pradesh.html]&lt;/ref&gt;

=== ഭാഷകൾ ===
[[പ്രമാണം:Sabmall.jpg|thumb|സബ്മാൾ നോയിഡാ, യു.പി..]]
ഇന്ത്യയിലെ ലിംഗ്വിസ്റ്റിക് സർ‌‌വേപ്രകാരം ഉത്തർ‌‌പ്രദേശിനെ നാലു ഭാഷാപ്രവിശ്യകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്;  മധ്യ പഹാഡി, പശ്ചിമ ഹിന്ദി, പൂർ‌‌വ ഹിന്ദി, ബീഹാറി, ഹിമാലയ പ്രാന്തങ്ങളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കുമാവോനി, ഗഢ്‌‌വാലി, ജാൻസാരി എന്നിവയും താരുവർഗ്ക്കാരുടേതായ താരുവുമാണ് മധ്യ പഹാഡി വിഭാഗത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള [[ഭാഷ|ഭാഷകള്]]‍.  പശ്ചിമ ഹിന്ദിയുടെ വകഭേദങ്ങളായ ഹിന്ദി, ഉർദു, വ്രജ്ഭാഷ എന്നിവയിലൊന്നു സംസാരിക്കുന്നവരാണ് [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും.  പൂർ‌‌വഹിന്ദി പ്രദേശത്തും ഏറിയകൂറും ജനങ്ങൾ ഹിന്ദി, ഉർദു എന്നീ ഭാഷക്കാരാണ്.  കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറി]] വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട ഭോജ്പുരിക്ക് വമ്പിച്ച പ്രചാരമുണ്ട്; സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള ഭാഷാക്രമം [[ഹിന്ദി]] (81.23%), [[ഉർദു]] (10.50%), ഭോജ്പുരി (4.24%), ഗഡ്‌‌വാലി (1.42%), കുമാവോനി (1.36%), [[പഞ്ചാബി]] (0.55%), അവധി (0.15%), [[ബംഗാളി]] (0.15%), [[സിന്ധി]] (0.09%), ജൻസാരി (0.06%) എന്നിങ്ങനെയാണ്.  ഇതര മേഖലകളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലേക്കു കുടിയേറിയിട്ടുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഭാഷാക്രമത്തിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ടു വ്യക്തമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |title=Uttar Pradesh Legislature |publisher=Uplegassembly.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619093010/http://www.uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
{{main|ഉത്തർ‌പ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം}}
പ്രാക്കാലത്ത് മധ്യദേശം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മേഖലയാണ് ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശ്.  തന്ത്ര പ്രധാനമായ സ്ഥാനം‌‌മൂലം ഉത്തരേന്ത്യയുടെ ചരിത്രവുമായി ഈ പ്രദേശത്തിന് അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്.  മിർസാപൂർ, ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നു കണ്ടെടുത്ത [[ചരിത്രം|ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പൗരാണികത്വത്തിലേക്കു വെളിച്ചം വീശുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6VBC-4RDBF9D-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=cfe56179857e3ff5e1dc510af6ba97d2 Quaternary Science Reviews:Volume 27, Issues 3-4, February 2008, Pages 391-410]&lt;/ref&gt; 

=== വൈദികകാലം ===
[[പ്രമാണം:DND Flyway.jpg|thumb|right|എക്സ്പ്രസ്സ്‌‌വേ]]
ഋഗ്‌‌വേദകാലം മുതൽ മാത്രമേ ഏതാണ്ട് സുവ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ഈ പ്രദേശത്തെ സംബന്ധിച്ച് ലഭിക്കുന്നുള്ളു.  സപ്തസിന്ധു (ആധുനിക [[പഞ്ചാബ്]]) വിൽ കുടിയേറിയ [[ആര്യൻ|ആര്യന്മാർ]] ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങി [[ആര്യൻ|ആര്യസംസ്കാരം]] [[സരസ്വതി]]-[[ഗംഗ]] നദികൾക്കിടയിലുള്ള ഭൂഭാഗത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു.  തുടർന്നുള്ള ചരിത്രത്തെപ്പറ്റി വ്യക്തമായ രേഖകളില്ല;  [[പുരാണം|പുരാണങ്ങൾ]] അവ്യക്തമായ ഒരു ചിത്രമാണ് നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.thamesandhudsonusa.com/web/ humanPast/summaries/ch14.html Chapter 14 - South Asia: From Early Villages to Buddhism]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

എന്നാൽ ബി. സി. 6 ആം ശതകത്തോടെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.  മേധാവിത്വത്തിനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചിരുന്ന നിരവധി മഹാജനപഥങ്ങൾ (രാജ്യങ്ങൾ) ഇക്കാലത്ത് രൂപംകൊണ്ടിരുന്നു.  [[കുരു]], [[പാഞ്ചാലം]], [[ശൂരസേനം]], [[വത്സം]], [[കോസലം]], [[മല്ലം]], [[കാശി]], [[ചേതി]], [[അംഗം]], [[മഗധ]], [[വ്രിജി]], [[മത്സ്യം]], [[അശ്മകം]], [[അവന്തി]], [[ഗാന്‌‌ധാരം]], [[കാബോജം]] എന്നിവയായിരുന്നു ജനപഥങ്ങൾ.  ഇതിൽ ആദ്യത്തെ എട്ടെണ്ണം മാത്രമേ ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടിരുന്നുള്ളു.  ഇവയ്ക്കുപുറമേ [[കപിലവസ്തു|കപിലവസ്തുവിലെ]] ശാക്യന്മാർ, ശുംശുമാർഗിരിയിലെ ഭഗന്മാർ, പവ്വയിലെ മല്ലന്മാർ, കുഷിനാരന്മാർ എന്നിവരും ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. ശക്തിയേറിയ ജനപഥങ്ങൾ മറ്റുള്ളവയെ ആക്രമിച്ചുപോന്നു;  കോസലം കാശിയും, അവന്തി വത്സവും കീഴടക്കി.  പിന്നീട് മഗധ കോസലവും അവന്തിയും കീഴടക്കി ഏറ്റവും പ്രബലമായിത്തീർന്നു.  ഹരിയങ്ക, ശിശുനാഗ, നന്ദ രാജവംശങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ [[മഗധ|മഗധരാജ്യം]] ഭരിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=W6zQHNavWlsC&amp;pg=PA263&amp;lpg=PA263&amp;dq=Sarai+Nahar+Rai+Mahagara+Uttar+Pradesh+Mesolithic/Microlithic&amp;source=bl&amp;ots=E2La8G_-3Y&amp;sig=RKkiPzkeUuoDUEhEMukwCc4z3YE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=3&amp;ct=result#PPA262,M1 God-apes and Fossil Men By Kenneth A. R. Kennedy]&lt;/ref&gt;

=== രാജവംശങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|thumb|left|വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം]]
നന്ദവംശം ബി. സി. 333 മുതൽ 321 വരെ [[മഗധ|മഗധയിൽ]] ആധിപത്യം നിലനിറുത്തിയിരുന്നു.  ഇന്നത്തെ [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബും]], ഒരു പക്ഷേ [[ബംഗാൾ|ബംഗാളും]] ഒഴികെയുള്ള ഉത്തരേന്ത്യ മുഴുവൻ നന്ദരാജാക്കന്മാരുടെ അധീനതയിലായിരുന്നു.  ഇക്കാലത്താണ് (ബി. സി. 326) [[അലക്സാണ്ടർ]] [[ഇന്ത്യ]] ആക്രമിച്ചത്.  മഗധരാജ്യത്തിലെ നന്ദന്മാരെ ഭയന്നാണ് അലക്സാണ്ടർ മടങ്ങിപ്പോയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.  എന്നാൽ വളരെ കഴിയുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ (ബി. സി. 323) അവർ [[ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യൻ|ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യന്]] അടിയറവു പറയേണ്ടിവന്നു.  [[ചന്ദ്രഗുപ്തൻ]], [[ബിന്ദുസാരൻ]], [[അശോകൻ]] എന്നീ ഭരണകർത്താക്കളുടെ കാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് ശാന്തിയുടേയും സമൃദ്ധിയുടേയും കേളീരംഗമായിരുന്നു.  [[അശോകൻ|അശോകശാസനങ്ങൾ]], [[അശോകൻ|അശോകസ്തംഭങ്ങൾ]] എന്നിവ ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായുള്ള സാരാനാഥ്, [[അലഹബാദ്]], [[മീററ്റ്]], കൗശാംബി, ശങ്കീസ, കാൽസി, ബസ്തി, മിർസാപൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  അശോകനുശേഷം മഗധയ്ക്ക് ബലക്ഷയം നേരിട്ടു.  അവസാന രാജാവായ [[ബൃഹദ്രഥൻ|ബൃഹദ്രഥമൗര്യനെ]] ബി. സി. 185-ൽ പുഷ്യമിത്രസുംഗൻ വധിച്ചു.

പുഷ്യമിത്രൻ മഗധരാജ്യത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പു നഷ്ടപ്പെടാതെ സൂക്ഷിച്ചു ഇൻഡൊ-ബക്ട്രിയൻ രാജാവായ ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ആക്രമണത്തെ ഇദ്ദേഹം ചെറുത്തു; [[അയോധ്യ|അയോധ്യയ്ക്കു]] നേരെയുള്ള മറ്റൊരാക്രമണം തെക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഒരു യുദ്ധത്തിൽ പുഷ്യമിത്രന്റെ പൗത്രനായ വസുമിത്രൻ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബാക്രിയന്മാർ പിൻ‌‌വാങ്ങിയെങ്കിലും അവർ കൈവശപ്പെടുത്തിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ സിയാൽക്കോട് തലസ്ഥാനമാക്കി ഭരണം തുടങ്ങി.  ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ഭരണം ബി. സി. 145 വരെ നിലനിന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.ias.ac.in/jbiosci/nov2001/491.pdf Prehistoric human colonization of India by V N MISRA]&lt;/ref&gt;

സുംഗവംശത്തിനു ശേഷം കണ്വവംശം മഗധയിൽ അധികാരമേറ്റു;  അവസാനത്തെ സുംഗരാജാവായ് ദേവഭൂതിയെ വധിച്ചിട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സചിവനായ വസുദേവൻ ബി. സി. 73-ൽ കണ്വവംശം സ്ഥാപിച്ചത്.  45 വർഷം ഭരണം നടത്തിയ കണ്വവംശത്തെ ബി. സി. 28-ൽ ആന്ധ്ര (ശാതവാഹന) രാജവംശ സ്ഥാപകനായ സിമുകൻ തുടച്ചുനീക്കി.  കണ്വവംശത്തിന്റെ അധികാരപരിധി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും മിത്ര എന്ന വാക്കിലവസാനിക്കുന്ന നാണയങ്ങളും ശിലാലിഖിതങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്.  അതിനാൽ ബി.സി. ഒന്നാം ശതകത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് മുഴുവൻ സുംഗവംശത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നതായി അനുമാനിക്കാം.

തുടർന്ന് സിതിയന്മാർ, പാർഥിയന്മാർ, കുഷാനന്മാർ എന്നീ വിദേശീയർ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആക്രമണം നടത്തി.  കുഷാനവംശത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത രാജാവായ കനിഷ്കന്റെ നാണയങ്ങൾ, ശിലാലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഏറിയഭാഗവും കുഷാനസാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നതായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.  അക്കാലത്ത് [[മഥുര]] ഒരു വലിയ കലാകേന്ദ്രമായിരുന്നു.

[[പ്രമാണം:Varanasiganga.jpg|right|thumb|250px|വാരാണസി.]]
എ. ഡി. 4-ം ശതകത്തിൽ [[ഗുപ്തസാമ്രാജ്യം|ഗുപ്തസാമ്രാജ്യസ്ഥാപനത്തോടെ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] രാഷ്ട്രീയൈക്യം മൗര്യകാലത്തെന്നപോലെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.  തുടർന്നുള്ള രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ രാജ്യത്തിലെ പൊതുവായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിനുണ്ടായി.  ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ ഛിദ്രവാസനകൾ വീണ്ടും തലപൊക്കി.  ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഗണ്യമായ ഭാഗത്ത് അധികാരം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന  കനൗജിലെ മൗഖാരികൾ മാളവത്തിലെ ഗുപ്തന്മാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.  മൗഖാരിരാജാവായ ഗ്രഹവർമനെ എ. ഡി. 606-ൽ മാളവരാജാവായ ദേവഗുപ്തൻ വധിച്ചപ്പോൾ, മൗഖാരികൾ കനൗജിന്റെ ഭരണം ഗ്രഹവർമന്റെ സ്യാലനായ ഹർഷനെ (സ്ഥാനേശ്വർ അഥവാ [[താനേശ്വർ]]) ഹർഷനെ ഏൽപ്പിച്ചു.  ഹർഷനുശേഷം ഉത്തർപ്രദേശ് മേഖല വീണ്ടും അരക്ഷിതാവസ്ഥയുടെ രംഗമായി മാറി.  ഇക്കാലത്തെ [[ചരിത്രം]] ആകെക്കൂടി അവ്യവസ്ഥിതമാണ്.

എ. ഡി. 9-ഉം 10-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഗുർചര-പ്രതിഹാരന്മാർ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ പ്രബലരായി;  11-ം ശതകത്തിന്റെ  മുഹമ്മദ് ഗസ്നിയുടെ ആക്രമണം വരെ ഈ നില തുടർന്നു.  പ്രതിഹാരന്മാരുടെ തിരോധാനം ഉത്തർപ്രദേശിൽ രാഷ്ട്രീയാസ്വാസ്ഥ്യങ്ങൾക്കും അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്കും വഴിയൊരുക്കി.  ഇക്കാലത്ത് ഗഹർ‌‌വന്മാർ രംഗപ്രവേശം ചെയ്തു.  രാജ്യത്ത് ക്രമവും ഐശ്വര്യവും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.  ഈ രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ ഗോവിന്ദ്ചന്ദ്രനും (1104-54) ജയചന്ദ്രനും (1170-93) ആയിരുന്നു.  [[മുഹമ്മദ് ഗോറി|മുഹമ്മദ് ഗോറിയുമായുള്ള]] യുദ്ധത്തിൽ ചമാനരാജാവായിരുന്ന പൃഥ്വീരാജൻ III-നെ സഹായിക്കാൻ ജയചന്ദ്രൻ വിസമ്മതിച്ചു 1192-ലെ ടെറയിൽ യുദ്ധത്തിൽ പൃഥ്വിരാജൻ തോല്പിക്കപ്പെട്ടു;  തുടർന്ന് ജയചന്ദ്രനും മീററ്റ്, അലിഗഡ്, അശ്നി, കനൗജ്, വാരാണസി എന്നീ ജനപദങ്ങളും ഗോറിക്കു കീഴടങ്ങി.&lt;ref&gt;[http://www.bharatonline.com/uttar-pradesh/history.html#]&lt;/ref&gt;

=== മുസ്ലീം വാഴ്ച്ചക്കാലം ===
[[പ്രമാണം:Jama Masjid, Delhi, watercolour, 1852.jpg|thumb|ഡൽഹിയിലെ ഒരു മുസ്ലിം വാസസ്ഥലം ചിത്രകാരന്റെ കണ്ണിൽ (1852).]]
1206-ൽ ഗോറിയുടെ ലഫ്റ്റനന്റായിരുന്ന കുത്ബുദ്ദീൻ ഐബക്ക് [[ഡൽഹി]] കേന്ദ്രമാക്കി അടിമവംശം സ്ഥാപിച്ചു;  തുടർന്ന് ഖിൽജി, തുഗ്ലക് വംശങ്ങൾ അധികാരത്തിൽ വന്നു.  ഡൽഹി [[സുൽത്താൻ|സുൽത്താൻ‌‌ന്മാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് അവരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.  13- ഉം 14-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം ആക്രമണത്തിന്റെയും അതിനെ വീരോചിതം നേരിട്ടതിന്റെയും [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസമാണ്]].  തുഗ്ലക്‌‌വംശം ക്രമേണ ശിഥിലമാവുകയും 1394-ൽ ജാൻപൂർ കേന്ദ്രമാക്കി മുഹമ്മദ് തുഗ്ലക്കിന്റെ  ഗവർണറായിരുന്ന മാലിക് സർ‌‌വർ ഖ്വജാ ജഹാൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.faqs.org/minorities/South-Asia/Muslims-of-India.html Muslims of India]&lt;/ref&gt;

1398-ൽ [[തിമൂർ]] ഇന്ത്യ ആക്രമിച്ചു.  [[ഡൽഹി]], [[പഞ്ചാബ്]], [[മീററ്റ്]], ഹരിദ്വാർ, കാതെഹാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ കെടുതികൾ അനുഭവപ്പെട്ടു.

1414 മുതൽ 1526 വരെ സയ്യിദ്-ലോദി വംശങ്ങൾ ഡൽഹി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചു ലോദിവംശക്കാലത്ത് 1478-ൽ ജൻപൂർ വീണ്ടും ഡൽഹിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.  സിക്കന്ദർ ലോദിയുടെ കാലത്ത് [[ആഗ്ര|ആഗ്രയെ]] ഉപതലസ്ഥാനമായി ഉയർത്തിയത് ചരിത്രത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Sturrock, J.,South Canara and Madras District Manual (2 vols., Madras, 1894-1895)&lt;/ref&gt;, 

[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007 (2).jpg|thumb|left|[[വാരണാസി|വാരണാസിയിലെ]] ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
1526-ൽ ബാബർ ഇബ്രാഹിം ലോദിയെ പാനിപ്പത് യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ആഗ്ര കൈവശപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.  എതിർത്തുനിൽപ്പിനു ശേഷം സംബൽ, ജാൻപൂർ, ഘാസിപൂർ, കാല്പി, കനൗജ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും [[ബാബർ|ബാബറിനു]] കീഴടങ്ങി.  അങ്ങനെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] മുഗൾ‌‌വംശത്തിനു തുടക്കമിട്ടു.  ബാബറിനുശേഷം ഭരണമേറ്റ [[ഹുമയൂൺ|ഹുമായൂണിനെ]] [[ഷേർഷാ]] അധികാരഭ്രഷ്ടനാക്കി ഷേർഷായുടെ മരണശേഷം വീണ്ടും ഹുമയൂൺ സിംഹാസനം കരസ്ഥമാക്കി. ഹുമയൂണിന്റെ പുത്രനായ [[അക്ബർ|അക്ബറിന്റെ]] മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനികളായ തോഡർമൽ, [[ബീർബൽ]] എന്നിവർ ഉത്തർപ്രദേശുകാർ ആയിരുന്നു.

ഔറംഗസീബിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മുഗൾഭരണവുമായി ഇടയുകയും, ബുന്ദേലാ നേതാവ് ഛത്രസാലൻ, പേഷ്വ ബാജിറവുവിന്റെ സഹായം തേടുകയും ചെയ്തു.  ഈ സഹായത്തിനു പ്രതിഫലമെന്നോണം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ ഏതാനും ഭാഗങ്ങൾ പേഷ്വയ്ക്കു വിട്ടുകൊടുക്കുവാൻ അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു.  അങ്ങനെ ഉത്തർപ്രദേശിൽ മറാത്താ ശക്തിക്കു പ്രവേശം ലഭിച്ചു.  1732-ൽ അവധ് ഗർണറായ സാദത്ത്ഖാൻ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://india_resource.tripod.com/islam.html |title=Islam and the sub-continent - appraising its impact |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209030754/india_resource.tripod.com/islam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യം ===

ഷുജാ ഉദ് ദൗലയുടെ ഭരണകാലത്ത് (1754-75) [[അവധ്]] ബ്രിട്ടിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാകമ്പനിയുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.  1764-ലെ ബക്സാർ യുദ്ധത്തിൽ ഷുജാ ഉദ് ദൗലയെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബ്രിട്ടിഷ് സമ്പർക്കം മൂലം അവധിന് നിരവധി പ്രദേശങ്ങൽ പല സന്ദർഭങ്ങളിലായി നഷ്ടപ്പെട്ടു.

അവധിലെ നവാബുമാരും ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുള്ള ബന്ധം ചരിത്രത്തിലെ ദുഃഖകരമായ ഒരധ്യായമാണ്;  ഒരുവശത്ത് ബലഹീനതയുടെയും മറുവശത്ത് ശക്തിയുടെയും വിശ്വാസവഞ്ചനയുടെയും ചരിത്രമാണത്.  1856-ൽ അവധ് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർക്കപ്പെട്ടു;  1857-ലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധസമരത്തിന്റെ പ്രധാനകാരണങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഈ നടപടിയായിരുന്നു.  വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ (ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്) ഈ സമരത്തിൽ മഹത്തായ ഒരു പങ്കുവഹിച്ചു.  1877-ൽ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസ്കളും അവധും സംയോജിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി; ആഗ്ര-അവധ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ എന്നപേരിൽ ഇതറിയപ്പെട്ടു.  1902-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ആഗ്രാ-അവധ് സം‌‌യുക്ത പ്രോവിൻസുകൾ എന്നാക്കിമാറ്റി.  1921-ൽ ഇത് ഒരു ഗവർണറുടെ കീഴിലാക്കി; ലക്നൗ തലസ്ഥാനമായി.  1937-ൽ സം‌‌യുക്ത സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ഇതിന്റെ പേർ വീണ്ടും ചുരുക്കുകയുണ്ടായി.  1950 ജനുവരി 12-നു ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന ആധുനികനാമം ഈ പ്രദേശത്തിനു നൽകപ്പെട്ടു.  1950 ജനുവരി 26-ൽ നിലവിൽ‌‌വന്ന ഭരണഘടന പ്രകാരം ഉത്തർപ്രദേശിന് ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിലെ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനപദവി]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;* [http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#Bibliography British Ruled India (1757-1947) Bibliography of Books Articles and Dissertations Concentrating on 1914-1947]
&lt;/ref&gt;

== സമ്പദ്‌‌വ്യവസ്ഥ ==

=== കൃഷി ===
{{main|കൃഷി}}

[[പ്രമാണം:Rishikesh view across bridge.jpg|right|200px|thumb|ലക്ഷ്മൺ ജൂല, ഋഷികേശ്.]]

കാർഷികപ്രധാനമായ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.  ഇവിടത്തെ ആളുകളിൽ മുക്കാൽ‌‌ പങ്കും കാർഷികവൃത്തിലാണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ പകുതിയിലേറെ കാർഷികാദായത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ചുവരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതി 2,54,71,000 ഹെക്ടർ ആണ്;  ഇതിൽ 83%-വും കൃഷിയോഗ്യമാണെങ്കിലും 66% മാത്രമേ ഇതിനകം കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറിയിട്ടുള്ളു.  സാങ്കേതിക ഉപാധികളിലൂടെ കൃഷിഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനുള്ള ആസൂത്രിത ശ്രമം നടന്നുവരുന്നു.  കടുംകൃഷി സമ്പ്രദായങ്ങളിലൂടെ വിളവ് ഇരട്ടിപ്പിക്കുവാനും [[ജലം|ജലവിതരണം]] ക്രമപ്പെടുത്തുവാനും ആവശ്യമുള്ളിടത്ത് ജലസേചനം വ്യാപിപ്പിക്കുവാനും പരമാവധി യത്നം നടക്കുന്നുണ്ട്.  പരമ്പരാഗതമായ പ്രാകൃത സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിലമുടമകൾക്കുള്ള വൈമുഖ്യം ഉത്തർപ്രദേശിലെ കർഷിക രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശാപമായി തുടർന്നിരുന്നു; ഇന്ന് ആ നില വളരെയേറെ മാറിയിട്ടുണ്ട്.  കൂടുതൽ ഉത്പാദന ക്ഷമതയുള്ള വിത്തുകളും,രാസവളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ തുടങ്ങിയവയും ഉപയോഗിച്ച് ശാസ്ത്രീയ രീതിയിൽ കൃഷിയിറക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാനത്തെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള കർഷകർ മുന്നോട്ടുവന്നുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.  വിളവെടുപ്പിന്റെ കാലദൈർഘ്യത്തിൽ കുറവുവരുത്തി, കൊല്ലത്തിൽ കുറഞ്ഞത് രണ്ടു വിളവെങ്കിലും എടുക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും, മണ്ണു സം‌‌രക്ഷണത്തിനു ചെറുകിട ജലസേചനത്തിനുമുള്ള പ്രതിവിധികളും വ്യാപകമായ രീതിയിൽ പ്രാവർത്തികമായിട്ടുണ്ട്.  ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള ഉടമാവകാശം സന്തുലിതമാക്കുന്നതിന് ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള നാനാമുഖമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിൽ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Ramjhula - bridge over the Ganga.jpg|left|200px|thumb|രാംജൂല, ഋഷികേശ്]]
[[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], ജോവാർ‍, ബാജ്റാ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ധാന്യവിളകൾ.  എണ്ണക്കുരുക്കൾ, [[പരുത്തി]], [[പുകയില]], [[ചണം]], [[കരിമ്പ്]], [[ഉരുളക്കിഴങ്ങ്]] എന്നീ നാണ്യവിളകളും [[ആപ്പിൾ]], മധുരനാരകം, [[നാരകം]], [[പപ്പായ]] തുടങ്ങിയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളും ധാരാളമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു.  ഫലോത്പന്നങ്ങളിൽ [[കൈതച്ചക്ക]], [[വാഴ|വാഴപ്പഴം]] [[മുന്തിരി|മുന്തിരിങ്ങ]] എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.  [[പയർ|പയറ്]], [[കടല]] തുടങ്ങിയവയും പച്ചക്കറികളും സാമാന്യമായ തോതിൽ വിളയിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://agmarknet.up.nic.in/ |title=AGRICULTURE MARKETING |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071409/http://agmarknet.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജലസേചനം ===
സംസ്ഥനത്തെ ആദ്യത്തെ [[ജലം|ജലസേചന]] പദ്ധതിയായ പൂർ‌‌വയമുനാ കനാൽ 1830-ൽ പ്രാവർത്തികമായി; [[മുഗൾ]] ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന തോടുകൾ പുനഃസം‌‌വിധാനം ചെയ്തതായിരുന്നു ഇത്.  അതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|അപ്പർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1854) [[ആഗ്ര|ആഗ്രാ കനാൽ]] (1874), [[ഗംഗ|ലോവർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1878),  ബേത്‌‌വാ കനാൽ (1885), കേൻ‌‌ കനാൽ (1907), ദാസൻ കനാൽ (1911), ഗരായ് കനാൽ (1915), ഘാഘ്‌‌രാ കനാൽ (1916), ശാരദാ കനാൽ (1928) എന്നീ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കപ്പെട്ടു.  കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യമായതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|രാംഗംഗാ പമ്പിങ് കനാൽ]], ഘാഘ്‌‌രാ പമ്പിങ് കനാൽ എന്നിവയും പ്രാവർത്തികമായി.  സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കു ശേഷം പ്രതികൂല മേഖലകളിലെ കൃഷിസംരക്ഷണം ലക്ഷ്യമാക്കി കനാൽ വ്യൂഹങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റ് ബദ്ധശ്രദ്ധമായി;  ഗോരഖ്പൂർ ജില്ലയിലെ രാംഗഡ്, ദണ്ഡാ കനാലുകൾ, ഘാഘ്‌‌രാ കനാലിന്റെ ശാഖയായി ഫൈസാബദ് ജില്ലയിൽ നിർമിച്ച ഘേരാനി കനാൽ, ആസംഗഡ് ജില്ലയിലെ രതോയി പക്‌‌രി, ബസ്തി ജില്ലയിലെ ബഘോട എന്നീ പമ്പിങ് കനാലുകൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ ഈ ലക്ഷ്യംവച്ചു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സാമാന്യം വിപുലമായ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങളാണ്.  പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളിൽ ജലസേചനവർദ്ധനവിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 22 ജലസേചന പദ്ധതികളാണ് ആസൂത്രിതമായിട്ടുള്ളത്.  തത്ഫലമായി 60 ലക്ഷം ഹെക്ടർ സ്ഥലം ജലസിക്തമായി തീർന്നിട്ടുണ്ട്.  ഇവ കൂടാതെ ചെറുകിട ജലസേചനരംഗത്തും ഗണ്യമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജലസേചനത്തെ പോലെതന്നെ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ് പ്രളയനിവാരണം.  ഉദ്ദേശം 40 ലക്ഷം ഹെക്ടർ വിളനിലങ്ങൾ വർഷാവർഷം വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കെടുതികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.  പ്രളയ നിവാരണത്തിനായി നാനാമുഖമായ സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികൾ ഏർപ്പെടുത്തിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://upldwr.up.nic.in/ |title=Department of Land Development and Water Resorces |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406023019/http://upldwr.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== കാലിസമ്പത്ത് ===

ഇന്ത്യയിലെ വളർത്തുമൃഗങ്ങളിൽ 14%-വും ഉത്തർപ്രദേശിലാണുള്ളത്; സംസ്ഥാനത്തിലെ വരുമാനത്തിൽ 8%-ത്തോളം ഗവ്യവിഭവങ്ങളിൽ നിന്നാണു ലഭ്യമാകുന്നത്.  261 ലക്ഷം കന്നുകാലികൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വളർത്തപ്പെടുന്നു.  ഇവയെ കൂടാതെ 74 ലക്ഷത്തിലേറെ മഹിഷങ്ങളെയും 114.26 ലക്ഷം [[ആട്|ആടുകളെയും]] 2.3 ലക്ഷം [[കുതിര|കുതിരകളെയും]] 1.97 ലക്ഷം [[കഴുത|കഴുതകളെയും]] 27.000 കോവർ കഴുതകളെയും 49.000 [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകങ്ങളെയും]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലെ ജനങ്ങൾ തീറ്റിപ്പോറ്റുന്നു. വളർത്തു [[പന്നി|പന്നികളുടെ]] എണ്ണം 11.62 ലക്ഷമാണ്.  37.7 ലക്ഷം [[കോഴി|കോഴികളും]] ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉണ്ട്.  കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും ഗതാഗത രംഗത്ത് ഗണ്യമായ സേവനം നൽകിവരുന്നു.

[[ഹരിയാന]], സാഹിവാൽ, [[സിന്ധി]], താർപാർകർ, ഗംഗാതരി തുടങ്ങിയ മെച്ചപ്പെട്ടയിനം കാലിവർഗങ്ങളാണ് ഉത്തർപ്രദേശിലുള്ളത്.  മുറാവർഗത്തിൽ പെട്ട മഹിഷങ്ങളും വിശേഷ ജാതിയിൽ പെടുന്നവയാണ്.  കൃത്രിമ ബീജോത്പാതനത്തിന്റെ പ്രചാരത്തിലൂടെ നല്ലയിനം [[പശു|പശുക്കളുടെയും]] [[എരുമ|എരുമകളുടെയും]] സംഖ്യ ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും ഗവ്യോത്പാതനക്ഷമത കൂട്ടുവാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ വ്യാപകമായി നടന്നുവരുന്നു.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്ത്]] 1100-ലേറെ മൃഗാശുപത്രികളും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.  പോഷകഗുണമുള്ള പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ കൃഷിചെയ്ത് മേച്ചിൽ സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുവാൻ, കർഷകർക്ക് വിജ്ഞാനം പകരുന്നതിനും അവരിൽ പ്രേരണ ചെലുത്തുന്നതിനുമുള്ള സം‌‌വിധാനങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.  ആടുവളർത്തലിനും രോമ വിപണനത്തിനും പ്രോത്സാഹനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://animalhusb.up.nic.in/ |title=Animal Husbandry |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071411/http://animalhusb.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വനസമ്പത്ത് ===
[[പ്രമാണം:Older Durga Temple - Banaras.jpg|thumb|right|250px|ദുർഗാമന്ദിർ വാരണാസി]]
ഉത്തർപ്രദേശിൽ 48,728 ച. കി. മീ വനങ്ങളാണുള്ളത്; [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 16.5% വരുമിത്.  ദേശീയ വനനയം അനുസരിച്ച് മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം വനങ്ങളായി സം‌‌രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്;  ഇതിന്റെയും വനവിഭവങ്ങളുടെ പ്രതിശീർഷ ഉപഭോഗത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വനങ്ങൾ നന്നേ കുറവാണെന്നുകാണാം.  ദേശീയ പ്രതിരോധം, വ്യവസായാവശ്യങ്ങൾ, നദീതട പദ്ധതികൾ എന്നിവക്കായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വനങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ നശീകരണ വിധേയമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നാൽ മറുവശത്ത് വനവിഭവങ്ങളുടെ ഉപഭോഗം ക്രമേണ കൂടി വരുന്നു.  ഈ ദുസ്ഥിതി പരിഹരിക്കുന്നതിനായി തടിക്ക് ഈടും ഉറപ്പുമേറിയ വൃക്ഷങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ വച്ചുപിടിപ്പിച്ചും സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികളിലൂടെ നിലവിലുള്ള വിഭവങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ ചൂഷണം ഏർപ്പെടുത്തിയും കാട്ടുതീ നിവാരണം ചെയ്തും വെട്ടിത്തെളിക്കൽ നിരോധിച്ചും വ്യാപകമായ വനസം‌‌രക്ഷണ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.  വന്യമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നത് നിയമം‌‌ മൂലം നിരോധിക്കുകയും അവയ്ക്ക് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള വ്യവസായങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://forest.up.nic.in/ |title=U.P.Forest Department |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308001743/http://forest.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== മത്സ്യബന്ധനം ===

സമുദ്രസാമീപ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്;  എന്നാൽ ഇവിടെയുള്ള ജലാശയങ്ങളും നദീവ്യൂഹങ്ങളും സമൃദ്ധമായ  [[മത്സ്യം|മത്സ്യശേഖരങ്ങൾ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.  180-ലേറെ ഇനം ശുദ്ധജല മത്സ്യങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  ഇവയിൽ കാർപ്സ്സ്പീഷീസിൽ പെട്ട രോഹു (Labeo rohita), ബാകൂർ (Catla catla), നയിൻ (Cirrhina mrigala), കരൗഞ്ച് (Labeo calbasu) എന്നിവയാണ് സമൃദ്ധമായുള്ളത്.  എളുപ്പം വംശവർദ്ധൻ ഉണ്ടവുന്നതിനാൽ സംസ്ഥാനത്തെ നൈസർഗിക ജലാശയങ്ങളിലും കൃത്രിമ തടാകങ്ങളിലും ഇവയെ വളർത്തുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആസൂത്രിതമായിട്ടുണ്ട്; ഭാഗികമായി പ്രാവർത്തികമായിട്ടുമുണ്ട്.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രതിവർഷം ഉദ്ദേശം 6 കോടി രൂപ വിലമതിക്കാവുന്ന 24,250 ടൺ മത്സ്യം പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fisheries.up.nic.in/ |title=Fisheries Department Uthar Pradhesh |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507072523/http://fisheries.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വൈദ്യുതോത്പാദനം ===

[[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ആദ്യത്തെ വൈദ്യുതോത്പാതനകേന്ദ്രം മുസൂറിലാണ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് (1903).  ഇതിനെതുടർന്ന് [[കാൺപൂർ]], [[ഡെറാഡൂൺ]], ലഖ്നൗ എന്നിവിടങ്ങളിലും താപവൈദ്യുതനിലയങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.  1928-ലാണ് സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത]] നിർമ്മാണം ആസൂത്രിതമായത്; [[ഗംഗ|ഗംഗാകനാലിൽ]] ഹരിദ്വാറിനും സുമേറയ്ക്കുമിടയ്ക്ക് ഏഴു കൃത്രിമ വെള്ളചാട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ നിന്നും ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും, സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹാറൻപൂർ, മുസാഫർനഗർ, [[മീററ്റ്]], ബുലന്ദ്ശഹർ, [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], [[ആഗ്ര]], ഇത്താവ, ഈതാ, ബദാൻ, ബാരെയ്‌‌ലി, മൊറാദാബാദ്, ബിജ്നോർ എന്നീ പട്ടണങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതോർജം നൽകുകയും, അതിനും പുറമെ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയുടെ]] വൈദ്യുതാവശ്യം ഭാഗികമായി നിറവേറ്റുകയും ആയിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശം.  ഇതനുസരിച്ച് ഭോലാ, പാൽറ്, ബഹാദ്രാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ 1930-ൽ വൈദ്യുത സ്റ്റേഷനുകൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.  ചിതോറ, സലാവ, നീർഗഞ്ജിനി, സുമോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഗംഗാപദ്ധതിയിലെ മറ്റു നാലു വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങളും 1938-ലാണ് പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങിയത്.  1930-നു മുമ്പുതന്നെ നൈനിതാൽ ബരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, ഗൊരഖ്പൂർ, പദ്രൗണ, [[വാരാണസി]], ജാൻസി, ആഗ്ര, മഥുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ താപവൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.  1937-ൽ ഫൈസാബാദിനു സമീപം സോഹാവലിലും വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം തുടങ്ങി.  സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയതിനു ശേഷം സംസ്ഥാനത്തിലെ ഊർജശേഷിയിലുള്ള കുറവു പരിഹരിക്കുവാൻ ബഹുമുഖമായ ശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നു.  ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നാല്പതോളം വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നു.  എന്നാലും ഇപ്പൊഴും അവിടുത്തെ ഉപഭോഗത്തിനു വൈദ്യുതി തികയാത്ത നിലയാണുള്ളത്.  യമുന, ഒബ്റാ, രാംഗംഗാ, മനേരിഭാലി എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഓബ്റ, ഹർദ്വാഗഞ്ച്, പങ്കി എന്നീ താപവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല.  പല പുതിയ പദ്ധതികളും ആസൂത്രണം ചെയ്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://energy.up.nic.in/ |title=Department of Energy, Govt of up |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071405/http://energy.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ഖനനം ===

ഖനിസമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ പിന്നോക്കാവസ്ഥയണ് ഉത്തർപ്രദേശിനുള്ളത്.  മാഗ്നസൈറ്റ്, ഫയർക്ലേ, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, ജിപ്സം, ഡോളമൈറ്റ്, ഫെൽസ്പാർ, വസ്തുശിലകൾ എന്നിവയുടെ സമ്പന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തുണ്ട്.  മിർസാപൂർ ജില്ലയിലെ സിംഗളാരി ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച [[കൽക്കരി|കൽക്കരിഖനികളിൽ]] ഒന്നാണ് മേൽപ്പറഞ്ഞ ധാതുദ്രവ്യങ്ങൾ ഒക്കെയും വൻ‌‌തോതിൽ ഖനനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://upgov.up.nic.in/upmineral/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041207230719/http://upgov.up.nic.in/upmineral/ |date=2004-12-07 }} Geolegy &amp; Mining Directorate&lt;/ref&gt;

=== വ്യവസായം ===

കാർഷിക-വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള നാനാമുഖ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യവും, വിദ്യുച്ഛക്തി സുലഭമാക്കുവനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] വ്യവസായവത്കരണത്തിന് അത്യന്തം സഹായകരമാണ്.  1951-നു മുമ്പ് ഉത്തർപ്രദേശിൽ പഞ്ചസാര‍, തുണി, സസ്യഎണ്ണ എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ചുരുക്കം ചില ഫാക്റ്ററികൾ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്; എന്നാൽ 1965-ൽ വൻകിടയെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന 320-ലേറെ വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.  മൂലധന പോഷണത്തിനുള്ള ധനസഹായം നൽകിയും ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് വിദേശീയവും ദേശീയവുമായ വിപണികൾ സംഘടിപ്പിച്ചും ഊർജ-ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തിയും വ്യവസായികളെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഗണ്മെന്റു മുൻ‌‌കൈ എടുത്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=yamuna_express_way.aspx/ Infrastructure and Industrial Development Department of govt of UP]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

കേന്ദ്രഗണ്മെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായശാലകളാണ് [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിലെ]] ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ആന്റീബയോടിക്സ്, ജ്വാലാപൂരിലെ ഹെവി ഇലക്ട്രിക്കൽസ്, ഗൊരഖ്പൂരിലെ രാസവളനിർമ്മാണശാല, ടുണ്ട്ല (ആഗ്ര) യിലെ കനിങ് ഫാക്റ്ററി നൈനി (അലഹബാദ്) യിലെ ത്രിവേണി സ്‌‌ട്രച്ചരൽസ്, [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മോഡേൺ ബേക്കറീസ് ലിമിറ്റഡ് എന്നിവ.  ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌‌വേയുടെ ഡീസൽ ലോക്കോമോട്ടീവ് ഫാക്ടറി [[വാരാണസി|വാരാണസിയിലാണ്]] പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മെക്കനൈസ്ഡ് ഫുട്ട്-വെയർ ഫാക്ടറി, നൈനിയിലെ [[ടെലിഫോൺ]] ഇൻസ്ട്രുമെന്റ്സ്, ട്രാൻസ്മിഷൻ എക്വിപ്മെന്റ്, ഭാരത് പമ്പ്സ് ആൻഡ് കം‌‌പ്രസേഴ്സ്, ഗ്യാസ് സിലിൻഡർ മാനുഫാച്ചറിങ് എന്നീ ഫാക്റ്ററികൾ ഘാസിയാബാദിലെ ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, കാൺപൂരിലെ സ്പെഷ്യൽ അലോയിസ് സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റ്, ലക്നൗവിലെ എയർക്രാഫ്റ്റ് അക്സസറീസ് ഫാക്റ്ററി എന്നിവ കേന്ദ്രതലത്തിൽ ആസൂത്രിതമായി നിർമിച്ച് വ്യവസായ സം‌‌രംഭങ്ങളാണ്.  സംസ്ഥാന നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങളിൽ ലഖ്നൗവിലെ പ്രിസിഷൻ ഇൻസ്ട്രുമെന്റ് ഫക്റ്ററി മിർസാപൂരിൽ ചുർക്, ഭല്ല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സിമെന്റ് ഫാക്ടറികൾ എന്നിവ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നു.  സ്വകാര്യമേഖലയിലും ഒട്ടേറെ വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്ലോസീവ്സ്, റേയൺ ഗ്രേഡ് പൾപ് ഫക്റ്ററി, ജെ. കെ. ഇലക്ട്രോണിക്സ് (കാൺപൂർ), ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റബർ ടയർ കമ്പനി (ഹാഥ്‌‌രാസ്), ത്രിവേണി എൻ‌‌ജിനീയറിങ് വർക്സ് (നൈനി), ജീപ് ഫ്ലാഷ്‌‌ലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീ (അലഹബാദ്), സോമയ്യാ ഓർഗാനിക്സ് (ബാരാബങ്കി), ഹിന്ദ് ലാം‌‌പ്സ് (ഷികോഹാബാദ്), ഹിഡാൽകോ (രേണുകുട്), മോദിപാൽ (മോദിനഗർ), പോളിസ്റ്റർ  ഫൈബർ പ്ലാന്റ് (ഘാസിയാബാദ്) തുടങ്ങിയവ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു.  [[പഞ്ചസാര]] വ്യവസായം ദേശസാത്കരിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് 1971-ൽ ഉത്തർപ്രദേശ് ഷുഗർ കോർപറേഷൻ രൂപവത്കൃതമായി; ഏറിയകൂറും ഫാക്റ്ററികൾ പൊതു ഉടമയിലേക്ക് മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു.  പരുത്തി വ്യവസായത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഏതാണ്ട് ഈ അവസ്ഥയാണുള്ളത്.  വികേന്ദ്രീകരണം ലക്ഷ്യമാക്കി വൻ‌‌കിടവ്യവസായങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് സ്വകാര്യവ്യക്തികൾക്കും സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും അർഹമായ പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയുമാണ് സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെ വ്യവസായനയം.  ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ കൈത്തറിനെയ്ത്തിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.  [[തുകൽ|തുകൽസാധനങ്ങൾ]], ലോഹസാമഗ്രകൾ, [[സൈക്കിൾ]], [[കണ്ണാടി|കണ്ണാടിസാധനങ്ങൾ]], കുപ്പിവള, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ചെറുകിട യന്ത്രങ്ങളും യന്ത്രഭാഗങ്ങളും, മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനവും വൻ‌‌തോതിൽ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്.  അച്ചടിശാലകൾ, ഫൗണ്ടറികൾ, ലെയ്ത്തുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളും ധാരാളമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  കുടിൽ‌‌വ്യവസായങ്ങൾ സംരക്ഷണ വികസനത്തിലും ഗവണ്മെന്റ് വളരെയേറെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തു മൊത്തം 73 ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഖാദിഗ്രാമോദ്യോഗ വ്യവസായം, പട്ടുനൂൽ‌‌പ്പുഴു വളർത്തൽ, കരകൗശല വസ്തുനിർമ്മാണം എന്നിവയും ഗവണ്മെന്റിന്റെ പ്രത്യേക പരിലാളനയിലൂടെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=ppp_main.aspx/ Infrastructure and Industrial Development, Department of govt of UP - Udyog Bandhu]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ഗതാഗതം ===

ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 98,877 കി. മീ. റോഡുകളുണ്ട്.  1969-ൽ 2,352 കി. മീ. നാഷണൽ ഹൈവേകൾ ഉൾപ്പെടെ 29,713 കി. മീ. താർ റോഡുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.  അഞ്ചുവർഷം കൊണ്ട് താർ റോഡുകളുടെ മൊത്തം ദൈർഘ്യം 36,000 കി. മീ. ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ നാലാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയിൽ തുക കൊള്ളിച്ചിരുന്നു.  ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങളെയും കരിമ്പു കൃഷി കേന്ദ്രങ്ങളേയും രാജപാതകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 10 കി. മീറ്ററിൽ താഴെ ദൂരം വരുന്ന റോഡുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിനും, കൊള്ളക്കാരുടെ ശല്യവും വരൾച്ചബാധയും സാധാരണമായുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഗതാഗതസൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനും മുൻ‌‌ഗണന നൽകപ്പെട്ടു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉടനീളം കാണപ്പെടുന്ന നദികൾ റോഡു വികസനത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് 61 മേജർ പാലങ്ങൾ നേരത്തേ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.  1965-ൽ പണി പൂർത്തിയായ ഘാഘ്‌‌രയ്ക്കു കുറുകേയുള്ള പാലത്തിന് 1137.5 മീ. നീളമുണ്ട്.  ഹിമാലയ നിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി ബാരെയ്‌‌ലി മുതൽ ദെവോരിയ വരെയുള്ള റോഡ് പൂർത്തിയാവുമ്പോൾ 5 വൻ‌‌കിട പാലങ്ങളും 37 സാധാരണ പാലങ്ങളും 46 ചെറിയ പാലങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.  പാലം പണിക്കായി ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രത്യേക കോർപറേഷൻ രൂപവത്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  [[ഗംഗ|ഗംഗയിൽ]] മിർസാപൂർ, ഘാസിപൂർ, ഹരിദ്വാർ എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗോമതിയിൽ ജാൻപൂരിലും ചംബലിൽ ഇത്താവായിലും ബേലൻ നദിയിൽ മിർസാപൂരിലും രാംഗംഗയിൽ ഫൈസാബാദിലും വൻ‌‌കിട പാലങ്ങൾ പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്; മേല്പറഞ്ഞവ ഉൾപ്പെടെ 123 പ്രധാന പാലങ്ങളുടെ പണി കോർപറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ 8,706 കി. മീ. റയിൽ പാതകൾ ഉണ്ട്.  ഇതിൽ 39%-വും മീറ്റർ ഗേജ് ആണ്; സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്കേ പകുതിയിലെ റയിൽ പാതകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും  ഇതിൽപ്പെടുന്നു.  ഉത്തരപൂർ‌‌വ റയിൽ മേഖലയുടെ ആസ്ഥാനം ഗോരഖ്പൂരിലാണ്.  ഇന്ത്യയിലെ മറ്റുസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശ് റയിൽ സൗകര്യങ്ങളിൽ മുന്നാക്കം നിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും തികച്ചും പര്യാപ്തമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തിയിട്ടില്ല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയ]] മേഖലയിൽ റയിൽപ്പാതകൾ നന്നെ കുറവാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.uptransport.org/ Uttarpradhesh Transport Department.]&lt;/ref&gt;

ആധുനിക സമ്പ്രദായങ്ങൾ പ്രാവർത്തികമാകുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ നദികൾ ഗതാഗത മാധ്യമങ്ങളായി വർത്തിച്ചുപോന്നു.  [[ഗംഗ]], [[യമുന]], സരയു (ഘാഘ്‌‌രാ) എന്നീ നദികളാണ് കൂടുതൽ ഗതാഗതക്ഷമമായുള്ളത്.

==ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്==
=== വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ ===

=== പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ ===
====സർവകലാശാലകൾ====
ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽസർവകലാശാലകളുളള സംസ്ഥാനം ഉത്തർപ്രദേശാണ്.ഉത്തർപ്രദേശിലാകമാനം 56സർവകലാശാലകളുണ്ട്.

{|class = &quot;wikitable sortable collapsible plainrowheaders&quot;
|-
|+Summary
|-
!scope=&quot;col&quot; |Type
!scope=&quot;col&quot; |Number
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Central university, India|Central]]
|5
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[State university (India)|State]]
|25
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Private university, India|Private]]
|16
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Deemed university|Deemed]]
|10
|-
!scope=&quot;row&quot;|'''Total'''
|'''56'''
|}
====മദ്രസകൾ====
* [[ദറുൽ ഉലം ദ്യോബന്ദ്]]
* [[ദറുൽ-ഉലം നട്വാറ്റുൽ ഉലമ]], ലഖ്നൗ
* [[ദറൂൽ ഉലം വഖ്ഫ് ദ്യോബന്ദ്]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://darululoomwaqf.com/ |title=Darul Uloom Waqf Deoband |access-date=2016-08-13 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814080355/http://darululoomwaqf.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[മസിർ ഉലൂം വഖ്ഫ് സഹരൺപൂർ]] &lt;ref&gt;[http://mazahiruloom.org Mazahir Uloom Waqf Saharanpur]&lt;/ref&gt;
* [[മസാഹിറുൽ ഉലൂം സഹരൺപൂർ]]
===കായികം===
====ഉത്തർപ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം====
ഉത്തർ‌പ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം (ഹിന്ദി: उत्तर प्रदेश क्रिकेट टीम), ഇന്ത്യൻ ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ ഉത്തർ‌പ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ്സ് ടീമാണ്. രഞ്ജി ട്രോഫി ടൂർണമെന്റിൽ ഒരു തവണ ഇവർ ജേതാക്കളായിട്ടുണ്ട്.
=====രഞ്ജി ട്രോഫിയിലെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾ=====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! സീസൺ !! സ്ഥാനം
|-
| 2008-09 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2007-08 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2005-06 || '''ജേതാക്കൾ'''
|-
| 1997-98 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1977-78 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1939-40 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|}
=====പ്രമുഖ കളിക്കാർ=====
* [[മൊഹമ്മദ് കൈഫ്]]
* [[സുരേഷ് റെയ്ന]]
* [[സുദീപ് ത്യാഗി]]
* [[ആർ.പി. സിങ്]]
* [[പീയുഷ് ചാവ്‌ല]]
* [[ഗോപാൽ ശർമ]]
* [[ഗ്യാനേന്ദ്ര പാണ്ഡെ]]
* [[പ്രവീൺ കുമാർ]]
* [[ക്ലാരൻസ് വൂമർ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Note_label|ക|ക|none}} '''ക.''' ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വടക്കൻ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിച്ച് 2000-മാണ്ടിലാണ് ഉത്തരാഞ്ചൽ സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| title = Major Milestones that lead the formation of Uttaranchal
| format = html
| publisher = eUttaranchal.com
| language = en
| quote = Uttaranchal emerged as the 27th state of India on 9th November 2000, leading to the fulfillment of the long cherished dream of the people who are the residents of this hilly region.
| access-date = 2010-01-12
| archive-date = 2010-06-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100606193452/http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;. 2006-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ഉത്തരാഖണ്ഡ് എന്നാക്കി മാറ്റി.

==ഇതും കാണുക==
*[[ലഖിംപുർ ഖേരി ജില്ല]]
==ഗാലരി==
&lt;gallery&gt;
File:Feran a villager from Kanpur, UP, India 001.jpg |ഗ്രാമവാസി
File:Villagers from Surauli Buzurg 01.jpg|ഗ്രാമവാസി
File:Villager of Surauli Buzurg.jpg|ഗ്രാമവാസി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.india-picture.net/varanasi Gallery of photos from Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811094019/http://www.india-picture.net/varanasi |date=2012-08-11 }}
* [http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm State Government Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908004947/http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm |date=2009-09-08 }}
* http://www.holiwater.com
* [http://www.way2ayurveda.com/varanasi/index.html About Varanasi]
* [http://www.hajursaheb.com Sadguru Prakatya Dham, Kabir Bhag. Lahartara .Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114120833/http://hajursaheb.com/ |date=2018-11-14 }}
* [http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html Varanasi Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304130257/http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html |date=2010-03-04 }} All important temples &amp; ghats are marked
* [http://www.prb.org/pdf07/FuturePopulationofIndia.pdf The future population of India, A Long-   range Demographic View]
* [http://up.gov.in/ Official website of the Government of Uttar Pradesh]
* [http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm Uttar Pradesh Tourist Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212021313/http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm |date=2009-12-12 }}
* [https://garhwalitraveller.blogspot.com Uttarakhand Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200107223113/https://garhwalitraveller.blogspot.com/ |date=2020-01-07 }}
* [http://www.up-tourism.com/ Official Website of Uttar Pradesh Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818205721/http://www.up-tourism.com/ |date=2019-08-18 }}
* [http://sss.vn.ua/india/uttarakhand/haridwar/indexen.htm Photos of Haridwar, 1280x960, published by the author]

{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശ്| ]]</text>
      <sha1>fq586poh4a3d0el53vdl3p2tcv0i4jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618981</id>
      <parentid>4618944</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T08:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132804" sha1="ngxgi270n6o78hbv82ilhl2ea8rgt04" xml:space="preserve">{{featured}}{{prettyurl|Uttar Pradesh}}
{{Infobox Indian state or territory
| name = ഉത്തർ പ്രദേശ്
| native_name = {{lang|hi|उत्तर प्रदेश}}
| type = സംസ്ഥാനം
| image_skyline = Taj Mahal (Edited).jpeg
| image_seal = Seal of Uttar Pradesh.svg
| image_map = IN-UP.svg
| capital = ലഖ്നൗ
| largestcity = ലഖ്നൗ
| region = ഉത്തരേന്ത്യ
| districts = 75
| Governor = [[ആനന്ദിബെൻ പട്ടേൽ]]
| Chief_Minister = [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]]
| party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]]
| legislature_type = ദ്വിസഭാ
| assembly = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ സഭ
| council = ഉത്തർ പ്രദേശ് വിധാൻ പരിഷത്ത്
| judiciary = [[അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി]]
| area_total_km2 = 243286
| population_total = 241,066,874
| population_as_of = 2021
| population_rank = 1
| population_density = 1001
| official_langs = 
| additional_official = [[ഉർദു]]
| GDP_total = {{INRConvert|30.8|lc}} (2025-26)
| GDP_year = 
| literacy = 78.2% (2024)
| literacy_year = 
| sex_ratio = 1015 [[female|♀]]/1000 [[male|♂]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sex ratio of State and Union Territories of India as per National Health survey (2019–2021) |url=https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |website=Ministry of Health and Family Welfare, India |access-date=8 January 2023 |archive-date=8 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108164803/https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| iso_code = IN-UP
| registration_plate = UP
| website = up.gov.in
| foundation_day = 
| bird = 
| flower = 
| tree = 
|rajya_sabha_seats=31 സീറ്റുകൾ|assembly_seats=403 സീറ്റുകൾ|lok_sabha_seats=80 സീറ്റുകൾ|council_seats=100 സീറ്റുകൾ|0fficial_Langs=[[ഹിന്ദി]]|former=യുണൈറ്റഡ് പ്രവിശ്യകൾ (1937–1950)|motto=Satyameva Jayate|seal_size=140}}
[[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]], ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് ഒന്നാമത്തേയും വിസ്തീർണമനുസരിച്ച് അഞ്ചാമത്തേയും സ്ഥാനത്ത്  നിൽക്കുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് '''ഉത്തർപ്രദേശ് '''([[ഹിന്ദി]]: उत्तर प्रदेश, [[ഉർദു]]: اتر پردیش). ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഒരു രാജ്യമായി കണക്കാക്കിയാൽ ജനസംഖ്യ കൊണ്ട് ലോകത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ രാഷ്ട്രമായി കണക്കാക്കാമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. [[ലഖ്‌നൗ]] ആണ്‌ തലസ്ഥാനം; [[കാൺപൂർ]], ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്‌. പുരാണങ്ങളിലും പുരാതന ഭാരതീയചരിത്രത്തിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അനവധി സ്ഥലങ്ങൾ ഈ സംസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ [[നെപ്പോളിയൻ]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന [[സമുദ്രഗുപ്തൻ|സമുദ്രഗുപ്തന്റെ]] സ്തൂപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[അലഹബാദ്]]&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;[[മലയാള മനോരമ]]2007 ഡിസംബർ 15 ലെ തൊഴിൽ വീഥിയുടെ Competition Winnerസപ്ലിമെന്റ്.താൾ 21-23.&lt;/ref&gt;, [[ഹർഷവർദ്ധനൻ|ഹർഷവർദ്ധന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിരുന്ന [[കാനൂജ്]] തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ ചിലതാണ്. കൂടാതെ പിൽക്കാല ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ പലഘട്ടങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന സംസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. [[സിക്കന്ദർ ലോധി]] പണികഴിപ്പിക്കുകയും, 16-17 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ആസ്ഥാനമായിത്തീരുകയും ചെയ്ത [[ആഗ്ര]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലാണ്‌&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[താജ് മഹൽ]], തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ [[കാശി]], ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം തുടങ്ങിയ [[മീററ്റ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലെത്തിയ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]], [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി]], [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി]], [[രാജീവ് ഗാന്ധി]], [[ചരൺ സിംഗ്]], [[വി.പി. സിംഗ്]], [[ചന്ദ്രശേഖർ]], [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ് പേയ്]], നരേന്ദ്ര മോഡി തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ ഈ സംസ്ഥാനത്തെ ലോക്‌‌സഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരാണ്&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, കേന്ദ്രഭരണപ്രവിശ്യയായ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയും]] [[ഹിമാചൽപ്രദേശ്]], [[ഹരിയാന]], [[രാജസ്ഥാൻ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്ക് [[മധ്യപ്രദേശ്|മധ്യപ്രദേശും]] കിഴക്ക് [[ബീഹാർ|ബീഹാറും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലൂടെ]] നീളുന്ന വടക്ക് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്|ഉത്തരാഖണ്ഡും]]{{Ref_label|ക|ക|none}}, [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളുമായുള്ള]] അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയുമാണ്. ഇക്കാരണംകൊണ്ട് ഉത്തർപ്രദേശിനെ ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഗണിക്കാവുന്നതാണ്. ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ മറ്റ് അതിരുകളും ഏറെക്കുറെ നൈസർഗിക വിഭാജകങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറ് [[യമുന|യമുനാനദിയും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറും തെക്കും [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാപർ‌‌വതനിരകളും]] കിഴക്ക് [[ഗന്തക് നദി|ഗണ്ഡക്]] നദിയും ആണ് അതിരുകളായി നിർണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;&gt;Mal Encyclopedia vol IV Page - 620-631 [http://www.keralasiep.org/ Official website of state institute of encyclopaedic publicatins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925201321/http://keralasiep.org/ |date=2009-09-25 }}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതിക ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
[[പ്രമാണം:UP region map.gif|250px|thumb|ഉത്തർ പ്രദേശ് ഭൂപടം]]
ഭൂപ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ [[ഗംഗാസമതലം]], ദക്ഷിണ പീഠദേശം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt; മുൻപ് ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഹിമാലയമേഖലയാണ് ഇന്ന് [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സംസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്.
&lt;!--
====ഹിമാലയമേഖല====

മുൻപ് ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഹിമാലയമേഖലയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ മിക്കവാറും ഇന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പർ‌‌വതപംക്തികൾ നിറഞ്ഞ് സങ്കീർണമാണ് ഈ മേഖല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയശൃംഖലയിൽ]] പെട്ട മടക്കുപർ‌‌വതങ്ങൾക്കിടയിൽ അങ്ങിങ്ങായി ഭ്രംശതാഴ്വര (rift valley) കൾ കാണാം.  ഭൗമായുസ്സിലെ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ പ്രദേശം സമുദ്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതിന് സാക്ഷ്യം നൽകുന്ന സൂചകജീവാശ്മങ്ങളും ശിലാക്രമങ്ങളും ഗിരിനിരകളിൽ സാർ‌‌വത്രികമായുണ്ട്.  നന്ദാദേവി (7,817 മീ.), കാമേത് (7,756 മീ.), ബദരീനാഥ് (7,138 മീ.), ത്രിശൂൽ (7,120 മീ.), ദൂനാഗിര (7,066 മീ.) എന്നിവയാണ് ഈ ഭാഗത്തെ ഉയരംകൂടിയ [[കൊടുമുടി|കൊടുമുടികൾ]].  ഉയരത്തിന് ആനുപാതികമായി താപനില ക്രമേണ കുറഞ്ഞ് ഗിരിശൃംഗങ്ങളിൽ ധ്രുവസദൃശമായ അതിശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു.  ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ സദാ ഹിമാവൃതമാണ്.  ഈ മേഖലയിലെ 1,500 മീറ്ററിൽ താഴെ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ധരാളമായി മഴ പെയ്യുന്നു.  1,500 മുതൽ 3,000 വരെ മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ശീതകാലത്ത് ഹിമപാതം ഉണ്ടാവുന്നത് സാധാരണമാണ്.  ഇവിടെയുള്ള മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചൊഴുകുന്ന [[ഗംഗ]], [[യമുന]], രാംഗംഗ തുടങ്ങിയ നദികൾ സദാ ജലസമൃദ്ധങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

വർഷപാദത്തിന്റെ തോത് നന്നെ ഉയർന്നതാണെങ്കിൽ പോലും ഹിമാലയ മേഖലയിലെ മലകളുടെ അടിവാരങ്ങളിലും വാതപ്രതിമുഖ വശങ്ങളിലും ഉയരംകുറഞ്ഞ പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ വളരുന്ന മേടുകളാണുള്ളത്.  ഇവ ഒന്നാംകിട മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു.  നിരപ്പും ജലലഭ്യതയുമുള്ള ഇടങ്ങളിൽ ഉഷ്ണകാലത്ത് [[നെല്ല്|നെല്ലും]] ശീതകാലത്ത് [[ഗോതമ്പ്|ഗോതമ്പും]] വിളയിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;
--&gt;
==== ഗംഗാസമതലം ====
{{main|ഗംഗാസമതലം}}
[[പ്രമാണം:River Ganges and tributaries.png|thumb|250px|ഗംഗാനദിയും പോഷകനദികളും]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഏറിയഭാഗവും [[സമതലം|സമതലമാണ്]]. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 300 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ നന്നേ വിരളമാണ്.  വടക്കരികിൽ [[ശിവാലിക്]] കുന്നുകളുടെ സാനുപ്രദേശത്തു മാത്രമാണ് 300 മീറ്ററിലേറെ ഉയരം കാണുന്നത്. [[ഗംഗാസമതലം|ഗംഗാതടം]] മേഖലയെ വടക്കുനിന്നു തെക്കോട്ട് ഭാഭർ, തെറായ്, എക്കൽസമതലം എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ വിഭജിക്കാവുന്നതാണ്. ഹിമാലയത്തിന്റെ സീമാന്ത മേഖലയിലുള്ള മലഞ്ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ചരൽ കലർന്ന മണ്ണും ഉരുളൻ കല്ലുകളും വീണ് നിരപ്പായ പ്രദേശമാണ് ഭാഭർ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.  ഇവിടത്തെ ശിലകൾ വെള്ളം ഊർന്നിറങ്ങുന്നതിനു പോന്ന ഘടനാവിശേഷം ഉള്ളവ ആകയാൽ മണ്ണിൽ ഈർപ്പം തങ്ങിനിൽക്കുന്നില്ല. ഈ പ്രദേശത്തെ ചെറുനദികൾ വരെ ജലംചോർന്ന് ലുപ്തങ്ങളായിക്കാണുന്നു.വെള്ളപ്പൊക്കകാലത്തു മാത്രമാണ് ഇവ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

ഭാഭർതടങ്ങളിൽ അടിഞ്ഞുതാഴുന്ന വെള്ളം തെക്ക് തെറായ് പ്രദേശത്ത് ഉറവകളായി ബഹിർഗമിക്കുന്നു.  ഒരു ആർട്ടീസിയൻ തടത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്.  ഭാഭർ ശരാശരി 34 കി.മീറ്ററും തെറായ് 80-90 കി. മീറ്ററും വീതിയിൽ വ്യാപിച്ചു കാണുന്നു.  ഉറവകളുടെ ബാഹുല്യം കൊണ്ടും ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പൊതുവേ തരിമണലോ പൂഴിയോ ആവുകയാലും തൊറായ് മേഖല ഒട്ടുമുക്കാലും ചതുപ്പുകളാണ്.  പൊതുവെ ഉൾ‌‌വരത കുറഞ്ഞ ആൽക്കലി മണ്ണാണുള്ളത്.  ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന പുൽ‌‌വർഗങ്ങളാണ് ചതുപ്പുകളിലെ നൈസർഗിക സസ്യജാലം.  ചളികെട്ടാത്തയിടങ്ങളിൽ നിബിഡമായ കുറ്റിക്കാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Indo-Gangetic Plain.jpg|left|thumb|250px|ഗംഗാതടത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹചിത്രം]]
തെറായ് ചതുപ്പുകളിലെ വെള്ളം ചോർത്തിക്കളഞ്ഞ് അവയെ കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറ്റുവാനുള്ള വ്യാപകമായ പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമായി വരുന്നു.   ഇത്തരമിടങ്ങളിൽ [[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], [[കരിമ്പ്]] എന്നിവയും [[ചണം|ചണവും]] സമൃദ്ധമായി വിളയുന്നു.  കഴിഞ്ഞ ചില വർഷങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനം കൊണ്ടുതന്നെ ചതുപ്പുകളുടെ വ്യാപ്തി വളരെയേറെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

തൊറയ്ക്കു തെക്കുള്ള [[ഗംഗ|ഗംഗാതടം]] ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ എക്കൽസമതലമാണ്.  പടിഞ്ഞാറരികിൽ ആരവല്ലീനിരകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളായ ചെങ്കൽക്കൂനകൾ കാണപ്പെടുന്നതൊഴിച്ചാൽ ഗംഗാതടത്തിന്റെ തെക്കെപകുതി തികച്ചും നിമ്നോന്നതരഹിതമാണെന്നു പറയാം.  പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിലെയോ അതിനു പിമ്പുള്ള ഘട്ടങ്ങളിലെയോ ശിലാപടലങ്ങൾക്കുപരി കനത്ത എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ അട്ടിയിട്ടിട്ടുള്ള സം‌‌രചനയാണ് ഈ സമതലത്തിലുള്ളത്.  ഗംഗാതടത്തിന്റെ പശ്ചിമാർദ്ധം വടക്കുനിന്നും തെക്കോട്ട് നേരിയ മട്ടിൽ ചായ്‌‌വുള്ളതാണ്; കിഴക്കേ പകുതിയിലെ ചായ്‌‌വ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറ്-തെക്കു കിഴക്കു ദിശയിലുമാണ്.  ഗംഗാ-യമുനാവ്യൂഹത്തിലെ നദികൾ ഈ മേഖലയെ പൂർണമായും ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഫലപുഷ്ടിയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഗംഗാതടം.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

==== ദക്ഷിണപീഠദേശം ====

വിന്ധ്യാപീഠദേശത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി ഗണിക്കാവുന്ന ഈ മേഖലയുടെ വടക്കതിര് പശ്ചിമാർധത്തിൽ യമുനയും പൂർ‌‌വാർധത്തിൽ യമുനാസംഗമത്തിനു ശേഷമുള്ള ഗംഗയും നിർണയിക്കുന്നു.  പ്രീ-കാംബ്രിയൻ കല്പത്തിലേതെന്ന് കരുതാവുന്ന സമുദ്രാന്തരിത-ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ പിൽക്കാലത്തു നെടുനാൾ ശുഷ്കകാലാവസ്ഥയ്ക്കു വിധേയമായി ഉദ്ഭൂതമായിട്ടുള്ള ശിലാക്രമങ്ങളാണ് ഈ പീഠദേശത്തുള്ളത്.  ഈ മേഖലയുടെ ശരാശരി ഉയരം 300-450 മീറ്റർ ആണ്.  അപൂർ‌‌വമായി കയിം‌‌പൂർ, സോൺപാർ തുടങ്ങിയ കുന്നിൻ നിരകൾ 600 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിൽ എഴുന്നു കാണുന്നു.  പീഠദേശത്തിന്റെ ചായ്‌‌വ് പൊതുവേ വടക്കു കിഴക്കു ദിശയിലാണ്.  യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവ ഈ ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്.  ഈ മേഖലയുടെ കിഴക്കരികിൽ വലനപ്രക്രമത്തിന്റെ സൂചകങ്ങളായ അപനതികളും അഭിനദികളും ഒന്നിടവിട്ടു കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

[[പ്രമാണം:Ganges calling.jpg|right|float|250px|thumb|ഗംഗാനദി]]
പൊതുവേ മഴകുറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്ത് തുറസ്സായ കുറ്റിക്കാടുകളാണ് ഉള്ളത്.  ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ ശരിയായി വരുന്നു.  [[ഗോതമ്പ്]], [[ചോളം]] എന്നീ ധാന്യങ്ങളാണ് പ്രധാന വിളകൾ.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ 54 ജില്ലകളിൽ ഉത്തരകാശി, ചമോലി, പിതോറാഗഡ്, തേരീഗഢ്‌‌വാല്, ഗഢ്‌‌വാൽ, അൽമോറാ എന്നീ ജില്ലകളും നൈനീതാൾ, [[ഡെറാഡൂൺ]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ഭാഗങ്ങളും [[ചക്രാത|ചക്രാതയും]] [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിൽ]] പെടുന്നു.  തെക്കൻ ജില്ലകളായ ഝാൻസി, ജലാൻ, ഹമീദ്പൂർ, ബാന്ദ എന്നിവയും [[അലഹബാദ്]], മിർസാപൂർ, [[വരാണസി]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ ദക്ഷിണഭാഗങ്ങളുമാണ് പീഠദേശം.  ബാക്കി ജില്ലകൾ എല്ലാം [[ഗംഗ|ഗംഗാതടത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;me vol IV‍&quot;/&gt;

=== അപവാഹം ===
&lt;!--[[Image:Ganga Dashara, at Haridwar.jpg|left|thumb|[[ഗംഗ]] ഹരിദ്വാറിൽ]]--&gt;
[[ഗംഗ|ഗംഗയും]] മുഖ്യ പോഷകനദിയായ [[യമുന|യമുനയുമാണ്]] സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന പ്രധാനനദികൾ.  &lt;!--സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 5,611 മീ. ഉയരത്തിലുള്ള ഗംഗോത്രിയാണ് ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനം.--&gt; ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹരിദ്വാറിൽ വച്ച് ശിവാലിക് നിരകൾ മുറിച്ച് കടന്ന്, ഗംഗ, ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗംഗാസമതലത്തിലേക്കൊഴുകുന്നു. &lt;!-- അതിനു മുകളിൽ വച്ചുതന്നെ ധൗളി, പിണ്ടാർ, അളകനന്ദ, മന്ദാകിനി എന്നീ ചെറുനദികൾ ഗംഗയിൽ, ലയിക്കുന്നു.  ഈ ഭാഗത്ത് ഗംഗയ്ക്ക് [[ഭാഗീരഥി]] എന്നാണ് പേര്. --&gt; തെക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദി ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്നു. ഇടത്തുനിന്നുള്ള രാംഗംഗ, ഗോമതി, ഘാഘ്‌‌ര, രണ്ഡക് വലത്തുനിന്നുള്ള സോൺ, ടോൺസ്, [[യമുന]] എന്നിവയുമാണ് സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വച്ച് ഗംഗയുമായി ചേരുന്ന മറ്റു പോഷകനദികൾ.  ഘാഘ്‌‌രയുടെ സഹായക നദികളായ [[കാളി]] (ശാരദ), രാപ്തി എന്നിവയും യമുനയുടെ പോഷകനദികളായ ചംബൽ, സിന്ധ്, ബേത്‌‌വ, കേൻ എന്നിവയും ഉത്തർപ്രദേശിലെ അപവാഹക്രമത്തിൽ സാരമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു.

&lt;!--[[Image:Clock Tower, at Har-ki-Pauri, Haridwar.jpg||right|thumb|[[ഗംഗ|ഗംഗാനദി]] ഹരിദ്വാറിലൂടെ]]--&gt;
ഗംഗയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനത്തിനു അധികം അകലെയല്ലാതുള്ള യമുനാഹിമാനി (6317 മീ.) യിൽ നിന്നാണ് [[യമുന|യമുനാനദി]] യുടെ ഉദ്ഭവം.  [[സിന്ധു]], [[ബ്രഹ്മപുത്ര]] എന്നിവയെ പോലെ രാകേഷ്താൽ എന്ന തടാകത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച് കാരിയാല എന്ന പേരിൽ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലൂടെ]] ഒഴുകി എത്തുന്ന നദിയാണ് ഘാഘ്‌‌ര.  ഗൺഡക്കിന്റെ പ്രഭവവും ഹിമാലയത്തിന്റെ മറുപുറത്താണ്.   മേല്പറഞ്ഞവ കൂടാതെ ഗംഗാവ്യൂഹത്തിൽപ്പെട്ട കോസി, ഗൗള, സായി, [[കല്യാണി]] എന്നീ ചെറുനദികളും ഭാഗികമായി ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.  യമുന ഒഴിച്ച് വലത്തുനിന്നുള്ള പോഷകനദികളെല്ലാം [[വിന്ധ്യ പർ‌വതനിരകൾ|വിന്ധ്യാ]]-[[സത്പുര പർവതനിര|സത്പുരാ]] നിരകളിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.  ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ജലൗഘത്തിന്റെ പകുതിയിലധികം യമുനയുടെ പോഷകനദികളാണു വഹിക്കുന്നത്.  ഇവയിൽത്തന്നെ ചംബൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.  നർമദാതടത്തിനു വടക്കുള്ള ഒരു ഗിരിശൃംഗത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ചംബലും അതിന്റെ സഹായനദികളും ചേർന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കരികിലുള്ള ഉന്നതതടത്തിലെ നല്ലൊരുഭാഗം ജലസിക്തമാക്കുന്നു.  സോൺ നദിയുടെ പ്രഭവം [[അമർകാണ്ടക്]] പർ‌‌വതത്തിൽ നിന്നാണ്.  ഗംഗയുടെ വലതു പാർശ്വത്തിലുള്ള ചന്ദ്രപ്രഭ, കർമനാശ, റിഹൻഡ്, ബേലൻ, ദാസൻ എന്നീ നദികളും ചെറുതെങ്കിലും പ്രാധാന്യം വഹിക്കുന്നവയാണ്.

[[പ്രമാണം:Head of Ganges Canal, Haridwar, 1894-1898.jpg|left|220px|thumb|1894-1898 കാലഘട്ടത്തിലെ ഹരിദ്വാർ]]
വേനൽക്കാലത്തുപോലും ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന നദികളിൽ ജലദൗർലഭ്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.  മഞ്ഞുരുകി ഒഴുകുന്നതുമൂലം കൊടിയവേനലിൽ വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാവുന്നതും സാധാരണമാണ്.  ഹിമാലയത്തിലെ മഴയുടെ തോത് വിന്ധ്യാ പീഠഭൂമിയിലേതിനെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലാണ്.  വിന്ധ്യനിൽ നിന്നുള്ള നദികളിലെ ജലാഗമനമാർഗ്ഗം അനിയമിതവും അനിശ്ചിതവുമായ കാലവർഷങ്ങളാൽ അവയിൽ ജലദൗർലഭ്യം സാധാരണമാണ്.

ഗംഗനദി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കേപ്പകുതിയിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്.  തന്മൂലം ഇടതുപാർശ്വത്തിലുള്ള നദികൾ നീളക്കൂടുതലുള്ളവയാണ്.  ജലസമൃദ്ധങ്ങളായ ഇവ ധാരാളം എക്കലും മണ്ണും വഹിച്ചുകൊണ്ടു വന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തടങ്ങളിൽ പലയിടത്തും വിസ്തൃതങ്ങളായ ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ കാണാം.  വെള്ളം വാർന്നു പോകുന്നതിനുള്ള  സൗകര്യങ്ങൾ ഈ മേഖലയിലൊട്ടാകെത്തന്നെ തികച്ചും അപര്യാപ്തമാണ്.

=== കാലാവസ്ഥ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ കാലാവസ്ഥയിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനങ്ങൾ വളരെയേറെ പ്രകടമായി കാണുന്നു.  മിക്കവാറും മിതോഷ്ണ മേഖലയിലാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിടപ്പ്;  എന്നാൽ കാലാവസ്ഥയുടെ പ്രാദേശികസ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നതിൽ  [[സമുദ്രം|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നുള്ള ഉയരം അത്യധികമായ സ്വാധീനത ചെലുത്തുന്നു.

[[പ്രമാണം:IIMLucknow.jpg|thumb|right|ഐ. ഐ. എം. [[ലക്നൗ]]]]
ഹിമാലയമേഖലയിൽ താഴ്വരകളിലൊഴികെ എല്ലായിടത്തും ശൈത്യ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡിസംബർ മുതൽ മാർച്ചു വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ മഞ്ഞുപെയ്യുന്നത് സാധാരണമാണ്.  സഹാരൻപൂർ മുതൽ ദെവോരിയവരെ നീളുന്ന [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലും]] സുഖകരമല്ലാത്ത തണുത്ത കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.  [[ഗംഗ|ഗംഗാസമതലത്തിൽ]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] അയനഗതിക്കൊപ്പം താപനിലയിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുണ്ടാവുന്ന സവിശേഷാവസ്ഥയാണുള്ളത്.  ഈ മേഖലയിൽ [[ഏപ്രിൽ]] മുതൽ [[ജൂൺ]] വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ ലൂ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പടിഞ്ഞാറൻ ഉഷ്ണക്കാറ്റ് സാധാരണമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിലെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലകളിൽ ശീതകാലത്ത് അതിശൈത്യവും [[ആലിപ്പഴം|ആലിപ്പഴ]] വർഷവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.  തെക്കരികിലുള്ള കുന്നിൻ പുറങ്ങളും പീഠപ്രദേശങ്ങളും പൊതുവെ തരിശു ഭൂമിയാകയാൽ അവിടെ വേനൽക്കാലത്ത് ഉഷ്ണാധിക്യം ഉണ്ടാവുന്നു; എന്നാൽ രാത്രികാലങ്ങളിൽ സുഖപ്രദമായ അവസ്ഥയുമാണ്.  ഈ മേഖലയിൽ ശീതകാലത്ത് ശൈത്യത്തിന്റെ കാഠിന്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.&lt;ref name=''up weather''&gt;&quot;Uttar Pradesh weather&quot;. http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211173327/http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42181&amp;Units=both |date=2008-12-11 }}. Retrieved 2008-09-27.&lt;/ref&gt;

പൊതുവെ നോക്കുമ്പോൾ വ്യതിരിക്തമായ മൂന്നു ഋതുക്കളാണുള്ളത്; ഒക്ടോബർ മുതൽ [[ഫെബ്രുവരി]] വരെയുള്ള ശൈത്യകാലം, [[മാർച്ച്]] മുതൽ [[ജൂൺ]] മധ്യം വരെയുള്ള ഉഷ്ണകാലം, മധ്യജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റമ്പർ വരെയുള്ള [[വർഷം|വർഷകാലം]].  സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും കൂടിയ ചൂടനുഭവപ്പെടുന്നത് ജാൻസി, [[ആഗ്ര]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞചൂട് ബാരെയിലി, റൂർക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലുമാണ്.

മഴയുടെ സിംഹഭാഗവും (83%) മൺസൂൺ വാതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.  ശൈത്യകാലത്തു വടക്കു പടിഞ്ഞാറുനിന്നെത്തുന്ന ചക്രവാതങ്ങളും അപൂർ‌‌വമായി മഴപെയ്യിക്കുന്നു.  ഇവയുടെ തോത് വടക്കു പടിഞ്ഞാറു ജില്ലകളിലൊഴിച്ചാൽ, നന്നെ അഗണ്യമാണ്.  ഹിമാലയമേഖലയിൽ 100-200 സെ.മീറ്ററും ഹിമാലയസാനുപ്രദേശത്ത് 100 സെന്റീമീറ്ററിലേറെയും ഗംഗാസമതലത്തിലെ പടിഞ്ഞാറെ പകുതിയിൽ 60-100 സെന്റീമീറ്ററും കിഴക്കരുകിൽ 100-120 സെ. മീറ്ററുമാണ് ശരാശരി വർഷപാതം.  വർഷപാതത്തിന്റെ നിരക്കിൽ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനം ധാരാളമാണ്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളിലും ഏതാണ്ടു 100 സെ. മീറ്ററോളം മഴ പെയ്യുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ ശരാശരി വർഷപാതം, 94 സെ. മീറ്ററും മഴപെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളുടെ ശരാശരി എണ്ണം 45-ഉം ആണ്.  ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് നൈനിതാലിലും (269 സെ. മീ.) ഏറ്റവും കുറവ് (54.4 സെ. മീ.) [[മഥുര|മഥുരയയിലും]] ആണ്.
{{Weather box
|location = Uttar Pradesh
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan high C = 29.9
|Feb high C = 31.9
|Mar high C = 35.4
|Apr high C = 37.7
|May high C = 36.9
|Jun high C = 31.7
|Jul high C = 28.4
|Aug high C = 27.4
|Sep high C = 29.4
|Oct high C = 31.4
|Nov high C = 30.1
|Dec high C = 28.9
|year high C =
|Jan low C = 11.0
|Feb low C = 12.1
|Mar low C = 15.8
|Apr low C = 19.9
|May low C = 22.4
|Jun low C = 22.9
|Jul low C = 22.2
|Aug low C = 21.6
|Sep low C = 20.8
|Oct low C = 18.5
|Nov low C = 14.4
|Dec low C = 11.5
|year low C =
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 0
|Feb precipitation mm = 3
|Mar precipitation mm = 2
|Apr precipitation mm = 11
|May precipitation mm = 40
|Jun precipitation mm = 138
|Jul precipitation mm = 163
|Aug precipitation mm = 129
|Sep precipitation mm = 155
|Oct precipitation mm = 68
|Nov precipitation mm = 28
|Dec precipitation mm = 4
|year precipitation mm =
|Jan precipitation days = 0.1
|Feb precipitation days = 0.3
|Mar precipitation days = 0.3
|Apr precipitation days = 1.1
|May precipitation days = 3.3
|Jun precipitation days = 10.9
|Jul precipitation days = 17.0
|Aug precipitation days = 16.2
|Sep precipitation days = 10.9
|Oct precipitation days = 5.0
|Nov precipitation days = 2.4
|Dec precipitation days = 0.3
|Jan sun = 291.4
|Feb sun = 282.8
|Mar sun = 300.7
|Apr sun = 303.0
|May sun = 316.2
|Jun sun = 186.0
|Jul sun =  120.9
|Aug sun = 111.6
|Sep sun = 177.0
|Oct sun = 248.44
|Nov sun = 270.0
|Dec sun = 288.3
|year sun =
|source 1 =&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |title=Local Weather Report |publisher=Local Weather Report and Forecast Department |date=21 May 2012 |accessdate=18 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501134209/http://125.21.185.44/citywx/city_weather1.php?id=42369 |archivedate=2012-05-01 }}&lt;/ref&gt;||date=June 2012
}}

[[File:Anandabodhi.jpg|thumb|alt=refer to adjacent text|Anandabodhi tree in Jetavana Monastery, [[Sravasti]]]]
[[File:Tropaeolum majus.jpg|thumb|right|alt=Tropaeolum majus|A hybrid nasturtium (''[[Tropaeolum majus]]'') showing nectar spur, found mainly in [[Hardoi district]]]]
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;&quot;|Average High and Low temperatures for various Uttar Pradesh Cities
|- style=&quot;background:#e5afaa; color:#000&quot;
| '''City'''
| '''Jan'''
| '''Feb'''
| '''Mar'''
| '''Apr'''
| '''May'''
| '''Jun'''
| '''Jul'''
| '''Aug'''
| '''Sep'''
| '''Oct'''
| '''Nov'''
| '''Dec'''
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
|[[Lucknow]]&lt;ref name=lucknowweather&gt;{{cite web|title=Weather Report &amp; Forecast for Lucknow|url=http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|publisher=India Meteorological Department|accessdate=5 October 2012|archive-date=2013-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208074134/http://www.imd.gov.in/section/climate/lucknow.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 73/44
| 79/49
| 90/58
| 101/69
| 105/76
| 102/81
| 92/79
| 90/78
| 92/76
| 91/66
| 79/53
| 75/45
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Kanpur]]&lt;ref name=kanpurweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Kanpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202134824/http://www.imd.gov.in/section/climate/kannur2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 91/71
| 92/72
| 92/75
| 93/78
| 92/78
| 85/74
| 84/73
| 84/72
| 88/78
| 88/74
| 89/74
| 90/71
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Ghaziabad, Uttar Pradesh|Ghaziabad]]&lt;ref name=ghazForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Ghaziabad |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113174957/http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/INXX0051 |archivedate=2013-11-13 }}&lt;/ref&gt;
| 70/45
| 73/50
| 84/59
| 97/70
| 102/79
| 100/82
| 93/81
| 91/79
| 93/75
| 91/66
| 82/55
| 73/46
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Allahabad]]&lt;ref name=AllahabadForecast&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Allahabaad |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=24 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031015105/http://www.imd.gov.in/section/climate/allahabad2.htm |archivedate=2012-10-31 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 81/52
| 92/62
| 103/73
| 108/80
| 104/83
| 93/79
| 91/78
| 92/77
| 92/69
| 86/57
| 77/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Agra]]&lt;ref name=agraweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Agra |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202135110/http://www.imd.gov.in/section/climate/agra2.htm |archivedate=2014-02-02 }}&lt;/ref&gt;
| 72/45
| 75/51
| 90/60
| 101/72
| 107/80
| 105/84
| 95/79
| 91/78
| 93/76
| 93/67
| 85/55
| 75/47
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Varanasi]]&lt;ref name=varaweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Varanasi |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709160100/http://www.imd.gov.in/section/climate/varanasi2.htm |archivedate=2012-07-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/47
| 80/52
| 92/61
| 102/72
| 106/80
| 102/83
| 92/79
| 91/794
| 91/77
| 90/69
| 85/57
| 76/49
|- style=&quot;background:#f8f3ca; color:#000&quot;
| [[Gorakhpur]]&lt;ref name=gorweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Gorakhpur |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109193600/http://www.imd.gov.in/section/climate/gorakhpur2.htm |archivedate=2010-01-09 }}&lt;/ref&gt;
| 74/49
| 80/53
| 91/72
| 103/77
| 99/79
| 92/78
| 91/78
| 91/76
| 91/70
| 85/59
| 76/51
| 76/49
|- style=&quot;background:#c5dfe1; color:#000&quot;
| [[Bareilly]]&lt;ref name=bareiweather&gt;{{cite web |title=Weather Report &amp; Forecast for Bareilly |url=http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |publisher=India Meteorological Department |accessdate=5 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120603055234/http://www.imd.gov.in/section/climate/bareilly2.htm |archivedate=2012-06-03 }}&lt;/ref&gt;
| 71/47
| 77/57
| 88/60
| 99/70
| 105/77
| 102/81
| 93/79
| 91/78
| 92/76
| 90/67
| 83/56
| 74/48
|}&lt;/center&gt;

=== സസ്യജാലം ===
[[പ്രമാണം:La Martiniere3-Lucknow.jpg|left|thumb|ലാ മാർട്ടിനിയർ കോളേജ്]]
ഏതാണ്ട് ആയിരത്തോളം ഇനം [[സസ്യം|സസ്യങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.  നെടുനാളായുള്ള മനുഷ്യാതിക്രമം മൂലം നൈസർഗിക പ്രകൃതി പ്രായേണ നഷ്ടപ്രായമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നിരിക്കിലും മുന്നൂറിലധികം ഇനം വൃക്ഷങ്ങളും 400-ലേറെ ഇനം കുറ്റിച്ചെടികളും 100-ലധികം ഇനം വള്ളിച്ചെടികളും ഇപ്പോഴും സമൃദ്ധമായി കാണാം.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയമേഖലയിലെ]] ഉന്നത പ്രദേശങ്ങളിൽ [[ചീർ]], [[ഫർ]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ദേവദാരു]], [[സുറായ്]], [[കയിൽ]] എന്നീ മരങ്ങളാണ് ധാരാളമായി ഉള്ളത്.  മലയടിവാരങ്ങളിൽ [[സാൽ]], [[അസ്ന]], [[തൂൺ]], [[ഹൽദു]], [[കാഞ്ജു]], [[ജാമുൻ]], [[ഖയെർ]], [[സെമുൽ]], [[ഗുട്ടൽ]] തുടങ്ങി നിരവധിയിനം വൃക്ഷങ്ങൾ കാണാം.  മുരടിച്ച വളർച്ചയുള്ള [[ബാബുൽ]] ആണ് സമതലപ്രദേശത്ത് ഏറ്റവും അധികം കാണപ്പെടുന്ന മരം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-19 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221193134/http://www.indiazone.com/14/flora_fauna_uttar_pradesh.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സംസ്ഥാനത്തെ ആർദ്ര-പത്രപാതി വനത്തിലെ ഏറ്റവും സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഉത്പന്നം സാൽമരത്തിന്റെ തടിയാണ്.  തടി ഉരുപ്പടികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റിനങ്ങൾ [[ചീർ]], [[ദേവദാരു]], [[സെമുൽ]], [[ഷീഷാം]], [[അസ്ന]], [[ബാബുൽ]], [[ഹൽദു]], [[സെയ്ൻ]], [[തൂൺ]], [[കാഞ്ജു]], [[സ്പ്രൂസ്]], [[ബ്ലൂപൈൻ]], [[ജാമുൻ]], [[തേക്ക്]], [[ഗൂട്ടൽ]] എന്നിവയാണ്.  [[ബീഡി|ബീഡിയില]], [[മുള]], [[ഖയെർ]], [[റിങ്ഗാൽ]], [[ചൂരൽ]] തുടങ്ങിയവയും വനോത്പന്നങ്ങളായി വളർത്തിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |title=aegyptica |publisher=Bsienvis.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506192204/http://bsienvis.nic.in/medi.htm#Balanites |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജന്തുജാലം ===

വന്യമൃഗങ്ങളിൽ [[കടുവ]], [[പുള്ളിപ്പുലി]], ഹിമക്കരടി എന്നീ ഹിംസ്രജന്തുക്കളും വിവിധയിനം കലമാനുകളും ഇതര ഹരിണ വർഗ്ഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു; കറുപ്പും തവിട്ടും നിറത്തിലുള്ള [[കരടി|കരടികൾ]], കഴുതപ്പുലി, കാട്ടാട്, [[ആന]], കാട്ടുനായ്, [[ചീങ്കണ്ണി]], പെരുമ്പാമ്പ് തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളും ധാരാളമായുണ്ട്.  പക്ഷിവർഗം പൊതുവെ കുറവാണ്;  [[കാട്ടുകോഴി]], വാൻ‌‌കോഴി, തിത്തിരിപ്പക്ഷി, [[വാത്ത]], കാട്ടുതാറാവ്, പുള്ള്, മാടപ്രാവ്, [[കൊക്ക്]] തുടങ്ങിയവ സാമാന്യമായ തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തെ നദികളിലും ജലാശയങ്ങളിലും നിന്ന് ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ 75-ലേറെയിനം [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളും]] പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/environment/205.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114124254/http://boloji.com/environment/205.htm |date=2010-01-14 }} Bygone Communities Faced Ire of the River by VK Joshi&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ഭൂമിശാസ്ത്രം==
[[File:Uttar Pradesh administrative divisions.svg|right|thumb|200px|alt=&quot;Administrative Divisions&quot;|[[Divisions of Uttar Pradesh]]]]

===അതിരുകൾ===

ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഡെൽഹി എന്നീ എന്നീ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനവും നേപ്പാൾ  നേപ്പാൾ രാജ്യവും വടക്കൻ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു,  കിഴക്ക് ബിഹാർ, ഝാർഖണ്ഡ്, തെക്ക് ചത്തീസ്‍ഗഡ്, മധ്യപ്രദേശ് പടിഞ്ഞാറ് രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന എന്നിവയാണ് മറ്റ് അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങൾ. 243,290 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (93,933 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 7.33% ആണ്. ഇന്ത്യയുടെ നാലാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.

==={{anchor|Constituent regions}}{{anchor|Regions and cities}}മേഖലകൾ, ജില്ലകൾ, പട്ടണങ്ങൾ===
{{Main article|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭരണ മേഖലകൾ|ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജില്ലകൾ}}
:ഇതും കാണുക: [[പടിഞ്ഞാറൻ ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശ്|മദ്ധ്യ ഉത്തർപ്രദേശ്]]
ഉത്തർപ്രദേശിലെ 75 ജില്ലകളെ താഴെ പറയും പ്രകാരം 18 ഭരണമേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.:&lt;ref name=divisions&gt;{{cite web|title=State division of Uttar Pradesh |url=http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |publisher=Government of India |accessdate=22 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510202421/http://india.gov.in/knowindia/districts/andhra1.php?stateid=UP |archivedate=10 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;margin-left:30px&quot;
{{col-begin}}
{{col-break|width=57%}}
{{ordered list|start=1
|[[Saharanpur division|Saharanpur]]
|[[Moradabad division|Moradabad]]
|[[Bareilly division|Bareilly]]
|[[Lucknow division|Lucknow]]
|[[Devipatan division|Devipatan]]
|[[Basti division|Basti]]
|[[Gorakhpur division|Gorakhpur]]
|[[Meerut division|Meerut]]
|[[Aligarh division|Aligarh]]
}}
{{col-break}}
{{ordered list|start=10
|[[Agra division|Agra]]
|[[Kanpur division|Kanpur]]
|[[Faizabad division|Faizabad]]
|[[Azamgarh division|Azamgarh]]
|[[Jhansi division|Jhansi]]
|[[Chitrakoot division|Chitrakoot]]
|[[Allahabad division|Allahabad]]
|[[Varanasi division|Varanasi]]
|[[Mirzapur division|Mirzapur]]|
}}
{{Col-end}}
|}

== ജനങ്ങൾ ==
===ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ===
ഉത്തർ‌പ്രദേശിലെ പാചക, ഭക്ഷണരീതിയാണ് ഉത്തർപ്രദേശി ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തർപ്രദേശി പാചകരീതി ( (Cuisine of Uttar Pradesh (Hindi: उत्तर प्रदेश का खाना, Urdu: اتر پردیش کا کھانا) എന്നു പറയുന്നത്.
====ജനപ്രിയവിഭവങ്ങൾ (सब्ज़ी سبزی)====
*സ്മീൻ ദോസ് മച്ച്‌ലി ( Zamin Doz Macchli -fish stuffed with spices and sealed in earthenwre case which is then cooked for 8 hours)  
* മുർഗ് മുസല്ലം (Murg Mussallam - whole chicken with variety of spices)   
* ലഖ്‌നൗവി [[Biryani|ബിരിയാണി]] (slightly fried Rice preparation with mutton)    
*ദം [[okra|ഭിണ്ഡി]] (Fried whole okra stuffed with spiced potato filling)  
*ഗോബി മുസല്ലം  
*സുൽതാനി ദാൽ
*റിസാല 
*[[Shami Kabab|ഷമ്മി കബാബ്]] (includes tangy green mango)
*[[Palak Paneer|പാലക് പനീർ]]  
*കകോരി [[Kabab|കബാബ്]] (similar to Seekh Kabab)  
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Kabab|കബാബ്]] (skewered boneless mutton) 
*[[Pasanda|പസന്ത]] [[Paneer|പനീർ]] (similar to Paneer Makhani or butter paneer(Indian cheese))  
*[[Samosa|സമോസ]]  
*ഷാബ് ദേഗ് (a winter dish, turnips and mutton balls with saffron) 
*പനീർ പകോട 
*[[Kofta|കോഫ്ത]] 
*തെഹ്‌രി (vegetarian rice dish with spices and mixed vegetables that popular amongst Hindus)
*[[Korma|കോർമ]]   
*[[Kachori|കച്ചോടീ]]      
*[[Pakora|പകോട]]    
*[[Raita|റൈത]]
*[[Nahari|നഹരി]]
*[[Çorba|ശോർബ]] (soup) &lt;ref&gt;{{cite web|first=uponline|last=link|title=uponline|url=http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|accessdate=31 ജൂലൈ 2010|archive-date=2009-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090606051637/http://www.uponline.in/Profile/Culture/cuisines.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
====പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങൾ (मिठाई دسر)====
*[[Gujia|ഗുജിയ]] (like a samosa though filled with sweetened thickened milk (khoya))
*[[Gulab Jamun|ഗുലാബ് ജാമുൻ]]  
*[[Kheer|ഖീർ]]   
*[[Kulfi|കുൾഫി]]  
*[[Halwa|ഹൽ‌‌വ]] (sweet pudding)
*[[Sheer Qorma|ശീർ ഖോർമ]]  
*[[Ghewar|ഘെവാർ]]
*[[Imarti|ഇമാർതി]]
*[[Petha|പേട]]

====ജനപ്രിയ പാനീയങ്ങൾ (शरबत شربات)====
പലതരം ശർബതുകൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വ്യാപകമായി ജനപ്രിയമുള്ളവയാണ്‌
*[[Sharbat|ഗുരാഹി ശർബത്]] (hibiscus)   
*[[Sharbat|ലെമൺ ശർബത്]]   
*[[Sharbat|റോസ് ശർബത്]]
*[[Khas ka Sharbat|ഖാസ് ക ശർബത്]]

====മറ്റ് ചില പാനീയങ്ങൾ====
*[[Lassi|ലസ്സി]] 
*[[Rayta|റായ്ത]]  
*[[റൂഹഫ്‌സ|റു-അഫ്‌സ]] (rose water beverage)

=== ജനവിതരണം ===
[[പ്രമാണം:AGRA TDI MALL.jpg|thumb|right|ആഗ്രയിലെ ഒരു ഷൊപ്പിംഗ് മാൾ.]]
1971-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലെ [[ജനസംഖ്യ]] 8,88,41,144 ആയിരുന്നു.  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഉദ്ദേശം ആറിലൊന്നാണിത്.  ജനസാന്ദ്രത ച. കി. മീറ്ററിന് 300.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 4,70,16,421 പേർ പുരുഷന്മാരാണ്.  സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം 909:1000 ആയിരുന്നു.  പിന്നിട്ട ദശവർഷത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ജനസംഖ്യയിൽ 19.73% വർദ്ധനവുണ്ടായി.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനസംഖ്യയിൽ നഗരവാസികളായിട്ടുള്ളത് 1,23,68,487 പേർ (14%) മാത്രമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് മൊത്തം 293 പട്ടണങ്ങളുണ്ട്.  ഇവയിൽ 22 എണ്ണം ഒരു ലക്ഷത്തിലേറെ [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുള്ള]] വൻ നഗരങ്ങളാണ്; ലഖ്നൗ, [[കാൺപൂർ]], [[ആഗ്ര]], അലഹാബാദ്, [[വാരാണസി]], മൊറാദാബാദ്, രാമ്‌‌പൂർ, ബാരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, [[ഡെറാഡൂൺ]], സഹാറൻപൂർ, [[മീററ്റ്]], [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], ഝാൻസി, ഗോരഖ്പൂർ, മിർസാപൂർ, ഫിറോസാബാദ്, ഘാസിയാബാദ്, മുസാഫർനഗർ, ഫറൂഖാബാദ്, ഫൈസാബാദ്.  ജനങ്ങളിൽ 32.2% മാത്രമാണ് ധനാഗമപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.  ഇവരുടെ മൊത്തം സംഖ്യ 2,84,16,871 ആണ്.  ഇവരിൽ 1,59,10,591 പേർ കർഷകരും 54,97,317 പേർ സ്വന്തമായി ഭൂമിയില്ലാത്ത കൃഷിപ്പണിക്കാരും ആണ്.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] സാക്ഷരതാശതമാനം 21.64 ആണ്.&lt;ref name=&quot;Census Population&quot;&gt;{{cite web|url=http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|title=Census Population|work=Census of India|publisher=Ministry of Finance India|accessdate=2008-12-18|format=PDF|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== മതങ്ങൾ ===

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങളിൽ 2011 സെൻസസ് പ്രകാരം 79.73% [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളും]] 19.31% [[മുസ്ലീം|മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്]]. 
[[സിഖ്|സിഖുകാർ]] 0.30%, [[ക്രിസ്തു|ക്രൈസ്തവർ]] 0.18, ജൈനർ 0.11%, [[ബുദ്ധൻ|ബൗദ്ധർ]] &lt;0.1% മതക്കാരുമാണ്.
&lt;ref&gt;[http://www.census2011.co.in/data/religion/state/9-uttar-pradesh.html]&lt;/ref&gt;

=== ഭാഷകൾ ===
[[പ്രമാണം:Sabmall.jpg|thumb|സബ്മാൾ നോയിഡാ, യു.പി..]]
ഇന്ത്യയിലെ ലിംഗ്വിസ്റ്റിക് സർ‌‌വേപ്രകാരം ഉത്തർ‌‌പ്രദേശിനെ നാലു ഭാഷാപ്രവിശ്യകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്;  മധ്യ പഹാഡി, പശ്ചിമ ഹിന്ദി, പൂർ‌‌വ ഹിന്ദി, ബീഹാറി, ഹിമാലയ പ്രാന്തങ്ങളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കുമാവോനി, ഗഢ്‌‌വാലി, ജാൻസാരി എന്നിവയും താരുവർഗ്ക്കാരുടേതായ താരുവുമാണ് മധ്യ പഹാഡി വിഭാഗത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള [[ഭാഷ|ഭാഷകള്]]‍.  പശ്ചിമ ഹിന്ദിയുടെ വകഭേദങ്ങളായ ഹിന്ദി, ഉർദു, വ്രജ്ഭാഷ എന്നിവയിലൊന്നു സംസാരിക്കുന്നവരാണ് [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും.  പൂർ‌‌വഹിന്ദി പ്രദേശത്തും ഏറിയകൂറും ജനങ്ങൾ ഹിന്ദി, ഉർദു എന്നീ ഭാഷക്കാരാണ്.  കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറി]] വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട ഭോജ്പുരിക്ക് വമ്പിച്ച പ്രചാരമുണ്ട്; സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള ഭാഷാക്രമം [[ഹിന്ദി]] (81.23%), [[ഉർദു]] (10.50%), ഭോജ്പുരി (4.24%), ഗഡ്‌‌വാലി (1.42%), കുമാവോനി (1.36%), [[പഞ്ചാബി]] (0.55%), അവധി (0.15%), [[ബംഗാളി]] (0.15%), [[സിന്ധി]] (0.09%), ജൻസാരി (0.06%) എന്നിങ്ങനെയാണ്.  ഇതര മേഖലകളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലേക്കു കുടിയേറിയിട്ടുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഭാഷാക്രമത്തിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ടു വ്യക്തമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |title=Uttar Pradesh Legislature |publisher=Uplegassembly.nic.in |date= |accessdate=2009-09-21 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619093010/http://www.uplegassembly.nic.in/UPLL.HTML |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
{{main|ഉത്തർ‌പ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം}}
പ്രാക്കാലത്ത് മധ്യദേശം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മേഖലയാണ് ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശ്.  തന്ത്ര പ്രധാനമായ സ്ഥാനം‌‌മൂലം ഉത്തരേന്ത്യയുടെ ചരിത്രവുമായി ഈ പ്രദേശത്തിന് അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്.  മിർസാപൂർ, ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നു കണ്ടെടുത്ത [[ചരിത്രം|ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ]] ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ പൗരാണികത്വത്തിലേക്കു വെളിച്ചം വീശുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6VBC-4RDBF9D-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=cfe56179857e3ff5e1dc510af6ba97d2 Quaternary Science Reviews:Volume 27, Issues 3-4, February 2008, Pages 391-410]&lt;/ref&gt; 

=== വൈദികകാലം ===
[[പ്രമാണം:DND Flyway.jpg|thumb|right|എക്സ്പ്രസ്സ്‌‌വേ]]
ഋഗ്‌‌വേദകാലം മുതൽ മാത്രമേ ഏതാണ്ട് സുവ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ഈ പ്രദേശത്തെ സംബന്ധിച്ച് ലഭിക്കുന്നുള്ളു.  സപ്തസിന്ധു (ആധുനിക [[പഞ്ചാബ്]]) വിൽ കുടിയേറിയ [[ആര്യൻ|ആര്യന്മാർ]] ക്രമേണ കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങി [[ആര്യൻ|ആര്യസംസ്കാരം]] [[സരസ്വതി]]-[[ഗംഗ]] നദികൾക്കിടയിലുള്ള ഭൂഭാഗത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു.  തുടർന്നുള്ള ചരിത്രത്തെപ്പറ്റി വ്യക്തമായ രേഖകളില്ല;  [[പുരാണം|പുരാണങ്ങൾ]] അവ്യക്തമായ ഒരു ചിത്രമാണ് നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.thamesandhudsonusa.com/web/ humanPast/summaries/ch14.html Chapter 14 - South Asia: From Early Villages to Buddhism]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

എന്നാൽ ബി. സി. 6 ആം ശതകത്തോടെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായ ഒരു [[ചരിത്രം]] ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.  മേധാവിത്വത്തിനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചിരുന്ന നിരവധി മഹാജനപഥങ്ങൾ (രാജ്യങ്ങൾ) ഇക്കാലത്ത് രൂപംകൊണ്ടിരുന്നു.  [[കുരു]], [[പാഞ്ചാലം]], [[ശൂരസേനം]], [[വത്സം]], [[കോസലം]], [[മല്ലം]], [[കാശി]], [[ചേതി]], [[അംഗം]], [[മഗധ]], [[വ്രിജി]], [[മത്സ്യം]], [[അശ്മകം]], [[അവന്തി]], [[ഗാന്‌‌ധാരം]], [[കാബോജം]] എന്നിവയായിരുന്നു ജനപഥങ്ങൾ.  ഇതിൽ ആദ്യത്തെ എട്ടെണ്ണം മാത്രമേ ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടിരുന്നുള്ളു.  ഇവയ്ക്കുപുറമേ [[കപിലവസ്തു|കപിലവസ്തുവിലെ]] ശാക്യന്മാർ, ശുംശുമാർഗിരിയിലെ ഭഗന്മാർ, പവ്വയിലെ മല്ലന്മാർ, കുഷിനാരന്മാർ എന്നിവരും ഉത്തർപ്രദേശിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. ശക്തിയേറിയ ജനപഥങ്ങൾ മറ്റുള്ളവയെ ആക്രമിച്ചുപോന്നു;  കോസലം കാശിയും, അവന്തി വത്സവും കീഴടക്കി.  പിന്നീട് മഗധ കോസലവും അവന്തിയും കീഴടക്കി ഏറ്റവും പ്രബലമായിത്തീർന്നു.  ഹരിയങ്ക, ശിശുനാഗ, നന്ദ രാജവംശങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ [[മഗധ|മഗധരാജ്യം]] ഭരിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=W6zQHNavWlsC&amp;pg=PA263&amp;lpg=PA263&amp;dq=Sarai+Nahar+Rai+Mahagara+Uttar+Pradesh+Mesolithic/Microlithic&amp;source=bl&amp;ots=E2La8G_-3Y&amp;sig=RKkiPzkeUuoDUEhEMukwCc4z3YE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=3&amp;ct=result#PPA262,M1 God-apes and Fossil Men By Kenneth A. R. Kennedy]&lt;/ref&gt;

=== രാജവംശങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|thumb|left|വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം]]
നന്ദവംശം ബി. സി. 333 മുതൽ 321 വരെ [[മഗധ|മഗധയിൽ]] ആധിപത്യം നിലനിറുത്തിയിരുന്നു.  ഇന്നത്തെ [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബും]], ഒരു പക്ഷേ [[ബംഗാൾ|ബംഗാളും]] ഒഴികെയുള്ള ഉത്തരേന്ത്യ മുഴുവൻ നന്ദരാജാക്കന്മാരുടെ അധീനതയിലായിരുന്നു.  ഇക്കാലത്താണ് (ബി. സി. 326) [[അലക്സാണ്ടർ]] [[ഇന്ത്യ]] ആക്രമിച്ചത്.  മഗധരാജ്യത്തിലെ നന്ദന്മാരെ ഭയന്നാണ് അലക്സാണ്ടർ മടങ്ങിപ്പോയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.  എന്നാൽ വളരെ കഴിയുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ (ബി. സി. 323) അവർ [[ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യൻ|ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യന്]] അടിയറവു പറയേണ്ടിവന്നു.  [[ചന്ദ്രഗുപ്തൻ]], [[ബിന്ദുസാരൻ]], [[അശോകൻ]] എന്നീ ഭരണകർത്താക്കളുടെ കാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് ശാന്തിയുടേയും സമൃദ്ധിയുടേയും കേളീരംഗമായിരുന്നു.  [[അശോകൻ|അശോകശാസനങ്ങൾ]], [[അശോകൻ|അശോകസ്തംഭങ്ങൾ]] എന്നിവ ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായുള്ള സാരാനാഥ്, [[അലഹബാദ്]], [[മീററ്റ്]], കൗശാംബി, ശങ്കീസ, കാൽസി, ബസ്തി, മിർസാപൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  അശോകനുശേഷം മഗധയ്ക്ക് ബലക്ഷയം നേരിട്ടു.  അവസാന രാജാവായ [[ബൃഹദ്രഥൻ|ബൃഹദ്രഥമൗര്യനെ]] ബി. സി. 185-ൽ പുഷ്യമിത്രസുംഗൻ വധിച്ചു.

പുഷ്യമിത്രൻ മഗധരാജ്യത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പു നഷ്ടപ്പെടാതെ സൂക്ഷിച്ചു ഇൻഡൊ-ബക്ട്രിയൻ രാജാവായ ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ആക്രമണത്തെ ഇദ്ദേഹം ചെറുത്തു; [[അയോധ്യ|അയോധ്യയ്ക്കു]] നേരെയുള്ള മറ്റൊരാക്രമണം തെക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഒരു യുദ്ധത്തിൽ പുഷ്യമിത്രന്റെ പൗത്രനായ വസുമിത്രൻ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബാക്രിയന്മാർ പിൻ‌‌വാങ്ങിയെങ്കിലും അവർ കൈവശപ്പെടുത്തിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ സിയാൽക്കോട് തലസ്ഥാനമാക്കി ഭരണം തുടങ്ങി.  ഡെമെട്രിയസ്സിന്റെ ഭരണം ബി. സി. 145 വരെ നിലനിന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.ias.ac.in/jbiosci/nov2001/491.pdf Prehistoric human colonization of India by V N MISRA]&lt;/ref&gt;

സുംഗവംശത്തിനു ശേഷം കണ്വവംശം മഗധയിൽ അധികാരമേറ്റു;  അവസാനത്തെ സുംഗരാജാവായ് ദേവഭൂതിയെ വധിച്ചിട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സചിവനായ വസുദേവൻ ബി. സി. 73-ൽ കണ്വവംശം സ്ഥാപിച്ചത്.  45 വർഷം ഭരണം നടത്തിയ കണ്വവംശത്തെ ബി. സി. 28-ൽ ആന്ധ്ര (ശാതവാഹന) രാജവംശ സ്ഥാപകനായ സിമുകൻ തുടച്ചുനീക്കി.  കണ്വവംശത്തിന്റെ അധികാരപരിധി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും മിത്ര എന്ന വാക്കിലവസാനിക്കുന്ന നാണയങ്ങളും ശിലാലിഖിതങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്.  അതിനാൽ ബി.സി. ഒന്നാം ശതകത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് മുഴുവൻ സുംഗവംശത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നതായി അനുമാനിക്കാം.

തുടർന്ന് സിതിയന്മാർ, പാർഥിയന്മാർ, കുഷാനന്മാർ എന്നീ വിദേശീയർ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആക്രമണം നടത്തി.  കുഷാനവംശത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത രാജാവായ കനിഷ്കന്റെ നാണയങ്ങൾ, ശിലാലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഏറിയഭാഗവും കുഷാനസാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നതായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.  അക്കാലത്ത് [[മഥുര]] ഒരു വലിയ കലാകേന്ദ്രമായിരുന്നു.

[[പ്രമാണം:Varanasiganga.jpg|right|thumb|250px|വാരാണസി.]]
എ. ഡി. 4-ം ശതകത്തിൽ [[ഗുപ്തസാമ്രാജ്യം|ഗുപ്തസാമ്രാജ്യസ്ഥാപനത്തോടെ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] രാഷ്ട്രീയൈക്യം മൗര്യകാലത്തെന്നപോലെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.  തുടർന്നുള്ള രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ രാജ്യത്തിലെ പൊതുവായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിനുണ്ടായി.  ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ ഛിദ്രവാസനകൾ വീണ്ടും തലപൊക്കി.  ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഗണ്യമായ ഭാഗത്ത് അധികാരം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന  കനൗജിലെ മൗഖാരികൾ മാളവത്തിലെ ഗുപ്തന്മാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.  മൗഖാരിരാജാവായ ഗ്രഹവർമനെ എ. ഡി. 606-ൽ മാളവരാജാവായ ദേവഗുപ്തൻ വധിച്ചപ്പോൾ, മൗഖാരികൾ കനൗജിന്റെ ഭരണം ഗ്രഹവർമന്റെ സ്യാലനായ ഹർഷനെ (സ്ഥാനേശ്വർ അഥവാ [[താനേശ്വർ]]) ഹർഷനെ ഏൽപ്പിച്ചു.  ഹർഷനുശേഷം ഉത്തർപ്രദേശ് മേഖല വീണ്ടും അരക്ഷിതാവസ്ഥയുടെ രംഗമായി മാറി.  ഇക്കാലത്തെ [[ചരിത്രം]] ആകെക്കൂടി അവ്യവസ്ഥിതമാണ്.

എ. ഡി. 9-ഉം 10-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഗുർചര-പ്രതിഹാരന്മാർ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ പ്രബലരായി;  11-ം ശതകത്തിന്റെ  മുഹമ്മദ് ഗസ്നിയുടെ ആക്രമണം വരെ ഈ നില തുടർന്നു.  പ്രതിഹാരന്മാരുടെ തിരോധാനം ഉത്തർപ്രദേശിൽ രാഷ്ട്രീയാസ്വാസ്ഥ്യങ്ങൾക്കും അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്കും വഴിയൊരുക്കി.  ഇക്കാലത്ത് ഗഹർ‌‌വന്മാർ രംഗപ്രവേശം ചെയ്തു.  രാജ്യത്ത് ക്രമവും ഐശ്വര്യവും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.  ഈ രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ ഗോവിന്ദ്ചന്ദ്രനും (1104-54) ജയചന്ദ്രനും (1170-93) ആയിരുന്നു.  [[മുഹമ്മദ് ഗോറി|മുഹമ്മദ് ഗോറിയുമായുള്ള]] യുദ്ധത്തിൽ ചമാനരാജാവായിരുന്ന പൃഥ്വീരാജൻ III-നെ സഹായിക്കാൻ ജയചന്ദ്രൻ വിസമ്മതിച്ചു 1192-ലെ ടെറയിൽ യുദ്ധത്തിൽ പൃഥ്വിരാജൻ തോല്പിക്കപ്പെട്ടു;  തുടർന്ന് ജയചന്ദ്രനും മീററ്റ്, അലിഗഡ്, അശ്നി, കനൗജ്, വാരാണസി എന്നീ ജനപദങ്ങളും ഗോറിക്കു കീഴടങ്ങി.&lt;ref&gt;[http://www.bharatonline.com/uttar-pradesh/history.html#]&lt;/ref&gt;

=== മുസ്ലീം വാഴ്ച്ചക്കാലം ===
[[പ്രമാണം:Jama Masjid, Delhi, watercolour, 1852.jpg|thumb|ഡൽഹിയിലെ ഒരു മുസ്ലിം വാസസ്ഥലം ചിത്രകാരന്റെ കണ്ണിൽ (1852).]]
1206-ൽ ഗോറിയുടെ ലഫ്റ്റനന്റായിരുന്ന കുത്ബുദ്ദീൻ ഐബക്ക് [[ഡൽഹി]] കേന്ദ്രമാക്കി അടിമവംശം സ്ഥാപിച്ചു;  തുടർന്ന് ഖിൽജി, തുഗ്ലക് വംശങ്ങൾ അധികാരത്തിൽ വന്നു.  ഡൽഹി [[സുൽത്താൻ|സുൽത്താൻ‌‌ന്മാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് ഉത്തർപ്രദേശ് അവരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.  13- ഉം 14-ഉം ശതകങ്ങളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ചരിത്രം ആക്രമണത്തിന്റെയും അതിനെ വീരോചിതം നേരിട്ടതിന്റെയും [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസമാണ്]].  തുഗ്ലക്‌‌വംശം ക്രമേണ ശിഥിലമാവുകയും 1394-ൽ ജാൻപൂർ കേന്ദ്രമാക്കി മുഹമ്മദ് തുഗ്ലക്കിന്റെ  ഗവർണറായിരുന്ന മാലിക് സർ‌‌വർ ഖ്വജാ ജഹാൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.faqs.org/minorities/South-Asia/Muslims-of-India.html Muslims of India]&lt;/ref&gt;

1398-ൽ [[തിമൂർ]] ഇന്ത്യ ആക്രമിച്ചു.  [[ഡൽഹി]], [[പഞ്ചാബ്]], [[മീററ്റ്]], ഹരിദ്വാർ, കാതെഹാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ കെടുതികൾ അനുഭവപ്പെട്ടു.

1414 മുതൽ 1526 വരെ സയ്യിദ്-ലോദി വംശങ്ങൾ ഡൽഹി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചു ലോദിവംശക്കാലത്ത് 1478-ൽ ജൻപൂർ വീണ്ടും ഡൽഹിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.  സിക്കന്ദർ ലോദിയുടെ കാലത്ത് [[ആഗ്ര|ആഗ്രയെ]] ഉപതലസ്ഥാനമായി ഉയർത്തിയത് ചരിത്രത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Sturrock, J.,South Canara and Madras District Manual (2 vols., Madras, 1894-1895)&lt;/ref&gt;, 

[[പ്രമാണം:New Vishwanath Temple at BHU 2007 (2).jpg|thumb|left|[[വാരണാസി|വാരണാസിയിലെ]] ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
1526-ൽ ബാബർ ഇബ്രാഹിം ലോദിയെ പാനിപ്പത് യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ആഗ്ര കൈവശപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.  എതിർത്തുനിൽപ്പിനു ശേഷം സംബൽ, ജാൻപൂർ, ഘാസിപൂർ, കാല്പി, കനൗജ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും [[ബാബർ|ബാബറിനു]] കീഴടങ്ങി.  അങ്ങനെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] മുഗൾ‌‌വംശത്തിനു തുടക്കമിട്ടു.  ബാബറിനുശേഷം ഭരണമേറ്റ [[ഹുമയൂൺ|ഹുമായൂണിനെ]] [[ഷേർഷാ]] അധികാരഭ്രഷ്ടനാക്കി ഷേർഷായുടെ മരണശേഷം വീണ്ടും ഹുമയൂൺ സിംഹാസനം കരസ്ഥമാക്കി. ഹുമയൂണിന്റെ പുത്രനായ [[അക്ബർ|അക്ബറിന്റെ]] മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനികളായ തോഡർമൽ, [[ബീർബൽ]] എന്നിവർ ഉത്തർപ്രദേശുകാർ ആയിരുന്നു.

ഔറംഗസീബിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മുഗൾഭരണവുമായി ഇടയുകയും, ബുന്ദേലാ നേതാവ് ഛത്രസാലൻ, പേഷ്വ ബാജിറവുവിന്റെ സഹായം തേടുകയും ചെയ്തു.  ഈ സഹായത്തിനു പ്രതിഫലമെന്നോണം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ ഏതാനും ഭാഗങ്ങൾ പേഷ്വയ്ക്കു വിട്ടുകൊടുക്കുവാൻ അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു.  അങ്ങനെ ഉത്തർപ്രദേശിൽ മറാത്താ ശക്തിക്കു പ്രവേശം ലഭിച്ചു.  1732-ൽ അവധ് ഗർണറായ സാദത്ത്ഖാൻ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://india_resource.tripod.com/islam.html |title=Islam and the sub-continent - appraising its impact |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209030754/india_resource.tripod.com/islam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യം ===

ഷുജാ ഉദ് ദൗലയുടെ ഭരണകാലത്ത് (1754-75) [[അവധ്]] ബ്രിട്ടിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാകമ്പനിയുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.  1764-ലെ ബക്സാർ യുദ്ധത്തിൽ ഷുജാ ഉദ് ദൗലയെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ പരാജയപ്പെടുത്തി.  ബ്രിട്ടിഷ് സമ്പർക്കം മൂലം അവധിന് നിരവധി പ്രദേശങ്ങൽ പല സന്ദർഭങ്ങളിലായി നഷ്ടപ്പെട്ടു.

അവധിലെ നവാബുമാരും ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുള്ള ബന്ധം ചരിത്രത്തിലെ ദുഃഖകരമായ ഒരധ്യായമാണ്;  ഒരുവശത്ത് ബലഹീനതയുടെയും മറുവശത്ത് ശക്തിയുടെയും വിശ്വാസവഞ്ചനയുടെയും ചരിത്രമാണത്.  1856-ൽ അവധ് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർക്കപ്പെട്ടു;  1857-ലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധസമരത്തിന്റെ പ്രധാനകാരണങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഈ നടപടിയായിരുന്നു.  വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ (ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്) ഈ സമരത്തിൽ മഹത്തായ ഒരു പങ്കുവഹിച്ചു.  1877-ൽ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസ്കളും അവധും സംയോജിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി; ആഗ്ര-അവധ് വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രോവിൻസുകൾ എന്നപേരിൽ ഇതറിയപ്പെട്ടു.  1902-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ആഗ്രാ-അവധ് സം‌‌യുക്ത പ്രോവിൻസുകൾ എന്നാക്കിമാറ്റി.  1921-ൽ ഇത് ഒരു ഗവർണറുടെ കീഴിലാക്കി; ലക്നൗ തലസ്ഥാനമായി.  1937-ൽ സം‌‌യുക്ത സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ഇതിന്റെ പേർ വീണ്ടും ചുരുക്കുകയുണ്ടായി.  1950 ജനുവരി 12-നു ഉത്തർപ്രദേശ് എന്ന ആധുനികനാമം ഈ പ്രദേശത്തിനു നൽകപ്പെട്ടു.  1950 ജനുവരി 26-ൽ നിലവിൽ‌‌വന്ന ഭരണഘടന പ്രകാരം ഉത്തർപ്രദേശിന് ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിലെ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനപദവി]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;* [http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#Bibliography British Ruled India (1757-1947) Bibliography of Books Articles and Dissertations Concentrating on 1914-1947]
&lt;/ref&gt;

== സമ്പദ്‌‌വ്യവസ്ഥ ==

=== കൃഷി ===
{{main|കൃഷി}}

[[പ്രമാണം:Rishikesh view across bridge.jpg|right|200px|thumb|ലക്ഷ്മൺ ജൂല, ഋഷികേശ്.]]

കാർഷികപ്രധാനമായ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്.  ഇവിടത്തെ ആളുകളിൽ മുക്കാൽ‌‌ പങ്കും കാർഷികവൃത്തിലാണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.  സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ പകുതിയിലേറെ കാർഷികാദായത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ചുവരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതി 2,54,71,000 ഹെക്ടർ ആണ്;  ഇതിൽ 83%-വും കൃഷിയോഗ്യമാണെങ്കിലും 66% മാത്രമേ ഇതിനകം കൃഷിനിലങ്ങളായി മാറിയിട്ടുള്ളു.  സാങ്കേതിക ഉപാധികളിലൂടെ കൃഷിഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനുള്ള ആസൂത്രിത ശ്രമം നടന്നുവരുന്നു.  കടുംകൃഷി സമ്പ്രദായങ്ങളിലൂടെ വിളവ് ഇരട്ടിപ്പിക്കുവാനും [[ജലം|ജലവിതരണം]] ക്രമപ്പെടുത്തുവാനും ആവശ്യമുള്ളിടത്ത് ജലസേചനം വ്യാപിപ്പിക്കുവാനും പരമാവധി യത്നം നടക്കുന്നുണ്ട്.  പരമ്പരാഗതമായ പ്രാകൃത സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിലമുടമകൾക്കുള്ള വൈമുഖ്യം ഉത്തർപ്രദേശിലെ കർഷിക രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശാപമായി തുടർന്നിരുന്നു; ഇന്ന് ആ നില വളരെയേറെ മാറിയിട്ടുണ്ട്.  കൂടുതൽ ഉത്പാദന ക്ഷമതയുള്ള വിത്തുകളും,രാസവളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ തുടങ്ങിയവയും ഉപയോഗിച്ച് ശാസ്ത്രീയ രീതിയിൽ കൃഷിയിറക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാനത്തെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള കർഷകർ മുന്നോട്ടുവന്നുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.  വിളവെടുപ്പിന്റെ കാലദൈർഘ്യത്തിൽ കുറവുവരുത്തി, കൊല്ലത്തിൽ കുറഞ്ഞത് രണ്ടു വിളവെങ്കിലും എടുക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും, മണ്ണു സം‌‌രക്ഷണത്തിനു ചെറുകിട ജലസേചനത്തിനുമുള്ള പ്രതിവിധികളും വ്യാപകമായ രീതിയിൽ പ്രാവർത്തികമായിട്ടുണ്ട്.  ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള ഉടമാവകാശം സന്തുലിതമാക്കുന്നതിന് ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള നാനാമുഖമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിൽ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Ramjhula - bridge over the Ganga.jpg|left|200px|thumb|രാംജൂല, ഋഷികേശ്]]
[[നെല്ല്]], [[ഗോതമ്പ്]], ജോവാർ‍, ബാജ്റാ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ധാന്യവിളകൾ.  എണ്ണക്കുരുക്കൾ, [[പരുത്തി]], [[പുകയില]], [[ചണം]], [[കരിമ്പ്]], [[ഉരുളക്കിഴങ്ങ്]] എന്നീ നാണ്യവിളകളും [[ആപ്പിൾ]], മധുരനാരകം, [[നാരകം]], [[പപ്പായ]] തുടങ്ങിയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളും ധാരാളമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു.  ഫലോത്പന്നങ്ങളിൽ [[കൈതച്ചക്ക]], [[വാഴ|വാഴപ്പഴം]] [[മുന്തിരി|മുന്തിരിങ്ങ]] എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.  [[പയർ|പയറ്]], [[കടല]] തുടങ്ങിയവയും പച്ചക്കറികളും സാമാന്യമായ തോതിൽ വിളയിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://agmarknet.up.nic.in/ |title=AGRICULTURE MARKETING |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071409/http://agmarknet.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജലസേചനം ===
സംസ്ഥനത്തെ ആദ്യത്തെ [[ജലം|ജലസേചന]] പദ്ധതിയായ പൂർ‌‌വയമുനാ കനാൽ 1830-ൽ പ്രാവർത്തികമായി; [[മുഗൾ]] ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന തോടുകൾ പുനഃസം‌‌വിധാനം ചെയ്തതായിരുന്നു ഇത്.  അതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|അപ്പർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1854) [[ആഗ്ര|ആഗ്രാ കനാൽ]] (1874), [[ഗംഗ|ലോവർ ഗംഗാ കനാൽ]] (1878),  ബേത്‌‌വാ കനാൽ (1885), കേൻ‌‌ കനാൽ (1907), ദാസൻ കനാൽ (1911), ഗരായ് കനാൽ (1915), ഘാഘ്‌‌രാ കനാൽ (1916), ശാരദാ കനാൽ (1928) എന്നീ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കപ്പെട്ടു.  കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യമായതിനെ തുടർന്ന് [[ഗംഗ|രാംഗംഗാ പമ്പിങ് കനാൽ]], ഘാഘ്‌‌രാ പമ്പിങ് കനാൽ എന്നിവയും പ്രാവർത്തികമായി.  സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കു ശേഷം പ്രതികൂല മേഖലകളിലെ കൃഷിസംരക്ഷണം ലക്ഷ്യമാക്കി കനാൽ വ്യൂഹങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റ് ബദ്ധശ്രദ്ധമായി;  ഗോരഖ്പൂർ ജില്ലയിലെ രാംഗഡ്, ദണ്ഡാ കനാലുകൾ, ഘാഘ്‌‌രാ കനാലിന്റെ ശാഖയായി ഫൈസാബദ് ജില്ലയിൽ നിർമിച്ച ഘേരാനി കനാൽ, ആസംഗഡ് ജില്ലയിലെ രതോയി പക്‌‌രി, ബസ്തി ജില്ലയിലെ ബഘോട എന്നീ പമ്പിങ് കനാലുകൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ ഈ ലക്ഷ്യംവച്ചു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സാമാന്യം വിപുലമായ ജലസേചന വ്യൂഹങ്ങളാണ്.  പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളിൽ ജലസേചനവർദ്ധനവിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 22 ജലസേചന പദ്ധതികളാണ് ആസൂത്രിതമായിട്ടുള്ളത്.  തത്ഫലമായി 60 ലക്ഷം ഹെക്ടർ സ്ഥലം ജലസിക്തമായി തീർന്നിട്ടുണ്ട്.  ഇവ കൂടാതെ ചെറുകിട ജലസേചനരംഗത്തും ഗണ്യമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജലസേചനത്തെ പോലെതന്നെ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ് പ്രളയനിവാരണം.  ഉദ്ദേശം 40 ലക്ഷം ഹെക്ടർ വിളനിലങ്ങൾ വർഷാവർഷം വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കെടുതികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.  പ്രളയ നിവാരണത്തിനായി നാനാമുഖമായ സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികൾ ഏർപ്പെടുത്തിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://upldwr.up.nic.in/ |title=Department of Land Development and Water Resorces |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406023019/http://upldwr.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== കാലിസമ്പത്ത് ===

ഇന്ത്യയിലെ വളർത്തുമൃഗങ്ങളിൽ 14%-വും ഉത്തർപ്രദേശിലാണുള്ളത്; സംസ്ഥാനത്തിലെ വരുമാനത്തിൽ 8%-ത്തോളം ഗവ്യവിഭവങ്ങളിൽ നിന്നാണു ലഭ്യമാകുന്നത്.  261 ലക്ഷം കന്നുകാലികൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വളർത്തപ്പെടുന്നു.  ഇവയെ കൂടാതെ 74 ലക്ഷത്തിലേറെ മഹിഷങ്ങളെയും 114.26 ലക്ഷം [[ആട്|ആടുകളെയും]] 2.3 ലക്ഷം [[കുതിര|കുതിരകളെയും]] 1.97 ലക്ഷം [[കഴുത|കഴുതകളെയും]] 27.000 കോവർ കഴുതകളെയും 49.000 [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകങ്ങളെയും]] ഈ സംസ്ഥാനത്തിലെ ജനങ്ങൾ തീറ്റിപ്പോറ്റുന്നു. വളർത്തു [[പന്നി|പന്നികളുടെ]] എണ്ണം 11.62 ലക്ഷമാണ്.  37.7 ലക്ഷം [[കോഴി|കോഴികളും]] ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉണ്ട്.  കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും ഗതാഗത രംഗത്ത് ഗണ്യമായ സേവനം നൽകിവരുന്നു.

[[ഹരിയാന]], സാഹിവാൽ, [[സിന്ധി]], താർപാർകർ, ഗംഗാതരി തുടങ്ങിയ മെച്ചപ്പെട്ടയിനം കാലിവർഗങ്ങളാണ് ഉത്തർപ്രദേശിലുള്ളത്.  മുറാവർഗത്തിൽ പെട്ട മഹിഷങ്ങളും വിശേഷ ജാതിയിൽ പെടുന്നവയാണ്.  കൃത്രിമ ബീജോത്പാതനത്തിന്റെ പ്രചാരത്തിലൂടെ നല്ലയിനം [[പശു|പശുക്കളുടെയും]] [[എരുമ|എരുമകളുടെയും]] സംഖ്യ ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും ഗവ്യോത്പാതനക്ഷമത കൂട്ടുവാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ വ്യാപകമായി നടന്നുവരുന്നു.  [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്ത്]] 1100-ലേറെ മൃഗാശുപത്രികളും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.  പോഷകഗുണമുള്ള പുൽ‌‌വർഗങ്ങൾ കൃഷിചെയ്ത് മേച്ചിൽ സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുവാൻ, കർഷകർക്ക് വിജ്ഞാനം പകരുന്നതിനും അവരിൽ പ്രേരണ ചെലുത്തുന്നതിനുമുള്ള സം‌‌വിധാനങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.  ആടുവളർത്തലിനും രോമ വിപണനത്തിനും പ്രോത്സാഹനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://animalhusb.up.nic.in/ |title=Animal Husbandry |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071411/http://animalhusb.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വനസമ്പത്ത് ===
[[പ്രമാണം:Older Durga Temple - Banaras.jpg|thumb|right|250px|ദുർഗാമന്ദിർ വാരണാസി]]
ഉത്തർപ്രദേശിൽ 48,728 ച. കി. മീ വനങ്ങളാണുള്ളത്; [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] മൊത്തം വിസ്തീർണത്തിന്റെ 16.5% വരുമിത്.  ദേശീയ വനനയം അനുസരിച്ച് മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം വനങ്ങളായി സം‌‌രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്;  ഇതിന്റെയും വനവിഭവങ്ങളുടെ പ്രതിശീർഷ ഉപഭോഗത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ വനങ്ങൾ നന്നേ കുറവാണെന്നുകാണാം.  ദേശീയ പ്രതിരോധം, വ്യവസായാവശ്യങ്ങൾ, നദീതട പദ്ധതികൾ എന്നിവക്കായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വനങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ നശീകരണ വിധേയമായിട്ടുണ്ട്.  എന്നാൽ മറുവശത്ത് വനവിഭവങ്ങളുടെ ഉപഭോഗം ക്രമേണ കൂടി വരുന്നു.  ഈ ദുസ്ഥിതി പരിഹരിക്കുന്നതിനായി തടിക്ക് ഈടും ഉറപ്പുമേറിയ വൃക്ഷങ്ങൾ വൻ‌‌തോതിൽ വച്ചുപിടിപ്പിച്ചും സാങ്കേതിക പ്രതിവിധികളിലൂടെ നിലവിലുള്ള വിഭവങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ ചൂഷണം ഏർപ്പെടുത്തിയും കാട്ടുതീ നിവാരണം ചെയ്തും വെട്ടിത്തെളിക്കൽ നിരോധിച്ചും വ്യാപകമായ വനസം‌‌രക്ഷണ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.  വന്യമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നത് നിയമം‌‌ മൂലം നിരോധിക്കുകയും അവയ്ക്ക് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള വ്യവസായങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://forest.up.nic.in/ |title=U.P.Forest Department |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308001743/http://forest.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== മത്സ്യബന്ധനം ===

സമുദ്രസാമീപ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്;  എന്നാൽ ഇവിടെയുള്ള ജലാശയങ്ങളും നദീവ്യൂഹങ്ങളും സമൃദ്ധമായ  [[മത്സ്യം|മത്സ്യശേഖരങ്ങൾ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.  180-ലേറെ ഇനം ശുദ്ധജല മത്സ്യങ്ങൾ ഉത്തർപ്രദേശിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  ഇവയിൽ കാർപ്സ്സ്പീഷീസിൽ പെട്ട രോഹു (Labeo rohita), ബാകൂർ (Catla catla), നയിൻ (Cirrhina mrigala), കരൗഞ്ച് (Labeo calbasu) എന്നിവയാണ് സമൃദ്ധമായുള്ളത്.  എളുപ്പം വംശവർദ്ധൻ ഉണ്ടവുന്നതിനാൽ സംസ്ഥാനത്തെ നൈസർഗിക ജലാശയങ്ങളിലും കൃത്രിമ തടാകങ്ങളിലും ഇവയെ വളർത്തുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആസൂത്രിതമായിട്ടുണ്ട്; ഭാഗികമായി പ്രാവർത്തികമായിട്ടുമുണ്ട്.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രതിവർഷം ഉദ്ദേശം 6 കോടി രൂപ വിലമതിക്കാവുന്ന 24,250 ടൺ മത്സ്യം പിടിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fisheries.up.nic.in/ |title=Fisheries Department Uthar Pradhesh |access-date=2009-11-30 |archive-date=2010-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507072523/http://fisheries.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== വൈദ്യുതോത്പാദനം ===

[[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] ആദ്യത്തെ വൈദ്യുതോത്പാതനകേന്ദ്രം മുസൂറിലാണ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് (1903).  ഇതിനെതുടർന്ന് [[കാൺപൂർ]], [[ഡെറാഡൂൺ]], ലഖ്നൗ എന്നിവിടങ്ങളിലും താപവൈദ്യുതനിലയങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.  1928-ലാണ് സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത]] നിർമ്മാണം ആസൂത്രിതമായത്; [[ഗംഗ|ഗംഗാകനാലിൽ]] ഹരിദ്വാറിനും സുമേറയ്ക്കുമിടയ്ക്ക് ഏഴു കൃത്രിമ വെള്ളചാട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ നിന്നും ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും, സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹാറൻപൂർ, മുസാഫർനഗർ, [[മീററ്റ്]], ബുലന്ദ്ശഹർ, [[അലിഗഡ്]], [[മഥുര]], [[ആഗ്ര]], ഇത്താവ, ഈതാ, ബദാൻ, ബാരെയ്‌‌ലി, മൊറാദാബാദ്, ബിജ്നോർ എന്നീ പട്ടണങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതോർജം നൽകുകയും, അതിനും പുറമെ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയുടെ]] വൈദ്യുതാവശ്യം ഭാഗികമായി നിറവേറ്റുകയും ആയിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശം.  ഇതനുസരിച്ച് ഭോലാ, പാൽറ്, ബഹാദ്രാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ 1930-ൽ വൈദ്യുത സ്റ്റേഷനുകൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.  ചിതോറ, സലാവ, നീർഗഞ്ജിനി, സുമോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഗംഗാപദ്ധതിയിലെ മറ്റു നാലു വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങളും 1938-ലാണ് പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങിയത്.  1930-നു മുമ്പുതന്നെ നൈനിതാൽ ബരെയ്‌‌ലി, ഷാജഹാൻപൂർ, ഗൊരഖ്പൂർ, പദ്രൗണ, [[വാരാണസി]], ജാൻസി, ആഗ്ര, മഥുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ താപവൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.  1937-ൽ ഫൈസാബാദിനു സമീപം സോഹാവലിലും വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം തുടങ്ങി.  സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയതിനു ശേഷം സംസ്ഥാനത്തിലെ ഊർജശേഷിയിലുള്ള കുറവു പരിഹരിക്കുവാൻ ബഹുമുഖമായ ശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നു.  ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നാല്പതോളം വൈദ്യുത കേന്ദ്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നു.  എന്നാലും ഇപ്പൊഴും അവിടുത്തെ ഉപഭോഗത്തിനു വൈദ്യുതി തികയാത്ത നിലയാണുള്ളത്.  യമുന, ഒബ്റാ, രാംഗംഗാ, മനേരിഭാലി എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഓബ്റ, ഹർദ്വാഗഞ്ച്, പങ്കി എന്നീ താപവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല.  പല പുതിയ പദ്ധതികളും ആസൂത്രണം ചെയ്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://energy.up.nic.in/ |title=Department of Energy, Govt of up |access-date=2009-11-30 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619071405/http://energy.up.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ഖനനം ===

ഖനിസമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ പിന്നോക്കാവസ്ഥയണ് ഉത്തർപ്രദേശിനുള്ളത്.  മാഗ്നസൈറ്റ്, ഫയർക്ലേ, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, ജിപ്സം, ഡോളമൈറ്റ്, ഫെൽസ്പാർ, വസ്തുശിലകൾ എന്നിവയുടെ സമ്പന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തുണ്ട്.  മിർസാപൂർ ജില്ലയിലെ സിംഗളാരി ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച [[കൽക്കരി|കൽക്കരിഖനികളിൽ]] ഒന്നാണ് മേൽപ്പറഞ്ഞ ധാതുദ്രവ്യങ്ങൾ ഒക്കെയും വൻ‌‌തോതിൽ ഖനനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://upgov.up.nic.in/upmineral/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041207230719/http://upgov.up.nic.in/upmineral/ |date=2004-12-07 }} Geolegy &amp; Mining Directorate&lt;/ref&gt;

=== വ്യവസായം ===

കാർഷിക-വന വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള നാനാമുഖ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യവും, വിദ്യുച്ഛക്തി സുലഭമാക്കുവനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തെ]] വ്യവസായവത്കരണത്തിന് അത്യന്തം സഹായകരമാണ്.  1951-നു മുമ്പ് ഉത്തർപ്രദേശിൽ പഞ്ചസാര‍, തുണി, സസ്യഎണ്ണ എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ചുരുക്കം ചില ഫാക്റ്ററികൾ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്; എന്നാൽ 1965-ൽ വൻകിടയെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന 320-ലേറെ വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.  മൂലധന പോഷണത്തിനുള്ള ധനസഹായം നൽകിയും ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് വിദേശീയവും ദേശീയവുമായ വിപണികൾ സംഘടിപ്പിച്ചും ഊർജ-ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തിയും വ്യവസായികളെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഗണ്മെന്റു മുൻ‌‌കൈ എടുത്തുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=yamuna_express_way.aspx/ Infrastructure and Industrial Development Department of govt of UP]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

കേന്ദ്രഗണ്മെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായശാലകളാണ് [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിലെ]] ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ആന്റീബയോടിക്സ്, ജ്വാലാപൂരിലെ ഹെവി ഇലക്ട്രിക്കൽസ്, ഗൊരഖ്പൂരിലെ രാസവളനിർമ്മാണശാല, ടുണ്ട്ല (ആഗ്ര) യിലെ കനിങ് ഫാക്റ്ററി നൈനി (അലഹബാദ്) യിലെ ത്രിവേണി സ്‌‌ട്രച്ചരൽസ്, [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മോഡേൺ ബേക്കറീസ് ലിമിറ്റഡ് എന്നിവ.  ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌‌വേയുടെ ഡീസൽ ലോക്കോമോട്ടീവ് ഫാക്ടറി [[വാരാണസി|വാരാണസിയിലാണ്]] പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  [[കാൺപൂർ|കാൺപൂരിലെ]] മെക്കനൈസ്ഡ് ഫുട്ട്-വെയർ ഫാക്ടറി, നൈനിയിലെ [[ടെലിഫോൺ]] ഇൻസ്ട്രുമെന്റ്സ്, ട്രാൻസ്മിഷൻ എക്വിപ്മെന്റ്, ഭാരത് പമ്പ്സ് ആൻഡ് കം‌‌പ്രസേഴ്സ്, ഗ്യാസ് സിലിൻഡർ മാനുഫാച്ചറിങ് എന്നീ ഫാക്റ്ററികൾ ഘാസിയാബാദിലെ ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, കാൺപൂരിലെ സ്പെഷ്യൽ അലോയിസ് സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റ്, ലക്നൗവിലെ എയർക്രാഫ്റ്റ് അക്സസറീസ് ഫാക്റ്ററി എന്നിവ കേന്ദ്രതലത്തിൽ ആസൂത്രിതമായി നിർമിച്ച് വ്യവസായ സം‌‌രംഭങ്ങളാണ്.  സംസ്ഥാന നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങളിൽ ലഖ്നൗവിലെ പ്രിസിഷൻ ഇൻസ്ട്രുമെന്റ് ഫക്റ്ററി മിർസാപൂരിൽ ചുർക്, ഭല്ല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സിമെന്റ് ഫാക്ടറികൾ എന്നിവ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നു.  സ്വകാര്യമേഖലയിലും ഒട്ടേറെ വൻ‌‌കിട വ്യവസായങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്ലോസീവ്സ്, റേയൺ ഗ്രേഡ് പൾപ് ഫക്റ്ററി, ജെ. കെ. ഇലക്ട്രോണിക്സ് (കാൺപൂർ), ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റബർ ടയർ കമ്പനി (ഹാഥ്‌‌രാസ്), ത്രിവേണി എൻ‌‌ജിനീയറിങ് വർക്സ് (നൈനി), ജീപ് ഫ്ലാഷ്‌‌ലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീ (അലഹബാദ്), സോമയ്യാ ഓർഗാനിക്സ് (ബാരാബങ്കി), ഹിന്ദ് ലാം‌‌പ്സ് (ഷികോഹാബാദ്), ഹിഡാൽകോ (രേണുകുട്), മോദിപാൽ (മോദിനഗർ), പോളിസ്റ്റർ  ഫൈബർ പ്ലാന്റ് (ഘാസിയാബാദ്) തുടങ്ങിയവ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു.  [[പഞ്ചസാര]] വ്യവസായം ദേശസാത്കരിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് 1971-ൽ ഉത്തർപ്രദേശ് ഷുഗർ കോർപറേഷൻ രൂപവത്കൃതമായി; ഏറിയകൂറും ഫാക്റ്ററികൾ പൊതു ഉടമയിലേക്ക് മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു.  പരുത്തി വ്യവസായത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഏതാണ്ട് ഈ അവസ്ഥയാണുള്ളത്.  വികേന്ദ്രീകരണം ലക്ഷ്യമാക്കി വൻ‌‌കിടവ്യവസായങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് സ്വകാര്യവ്യക്തികൾക്കും സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും അർഹമായ പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയുമാണ് സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെ വ്യവസായനയം.  ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ കൈത്തറിനെയ്ത്തിന് വമ്പിച്ച പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.  [[തുകൽ|തുകൽസാധനങ്ങൾ]], ലോഹസാമഗ്രകൾ, [[സൈക്കിൾ]], [[കണ്ണാടി|കണ്ണാടിസാധനങ്ങൾ]], കുപ്പിവള, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ചെറുകിട യന്ത്രങ്ങളും യന്ത്രഭാഗങ്ങളും, മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനവും വൻ‌‌തോതിൽ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്.  അച്ചടിശാലകൾ, ഫൗണ്ടറികൾ, ലെയ്ത്തുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളും ധാരാളമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  കുടിൽ‌‌വ്യവസായങ്ങൾ സംരക്ഷണ വികസനത്തിലും ഗവണ്മെന്റ് വളരെയേറെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു.  സംസ്ഥാനത്തു മൊത്തം 73 ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.  ഖാദിഗ്രാമോദ്യോഗ വ്യവസായം, പട്ടുനൂൽ‌‌പ്പുഴു വളർത്തൽ, കരകൗശല വസ്തുനിർമ്മാണം എന്നിവയും ഗവണ്മെന്റിന്റെ പ്രത്യേക പരിലാളനയിലൂടെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടുവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://udyogbandhu.up.nic.in/iframe_page.aspx?page=ppp_main.aspx/ Infrastructure and Industrial Development, Department of govt of UP - Udyog Bandhu]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ഗതാഗതം ===

ഉത്തർപ്രദേശിൽ മൊത്തം 98,877 കി. മീ. റോഡുകളുണ്ട്.  1969-ൽ 2,352 കി. മീ. നാഷണൽ ഹൈവേകൾ ഉൾപ്പെടെ 29,713 കി. മീ. താർ റോഡുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.  അഞ്ചുവർഷം കൊണ്ട് താർ റോഡുകളുടെ മൊത്തം ദൈർഘ്യം 36,000 കി. മീ. ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ നാലാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയിൽ തുക കൊള്ളിച്ചിരുന്നു.  ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങളെയും കരിമ്പു കൃഷി കേന്ദ്രങ്ങളേയും രാജപാതകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 10 കി. മീറ്ററിൽ താഴെ ദൂരം വരുന്ന റോഡുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിനും, കൊള്ളക്കാരുടെ ശല്യവും വരൾച്ചബാധയും സാധാരണമായുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഗതാഗതസൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനും മുൻ‌‌ഗണന നൽകപ്പെട്ടു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഉടനീളം കാണപ്പെടുന്ന നദികൾ റോഡു വികസനത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.  സംസ്ഥാനത്ത് 61 മേജർ പാലങ്ങൾ നേരത്തേ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.  1965-ൽ പണി പൂർത്തിയായ ഘാഘ്‌‌രയ്ക്കു കുറുകേയുള്ള പാലത്തിന് 1137.5 മീ. നീളമുണ്ട്.  ഹിമാലയ നിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി ബാരെയ്‌‌ലി മുതൽ ദെവോരിയ വരെയുള്ള റോഡ് പൂർത്തിയാവുമ്പോൾ 5 വൻ‌‌കിട പാലങ്ങളും 37 സാധാരണ പാലങ്ങളും 46 ചെറിയ പാലങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.  പാലം പണിക്കായി ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രത്യേക കോർപറേഷൻ രൂപവത്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  [[ഗംഗ|ഗംഗയിൽ]] മിർസാപൂർ, ഘാസിപൂർ, ഹരിദ്വാർ എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗോമതിയിൽ ജാൻപൂരിലും ചംബലിൽ ഇത്താവായിലും ബേലൻ നദിയിൽ മിർസാപൂരിലും രാംഗംഗയിൽ ഫൈസാബാദിലും വൻ‌‌കിട പാലങ്ങൾ പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്; മേല്പറഞ്ഞവ ഉൾപ്പെടെ 123 പ്രധാന പാലങ്ങളുടെ പണി കോർപറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ 8,706 കി. മീ. റയിൽ പാതകൾ ഉണ്ട്.  ഇതിൽ 39%-വും മീറ്റർ ഗേജ് ആണ്; സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്കേ പകുതിയിലെ റയിൽ പാതകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും  ഇതിൽപ്പെടുന്നു.  ഉത്തരപൂർ‌‌വ റയിൽ മേഖലയുടെ ആസ്ഥാനം ഗോരഖ്പൂരിലാണ്.  ഇന്ത്യയിലെ മറ്റുസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉത്തർപ്രദേശ് റയിൽ സൗകര്യങ്ങളിൽ മുന്നാക്കം നിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും തികച്ചും പര്യാപ്തമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തിയിട്ടില്ല.  [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയ]] മേഖലയിൽ റയിൽപ്പാതകൾ നന്നെ കുറവാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.uptransport.org/ Uttarpradhesh Transport Department.]&lt;/ref&gt;

ആധുനിക സമ്പ്രദായങ്ങൾ പ്രാവർത്തികമാകുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ നദികൾ ഗതാഗത മാധ്യമങ്ങളായി വർത്തിച്ചുപോന്നു.  [[ഗംഗ]], [[യമുന]], സരയു (ഘാഘ്‌‌രാ) എന്നീ നദികളാണ് കൂടുതൽ ഗതാഗതക്ഷമമായുള്ളത്.

==ആധുനിക ഉത്തർപ്രദേശ്==
=== വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ ===

=== പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ ===
====സർവകലാശാലകൾ====
ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽസർവകലാശാലകളുളള സംസ്ഥാനം ഉത്തർപ്രദേശാണ്.ഉത്തർപ്രദേശിലാകമാനം 56സർവകലാശാലകളുണ്ട്.

{|class = &quot;wikitable sortable collapsible plainrowheaders&quot;
|-
|+Summary
|-
!scope=&quot;col&quot; |Type
!scope=&quot;col&quot; |Number
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Central university, India|Central]]
|5
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[State university (India)|State]]
|25
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Private university, India|Private]]
|16
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Deemed university|Deemed]]
|10
|-
!scope=&quot;row&quot;|'''Total'''
|'''56'''
|}
====മദ്രസകൾ====
* [[ദറുൽ ഉലം ദ്യോബന്ദ്]]
* [[ദറുൽ-ഉലം നട്വാറ്റുൽ ഉലമ]], ലഖ്നൗ
* [[ദറൂൽ ഉലം വഖ്ഫ് ദ്യോബന്ദ്]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://darululoomwaqf.com/ |title=Darul Uloom Waqf Deoband |access-date=2016-08-13 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814080355/http://darululoomwaqf.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[മസിർ ഉലൂം വഖ്ഫ് സഹരൺപൂർ]] &lt;ref&gt;[http://mazahiruloom.org Mazahir Uloom Waqf Saharanpur]&lt;/ref&gt;
* [[മസാഹിറുൽ ഉലൂം സഹരൺപൂർ]]
===കായികം===
====ഉത്തർപ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം====
ഉത്തർ‌പ്രദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം (ഹിന്ദി: उत्तर प्रदेश क्रिकेट टीम), ഇന്ത്യൻ ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ ഉത്തർ‌പ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ്സ് ടീമാണ്. രഞ്ജി ട്രോഫി ടൂർണമെന്റിൽ ഒരു തവണ ഇവർ ജേതാക്കളായിട്ടുണ്ട്.
=====രഞ്ജി ട്രോഫിയിലെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾ=====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! സീസൺ !! സ്ഥാനം
|-
| 2008-09 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2007-08 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 2005-06 || '''ജേതാക്കൾ'''
|-
| 1997-98 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1977-78 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|-
| 1939-40 || രണ്ടാം സ്ഥാനം
|}
=====പ്രമുഖ കളിക്കാർ=====
* [[മൊഹമ്മദ് കൈഫ്]]
* [[സുരേഷ് റെയ്ന]]
* [[സുദീപ് ത്യാഗി]]
* [[ആർ.പി. സിങ്]]
* [[പീയുഷ് ചാവ്‌ല]]
* [[ഗോപാൽ ശർമ]]
* [[ഗ്യാനേന്ദ്ര പാണ്ഡെ]]
* [[പ്രവീൺ കുമാർ]]
* [[ക്ലാരൻസ് വൂമർ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Note_label|ക|ക|none}} '''ക.''' ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വടക്കൻ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിച്ച് 2000-മാണ്ടിലാണ് ഉത്തരാഞ്ചൽ സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| title = Major Milestones that lead the formation of Uttaranchal
| format = html
| publisher = eUttaranchal.com
| language = en
| quote = Uttaranchal emerged as the 27th state of India on 9th November 2000, leading to the fulfillment of the long cherished dream of the people who are the residents of this hilly region.
| access-date = 2010-01-12
| archive-date = 2010-06-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100606193452/http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/uttaranchal_formation_milestones.php
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;. 2006-ൽ ഇതിന്റെ പേര് ഉത്തരാഖണ്ഡ് എന്നാക്കി മാറ്റി.

==ഇതും കാണുക==
*[[ലഖിംപുർ ഖേരി ജില്ല]]
==ഗാലരി==
&lt;gallery&gt;
File:Feran a villager from Kanpur, UP, India 001.jpg |ഗ്രാമവാസി
File:Villagers from Surauli Buzurg 01.jpg|ഗ്രാമവാസി
File:Villager of Surauli Buzurg.jpg|ഗ്രാമവാസി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.india-picture.net/varanasi Gallery of photos from Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811094019/http://www.india-picture.net/varanasi |date=2012-08-11 }}
* [http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm State Government Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908004947/http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/varanasi.htm |date=2009-09-08 }}
* http://www.holiwater.com
* [http://www.way2ayurveda.com/varanasi/index.html About Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091108122314/http://www.way2ayurveda.com/varanasi/index.html |date=2009-11-08 }}
* [http://www.hajursaheb.com Sadguru Prakatya Dham, Kabir Bhag. Lahartara .Varanasi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114120833/http://hajursaheb.com/ |date=2018-11-14 }}
* [http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html Varanasi Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304130257/http://www.shaktipeethas.org/varanasi-map-t35.html |date=2010-03-04 }} All important temples &amp; ghats are marked
* [http://www.prb.org/pdf07/FuturePopulationofIndia.pdf The future population of India, A Long-   range Demographic View]
* [http://up.gov.in/ Official website of the Government of Uttar Pradesh]
* [http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm Uttar Pradesh Tourist Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212021313/http://www.eindiamaps.com/uttar-pradesh-maps/tourist-map.htm |date=2009-12-12 }}
* [https://garhwalitraveller.blogspot.com Uttarakhand Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200107223113/https://garhwalitraveller.blogspot.com/ |date=2020-01-07 }}
* [http://www.up-tourism.com/ Official Website of Uttar Pradesh Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818205721/http://www.up-tourism.com/ |date=2019-08-18 }}
* [http://sss.vn.ua/india/uttarakhand/haridwar/indexen.htm Photos of Haridwar, 1280x960, published by the author]

{{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശ്| ]]</text>
      <sha1>ngxgi270n6o78hbv82ilhl2ea8rgt04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4790</id>
    <revision>
      <id>4619015</id>
      <parentid>4133593</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4619015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12891" sha1="mtnm4mwm0bjwhm6t9lystaq9j1ykdxp" xml:space="preserve">{{infobox politician
| name = എച്ച്.ഡി.ദേവഗൗഡ
| image = Deve Gowda BNC.jpg
| birth_date = {{birth date and age|1933|05|18|df=yes}}
| birth_place = ഹരദനഹള്ളി, ഹോളനരസിപ്പൂർ താലൂക്ക്, ഹാസൻ ജില്ല, കർണാടക
| death_date =
| death_place =
| office = രാജ്യസഭാംഗം
| term = 2020-തുടരുന്നു, 1996-1998
| constituency = കർണാടക
| office2 = ലോക്സഭാംഗം
| term2 = 2014, 2009, 2004, 2002(കനകപുര), 1998, 1991
| constituency2 = ഹാസൻ
| predecessor2 =
| successor2 =
| office3 = ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി
| term3 = 1996-1998
| predecessor3 = ഐ.കെ.ഗുജറാൾ
| successor3 = എ.ബി.വാജ്പേയി
| party = [[Janata Dal (Secular)|ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] (1999 മുതൽ), [[Janata Dal|ജനതാദൾ]] (1990-1999), [[Janata Party| ജനതാപാർട്ടി]] (1977-1990), [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (ഒ)]] (1972-1977), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (1953-1962)
| spouse = ചെന്നമ്മ
| children = 6 
| date = 6 ഏപ്രിൽ
| year = 2022
| source = http://loksabhaph.nic.in/Members/memberbioprofile.aspx?mpsno=3960&amp;lastls=14 പതിനാറാം ലോക്സഭ
}}
2020 ജൂൺ 26 മുതൽ [[കർണ്ണാടക]]യിൽ നിന്നുള്ള [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗമായി തുടരുന്ന]]&lt;ref&gt;&quot;ദേവഗൗഡയും ഖാർഗെയും രാജ്യസഭയിലേക്ക്&quot; https://keralakaumudi.com/news/mobile//news-amp.php?id=324526&amp;u=national{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയുടെ മുൻ [[പ്രധാനമന്ത്രി]]യും മുതിർന്ന [[Janata Dal (Secular)|ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] നേതാവുമാണ് ''' ഹരദനഹള്ളി ദൊഡ്ഡഗൗഡ ദേവഗൗഡ ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ''' എച്ച്.ഡി.ദേവഗൗഡ. (ജനനം: 18 മെയ് 1933) '''&lt;ref&gt;&quot;Sacrifice for grandsons proves costly for Deve Gowda, he loses Tumkur | The News Minute&quot; https://www.thenewsminute.com/article/sacrifice-grandsons-proves-costly-deve-gowda-he-loses-tumkur-102297?amp&lt;/ref&gt; ആറ് തവണ [[ലോക്സഭ|ലോക്സഭാംഗം]], ഏഴ് തവണ [[നിയമസഭ|നിയമസഭാംഗം]], [[കർണ്ണാടക]] മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി]] എന്ന നിലകളിലും ശ്രദ്ധേയമായ വ്യക്തിത്വമാണ് എച്ച്.ഡി.ദേവഗൗഡയുടേത്.&lt;ref&gt;&quot;Shri H. D. Deve Gowda | Prime Minister of India&quot; https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/shri-h-d-deve-gowda/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Deve Gowda loses in Tumkur in a blow to Congress-JD(S) alliance | India News - Times of India&quot; https://m.timesofindia.com/india/deve-gowda-loses-in-tumkur-in-a-blow-to-congress-jds-alliance/amp_articleshow/69469495.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;കർണാടകയിൽ ബിജെപി തരംഗം&quot; https://www.janmabhumi.in/read/news858429/&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
കർണ്ണാടകയിലെ ഹാസൻ ജില്ലയിലെ ഹോളാനരസിപ്പൂർ താലൂക്കിലെ ഹരദനഹള്ളി എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ വൊക്കലിംഗ സമുദായംഗമായ നെൽകൃഷിക്കാരനായിരുന്ന ദൊഡ്ഡഗൗഡയുടേയും ദേവമ്മയുടേയും മകനായി 1933 മെയ് 18ന് ജനിച്ചു. സിവിൽ എൻജിനീയറിംഗ് ഡിപ്ലോമയാണ് വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യത.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ
ഹോളാനരസിപ്പൂരിലെ ആഞ്ജനേയ സഹകരണ സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസിഡൻ്റ്, താലൂക്ക് വികസന ബോർഡംഗം എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ദേവഗൗഡ 1962-ലെ കർണ്ണാടക നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹോളാനരസിപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച് ജയിച്ചതോടെയാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിലെത്തുന്നത്.

1962 മുതൽ 1989 വരെ ഹോളാനരസിപ്പൂരിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയായി ആറ് തവണ നിയമസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1989-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹോളാനരസിപ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും ആദ്യമായി പരാജയപ്പെട്ടു.

പിന്നീട് 1991-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹാസൻ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി പാർലമെൻ്റംഗമായെങ്കിലും 1994-ലെ  സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജനതാദളിന് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതോടെ കർണ്ണാടക മുഖ്യമന്ത്രിയായി 
തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ലോക്സഭാംഗത്വം രാജിവച്ചു.

1996-ൽ കർണ്ണാടക മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരവെ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതോടെ ഐ.കെ.ഗുജറാൾ രാജിവച്ച ഒഴിവിൽ ഇന്ത്യയുടെ പതിനൊന്നാമത് പ്രധാനമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് കർണ്ണാടക മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവച്ചു രാജ്യസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

1998-ൽ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ദേവഗൗഡ 
1998-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹാസനിൽ നിന്ന് വീണ്ടും പാർലമെൻ്റംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

1999-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹാസനിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു എങ്കിലും 2002-ലെ കനകപുരയിൽ നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലോക്സഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

2004-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കനകപുരയിൽ നിന്നും ഹാസനിൽ നിന്നും ലോക്സഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ചു. കനകപുരയിൽ പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും ഹാസനിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.

2009, 2014 ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ഹാസനിൽ നിന്ന് പാർലമെൻ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

2019-ലെ പതിനേഴാം ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹാസൻ മണ്ഡലം ചെറുമകനായ പ്രജുൽ രേവണ്ണയ്ക്ക് കൈമാറി തുംകൂറിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;&quot;എച്ച് ഡി ദേവഗൗഡ: പ്രായം, കുടുംബം, ജീവചരിത്രം, ഭാര്യ, രാഷ്ട്രീയജീവിതം, വിദ്യാഭ്യാസം, നേട്ടങ്ങൾ, സമ്പത്ത് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ - Malayalam Oneindia&quot; https://malayalam.oneindia.com/politicians/h-d-devegowda-33771.html&lt;/ref&gt;

''' പ്രധാന പദവികളിൽ '''

* 1962-1989 : നിയമസഭാംഗം, (6 തവണ) ഹോളാനരസിപ്പൂർ മണ്ഡലം
* 1972-1976 : നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 1978 : ജനതാ പാർട്ടി അംഗം
* 1983-1988 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 1989 : സുബ്രമണ്യൻ സ്വാമിയുടെ പുതിയ പാർട്ടിയിൽ ചേർന്ന് നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടു
* 1990 : സുബ്രമണ്യൻ സ്വാമിയുടെ പാർട്ടി വിട്ട് വീണ്ടും ജനതാദൾ അംഗമായി
* 1991 : ലോക്സഭാംഗം, (1) ഹാസൻ
* 1994 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, ജനതാദൾ, നിയമസഭാംഗം രാമനഗർ
* 1994-1996 : കർണ്ണാടക മുഖ്യമന്ത്രി
* 1996-1998 : ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി
* 1996-1998 : രാജ്യസഭാംഗം
* 1996-1997 : രാജ്യസഭയിലെ പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി നേതാവ്
* 1998 : ലോക്സഭാംഗം, (2) ഹാസൻ
* 1999 : ഹാസനിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു
* 1999 : ദേശീയ പ്രസിഡൻറ്, ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)
* 2002 : ലോക്സഭാംഗം, (3) കനകപുര
* 2004 : ലോക്സഭാംഗം, (4) ഹാസൻ
* 2009 : ലോക്സഭാംഗം, (5) ഹാസൻ
* 2014 : ലോക്സഭാംഗം, (6) ഹാസൻ
* 2019 : തുംകൂറിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു
* 2020-തുടരുന്നു : രാജ്യസഭാംഗം

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
* ഭാര്യ : ചെന്നമ്മ
* മക്കൾ : 6 പേർ [[എച്ച്.ഡി. കുമാരസ്വാമി]], [[എച്ച്.ഡി. രേവണ്ണ]], ബാലകൃഷ്ണ ഗൗഡ, അനസൂയ, രമേശ്, ഷൈലജ

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{commonscat|H. D. Deve Gowda}}
{{Prime India}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനതാ പാർട്ടി നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1933-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>mtnm4mwm0bjwhm6t9lystaq9j1ykdxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സി. അച്യുതമേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4802</id>
    <revision>
      <id>4618990</id>
      <parentid>4611584</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29488" sha1="5urykmlxsslbjmms7etpc7az3sipb88" xml:space="preserve">{{prettyurl|C. Achutha Menon}}
{{Infobox officeholder
| name = സി. അച്യുതമേനോൻ
| image = c_achuthamenon.jpg
| imagesize = 250px
| width         = 
| height        = 
| caption       = സി. അച്യുതമേനോൻ
| birth_name  = ചേലാട്ട് അച്യുതമേനോൻ
|office        = [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] അഞ്ചാമത്തെയും ആറാമത്തെയും[[മുഖ്യമന്ത്രി]]
|term_start     = [[നവംബർ 1]] [[1969]] 
|term_end       =[[ഓഗസ്റ്റ് 1]] [[1970]] 
|predecessor   = [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]
|term_start1     = [[ഒക്ടോബർ 1]] [[1970]] 
|term_end1       =[[മാർച്ച് 25]] [[1977]]
| successor1     = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| office2        = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ, കൃഷിവകുപ്പ്മ ന്ത്രി
|term_start2     = [[ഏപ്രിൽ 5]] [[1957]]
|term_end2       =[[ഓഗസ്റ്റ് 31]] [[1959]]
| predecessor2   = ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു.
| successor2     = [[ആർ. ശങ്കർ]](ധനകാര്യം)
[[ഇ.പി. പൗലോസ്]] (കൃഷി)
| office3       = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
|term_start3     = [[ഒക്ടോബർ 4]] [[1970]]
|term_end3      =[[മാർച്ച് 22]] [[1977]]
| predecessor3   = [[പി.എസ്. നമ്പൂതിരി]]
| successor3     = [[ലോനപ്പൻ നമ്പാടൻ]]
|constituency3  = [[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടകര]]
|term_start4     = [[ഏപ്രിൽ 4]] [[1970]]
|term_end4      =[[ജൂൺ 26]] [[1970]]
| predecessor4   =[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] 
| successor4     = [[കൊട്ടറ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]
|constituency4  =  [[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊട്ടാരക്കര]]
|term_start5     = [[ഏപ്രിൽ 5]] [[1957]]
|term_end5     =[[സെപ്റ്റംബർ 10]] [[1964]]
| predecessor5   = 
| successor5     = [[സി.കെ. രാജൻ]]
| constituency5  = [[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിങ്ങാലക്കുട]]
| majority      = 
| birth_date  = {{birth date|1913|1|13}} 
| birth_place = [[പുതുക്കാട്]]
| death_date  = {{death date and age|1991|8|16|1913|1|13}} 
| death_place = [[തിരുവനന്തപുരം]]
| residence   = [[പുതുക്കാട്]]
| nationality = ഇന്ത്യൻ
| party       = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
| religion = 
|father =മഠത്തിൽ വീട്ടിൽ അച്യുത മേനോൻ
|mother=ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ
| spouse = അമ്മിണി അമ്മ
| children =ഒരു മകൻ രണ്ട് മകൾ
| website = 
| footnotes = 
| date = സെപ്റ്റംബർ 16
| year =  2020
| source =http://niyamasabha.org/codes/members/m016.htm നിയമസഭ
}}
'''ചേലാട്ട് അച്യുതമേനോൻ''' ([[ജനുവരി 13]], [[1913]] - [[ഓഗസ്റ്റ് 16]], [[1991]])  സാഹിത്യകാരനും,  [[സി.പി.ഐ.|ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] തലമുതിർന്ന നേതാവായിരുന്നു.  [[1969]] നവംബർ 1 മുതൽ [[1970]] ഓഗസ്റ്റ് 1 വരെയും [[1970]] ഒക്ടോബർ 4 മുതൽ [[1977]] മാർച്ച് 25 വരെയും [[കേരളം|കേരളാ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

==ജീവിത രേഖ==
[[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[പുതുക്കാട്|പുതുക്കാടിനടുത്ത്]] [[രാപ്പാൾ]] ദേശത്ത് മഠത്തിൽ വീട്ടിൽ കുട്ടൻമേനോൻ എന്ന അച്യുതമേനോന്റെയും ചേലാട്ട് ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുടെയും പുത്രനായി 1913 ജനുവരി 13-ന് ജനിച്ചു &lt;ref name=first2&gt;{{cite web|title=കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മന്ത്രിസഭ|url=http://www.firstministry.kerala.gov.in/mla/c_atchutamenon.htm|publisher=കേരള സർക്കാർ|quote=സി.അച്യുതമേനോൻ|access-date=2008-07-25|archive-date=2012-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605145433/http://www.firstministry.kerala.gov.in/mla/c_atchutamenon.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.  റവന്യൂ ഇൻസ്പെക്ടറായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്. നാലാം ക്ലാസ്സു മുതൽ ബി.എ. വരെ മെരിറ്റ് സ്കോളർഷിപ്പോടുകൂടിയാണ് ഇദ്ദേഹം പഠിച്ചത്. തൃശൂർ സി.എം.എസ്. ഹൈസ്ക്കൂളിലും സെന്റ് തോമസ് കോളജിലും പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഒരു മാതൃകാവിദ്യാർത്ഥി എന്ന നിലയിൽ ഇദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായിരുന്നു. എസ്.എസ്.എൽ.സി. പരീക്ഷയിൽ കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്ത് ഒന്നാമനായി വിജയം വരിച്ചു. പല വിഷയങ്ങളിലും പ്രാഗല്ഭ്യത്തിനുള്ള  സുവർണ്ണമുദ്രകൾ നേടി. ഇന്റർമീഡിയറ്റിനു റാങ്കും സ്കോളർഷിപ്പും സമ്പാദിച്ചു; ബി.എ.യ്ക്കു മദിരാശി സർവകലാശാലയിൽ ഒന്നാമനായി ജയിച്ചു. 

ഉന്നതനിലയിൽ ബി.എ.പാസ്സായ മകനെ ഐ.സി.എസ് പഠനത്തിനായി ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കയക്കണമെന്നായിരുന്നു പിതാവിന്റെ മോഹമെങ്കിലും, മകന്റെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി നിയമപഠനത്തിനായി തിരുവനന്തപുരം ലോ കോളേജിൽ ചേർക്കുകയായിരുന്നു. ബി.എൽ. പരീക്ഷയ്ക്കു തിരുവനന്തപുരം ലോ കോളജിൽ ഹിന്ദുനിയമത്തിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി 'വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ സ്വർണമെഡൽ' കരസ്ഥമാക്കി. സാമ്പത്തികമായി കഷ്ടപ്പെടുന്ന തന്റെ കുടുംബത്തിന് ഒരു സഹായമാവാനായി അഭിഭാഷകനായി ജോലിക്കു ചേർന്നു. ചിലപ്പോഴൊക്കെ സത്യത്തിനു വിരുദ്ധമായി കോടതിയിൽ കേസു നടത്തേണ്ടി വരും എന്നുള്ളതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് അഭിഭാഷകജോലി അത്ര തൃപ്തി നൽകിയിരുന്നില്ല.
&lt;ref name=kcpap16&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=16|quote=അഭിഭാഷകജോലി}}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയജീവിതം ==
[[File:C_Achutha_Menon_2013_stamp_of_India.jpg|250x250px]]

തൃശ്ശൂർ കോടതിയിൽ അല്പകാലം അഭിഭാഷകനായി ജോലിചെയ്തതിനുശേഷം അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകനായി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.  കൊച്ചിൻ കോൺഗ്രസ്സിലായിരുന്നു ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ. ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയും, പ്രസിഡന്റുമായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. [[1937]]-ൽ തൃശൂരിൽ നടന്ന രാഷ്ട്രീയ സമ്മേളനത്തിന്റെ സ്വാഗതസംഘം സെക്രട്ടറി ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു.  [[1940]] ൽ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിക്കാനായി ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ടു. ഇക്കാലയളവിലാണ് [[വി.ആർ. കൃഷ്ണനെഴുത്തച്ഛൻ|വി.ആർ.കൃഷ്ണനെഴുത്തച്ഛനുമായി]] ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
&lt;ref name=kcpap17&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=16|quote=രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങൾ}}&lt;/ref&gt;  അയിത്തത്തിനെതിരേയും, ക്ഷേത്രപ്രവേശനം ആവശ്യപ്പെട്ടും [[തിരുവില്വാമല|തിരുവില്വാമലയിൽ]] നിന്നും തലസ്ഥാനമായ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തേക്ക്]] ഒരു ജാഥ നയിക്കുകയുണ്ടായി. [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] നടന്ന വൈദ്യുതപ്രക്ഷോഭത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=kns1199&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാനസമരങ്ങൾ|last=ഡോ.ആർ|first=രാധാകൃഷ്ണൻ|publisher=മാളുബൻ|isbn=978-81-87480-76-1|page=123|quote=തൃശൂരിലെ വൈദ്യുതപ്രക്ഷോഭം}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krc1&gt;{{cite book|title=കൊച്ചി രാജ്യ ചരിത്രം|last=കെ.പി.|first=പത്മനാഭമേനോൻ|year=1996}}&lt;/ref&gt; [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധ]]&lt;nowiki/&gt;കാലത്ത് [[തേക്കിൻ‌കാട് മൈതാനം|തേക്കിൻകാട് മൈതാനിയിൽ]] നടത്തിയ ഒരു യുദ്ധവിരുദ്ധ പ്രസംഗത്തിന്റെ പേരിൽ ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടു.

[[1942]] ഇൽ അദ്ദേഹം [[സി.പി.ഐ.]] യിൽ അംഗമായി. [[മധുര|മധുരയിൽ]] നടന്ന മൂന്നാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തെ കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[കൊച്ചി രാജ്യ പ്രജാമണ്ഡലം|കൊച്ചി പ്രജാമണ്ഡലത്തിലും]] പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിലും തുടർന്ന് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവിലും കേന്ദ്ര സെക്രട്ടറിയേറ്റിലും അംഗമായി. [[1943]] ൽ പാർട്ടി നിരോധിച്ചപ്പോൾ നാലുവർഷക്കാലത്തിലേറെ ഒളിവിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. ഒളിവിലിരിക്കേ തന്നെ തൃശ്ശൂർ മുനിസിപ്പിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സ്ഥാനാർത്ഥിയാവുകയും വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=kcpap1819&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=18-19|quote=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ}}&lt;/ref&gt; 

പല തവണ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയും ഒളിവിൽ കഴിയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞ കാലത്താണ്, [[1952]]-ൽ [[തിരു-കൊച്ചി]] നിയമസഭയിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് [[1957]]-ലും [[1960]]-ലും 70-ലും നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും ഇദ്ദേഹം വിജയം വരിച്ചു.&lt;ref name=ns1&gt;{{cite web|title=സി.അച്യുതമേനോൻ|url=http://niyamasabha.org/codes/members/m016.htm|publisher=കേരള നിയമസഭ}}&lt;/ref&gt; [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റു മന്ത്രിസഭയിൽ (1957-59) അച്യുതമേനോൻ ധനകാര്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു. [[1968]]-ൽ രാജ്യസഭാംഗമായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
 
==കേരള മുഖ്യമന്ത്രി==

മുഖ്യമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ ഒരു പാട് റെക്കോർഡുകളുടെ ഉടമയാണ്. തുടർച്ചയായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായ വ്യക്തി അദ്ദേഹമാണ് (2364) ദിവസം. കേരള നിയമസഭയുടെ ചരിത്രത്തിൽ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയും വേറെ ആരുമല്ല. കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷവും അടിയന്തരാവസ്ഥയെ തുടർന്ന്, ഒന്നര വർഷം കൂടി അദ്ദേഹം മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടർന്നു.
കേരളത്തിലെ ആദ്യ ധനകാര്യവകുപ്പ് മന്ത്രിയും അച്യുതമേനോൻ തന്നെ. തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായ ആദ്യ വ്യക്തി എന്ന ബഹുമതിയും ഇദ്ദേഹത്തിന് സ്വന്തമാണ്.
ആറു പതിറ്റാണ്ട് കാലം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന അച്യുതമേനോൻ രാഷ്ട്രീയ 
സ്ഥിരതായാർന്ന ഭരണത്തിലൂടെ സംസ്ഥാനത്തെ വികസനത്തിൻ്റെ പാതയിലേയ്ക്ക് നയിച്ച പ്രഗത്ഭനായ ഭരണതന്ത്രജ്ഞനാണ്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഭരണകാലം (1969-1970, 1970-1977) കേരളത്തിൻ്റെ  വികസനത്തിന് ഒട്ടേറെ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പൊതുജീവിതത്തിൽ മൂല്യബോധത്തിൻ്റെയും സൗമ്യതയുടേയും മുഖമുദ്രയായിരുന്ന ജീവിതമായിരുന്നു സി.അച്യുതമേനോൻ്റെത്.
ചെറിയൊരു ഇടവേള ഒഴിച്ച് രണ്ട് തവണയായി ആകെ 2640 ദിവസം അദ്ദേഹം കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.
&lt;ref&gt; Balarama Digest 2011 June 11 issue&lt;/ref&gt;

1969-ൽ കേരളത്തിലെ ഐക്യമുന്നണി ഗവൺമെന്റ് രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ മേനോൻ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. 1970-ൽ നടന്ന ഇടക്കാല തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷവും (1977 വരെ) അച്യുതമേനോൻ തന്നെയായിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി. കമ്യൂണിസ്റ്റു പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി പലതവണ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അച്യുതമേനോൻ ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റു പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ കൌൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു. സോവിയറ്റ് കമ്യൂണിസ്റ്റു പാർട്ടിയുമായി സംഭാഷണം നടത്തുന്നതിന് ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രതിനിധി എന്ന നിലയിൽ ഇദ്ദേഹം [[മോസ്കോ]] സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുമ്പ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] നാട്ട് രാജ്യവും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയും തമ്മിലുള്ള കരാർ അവലോകനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി തമിഴ്‌നാടുമായുള്ള മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട് കരാർ തുടരാൻ കേരളം ഒപ്പുവെച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയായിരുന്നു. ഈ ഉടമ്പടി കേരളത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുകയും മുല്ലപ്പെരിയാർ വിഷയത്തിൽ കേരളം ഇന്ന് കാണുന്ന സാഹചര്യത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണമായി മാറുകയും ചെയ്തു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-23 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-23 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
!  വർഷം !!മണ്ഡലം|| വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|1970||[[കൊടകര നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ]]||[[എൻ.വി. ശ്രീധരൻ]]||[[എസ്.ഒ.പി]]
|-
|1970*(1)||[[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]] ||  ||
|-
|1960||[[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[പി.എസ്.പി.]]
|-
|1957||[[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[കെ.ടി. അച്യുതൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]
|}
* 1970-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[സി. അച്യുതമേനോൻ|സി. അച്യുതമേനോന്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി  [[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] രാജി വെച്ച ഒഴിവിൽ നടന്നതാണ് കൊട്ടാരക്കര ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

== സാഹിത്യജീവിതം ==

പ്രതിഭാധനനായ ഒരു സാഹിത്യകാരൻകൂടിയായിരുന്നു അച്യുതമേനോൻ. ബഹുകാര്യവ്യഗ്രമായ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിനിടയ്ക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്ന ജയിൽവാസം ഇദ്ദേഹത്തിനു ഗ്രന്ഥരചനയ്ക്ക് അവസരം നല്കി. [[എച്ച്.ജി. വെൽസ്|എച്ച്.ജി. വെൽസിന്റെ]] ''ലോകചരിത്രസംഗ്രഹം'' പരിഭാഷയും, ''സോവിയറ്റ് നാടും'' ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ രണ്ടു ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ്. 
=== പ്രധാന പുസ്തകങ്ങൾ ===
[[File:Entrance of C. Achuthamenon Government College, Thrissur.jpg|thumb|തൃശ്ശൂർ കുട്ടനെല്ലൂരിലെ ശ്രീ. സി. അച്ചുതമേനോൻ സർക്കാർ കോളേജ് അങ്കണത്തിന്റെ പ്രവേശനകവാടം]]

* ലോകചരിത്രസംഗ്രഹം (പരിഭാഷ)
* സോവിയറ്റ് നാട്
* കിസാൻ പാഠപുസ്തകം
* കേരളം-പ്രശ്നങ്ങളും സാധ്യതകളും
* സ്മരണയുടെ ഏടുകൾ
* വായനയുടെ ഉതിർമണികൾ
* ഉപന്യാസമാലിക
* പെരിസ്ട്രോയിക്കയും അതിന്റെ തുടർച്ചയും
* മനുഷ്യൻ സ്വയം നിർമ്മിക്കുന്നു (വിവർത്തനം)
* [[എന്റെ ബാല്യകാലസ്മരണകൾ]] (ആത്മകഥ)
* സി. അച്യുതമേനോൻ സമ്പൂർണ കൃതികൾ (15 വാല്യങ്ങൾ))

ഇവയ്ക്കുപുറമേ നിരവധി ലേഖനങ്ങളും ഇദ്ദേഹം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആത്മാർഥത കൊണ്ടും ആർജവം കൊണ്ടും ബഹുജനപ്രീതിനേടിയ രാഷ്ട്രീയനേതാവായിരുന്നു അച്യുതമേനോൻ. അച്യുതമേനോന്റെ കത്തുകളും ഡയറിക്കുറിപ്പുകളും മരണാനന്തരം പുസ്തക രൂപത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി. [[എന്റെ ബാല്യകാലസ്മരണകൾ]] എന്ന കൃതിക്ക് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡും (1978)&lt;ref name=&quot;test1&quot;&gt;[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw11.htm പലവക ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കായി നൽകുന്ന കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ].&lt;/ref&gt; സോവിയറ്റ് ലാന്റ് നെഹ്രു അവാർഡും ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. മികച്ച പൊതു പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള 1991-ലെ വി. ഗംഗാധരൻ സ്മാരക അവാർഡ് അച്യുതമേനോന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ഏറെക്കാലം വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങൾ അലട്ടിയ അച്യുതമേനോൻ 78-ആം വയസ്സിൽ 1991 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] [[ശ്രീചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്|ശ്രീചിത്ര ആശുപത്രിയിൽ]] വച്ച് അന്തരിച്ചു. അമ്മിണിയമ്മയായിരുന്നു ഭാര്യ. മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== ഇതും കാണുക ==
{{start box}}
{{succession box | before = [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1969– 1977 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{end box}}
{{CMs_of_Kerala}}
{{First KLA}}
{{Second KLA}}
{{commonscat|C. Achutha Menon}}
{{DEFAULTSORT:അച്യുതമേനോൻ, സി.}}
[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1991-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 13-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി പി ഐ കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുമുള്ള രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരു-കൊച്ചി നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയരായ രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനവിധിക്ക് മുൻപ് സംസ്ഥാന മന്ത്രിയായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽകൂടി നിയമസഭാംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]]</text>
      <sha1>5urykmlxsslbjmms7etpc7az3sipb88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618991</id>
      <parentid>4618990</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29488" sha1="qjxyjfqgvgz0m8z03yktqkenjvt077i" xml:space="preserve">{{prettyurl|C. Achutha Menon}}
{{Infobox officeholder
| name = സി. അച്യുതമേനോൻ
| image = c_achuthamenon.jpg
| imagesize = 250px
| width         = 
| height        = 
| caption       = സി. അച്യുതമേനോൻ
| birth_name  = ചേലാട്ട് അച്യുതമേനോൻ
|office        = [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] അഞ്ചാമത്തെയും ആറാമത്തെയും[[മുഖ്യമന്ത്രി]]
|term_start     = [[നവംബർ 1]] [[1969]] 
|term_end       =[[ഓഗസ്റ്റ് 1]] [[1970]] 
|predecessor   = [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]
|term_start1     = [[ഒക്ടോബർ 1]] [[1970]] 
|term_end1       =[[മാർച്ച് 25]] [[1977]]
| successor1     = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| office2        = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ, കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രി
|term_start2     = [[ഏപ്രിൽ 5]] [[1957]]
|term_end2       =[[ഓഗസ്റ്റ് 31]] [[1959]]
| predecessor2   = ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു.
| successor2     = [[ആർ. ശങ്കർ]](ധനകാര്യം)
[[ഇ.പി. പൗലോസ്]] (കൃഷി)
| office3       = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
|term_start3     = [[ഒക്ടോബർ 4]] [[1970]]
|term_end3      =[[മാർച്ച് 22]] [[1977]]
| predecessor3   = [[പി.എസ്. നമ്പൂതിരി]]
| successor3     = [[ലോനപ്പൻ നമ്പാടൻ]]
|constituency3  = [[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടകര]]
|term_start4     = [[ഏപ്രിൽ 4]] [[1970]]
|term_end4      =[[ജൂൺ 26]] [[1970]]
| predecessor4   =[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] 
| successor4     = [[കൊട്ടറ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]
|constituency4  =  [[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊട്ടാരക്കര]]
|term_start5     = [[ഏപ്രിൽ 5]] [[1957]]
|term_end5     =[[സെപ്റ്റംബർ 10]] [[1964]]
| predecessor5   = 
| successor5     = [[സി.കെ. രാജൻ]]
| constituency5  = [[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിങ്ങാലക്കുട]]
| majority      = 
| birth_date  = {{birth date|1913|1|13}} 
| birth_place = [[പുതുക്കാട്]]
| death_date  = {{death date and age|1991|8|16|1913|1|13}} 
| death_place = [[തിരുവനന്തപുരം]]
| residence   = [[പുതുക്കാട്]]
| nationality = ഇന്ത്യൻ
| party       = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
| religion = 
|father =മഠത്തിൽ വീട്ടിൽ അച്യുത മേനോൻ
|mother=ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ
| spouse = അമ്മിണി അമ്മ
| children =ഒരു മകൻ രണ്ട് മകൾ
| website = 
| footnotes = 
| date = സെപ്റ്റംബർ 16
| year =  2020
| source =http://niyamasabha.org/codes/members/m016.htm നിയമസഭ
}}
'''ചേലാട്ട് അച്യുതമേനോൻ''' ([[ജനുവരി 13]], [[1913]] - [[ഓഗസ്റ്റ് 16]], [[1991]])  സാഹിത്യകാരനും,  [[സി.പി.ഐ.|ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] തലമുതിർന്ന നേതാവായിരുന്നു.  [[1969]] നവംബർ 1 മുതൽ [[1970]] ഓഗസ്റ്റ് 1 വരെയും [[1970]] ഒക്ടോബർ 4 മുതൽ [[1977]] മാർച്ച് 25 വരെയും [[കേരളം|കേരളാ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

==ജീവിത രേഖ==
[[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[പുതുക്കാട്|പുതുക്കാടിനടുത്ത്]] [[രാപ്പാൾ]] ദേശത്ത് മഠത്തിൽ വീട്ടിൽ കുട്ടൻമേനോൻ എന്ന അച്യുതമേനോന്റെയും ചേലാട്ട് ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുടെയും പുത്രനായി 1913 ജനുവരി 13-ന് ജനിച്ചു &lt;ref name=first2&gt;{{cite web|title=കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മന്ത്രിസഭ|url=http://www.firstministry.kerala.gov.in/mla/c_atchutamenon.htm|publisher=കേരള സർക്കാർ|quote=സി.അച്യുതമേനോൻ|access-date=2008-07-25|archive-date=2012-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605145433/http://www.firstministry.kerala.gov.in/mla/c_atchutamenon.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.  റവന്യൂ ഇൻസ്പെക്ടറായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്. നാലാം ക്ലാസ്സു മുതൽ ബി.എ. വരെ മെരിറ്റ് സ്കോളർഷിപ്പോടുകൂടിയാണ് ഇദ്ദേഹം പഠിച്ചത്. തൃശൂർ സി.എം.എസ്. ഹൈസ്ക്കൂളിലും സെന്റ് തോമസ് കോളജിലും പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഒരു മാതൃകാവിദ്യാർത്ഥി എന്ന നിലയിൽ ഇദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായിരുന്നു. എസ്.എസ്.എൽ.സി. പരീക്ഷയിൽ കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്ത് ഒന്നാമനായി വിജയം വരിച്ചു. പല വിഷയങ്ങളിലും പ്രാഗല്ഭ്യത്തിനുള്ള  സുവർണ്ണമുദ്രകൾ നേടി. ഇന്റർമീഡിയറ്റിനു റാങ്കും സ്കോളർഷിപ്പും സമ്പാദിച്ചു; ബി.എ.യ്ക്കു മദിരാശി സർവകലാശാലയിൽ ഒന്നാമനായി ജയിച്ചു. 

ഉന്നതനിലയിൽ ബി.എ.പാസ്സായ മകനെ ഐ.സി.എസ് പഠനത്തിനായി ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കയക്കണമെന്നായിരുന്നു പിതാവിന്റെ മോഹമെങ്കിലും, മകന്റെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി നിയമപഠനത്തിനായി തിരുവനന്തപുരം ലോ കോളേജിൽ ചേർക്കുകയായിരുന്നു. ബി.എൽ. പരീക്ഷയ്ക്കു തിരുവനന്തപുരം ലോ കോളജിൽ ഹിന്ദുനിയമത്തിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി 'വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ സ്വർണമെഡൽ' കരസ്ഥമാക്കി. സാമ്പത്തികമായി കഷ്ടപ്പെടുന്ന തന്റെ കുടുംബത്തിന് ഒരു സഹായമാവാനായി അഭിഭാഷകനായി ജോലിക്കു ചേർന്നു. ചിലപ്പോഴൊക്കെ സത്യത്തിനു വിരുദ്ധമായി കോടതിയിൽ കേസു നടത്തേണ്ടി വരും എന്നുള്ളതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് അഭിഭാഷകജോലി അത്ര തൃപ്തി നൽകിയിരുന്നില്ല.
&lt;ref name=kcpap16&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=16|quote=അഭിഭാഷകജോലി}}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയജീവിതം ==
[[File:C_Achutha_Menon_2013_stamp_of_India.jpg|250x250px]]

തൃശ്ശൂർ കോടതിയിൽ അല്പകാലം അഭിഭാഷകനായി ജോലിചെയ്തതിനുശേഷം അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകനായി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.  കൊച്ചിൻ കോൺഗ്രസ്സിലായിരുന്നു ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ. ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയും, പ്രസിഡന്റുമായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. [[1937]]-ൽ തൃശൂരിൽ നടന്ന രാഷ്ട്രീയ സമ്മേളനത്തിന്റെ സ്വാഗതസംഘം സെക്രട്ടറി ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു.  [[1940]] ൽ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിക്കാനായി ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ടു. ഇക്കാലയളവിലാണ് [[വി.ആർ. കൃഷ്ണനെഴുത്തച്ഛൻ|വി.ആർ.കൃഷ്ണനെഴുത്തച്ഛനുമായി]] ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
&lt;ref name=kcpap17&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=16|quote=രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങൾ}}&lt;/ref&gt;  അയിത്തത്തിനെതിരേയും, ക്ഷേത്രപ്രവേശനം ആവശ്യപ്പെട്ടും [[തിരുവില്വാമല|തിരുവില്വാമലയിൽ]] നിന്നും തലസ്ഥാനമായ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തേക്ക്]] ഒരു ജാഥ നയിക്കുകയുണ്ടായി. [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] നടന്ന വൈദ്യുതപ്രക്ഷോഭത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=kns1199&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാനസമരങ്ങൾ|last=ഡോ.ആർ|first=രാധാകൃഷ്ണൻ|publisher=മാളുബൻ|isbn=978-81-87480-76-1|page=123|quote=തൃശൂരിലെ വൈദ്യുതപ്രക്ഷോഭം}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krc1&gt;{{cite book|title=കൊച്ചി രാജ്യ ചരിത്രം|last=കെ.പി.|first=പത്മനാഭമേനോൻ|year=1996}}&lt;/ref&gt; [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധ]]&lt;nowiki/&gt;കാലത്ത് [[തേക്കിൻ‌കാട് മൈതാനം|തേക്കിൻകാട് മൈതാനിയിൽ]] നടത്തിയ ഒരു യുദ്ധവിരുദ്ധ പ്രസംഗത്തിന്റെ പേരിൽ ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടു.

[[1942]] ഇൽ അദ്ദേഹം [[സി.പി.ഐ.]] യിൽ അംഗമായി. [[മധുര|മധുരയിൽ]] നടന്ന മൂന്നാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തെ കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[കൊച്ചി രാജ്യ പ്രജാമണ്ഡലം|കൊച്ചി പ്രജാമണ്ഡലത്തിലും]] പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിലും തുടർന്ന് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവിലും കേന്ദ്ര സെക്രട്ടറിയേറ്റിലും അംഗമായി. [[1943]] ൽ പാർട്ടി നിരോധിച്ചപ്പോൾ നാലുവർഷക്കാലത്തിലേറെ ഒളിവിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. ഒളിവിലിരിക്കേ തന്നെ തൃശ്ശൂർ മുനിസിപ്പിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സ്ഥാനാർത്ഥിയാവുകയും വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=kcpap1819&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=18-19|quote=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ}}&lt;/ref&gt; 

പല തവണ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയും ഒളിവിൽ കഴിയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞ കാലത്താണ്, [[1952]]-ൽ [[തിരു-കൊച്ചി]] നിയമസഭയിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് [[1957]]-ലും [[1960]]-ലും 70-ലും നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും ഇദ്ദേഹം വിജയം വരിച്ചു.&lt;ref name=ns1&gt;{{cite web|title=സി.അച്യുതമേനോൻ|url=http://niyamasabha.org/codes/members/m016.htm|publisher=കേരള നിയമസഭ}}&lt;/ref&gt; [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റു മന്ത്രിസഭയിൽ (1957-59) അച്യുതമേനോൻ ധനകാര്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു. [[1968]]-ൽ രാജ്യസഭാംഗമായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
 
==കേരള മുഖ്യമന്ത്രി==

മുഖ്യമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ ഒരു പാട് റെക്കോർഡുകളുടെ ഉടമയാണ്. തുടർച്ചയായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായ വ്യക്തി അദ്ദേഹമാണ് (2364) ദിവസം. കേരള നിയമസഭയുടെ ചരിത്രത്തിൽ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയും വേറെ ആരുമല്ല. കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷവും അടിയന്തരാവസ്ഥയെ തുടർന്ന്, ഒന്നര വർഷം കൂടി അദ്ദേഹം മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടർന്നു.
കേരളത്തിലെ ആദ്യ ധനകാര്യവകുപ്പ് മന്ത്രിയും അച്യുതമേനോൻ തന്നെ. തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായ ആദ്യ വ്യക്തി എന്ന ബഹുമതിയും ഇദ്ദേഹത്തിന് സ്വന്തമാണ്.
ആറു പതിറ്റാണ്ട് കാലം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന അച്യുതമേനോൻ രാഷ്ട്രീയ 
സ്ഥിരതായാർന്ന ഭരണത്തിലൂടെ സംസ്ഥാനത്തെ വികസനത്തിൻ്റെ പാതയിലേയ്ക്ക് നയിച്ച പ്രഗത്ഭനായ ഭരണതന്ത്രജ്ഞനാണ്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഭരണകാലം (1969-1970, 1970-1977) കേരളത്തിൻ്റെ  വികസനത്തിന് ഒട്ടേറെ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പൊതുജീവിതത്തിൽ മൂല്യബോധത്തിൻ്റെയും സൗമ്യതയുടേയും മുഖമുദ്രയായിരുന്ന ജീവിതമായിരുന്നു സി.അച്യുതമേനോൻ്റെത്.
ചെറിയൊരു ഇടവേള ഒഴിച്ച് രണ്ട് തവണയായി ആകെ 2640 ദിവസം അദ്ദേഹം കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.
&lt;ref&gt; Balarama Digest 2011 June 11 issue&lt;/ref&gt;

1969-ൽ കേരളത്തിലെ ഐക്യമുന്നണി ഗവൺമെന്റ് രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ മേനോൻ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. 1970-ൽ നടന്ന ഇടക്കാല തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷവും (1977 വരെ) അച്യുതമേനോൻ തന്നെയായിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി. കമ്യൂണിസ്റ്റു പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി പലതവണ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അച്യുതമേനോൻ ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റു പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ കൌൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു. സോവിയറ്റ് കമ്യൂണിസ്റ്റു പാർട്ടിയുമായി സംഭാഷണം നടത്തുന്നതിന് ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രതിനിധി എന്ന നിലയിൽ ഇദ്ദേഹം [[മോസ്കോ]] സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുമ്പ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] നാട്ട് രാജ്യവും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയും തമ്മിലുള്ള കരാർ അവലോകനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി തമിഴ്‌നാടുമായുള്ള മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട് കരാർ തുടരാൻ കേരളം ഒപ്പുവെച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയായിരുന്നു. ഈ ഉടമ്പടി കേരളത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുകയും മുല്ലപ്പെരിയാർ വിഷയത്തിൽ കേരളം ഇന്ന് കാണുന്ന സാഹചര്യത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണമായി മാറുകയും ചെയ്തു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-23 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-23 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
!  വർഷം !!മണ്ഡലം|| വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|1970||[[കൊടകര നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ]]||[[എൻ.വി. ശ്രീധരൻ]]||[[എസ്.ഒ.പി]]
|-
|1970*(1)||[[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]] ||  ||
|-
|1960||[[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[പി.എസ്.പി.]]
|-
|1957||[[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[കെ.ടി. അച്യുതൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]
|}
* 1970-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[സി. അച്യുതമേനോൻ|സി. അച്യുതമേനോന്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി  [[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] രാജി വെച്ച ഒഴിവിൽ നടന്നതാണ് കൊട്ടാരക്കര ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

== സാഹിത്യജീവിതം ==

പ്രതിഭാധനനായ ഒരു സാഹിത്യകാരൻകൂടിയായിരുന്നു അച്യുതമേനോൻ. ബഹുകാര്യവ്യഗ്രമായ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിനിടയ്ക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്ന ജയിൽവാസം ഇദ്ദേഹത്തിനു ഗ്രന്ഥരചനയ്ക്ക് അവസരം നല്കി. [[എച്ച്.ജി. വെൽസ്|എച്ച്.ജി. വെൽസിന്റെ]] ''ലോകചരിത്രസംഗ്രഹം'' പരിഭാഷയും, ''സോവിയറ്റ് നാടും'' ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ രണ്ടു ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ്. 
=== പ്രധാന പുസ്തകങ്ങൾ ===
[[File:Entrance of C. Achuthamenon Government College, Thrissur.jpg|thumb|തൃശ്ശൂർ കുട്ടനെല്ലൂരിലെ ശ്രീ. സി. അച്ചുതമേനോൻ സർക്കാർ കോളേജ് അങ്കണത്തിന്റെ പ്രവേശനകവാടം]]

* ലോകചരിത്രസംഗ്രഹം (പരിഭാഷ)
* സോവിയറ്റ് നാട്
* കിസാൻ പാഠപുസ്തകം
* കേരളം-പ്രശ്നങ്ങളും സാധ്യതകളും
* സ്മരണയുടെ ഏടുകൾ
* വായനയുടെ ഉതിർമണികൾ
* ഉപന്യാസമാലിക
* പെരിസ്ട്രോയിക്കയും അതിന്റെ തുടർച്ചയും
* മനുഷ്യൻ സ്വയം നിർമ്മിക്കുന്നു (വിവർത്തനം)
* [[എന്റെ ബാല്യകാലസ്മരണകൾ]] (ആത്മകഥ)
* സി. അച്യുതമേനോൻ സമ്പൂർണ കൃതികൾ (15 വാല്യങ്ങൾ))

ഇവയ്ക്കുപുറമേ നിരവധി ലേഖനങ്ങളും ഇദ്ദേഹം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആത്മാർഥത കൊണ്ടും ആർജവം കൊണ്ടും ബഹുജനപ്രീതിനേടിയ രാഷ്ട്രീയനേതാവായിരുന്നു അച്യുതമേനോൻ. അച്യുതമേനോന്റെ കത്തുകളും ഡയറിക്കുറിപ്പുകളും മരണാനന്തരം പുസ്തക രൂപത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി. [[എന്റെ ബാല്യകാലസ്മരണകൾ]] എന്ന കൃതിക്ക് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡും (1978)&lt;ref name=&quot;test1&quot;&gt;[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw11.htm പലവക ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കായി നൽകുന്ന കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ].&lt;/ref&gt; സോവിയറ്റ് ലാന്റ് നെഹ്രു അവാർഡും ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. മികച്ച പൊതു പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള 1991-ലെ വി. ഗംഗാധരൻ സ്മാരക അവാർഡ് അച്യുതമേനോന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ഏറെക്കാലം വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങൾ അലട്ടിയ അച്യുതമേനോൻ 78-ആം വയസ്സിൽ 1991 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] [[ശ്രീചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്|ശ്രീചിത്ര ആശുപത്രിയിൽ]] വച്ച് അന്തരിച്ചു. അമ്മിണിയമ്മയായിരുന്നു ഭാര്യ. മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== ഇതും കാണുക ==
{{start box}}
{{succession box | before = [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1969– 1977 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{end box}}
{{CMs_of_Kerala}}
{{First KLA}}
{{Second KLA}}
{{commonscat|C. Achutha Menon}}
{{DEFAULTSORT:അച്യുതമേനോൻ, സി.}}
[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1991-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 13-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി പി ഐ കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുമുള്ള രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരു-കൊച്ചി നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയരായ രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനവിധിക്ക് മുൻപ് സംസ്ഥാന മന്ത്രിയായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽകൂടി നിയമസഭാംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]]</text>
      <sha1>qjxyjfqgvgz0m8z03yktqkenjvt077i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5375</id>
    <revision>
      <id>4618863</id>
      <parentid>4567417</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4618863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20198" sha1="npla33o5gm7vu63drk50bz72i50rnnz" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ചോദ്യാവലി}}
പഴയ സംവാദങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/നിലവറ|ഇവിടെ]] കാണാം
&lt;inputbox&gt;
type=comment
editintro=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ചോദ്യാവലി
preload=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ഉത്തരങ്ങൾ
hidden=yes
default=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം
buttonlabel=അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക
&lt;/inputbox&gt;
__TOC__

Lekshman Acharya or Lekshmanan K.

 L.K. (Lekshman Acharya): The 
Multifaceted Artist from Kerala Who 
Bridges Literature, Cinema, and Music 
Thiruvananthapuram, Kerala – In the vibrant cultural landscape of Kerala, few personalities 
embody versatility as completely as Lekshman Acharya, popularly known by his pen name 
L.K. A gifted writer, poet, singer, lyricist, filmmaker, actor, and journalist, L.K. has built an 
inspiring career that celebrates creativity in its purest form. 
Born on February 28, 1981, in Nedumangad, Thiruvananthapuram, L.K. hails from a family 
deeply rooted in traditional values. His father, S. Kumaresan Achari, and mother, S. Vasantha 
Kumari, nurtured his love for education and the arts. Growing up in Vattapara alongside his 
sister V.K. Meenarani and brothers Krishnan K. and Raja Subramanian K., he displayed 
artistic leanings from a young age, writing poetry, singing, and performing in local cultural 
events. 
Academic Foundation and Early Life 
L.K.’s formative years were shaped at Lourdes Mount School and later at Manarulhuda 
English Medium High School, Nedumangad, institutions that nurtured his interest in literature 
and stage performance. He pursued graduation at Iqbal College, Palode, where his writing and 
cultural participation flourished. With a keen interest in leadership and management, he went on 
to complete his MBA from Lourdes Matha College, Kutichal, equipping himself with 
organizational skills that would later help him manage cultural bodies and film projects. 
Professional Path: Journalism to Cinema 
Starting his career as a journalist with Kerala Vision’s local channel, L.K. soon established 
himself as a sharp storyteller and communicator. However, his passion extended far beyond 
journalism. His journey into cinema began with behind-the-scenes work as a film worker, 
assistant, and co-director, eventually transitioning into acting, lyric writing, and direction. 
As an Actor


L.K. has appeared in a variety of Malayalam films such as Red Alert, Swargavathil Pakshikal, 
and Oruvathil Kotta. His acting skills also found space in multiple web series and independent 
productions, showcasing his adaptability across platforms. 
As a Director 
He made his directorial mark with short films such as My Father and Enganeeoral, both of which 
reflected his sensitivity to storytelling and social themes. 
As a Lyricist and Singer 
L.K. gained recognition through the short film Roykanda Malakha, where he contributed as both 
lyricist and singer. His ability to blend melody with poetic depth set him apart. His Onam song 
“Onanilavu”, broadcast on All India Radio in 2013, remains a celebrated work that brought his 
lyrical talent to households across Kerala. 
As a Filmmaker and Cultural Organizer 
Beyond individual projects, L.K. has contributed to advertisement filmmaking, assisted in 
various film productions, and worked extensively as a co-director, enriching Kerala’s creative 
ecosystem with his multi-skilled approach. 
Leadership in Arts &amp; Associations 
In 2025, L.K. founded the Acharya Film Society and assumed the role of its State President. 
The society was created to nurture emerging filmmakers, artists, and writers, giving them a 
platform to showcase their talent. 
He is also an Executive Member of the South Indian Film Association and holds 
membership in FEFKA MDTv, two important organizations that strengthen collaboration and 
professional growth in the South Indian film industry. 
Awards and Recognitions 
L.K.’s contributions to literature, music, and cinema have been honored with multiple awards, 
each reflecting his growing stature: 
● Sree Chithira Thirunal Award (2023): Conferred by the Sree Chithira Thirunal Cultural 
Foundation and presented in 2024 by Padma Shri Lakshmibai Princess, this award 


recognized his outstanding contributions to arts and literature. 
● Pulari TV Shankhumudra Award (2025): Awarded by renowned writer Girija 
Sethunath, honoring his comprehensive contributions across cinema, literature, 
and music. 
● Malayalam Sahitya Akademi’s First Welfare Fellowship Award (2025): Presented for 
his acclaimed poetry collection Ente Kavya Chithragal, which has been celebrated for its 
depth, imagery, and cultural resonance. 
The Poet and Literary Voice 
While cinema and music brought him fame, poetry remains L.K.’s most personal artistic 
expression. His collection Ente Kavya Chithragal reflects his mastery in weaving human 
emotions, nature, and cultural identity into timeless verses. The recognition from the 
Malayalam Sahitya Akademi marked a historic milestone, as he became the first recipient of 
their Welfare Fellowship Award in 2025. 
A Visionary Cultural Icon 
L.K.’s journey is not only about personal achievement but also about nurturing Kerala’s 
creative ecosystem. His leadership of the Acharya Film Society, involvement in South Indian 
cinema associations, and continuous contributions as an actor, lyricist, and director demonstrate 
his commitment to bridging art, literature, and media. 
As a multi-talented creator, L.K. continues to inspire with new projects across film, poetry, and 
music. With upcoming cinema ventures and literary works in progress, he remains a 
torchbearer of Kerala’s cultural spirit, blending tradition with modern expression. 
Conclusion 
From a young boy in Nedumangad with dreams of writing and performing to becoming a 
recognized figure in literature, music, and cinema, L.K. has proven that creativity knows no 
boundaries. His awards, leadership roles, and artistic outputs affirm his place as a cultural icon 
of Kerala in the 21st century.
Facebook: Lekshman Acharya

== [[Nilambur Fresh Brand]] ==

1. ഉണ്ട്

2. നിലവിൽ പ്രശ്നമില്ല

3. സാങ്കേതിക സഹായം

- [[ഉപയോക്താവ്:അജിത്|അജിത്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:അജിത്|സംവാദം]]) 16:24, 22 ജനുവരി 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P Nilambur Fresh Nilambur Fresh Agencies Nilambur Fresh Flour And Oil Mills |MTC Natural Brand ]]
[[ MAPCO India LLP]]==

1. ആഗ്രഹിക്കുന്നു

2. ഇല്ല

3. ഇപ്പോൾ‌ ഇല്ല 

- [[ഉപയോക്താവ്:EVERGREEN for Ever Green|EVERGREEN for Ever Green]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:EVERGREEN for Ever Green|സംവാദം]]) 06:11, 9 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC)ഊന്നു

== [[ഉപയോക്താവ്:Thafseer varam|Thafseer varam]] ==

1. അതെ 

2. 

3. അതെ 

- [[ഉപയോക്താവ്:Thafseer varam|Thafseer varam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Thafseer varam|സംവാദം]]) 22:15, 4 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി|കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി]] ==

1. ശ്രമിക്കാം.

2. ഇല്ല.

3. ഇപ്പോളില്ല.

- [[ഉപയോക്താവ്:കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി|കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി|സംവാദം]]) 17:22, 6 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P Nilambur Fresh Brand|MTC Natural Brand]] ==

1. തീർച്ചയായും ഉണ്ട്.

2. നിലവിൽ  ഇല്ല. 

3. അവലംബം  നിർമ്മിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്  ഉണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് സഹായം ഉണ്ടാകും എന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
- [[ഉപയോക്താവ്:Sujith RS|Sujith RS]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sujith RS|സംവാദം]]) 03:02, 20 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ==

1. ഉണ്ട് .


2. 
ഗൂഗിൾ ഇൻപുട്ട് ടൂൾസ് ഉപയോഗിച്ച് എഴുതാൻ പഠി ച്ചു വരുന്നു 


3. 
ഒന്നു ശ്രമിച്ചു നോക്കുന്നു 

- [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santharajendran|സംവാദം]]) 07:05, 23 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ==

1. ഉണ്ട് .


2. 
ഗൂഗിൾ ഇന്പുട്ട് ടൂൾസ് ഉപയോഗിച്ച് എഴുതാൻ പഠി ച്ചു വരുന്നു 

3. 
ഒന്നു ശ്രമിച്ചു നോക്കുന്നു 

- [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santharajendran|സംവാദം]]) 07:17, 23 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P's story is one of passion, hard work, and entrepreneurial spirit. From humble beginnings in Nilambur, Kerala, he grew up with a strong desire to make a difference in his community.

He started his journey with Nilambur Fresh, focusing on providing high-quality, natural coconut oil and other products. Through dedication and perseverance, he built a reputation for his brand and expanded his business.

Today, with the launch of MAPCO India LLP, Muhammed Ali P is taking his entrepreneurial ventures to the next level. His story serves as an inspiration to aspiring entrepreneurs, showcasing the power of determination and innovative thinking.

] ==

1. ആഗ്രഹിക്കുന്നു .

2. ഇല്ല 

3. നിലവിൽ ഇല്ല ..

- [[ഉപയോക്താവ്:രമ്യ വി ജെ|രമ്യ വി ജെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:രമ്യ വി ജെ|സംവാദം]]) 05:23, 29 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P 
MAPCO India LLP
Muhammed Ali P's story is one of passion, hard work, and entrepreneurial spirit. From humble beginnings in Nilambur, Kerala, he grew up with a strong desire to make a difference in his community.

He started his journey with Nilambur Fresh, focusing on providing high-quality, natural coconut oil and other products. Through dedication and perseverance, he built a reputation for his brand and expanded his business.

Today, with the launch of MAPCO India LLP, Muhammed Ali P is taking his entrepreneurial ventures to the next level. His story serves as an inspiration to aspiring entrepreneurs, showcasing the power of determination and innovative thinking.


]] ==

1. അതെ 

2. 

3. 

- [[ഉപയോക്താവ്:Faisal bava|Faisal bava]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Faisal bava|സംവാദം]]) 13:15, 2 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:ANAS RAFEEK|ANAS RAFEEK]] ==
====വേദാസ് കോളേജ് കല്ലറ തിരുവനന്തപുരം====

തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ കല്ലറയിൽ 1973-ൽ സ്ഥാപിച്ച വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനം.വേദാസിനൊപ്പം യുവദർശന സാംസ്കാരിക സമിതിയും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു

== [[ഉപയോക്താവ്:Satheeshkumar555|Satheeshkumar555]] ==

1. ഉണ്ട് 

2. എങ്ങനെ ലേഖനം തുടങ്ങണം എന്നറിയില്ല..എന്തൊക്കെ എഴുതാമെന്നറിയില്ല..

3. നിലവിലുള്ള പ്രവർത്തകരുമായി സംശയ നിവാരണത്തിന് എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടാം എന്നറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു..

- [[ഉപയോക്താവ്:Satheeshkumar555|Satheeshkumar555]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Satheeshkumar555|സംവാദം]]) 18:27, 15 ജൂൺ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:ദീപക് നരിമാൻ|ദീപക് നരിമാൻ]] ==

1. ഉണ്ട്

2. ഇല്ല

3.ഇപ്പോൾ ഇല്ല

- [[ഉപയോക്താവ്:ദീപക് നരിമാൻ|ദീപക് നരിമാൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ദീപക് നരിമാൻ|സംവാദം]]) 16:08, 22 ജൂൺ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Suniledamury|Suniledamury]] ==

1. ഉണ്ട് 

2. ഇല്ല 

3. ഒരു പുതിയ പേജ് എഴുതി തുടങ്ങാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ട് (സഹായം ആവശ്യം ആണ്)

- [[ഉപയോക്താവ്:Suniledamury|Suniledamury]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Suniledamury|സംവാദം]]) 09:54, 26 ജൂലൈ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:സൂര്യനന്ദൻ|സൂര്യനന്ദൻ]] ==

1. ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ട്..

2. കാര്യമായ തടസ്സങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല...

3. എന്തൊക്കെയാണ് കടമകൾ ...? എന്തൊക്കെയാണ് നേട്ടങ്ങൾ ...?

- [[ഉപയോക്താവ്:സൂര്യനന്ദൻ|സൂര്യനന്ദൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സൂര്യനന്ദൻ|സംവാദം]]) 04:23, 1 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Midhun Gopinadh|Midhun Gopinadh]] ==

1. ഉണ്ട്

2. ലേഖനം എങ്ങനെ തുടങ്ങണമെന്ന് അറിയില്ല....‍!!!!

3. ___

- [[ഉപയോക്താവ്:Midhun Gopinadh|Midhun Gopinadh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Midhun Gopinadh|സംവാദം]]) 12:50, 3 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Shanuvp1985|Shanuvp1985]] ==

1. ഉണ്ട്

2. എങ്ങിനെ തുടങ്ങണം എന്നറിയില്ല

3. 

- [[ഉപയോക്താവ്:Shanuvp1985|Shanuvp1985]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shanuvp1985|സംവാദം]]) 18:48, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:PUCHANILLATH|PUCHANILLATH]] ==

1. ഉണ്ട്.

2. എങ്ങനെ ലേഖനം തുടങ്ങണം എന്നറിയില്ല

3. പഠിച്ച ശേഷം സഹായം വേണമെങ്കിൽ അറിയിക്കാം.
- [[ഉപയോക്താവ്:PUCHANILLATH|PUCHANILLATH]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:PUCHANILLATH|സംവാദം]]) 13:08, 17 നവംബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:SURESH PADMANABHAN|SURESH PADMANABHAN]] ==

1. താത്പര്യമുണ്ട് , 
2.ഗൂഗിൾ ഇൻപുട്ട് ഉണ്ട് , ബുധിമുട്ടില്ല്യ  

3. കൂടുതലരിയുവാൻ താത്പര്യമുണ്ട് 

- [[ഉപയോക്താവ്:SURESH PADMANABHAN|SURESH PADMANABHAN]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SURESH PADMANABHAN|സംവാദം]]) 09:29, 26 നവംബർ 2016 (UTC)ഇതിൽ നമ്മൾ ചെയ്ത ഫോട്ടോസും വീഡിയോയും എങ്ങിനെയാണ്‌ അപ്‌ലോഡ്‌ ചെയ്യുന്നത് ,

== [[ഉപയോക്താവ്:Devasiajk|Devasiajk]] ==

1. ഇസ്രയേൽ എന്ന ലേഖനവും ജറുസലേം,ആറു ദിന യുദ്ധം, ഹോളോകോസ്റ്റ്, സിയോണിസം എന്നിവ ഞാൻ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏതെങ്കിലും തെറ്റുണ്ടങ്കിൽ അറിയിക്കുക

2. 

3. 

- [[ഉപയോക്താവ്:Devasiajk|Devasiajk]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Devasiajk|സംവാദം]]) 14:24, 26 നവംബർ 2016 (UTC)

==, [[Muhammed Ali MTC Natural M Ali Trading Company]] ==
നിഷാനി
1. 
ഉണ്ട്
2. 
ഇല്ല
3. 
അപ്ലോഡ് ചെയിതത് കാണുന്നില്ല
- [[ഉപയോക്താവ്:നിഷാനി|നിഷാനി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:നിഷാനി|സംവാദം]]) 16:37, 12 ഡിസംബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Devasiajk|Suryatcr]] ==

* 1. ഉണ്ട് 2. ഇല്ല. 3. ആവശ്യമായിവരുമ്പോൾ ചോദിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:Suryatcr|Suryatcr]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Suryatcr|സംവാദം]]) 05:16, 3 ജൂൺ 2017 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Raavimohantydelhi|Raavi Mohanty]] ==
 
 #1.അതെ, ഞാൻ പുതിയ ലേഖനം എഴുതണമെന്നും നിലവിലുള്ള ഭാഷയിൽ നിന്നും വിവർത്തനം ചെയ്യണമെന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
 #2.അതെ, ആദ്യം എനിക്ക് പിന്തുണ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. എനിക്ക് സഹായിക്കാനേ കഴിയൂ, കഴിയുമെങ്കിൽ സഹായിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയും.
 #3.ഗ്രാമീണ ഇൻഡ്യക്ക് വേണ്ടി ഒരു വലിയ പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ ഞാൻ ഒരു നിർദ്ദേശം അയച്ചിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ ഭാഷകളിലും ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ മേഖലകളിലും ഉൾപ്പെടുത്തും. പ്രോജക്ടിനെ അംഗീകരിക്കുന്നതിനും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ സഹായിക്കാൻ ഴിയും.

--[[ഉപയോക്താവ്:Raavimohantydelhi|Raavimohantydelhi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Raavimohantydelhi|സംവാദം]]) 05:14, 10 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

==  [[ Muhammed Ali P Nilambur Fresh ]] 
1. ഉണ്ട്.
2. ഇല്ല.
3. ഇല്ല.
[[ഉപയോക്താവ്:Mentesj|Mentesj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mentesj|സംവാദം]]) 11:14, 27 ജൂൺ 2018 (UTC)--[[ഉപയോക്താവ്:Mentesj|Mentesj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mentesj|സംവാദം]]) 11:14, 27 ജൂൺ 2018 (UTC)
...........................................</text>
      <sha1>npla33o5gm7vu63drk50bz72i50rnnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618864</id>
      <parentid>4618863</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>താളിലെ വിവരങ്ങൾ __NOTOC__ {{വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ചോദ്യാവലി}} പഴയ സംവാദങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/നിലവറ|ഇവിടെ]] കാണാം &lt;inputbox&gt; type=comment editintro=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ചോദ്യാവലി preload=വി... എന്നാക്കിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="634" sha1="d36lupzv7dyqqlixfhu8ebih1q2vyga" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ചോദ്യാവലി}}
പഴയ സംവാദങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/നിലവറ|ഇവിടെ]] കാണാം
&lt;inputbox&gt;
type=comment
editintro=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ചോദ്യാവലി
preload=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/ഉത്തരങ്ങൾ
hidden=yes
default=വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം
buttonlabel=അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക
&lt;/inputbox&gt;
__TOC__</text>
      <sha1>d36lupzv7dyqqlixfhu8ebih1q2vyga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6692</id>
    <revision>
      <id>4619014</id>
      <parentid>4612232</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sannita (WMF)</username>
        <id>174682</id>
      </contributor>
      <comment>+ invitation for pilot</comment>
      <origin>4619014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108735" sha1="ewds75ec504kx5a9wmkdpvsttot5z3h" xml:space="preserve">{{prettyurl|Wikipedia:Panchayath}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്/Archive1|നിലവറ 1]]
|}

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലേക്കു സ്വാഗതം&lt;/big&gt;'''&lt;br /&gt;
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും നയങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയാണ് വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്. കൂടുതൽ സൗകര്യാർത്ഥം പഞ്ചായത്തിനെ '''ആറു ഗ്രാമസഭകളായി''' തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഏതു വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നുവെന്നു പരിശോധിച്ച് താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ നിന്നും അനുയോജ്യമായ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഗ്രാമസഭകളിലെ ചർച്ചകളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മറക്കരുത്.&lt;/div&gt; 
[[Image:WikiPanchayath.png|center|250px]]

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; | '''വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലെ സഭകൾ'''
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|വാർത്തകൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ വാർത്തകളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു ചർച്ചതുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=watch}} {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ) {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=edit&amp;section=new}}  {{h:title|നയരൂപീകരണത്തെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=watch}} {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം) {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
നിലവിലുള്ള നയങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും ഈ മേഖലയിൽ വേണ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|സാങ്കേതികം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=watch}} {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം) {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ ഒരു നിർദ്ദേശത്തെ പറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=watch}} {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ) {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
പുതിയ പദ്ധതികളും ആശയങ്ങളും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ.&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|സഹായം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|വിക്കി സംബന്ധമായ സഹായം ആവശ്യപ്പെടാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=watch}} {{h:title|സഹായ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം) {{h:title|സഹായ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കി എഡിറ്റിങ്ങിനും മറ്റുമുള്ള സഹായങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനുള്ള സ്ഥലം&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|പലവക]]''' &lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|മറ്റ് അഞ്ച് സഭകളിലും പെടാത്ത ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ‍|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=watch}} {{h:title|പലവക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക) {{h:title|പലവക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
ഇതര വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
|}
{{-}}
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''കൂടുതൽ'''
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | എല്ലാ സഭകളും ഒരുമിച്ച് കാണുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (എല്ലാ സഭകളും)|എല്ലാ സഭകളും]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | പഞ്ചായത്ത് മുഴുവൻ തിരയുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_( തിരച്ചിൽ]&lt;/span&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയെ]] പറ്റിയുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളും അവയുടെ ഉത്തരങ്ങളും
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ|സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായത്തിന്]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ|ചിത്രങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശത്തെ]] പറ്റിയുള്ള സംശയനിവാരണത്തിന്
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ|പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രത്യേക_അവകാശങ്ങളുള്ള_ഉപയോക്താക്കൾ_(തത്സമയവിവരം)| പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ പട്ടിക (തത്സമയവിവരം)]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുമായി [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തത്സമയസംവാദം]] നടത്തുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | irc://irc.freenode.net/wikipedia-ml
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിന്റെ] വിലാസം
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [mailto:wikiml-l@lists.wikimedia.org wikiml-l@lists.wikimedia.org]
|}


== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന മാസത്തിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|'''വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024''']] എന്ന പേരിൽ കോമ്മൺസിൽ ഒരു ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയാണ് ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ നടത്തുന്നത്.

വിക്കിമീഡിയ കോമൺസസിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്ര ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ ചേർക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ആണ് ഈ പ്രചാരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ ചേർക്കുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, ഓണവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരം സൃഷ്‌ടിക്കുക തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങൾ നമ്മുക്ക് വിക്കിയിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനുവേണ്ടി ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഓൺലൈൻ ആയും കൂടാതെ ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ ആയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൻ്റെ പൂർണ പിന്തുണ ഈ പരിപാടിയുടെ വിജയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [https://t.me/wikilovesonam ഒരു ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പ്] ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കുറച്ചു പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ എന്നെ അറിയിക്കുമല്ലോ..

സസ്നേഹം
&lt;br/&gt; [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:53, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

:സുഹൃത്തുക്കളേ,
:&lt;br&gt;
:ഈ വർഷത്തെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളുടെ ഫോട്ടോ, വീഡിയോ ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കെങ്കിലും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/Gnoeee|എന്നെ അറിയിക്കാമോ]]..
:&lt;br&gt;
:പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വരുന്ന യാത്രാ ചെലവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിക്കി ലവ്സ് ഓണം ക്യാമ്പയിന്റെ ഭാഗമായി നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
:&lt;br&gt;
:സസ്നേഹം.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:47, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

==സഞ്ചാരം-വിക്കിമീഡിയ ഗ്ലാം പ്രൊജക്റ്റ്==
വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വീഡിയോകളുടെ അഭാവം നമുക്കെല്ലാമറിയാവുന്നതാണല്ലോ. പല വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും നല്ല ദൃശ്യങ്ങൾ ഇൻറർനെറ്റിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും, മീഡിയ/ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികളുടെ കോപ്പിറൈറ് പോളിസി വിക്കിപീഡിയക്ക് യോജിച്ചത് അല്ലാത്തതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പക്ഷെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Broadcast WikiLovesBroadcast] തുടങ്ങിയ ക്യാമ്പയ്ൻസ് വഴി ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികൾ വിക്കിപീഡിയക്ക് വീഡിയോ സംഭാവന ചെയ്തു പോരുന്നുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് ടീമിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:VSj_(WMF) വിപിൻ] സഫാരി ടിവിയുടെ സ്ഥാപകൻ സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങരയെ നേരിട്ടു കാണുകയുണ്ടായി. സഞ്ചാരത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്രീയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസെൻസിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു എന്നാണ് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. പക്ഷെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സമയമോ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പരിശീലനമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റാഫിന് ഉണ്ടാവില്ല എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. 

മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സമൂഹം WikiLovesBroadcast ക്യാമ്പയിൻ ആയി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷെ ഇത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. ഒന്നോ രണ്ടോ മിനുട്ട് ദൈർഘ്യം വരുന്ന ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ മലയാളത്തിലെയും മറ്റു ഭാഷ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും അനുയോജ്യമായ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സഞ്ചാരം എന്ന പരിപാടിയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായതുമായ മറ്റു ദൃശ്യങ്ങളും സഫാരി ടീവി നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയാനും, താല്പര്യമുള്ളവർ ചേർന്ന് ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കാനും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയാൽ നന്നായിരിക്കും. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിയിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 20:04, 20 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

:ഈ കാര്യത്തിന് കൂടുതൽ ക്ലാരിറ്റി വേണം. അതായത് ഈ വീഡിയോകൾ എങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്നു? ഏതെല്ലാം ഭാഗമാണ് നമ്മൾ കട്ട് ചെയ്ത് എടുക്കേണ്ടത്? കട്ട് ചെയ്തെടുത്ത വീഡിയോകൾ വീണ്ടും റീവാലിഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? OTRS എന്ന പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലാരിറ്റി വരണം. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കുള്ള ഒരു എക്സ്പീഡിയൻസ് കഴിഞ്ഞ വിക്കിമാനിയയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ടൂൾ ഞാനും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. വിക്കിമാനിയയുടെ ഒരു ദിവസം നീളമുള്ള വീഡിയോയിൽ നിന്നും ഒരു സെഷൻ വീഡിയോ കട്ട് ചെയ്ത് കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ടൂൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ആരോട് ആലോചിക്കണം. എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകാം എന്ന നിർദ്ദേശം തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:55, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
::മറുപടി എഴുതിയതിൽ വളരെ നന്ദി. താങ്കളും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ടൂൾ നമ്മുടെ പ്രൊജക്റ്റിന് വളരെയധികം ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും. താങ്കൾ ചോദിച്ച മറ്റ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിലുപരി താങ്കളും മറ്റ് വിക്കിപ്രവർത്തകരുമായി കൂടി ആലോചിച്ച് വ്യക്തത വരുത്തുന്നതാകും നല്ലത് എന്നാണ് എൻ്റെ അഭിപ്രായം. അടുത്ത വിക്കിമീഡിയൻസ് ഇൻ കേരള മീറ്റിങ്ങിൽ ഇത് ചർച്ചയ്ക്ക് വയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ? 
::സഞ്ചാരവുമായി MoU (memorandum of understanding) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ഒപ്പിട്ടശേഷം, 10-20 വീഡിയോകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു പൈലറ്റ് അപ്ലോഡ് നടത്തി നോക്കിയിട്ട് പ്രൊജക്റ്റ് വികസിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നതാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കുവയ്ക്കുമല്ലോ. സഞ്ചാരം വീഡിയോകളിൽ വിക്കിമീഡിയയക്ക് ഉപകാരപ്രദമായവ ഏത്, ആ വീഡിയോകളിൽ ഏത് ഭാഗങ്ങളാണ് മുറിച്ചെടുക്കേണ്ടത് എന്നതൊക്കെ നമ്മൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്. 
::Wiki Loves Broadcast ലെ മറ്റ് പ്രൊജക്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് OTRS എങ്ങനെ വേണമെന്നത് സഞ്ചാരവുമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിപിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കഴിയേണ്ടതാണ്. 
::റീവാലിഡേഷൻ/അപ്ലോഡ് സന്നദ്ധപ്രവർത്തനമായി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. പക്ഷെ, മറ്റ് ജോലികൾക്ക് വിക്കിമീഡിയൻ ഇൻ റസിഡൻസ് എന്ന റോളിലേക്ക് ഫണ്ടിങ്ങോടുകൂടി കുറച്ച് മാസങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു, അങ്ങനെയല്ലാതെ ചെയ്യാൻ താല്പര്യമുള്ളവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവർക്ക് ജോലി ഏറ്റെടുത്ത് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)


== വിക്കിമീഡിയ വർക്ക്ഷോപ്പ് 2024 @ തൃശ്ശൂർ ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കി ലൗസ് ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ട് [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|വിക്കിമീഡിയ കോമ്മൺസിൽ ഫോട്ടോ കാമ്പയിനും]], [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരുത്തൽ യജ്ഞവും]] സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്നുവരുകയാണലോ. 

ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് 2024 ഒക്ടോബർ മാസം 12-13 തീയതികളിൽ തൃശ്ശൂരിൽ വെച്ചു ഒരു ഓഫ്‌ലൈൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് / തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ ആലോചിക്കുന്നു. 

വിക്കി ലൗസ് ഓണം പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ വരുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിക്കിപീഡിയ താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, വിക്കിമീഡിയ - വിക്കിഡാറ്റ - വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ് ടൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ കാര്യപരിപാടി.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്ക് സ്കോളർഷിപ്പുകളുണ്ട്. സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ യാത്രയും, താമസവും നൽകുന്നതായിരിക്കും. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdRStE2b8TFcfY6X09ZmYlU2XRz74gciiPhJCe9yBPtwgBhyw/viewform?usp=sf_link ഈ ലിങ്ക്] സന്ദർശിക്കുക. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി: ഒക്ടോബർ 5, 2024.

വിക്കിപ്രവർത്തകരെ കൂടാതെ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതിക്കുറിച്ച് അറിയാനും പഠിക്കാനും താല്പര്യമുള്ളവർക്കും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് [[:meta:Event:Wiki Loves Onam 2024/Wikimedia Workshop Thrissur|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്‌യാം.

സസ്നേഹം,
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:19, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for August 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.

; In the Limelight- Doing good as a creative person

; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:55, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report for September 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!

; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:13, 10 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 &amp; scholarship applications ==

Dear Wikimedians,

We hope you are well. 

We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:

* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.

We encourage you to follow the essential details &amp; updates on Meta-Wiki regarding this event. 

Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024

Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]

''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''

Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.

The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
 
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:35, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025 കൊച്ചിയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള താത്പര്യം വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസ‌ർഗ്രൂപ്പിന്റെ പേരിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[:meta:WikiConference_India_2025/City_Selection#Kochi|സിറ്റി ബിഡ് കാണുക]]. നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:54, 20 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
*{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

=='പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും' - പരിപാടിക്കായി സൈറ്റ് നോട്ടീസ്==

മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ നവംബർ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള പരിപാടിയാണ് 'പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും'. പ്രസ്തുത പരിപാടി എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുവാനായി പരിപാടിയുടെ വിവരം ഇവിടത്തെ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ചേർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത പരിപാടിയുടെ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലെ കണ്ണി - [https://w.wiki/BpRA പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:19, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for October 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.

; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit

; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:09, 8 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പുനരുജ്ജീവനം==
വളരെ നാളുകളായി മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പദ്ധതി ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ തുടരുന്നു. അത് പുറത്തിറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലന പരിപാടി മാർച്ച് 2025ൽ നടത്താനായി ആലോചിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടത്തിപ്പിലേക്കായി ഫെബ്രുവരു-മാർച്ച് 2025 ഗ്രാന്റ് സൈക്കിളിൽ ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ്  വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി സമർപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ ആലോചനകൾ നവംബർ മാസത്തിലെ ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗിൽ ചർച്ചചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024ൽ ഡിസംബർ 2024 ൽ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:21, 30 നവംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിമാനിയ 2025 ഓറിയന്റേഷൻ പരിപാടി - മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിനുവേണ്ടി ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം 👋🏼

വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ വിക്കിമാനിയ. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്.

വിക്കിമാനിയ 2025 സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ മലയാളം കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ഒരു ഓറിയൻ്റേഷൻ കോൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. ഈ സെഷനിൽ മുൻ സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങളും സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനവും ഉൾപ്പെടും.

സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 8 ആണ്.

* തീയതി: ഡിസംബർ 1, 2024
* സമയം: വൈകുന്നേരം 8:30-9:15 വരെ
*  ഇവൻ്റ് പേജ്: https://w.wiki/CEon


മുൻകാലങ്ങളിൽ സ്കോളർഷിപ്പ്  ലഭിച്ചവരെയും ഈ വർഷം വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും ഈ കോളിൽ ചേരാനും മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് ഇവന്റ് പേജിൽ ചേർക്കുക.

നിങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ പങ്കിടാൻ മടിക്കേണ്ടതില്ല..
വിക്കിമാനിയ 2025-ലേക്ക് നമ്മുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. 🌍

സ്നേഹപൂർവം,&lt;/br&gt;
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:53, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിമാനിയ 2027-2028 താത്പര്യ പ്രകടനം==
വിക്കിമാനിയ സ്റ്റീയറിംഗ് കമ്മറ്റി 2027, 2028 എന്നീവർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായി പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും താത്പര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും [[:meta:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായുള്ള താത്പര്യം]] പ്രകടിപ്പിക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുമായും തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളുമായും ചേർന്നാണ് നടത്താൻ കഴിയുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമറിയിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[:m:Wikimania_2027|മെറ്റാ താളിലും]]  [[:wikimania:Wikimania:Expressions_of_Interest|വിക്കിമാനിയ വിക്കിയിലും]] [https://diff.wikimedia.org/2024/12/02/host-wikimania-2027-and-beyond-open-call-for-wikimedia-organizers/ ഡിഫ് പോസ്റ്റിലും] ലഭ്യമാണ്. ഇതിനായി നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
: പൂർണ്ണപിന്തുണ. 2025 ലെ വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ബിഡിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുക്കുകയും കൊച്ചിയിൽ വച്ച് ഇന്ത്യ സമ്മേളനം നടത്താനായി  നമ്മൾ ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2027 ലേയ്ക്ക് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമായി വളരാൻ ശ്രമിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ കാര്യമായി. 2015ൽ ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത് മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട ഒരു സ്വപ്നമാണ്, ഇതുപോലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്രപരിപാടി എന്നാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സംഘടിപ്പിക്കാനാകുക എന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വപ്നത്തിനായി ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലെ നേതൃത്വപരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കും  എല്ലാ ആശംസകളും പിന്തുണകളും. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 12:46, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.

Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.

Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!

Regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
&lt;br&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=27906962 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – November 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Tulu Wikisource

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo

; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:46, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2024==
വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024 തൃശൂരിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള അവസാന ദിവസം 19 ഡിസംബർ 2024 വരെ നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ [ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM52u5Igbv-xRt15V0XkS5czgktwF_WDWj5VoBJQYC8VWFg/viewform?usp=dialog ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക. വിശദവിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:WikiConference Kerala 2024|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – December 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Santali Food Festival

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival

; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 12 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2027 ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള പ്രപ്പോസൽ ആലോചനായോഗം==
2027 ലെ വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിൽ വച്ചുനടത്തുന്നതിനായുള്ള  പ്രപ്പോസൽ തയ്യാറാക്കുന്നതിനോടനുബന്ധിച്ച് തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ വിക്കികമ്യൂണിറ്റികളുടെ അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനുമായുള്ള ഒരു യോഗം 15 ജനുവരി 2025 ന് 7pm മുതൽ 8pm വരെ ഗൂഗിൾ മീറ്റായി നടത്തുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയും ഒഡിയ വിക്കിമീഡിയൻസ് യൂസർഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ്  ഇതിനായുള്ള ആദ്യത്തെ ആലോചനകൾ നടത്തിയത്. മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരേയും ഈ യോഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

*തീയ്യതി : 15 ജനുവരി 2025
*സമയം: 7pm മുതൽ 8pm വരെ
*സ്ഥലം:  ഗൂഗിൾ മീറ്റ് - https://meet.google.com/sns-qebp-hck
*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ  : https://meta.wikimedia.org/wiki/Expressions_of_Interest_to_host_Wikimania_2027_in_India:_Initial_conversation

എന്ന്,
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:20, 13 ജനുവരി 2025 (UTC)

== അഞ്ച് ഭാഷകളിലുള്ള പുതിയ വീഡിയോകൾ ==
Hi all, a project I led is almost complete, creating nearly [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|20 videos in five low-resource languages]]. These languages, Kusunda, Ho, Bonda, and Baleswari-Odia, have few resources and are covered less in Wikipedia. I want to share them with you. I would appreciate it if you could use them in relevant Malayalam Wikipedia articles. Thanks!

മലയാളം (യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിലൂടെ എഴുതിയത്): നമസ്കാരം! അഞ്ച് ഭാഷകളിലായി [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|~ 20 വീഡിയോകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകി. കുസുന്ദ, ഹോ, ബോണ്ട, വാൻ-ഗുജ്ജാരി, ബാലേശ്വരി-ഒഡിയ എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് വിഭവങ്ങൾ കുറവാണ്. അവ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസക്തമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. നന്ദി!

--[[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 00:25, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:29, 22 ജനുവരി 2025 (UTC)
Navya sri Kalli
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025== 

പ്രിയമുള്ളവരേ,

റമദാൻ മാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും പങ്കിടുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വാർഷിക ആഗോള മത്സരമാണ് 'വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ' അഥവാ 'വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു'.

2025 ലെ പതിപ്പ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ 32 രാജ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങൾ, ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം, പ്രധാന ഇസ്ലാമിക വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിബുക്കുകൾ, വിക്കിവോയേജ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലായി 26-ലധികം ഭാഷകളിൽ സംഭാവനകൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഓൺലൈൻ പരിപാടികളിലൂടെയും പരിശീലന സെഷനുകളിലൂടെയും, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തുവാനും അറിവ് പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും വിവിധ സംസ്കാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വളർത്തുവാനുമാണ് WLR 2025-ലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ റമദാൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഇസ്ലാമിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ മത്സരം 2025 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ ഏപ്രിൽ 15 വരെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാവാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയാണ്..

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് പദ്ധതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക, പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാവുക:

https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി_റമദാനെ_സ്നേഹിക്കുന്നു_2025/പങ്കെടുക്കുന്നവർ

-വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ സംഘാടക സമിതി, മലയാളം വിക്കിമീഡിയ

--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 09:33, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!

;In the Limelight

* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges

;Dispatches from A2K

;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App

; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads

Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Looking forward to another impactful year ahead!

Regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=28096022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Malayalam-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[ഉപയോക്താവ്:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jon Harald Søby (WMNO)|സംവാദം]]) 09:09, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
== വിക്കിഗ്രന്ഥശാല കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025 ==
മലയാളം വിക്കിസോഴ്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥശാലാപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു പൊതു ഒത്തുചേരൽ ഏപ്രിൽ 18,19 തിയ്യതികളിലായി  തൃശ്ശൂരിലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ചങ്ങമ്പുഴ ഹാളിൽ വച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[S:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025]] ലഭ്യമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 19:33, 12 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:25, 14 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂൺ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച [[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള]] യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ [[metawiki:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി]] നടത്തുന്നു. 

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
* തീയതി: 28 ജൂൺ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ
ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[പ്രത്യേകം:RegisterForEvent/1785|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]].- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:27, 25 ജൂൺ 2025 (UTC)
== വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം ==

വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം എന്ന പേരിൽ പുതിയൊരു വിക്കിമീഡിയ സംരംഭത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ *ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകളും* ഫോട്ടോ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി അവ *വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ* സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

📍ഈ പദ്ധതി പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യ രേഖയ്ക്കും അറിവിന്റെ ശേഖരണത്തിനും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.

*🔸 നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്:*  
– മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും സ്റ്റാന്റുകളും ഫോട്ടോയെടുക്കുക  
– ചിത്രങ്ങൾ കോമൺസിൽ ശരിയായ വിവരണത്തോടെയും വിഭാഗത്തോടെയും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുക  
– ആവശ്യമുള്ളവർക്കായി വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം

*ഈ ദൃശ്യ പര്യടനത്തിൽ പങ്കാളിയാവാൻ നിങ്ങളേയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു!*  
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബന്ധപ്പെടുക:  
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])
==വിക്കി മീഡിയ പരിശീലനം==

പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ...
വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങൾ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.വിശദ വിവരങ്ങൾക്കായി താഴെയുള്ള മെറ്റ പേജ് സന്ദർശിക്കുക.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Newsroom_to_commons


താൽപ്പര്യമുള്ളവർ പങ്കെടുക്കുമല്ലോ...
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂലൈ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

* തീയതി: 26 ജൂലൈ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/July_2025|ഈ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[Special:RegisterForEvent/1898|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്യുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:33, 24 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== 2025 ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് – സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

[[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്]] വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള യോഗ്യതയുണ്ട്. 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന്, ബോർഡിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരമാവധി 6 പേരെ യൂസർഗ്രൂപ്പിന് ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ചെയാൻ സാധിക്കും.

യൂസർഗ്രൂപിന്റെ ഭാഗമായി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ശേഖരിക്കാൻ ഈ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകുമല്ലോ.. താങ്കൾ [[:m:Wikimedians of Kerala/Members|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപിന്റെ അംഗമാണെങ്കിൽ]], താങ്കൾക്ക് ഇതിൽ വോട്ട് ചെയ്‌യാം. 

🔗 https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfnUTRD02ER8iBba7mmFF_mx0mYC8RxG2ODaDx8h-TWkKU7_w/viewform

⏰ 2025 ജൂലൈ 28 രാത്രി 11:59 IST-ക്ക് മുമ്പ് ഫോർം സമർപ്പിക്കണം.

നന്ദി!
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി
&lt;br&gt;
– [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:46, 28 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:00, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:42, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:35, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025 ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാമത് ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്. ഈ പരിപാടി എല്ലാവർഷത്തെയും പോലെ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷികസമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് തൃശൂരിൽ നടത്താമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് വന്നുചേരുന്ന ചെലവകൾക്കായി ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ് ഇന്ത്യ റാപ്പിഡ് പ്രോഗ്രാം വഴി അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറക്ക് അറിയിക്കുന്നതാണ്. നിർദ്ദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ക്ഷണിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:46, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

==അറിയിപ്പ്==
നമസ്കാരം, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നതിനായി, മലയാളം വികിബുക്ക്സിൽ എന്റെ ഭരണാധികാരാവകാശ (അഡ്മിന്ഷിപ്പ്) അഭ്യർത്ഥന ഇവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ച ഇവിടെ കാണാം: [https://ml.wikibooks.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A0%E0%B4%B6%E0%B4%BE%E0%B4%B2:%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E2%80%8C%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95%E0%B5%BC#%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B4%A6%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B5%BE_-_Requests_for_Sysop_status ലിങ്ക്].--[[ഉപയോക്താവ്:Plutus|Plutus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Plutus|സംവാദം]]) 09:11, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Proposal: Culture Exchange – October 2025 ==
Dear all,

I would like to propose organizing [[m:Culture_Exchange|'''Culture Exchange''']] on Malayalam Wikipedia during the month of October 2025.  

For the first phase, three regions will be included: Bangladesh, Ukraine, and the Indian state of Kerala. The main rules are:  
* Participants on the Malayalam Wikipedia will not write articles related to Kerala.  
* Similarly, no one will write about their own language or culture.  

This way, we will create and improve articles about each other’s cultures, making the knowledge exchange more diverse and enriching.  

I would appreciate hearing the community’s feedback. If there is consensus, we can start the event in October itself.  

Ping {{re|Ranjithsiji|Akbarali}}

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ZI Jony|സംവാദം]]) 14:28, 10 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:wikimania:2026|വിക്കിമാനിയ 2026]] സ്കോളർഷിപ്പുകൾ ==

21-ാമത് വിക്കിമാനിയ 2026 ജൂലൈ 21 മുതൽ 25 വരെ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയുടെ 25-ാം വാർഷികാഘോഷവും ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് നടത്തുന്നു.

2026-ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കാം..

🗓️ അപേക്ഷാ ഫോം: സെപ്റ്റംബർ 10 – ഒക്ടോബർ 31, 2025 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ താൾ സന്ദർശിക്കുക: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Scholarships

- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:26, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരളയോടനുബന്ധിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിശദവിവരങ്ങൾ [[:meta:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|മെറ്റാ താളിൽ]] ലഭ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്കോളർഷിപ്പ് ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfUXAe-o7hu5sx0mbaSwkuUPqoExpd6VwlPthkojjy6bHLrKA/viewform?usp=dialog സ്കോളർഷിപ്പ് ഫോം ഇവിടെ] അപേക്ഷാ ഫോം സ്വീകരിക്കുന്ന അവസാനതീയ്യതി 10 ഡിസംബർ 2025 ആണ്.

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:41, 27 നവംബർ 2025 (UTC)

==വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ട്==
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ടിന്റെ [[:meta:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2024-25|കരട് രൂപം]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കരട് വായിച്ചുനോക്കാനും അഭിപ്രായങ്ങൾ അറിയിക്കാനും ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും പദ്ധതികളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു. എത്രയും വേഗം റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഈ കാര്യം ഗൗരവത്തിലെടുക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:47, 29 നവംബർ 2025 (UTC)
== [[ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം]] ==
ദയവായി ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:Baangla|Baangla]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baangla|സംവാദം]]) 17:07, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ലേക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ക്ഷണിക്കുന്നു ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ഇപ്പോൾ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ നമ്മുടെ കൊച്ചിയിലാണ് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെയും വിക്കിപീഡിയർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, മറ്റ് സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർ എന്നിവർ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ. സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരിടമാണിത്.

വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്കും കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും സ്കോളർഷിപ്പിനായി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. വിശദമായ അറിയിപ്പ് ഇവിടെ വായിക്കാം. 🙂

'''അപേക്ഷിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി:''' 15 ഏപ്രിൽ 2026, 11:59 p.m. IST

'''അപേക്ഷിക്കാനുള്ള ലിങ്ക്:''' https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform 

'''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:''' [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|മെറ്റാ വിക്കി താൾ]] സന്ദർശിക്കുക

ഈ അറിയിപ്പ് നിങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലെ മറ്റുള്ളവരുമായും പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

നന്ദി,

'''വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി'''

-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 21:09, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:41, 5 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages using Wikifunctions. This approach allows Wikipedia communities to leverage these articles to expand content and close the existing knowledge gaps between different language versions of Wikipedia.

We would love to explore working with you as a pilot community for Abstract Wikipedia, especially given your current work with Wikidata lexemes and Wikifunctions functions. These two aspects are the cornerstone of Abstract Wikipedia, as it combines them to create language-independent articles.

With this in mind, we would like to hear your thoughts on a few questions:

# Are you interested in participating in an Abstract Wikipedia pilot? This would mean that abstract content from Abstract Wikipedia could be integrated into your Wikipedia, in place of currently non-existing. Your community will be in full control of which articles to integrate.
# Would you be open to working with our partners in Wikimedia Deutschland to improve coverage of Wikidata lexemes in your language? This would involve creating missing lexemes, fixing issues on existing lexemes, adding forms and senses, improving overall quality, and linking them to Wikidata Items.
# Would you be interested in working with the Wikifunctions community to improve coverage of language functions in your language? Or would you be interested in collaborating with a partner to do so?
# Does an affiliate or group in your community currently have funding (General Support Fund, Rapid Fund etc.) to organize any workshops or events for you to engage your community?

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, and contributors could improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 11:41, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ewds75ec504kx5a9wmkdpvsttot5z3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7093</id>
    <revision>
      <id>4618872</id>
      <parentid>4094656</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20691" sha1="bi2lgk7a6c8uwuv0pxrvtp433clxksy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Athirappilly Falls}}
{{Infobox waterfall
| name = അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം 
| alt_name = 
| photo = Athirappalli Waterfalls, Thrissur, Kerala.jpg
| photo_width = 250
| photo_caption = &lt;small&gt; അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം വിദൂര ദൃശ്യം&lt;/small&gt;
| location = [[ചാലക്കുടി]] [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]],[[ഇന്ത്യ]] [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]]
| lat_d = 10.35| long_d = 76.55
| elevation = {{convert|120|m|abbr=on}}
| type = Segmented
| height = {{convert|25|m|abbr=on}}
| width = {{convert|100|m|abbr=on}}
| height_longest = 
| average_width = 
| number_drops = 4
| average_flow = 52 m3/s (1,836 cu ft/s)
| watersourse = [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]
| world_rank = 
}}
[[ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|right|thumb|300px|&lt;center&gt;അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം&lt;/center&gt;]]
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാലക്കുടി|ചാലക്കുടിക്ക്]] കിഴക്കായി [[അതിരപ്പിള്ളി]]  vali പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ജലപാതമാണ് '''അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം'''. ഏതാണ്ട് 24 മീ. ഉയരത്തിൽ നിന്നും താഴേക്കുപതിക്കുന്ന ഈ ജലപാതം [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ|ചാലക്കുടിപ്പുഴയിലാണ്.]] 

വനത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ധാരാളം [[പക്ഷി|പക്ഷികളുടെ]] വാസസ്ഥലവുമാണ്‌ ഇവിടം. ജില്ലാ വിനോദസഞ്ചാര വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ വികസന പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി വിനോദസഞ്ചാരികൾ കൂടുതലായി സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം ഇവിടത്തെ പ്രകൃതി-പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു{{അവലംബം}}. അടുത്ത് രണ്ടു സ്ഥലങ്ങളിലായി [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നിവ കാണാം.

സവിശേഷതകൾ. 
[[പ്രമാണം:അതിരപ്പിള്ളി ഇടത്തേ ചാട്ടം.jpg|right|thumb|250px]]

അതിരപ്പള്ളി ജലപാതത്തിന് ഇരു പാർശ്വങ്ങളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നിബിഢ വനങ്ങൾ അപൂർവ ജൈവസമ്പത്തിന്റെ കലവറയാണ്. [[ഇരുൾ]], [[ഇലവ്]], [[വെൺതേക്ക്]], [[മരുത്]], [[വേങ്ങ]], [[കാഞ്ഞിരം]], [[മരോട്ടി]], [[തേക്ക്]], [[വീട്ടി]] തുടങ്ങിയ വാണിജ്യപ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെ വളരുന്നു. [[വേഴാമ്പൽ]], [[വാനമ്പാടി]], [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]], [[മാടത്ത]], [[കാട്ടിലക്കിളി]], [[ശരപക്ഷി]] തുടങ്ങിയ നിരവധി പക്ഷികളുടെയും [[ആന]], [[കാട്ടുപോത്ത്]], [[വെരുക്]], [[കടുവ]], [[കരിങ്കുരങ്ങ്]], [[സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്]], [[കുട്ടിതേവാങ്ക്]] തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെയും വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെയും ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ വനപ്രദേശം. [[കാടർ]], [[മലയർ]], തുടങ്ങിയ ആദിവാസിവിഭാഗങ്ങൾ ഇവിടത്തെ വനങ്ങളിൽ നിവസിക്കുന്നു.

====വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വനമേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമായ തദ്ദേശീയ മൽസ്യയിനങ്ങൾ&lt;ref&gt;[[കൂട് മാസിക]], മാർച്ച് 2015, താൾ 37&lt;/ref&gt;====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''നമ്പർ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''തദ്ദേശീയ നാമം'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''ശാസ്ത്രീയ നാമം'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''സംരക്ഷണ പദവി'''
|-
| 1||[[കൊയ്മ]]||[[കൊയ്മ|Mesonoemacheilus herrei]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 2||[[നെടും കൽനക്കി]]||[[നെടും കൽനക്കി|Travancoria elongata]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 3||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി]]||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി|Travancoria jonesi]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 4||[[കാളക്കൊടിയൻ]]||[[കാളക്കൊടിയൻ|Dawkinsia assimilis]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]]
|-
| 5||[[ഞെഴു|ഞെഴു/കല്ലേമുട്ടി]]||[[ഞെഴു|Garra surendranathanii]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 6||[[കുഴികുത്തി]]||[[കുഴികുത്തി|Gonoproktopterus thomassi]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 7||[[വെള്ളിച്ചി|വെള്ളിച്ചി/വരയൻ ചീല]]||[[വെള്ളിച്ചി|Laubuca fasciata]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]]
|-
| 8||[[മോഡോൻ]]||[[മോഡോൻ|Osteochilus longidorsalis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 9||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ]]||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ|Sahyadria chalakkudiensis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 10||[[ചൂര/കുയിൽ]]||[[ചൂര/കുയിൽ|Tor khudree]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 11||[[നീലക്കൂരി]]||[[നീലക്കൂരി|Batasio travancoria]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]]
|-
| 12||[[മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus brachysoma]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]]
|-
| 13||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus nigricollaris]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 14||[[വെള്ളിവാള]]||[[വെള്ളിവാള|Pseudeturopius mitchelli]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]]
|-
| 15||[[ആറ്റുണ്ട]]||[[ആറ്റുണ്ട|Carinotteraodon travancoricus]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]]
|-
|}
  
വാഴച്ചാൽ ജലപാതത്തിന് സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അണക്കെട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അതിരപ്പള്ളി  ജല വൈദ്യുത പദ്ധതി, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്.

[[മലയാളം]], [[തമിഴ്]], [[ഹിന്ദി]] സിനിമകളുടെ ഒരു ഇഷ്ടലൊക്കേഷൻ കൂടിയാണ്‌ ആതിരപ്പിള്ളി. സംവിധയകൻ [[മണിരത്നം|മണിരത്ന]]ത്തിന്റെ '[[രാവൺ]]' എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു പ്രശസ്തമായ സംഗീതരംഗം ചിത്രീകരിച്ചത് ഇവിടെയാണ്‌. ബഹുഭാഷാ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രമായ [[ബാഹുബലി : ദ ബിഗിനിങ്|ബാഹുബലിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ വെള്ളച്ചാട്ട രംഗങ്ങൾ അതിരപ്പിള്ളിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച് ഗ്രാഫിക്സിൻറെ സഹായത്തോടെ വിപുലീകരിച്ചവയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=waterfalls used in BAHUBALI movie- Athirapally|url=http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|accessdate=7 മാർച്ച് 2016|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322055424/http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[വാഴച്ചാൽ|വാഴച്ചാലിൽ]] പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അപകട സാദ്ധ്യതയും മുന്നറിയിപ്പ് ബോർഡുകളും വകവയ്ക്കാതെ അലക്ഷ്യമായി വെള്ളത്തിലിറങ്ങിയുള്ള വിനോദങ്ങൾ പലപ്പോഴായി 35-ൽ ഏറെ ആളുകളുടെ- കൂടുതലും യുവാക്കളുടെ - ജീവഹാനിക്ക് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

== വിവാദങ്ങൾ ==
അതിരപ്പിള്ളി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെപ്പറ്റി അടുത്തിടെ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള വിവാദങ്ങൾ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു&lt;ref&gt;  http://www.mail-archive.com/greenyouth@googlegroups.com/msg00176.html &lt;/ref&gt;. വാഴച്ചാൽ ജലപാതത്തിന് സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അതിരപ്പള്ളി അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതിയ്ക്ക് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം നിയോഗിച്ച [[ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി|മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി]] 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite news|title=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=213090 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|accessdate=07 സെപ്റ്റംബർ 2011}}&lt;/ref&gt;. 2009-ലാണ് പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ഈ സമിതിയെ നിയോഗിച്ചത്.

== എത്തിച്ചേരാൻ ==

[[ചാലക്കുടി]]ക്ക് 30 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും,തൃശ്ശൂരിൽനിന്നും ഏകദേശം 32 കിലോമീറ്റർ തെക്കു കിഴക്കായുമാണ് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]യിലുള്ള ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം. ഇത് ചാലക്കുടി - വാൽപ്പാ‍റ റോഡിനരികിലാണ് . [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] 5 കിലോമീറ്റർ അകലെ ഇതേ റോഡരുകിൽ തന്നെയാണ്. 

== സമീപ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ ==

* [[പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ട്]]
* [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]]
* [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]]
* [[തുമ്പൂർമുഴി തടയണ]] - ഇതിന്റെ പരിസരത്തുള്ള ഉദ്യാനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ്
*[[ഏഴാറ്റുമുഖം_പ്രകൃതിഗ്രാമം]]
* [[ഡ്രീം വേൾഡ് അക്വാ തീം പാർക്ക്]] - ജലക്രീഡാ വിനോദ ഉദ്യാനം 
* [[സിൽവർ സ്റ്റോം വാട്ടർ തീം പാർക്ക്]] - ഈ ജലക്രീഡ വിനോദ ഉദ്യാനത്തോട് ചേർന്ന് വലിയൊരു അലങ്കാരമത്സ്യകേന്ദ്രവുമുണ്ട്
* [[വാൽപ്പാറ]]-മലക്കപ്പാറ-തമിഴ്നാട് പാതയിലെ തേയിലതോട്ടങ്ങൾ

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
File:Athirappally_Waterfalls_-_അതിരപ്പള്ളി_വെള്ളച്ചാട്ടം_03.jpg|മഴവില്ലും വെള്ളച്ചാട്ടവും
File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_01.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം
File:അതിരപ്പിള്ളി പനോരമ ദൃശ്യം.jpg |അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം പനോരമ ദൃശ്യം
File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_03.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം
Image:athirapilly waterfalls.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം
ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുള്ള കാഴ്ച
ചിത്രം:ചിത്രം-അതിരപ്പിള്ളി വിദൂരം.jpg
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി.JPG
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി2.JPG
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി_താഴെ.JPG|താഴെ നിന്നുള്ള വീക്ഷണം
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഒരു പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg| അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള പാർശ്വ വീക്ഷണം
ചിത്രം:Athirappilly-falls-kerala.jpg
ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി പുഴ.jpg
&lt;/gallery&gt;

== ഇതുകൂടി കാണുക ==
* [[അതിരപ്പിള്ളി]]
* [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]
* [[ചാലക്കുടി]]

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commonscat|Athirappilly Falls}}
*[http://thrissur.nic.in/forestDept.htm Official Site: www.thrissur.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102132131/http://thrissur.nic.in/forestDept.htm |date=2007-01-02 }}
*[http://www.trichur.com/html/places2.htm Thrissur Website www.trichur.com ]
*[http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതി ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313092133/http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm |date=2007-03-13 }}
*[http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm  മറയാൻ പോകുന്നവെള്ള ച്ചാട്ടം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423161541/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm |date=2010-04-23 }}
*[http://www.malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf മലയാളം വാരിക, 2012 ജൂൺ 15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113959/http://malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf |date=2016-03-06 }}, [http://www.malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf ജൂലൈ 20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113311/http://malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf |date=2016-03-06 }}
*[http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm  Protests mark hearing on Athirappilly project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629005051/http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm |date=2006-06-29 }}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{തൃശ്ശൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}}
{{WaterFallsinKerala}}

{{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]]

{{Western Ghats}}</text>
      <sha1>bi2lgk7a6c8uwuv0pxrvtp433clxksy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പിണറായി വിജയൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9342</id>
    <revision>
      <id>4618819</id>
      <parentid>4617902</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60350" sha1="glqtjqv2ccydhfu3eh97ztqegugzcf5" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor           = TBD 

| term_start1          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end1           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency1        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office2             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start2        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end2           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor2       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor2          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office3             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start3         = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end3          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor3       = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor3          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office4            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency4      = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start4        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end4           = 
| predecessor4       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor4        = 
| constituency5      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start5        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end5          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor5      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor5       = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency6      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start6        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end6         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor6        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor6         = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end7           = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor7       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor7         = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ വനം വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>glqtjqv2ccydhfu3eh97ztqegugzcf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618822</id>
      <parentid>4618819</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <origin>4618822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60744" sha1="2lbeaghve1202okdsmm4j1rexgj9zgn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor           = TBD 

| term_start1          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end1           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency1        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office2             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start2        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end2           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor2       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor2          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office3             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start3         = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end3          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor3       = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor3          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office4            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency4      = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start4        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end4           = 
| predecessor4       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor4        = 
| constituency5      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start5        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end5          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor5      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor5       = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency6      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start6        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end6         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor6        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor6         = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end7           = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor7       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor7         = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ.  ശശീന്ദ്രൻ]]
| office10            = കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start10         = [[14 ഒക്ടോബർ]] [[2016]]
| term_end10          = [[14 ഓഗസ്റ്റ്]] [[2018]]
| predecessor10    = [[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]
| successor10       =[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>2lbeaghve1202okdsmm4j1rexgj9zgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618825</id>
      <parentid>4618822</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60759" sha1="3gog1z39sg137gca30565tp83ocjs1f" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           =
| office = 
| term_start = 
| 
| office1             = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end1            = 
| predecessor1         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor1           = TBD 

| term_start2          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end2           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor2         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor2           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency2        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3         = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4            = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5           = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5          = 
| predecessor5      = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5       = 
| constituency6      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6      = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end8         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7      = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7       = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8        = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8        = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ.  ശശീന്ദ്രൻ]]
| office10            = കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start10         = [[14 ഒക്ടോബർ]] [[2016]]
| term_end10          = [[14 ഓഗസ്റ്റ്]] [[2018]]
| predecessor10    = [[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]
| successor10       =[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>3gog1z39sg137gca30565tp83ocjs1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618826</id>
      <parentid>4618825</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62003" sha1="jrui4rmz68rcj4o29ollf1ef8rjjw0f" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           =
| office = 
| term_start = 
| 
| office1             = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end1            = 
| predecessor1         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor1           = TBD 

| term_start2          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end2           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor2         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor2           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency2        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3         = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4            = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5           = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5          = 
| predecessor5      = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5       = 
| constituency6      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6      = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end8         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7      = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7       = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8        = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8        = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ.  ശശീന്ദ്രൻ]]
| office10            = കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start10         = [[14 ഒക്ടോബർ]] [[2016]]
| term_end10          = [[14 ഓഗസ്റ്റ്]] [[2018]]
| predecessor10    = [[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]
| successor10       =[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത് ശ്രീ പിണറായി വിജയനാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ 2021 മെയ് 20 വരെ 17 ദിവസമാണ് കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നത്. കോവിഡ് കാലഘട്ടം ആയിരുന്നാൽ ആണ് ഇത്രയും ദിവസങ്ങൾ മന്ത്രി സഭ ചുമതല ഏൽക്കാൻ നീണ്ടത്.
2026 മെയ് 04ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന് പിന്നാലെ  LDF ന് വൻ തോൽവി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് , പിണറായി വിജയൻ സ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. ഗവർണർ രാജേന്ദ്ര വിശ്വനാഥ് ആർലേക്കറിൻ്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരുന്നു.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>jrui4rmz68rcj4o29ollf1ef8rjjw0f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618827</id>
      <parentid>4618826</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <origin>4618827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60759" sha1="3gog1z39sg137gca30565tp83ocjs1f" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           =
| office = 
| term_start = 
| 
| office1             = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end1            = 
| predecessor1         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor1           = TBD 

| term_start2          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end2           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor2         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor2           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency2        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3         = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4            = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5           = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5          = 
| predecessor5      = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5       = 
| constituency6      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6      = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end8         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7      = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7       = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8        = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8        = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ.  ശശീന്ദ്രൻ]]
| office10            = കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start10         = [[14 ഒക്ടോബർ]] [[2016]]
| term_end10          = [[14 ഓഗസ്റ്റ്]] [[2018]]
| predecessor10    = [[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]
| successor10       =[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>3gog1z39sg137gca30565tp83ocjs1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618828</id>
      <parentid>4618827</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <origin>4618828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62003" sha1="mo4z8e84odsy9vvr5c74bvm5d5djlhh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           =
| office = 
| term_start = 
| 
| office1             = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end1            = 
| predecessor1         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor1           = TBD 

| term_start2          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end2           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor2         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor2           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency2        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3         = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4            = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5           = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5          = 
| predecessor5      = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5       = 
| constituency6      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6      = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end8         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7      = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7       = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8        = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8        = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ.  ശശീന്ദ്രൻ]]
| office10            = കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start10         = [[14 ഒക്ടോബർ]] [[2016]]
| term_end10          = [[14 ഓഗസ്റ്റ്]] [[2018]]
| predecessor10    = [[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]
| successor10       =[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത് ശ്രീ പിണറായി വിജയനാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ 2021 മെയ് 20 വരെ 17 ദിവസമാണ് കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നത്. കോവിഡ് കാലഘട്ടം ആയിരുന്നാൽ ആണ് ഇത്രയും ദിവസങ്ങൾ മന്ത്രി സഭ ചുമതല ഏൽക്കാൻ നീണ്ടത്.
2026 മെയ് 04ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന് പിന്നാലെ  LDF ന് വൻ തോൽവി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് , പിണറായി വിജയൻ സ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. ഗവർണർ രാജേന്ദ്ര വിശ്വനാഥ് ആർലേക്കറിൻ്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>mo4z8e84odsy9vvr5c74bvm5d5djlhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618968</id>
      <parentid>4618828</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/GV2010|GV2010]] ([[User talk:GV2010|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4618825|4618825]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു</comment>
      <origin>4618968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61988" sha1="jyo28ofhi6jsk2qlizbwzjzwmo1ursz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor           = TBD 

| term_start1          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end1           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency1        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office2             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start2        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end2           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor2       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor2          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office3             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start3         = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end3          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor3       = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor3          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office4            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency4      = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start4        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end4           = 
| predecessor4       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor4        = 
| constituency5      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start5        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end5          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor5      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor5       = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency6      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start6        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end6         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor6        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor6         = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end7           = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor7       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor7         = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9            = കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start9         = [[15 നവംബർ]] [[2017]]
| term_end9          = [[2 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
| predecessor9    = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
| successor9       =[[എ.കെ.  ശശീന്ദ്രൻ]]
| office10            = കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വകുപ്പ് മന്ത്രി (Additional charge)
| term_start10         = [[14 ഒക്ടോബർ]] [[2016]]
| term_end10          = [[14 ഓഗസ്റ്റ്]] [[2018]]
| predecessor10    = [[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]
| successor10       =[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]

| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത് ശ്രീ പിണറായി വിജയനാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ 2021 മെയ് 20 വരെ 17 ദിവസമാണ് കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നത്. കോവിഡ് കാലഘട്ടം ആയിരുന്നാൽ ആണ് ഇത്രയും ദിവസങ്ങൾ മന്ത്രി സഭ ചുമതല ഏൽക്കാൻ നീണ്ടത്.
2026 മെയ് 04ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന് പിന്നാലെ  LDF ന് വൻ തോൽവി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് , പിണറായി വിജയൻ സ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. ഗവർണർ രാജേന്ദ്ര വിശ്വനാഥ് ആർലേക്കറിൻ്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>jyo28ofhi6jsk2qlizbwzjzwmo1ursz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618969</id>
      <parentid>4618968</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ മന്ത്രിമാർ രാജി വക്കുമ്പോൾ താത്കാലികമായി മുഖ്യമന്ത്രി ആ വകുപ്പുകൾ കൈവശം വയ്ക്കാറുണ്ട് അത് പ്രത്യേകമായി മെൻഷൻ ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല....
അനാവശ്യ കാര്യങ്ങൾ ഈ പേജിൽ ചേർക്കുന്നത് നിർത്തുക...</comment>
      <origin>4618969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61213" sha1="d37jr1p9p33dcg344qex2rzt8y2dcqk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor           = TBD 
| term_start1          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end1           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency1        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office2             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start2        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end2           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor2       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor2          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office3             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start3         = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end3          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor3       = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor3          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office4            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency4      = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start4        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end4           = 
| predecessor4       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor4        = 
| constituency5      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start5        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end5          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor5      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor5       = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency6      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start6        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end6         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor6        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor6         = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end7           = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor7       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor7         = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത് ശ്രീ പിണറായി വിജയനാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ 2021 മെയ് 20 വരെ 17 ദിവസമാണ് കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നത്. കോവിഡ് കാലഘട്ടം ആയിരുന്നാൽ ആണ് ഇത്രയും ദിവസങ്ങൾ മന്ത്രി സഭ ചുമതല ഏൽക്കാൻ നീണ്ടത്.
2026 മെയ് 04ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന് പിന്നാലെ  LDF ന് വൻ തോൽവി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് , പിണറായി വിജയൻ സ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. ഗവർണർ രാജേന്ദ്ര വിശ്വനാഥ് ആർലേക്കറിൻ്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>d37jr1p9p33dcg344qex2rzt8y2dcqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618970</id>
      <parentid>4618969</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <origin>4618970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59969" sha1="s7fh4cvvi0dxdqdprcitxta81rbrc7u" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Pinarayi.Vijayan.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor           = TBD 
| term_start1          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end1           = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency1        = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office2             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start2        = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end2           = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor2       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor2          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office3             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start3         = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end3          = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor3       = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor3          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office4            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency4      = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start4        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end4           = 
| predecessor4       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor4        = 
| constituency5      = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start5        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end5          = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor5      = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor5       = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency6      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start6        = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end6         = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor6        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor6         = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency7      = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end7           = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor7       = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor7         = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = ഏപ്രിൽ 14
| year                = 2025
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ
തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 
2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും  ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt; 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്.
2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; .

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}}
{{s-aft|after= - }}
{{S-end}}
{{Current Indian chief ministers}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>s7fh4cvvi0dxdqdprcitxta81rbrc7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അബുൽ അ‌അ്‌ലാ മൗദൂദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10035</id>
    <revision>
      <id>4618911</id>
      <parentid>4614903</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40031" sha1="55uri5c2rclt29i3dg1334tyjdv8fgs" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Abul Ala Maududi}}
{{Infobox philosopher 
| region           = [[Islamic philosophy|ഇസ്‌ലാമികതത്ത്വചിന്ത]]
| era              = ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്
|image = 
| image_size       = 
| birth_date       = {{Birth date|1903|09|25|df=yes}}
| birth_place      = [[Aurangabad, Maharashtra|ഔറംഗാബാദ്]], [[Hyderabad State|ഹൈദരാബാദ്]] (ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]])
| death_date       = {{Death date and age|1979|09|22|1903|09|25|df=yes}}
| death_place      = [[Buffalo, New York|ബഫലോ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]], [[United States of America|യു.എസ്.]]
| Era              = [[Modern philosophy|ആധുനികതത്ത്വശാസ്ത്രം]]
| school_tradition = [[Sunni Islam|സുന്നി]]
| main_interests   = തഫ്സീർ, [[ഹദീഥ്]], [[ഫിഖ്‌ഹ്]], രാഷ്ട്രീയം
| influences       =  &lt;small&gt;[[Shah Waliullah|ഷാ വാലിയുള്ള]]&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;, [[Ibn Taymiyya|ഇബ്നു തൈമിയ്യ]], [[Ibn al-Qayyim|ഇബ്നു അൽ-ഖായ്യിം]], [[Hassan al-Banna|ഹസ്സൻ അൽ-ബന്ന]]&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;, [[Allama Iqbal|അല്ലാമ ഇഖ്ബാൽ]]&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;, [[Maulana Muhammad Ali Jauhar|മൗലാന മുഹമ്മദ് അലി ജൗഹർ]]&lt;/small&gt; 
| influenced       =  &lt;small&gt;[[സയ്യിദ് ഖുതുബ്]]&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ruthven|first1=Malise|last2=Nanji|first2=Azim|title=Historical Atlas of Islam|publisher=Harvard University Press|isbn=0-674-01385-9|pages=194, 195|url=https://books.google.com.sa/books?id=wT1xGHPyMA8C&amp;lpg=PP1&amp;dq=Historical%20Atlas%20of%20Islam&amp;pg=PA194#v=onepage&amp;q=Abu%20al-Ala%20al-Maududi&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;, [[ഖുർറം മുറാദ്]]&lt;/small&gt;
| notable_ideas    = [[ഹുകൂമത്തെ ഇലാഹി]], [[ദൈവിക ജനാധിപത്യം]]&lt;ref name=&quot;PLJ167&quot;&gt;{{cite book |last1=Panicker |first1=P L John |title=Gandhian approach to communalism in contemporary India |page=167 |url=https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/7178/11/11_chapter%204.pdf#page=17 |accessdate=6 നവംബർ 2019}}&lt;/ref&gt;
}}
[[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ]] പ്രമുഖനായ ഇസ്‌ലാമികചിന്തകനും എഴുത്തുകാരനുമായിരുന്നു '''അബുൽ അ‌അ്‌ലാ മൗദൂദി'''&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;&gt;{{cite book |title=The Encyclopaedia of Islam |publisher=E.J Brill |page=872 |url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n898/mode/1up |accessdate=3 ഒക്ടോബർ 2019}}&lt;/ref&gt; ([[സെപ്റ്റംബർ 25]], [[1903]] - [[സെപ്റ്റംബർ 22]], [[1979]]). 1941-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമിയുടെ]] സ്ഥാപകനും ആദ്യത്തെ അമീറുമാണ് അദ്ദേഹം. നിരവധി [[പുസ്തകം|ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] രചിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ രചന [[തഫ്ഹീമുൽ ഖുർആൻ]] ആണ്. അവിഭക്ത ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ച ഇദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യാവിഭജനം|ഇന്ത്യാവിഭജനാനന്തരം]] [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിലായിരുന്നു]] ജീവിച്ചിരുന്നത്.

== ജീവചരിത്രം ==
{| class=&quot;wikitable collapsible&quot; width=&quot;25%&quot; style=&quot;float:right; clear:right; border:1px solid #ddd; margin:0 0 1em 1em; padding:0 0 1em 1em; vertical-align:right; font-size:80%;&quot;
!colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|&lt;big&gt;ജീവിതരേഖ&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1903
|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഔറംഗാബാദിൽ ജനനം
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1918
|'''ബിജ്നൂർ''' പത്രത്തിൽ പത്രപ്രവർത്തകനായി ജോലി നേടി.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1920
|താജ് ദിനപത്രത്തിന്റെ പത്രാധിപരാകുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1921
|മുസ്‌ലിം ദിനപത്രത്തിലേക്ക് മാറുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1925
|അൽ ജമീഅ് പത്രത്തിൽ.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1927
|അൽ ജിഹാദു ഫിൽ ഇസ്‌ലാം രചിക്കുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1933
|ഹൈദരാബാദിൽ നിന്ന് തർജുമാനുൽ ഖുർആൻ പ്രസിദ്ധീകരണമാരംഭിക്കുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1937
|ലാഹോറിൽ വെച്ച് [[മുഹമ്മദ് ഇഖ്‌ബാൽ|മുഹമ്മദ് ഇഖ്‌ബാലിനെ]] പരിചയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Azam, K.M., ''Hayat-e-Sadeed: Bani-e-Dar ul Islam Chaudhry Niaz Ali Khan (A Righteous Life: Founder of Dar ul Islam Chaudhry Niaz Ali Khan)'', Lahore: Nashriyat, 2010 (583 pp., Urdu) [ISBN 978-969-8983-58-1]&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1938
|പഠാൻകോട്ടിൽ '''ദാറുൽ ഇസ്‌ലാം''' എന്ന സ്ഥാപനം രൂപീകരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1941
|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി രൂപീകരണം. ആദ്യ അമീർ.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1942
|'''തഫ്ഹീമുൽ ഖുർആൻ''' രചന ആരംഭിക്കുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1947
|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി ആസ്ഥാനം [[ലാഹോർ|ലാഹോറിലേക്ക്]] മാറ്റുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1948
|ഭരണഘടനാ പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിക്കുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1948
|[[കശ്മീർ|കശ്മീരിൽ]] പാകിസ്താൻ നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്തിനെതിരെ ഫത്‌വ. അതിന്റെ പേരിൽ ജയിൽ ശിക്ഷ.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1950
|ജയിൽ മോചിതനാകുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1953
|'''ഖാദിയാനി മസ്അല''' എന്ന ലഘുലേഖയുടെ പേരിൽ വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രതിഷേധത്തെ തുടർന്ന് ആജീവനാന്ത തടവായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;bookrags.com&quot;&gt;[http://www.bookrags.com/Sayyid_Abul_Ala_Maududi Encyclopedia of World Biography© on Abul A'la Mawdudi]&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1958
|ജനറൽ അയ്യൂബ് ഖാൻ ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമിയെ നിരോധിക്കുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1972
|തഫ്ഹീമുൽ ഖുർആൻ രചന പൂർത്തിയായി.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1972
|ജമാഅത്ത് നേതൃത്വത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവാകുന്നു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1978
|സീറത്തെ സർവറെ ആലം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
|-
|align=&quot;right&quot;&gt;|1979
|അമേരിക്കയിൽ വെച്ച് അന്ത്യം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.karachijamaat.org/webpages/Founder.asp |title=Syed Moudoodi biography at a glance |access-date=2013-01-07 |archive-date=2007-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070914115357/http://www.karachijamaat.org/webpages/Founder.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ലാഹോറിലെ ഇച്റയിൽ ഖബറടക്കം.
|}

1903 സെപ്റ്റംബർ 25ന്‌ പഴയ [[ഹൈദരാബാദ്]]‌ സംസ്ഥാനത്തെ [[ഔറംഗാബാദ്|ഔറംഗാബാദിൽ]] ജനിച്ചു. [[സൂഫി]] പാരമ്പര്യമുള്ള&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt; സയ്യിദ് കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്&lt;ref&gt;{{cite book|title=എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഇസ്‌ലാം-വാള്യം 10|url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/10.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BearBianBosDonHein.etc.UndPatIUA.v10.T-U.Leid.EJBrill.2000.#page/n354/mode/1up|last=|first=|page=336|publisher=|year=2000|quote=}}&lt;/ref&gt;. പിതാവ് അഹ്മദ് ഹസൻ മതഭക്തനായ ഒരു [[വക്കീൽ]] ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂന്ന് ആൺമക്കളിൽ ഇളയവനായിരുന്നു അബുൽ അ‌അ്‌ലാ. മാതാവ് റുഖിയ്യാ ബീഗം.
=== വിദ്യാഭ്യാസം ===
വീട്ടിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം നേടിയ&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt; ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ  പരമ്പരാഗത ഇസ്ലാമികവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി മദ്രസ ഫുർഖാനിയ്യയിൽ ചേർത്തു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thafheem.net/article/6|title=സയ്യിദ് അബുൽ അഅ്‌ലാ മൗദൂദി|access-date=|last=|first=|date=|website=http://thafheem.net|publisher=}}&lt;/ref&gt;. സെക്കണ്ടറി വിദ്യാഭ്യാസം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം [[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദിലെ]] ദാറുൽ ഉലൂമിൽ ഉപരിപഠനത്തിന്‌ ചേർന്നു. പിതാവിന്റെ രോഗവും മരണവും മൂലം ഔപചാരികപഠനം മുടങ്ങി. എന്നാൽ 20 വയസ്സ്‌ തികയുന്നതിന്‌ മുമ്പ്‌ തന്നെ മാതൃഭാഷയായ [[ഉർദു]]വിന്‌ പുറമേ [[പേർഷ്യൻ]], [[ഇംഗ്ലീഷ്‌]], [[അറബി]] ഭാഷകൾ അദ്ദേഹം വശമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought (collective)|last=Irfan Ahmed|first=|publisher=Princeton University Press|year=2013|isbn=|location=|pages=333}}&lt;/ref&gt; വിവിധ വിഷയങ്ങൾ വിശദമായി പഠിക്കാൻ ഇത് അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു.

=== പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ ===
ഔപചാരിക പഠനം മുടങ്ങിയ മൗദൂദി പത്രപ്രവർത്തനത്തിലേക്ക്‌ തിരിഞ്ഞു. 1918-ൽ [[ബിജ്നൂർ|ബിജ്നൂരിലെ]] അൽമദീന പത്രാധിപസമിതിയിൽ അംഗമായി. 1920-ൽ പതിനേഴാം വയസ്സിൽ [[ജബൽ‌പൂർ|ജബൽപൂരിൽ]] നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന താജിന്റെ പത്രാധിപരായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mideastweb.org/Middle-East-Encyclopedia/abul-ala-maududi.htm|title=Abul Ala Maududi|access-date=|last=|first=|date=|website=Encyclopedia of the Middle East|publisher=mideastweb.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1920-ൽ ഡെൽഹിയിലെത്തി [[ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമായെ ഹിന്ദ്|ജംഇയ്യത്തെ ഉലമായെ ഹിന്ദിന്റെ]] മുസ്‌ലിം പത്രത്തിന്റേയും (1921 മുതൽ 1923 വരെ) അൽജംഇയ്യത്തിന്റേയും&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt; (1925-28) പത്രാധിപരായി ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mideastweb.org/Middle-East-Encyclopedia/abul-ala-maududi.htm|title=Abul Ala Maududi|access-date=|last=|first=|date=|website=http://mideastweb.org/|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ===
1920-കളോടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലും മൗദൂദി താൽപര്യം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഭരണത്തിനെതിരായി രംഗത്ത്‌ വന്ന [[തഹ്‌രീകേ ഹിജ്‌റ|തഹ്‌രീകെ ഹിജ്‌റയിലും]] [[ഖിലാഫത്ത്‌ പ്രസ്ഥാനം|ഖിലാഫത്ത്‌ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] ചേർന്നു പ്രവർത്തിച്ചു&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt;. പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യവും പരിപാടിയും യാഥാർഥ്യാധിഷ്ഠിതമല്ലെന്നും ആസൂത്രിതമല്ലെന്നും അഭിപ്രായപ്പെട്ട് അവയോടുള്ള ബന്ധം വേർപ്പെടുത്തുകയും പഠനത്തിലും പത്രപ്രവർത്തനത്തിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. 
=== രചനകളും  സംഘടനാപ്രവർത്തനവും ===
1920 മുതൽ 1928 വരേ 4 വ്യത്യസ്ത പുസ്തകങ്ങൾ മൗദൂദി വിവർത്തനം ചെയ്തു{{തെളിവ്}}. ഒന്ന് [[അറബി]]യിൽ നിന്നും ബാക്കിയുള്ളവ ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്നും. ആദ്യത്തെ ഗ്രന്ഥമായ [[ജിഹാദ്‌]] ([[അൽജിഹാദു ഫിൽ ഇസ്‌ലാം]]) 1927-ൽ അൽജംഇയ്യത്തിൽ പരമ്പരയായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt;. 1930-ൽ അത്‌ പുസ്തകരൂപത്തിൽ പുറത്ത്‌ വന്നു. 

1928-ൽ അൽജംഇയ്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം മൗദൂദി ഹൈദറാബാദിലേക്ക്‌ തിരിച്ചു പോയി ഗവേഷണത്തിലും എഴുത്തിലും മുഴുകി&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt;. 1933-ൽ&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt; സ്വന്തം പത്രാധിപത്യത്തിൽ [[തർജുമാനുൽ ഖുർആൻ]] മാസിക ആരംഭിച്ചു. അന്നു മുതൽ തന്റെ ആശയങ്ങളും ചിന്തകളും പ്രകാശിപ്പിക്കാനുള്ള മുഖ്യ മാധ്യമമായി അത്‌ മാറി. മുപ്പതുകളുടെ മധ്യത്തിൽ ഇന്ത്യൻ മുസ്‌ലിംകൾ നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന മുഖ്യ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച്‌ അദ്ദേഹം എഴുതാൻ തുടങ്ങി{{cn}}. 

പിന്നീട്‌ [[മുഹമ്മദ് ഇഖ്ബാൽ|അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലിന്റെ]] ക്ഷണപ്രകാരം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.brownpundits.com/2018/11/16/maududi-and-iqbal-a-brief-history/|title=Maududi and Iqbal: A 2018/11/16|website=www.brownpundits.com|publisher=}}&lt;/ref&gt; ഹൈദറാബാദ്‌ വിട്ട്‌ പഞ്ചാബിലെ [[പഠാൻകോട്ട്‌]] ജില്ലയിൽ താമസമാക്കിയ മൗദൂദി അവിടെ [[ദാറുൽ ഇസ്‌ലാം]] എന്ന പേരിൽ ഒരു അക്കാദമിക ഗവേഷണ സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. അല്ലാമാ ഇഖ്‌ബാലിനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഇസ്‌ലാമികചിന്തയുടെ പുനർനിർമ്മാണം യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുകയും ഇസ്‌ലാമിക വിഷയങ്ങളിൽ കഴിവുറ്റ പണ്ഢിതരെ വാർത്തെടുക്കുകയുമായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമി സ്ഥാപനകനാണ് മൌദൂദി.

=== ജമഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി ===
{{പ്രലേ|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി}}
1940-കളോടെ സമഗ്രമായ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്‌ രൂപം നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ച്‌ മൗലാനാ മൗദൂദി ഗൗരവപൂർവം ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം 1941&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt; ഓഗസ്റ്റ്‌ 26-ന്‌ [[ലാഹോർ|ലാഹോറിൽ]] വിളിച്ചു ചേർത്ത നാട്ടിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 72 പേർ പങ്കെടുത്ത യോഗത്തിൽ വെച്ച്‌ [[ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമിക്ക്]] രൂപം നൽകി. ആദ്യത്തെ അമീർ (പ്രസിഡണ്ട്‌) ആയി തെരെഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം 1972-ൽ&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt; ആരോഗ്യകാരണങ്ങളാൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഒഴിയുന്നത്‌ വരേ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.

=== പാകിസ്താനിൽ ===
[[ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം|സ്വാതന്ത്യസമരകാലത്ത്]] സാമുദായികതയെ ശക്തമായി നിരാകരിച്ച&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cabaltimes.com/2015/06/24/partition/|title=Maududi’s Warnings to the Muslim Community on the Impending Partition; April 1947|access-date=|last=|first=|date=|website=www.cabaltimes.com|publisher=www.cabaltimes.com}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ഇന്ത്യാവിഭജനത്തെ ശക്തമായി എതിർത്തു. പകരം വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളുടെ കോൺഫെഡറേഷൻ&lt;ref name=&quot;MZF73&quot;&gt;{{cite book |last1=MOHD.ZAKIRULLAH FIRDAUSI |title=Political Ideology of Abul Ala Maududi |page=73 |url=https://books.google.com.sa/books?id=tzF8BwAAQBAJ&amp;pg=PA73#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=7 നവംബർ 2019}}&lt;/ref&gt; എന്നതായിരുന്നു മൗദൂദിയുടെ സങ്കല്പം&lt;ref name=&quot;MZF99&quot;&gt;{{cite book |last1=MOHD.ZAKIRULLAH FIRDAUSI |title=Political Ideology of Abul Ala Maududi |page=99 |url=https://books.google.com.sa/books?id=tzF8BwAAQBAJ&amp;pg=PA99#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=7 നവംബർ 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prabodhanam.net/html/50_annual_spl/21.pdf മൗദൂദിയും വിഭജനവും]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പ്രബോധനം|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി അമ്പതാം വാർഷികപതിപ്പ്‌|1992&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.milligazette.com/Archives/2005/01-15Jan05-Print-Edition/011501200554.htm മൗദൂദിയും ഇന്ത്യൻ മുസ്‌ലിംകളും]&lt;/ref&gt;. [[ഇന്ത്യാവിഭജനം]] ഒരു യാഥാർഥ്യമായതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പാകിസ്താനിലേക്ക് പോവുകയായിരുന്നു. മുസ്‌ലിംകൾക്കായി കേവല ദേശരാഷ്ട്രങ്ങൾ എന്നതിന് പകരം ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വങ്ങൾ പിന്തുടരുന്ന ഇസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രസ്ഥാപനം എന്ന സങ്കല്പമായിരുന്നു അദ്ദേഹം പുലർത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;http://mideastweb.org/Middle-East-Encyclopedia/abul-ala-maududi.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 
1947 ആഗസ്റ്റിൽ പാകിസ്താനിൽ താമസമാക്കിയ മൗദൂദി അവിടെ ഒരു ഇസ്‌ലാമികഭരണഘടനക്കായി പരിശ്രമിച്ചു&lt;ref name=&quot;DI6-872&quot;/&gt;. ഭരണാധികാരികൾ കടുത്ത നടപടികളോടെ അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ടു. പല തവണ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ്‌ ചെയ്ത്‌ ജയിലിലടച്ചു&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;. 1953-ൽ [[ഖാദിയാനീ]] പ്രശ്‌നത്തെക്കുറിച്ച്‌ ഒരു ലഘുലേഖ എഴുതിയതിന്റെ പേരിൽ രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ചുമത്തി പട്ടാളകോടതി മൗദൂദിക്ക്‌ വധശിക്ഷ വിധിച്ചു&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;&gt;{{cite book |title=The Encyclopaedia of Islam |publisher=E.J Brill |page=872 |url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n899/mode/1up |accessdate=3 ഒക്ടോബർ 2019}}&lt;/ref&gt;. മാപ്പപേക്ഷ നൽകി കുറ്റവിമുക്തവാൻ അവസരം ലഭിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം തന്റെ നിലപാടിൽ ഉറച്ച്‌ നിൽക്കുകയാണുണ്ടായത്‌&lt;ref name=&quot;MZF106&quot;/&gt;. ഒടുവിൽ പാകിസ്താനകത്തും ലോകത്തിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളിലും ഉണ്ടായ എതിർപ്പിനെത്തുടർന്ന് വധശിക്ഷ ജീവപര്യന്തം തടവായി ചുരുക്കാനും പിന്നീട്‌ അതു തന്നെ റദ്ദാക്കാനും&lt;ref name=&quot;MZF106&quot;&gt;{{cite book |last1=MOHD.ZAKIRULLAH FIRDAUSI |title=Political Ideology of Abul Ala Maududi |page=106 |url=https://books.google.com.sa/books?id=tzF8BwAAQBAJ&amp;pg=PA106#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=7 നവംബർ 2019}}&lt;/ref&gt; ഭരണകൂടം നിർബന്ധിതമായി.
കശ്മീരിലെ പാക് നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്തിനെ എതിർത്തതിന്റെ പേരിലും അദ്ദേഹം വിചാരണ നേരിടേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;MZF106&quot;/&gt;. നുഴഞ്ഞുകയറ്റം ഒരിക്കലും ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതല്ല എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്&lt;ref name=&quot;MZF106&quot;/&gt;.

=== അന്ത്യം ===
നേരത്തേയുണ്ടായിരുന്ന [[വൃക്കരോഗം]] 1979 ഏപ്രിലിൽ വർദ്ധിക്കുകയും ഹൃദയസംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കടിപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ചികിത്സക്കായി അദ്ദേഹത്തെ അമേരിക്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ശസ്ത്രക്രിയയെത്തുടർന്ന് 1979 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞു&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;. 76 വയസ്സായിരുന്നു. മൃതദേഹം പിന്നീട് പാകിസ്താനിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് ലാഹോറിലെ വീട്ടുവളപ്പിൽ സംസ്കരിച്ചു.

== സംഭാവനകൾ ==
മൗലാന മൗദൂദി 138-ലേറെ&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt; പുസ്തകങ്ങളും ലഘുലേഖകളും എഴുതി. ഖുർആൻ വ്യാഖ്യാനം, ഹദീസ്‌, നിയമം, തത്ത്വചിന്ത, ചരിത്രം, രാഷ്ട്രമീമാംസ എന്നിവയിലെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്‌ രചനകളുണ്ട്‌&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;. രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരികവും ദൈവശാസ്ത്രപരവുമായ വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ അദ്ദേഹം ചർച്ച ചെയ്യുകയും ഇസ്‌ലാമികാധ്യാപനങ്ങളുമായി അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. [[തഫ്‌ഹീമുൽ ഖുർആൻ]] എന്ന ഖുർആൻ വ്യാഖ്യാന ഗ്രന്ഥമാണ്‌ മൗദൂദിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയ രചന. 31 വർഷം കൊണ്ടാണ്‌ അതിന്റെ രചന അദ്ദേഹം പൂർത്തിയാക്കിയത്&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thafheem.net/Samapanam.html തഫ്ഹീമുൽ ഖുർആൻ, സമാപന കുറിപ്പ്]&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ ഇംഗ്ലീഷ്‌, പേർഷ്യൻ, അറബി, ഹിന്ദി, ഫ്രഞ്ച്‌, ജർമൻ, സാഹിലീ, തമിഴ്‌, മലയാളം, ബംഗാളി തുടങ്ങിയ എഴുപതിലേറെ ഭാഷകളിലേക്ക്‌ വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;[http://www.prabodhanam.net/html/50_annual_spl/26.pdf ജമാഅത്ത് സാഹിത്യം ലോകഭാഷകളിൽ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}|പ്രബോധനം|ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി അമ്പതാം വാർഷികപതിപ്പ്‌|1992&lt;/ref&gt;.
=== മലയാളത്തിൽ ===
മൗലാന മൗദൂദിയുടെ ഒട്ടനേകം ഗ്രന്ഥങ്ങൾ മലയാളത്തിലും ലഭ്യമാണ്. [[ഇസ്‌ലാമിക് പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസ്]] (ഐ.പി.എച്ച്) ആണ് പ്രസാധകർ.
{{Div col|cols=3}}
* ഇസ്‌ലാം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.islampadanam.com/ebooks/ISLAM.pdf |title=ഇസ്‌ലാം |access-date=2013-01-07 |archive-date=2012-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105225259/http://www.islampadanam.com/ebooks/ISLAM.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ഇസ്‌ലാം മതം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.islampadanam.com/ebooks/Islam%20Matham.pdf |title=ഇസ്‌ലാം മതം |access-date=2013-01-07 |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611190909/http://www.islampadanam.com/ebooks/Islam%20Matham.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* സത്യസാക്‌ഷ്യം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.islampadanam.com/ebooks/sathyasakshyam.pdf |title=സത്യസാക്‌ഷ്യം |access-date=2013-01-07 |archive-date=2012-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105232258/http://www.islampadanam.com/ebooks/sathyasakshyam.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* മരണാനന്തര ജീവിതം&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.islampadanam.com/ebooks/Marananantharam.pdf |title=മരണാനന്തര ജീവിതം |access-date=2013-01-07 |archive-date=2012-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618225314/http://www.islampadanam.com/ebooks/Marananantharam.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ഇസ്‌ലാമിക സംസ്കാരം: മൂലശിലകൾ
* ഇസ്‌ലാമിൻറെ രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തം
* ഇസ്‌ലാം ആധുനികയുഗത്തിൽ
* ഇസ്‌ലാമും ജാഹിലിയ്യത്തും
* ഇസ്‌ലാമിൻറെ ജീവിതവ്യവസ്ഥ
* ഇസ്‌ലാമിൻറെ സന്ദേശം
* സദാചാരം ഇസ്‌ലാമിൽ
* ജിഹാദ്
* ഖിലാഫത്തും രാജവാഴ്ചയും
* മതേതരത്വം, ജനാധിപത്യം, ദേശീയത്വം: ഒരു താത്വിക വിശകലനം
* മനുഷ്യൻറെ മൗലികാവകാശങ്ങൾ
* രക്ഷാസരണി
* [[തഫ്‌ഹീമുൽ ഖുർ‌ആൻ]] (ഖുർ‌ആൻ വ്യാഖ്യാനം)
* ഖുർ‌ആൻ പഠനത്തിന് ഒരു മുഖവുര&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.islampadanam.com/ebooks/quran%20padanathin%20oru%20mukavura.pdf |title=ഖുർ‌ആൻ പഠനത്തിന് ഒരു മുഖവുര |access-date=2013-01-07 |archive-date=2012-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710072801/http://www.islampadanam.com/ebooks/quran%20padanathin%20oru%20mukavura.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[ഇലാഹ്, റബ്ബ്, ഇബാദത്ത്, ദീൻ: ഖുർ‌ആനിലെ നാലു സാങ്കേതിക ശബ്‌ദങ്ങൾ]]
* പ്രസ്ഥാനവും പ്രവർ‌ത്തകരും
* ഇസ്‌ലാമിക പ്രവർ‌ത്തകരുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ
* സുന്നത്തിൻറെ പ്രാമാണികത&lt;ref name=&quot;SHP150&quot;&gt;{{cite book |last1=P. Sakkeer Hussain |title=Development of islamic studies in Kerala during 18th century to 20th century |page=150 |url=https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/60798/11/11_chapter%204.pdf#page=32 |accessdate=2 നവംബർ 2019 |archive-date=2020-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719082010/https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/60798/11/11_chapter%204.pdf#page=32 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ഹറമിൻറെ സന്ദേശം
* ഖുതുബാത്ത്
* ഇസ്‌ലാം മതം
{{Div col end}}

== അംഗീകാര‌ങ്ങൾ ==
1962 [[റാബിത്വത്തുൽ ആലമിൽ ഇസ്‌ലാമി|റാബിത്വത്തുൽ ആലമിൽ ഇസ്‌ലാമിയുടെ]] സ്ഥാപകസമിതിയിൽ അംഗമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;. സഊദി അറേബ്യ ഭരണകൂടം [[ഫൈസൽ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ്|ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ]] പേരിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ ഇസ്‌ലാമിക സേവനത്തിനുള്ള പ്രഥമ [[ഫൈസൽ അന്താരാഷ്ട്ര അവാർ‌ഡ്]] സമ്മാനിച്ചത് (1979) സയ്യിദ് അബുൽ അ‌അ്‌ലാ മൗദൂദിക്കായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kfip.org/sayyid-abul-alaa-al-mowdoodi/ |title=കിംഗ് ഫൈസൽ അവാർഡ് 1979 |access-date=2014-11-05 |archive-date=2014-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428035012/http://kfip.org/sayyid-abul-alaa-al-mowdoodi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. റോഡുകൾക്കും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://worldnewsinsiders.wordpress.com/2013/03/21/syed-abu-al-ala-al-maududi-street-in-jeddah/|title=Syed Abu Al Ala Al Maududi Street in Jeddah|access-date=|last=|first=|date=|website=worldnewsinsiders|publisher=}}&lt;/ref&gt; സ്‌കൂളുകൾക്കും സൗദി ഗവൺമെന്റ് മൗദൂദിയുടെ പേര് നൽകി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://2gis.ae/dubai/geo/13933647002924728|title=Abul Ala Maududi Street|access-date=|last=|first=|date=|website=Google Maps|publisher=Google}}&lt;/ref&gt; മദീന യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സിലബസ് രൂപീകരണത്തിൽ പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നു&lt;ref name=&quot;DI6-873&quot;/&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ==
ഇസ്‌ലാമിക തീവ്രവാദത്തിന്റെ നേതാക്കൾ പലപ്പോഴും മൗദൂദിയുടെ വാക്കുകളെയും ഉപയോഗപ്പെടുത്താറുണ്ട്&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/sep/09/isis-jihadi-shaped-by-modern-western-philosophy] The Guardian online edition&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ ഇസ്‌ലാമിക പ്രവർത്തനത്തിൽ സായുധപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സ്ഥാനമില്ലെന്നായിരുന്നു മൗദൂദി വാദിച്ചത് എന്ന് വിമർശകനായ [[സിയാവുദ്ദീൻ സർദാർ]] പറയുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;സിയാവുദ്ദീൻ സർദാർ (Desperately Seeking Paradise, P. 29-31)&lt;/ref&gt; ജനാധിപത്യം&lt;ref&gt;മതേതരത്വം ദേശീയത്വം ജനാധിപത്യം , അബുൽ അഅ്ലാ മൗദൂദി Page 25-26,  12thEdition January2017, Islamic Publishing House, Kozhikkode, Kerala&lt;/ref&gt;, ഇസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രത്തിലെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ-അവരുടെ പൗരത്വം&lt;ref&gt;Nizami, Z.A., Jamaat-e-Islami: Spearhead of Separatism, Ministry of Information &amp; Broadcasting, Government of India, New Delhi, 1975 Page 7 [https://frontline.thehindu.com/cover-story/what-is-hindu-rashtra/article9748316.ece]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Apostate/&gt;, മതരാഷ്ട്രവാദം&lt;ref&gt;Abdul Alaa Maudoodi in Haqiqat-i-Jihad, page 64, Taj Company Ltd, Lahore, Pakistan 1964&lt;/ref&gt;, മതപരിത്യാഗം&lt;ref name=Apostate&gt;Punishment to Apostate under Islamic Law (1981), Sayyid Abul A’la Maududi, Page 74-75, September2012 Edition, Markazi Maktaba Islami Publishers, New Delhi.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Murtad ki Saza Islami Qanun Mein (1981), Sayyid Abul A’la Maududi, page 32, Lahore Islamic Publications Ltd, 8th edition.&lt;/ref&gt;, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ&lt;ref&gt;Purdah and the Status of Woman in Islam , Sayyid Abul A’la Maududi, Page 156, February2013 Edition, Markazi Maktaba Islami Publishers, New Delhi.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Purdah and the Status of Woman in Islam , Sayyid Abul A’la Maududi, Page 151-153, February2013 Edition, Markazi Maktaba Islami Publishers, New Delhi.&lt;/ref&gt; തുടങ്ങിയവയിൽ മൗദൂദിയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ പ്രതിലോമകരമാണെന്ന് വിമർശകർ വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;Choueiri, p.111, quoted in Ruthven, p.70&lt;/ref&gt;. മൗദൂദിയുടെ ഖാദിയാനി മസ്അല എന്ന ലഘുലേഖ [[അഹമദീയ|അഹമദീയാ]] വിരുദ്ധ കലാപത്തിന് ശക്തി പകർന്നു എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/ji.htm&lt;/ref&gt;. [[ആർ.എസ്.എസ്|ആർ.എസ്.എസിന്റെ]] ആചാര്യനായ [[മാധവ സദാശിവ ഗോൾവൽക്കർ|ഗോൾവൽക്കറുടെ]] മുസ്‌ലിം പതിപ്പാണ് മൗദൂദി എന്ന് ഇടതുപക്ഷ വിമർശകർ പരാമർശിക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt; [https://frontline.thehindu.com/cover-story/what-is-hindu-rashtra/article9748316.ece] What is Hindu Rashtra? Frontline&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://www.doolnews.com/m-swaraj-mla-speech-at-kerala-legislative-assembly777.html] M Swaraj's Speech in Kerala Legislative Assembly on Dec 31, 2019&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|3}}
* അബുൽ അ‌അ്‌ല, [[ടി. മുഹമ്മദ്]], ഇസ്‌ലാമിക് പബ്ലിഷിങ് ഹൗസ്, കോഴിക്കോട്.
* ഇസ്‌ലാമിൻറെ ലോകം, [[പ്രബോധനം]] വിശേഷാൽപതിപ്പ്.
* വിമർശിക്കപ്പടുന്ന മൗദൂദി- [[ഐ.പി.എച്ച്]]

== അധികവായനക്ക് ==
*[http://www.prabodhanam.net/oldissues/html/50_annual_spl/5.pdf മൗലാനാ മൗദൂദി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518154847/https://www.prabodhanam.net/oldissues/html/50_annual_spl/5.pdf |date=2021-05-18 }}
*[http://www.prabodhanam.net/oldissues/html/50_annual_spl/21.pdf മൗദൂദിയും വിഭജനവും]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


{{Islamism}}
{{Islamic Theology}}
[[വർഗ്ഗം:1903-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1979-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 22-ന് മരിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:മുസ്ലീം മത നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമിസ്റ്റുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഖുർ‌ആൻ വിവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമി നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫൈസൽ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>55uri5c2rclt29i3dg1334tyjdv8fgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10119</id>
    <revision>
      <id>4618873</id>
      <parentid>4613963</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28788-41</username>
        <id>217629</id>
      </contributor>
      <origin>4618873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139135" sha1="pabhyyg06cgd3i7o5k8573qgsrevxcd" xml:space="preserve"> {{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
{{Hdeity infobox| &lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;   
| 
| Image = Kali.jpg
| Caption = ഭദ്രകാളി
| Name = ഭദ്രകാളി, മഹാകാളി, ചാമുണ്ഡ, ആദിശക്തി കാളി, കാലരാത്രി, ദശ മഹാവിദ്യ, ഭുവനേശ്വരി
| Devanagari = काली   
| Sanskrit_Transliteration = Kālī   
| Pali_Transliteration =    
| Tamil_script =    
| Affiliation = &lt;nowiki&gt;ആദിപരാശക്തി, &lt;/nowiki&gt;[[ഭുവനേശ്വരി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവതി]], [[ചണ്ഡിക]], [[ചാമുണ്ഡി]], [[സപ്തമാതാക്കൾ]], [[വാരാഹി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]]
| Abode = ശ്മശാനം, രണഭൂമി     
| Weapon = വാൾ, ത്രിശൂലം  
| Mount = സിംഹം (ഭദ്രകാളി- വേതാളം, കാലരാത്രി - കഴുത)
| Planet = ചൊവ്വ, പക്ഷബലമില്ലാത്ത ചന്ദ്രൻ, കേതു, ശനി 
}} 

ആദിമകാലങ്ങളിൽ മാതൃദായക്കാരായ പുരാതന  [[ദ്രാവിഡർ|ദ്രാവിഡ ഗോത്രങ്ങളുടെയും]] പിന്നീട് ശാക്തേയരുടെയും കാലക്രമേണ [[ഹിന്ദു|ഹൈന്ദവരുടേയും]] ആരാധനാ മൂർത്തിയായിത്തീർന്ന ഭഗവതിയാണ്‌ '''മഹാകാളി അഥവാ ഭദ്രകാളി അല്ലെങ്കിൽ ആദിശക്തി കാളി (അതുമല്ലെങ്കിൽ കാലരാത്രി)''' {{തെളിവ്|7-ഫെബ്രവരി-2008}}. ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭദ്രാഭഗവതി ചുരുക്കത്തിൽ ഭഗവതി എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു.  [[ചാമുണ്ഡി]] അല്ലെങ്കിൽ ചാമുണ്ഡേശ്വരി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത് ഇതേ ഭഗവതി തന്നെ.  

ശാക്തേയ മതത്തിലും, കൗള മാർഗത്തിലും  ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവവും കാളി തന്നെ. സംഹാരം, ശക്തി, വിജയം, സുരക്ഷ, ഐശ്വര്യം, വിദ്യ, ഭയമോചനം, ദുഷ്ടരിൽ നിന്നും രക്ഷ, ദുഃഖ വിമുക്തി, രോഗമുക്തി, കുടുംബത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ ദൈവമായി ഭദ്രകാളിയെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

കേരളീയരുടെ കുലദൈവം ഭദ്രകാളി എന്ന ഭഗവതിയാണ്. കേരളത്തിൽ ഏതാണ്ട് എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ചെറുതും വലുതുമായ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും കാണാം. ദേശ ദൈവം, കുല ദൈവം, കുടുംബ ദൈവം (ധർമ്മ ദൈവം), ഇഷ്ട ദൈവം തുടങ്ങിയ പല ഭാവങ്ങളിൽ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. വീടുകളുടെ മുകൾ ഭാഗത്ത്‌ മച്ചകത്തമ്മ എന്ന പേരിലും, ശാക്തേയ പീഠത്തിലും, പൂജാമുറിയിലും കാവുകളിലും മറ്റും ഭദ്രകാളി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയും പ്രകൃതിയുമായ  ആദിപരാശക്തിയാണ് ഭദ്രകാളി   എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കാളി സംഹാരമൂർത്തിയാണ്.  ഭഗവതിയുടെ മംഗളകരവും ഐശ്വര്യകരവുമായ ഭാവമാണ് ഭദ്രകാളി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ശാക്തേയ പാരമ്പര്യമുള്ള ഇടങ്ങളിൽ എല്ലാം ഭഗവതിയുടെ ആരാധന കാണാം.  &quot;ഭദ്രം എന്നാൽ  മംഗളമായ/ ഐശ്വര്യമുള്ള/ സുരക്ഷിതമായ/ നന്മയുള്ള തുടങ്ങിയ അർത്ഥങ്ങൾ കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഭദ്രമായ  കാലത്തെ നല്കുന്നവൾ  (മംഗളകാരിണി, ഐശ്വര്യദായിനി)&quot; എന്നതാണ് ഭദ്രകാളി എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. കാളി എന്നാൽ “കാളുന്നവൾ, കറുത്തവൾ, കാലത്തെ (സമയത്തെ) നിയന്ത്രിക്കുന്നവൾ, കാരുണ്യത്തിന്റെ ഭഗവതി&quot; തുടങ്ങിയ പല രീതിയിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചു കാണാറുണ്ട്. കറുത്ത നിറത്തോടുകൂടിയ ഈ ഭഗവതി കരിങ്കാളി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

[[കുങ്കുമം]] ഭഗവതിയുടെ പ്രസാദമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന വസ്തുവാണ്. മണിദ്വീപം എന്ന ലോകത്ത് വസിക്കുന്ന ഭുവനേശ്വരിയായി ഭദ്രകാളി സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ഭുവനേശ്വരിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായി ഭദ്രകാളിയെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 

പൊതുവേ കാളി അധർമ്മം, അനീതി, തിന്മ തുടങ്ങിയവയെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുകയും രോഗദുരിതങ്ങളെ സുഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഭഗവതി ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഭദ്രകാളി സങ്കല്പം കേരളത്തിലും പ്രബലമാണ്. 

തിന്മയുടെ മേലുള്ള നന്മയുടെ വിജയമാണ് [[പരാശക്തി]]  സങ്കൽപ്പം. സ്ത്രീയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം   എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്നാണ് ശാക്തേയർ  [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയായ]] [[കാളി|കാളിയെ]] ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്. ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിൽ സ്ത്രീക്ക് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം ഇതിന്‌ തെളിവായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്നവർ സ്ത്രീകളെ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. യാതൊരു കാരണവശാലും അവർ സ്ത്രീകളോട് മോശമായി പെരുമാറാൻ പാടില്ല എന്നാണ് ആചാരം. സ്ത്രീകൾ സന്തോഷിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം ഉണ്ടാകുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ആദികാലങ്ങളിൽ ഗോത്ര ജനത കാളിയെ പ്രകൃതി, ഊർവ്വരത, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത എന്നി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കാർഷിക സമൃദ്ധി, യുദ്ധ വിജയം, രോഗമുക്തി, കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം അല്ലെങ്കിൽ സമ്പത്ത്, സന്താനങ്ങളുടെ അഭിവൃദ്ധി, കുലത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, വ്യാപാരത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധി, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്ന രീതി വ്യാപകമായിരുന്നു. 

പുരാതന കാലങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ‘കൊറ്റവൈ‘ എന്ന യുദ്ധദൈവമാണ് ഇന്നത്തെ  [[ദുർഗ്ഗ]], ഭദ്രകാളി സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്ന്‌ ചരിത്രം പറയുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃ ദൈവ ആരാധന വ്യാപകമായിരുന്നു. ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് വളരെ പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. മാതൃദൈവ ആരാധന, പ്രകൃതി ആരാധന സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. ഇത് ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു. ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും  കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഇത്തരം പ്രകൃതി ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. കാടിനെ  കാക്കുന്ന കാവ് പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെയും ജീവ വൈവിദ്ധ്യത്തിന്റെയും ഭാഗമായ കാളി ആരാധനാ സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. പ്രകൃതിയും വികൃതിയും ഭഗവതിയായി സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. 

മറ്റുള്ള ദൈവ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മത്സ്യമാംസാദി നിവേദ്യങ്ങളോട് കൂടിയ പഞ്ചമകാര പൂജ ഭദ്രകാളിക്ക് പ്രധാനമാണ്. ശാക്തേയ പൂജയിലും, കൗള മാർഗത്തിലും ഇത്തരം നിവേദ്യങ്ങൾ നിർബന്ധമാണ് എന്നത് അതിനുള്ള തെളിവാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇവ പകരം മറ്റു പല വസ്തുക്കളും ഉപയോഗിച്ച് കാണുന്നു. മണ്ടയ്ക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിലെ മത്സ്യ പൊങ്കാല, മാടായിക്കാവിലെ കോഴി നിവേദ്യം, ചെട്ടികുളങ്ങരയിലെ കൊഞ്ചും മാങ്ങാ, കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ  കോഴിക്കല്ല് മൂടൽ, കോഴി സമർപ്പണം, കോഴിയും പിടിയും തുടങ്ങിയ ഉദാഹരണം. 

ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നായി മഹാകാളിയെ കണക്കാക്കുന്നു. മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരാണ് മറ്റ് രണ്ട് പേർ. ശൈവർ ഇത് ശ്രീ [[പാർവതി]]യുടെ കറുത്ത രൂപമായി ശൈവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. വേഗം അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നവളും, ഐശ്വര്യദായിനിയും, ആപത്തുകളിൽ  രക്ഷകിയുമാണ് ഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. 

കാളിയുടെ സൗമ്യവും രൗദ്രവുമായ പത്ത് രൂപങ്ങൾ ദശമഹാവിദ്യ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സപ്തമാതാക്കളിൽ പ്രധാനിയായ [[ചാമുണ്ഡി]]യും കാളി തന്നെയാണ്.  

കാവുകൾ മലയാള നാടിൻ്റെ ആരാധന സമ്പ്രദായത്തിൻ്റെ മുഖമുദ്രയാണ്.
കൊടുങ്ങല്ലൂർക്കാവ്, പനയന്നാർക്കാവ്, മാടായിക്കാവ് എന്നിവ പ്രസിദ്ധമാണല്ലോ.
[[കാവ്]] എന്ന പദത്തിന് ചെറിയ കാട്, വൃക്ഷങ്ങളും ചെടികളും ഇടത്തിങ്ങി വളരുന്ന സ്ഥലം എന്നിങ്ങനെ അർത്ഥങ്ങൾ കണക്കാക്കാം. കാവുകളിൽ സാധാരണയായി രാജസിക, താമസിക ഗണങ്ങളിൽ വരുന്ന ദേവതാ സങ്കല്പങ്ങളെ യാണ് ആരാധിക്കുന്നത്. ഇവർ ഉഗ്രമൂർത്തികളും രക്ഷാദേവതകളുമാണ്.
 
കേരളത്തിൽ ഭദ്രകാളിയെ ആദ്യമായി   പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലാണ്. കേരളത്തിലെ 64 ഭഗവതീ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃക്ഷേത്രമായിട്ടാണ് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതീ ക്ഷേത്രത്തെ കണക്കാക്കുന്നത്. ഇവിടെ നിന്ന് ഭഗവതിയെ ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടു പോയി മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്ക് ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന് വരുന്നുവെന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. ഇതുപോലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ മാടായിക്കാവിൽ നിന്നും ഭഗവതിയെ ആവാഹിച്ച് കൊണ്ടുപോയി കുടിയിരുത്തിയ അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്.  

ഭാരതത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാളി ആരാധന നിലവിലുണ്ട്. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ പല പ്രാദേശികമായ പേരുകളിൽ കാളിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ശ്രീകുരുംബ, തമിഴ്നാട്ടിൽ മാരിയമ്മൻ, കർണാടകയിൽ [[ചാമുണ്ഡി]], ബംഗാളിൽ ഭവതാരിണി എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നതും കാളി തന്നെ. പൊതുവേ അവർണ്ണ വിഭാഗങ്ങളും പിന്നോക്ക സമുദായക്കാരുമാണ് ഭദ്രകാളിയെ കൂടുതലായി ആരാധിച്ചു കണ്ടിരുന്നത്. [[നവരാത്രി]]യുടെ ഏഴാം ദിവസം [[കാലരാത്രി]] എന്ന പേരിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നതും കാളി തന്നെ. 

കാളി ഭക്തരുടെ കൂട്ടത്തിൽ കാളിദാസൻ, തെന്നാലി രാമൻ, ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസർ, സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധരായ ഒരു വലിയ നിര തന്നെയുണ്ട്. 

ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിക്കുന്നതിനു പ്രത്യേക നിഷ്ഠയോ നിവേദ്യമോ ആചാരങ്ങളോ ഇല്ലെന്നാണ് സങ്കല്പം. ഭഗവതിപൂജ വൈദീക ആരാധന സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ ഉൾപെടുന്നില്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന കാരണം. ഭക്തർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിൽ പൂജിക്കാവുന്നതാണ്. ജാതിഭേദമില്ലാതെ ആർക്കും ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കാം. അബ്രാഹ്മണർ പൂജ നടത്തുന്ന ധാരാളം ഭദ്രകാളീ ക്ഷേത്രങ്ങളും കുടുംബക്കാവുകളും ഇന്നും കേരളത്തിൽ ഉണ്ട്. ഭക്തർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഭക്ഷണം നിവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കാം എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല തന്നെ ഉത്തമ ഉദാഹരണം. 

പണ്ട് കാലത്ത് വീടുകളിൽ മച്ചകത്ത് 
ഭഗവതിയായും, ഇന്ന് മുകൾ നിലയിലും കുടുംബ ദൈവമായി ഭഗവതിയെ കാണാം. ശാക്തേയ വിധിപ്രകാരം തറവാട്ടിലെ അംഗങ്ങൾ തന്നെ നേരിട്ട് ഭഗവതിയെ പൂജിക്കുന്ന രീതി ഇന്നും വ്യാപകമാണ്. ഈ ഭഗവതിക്ക് അശുദ്ധി ഇല്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIQhzmvmVjsGQAuQd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1667641190/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fKali/RK=2/RS=Li7L2kJU5d489qb1VvNBoC3ZRPM-|title=en.wikipedia.org › wiki › Kali - Wikipedia}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വിശ്വാസം ==
ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം പ്രപഞ്ച നാഥയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയാണ്‌ ഭദ്രകാളി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. മണിദ്വീപനിവാസിനിയായ ഭുവനേശ്വരി തന്നെയാണ് ഭദ്രകാളി എന്ന്‌ ദേവി പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ഈ ദേവിയെ പറ്റി വിശദമായി വർണ്ണിക്കുന്നു. ദേവി ഭാഗവത പ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയുടെ (അഥവാ ഭുവനേശ്വരി) മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്  മഹാകാളി. മഹാകാളി സംഹാരമൂർത്തിയാണ്. [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയും]] [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയും]] ആണ് മറ്റു രണ്ടു ഭാവങ്ങൾ. ആ ഭഗവതിയുടെ ഐശ്വര്യകരവും സർവ്വരക്ഷാകരവുമായ ഭാവമാണ് ശ്രീ ഭദ്രകാളി.  ജഗദീശ്വരി  എന്ന്‌ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. ആ ഭഗവതിയുടെ തൃഗുണങ്ങൾ ആണ് ത്രിമൂർത്തികളായ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.  

ഭദ്രകാളി വീര്യത്തിന്റെയും കരുണയുടെയും ദൈവമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വേഗം അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്ന  സങ്കല്പം. ഭദ്രകാളിയെ തന്നെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളോട് കൂടി മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കാറുണ്ട്. കാളിക പുരാണം ഭഗവതിയുടെ മാഹാത്മ്യ കഥകൾ വർണ്ണിക്കുന്നു. 

“സ്ത്രീണാം നിന്ദാം പ്രഹരം ച കൗടില്യം വാ അപ്രിയംവച
ആത്മനോഹിത മന്വിച്ഛൻ കാളീ ഭക്തോ വിവർജ്ജയേൽ“

അഭിവൃദ്ധിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാളീഭക്തൻ സ്ത്രീകളെ നിന്ദിക്കാനോ ഉപദ്രവിക്കാനോ അവരോട് കളവ് പറയുകയോ അഹിതം പറയുകയോ പാടില്ല. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭദ്രകാളീ കോപമായിരിക്കും ഫലം. കാളി ഭക്തർ സ്ത്രീകൾക്ക് ബഹുമാനവും തുല്യ അംഗീകാരവും നൽകേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സ്ത്രീകളിൽ ഭഗവതി വസിക്കുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പമാണ് ഇതിന്റെ കാരണം. ഭഗവതി ഉപാസകർ സ്ത്രീകളോട് അപമര്യാദയായി ഇടപെടാൻ പാടില്ല എന്ന്‌ പ്രത്യേകം നിഷ്‌ക്കർഷിക്കാറുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ സന്തോഷിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ ഭഗവതി ഐശ്വര്യം ചൊരിയുന്നു എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ പൂജയിൽ സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്നത് വിശേഷമാണ് എന്നാണ് സങ്കല്പം. പ്രത്യേകമായി നടത്തുന്ന ഭഗവതി പൂജയിൽ സ്ത്രീക്ക് അശുദ്ധി ഒന്നും ഇല്ല. 

വീടുകളുടെ മുകൾ ഭാഗത്ത്‌ മച്ചിൽ ഭഗവതി എന്ന പേരിലും, ശാക്തേയ പീഠത്തിലും, പൂജാമുറിയിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തികം, പ്രതാപം, സന്താനങ്ങളുടെ അഭിവൃദ്ധി, വ്യാപാരത്തിന്റെ പുരോഗതി എന്നിവ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇതെന്നാണ് വിശ്വാസം. 

ഭഗവതിയെ പൗർണമി ദിവസം (പൂർണ്ണ ചന്ദ്രൻ) [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗയായും]] അമാവാസി ദിവസം [[കാളി]] ആയും സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവ പുരാണപ്രകാരം  ശിവന്റെ മഹാകാലൻ എന്ന അവതാരത്തിന്റെ ശക്തിയാണ് മഹാകാളി. ദാരികനെ വധിച്ച ശിവപുത്രിയായും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ   

“മഹേശ്വരീ മഹാകാ‍ളീ മഹാഗ്രാസാ മഹാശനാ അപർണ്ണാ ചണ്ഡികാ ചണ്ഡമുണ്ഡാസുരനിഷൂദിനീ“ 

എന്നുള്ള കാളി നാമങ്ങൾ കാണാം. 

കാളിയുടെ സൗമ്യവും സുന്ദരവുമായ രൂപം സുമുഖീകാളി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഭഗവതി ആണിത്. പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭദ്രകാളി സുമുഖികാളി രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിയുടെ അവസാന നാളിൽ സുഭദ്ര എന്ന പേരിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

ഒരു കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിൽ ഉള്ള ഭഗവതി ബാലഭദ്ര എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കല്പാന്തത്തിൽ അഖില ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും ഭഗവതി തന്നിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു. പുന സൃഷ്ടിയുടേയും ശക്തി ഭഗവതിയാണ്. ശാന്തസ്വരൂപിണിയായും രൗദ്രസ്വരൂപിണിയായും കാളി വിരാജിക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലും, ശ്മശാനത്തിലും  വസിക്കുന്ന ഭഗവതി ആരോഗ്യത്തിന്റെ ദൈവം കൂടിയാണ്. മഹാമാരികളിൽ നിന്നും മഹാരോഗങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു കാണാറുണ്ട്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തിരുമാന്ധാകുന്ന്, മണ്ടയ്ക്കാട് തുടങ്ങിയ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ രോഗനാശത്തിനായി ഭക്തർ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.                                                                                

ക്ഷിപ്രപ്രസാദിയും ഇഷ്ട വരദായിനിയുമായ ഭദ്രകാളി ഭയം, ശത്രുപീഡ, രോഗം, ദാരിദ്ര്യം, പ്രകൃതിദുരന്തം പോലെയുള്ള ആപത്തുകളിൽ നിന്നും ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്നവളാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.  പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ പെട്ട അഗ്നിയോടാണ് കാളിയെ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയും വികൃതിയുമായി  കാളികയെ ഉപാസകർ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാവുകളിൽ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ദശമഹാവിദ്യകൾ, സപ്‌തമാതാക്കൾ, നവദുർഗ്ഗ എന്നിവരിൽ പ്രധാനിയായി കാളിയെ കണക്കാക്കുന്നു. 

[[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] പതിനൊന്നാം അദ്ധ്യായത്തിലെ   &quot;ജ്വാലാകരാളമത്യുഗ്രമശേഷാ സുരസൂദനം ത്രിശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ” എന്ന ശ്ലോകത്തിൽ ഭുവനേശ്വരിയുടെ കറുത്ത ഉഗ്രഭാവമായി ഭദ്രകാളിയെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാളീ സഹസ്രനാമത്തിൽ ഭഗവതിയെ കാലഭൈരവന്റെ (ശിവന്റെ) ഭാര്യയായി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പാർവതിയും കാളിയും ഒന്ന് തന്നെ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ലളിത സഹസ്രനാമത്തിൽ “മഹേശ്വരീ മഹാകാ‍ളീ മഹാഗ്രാസാ മഹാശനാ അപർണ്ണാ ചണ്ഡികാ ചണ്ഡമുണ്ഡാസുരനിഷൂദിനീ“ എന്ന്‌ ഭഗവതിയെ സ്തുതിക്കുന്നതായി കാണാം. 

രാജസ, സാത്വിക ഭാവങ്ങളിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ബാലഭദ്ര, സുമുഖികാളി  തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ ഭഗവതിയുടെ സൗമ്യസുന്ദര ഭാവങ്ങളാണ്. ആദിശക്തി, മഹാകാളി, ദാരികനെ വധിച്ച ഭദ്രകാളി, അഥർവാണ ഭദ്രകാളി, ചാമുണ്ഡേശ്വരി, വാർത്താളി എന്നിവ കാളിയുടെ വിവിധ ഭാവങ്ങൾ ആണ്. ദേവി പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരം മഹാകാളിയും മഹാലക്ഷ്മിയും മഹാസരസ്വതിയും ഒന്ന്തന്നെ എന്നാണ് വിശ്വാസം‌.      

സമയത്തിന്റെ (കാലത്തിന്റെ) ഭഗവതിയാണ് കാലി അഥവാ കാളി എന്നാണ് സങ്കല്പം. പ്രകൃതിയും വികൃതിയുമാണ് ഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ജീവജാലങ്ങളെ പോറ്റി വളർത്തുന്നവളും അവയെ സംഹരിക്കുന്ന വളുമായ പ്രകൃതിയാണ് കാളിയെന്ന് ശക്തി ഉപാസകർ കരുതുന്നു. അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ധകാരം ഇല്ലാതാക്കി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം പരത്തുന്നവൾ എന്ന് താന്ത്രികർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

തമിഴ് ഇതിഹാസകാവ്യമായ [[ചിലപ്പതികാരം|ചിലപ്പതികാരത്തിലെ]] വീരനായിക [[കണ്ണകി|കണ്ണകിയെ]] (ഭാര്യാദൈവം) കാളിയോട് ഉപമിച്ചു കാണാറുണ്ട്. തോറ്റം പാട്ടിൽ വടക്കും കൊല്ലത്തെ  കന്യാവ് ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരമായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതീ പൂജക്ക്‌ ജാതി വർണ്ണങ്ങൾ ബാധകമല്ലാത്ത തിനാൽ പൊതുവേ എല്ലാ ഹൈന്ദവ വിഭാഗങ്ങളും ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പൊതുവേ അവർണ്ണ വിഭാഗങ്ങളാണ് ഭഗവതിയെ കൂടുതലും ആരാധിക്കുന്നത്. കുലദൈവമായും കുടുംബദൈവമായും, ദേശദൈവമായും, ഉപാസനാമൂർത്തിയായും ഇഷ്ടദൈവമായും  മച്ചികത്തെ ഭഗവതിയായുമൊക്കെ ഭദ്രകാളി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ശാക്തേയ കൗള വിശ്വാസപ്രകാരം പഞ്ചമ കാരങ്ങളായ മത്സ്യം, ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ മാംസം (പൂവൻ കോഴി), മധു, മൈഥുനം, മുദ്ര എന്നിവ സമർപ്പിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് കാരണമാകും എന്നാണ് ആചാരം. ഇക്കാരണത്താൽ ശക്തിപൂജയിൽ സസ്യേതര ഭക്ഷണം നിവേദിക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ [[കോഴി]], [[മത്സ്യം]] എന്നിവ കറിയാക്കിയോ അല്ലാതെയോ നിവേദിച്ചു കൊണ്ടുള്ള പൂജകൾ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിൽ കാണാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇന്നിതിന് പകരമായി [[കുമ്പളങ്ങ]] ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. 

പണ്ടു കാലത്ത് കാർഷിക സമൃദ്ധിക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. മകര കൊയ്ത്തിന് ശേഷം പാടത്ത് നിന്നും  ലഭ്യമായ നെല്ല് കുത്തിയ അരി ഉപയോഗിച്ച് ഐശ്വര്യത്തിനും രക്ഷയ്ക്കുമായി ഭഗവതിക്ക് [[പായസം]] തയ്യാറാക്കി നിവേദിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് ക്രമേണ [[പൊങ്കാല]] എന്ന ആചാരമായി മാറിയത്. ഇന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[പൊങ്കാല]]  അതിപ്രധാനമാണ്. കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാളകളെയും കുതിരകളെയും രാജാവിന്റെ പ്രതീകമായ ആനകളെയും മറ്റും അലങ്കരിച്ചു ഭഗവതി സന്നിധിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ആഘോഷമായി ഉത്സവം നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് കാലക്രമേണ അലങ്കരിച്ച പൊയ്ക്കാളകളെയും പൊയ്ക്കുതിരകളെയും ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടുള്ള ഉത്സവങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു.  

ശക്തിയാരാധനയുടെ നാടായിരുന്നു കേരളം. പുരാതനമായ ഗോത്രാരാധന കാലം മുതൽക്കേ  തന്ത്രത്തിന്റെ ഏതൊരു ശാഖയിലേക്കും പടർന്ന് പന്തലിച്ചതാണ് പരാശക്തിയുടെ ആരാധന. കേരളത്തിൽ ഭദ്രകാളിയെ പൊതുവെ രണ്ട് ധ്യാനങ്ങളിൽ ആണ് ആരാധിക്കുന്നത്, അവ: 'അഞ്ജനാചലനിഭാ....', 'കാളീം മേഘ സമപ്രഭാം....' എന്നീ രണ്ട് ധ്യാനങ്ങളാണ്. ആദ്യത്തേതിൽ ഖഡ്ഗം, ഖേടകം, കപാലം, ശൂലം എന്നിവകൾ ധരിച്ചതും രണ്ടാമത്തേതിൽ ഖഡ്ഗം, ഖേടകം, കപാലം, ദാരികശിരസ്സ് എന്നിവകൾ ധരിച്ച് വേതാളത്തിന്റെ പുറത്തിരിക്കുന്ന 'ശക്തിഭൈരവി' എന്ന ഭഗവതിയെയാണ് പൂജിക്കുന്നത് (രണ്ട് ധ്യാനത്തിലും ശക്തിഭൈരവി തന്നെ). ഈ ഭഗവതി  ദാരിക വധത്തിനായി മഹാദേവന്റെ മൂന്നാം തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭദ്രകാളി തന്നെയെന്ന് തന്ത്രം പരാമർശിക്കുന്നു.   

ഇതിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായ പല കാളി സങ്കൽപ്പങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്. അതിൽ ഒന്നാണ് 'രുരുജിത്' എന്ന തന്ത്ര സമ്പ്രദായം. രുരു എന്ന അസുരനെ ജയിച്ച ആദിപരാശക്തിയുടെ  രൗദ്രരൂപമായ കാളിയെ പൂജിക്കുന്ന വിധാനം. നിലവിൽ കേരളത്തിൽ 13 ക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് രുരുജിത് വിധാനം നിലവിൽ ഉള്ളത്. കോലത്തിരിയുടെ പരദേവതയായ മാടായിക്കാവിലമ്മ, നീലേശ്വരം രാജകുടുംബത്തിന്റെ പരദേവതയായ മന്നംപുറത്ത്കാവിലമ്മ, വള്ളുവനാടിന്റെ പരദേവതയായ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ, സാമൂതിരിയുടെ ആരാധനാമൂർത്തിയായ  വളയനാട് ഭഗവതി, ഇവ കൂടാതെ മാമാനിക്കുന്നത്ത്കാവ്, തിരുവഞ്ചേരികാവ്, കളരിവാതുക്കൽകാവ്, പിഷാരികാവ്, കളിയാംവെല്ലികാവ്, കൊടിക്കുന്നത്ത്കാവ്, കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുമ്പകാവ്, മുത്തൂറ്റ്കാവ്, വലിയ പനയന്നാർകാവ്. ഇത്രയുമാണ് കേരളത്തിലെ 13 ശാക്തേയ രുരുജിത് കേന്ദ്രങ്ങൾ. 

മാതൃസദ്ഭാവം എന്ന തന്ത്രഗ്രന്ഥത്തിലാണ് ഈ ഭഗവതിയുടെ ആരാധന സമ്പ്രദായങ്ങളെ പറ്റി പരാമർശിക്കുന്നത്. രുരുവിനെ കൊന്ന ഉഗ്രരൂപിണിയായ കാളിയെ പൊതുവെ രണ്ട് ധ്യാനങ്ങളിലാണ് സങ്കൽപ്പിക്കാറ്: ഒന്നാമത്തേത് : &quot;സദ്യഃ സംഗരസംഗതാസുരശിരഃ ശ്രേണീ..... &quot;, രണ്ടാമത്തേത് : &quot;ശംഭുസ്ഥാ....&quot; എന്ന് തുടങ്ങുന്ന രണ്ട് ധ്യാനങ്ങൾ. ഇതിൽ ആദ്യത്തെ ധ്യാനത്തിൽ വർണ്ണന ഇപ്രകാരം; യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട അസുരന്മാരുടെ ശിരസ്സുകൾ കോർത്ത മാല (ഉത്തരീയമായി) ധരിച്ചിരിക്കുന്നവളും, കൈകളിൽ പരിച, കപാലം, പാമ്പ്, വലിയ മണി, ഖട്വാംഗം, തൃശൂലം, വാൾ, അസുരന്റെ ശിരസ്സ് എന്നിവ ധരിച്ചിരിക്കുന്നവളുമായ ആ മഹാഭൈരവിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു. കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തിരുമാന്ധാംകുന്ന് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ധ്യാനപ്രകാരമുള്ള രൂപമാണുള്ളത്. 

ഇനി രണ്ടാമത്തെ ധ്യാനത്തിലെ വർണ്ണന: 'ശിവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നവളും, തിളങ്ങുന്ന ചന്ദ്രക്കല ചൂടിയ കിരീടം ധരിച്ചവളും, കയ്യിൽ പാശം, അങ്കുശം, ശൂലം, കപാലം എന്നിവ ഏന്തിയവളും, തലയോട്ടികൾ കൊണ്ടുള്ള മാല അണിഞ്ഞവളും, മൂന്നു കണ്ണുകളോടു കൂടിയവളും, ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളും ചന്ദനവും ധരിച്ചവളും, സർവ്വ ആഭരണങ്ങളാലും ശോഭിക്കുന്നവളും, കറുപ്പ് നിറമുള്ളവളുമായ ആ മംഗളസ്വരൂപിണിയായ ഭഗവതി നമ്മെ എപ്പോഴും കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ'. വളയനാട് ഭഗവതിയുടെ ധ്യാനം ഇപ്രകാരം ആകുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ശാക്തേയ പൂജ, ഭഗവതി സേവ, കടുംപായസം , രക്ത പുഷ്പ്പാഞ്ജലി, പൂവൻ കോഴിയെ നടക്ക് വെക്കൽ, കോഴി നിവേദ്യം, മഞ്ഞൾ, കുരുമുളക്, തവിട്, ചെമ്പട്ട് എന്നിവ സമർപ്പിക്കൽ, അഭിഷേകം, ചെമ്പരത്തിമാല, തെച്ചിപ്പൂമാല, വേപ്പിലമാല, വാളും ചിലമ്പും സമർപ്പിക്കൽ, ഗുരുതി, പൊങ്കാല എന്നിവയൊക്കെ ഈ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാടുകളാണ്. ഭദ്രകാളി സന്നിധികളിലെ പ്രധാന വഴിപാട് ഗുരുതിയാണ്. പ്രധാനമായും പൂവൻകോഴിയാണ് ഇത്തരത്തിൽ ഗുരുതിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൃഗബലി നിരോധിച്ച ശേഷം  കോഴിക്ക് പകരം കുമ്പളങ്ങ ഉപയോഗിക്കുന്ന ആചാരം  പ്രചാരത്തിലായി. കൂടാതെ കോഴിയെ നടയിൽ സമർപ്പിക്കുന്ന ആചാരവും നിലവിൽ വന്നു. എന്നിരുന്നാലും ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കോഴി ഇറച്ചി വിഭവങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള നിവേദ്യവും കാണാവുന്നതാണ്.  ഇത് ഭക്തർ പ്രസാദം എന്ന പേരിൽ ഭക്ഷണമായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കളമെഴുത്തും പാട്ടുമാണ് മറ്റൊരു ഇഷ്ട വഴിപാട്. പൊങ്കാല, മുടിയേറ്റ്, പറണേറ്റ്, കെട്ടുകാഴ്ച, തോറ്റം പാട്ട്, മാലപ്പുറം പാട്ട്, തെയ്യം, കോമരം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഭദ്രകാളിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Nikhilananda|first=Swami|title=The Ramakrishna Order|date=2021-08-19|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781003226673-17|work=Holy Mother|pages=240–254|publisher=Routledge|access-date=2022-11-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIfmy3F2VmZdI8HU13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717930039/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.manoramaonline.com%2fliterature%2fbookreview%2fkeralathile-kali-seva.html/RK=2/RS=UTZEGFaMNtPHrqukhTLKHcjWoVI-|title=കേരളത്തിലെ കാളീ സങ്കൽപ്പങ്ങളും ആരാധനയും|website=കേരളത്തിലെ കാളീ സങ്കൽപ്പങ്ങളും ആരാധനയും}}&lt;/ref&gt;.

== ഭഗവതി സ്തുതികൾ, പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ ==
ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യം, ദേവി ഭാഗവതം, കാളിക പുരാണം, ഭഗവതി പുരാണം, കാളി സഹസ്രനാമം, ലളിത സഹസ്രനാമം, ഭദ്രകാളി പത്ത്, ദേവി മഹാത്മ്യം തുടങ്ങിയവ കാളി പ്രാധാന്യം ഉള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളോ സ്തുതികളോ ആണ്. അവയിൽ ചിലത് താഴെ കൊടുക്കുന്നു.  

=== പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ ===
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം 

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ 

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.


2. കാളി കാളി മഹാകാളി

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

കുലം ച കുലധർമ്മം ച

മാം ച പാലയ പാലയ.


3. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം

നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി

ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം

നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.


4.ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ

ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ

ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ 

സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ. 


ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ

ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി

ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി

കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം:  എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)


5. '''ഭദ്രകാളി പത്ത്'''   

കണ്ഠേകാളി!മഹാകാളി!

കാളനീരദവർണ്ണിനി!

കാളകണ്ഠാത്മജാതേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട-

ദാനവൗഘനിഷൂദനേ

ദീനരക്ഷണദക്ഷേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

ചരാചരജഗന്നാഥേ!

ചന്ദ്ര,സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!ചാമുണ്ഡേ!

ചണ്ഡമുണ്ഡേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

മഹൈശ്വരപ്രദേ!ദേവീ!

മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!

മഹാവീര്യേ!മഹേശീ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ!നമോസ്തുതേ.

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!

സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!

സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ!ദേവീ!

പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!

പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

ഭദ്രമൂർത്തേ!ഭഗാരാദ്ധ്യേ!

ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!

ഭവസങ്കടനാശേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

നിസ്തുലേ!നിഷ്ക്കളേ!നിത്യേ

നിരപായേ!നിരാമയേ!

നിത്യശുദ്ധേ!നിർമ്മലേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

പഞ്ചമി!പഞ്ചഭൂതേശി!

പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി!

പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!

ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ!

ചിന്മയേ!സന്മയേ!ശിവേ!

പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.


ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ

ഭദ്രാലയേ ജപോൽജവം

ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും

പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം.


6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി  

ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി  

ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി  

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.  


7.ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 

വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 

സമസ്തമഖിലം ദേഹി 

ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.


8.ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി

സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി

അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം

മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:


9. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ 

സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ 

ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ 

മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.


10. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ  നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ &lt;div&gt;&lt;/div&gt;


12. ലളിത സഹസ്രനാമം...

‘ഭവാനീ ഭാവനാഗമ്യാ ഭവാരണ്യകുഠാരികാ 

ഭദ്രപ്രിയാ ഭദ്രമൂർത്തിർ ഭക്ത സൗഭാഗ്യദായിനീ’ (41)

‘മഹേശ്വരീ മഹാകാളീ മഹാഗ്രാസാ മഹാസനാ 

അപർണാ ചണ്ഡികാ ചണ്ഡമുണ്ഡാസുരനിഷൂദിനീ‘ (145)

== വിവിധ പേരുകൾ ==
ആദിപരാശക്തി, മഹാമായ, ജഗദംബ, കാളിക, കർണാടകയിൽ ചാമുണ്ഡേശ്വരി അഥവാ ചാമുണ്ഡി, തമിഴ്നാട്ടിൽ മാരിയമ്മൻ, മലബാറിൽ ശ്രീ കുരുംബ, മധ്യപ്രദേശിൽ ഉജ്ജയിനി മഹാകാളി, ബംഗാളിൽ ഭവതാരിണി, അസാമിൽ കാമാഖ്യ, ഭൈരവി, രക്തേശ്വരി, രുധിരമാലാ, വടക്കൻ ചൊവ്വ, നീലകേശി, കുണ്ഡലിനി, ഇച്ഛാശക്തി, പ്രകൃതി, കൊറ്റവൈ, ഊർവ്വരത, [[ഭുവനേശ്വരി]], കരിനീലി, പുതിയ ഭഗവതി, ശ്രീഭദ്ര, സുമുഖീകാളി, ബാലഭദ്ര, മംഗളാദേവി, വാർത്താളി, നരസിംഹി, ഭഗവതി  തുടങ്ങിയവ ഭദ്രകാളിയുടെ വിവിധ ഭാവങ്ങളോ പേരുകളോ ആയി അറിയപ്പെടുന്നു.

== നവരാത്രിയിൽ ==
കാളി ആരാധനയ്ക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസങ്ങളാണ് [[നവരാത്രി]] ദിവസങ്ങൾ. നവരാത്രിയുടെ ഏഴാം ദിവസത്തിൽ ഭഗവതിയെ പ്രത്യേകമായി കാലരാത്രി മാതാവ് അല്ലെങ്കിൽ കാളിയായി ആരാധിക്കുന്നു. വിജയദശമി ഭദ്രകാളി അജ്ഞാനത്തിന് മേൽ വിജയം നേടിയ ദിവസമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കാളിദാസന് അറിവ് പകർന്ന ഭഗവതി സന്നിധിയിൽ വിദ്യാരംഭം നടത്തുന്നത് ഐശ്വര്യമാണ് എന്ന് ശക്തി ഉപാസകർ കരുതുന്നു. നവരാത്രിയുടെ അധിദൈവമായി ആരാധിക്കുന്നത് കാളിയെയാണ്. കാളിയെ ആരാധിച്ചാൽ ഒട്ടും തന്നെ അരക്ഷിതാവസ്ഥ ഉണ്ടാകില്ല എന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്രിയാശക്തി ആയതിനാൽ പ്രവർത്തി വിജയത്തിന് ഭഗവതിയെ ഭജിക്കണം. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് കാളി നവരാത്രിയുടെ അധിദൈവം ആകുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIfmzjH2VmfeU9Pg93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717932132/RO=10/RU=https%3a%2f%2fml.wikipedia.org%2fwiki%2f%25E0%25B4%25A8%25E0%25B4%25B5%25E0%25B4%25B0%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25A4%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%25B0%25E0%25B4%25BF/RK=2/RS=9bSC3R7zhLXqfhhPfxUfRe8lxKk-|title=നവരാത്രി - വിക്കിപീഡിയ|website=ml.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ദശ മഹാവിദ്യ ==
ആദിപരാശക്തിയായ മഹാകാളി ഉഗ്ര, സൗമ്യ രൂപങ്ങളിൽ പത്ത് മഹാവിദ്യകളുടെ രൂപം ധരിക്കുന്നു. എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ആദിയാണ് കാളീമാതാവ്. ആദിശക്തിയായ ഭഗവതി ശിവനു ചുറ്റും പലവിധ ഭാവത്തിൽ  തന്റെ ശക്തിയെ ആവിഷ്കരിക്കുമ്പോഴാണ് ശിവൻ സ്പന്ദിക്കാൻ പോലും ശക്തനാകുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ ശിവനു ചുറ്റുമുള്ള 10 ദിശകളിൽ വർത്തിക്കുന്ന പരാശക്തിയുടെ 10 ആവിഷ്കാരങ്ങളെയാണ് ദശമഹാവിദ്യയി ലൂടെ വിവരിക്കുന്നത്. ശിവന്റെ മുന്നിൽ കാളിയും, മുകളിൽ താരയും, താഴെ ഭൈരവിയും, വലത് ഭാഗത്ത് ഛിന്നമസ്തയും, ഇടത് ഭാഗത്ത്
ഭുവനേശ്വരിയും, പിന്നിൽ ബഗളാമുഖിയും, ആഗ്നേയം അഥവാ തെക്ക് കിഴക്കിൽ ധൂമാവതിയും, നിര്യതി അഥവാ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറിൽ മഹാലക്ഷ്മിയും (കമല), വായുകോണിൽ അഥവാ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറിൽ മാതംഗിയും, ഇശാനകോണിൽ അഥവാ വടക്ക് കിഴക്കിൽ ഷോഡശി അഥവാ ശ്രീവിദ്യയും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIe4RQIGVm1f88x0t3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717932241/RO=10/RU=https%3a%2f%2fneramonline.com%2f%25E0%25B4%2595%25E0%25B4%259F%25E0%25B4%2599%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%2599%25E0%25B5%25BE-%25E0%25B4%2587%25E0%25B4%25B2%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%25B2%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25A4%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%2595%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%2595%25E0%25B4%25BF-%25E0%25B4%2585%25E0%25B4%25A4%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%25AD%25E0%25B5%2581%2f/RK=2/RS=iDatut78IxhHLm_6HvpDnFwkR1M-|title=കടങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കി അത്ഭുതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശക്തി|website=neramonline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ ==
ആഴ്ചയിലെ ചൊവ്വ, വെള്ളി, ശനി ദിവസങ്ങൾ കൂടാതെ  അമാവാസി, [[പൗർണ്ണമി]], മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവ ദിവസങ്ങൾ ഭദ്രകാളി പൂജയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. [[നവരാത്രി]], ഭരണി ദിവസം  പ്രത്യേകിച്ച് മകര മാസത്തിലെ ഭരണി, കുംഭ ഭരണി, മീന ഭരണി, മകരച്ചൊവ്വ, പത്താമുദയം, കർക്കിടക മാസം, ഭദ്രകാളി ഏകാദശി (അപര ഏകാദശി), [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവ ഭദ്രകാളിക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ ആണ്.

ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുനാളാണ് ഭരണി. കാളി ദാരികന് മേൽ വിജയം നേടിയ ദിവസമായ ഭരണി പല രീതിയിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കുംഭ ഭരണി, മീന ഭരണി (ഫെബ്രുവരി/ മാർച്ച്‌/ ഏപ്രിൽ) തുടങ്ങിയവ ഗംഭീരമായി ആഘോഷിച്ചു വരുന്നു.   

മറ്റൊന്ന് നവരാത്രിയാണ്. നവരാത്രിയിലെ എല്ലാ ദിവസങ്ങളും കാളി പൂജയ്ക്ക് പ്രധാനം, പ്രത്യേകിച്ച് അവസാന മൂന്ന് ദിവസങ്ങളായ 7, 8, 9 ദിവസങ്ങൾ ഭദ്രകാളി പൂജയ്ക്ക് ഉത്തമം എന്നാണ് വിശ്വാസം. കാളിദാസന് വിദ്യ പകർന്ന ഭഗവതിക്ക് മുൻപിൽ വിജയദശമി ദിവസം വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നതും പ്രധാനം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.   

ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം കൂടുതലായി ലഭിക്കുന്ന ദിവസമാണ് ഭദ്രകാളി ഏകാദശി എന്ന് വിശ്വാസം. മേടമാസത്തിലെ (മെയ്‌/ ജൂൺ) അപരാ ഏകാദശിയാണ് ഭദ്രകാളി ഏകാദശിയായി ആചരിക്കുന്നത്. ചിലർ തങ്ങളുടെ ജന്മനക്ഷത്രം തോറും ഭഗവതി പൂജ നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണുന്നു.   

ശനി ദോഷ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർ ശനിയാഴ്ച ഭദ്രകാളി ആരാധന നടത്തുന്നത് പ്രധാനമാണ് എന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്. ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ശനിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഭഗവതി കൂടിയാണ് കാളി.  

ഒഡിഷ, വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ, ആസ്സാം തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിൽ അമാവാസി ദിവസം കൂടിയായ ദീപാവലി കാളിപൂജയായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. 

== കാളിയാമം ==
അർദ്ധരാത്രി ഏകദേശം 12 മണി മുതൽ പുലർച്ചെ മൂന്ന് വരെയുള്ള സമയമാണ് കാളിയാമം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.  കാളിയാമത്തിലെ ഭദ്രകാളി പൂജ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചൊവ്വ, വെള്ളി, പൗർണമി, അമാവാസി, ഭരണി, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, ദീപാവലി  ദിവസങ്ങളിലെ കാളിയാമം അതിപ്രധാനമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.

== രുരുജിത് വിധാനം ==

രുരുജിത്, ദക്ഷജിത്, ദാരികജിത്, മഹിഷജിത് എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്‌ത ഭാവങ്ങളിലുള്ള കാളീ പ്രതിഷ്ഠകൾ ഭാരതത്തിലുണ്ട്. പക്ഷെ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന താന്ത്രികരീതി കാശ്മീരി താന്ത്രിക ശൈലിയിലുള്ള രുരുജിത്താണ്.  ഇനി രുരുജിത് എന്നാൽ എന്താണെന്ന് നോക്കാം. 

രുരു എന്ന അസുരനെ നിഗ്രഹിച്ച ദേവീഭാവത്തിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠാ സംവിധാനമാണ് രുരുജിത്. അതീവ പ്രഭാവമുള്ള ഇത്തരം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ, തട്ടകത്തമ്മയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിക്കൊപ്പം ശ്രീകോവിലിൽ, രൗദ്രസ്വരൂപിണിയായ ചാമുണ്ഡിയെയും ശ്രീകോവിലിനോട് ചേർന്ന് തന്നെ സപ്തമാതൃക്കളെയും പ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തുന്നു. സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം തന്നെ വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി എന്നീ പ്രതിഷ്‌ഠകളും ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്ത് ക്ഷേത്രപാലക പ്രതിഷ്ഠയും ഉണ്ടാകും. രുരുജിത് തന്ത്രശാസ്ത്ര പ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിട്ടുള്ള ശാക്തേയ കാവുകളിൽ ക്ഷേത്രനാഥൻ ശിവനാണെങ്കിലും    
ഭഗവതിയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ.

രുരുജിത് വിധാനത്തിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠാ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൂടുതലായും മലബാറിൽ ആണുള്ളത്. സാധാരണ കേരള തന്ത്ര സമുച്ചയാദി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള രീതിയല്ല, ക്ഷേത്ര മാതൃകയും മൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠാ വിധാനവും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. മുഖ്യ ദേവത കാളിയോ ഉഗ്രചണ്ഡിയോ (ചാമുണ്ഡ ) ആയിരിക്കും. 
ഉഗ്രസ്വരൂപിണിയായ ചാമുണ്ഡിക്ക് വിഗ്രഹം ഉണ്ടാകില്ല. പീഠം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. പ്രതിഷ്ഠയുടെ രൗദ്രഭാവം മൂലം ഭക്തർക്ക് നട തുറന്നു ദർശനവും സാധ്യമല്ല.

&quot;ഉത്താരാഭിമുഖം സാംഗം
നിരംഗം പ്രാങ്‌മുഖം ഭവേൽ
പശ്ചിമാഭിമുഖം ഭിന്നമിതി ത്രേധാനി ഗദ്യതേ &quot;
എന്ന രീതിയിൽ വടക്കോട്ടു നോക്കി ദേവിയും സപ്ത മാതൃക്കളും. കിഴക്കോട്ടു നോക്കി ഭൈരവ ശിവനും പടിഞ്ഞാറോട്ടു നോക്കി ക്ഷേത്രപാലനും ഈ വിധത്തിൽ ആയിരിക്കും പ്രതിഷ്ഠ.

ശാക്തേയ പാരമ്പര്യത്തിലധിഷ്ഠിതമായി രിക്കും ഇവിടുത്തെ ആചാരങ്ങൾ. അത് പോലെ നിവേദ്യാദികൾക്കും തികച്ചും  വ്യത്യാസമുണ്ട്. തൃച്ചന്ദനം, അരി വറുത്ത് പൊടിച്ചത്, മഞ്ഞൾ, പട്ട്, ചിലമ്പ്, ഗുരുതി, പയർ ഇവ കൂടാതെ മദ്യവും മാംസവും നൽകാറുണ്ട്.

രുരുജിത് വിധാനത്തിൽ മാംസം കൊടുക്കാനുള്ള പ്രമാണം ഇപ്രകാരം ആകുന്നു.

&quot;സമിദാജ്യന്ന സിദ്ധാർത്ഥ മാംസ്യന്യഥ തിലായവാ:
ദ്രവ്യാണി വ്രീഹ്യാശ്ചാജ്യം സര്വാദ്രഷ്ടാശതം ഹൂതി &quot;

ചമത, നെയ്യ്, ഹവിസ്സ്, കടുക്, മാംസം, എള്ള്, യവം, നവര നെല്ല്, എന്നിവ കൊടുക്കണം എന്ന് പറയുന്നു. ഇതിൽ മാംസം അടയും, മദ്യം  കഷായ തീർത്ഥവും ആകുന്നു. ഇത് വൈദീക പുരോഹിതർ പിന്നീട് മാറ്റം വരുത്തിയതാകാം. 

ഇപ്രകാരമുള്ള കേരളത്തിലെ ചില  ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവയാകുന്നു.

മന്നംപുറത്തു കാവ് (നീലേശ്വരം)
മാടായി കാവ് ( കണ്ണൂർ)
മാമാനത് കാവ് (കണ്ണൂർ)
കളരിവാതുക്കൽ (കണ്ണൂർ)
കാട്ടാമ്പള്ളി കാവ് ( കണ്ണൂർ)
തിരുവഞ്ചേരിക്കാവ് (കണ്ണൂർ)
അമ്മൻകൊട്ടം  (കണ്ണൂർ)
ലോകനാർ കാവ് (കോഴിക്കോട്)
പിഷാരി കാവ് (കോഴിക്കോട് )
വളയനാട് കാവ് (കോഴിക്കോട് )
കൊടികുന്നു ഭഗവതി (പാലക്കാട് )
തിരുമാന്ധാംകുന്നു കാവ് (മലപ്പുറം )
കൊടുങ്ങല്ലൂർ കാവ് (തൃശൂർ) പരുമല പനയന്നാർ കാവ് (പത്തനംതിട്ട) മുത്തൂറ്റ് കാവ് ( തിരുവല്ല) കളയപുരം ഭഗവതി കാവ് (കൊല്ലം).

== പുരാണ കഥകൾ ==
ശ്രീ ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യം, കാളികാ പുരാണം, ദേവി മാഹാത്മ്യം തുടങ്ങിയവ പ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയായ  കാളി സാക്ഷാൽ പ്രപഞ്ചനാഥയാണ്. അതിനാൽ ജഗദംബ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആ ഭഗവതി സർവരക്ഷകയായ, അധർമ്മനാശിനിയായ, ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്ന, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്ന, ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്ന, മോക്ഷദായിനിയായ, കരുണാമയിയായ, മാതൃവാത്സല്യമുള്ള, ജഗദീശ്വരി തന്നെ ആകുന്നു. വിവിധ പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള കാളിയുടെ അവതാരകഥകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 

മണിദ്വീപനിവാസിനിയായ ഭുവനേശ്വരി തന്നെയാണ് ശ്രീ ഭദ്രകാളി എന്ന്‌ ദേവി പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു.  ദേവീമാഹാത്മ്യപ്രകാരം ആദിയിൽ ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയിൽ നിന്നാണ് മനോഹരമായ കറുത്ത വർണ്ണത്തോടുകൂടിയ മഹാകാളി അവതരിക്കുന്നത്. ഭാഗവതത്തിൽ [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനെ]] മുൻനിർത്തി മധുകൈടഭന്മാരെ വധിക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് ആദ്യമായി മഹാകാളി അവതരിക്കുന്നത്. വിഷ്ണുവിന്റെ കർണ്ണപുടത്തിൽ നിന്നും പിറന്ന മധുകൈടഭന്മാർ ബ്രഹ്മഹത്യയ്ക്ക് ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ [[ബ്രഹ്മാവ്| ബ്രഹ്മാവിന്റെ]] പ്രാർഥനപ്രകാരമാണ് പരാശക്തി ഇപ്രകാരം അവതരിച്ചത്.

കാളിക പുരാണത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഹിമാലയത്തിലെ  മാതംഗമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്ന് ദേവന്മാർ ജഗദീശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു. സ്തുതികേട്ട് പ്രസന്നയായ ആദിപരാശക്തി ദേവന്മാർക്ക് ദർശനം കൊടുത്ത് നിങ്ങൾ ആരെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്നു ചോദിച്ചു. ആ സമയം ഭഗവതിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് കറുത്ത വർണ്ണത്തോടു കൂടിയ ഒരു വീരനാരി പ്രകടയായി. ഇവർ എന്നെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്ന് പറഞ്ഞു. കൃഷ്ണ വർണ്ണത്തോടു കൂടിയ അവളുടെ നാമം കാളി എന്നായി.

[[ദക്ഷൻ|ദക്ഷന്റെ]] യാഗത്തിൽ  അപമാനിതയായ സതി ആത്മാഹൂതി ചെയ്തപ്പോൾ കോപിഷ്ടനായ ശിവൻ തൻ്റെ ജട പിഴുതെടുത്ത് നിലത്ത് അടിച്ചു. അതിൽ നിന്നും വീരഭദ്രനോടൊപ്പം ഭദ്രകാളി അവതരിച്ചു. ദക്ഷന്റെ യാഗം മുടക്കി അവർ ദക്ഷനെ വധിച്ചു. 

ശിവപുരാണപ്രകാരം ശിവപത്നിയായ പാർവതിയുടെ താമസിക രൂപമാണ് കാളി. ബാലഗണപതിയുടെ ശിരസ്സ് മഹാദേവൻ ഛേദിച്ചപ്പോൾ കോപിഷ്ടയായ പാർവതി മഹാകാളിയായി മാറി. ദേവീകോപം ഭയന്ന ത്രിമൂർത്തികൾ ഗണപതിക്ക് ആനയുടെ ശിരസ്സ് നൽകി കാളിയോട് ക്ഷമാപണം നടത്തി. 

ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ശുംഭ നിശുംഭന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചണ്ഡികാദേവിയെ പിടിച്ചുകൊണ്ടു പോകാൻ വന്ന ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാരെ വധിക്കാൻ ആ ചണ്ഡികയുടെ നെറ്റിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ച കാളിയാണ് ചാമുണ്ഡേശ്വരി അഥവാ ചാമുണ്ഡി. ഇതാണ് സപ്ത മാതാക്കളിൽ പ്രധാനിയായ  ചാമുണ്ഡി.  പിന്നീട് [[രക്തബീജൻ|രക്തബീജനെ]] വധിക്കാൻ ചണ്ഡികയെ സഹായിച്ചതിനാൽ കാളി രക്തചാമുണ്ഡി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയും രക്തബീജനും തമ്മിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടായപ്പോൾ യുദ്ധ ഭൂമിയിൽ പതിക്കുന്ന രാക്ഷസന്റെ രക്തവും മാംസവും ഭദ്രകാളി ഭക്ഷിക്കുകയും അങ്ങനെ രക്തബീജൻ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.  

ഒരിക്കൽ ശിവപത്നിയായ പാർവതിയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ വേണ്ടി രുരു എന്ന രാക്ഷസൻ കൈലാസത്തിന്റെ സമീപത്ത് ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ് ചെയ്തു. എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവ് ഈ വരം നൽകാൻ തയ്യാറായില്ല. എന്നാൽ രുരുവും തപസിൽ നിന്നു പിന്മാറാൻ തയ്യാറായില്ല. കോപിഷ്ടയായ പാർവ്വതി കാളിയായി രുരുവിനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു. തൻ്റെ ത്രിശൂലത്താൽ രുരുവിന്റെ ചർമ്മവും മുണ്ഡവും വേർപ്പെടുത്തി അവനെ നിഗ്രഹിച്ചതിനാൽ പാർവ്വതി ചാമുണ്ഡി എന്നറിയപ്പെട്ടു. [[കർണാടക|കർണാടകയിൽ]] കാളി ചാമുണ്ഡേശ്വരിയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിൽ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും രുരുജിത് വിധാനത്തിലാണ് ഭദ്രകാളി പ്രതിഷ്ഠ. 

[[മാർക്കണ്ഡേയപുരാണം|മാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ]] ഭദ്രോൽപ്പത്തി പ്രകരണത്തിൽ ശിവപുത്രിയായ [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുടെ]] അവതാരവും മാഹാത്മ്യവും വർണ്ണിക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളികളുടെ കുലദൈവം കൂടിയാണ് ദാരികജിത്തായ ഈ ഭദ്രകാളി. 

സ്ത്രീപുരുഷ സംഗമത്തിലൂടെ പിറക്കാത്ത ഒരു കന്യകയ്ക്ക് മാത്രമേ തന്നെ വധിക്കാൻ സാധിക്കാവു എന്ന് ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നും വരം നേടിയ ദാരികാസുരൻ ത്രിലോകങ്ങളും കീഴടക്കി. ദാരികന്റെ ഉപദ്രവത്താൽ വലഞ്ഞ ദേവന്മാർ മഹാദേവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.  ലോക സംരക്ഷണാർത്ഥം ശ്രീപരമേശ്വരൻ തന്റെ ത്രിക്കണ്ണ് തുറന്നു. അതിൽ നിന്നും ഭീകരവും രൗദ്രവുമായ ഭാവത്തോടു കൂടി ഭദ്രകാളി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ശിവപുത്രിയായ ഭദ്രകാളി മഹായുദ്ധത്തിൽ ദാരികനെ നിഗ്രഹിച്ചു.  

ദാരികന്റെ ഒരു തുള്ളി രക്തം പോലും നിലത്തു വീഴാതെ കാളിയുടെ വാഹനമായ വേതാളിയും ഭൂതങ്ങളും പാനം ചെയ്തു.  ദാരിക ശിരസ്സും കൈയ്യിലെന്തികൊണ്ട് വേതാള കണ്ഠമേറി ഭഗവതി കൈലാസത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. 

ദാരിക നിഗ്രഹത്തിന് ശേഷം കൈലാസത്തി ലെത്തി തന്നെ വണങ്ങിയ ഭദ്രകാളിയോട് ഭഗവാൻ മഹാദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

&quot;ഭുവനത്തിനെല്ലാം ഭദ്രത നൽകുന്ന നീ ഭദ്രകാളി എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി തീരും. ലോകരുടെ സംസാരദുഃഖം ഒഴിക്കുവാൻ സദാ ഉണർവോടെയിരിക്കുക. ദുഷ്ടരെ  നിഗ്രഹിച്ച്  സകലർക്കും ആരാധ്യയായി ഭൂമിയിൽ നീ വസിക്കുക. എല്ലാവരും നിന്നെ കുലദൈവമായി പൂജിക്കും. നിവേദ്യങ്ങളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കും. ചിലർ മത്സ്യവും മാംസവും മദ്യവും നൽകി പൂജിക്കും. നിന്റെ  ചരിത്രം, സ്തോത്രം എന്നിവ പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് സർവാഭീഷ്ടങ്ങളും നീ നൽകണം. അവരുടെ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങളെയും നീ അകറ്റണം. സൽ സന്താനങ്ങളോടും സമ്പൽ സമൃദ്ധിയോടും കൂടി അവരെല്ലാം ദീർഘകാലം സുഖമായി ജീവിക്കണം.&quot; 

എന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നിടത്ത് എന്റെ  സാന്നിധ്യം ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്നും കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തരുടെ ആധിവ്യാധികൾ വേഗം തന്നെ പരിഹരിക്കുമെന്നും ഭഗവതി പറഞ്ഞു.  

സാക്ഷാൽ മഹാദേവന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് തന്നെ ഭദ്രകാളിയുടെ പൂജാക്രമത്തിലെ സവിശേഷത നമുക്ക് ഗ്രഹിക്കാം. അതായത് കാളിമാതാവിന് ആരിലും ഒരു ഭേദവുമില്ല. യാതൊരു ഭേദവുമില്ലാതെ ആർക്കും എപ്പോഴും ദേവിയെ പൂജിക്കാം. അതിന് പ്രത്യേക ചിട്ട അവശ്യമില്ല. അവരവർ കഴിക്കുന്നത് തന്നെ ഭഗവതിക്കും സമർപ്പിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. തന്ത്രശാസ്ത്രം അഭ്യസിച്ചവർക്കു ദേവിയുടെ ഉപാസന വിധിപ്രകാരം നടത്താം. എന്നാൽ ഭദ്രകാളിയുടെ പൂജയിലും ഉപാസനയിലും ഇങ്ങനെയുള്ള നിയമങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. ഭക്തിയോടെ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും കഴിവിനൊത്ത വിധം എന്തും സമർപ്പിച്ച് പൂജിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഭദ്രകാളി സർവ്വാഭീഷ്ടദായിനിയാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.  

രാമായാണത്തിൽ സഹസ്രമുഖ രാവണനെ വധിക്കാനായി സീതയും ഒരിക്കൽ കാളിയായി മാറുന്നുണ്ട്.  

[[നരസിംഹം|നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ]] കോപത്തെ തടുത്ത്  അദ്ദേഹത്തെ ശാന്തനാക്കാൻ സാക്ഷാൽ [[കാലഭൈരവൻ|കാലഭൈരവന്റെ]] തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നും സിംഹ മുഖത്തോടെ അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായി കാളി അവതരിച്ചു. ഇതാണ് അഥർവാണ ഭദ്രകാളി അഥവാ പ്രത്യംഗിരാദേവി (നരസിംഹി). എത്ര കടുത്ത ദുരിതങ്ങളെയും ഈ ഭഗവതി തടയുമെന്നും ഭക്തരെ നേർവഴിയിലേക്ക് തിരിച്ചു വിടുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.  

വരാഹ രൂപം പൂണ്ട കാളി വാർത്താളി അല്ലെങ്കിൽ വാരാഹി പഞ്ചമി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. വരാഹ ഭഗവാന്റെ ശക്തിയും ലളിതാ പരമേശ്വരിയുടെ  സൈന്യാധിപയും കൂടിയാണ് വാരാഹിദേവി. പന്നിമുഖി, പഞ്ചുരുളി എന്നെല്ലാം ഈ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. 

എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ആദിയാണ് സാക്ഷാൽ കാളീമാതാവ്. ആദിശക്തി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അവളുടെ വിഭൂതികളാണ് മറ്റെല്ലാ വിദ്യകളും. കാളിയുടെ പത്ത് രൂപങ്ങളായ ഈ മഹാവിദ്യകൾ അനന്ത സിദ്ധികൾ പ്രദാനം ചെയ്യാൻ സമർത്ഥരാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവർ താര, ചിന്നമസ്ത, ഭുവനേശ്വരി, ത്രിപുര സുന്ദരി തുടങ്ങി കമല ദേവി അഥവാ മഹാലക്ഷ്മിയിൽ അവസാനിക്കുന്നു. 

നവരാത്രി ഏഴാം ദിവസം ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന കാലരാത്രി, ഭക്തരെ മഹാമാരികളിൽ നിന്നും ദുഃഖ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നവൾ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. നവരാത്രിയുടെ ഏഴാം നാൾ കാലരാത്രി അഥവാ ഭദ്രകാളിക്കാണ് പ്രാധാന്യം. അതിനാൽ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം വിശേഷമാണ്. ചിലയിടങ്ങളിൽ രോഗനാശകരമായ വേപ്പിലമാലയും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും ധരിച്ച കാളീരൂപങ്ങൾ കാണാം. ഭദ്രകാളിയുടെ മൂലസ്ഥാനമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തർ മഞ്ഞളും കുരുമുളകും തവിടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് രോഗനാശം ഉദ്ദേശിച്ചാണത്രെ.

സന്തതികൾക്ക് കരുണയും സംരക്ഷണവും നൽകുന്ന മാതാവാണ് ദക്ഷിണ കാളി. ഭക്തർക്ക് സർവ്വമംഗളങ്ങളും നൽകുന്ന വരദായിനിയാണ് ഭദ്രകാളി. ശ്മശാനങ്ങളിൽ യോഗികൾ ആരാധിക്കുന്ന ഉഗ്രരൂപമാണ് ശ്മശാന കാളി.  കാലചക്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നളാണ് മഹാകാളി. 

ഭക്തർക്ക് ഐശ്വര്യങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്യാൻ ഭഗവതി സ്വീകരിച്ച സൗമ്യ സുന്ദരരൂപമാണ് സുമുഖീകാളി. മഹാലക്ഷ്മിക്ക് സമമാണ് ഈ ഭഗവതി. കുട്ടികളോട് ഏറെ വാത്സല്യമുള്ള ഭദ്രകാളി ബാലഭദ്ര എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. ഒരു കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിലുള്ള ഭഗവതിയാണിത്. ദാരിക വധത്തിന് ശേഷം അങ്കക്കലിയടങ്ങാതെ കൈലാസത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട ഭദ്രകാളിയെ ശാന്തയാക്കാൻ ശിവന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഗണപതിയും നന്ദികേശനും രണ്ടു കൊച്ചു കുട്ടികളുടെ രൂപത്തിൽ വഴിയിൽ കിടന്നു. കുട്ടികളെ കണ്ട മാത്രയിൽ കാളി ശാന്തയാവുകയും അവരെ എടുത്തു ലാളിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് കഥ.                     

[[ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസൻ]] കാളിയെ ജഗദംബയായിട്ടാണ്‌ ആരാധിച്ചിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവതിയുമായി സംസാരിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഐതീഹ്യമുണ്ട്. സംസാര സാഗരത്തെ തരണം ചെയ്യിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മഹാകാളി ഭവതാരിണി എന്നറിയപ്പെട്ടു. വിഡ്ഢിയായ ഒരുവൻ വിശ്വവിഖ്യാതനായ മഹാകവി  [[കാളിദാസൻ]] ആയത് കാളീദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

== ഐതീഹ്യം ==
ദുഷ്ട ശക്തികളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുക മാത്രമല്ല വിദ്യാവിജയം, പാണ്ഡിത്യം, കീർത്തി, ഉന്നതസ്ഥാന ലബ്ധി, സമ്പത്ത് എന്നീ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്ന ഭഗവതി കൂടിയാണ് എന്ന്‌ ഐതീഹ്യം.

മഹാകവിയായ കാളിദാസന് വിദ്യയും ബുദ്ധിയും പകർന്നത് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളി ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അറിവോ വിവേകമോ തീരെയില്ലാത്ത രുദ്രനെ പണ്ഡിതയായ ഒരു യുവതി യാദൃച്ഛികമായി വിവാഹം ചെയ്തെന്നും അധികം താമസിയാതെ രുദ്രന് സാമാന്യ ബുദ്ധിപോലും ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കി വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയെന്നുമാണ് കഥ.

അങ്ങനെ നിരാശനായി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു നടക്കവേ ഒരു വൃദ്ധയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം രുദ്രൻ വനമധ്യത്തിലെ കാളീക്ഷേത്രത്തിൽ രാത്രി കാളിയാമത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ദേവി അപ്പോൾ ദേശാടനത്തിനായി പുറത്തു പോയിരിക്കുകയായിരുന്നു. രുദ്രൻ അകത്തു കയറി വാതിലടച്ചു. തിരിച്ചുവന്ന കാളി അകത്താര്‌ എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ രുദ്രൻ പുറത്താര്‌ എന്ന മറുചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു. പുറത്തു കാളിയെന്ന് ഭഗവതി പറഞ്ഞപ്പോൾ അകത്തു ദാസനെന്നു രുദ്രൻ മറുപടി നൽകി. കാളിദാസൻ്റെ ബുദ്ധിശൂന്യതയും നിഷ്കളങ്കതയും തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവതി അവനോട് നാക്ക് പുറത്തേയ്ക്ക് നീട്ടാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും കാളിദാസൻ്റെ നാവിൽ  ഭഗവതി തൻ്റെ ശൂലാഗ്രത്താൽ ഹരിശ്രീ എഴുതുകയും ചെയ്തുവത്രെ. വിദ്യാരംഭം ഭഗവതിയിൽ നിന്നു നേരിട്ട് ലഭിച്ചതിനാലാണ്‌ കാളിദാസന്റെ കവിതകൾക്ക് ഇത്രയും മഹത്ത്വം വന്നതെന്നാണ്‌ വിശ്വാസം.

പണ്ഡിതനായിത്തീർന്ന കാളിദാസൻ തിരിച്ച് ഗൃഹത്തിലെത്തിയപ്പോൾ പത്നി അസ്തി കശ്ചിത് വാഗർത്ഥ: (പ്രത്യക്ഷമായ ജ്ഞാനം അങ്ങേക്ക് കൈവന്നിട്ടുണ്ടോ) എന്ന് അന്വേഷിച്ചു. പത്നിയോടുള്ള ബഹുമാനം ഇദ്ദേഹം തന്റെ മൂന്നു കൃതികളുടെ ആരംഭത്തിൽ ഇപ്രകാരം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു പദങ്ങളുപയോഗിച്ചാണ് ഈ കൃതികൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. കുമാരസംഭവം 'അസ്തി' (അസ്ത്യുത്തരസ്യാം..) എന്ന പദത്തോടെയും മേഘദൂതം 'കശ്ചിത്' (കശ്ചിത് കാന്താവിരഹഗുരുണാ..) എന്ന പദത്തോടെയും രഘുവംശം 'വാഗർത്ഥ': (വാഗർത്ഥാവിവ സമ്പൃക്തൗ..) എന്ന പദത്തോടെയും ആരംഭിക്കുന്നു. വികട കവിയായ തെന്നാലി രാമനും ആ കഴിവ് സിദ്ധിക്കപ്പെട്ടതു ഭദ്രകാളിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണത്രേ. കാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ട് വാഗീശ്വരിയായ സരസ്വതിക്ക് തുല്യയായി കാളിയെ സങ്കൽപ്പിക്കാറുണ്ട്. വിക്രമാദിത്യ കഥകളിലും ഭദ്രകാളീ സാന്നിധ്യം കാണാം. വിക്രമാദിത്യൻ ഉജ്ജയിനി കാളി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി കഥകളിൽ പറയുന്നു.

വികടകവിയും തെലുങ്ക് കവിയുമായ തെന്നാലി രാമന് ആ കഴിവ് സിദ്ധിച്ചത് വിദ്യാദായിനിയായ ഭദ്രകാളിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ, തെനാലി ഗ്രാമം വരൾച്ചകൊണ്ട് വല്ലാതെ വലഞ്ഞു. അപ്പോഴാണ് ആ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് അന്യദേശത്തുനിന്ന് ഒരു സന്യാസി വന്നു ചേർന്നത്. അദ്ദേഹം അവിടെ കാലു കുത്തിയ പാടേ തെനാലിയിൽ മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി. ആളുകൾ സന്തോഷത്താൽ തുള്ളിച്ചാടി. &quot;അങ്ങ് ഇവിടെ വന്നത് ഞങ്ങളുടെ മഹാഭാഗ്യമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടം മരുഭൂമി പോലെ നശിക്കുമായിരുന്നു!&quot; ഇതു കേട്ടുകൊണ്ടാണ് തെനാലിരാമൻ അങ്ങോട്ടു വന്നത്. &quot;ഈ സന്യാസി ഇവിടെ വന്നില്ലെങ്കിലും ഇതേ സമയത്ത് മഴ പെയ്യുമായിരുന്നു&quot;

തെനാലിയുടെ അഭിപ്രായം കേട്ട് ആളുകൾ ക്ഷുഭിതരായി.

സന്യാസിയെങ്ങാനും ശപിച്ചാൽ? തങ്ങളുടെ ഗ്രാമം മുഴുവനും നശിക്കുമെന്ന് അവർ ഭയപ്പെട്ടു. അന്നേരം, സന്യാസി അവനെ അടുത്തേക്ക് വിളിച്ചു. അല്പനേരം രാമനുമായി സംസാരിച്ചപ്പോൾത്തന്നെ അവന്റെ വിശാലമായ ചിന്താഗതിയും അറിവും അദ്ദേഹത്തിനു വ്യക്തമായി. അങ്ങനെ രാമനിൽ മതിപ്പു തോന്നിയ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

&quot;നിനക്കു ഞാൻ ചില ഉപദേശങ്ങൾ തരാം. കാളിമന്ത്രവും പഠിപ്പിക്കാം. അതുമൂലം നീ കേമനാകും&quot;

പിന്നീട്, സന്യാസിയിൽനിന്നും കാളിമന്ത്രം പഠിച്ചു. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

&quot;നീ ഇവിടെയുള്ള കാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്ന് അർധരാത്രി കാളിയാമത്തിൽ ചെന്ന് തുടർച്ചയായി കാളി മന്ത്രം ജപിക്കുക. ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം നിനക്കു ലഭിക്കും&quot;

അനന്തരം, സന്യാസി അവിടെ നിന്നും യാത്രയായി. 

അന്ന് അർദ്ധ രാത്രിയിൽ രാമൻ കാളിക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഏകദേശം പന്ത്രണ്ട് മണിയോട് കൂടി കാളിയാമത്തിൽ അമ്പലത്തിനുള്ളിൽ കടന്ന്, മന:പാഠമാക്കിയ കാളിമന്ത്രം ജപിക്കാൻ തുടങ്ങി. താമസിയാതെ രാമൻ ഉറക്കമായി. ശ്രീ ഭദ്രകാളി ഉഗ്രരൂപത്തിൽ, ആയിരം  മുഖങ്ങളും  കരുണാർദ്രമായ കണ്ണുകളോടും കൂടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. രാമൻ നോക്കിയപ്പോൾ കൈകൾ രണ്ടുമാത്രം. എന്തോ ഓർത്തിട്ടെന്നപോലെ രാമൻ പൊട്ടിച്ചിരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

“നീ എന്താണ് ചിരിക്കുന്നത്?” ഭക്ത വാത്സല്യത്തോടെ ഭഗവതി ചോദിച്ചു. 

“ഞാൻ ഒരു കാര്യം ഓർത്തു ചിരിച്ചു പോയതാണ്. എനിക്ക് മൂക്കൊലിപ്പ് വരുമ്പോൾ തുടച്ചുതുടച്ച്‌ എന്റെ കൈകൾ മടുത്തുപോകാറുണ്ട്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ആയിരം മൂക്കുള്ള ഭഗവതിക്ക് മൂക്കൊലിപ്പ് വന്നാലോ? ആ രണ്ടു കയ്യും വച്ചുകൊണ്ട് ആയിരം മൂക്ക് എന്തു ചെയ്യും? 

രാമന്റെ വർത്തമാനം കേട്ടിട്ട് ഭഗവതിക്കും ചിരി വന്നു. 

രാമനിൽ സംപ്രീതയായി രണ്ട് സ്വർണക്കിണ്ണങ്ങൾ അവനു നേരെ നീട്ടിയിട്ടു പറഞ്ഞു:

“വലത് കിണ്ണത്തിലെ പാൽ കുടിച്ചാൽ നീ വളരെ അറിവുള്ളവനാകും. ഇടതുകിണ്ണത്തിലെ പാലിന് പുളിരസമുണ്ട്. അത് കുടിച്ചാൽ നിനക്ക് ധനവാനാകാം&quot;

“അടിയനൊരു സംശയം, ധനം പുളിക്കുമെന്നു പഴമക്കാര് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ് ഭഗവതി?”

“മിക്കവാറും ധനവും സമ്പാദിക്കുന്ന വഴികൾ മധുരിക്കുന്നവയല്ല. ഇതിൽനിന്ന് ഏതെങ്കിലും ഒരു കിണ്ണം മാത്രം നീ എടുത്തുകൊള്ളൂ&quot;

“എനിക്ക് രണ്ടു കിണ്ണത്തിലെയും പാലിന്റെ രുചി അറിയണം&quot;

“എങ്കിൽ, ഇതാ രണ്ടു കിണ്ണവും. ഇതിൽ വിരൽ തൊട്ട് നാവിൽ വച്ചു നോക്കൂ&quot;

രണ്ടും വാങ്ങിയ രാമൻ, പെട്ടെന്ന് മുഴുവൻ പാലും അകത്താക്കി!

കാളി ദേഷ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ രാമൻ പറഞ്ഞു:

&quot;അടിയനു ധനവും അറിവും ഒരുപോലെ വേണം. എന്നോടു ക്ഷമിച്ചാലും&quot;

“എന്നെ ധിക്കരിച്ച നീ ഒരു വികടകവി ആയിത്തീരട്ടെ&quot;

“ഭഗവതി, അടിയനു മാപ്പു തരണം. എനിക്ക്... വികടകവിയല്ല, കവിതന്നെ ആകണം&quot;

രാമൻ കരയാൻ തുടങ്ങി. മനസ്സലിഞ്ഞ ഭദ്രകാളി   പറഞ്ഞു:

“നീ ഒരേ സമയം കവിയും വികടകവിയുമാകും. എന്നാൽ, ഒരു വിദൂഷകൻ എന്ന നിലയിൽ നീ പ്രശസ്തനാകും&quot;

രാമനെ അനുഗ്രഹിച്ചിട്ട് , മഹാവിദ്യയായ ഭഗവതി അപ്രത്യക്ഷയായി. മഹാ പണ്ഡിതനായ വാഗ്ഭടാനന്ദനും ആ കഴിവ് സിദ്ധിക്കപ്പെട്ടത് ശ്രീഭദ്രകാളിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്ന് ഐതീഹ്യം.  ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIfmyKGWVmu888kE13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717930506/RO=10/RU=https%3a%2f%2fml.wikipedia.org%2fwiki%2f%25E0%25B4%2595%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25B3%25E0%25B4%25BF%25E0%25B4%25A6%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25B8%25E0%25B5%25BB/RK=2/RS=RULP3EySu8.Pmxlj5FXiFC3Kgjw-|title=കാളിദാസൻ - വിക്കിപീഡിയ|website=ml.wikipedia.org › wiki}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/54781426|title=Images of Indian goddesses : myths, meanings, and models|last=Wangu|first=Madhu Bazaz|date=2003|publisher=Abhinav Publications|isbn=81-7017-416-3|location=New Delhi|oclc=54781426}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=Sankaranarayanan, Sri (2001). Glory of the Divine Mother: Devi Mahatmyam. Nesma Books India. p. 127. ISBN 978-8187936008.|title=}}&lt;/ref&gt;
-------------------------------

== പ്രധാനപ്പെട്ട ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==

=== ദേശീയ തലത്തിൽ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഉജ്ജയിനി മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, മധ്യപ്രദേശ്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കാളിഘട്ട് കാളി ക്ഷേത്രം, കൽക്കട്ട

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ദക്ഷിണേശ്വർ ഭവതാരിണി ക്ഷേത്രം, വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കർണാടക

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രം, കർണാടക

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കാമാഖ്യ ദേവി ക്ഷേത്രം, ആസാം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കുരുക്ഷേത്ര ശ്രീ ഭദ്രകാളി ദേവികൂപ്, ഹരിയാന 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മണ്ടയ്ക്കാട് ഭഗവതി അമ്മൻ ക്ഷേത്രം, കന്യാകുമാരി ജില്ല, തമിഴ്നാട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;സമയപുരം മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രം, തിരുച്ചിറപ്പള്ളി, തമിഴ് നാട്
*ഭദ്രകാളി പരദേവതയായ പ്രസിദ്ധമായ ഇല്ലങ്ങൾ/കോവിലകങ്ങൾ 

1, ഭദ്രകാളി മറ്റപ്പള്ളി മന 

2, കാട്ടുമാടം മന

3, വിയ്യൂർ മൂത്തേടത്ത് മന

4, പേരാറ്റുപുറത്ത് മന 

5, ഒഴവൂർ പാടെരി മന 

6, പുനത്തിൽ ഇല്ലം 

7, കൊളത്താപ്പള്ളി മന 

8, കൊച്ചി രാജ കൊട്ടാരം 

9, പഴശ്ശി കൊട്ടാരം (കോട്ടയം രാജവംശം)

=== ഇടത്തരം ക്ഷേത്രങ്ങൾ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ശാർക്കര ദേവി ക്ഷേത്രം, ചിറയിൻകീഴ്, തിരുവനന്തപുരം  

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കടയ്ക്കൽ ദേവി ക്ഷേത്രം, കടയ്ക്കൽ, കൊല്ലം  

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തൃപ്പോരിട്ടക്കാവ് ഭഗവതീ ക്ഷേത്രം,പനയറ, വർക്കല. 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കടമ്മനിട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഉദിയന്നൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കരിക്കകം ശ്രീ ചാമുണ്ഡി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തൊഴുവൻകോട് ശ്രീ ചാമുണ്ഡി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മുണ്ടയാംപറമ്പ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മട്ടന്നൂർ വള്ളിയോട്ട്ചാൽ കലശസ്ഥാനം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ശ്രീ മണപ്പുള്ളി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചിനക്കത്തൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലപ്പുറം, ഒറ്റപ്പാലം, പാലക്കാട്‌

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പട്ടാഴി ദേവി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പാവുംമ്പാ കാളി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പറവൂർ കാളികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വെളുത്താട്ടു വടക്കൻ ചൊവ്വ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കെടാമംഗലം, വടക്കൻ പറവൂർ, എറണാകുളം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കുറ്റിക്കാട്ട് ദേവി ക്ഷേത്രം, മൂലവട്ടം, കോട്ടയം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മണർകാട് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചമയംകര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചൂർ, കോട്ടയം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കാരിക്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൊടുപുഴ, ഇടുക്കി ജില്ല 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വെള്ളൂട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മടിക്കൈ, കാസർഗോഡ്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മുട്ടക്കുളം ദേവി ക്ഷേത്രം, കായംകുളം, ആലപ്പുഴ ജില്ല, കേരളം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; കടമ്പനാട് ശ്രീ ഭഗവതി ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വാരനാട് ദേവി ക്ഷേത്രം, ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ

=== ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പുത്തൻവീട്ടിൽ ഭദ്രാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കരിന്തോട്ടുവ, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പുതിയകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ജന്മംകുളം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തൃപ്പനയം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പുറ്റിങ്ങൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

=== കാവുകൾ ===
• കള്ളിക്കാട് ശ്രീ ഭദ്രകാളി കാവ്‌, ചടയമംഗലം, കൊല്ലം 

• കള്ളിയിൽ ശ്രീ ഭദ്രകാളി - ഭുവനേശ്വരീ ക്ഷേത്രം നല്ലൂർ,

&lt;ref&gt;കള്ളിയിൽ ശ്രീ ഭദ്രകാളി - ഭുവനേശ്വരീ ക്ഷേത്രം നല്ലൂർ, ഫറോക്ക്&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ഇന്ന് മേർഘഡ് സംസ്കാരം എന്നു വിളിക്കുന്ന പുരാതനമായ നാഗരികതയുടെ കാലത്ത് അമ്മദൈവങ്ങളെയാണ് ആരാധിച്ചിരുന്നത്. മേർഘഡിന്റെ ഭാഗമായ കുള്ളി എന്ന സ്ഥലത്ത് 6000 വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് ഉണ്ടായിരുന്ന കാർഷികഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി സ്ത്രീ ദൈവങ്ങളെ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകൾ ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;ബഷാം; ദ വണ്ടർ ദാറ്റ് വാസ് ഇന്ത്യ. സുർജീത്ത് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, ഇംഗ്ലീഷ്; ന്യൂഡെൽഹി ഇന്ത്യ &lt;/ref&gt;

[[സംഘകാലം|സംഘകാലത്ത്]] മറവരുടെ ദൈവമായിരുന്നു [[കൊറ്റവൈ]] (പാർവതി). [[ചേരരാജാക്കന്മാർ]] യുദ്ധത്തിനു പുറപ്പെടുന്നതിനു മുൻപ് കൊറ്റവൈക്ക് ബലി അർപ്പിക്കുകയും കള്ള് നിവേദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. കൊറ്റവൈയാണ് പിന്നീട് കാളിയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു &lt;ref&gt;പി.കെ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ രചിച്ച “കേരളത്തിൻറെ സാംസ്കാരികചരിത്രം” &lt;/ref&gt;. [[ജൈനമതം|ജൈനരുടെ]] ദേവതകളായ [[മംഗളാ ദേവി|മംഗളാദേവിയും]] അംബികയും പലയിടങ്ങളിൽ കാളിയായും [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗയായും]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ദ്രാവിഡരുടെ പ്രധാന ആരാധനാ മൂർത്തി അമ്മദൈവമായിരുന്നു. മാതൃദായകക്കാരായിരുന്ന അവർക്ക് പിതാവിനേക്കാൾ മാതാവിനോട് കൂടുതൽ ബഹുമാനം ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം. എന്നാൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ പിതാവ്  ([[ശിവൻ]]‍) മാതാവ് ([[കാളി]],[[പാർവ്വതി]],[[ദുർഗ്ഗ]]) പുത്രൻ ([[മുരുകൻ]]‍) എന്നിങ്ങനെ ഒരു കുടുംബത്തെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. 
വൈദികകാലത്തെ ([[ഋഗ്വേദം]]) ആര്യന്മാർക്ക് അമ്മ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അമ്മ ദൈവങ്ങളെ അവർ ആരാധിച്ചിരുന്നുമില്ല. [[ദസ്യു|ദസ്യുക്കളുടെ]] ഉഷാരാധനയെ [[ഇന്ദ്രൻ]] തകർക്കുന്നതായും മറ്റും ഋഗ്വേദത്തിലുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നേരേ മറിച്ച് ആര്യർക്കും മുൻപ് താമസിച്ചിരുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ [[ഉർവരാരാധ|ഉർവരതയേയും]] [[സൂര്യദേവൻ|സൂര്യനേയും]] മറ്റും അമ്മയുടെ രൂപത്തിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ഇതര പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കേരളത്തിലും ബംഗാളിലുമാണ് ദേവിക്ഷേത്രങ്ങൾ കൂടുതലായി കാണുന്നത്. ദ്രാവിഡരുടേയും, ഇന്തോ-ആര്യന്മാരുടേയും, വടക്കു കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ മംഗളോയിഡ് വംശജരുടേയും മുന്നേറ്റമുണ്ടായപ്പോൾ പ്രോട്ടോ ആസ്റ്റ്രലോയ്ഡ് വംശജർക്ക് പ്രാബല്യം നിലനിന്ന പ്രദേശങ്ങൾ കേരളവും ബംഗാളുമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ ആദിമസംസ്കാരം കൂടുതൽ പ്രകടമായത് ഈ രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ്. ദേവിക്ക് നൽകി വന്ന സർവ്വപ്രധാനമായ സ്ഥാനം അവയിൽ ഒന്നുമാത്രം.

ഋഗ്വേദത്തിൽ ദേവിമാർ പൊതുവിൽ ദേവന്മാരേക്കാൾ വളരെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞവരാണ്‌. [[മനുസ്മൃതി|മനുസ്മൃതിയിൽ]] മരണമടഞ്ഞ പിതാക്കന്മാർക്കായി ബലിയർപ്പിക്കേണ്ടതിനെപ്പറ്റി പറയുന്നു. &lt;ref&gt;മനുസ്മൃതി 3.81-92&lt;/ref&gt;നിത്യേനയുള്ള വൈശ്വദേവ ഭക്ഷണ തർപ്പണത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നതിൽ ഒരുരുള പിതൃബലിയായി പ്രത്യേകം നൽകണം. അവസനത്തെ ഉരുള മുജ്ജന്മ പാപത്താൽ മാറാരോഗം ബാധിച്ചവർക്കും മതഭ്രഷ്ടരായവർക്കും പട്ടികൾക്കും വേണ്ടി വെറും തറയിലാണ് വെക്കേണ്ടത്. എന്നാൽ ഇതിലെങ്ങും പിതൃക്കൾക്കൊപ്പം സഞ്ചരിക്കേണ്ട അമ്മമാരെപ്പറ്റി പരാമർശമില്ല. മാതൃദായകക്കാരായിരുന്ന ദ്രാവിഡരിൽ നിന്ന് പിതൃദായ സമ്പ്രദായത്തിലേക്കുള്ള വ്യത്യാസം ഇവിടെ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. അമ്മമാർ വെറും ഭാര്യമാരാവാനായി നുഴഞ്ഞുകയറിയവർ മാത്രമായിത്തീരുന്നു. അഷ്ടകങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വാർഷികമായ ശ്രാദ്ധമൂട്ടിലും അമ്മമാർക്കവകാശമില്ല. വേദസമ്പ്രദായം അനുവദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണമതം ദേവിമാരെന്ന നിലയിൽ അമ്മമാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബലി തർപ്പണങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ അനാര്യൻ അംശങ്ങളിൽ നിന്നും കടം കൊള്ളുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ മുൻതലമുറയിലെ അമ്മമാരല്ലാത്ത മറ്റേതോ ദേവിമാർക്കായി (പൊതുവായ മാതൃത്വം-ത്രയംബക-മൂന്നുപേർ) വഴിയരികിൽ ശ്രാദ്ധമൂട്ടുന്ന രീതി പഴയകാലത്തെ ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യകൃതികളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;[[ശൂദ്രകൻ]]‍-[[മൃച്ഛകടികം]]&lt;/ref&gt;

[[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] ഗംഗയെ ദേവിയായി ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഗംഗ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലെ നദിയാണെന്നും [[പ്രദീപൻ]] എന്ന രാജാവിനെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ മനുഷ്യരൂപം പൂണ്ടതാണെന്നും പറയുന്നു. എന്നാൽ പ്രദീപന്റെ മകനായ [[ശാന്തനു|ശാന്തനുവിനെ]] വിവാഹം കഴിക്കേണ്ടിവരുന്ന ഗംഗ അവളുടെ ആദ്യത്തെ ഏഴുപുത്രന്മാരേയും നദിയിൽ ഒഴുക്കിക്കൊല്ലുന്നു. &lt;ref&gt;മഹാഭാരതം 1.93.44&lt;/ref&gt;ഇത് അമ്മ ദൈവങ്ങൾക്ക് അർപ്പിക്കേണ്ടിയിരുന്ന ബലിയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ഡി.സി.കൊസാംബി കരുതുന്നു. ആദ്യകാലത്തെ അമ്മ ദൈവാരാധന ജലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നാൺ ഇത് കാണിക്കുന്നത്. ഗംഗയുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായ ഭീഷ്മർ സഹോദരനുവേണ്ടി അപഹരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന അംബ, അംബിക, അംബാലിക എന്നീ രാജകുമാരിമാരും ജലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു (അംബു, അംബുസ്, ആംഫി - അമ്മ എന്നാണ് ഈ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും).
‍
[[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിന്റെ]] തകർച്ചയ്ക്കു ശേഷം ഏറ്റവും അധികം പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നത് അമ്മദൈവങ്ങൾക്കാണ്. ബുദ്ധബിംബങ്ങൾ കണ്ടുകിട്ടിയ സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം ഭഗവതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഭരണിക്കാവ്, കാവുമുടി, കിളിവൂരെന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം ബുദ്ധബിംബങ്ങൾ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുള്ളത് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നോ അവയുടെ സമീപ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നോ ആണ്. അവിടെയെല്ലാം പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവം ഭഗവതിയാണുതാനും.&lt;ref&gt;[[കെ. ദാമോദരൻ]] രചിച്ച “പ്രാചീന കേരളം”,അദ്ധ്യായം പന്ത്രണ്ട്&lt;/ref&gt;അമ്മദൈവത്തിന് കാളി, ഭഗവതി, ദുർഗ, കരിനീലി എന്നിങ്ങനെ പല പേരുകളുമുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=McDermott, Rachel Fell (2001). Singing to the Goddess: Poems to Kali and Uma from Bengal. Oxford University Press. ISBN 978-0198030706.|title=}}&lt;/ref&gt;.

== അവലംബം  ==&lt;!-- പുരുഷദൈവങ്ങളേക്കാളധികം സ്ത്രീദൈവങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള നാടാണ് കേരളം. കുടുംബത്തിന്റെ നായികയും കൃഷിയുടെ സംരക്ഷകയുമായ സ്ത്രീ ഗോത്രത്തിന്റെ നാഥയെന്ന നിലയ്ക്കു സമുദായത്തിൽ മാന്യത നേടിയ കാലത്താണ് അമ്മ ദൈവങ്ങളും ആരാധിക്കപ്പെട്ടത്. മിക്ക ഗോത്രസമുദായക്കാരും ഒരു രൂപത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ കാളിയെ പൂജിക്കുന്നവരാണ്. മിക്ക വീടുകളിലും കുലദൈവമായ ഭഗവതിയെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ടാവും. കൊല്ലത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഭഗവതിസേവയോ ഗുരുസിയോ കോഴിവെട്ടോ പൊലെയുള്ള ചടങ്ങുകളും ഉണ്ടാവും.
കാർമേഘം പോലെ കറുത്തവളാണ് കാളിയെന്ന് പല കൃതികളിലും കാണാം.    കാളിയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങളുമുണ്ട്. ഭഗവതി രൗദ്രമൂർത്തി മാത്രമാണ് എന്ന പൊതുധാരണ ശരിയല്ല. ബാലഭദ്ര, സുമുഖീകാളി എന്നിവ സൗമ്യസുന്ദരഭാവങ്ങൾ. കണ്ടങ്കാളിയും കരിങ്കാളിയുമാണ് കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളത്. സംഹാരമൂർത്തിയായ രുധിര മഹാകാളിയാണ് ഏറ്റവും ശക്തി കൂടിയത്, ഭക്തനു പോലും നേരിട്ട് ദർശനം പാടില്ല എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ ആപത്താണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[വസൂരി]] മുതലായ വ്യാധികളിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ കാളിക്ക് സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിശക്തി, മഹാകാളി, ഭദ്രകാളി, ചാമുണ്ഡി, പ്രകൃതി, പരമാത്മാവ് , ബാലത്രിപുര, കാളരാത്രി, പ്രത്യംഗിര എന്നിവ ഈ ദേവിയുടെ അവതാരങ്ങൾ തന്നെ.

ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ രൗദ്രഭാവമായാണ് ഭദ്രകാളിയെ സങ്കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്‌. അസുരനെ നിഗ്രഹിക്കാനായി അവതരിച്ച ഘോരരൂപം. അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിച്ച് ജ്ഞാനം നൽകി ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ദുർഗ്ഗയുടെ കറുത്ത ഭാവമായ ‘കാളി’ യുടെ ധർമ്മം. വേദങ്ങളിൽ അഗ്നിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് കാളിയെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്‌. അഗ്നിയുടെ ദേവതക്ക് ഏഴ് തിളങ്ങുന്ന നാവുകളാണുള്ളത്. ‘കാളി’ അതിൽ കറുത്ത നാവിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. രുദ്രന്റെ തൃക്കണ്ണിലെ അഗ്നിയിൽ നിന്നുമാണ് കാളിയെ സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നു പറയുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയുടെ മാതാവായ ശക്തിയെതന്നെ മകളായും കഥകളിലൂടെ വ്യഖ്യാനിക്കുന്നു. ശക്തിസ്വരുപിണിയായ ഈ ദേവിയെ പലരൂപത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. താന്ത്രികർ മുപ്പതിലധികം ഭാവങ്ങളിൽ ഓരോ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വിവിധ രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നുണ്ട്. കാളി എന്ന വാക്ക് ‘കല’ എന്ന പദത്തിൽ നിന്നും ഉണ്ടായതാണ്. കല സമയത്തെ കുറിക്കുന്നു. കാളി സമയത്തിന്റെ ദേവികൂടിയാണ്.

ദുർഗ്ഗയുടെ മറ്റു ഭാവങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കാളിയുടെ രൂപം ഭയാനകമാണ്. പുറത്തേക്ക് നീട്ടിയ നാവ്‌, ഒരു കയ്യിൽ ശരീരം വേർപെട്ട തല, വാർന്നൊലിക്കുന്ന രക്തം. അരക്കെട്ടിൽ മുറിച്ചെടുത്ത കൈകൾ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നു. ഭയാനകമായ ഈ രൂപത്തെ പൂജിക്കുന്നതിനു പിന്നിലും ഒരു രഹസ്യമുണ്ട്. നമ്മെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപത്തെ ആദരിക്കുമ്പോൾ ഭയം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്ന തത്ത്വം.

കാളിയെ ഇത്രയും ഭീകരിയാക്കിയ ചിത്രകാരൻ ഓരോ അംഗങ്ങൾക്കും പ്രതീകാത്മകമായി കൊടുത്തിരിക്കുന്ന വ്യാഖ്യാനം അറിയാൻ ശ്രമിക്കാതെ കാളിയെ അധഃകൃതരുടെ മൂർത്തിയാണെന്നും; അതുമല്ല, സവർണ്ണരായ പരിവാരങ്ങളുടെ ഇഷ്ടമൂർത്തിയെന്നും വാദമുണ്ട്.

കാളിയുടെ പുറത്തേക്ക് നീണ്ടു കിടക്കുന്ന നാവ് മൗനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (നാവ് പുറത്തേക്ക് നീട്ടിയാൽ സംസാരിക്കാൻ കഴിയില്ല.) കണ്ണിലെ കൃഷ്ണമണിയുടെ കറുപ്പാണ് കാളിയ്ക്ക്. ഈ കറുത്തമണി ഇല്ലായിരുന്നെങ്കില് കാഴ്ചയില്ല, ജ്ഞാനമില്ല. കാളി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്, പ്രകാശം നൽകുന്നവളാണ്. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം മൌനത്തിലാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമായ അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ് തല. നിങ്ങൾക്ക് ഒരാളോട് വെറുപ്പു തോന്നുന്നുവെങ്കില്, അത് ആ വ്യക്തിയുടെ ശരീരത്തോടല്ല; ദുഷ്ചിന്തകളുള്ള ശിരസ്സിനോടായിരിയ്ക്കും. ഒരുവന് പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ കിട്ടുന്ന അറിവ് പരിമിതമാണ്. ലോകം പരിമിതമായ അറിവിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. ശാസ്ത്രവും ഈ പരിമിതമായ അറിവാണ് നൽകുന്നത്. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള അറിവ് - ആന്തരികമായ ജ്ഞാനം - പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ നേടാൻ സാധ്യമല്ല. ‘തല മുറിക്കപ്പടുക’ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം അഹങ്കാരത്തെ ഇല്ലാതാക്കി ഉള്ളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുക, ധ്യാനാവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചേരുക എന്നാണ്. ആ ജ്ഞാനത്തിലൂടെയാണ് ലോകത്തെ അറിയേണ്ടത്.

ദേവിയുടെ ഒരു കയ്യിൽ ‘അഭയ മുദ്രയും, മറുകയ്യിൽ ‘വരദ’ മുദ്രയുമാണ്. ജീവജാലങ്ങൾക്ക് ഭയത്തെ അകറ്റി ക്ഷേമകരമായിട്ടുള്ളതിനെ ചോദിക്കാതെതന്നെ കൊടുക്കുവാൻ തക്കവണ്ണം സർവ്വജ്ഞയാണ് ദേവി.

മുറിച്ച കൈകൾ അരക്കെട്ടിൽ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു. കയ്യ് കർമ്മത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ഈ ഫലം കൂലിയാണ്. ഫലേച്ഛയില്ലാതെ കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന കൃപ സമ്മാനമാണ്. ശാശ്വതമായിട്ടുള്ള കൃപ ജ്ഞാനമാണ്. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് അരക്കെട്ടിൽ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന കയ്യ്.

{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}{{Shaktism}}{{Hindu deities and texts}}

[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാവിദ്യ]]--&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pabhyyg06cgd3i7o5k8573qgsrevxcd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618893</id>
      <parentid>4618873</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-28788-41|~2026-28788-41]] ([[User talk:~2026-28788-41|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4618873|4618873]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു</comment>
      <origin>4618893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142298" sha1="5o6wmu0kuw8g50z795jlaioftbhuzvd" xml:space="preserve"> {{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
{{Hdeity infobox| &lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;   
| 
| Image = Kali.jpg
| Caption = ഭദ്രകാളി
| Name = ഭദ്രകാളി, മഹാകാളി, ചാമുണ്ഡ, ആദിശക്തി കാളി, കാലരാത്രി, ദശ മഹാവിദ്യ, ഭുവനേശ്വരി
| Devanagari = काली   
| Sanskrit_Transliteration = Kālī   
| Pali_Transliteration =    
| Tamil_script =    
| Affiliation = &lt;nowiki&gt;ആദിപരാശക്തി, &lt;/nowiki&gt;[[ഭുവനേശ്വരി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവതി]], [[ചണ്ഡിക]], [[ചാമുണ്ഡി]], [[സപ്തമാതാക്കൾ]], [[വാരാഹി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]]
| Abode = ശ്മശാനം, രണഭൂമി     
| Weapon = വാൾ, ത്രിശൂലം  
| Mount = സിംഹം (ഭദ്രകാളി- വേതാളം, കാലരാത്രി - കഴുത)
| Planet = ചൊവ്വ, പക്ഷബലമില്ലാത്ത ചന്ദ്രൻ, കേതു, ശനി 
}} 

ആദിമകാലങ്ങളിൽ മാതൃദായക്കാരായ പുരാതന  [[ദ്രാവിഡർ|ദ്രാവിഡ ഗോത്രങ്ങളുടെയും]] പിന്നീട് ശാക്തേയരുടെയും കാലക്രമേണ [[ഹിന്ദു|ഹൈന്ദവരുടേയും]] ആരാധനാ മൂർത്തിയായിത്തീർന്ന ഭഗവതിയാണ്‌ '''മഹാകാളി അഥവാ ഭദ്രകാളി അല്ലെങ്കിൽ ആദിശക്തി കാളി (അതുമല്ലെങ്കിൽ കാലരാത്രി)''' {{തെളിവ്|7-ഫെബ്രവരി-2008}}. ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭദ്രാഭഗവതി ചുരുക്കത്തിൽ ഭഗവതി എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു.  [[ചാമുണ്ഡി]] അല്ലെങ്കിൽ ചാമുണ്ഡേശ്വരി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത് ഇതേ ഭഗവതി തന്നെ.  

ശാക്തേയ മതത്തിലും, കൗള മാർഗത്തിലും  ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവവും കാളി തന്നെ. സംഹാരം, ശക്തി, വിജയം, സുരക്ഷ, ഐശ്വര്യം, വിദ്യ, ഭയമോചനം, ദുഷ്ടരിൽ നിന്നും രക്ഷ, ദുഃഖ വിമുക്തി, രോഗമുക്തി, കുടുംബത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ ദൈവമായി ഭദ്രകാളിയെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

കേരളീയരുടെ കുലദൈവം ഭദ്രകാളി എന്ന ഭഗവതിയാണ്. കേരളത്തിൽ ഏതാണ്ട് എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ചെറുതും വലുതുമായ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും കാണാം. ദേശ ദൈവം, കുല ദൈവം, കുടുംബ ദൈവം (ധർമ്മ ദൈവം), ഇഷ്ട ദൈവം തുടങ്ങിയ പല ഭാവങ്ങളിൽ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. വീടുകളുടെ മുകൾ ഭാഗത്ത്‌ മച്ചകത്തമ്മ എന്ന പേരിലും, ശാക്തേയ പീഠത്തിലും, പൂജാമുറിയിലും കാവുകളിലും മറ്റും ഭദ്രകാളി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയും പ്രകൃതിയുമായ  ആദിപരാശക്തിയാണ് ഭദ്രകാളി   എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കാളി സംഹാരമൂർത്തിയാണ്.  ഭഗവതിയുടെ മംഗളകരവും ഐശ്വര്യകരവുമായ ഭാവമാണ് ഭദ്രകാളി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ശാക്തേയ പാരമ്പര്യമുള്ള ഇടങ്ങളിൽ എല്ലാം ഭഗവതിയുടെ ആരാധന കാണാം.  &quot;ഭദ്രം എന്നാൽ  മംഗളമായ/ ഐശ്വര്യമുള്ള/ സുരക്ഷിതമായ/ നന്മയുള്ള തുടങ്ങിയ അർത്ഥങ്ങൾ കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഭദ്രമായ  കാലത്തെ നല്കുന്നവൾ  (മംഗളകാരിണി, ഐശ്വര്യദായിനി)&quot; എന്നതാണ് ഭദ്രകാളി എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. കാളി എന്നാൽ “കാളുന്നവൾ, കറുത്തവൾ, കാലത്തെ (സമയത്തെ) നിയന്ത്രിക്കുന്നവൾ, കാരുണ്യത്തിന്റെ ഭഗവതി&quot; തുടങ്ങിയ പല രീതിയിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചു കാണാറുണ്ട്. കറുത്ത നിറത്തോടുകൂടിയ ഈ ഭഗവതി കരിങ്കാളി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

[[കുങ്കുമം]] ഭഗവതിയുടെ പ്രസാദമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന വസ്തുവാണ്. മണിദ്വീപം എന്ന ലോകത്ത് വസിക്കുന്ന ഭുവനേശ്വരിയായി ഭദ്രകാളി സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ഭുവനേശ്വരിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായി ഭദ്രകാളിയെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 

പൊതുവേ കാളി അധർമ്മം, അനീതി, തിന്മ തുടങ്ങിയവയെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുകയും രോഗദുരിതങ്ങളെ സുഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഭഗവതി ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഭദ്രകാളി സങ്കല്പം കേരളത്തിലും പ്രബലമാണ്. 

തിന്മയുടെ മേലുള്ള നന്മയുടെ വിജയമാണ് [[പരാശക്തി]]  സങ്കൽപ്പം. സ്ത്രീയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം   എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്നാണ് ശാക്തേയർ  [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയായ]] [[കാളി|കാളിയെ]] ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്. ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിൽ സ്ത്രീക്ക് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം ഇതിന്‌ തെളിവായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്നവർ സ്ത്രീകളെ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. യാതൊരു കാരണവശാലും അവർ സ്ത്രീകളോട് മോശമായി പെരുമാറാൻ പാടില്ല എന്നാണ് ആചാരം. സ്ത്രീകൾ സന്തോഷിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം ഉണ്ടാകുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ആദികാലങ്ങളിൽ ഗോത്ര ജനത കാളിയെ പ്രകൃതി, ഊർവ്വരത, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത എന്നി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കാർഷിക സമൃദ്ധി, യുദ്ധ വിജയം, രോഗമുക്തി, കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം അല്ലെങ്കിൽ സമ്പത്ത്, സന്താനങ്ങളുടെ അഭിവൃദ്ധി, കുലത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, വ്യാപാരത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധി, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്ന രീതി വ്യാപകമായിരുന്നു. 

പുരാതന കാലങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ‘കൊറ്റവൈ‘ എന്ന യുദ്ധദൈവമാണ് ഇന്നത്തെ  [[ദുർഗ്ഗ]], ഭദ്രകാളി സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്ന്‌ ചരിത്രം പറയുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃ ദൈവ ആരാധന വ്യാപകമായിരുന്നു. ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് വളരെ പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. മാതൃദൈവ ആരാധന, പ്രകൃതി ആരാധന സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. ഇത് ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു. ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും  കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഇത്തരം പ്രകൃതി ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. കാടിനെ  കാക്കുന്ന കാവ് പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെയും ജീവ വൈവിദ്ധ്യത്തിന്റെയും ഭാഗമായ കാളി ആരാധനാ സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. പ്രകൃതിയും വികൃതിയും ഭഗവതിയായി സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. 

മറ്റുള്ള ദൈവ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മത്സ്യമാംസാദി നിവേദ്യങ്ങളോട് കൂടിയ പഞ്ചമകാര പൂജ ഭദ്രകാളിക്ക് പ്രധാനമാണ്. ശാക്തേയ പൂജയിലും, കൗള മാർഗത്തിലും ഇത്തരം നിവേദ്യങ്ങൾ നിർബന്ധമാണ് എന്നത് അതിനുള്ള തെളിവാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇവ പകരം മറ്റു പല വസ്തുക്കളും ഉപയോഗിച്ച് കാണുന്നു. മണ്ടയ്ക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിലെ മത്സ്യ പൊങ്കാല, മാടായിക്കാവിലെ കോഴി നിവേദ്യം, ചെട്ടികുളങ്ങരയിലെ കൊഞ്ചും മാങ്ങാ, കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ  കോഴിക്കല്ല് മൂടൽ, കോഴി സമർപ്പണം, കോഴിയും പിടിയും തുടങ്ങിയ ഉദാഹരണം. 

ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നായി മഹാകാളിയെ കണക്കാക്കുന്നു. മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരാണ് മറ്റ് രണ്ട് പേർ. ശൈവർ ഇത് ശ്രീ [[പാർവതി]]യുടെ കറുത്ത രൂപമായി ശൈവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. വേഗം അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നവളും, ഐശ്വര്യദായിനിയും, ആപത്തുകളിൽ  രക്ഷകിയുമാണ് ഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. 

കാളിയുടെ സൗമ്യവും രൗദ്രവുമായ പത്ത് രൂപങ്ങൾ ദശമഹാവിദ്യ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സപ്തമാതാക്കളിൽ പ്രധാനിയായ [[ചാമുണ്ഡി]]യും കാളി തന്നെയാണ്.  

കാവുകൾ മലയാള നാടിൻ്റെ ആരാധന സമ്പ്രദായത്തിൻ്റെ മുഖമുദ്രയാണ്.
കൊടുങ്ങല്ലൂർക്കാവ്, പനയന്നാർക്കാവ്, മാടായിക്കാവ് എന്നിവ പ്രസിദ്ധമാണല്ലോ.
[[കാവ്]] എന്ന പദത്തിന് ചെറിയ കാട്, വൃക്ഷങ്ങളും ചെടികളും ഇടത്തിങ്ങി വളരുന്ന സ്ഥലം എന്നിങ്ങനെ അർത്ഥങ്ങൾ കണക്കാക്കാം. കാവുകളിൽ സാധാരണയായി രാജസിക, താമസിക ഗണങ്ങളിൽ വരുന്ന ദേവതാ സങ്കല്പങ്ങളെ യാണ് ആരാധിക്കുന്നത്. ഇവർ ഉഗ്രമൂർത്തികളും രക്ഷാദേവതകളുമാണ്.
 
കേരളത്തിൽ ഭദ്രകാളിയെ ആദ്യമായി   പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലാണ്. കേരളത്തിലെ 64 ഭഗവതീ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃക്ഷേത്രമായിട്ടാണ് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതീ ക്ഷേത്രത്തെ കണക്കാക്കുന്നത്. ഇവിടെ നിന്ന് ഭഗവതിയെ ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടു പോയി മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്ക് ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന് വരുന്നുവെന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. ഇതുപോലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ മാടായിക്കാവിൽ നിന്നും ഭഗവതിയെ ആവാഹിച്ച് കൊണ്ടുപോയി കുടിയിരുത്തിയ അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്.  

ഭാരതത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാളി ആരാധന നിലവിലുണ്ട്. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ പല പ്രാദേശികമായ പേരുകളിൽ കാളിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ശ്രീകുരുംബ, തമിഴ്നാട്ടിൽ മാരിയമ്മൻ, കർണാടകയിൽ [[ചാമുണ്ഡി]], ബംഗാളിൽ ഭവതാരിണി എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നതും കാളി തന്നെ. പൊതുവേ അവർണ്ണ വിഭാഗങ്ങളും പിന്നോക്ക സമുദായക്കാരുമാണ് ഭദ്രകാളിയെ കൂടുതലായി ആരാധിച്ചു കണ്ടിരുന്നത്. [[നവരാത്രി]]യുടെ ഏഴാം ദിവസം [[കാലരാത്രി]] എന്ന പേരിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നതും കാളി തന്നെ. 

കാളി ഭക്തരുടെ കൂട്ടത്തിൽ കാളിദാസൻ, തെന്നാലി രാമൻ, ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസർ, സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധരായ ഒരു വലിയ നിര തന്നെയുണ്ട്. 

ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിക്കുന്നതിനു പ്രത്യേക നിഷ്ഠയോ നിവേദ്യമോ ആചാരങ്ങളോ ഇല്ലെന്നാണ് സങ്കല്പം. ഭഗവതിപൂജ വൈദീക ആരാധന സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ ഉൾപെടുന്നില്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന കാരണം. ഭക്തർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിൽ പൂജിക്കാവുന്നതാണ്. ജാതിഭേദമില്ലാതെ ആർക്കും ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കാം. അബ്രാഹ്മണർ പൂജ നടത്തുന്ന ധാരാളം ഭദ്രകാളീ ക്ഷേത്രങ്ങളും കുടുംബക്കാവുകളും ഇന്നും കേരളത്തിൽ ഉണ്ട്. ഭക്തർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഭക്ഷണം നിവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കാം എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല തന്നെ ഉത്തമ ഉദാഹരണം. 

പണ്ട് കാലത്ത് വീടുകളിൽ മച്ചകത്ത് 
ഭഗവതിയായും, ഇന്ന് മുകൾ നിലയിലും കുടുംബ ദൈവമായി ഭഗവതിയെ കാണാം. ശാക്തേയ വിധിപ്രകാരം തറവാട്ടിലെ അംഗങ്ങൾ തന്നെ നേരിട്ട് ഭഗവതിയെ പൂജിക്കുന്ന രീതി ഇന്നും വ്യാപകമാണ്. ഈ ഭഗവതിക്ക് അശുദ്ധി ഇല്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIQhzmvmVjsGQAuQd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1667641190/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fKali/RK=2/RS=Li7L2kJU5d489qb1VvNBoC3ZRPM-|title=en.wikipedia.org › wiki › Kali - Wikipedia}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വിശ്വാസം ==
ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം പ്രപഞ്ച നാഥയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയാണ്‌ ഭദ്രകാളി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. മണിദ്വീപനിവാസിനിയായ ഭുവനേശ്വരി തന്നെയാണ് ഭദ്രകാളി എന്ന്‌ ദേവി പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ഈ ദേവിയെ പറ്റി വിശദമായി വർണ്ണിക്കുന്നു. ദേവി ഭാഗവത പ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയുടെ (അഥവാ ഭുവനേശ്വരി) മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്  മഹാകാളി. മഹാകാളി സംഹാരമൂർത്തിയാണ്. [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയും]] [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയും]] ആണ് മറ്റു രണ്ടു ഭാവങ്ങൾ. ആ ഭഗവതിയുടെ ഐശ്വര്യകരവും സർവ്വരക്ഷാകരവുമായ ഭാവമാണ് ശ്രീ ഭദ്രകാളി.  ജഗദീശ്വരി  എന്ന്‌ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. ആ ഭഗവതിയുടെ തൃഗുണങ്ങൾ ആണ് ത്രിമൂർത്തികളായ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.  

ഭദ്രകാളി വീര്യത്തിന്റെയും കരുണയുടെയും ദൈവമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വേഗം അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്ന  സങ്കല്പം. ഭദ്രകാളിയെ തന്നെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളോട് കൂടി മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കാറുണ്ട്. കാളിക പുരാണം ഭഗവതിയുടെ മാഹാത്മ്യ കഥകൾ വർണ്ണിക്കുന്നു. 

“സ്ത്രീണാം നിന്ദാം പ്രഹരം ച കൗടില്യം വാ അപ്രിയംവച
ആത്മനോഹിത മന്വിച്ഛൻ കാളീ ഭക്തോ വിവർജ്ജയേൽ“

അഭിവൃദ്ധിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാളീഭക്തൻ സ്ത്രീകളെ നിന്ദിക്കാനോ ഉപദ്രവിക്കാനോ അവരോട് കളവ് പറയുകയോ അഹിതം പറയുകയോ പാടില്ല. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭദ്രകാളീ കോപമായിരിക്കും ഫലം. കാളി ഭക്തർ സ്ത്രീകൾക്ക് ബഹുമാനവും തുല്യ അംഗീകാരവും നൽകേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സ്ത്രീകളിൽ ഭഗവതി വസിക്കുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പമാണ് ഇതിന്റെ കാരണം. ഭഗവതി ഉപാസകർ സ്ത്രീകളോട് അപമര്യാദയായി ഇടപെടാൻ പാടില്ല എന്ന്‌ പ്രത്യേകം നിഷ്‌ക്കർഷിക്കാറുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ സന്തോഷിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ ഭഗവതി ഐശ്വര്യം ചൊരിയുന്നു എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ പൂജയിൽ സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്നത് വിശേഷമാണ് എന്നാണ് സങ്കല്പം. പ്രത്യേകമായി നടത്തുന്ന ഭഗവതി പൂജയിൽ സ്ത്രീക്ക് അശുദ്ധി ഒന്നും ഇല്ല. 

വീടുകളുടെ മുകൾ ഭാഗത്ത്‌ മച്ചിൽ ഭഗവതി എന്ന പേരിലും, ശാക്തേയ പീഠത്തിലും, പൂജാമുറിയിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തികം, പ്രതാപം, സന്താനങ്ങളുടെ അഭിവൃദ്ധി, വ്യാപാരത്തിന്റെ പുരോഗതി എന്നിവ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇതെന്നാണ് വിശ്വാസം. 

ഭഗവതിയെ പൗർണമി ദിവസം (പൂർണ്ണ ചന്ദ്രൻ) [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗയായും]] അമാവാസി ദിവസം [[കാളി]] ആയും സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവ പുരാണപ്രകാരം  ശിവന്റെ മഹാകാലൻ എന്ന അവതാരത്തിന്റെ ശക്തിയാണ് മഹാകാളി. ദാരികനെ വധിച്ച ശിവപുത്രിയായും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ   

“മഹേശ്വരീ മഹാകാ‍ളീ മഹാഗ്രാസാ മഹാശനാ അപർണ്ണാ ചണ്ഡികാ ചണ്ഡമുണ്ഡാസുരനിഷൂദിനീ“ 

എന്നുള്ള കാളി നാമങ്ങൾ കാണാം. 

കാളിയുടെ സൗമ്യവും സുന്ദരവുമായ രൂപം സുമുഖീകാളി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഭഗവതി ആണിത്. പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭദ്രകാളി സുമുഖികാളി രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിയുടെ അവസാന നാളിൽ സുഭദ്ര എന്ന പേരിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

ഒരു കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിൽ ഉള്ള ഭഗവതി ബാലഭദ്ര എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കല്പാന്തത്തിൽ അഖില ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും ഭഗവതി തന്നിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു. പുന സൃഷ്ടിയുടേയും ശക്തി ഭഗവതിയാണ്. ശാന്തസ്വരൂപിണിയായും രൗദ്രസ്വരൂപിണിയായും കാളി വിരാജിക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലും, ശ്മശാനത്തിലും  വസിക്കുന്ന ഭഗവതി ആരോഗ്യത്തിന്റെ ദൈവം കൂടിയാണ്. മഹാമാരികളിൽ നിന്നും മഹാരോഗങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു കാണാറുണ്ട്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തിരുമാന്ധാകുന്ന്, മണ്ടയ്ക്കാട് തുടങ്ങിയ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ രോഗനാശത്തിനായി ഭക്തർ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.                                                                                

ക്ഷിപ്രപ്രസാദിയും ഇഷ്ട വരദായിനിയുമായ ഭദ്രകാളി ഭയം, ശത്രുപീഡ, രോഗം, ദാരിദ്ര്യം, പ്രകൃതിദുരന്തം പോലെയുള്ള ആപത്തുകളിൽ നിന്നും ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്നവളാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.  പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ പെട്ട അഗ്നിയോടാണ് കാളിയെ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയും വികൃതിയുമായി  കാളികയെ ഉപാസകർ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാവുകളിൽ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ദശമഹാവിദ്യകൾ, സപ്‌തമാതാക്കൾ, നവദുർഗ്ഗ എന്നിവരിൽ പ്രധാനിയായി കാളിയെ കണക്കാക്കുന്നു. 

[[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] പതിനൊന്നാം അദ്ധ്യായത്തിലെ   &quot;ജ്വാലാകരാളമത്യുഗ്രമശേഷാ സുരസൂദനം ത്രിശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ” എന്ന ശ്ലോകത്തിൽ ഭുവനേശ്വരിയുടെ കറുത്ത ഉഗ്രഭാവമായി ഭദ്രകാളിയെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാളീ സഹസ്രനാമത്തിൽ ഭഗവതിയെ കാലഭൈരവന്റെ (ശിവന്റെ) ഭാര്യയായി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പാർവതിയും കാളിയും ഒന്ന് തന്നെ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ലളിത സഹസ്രനാമത്തിൽ “മഹേശ്വരീ മഹാകാ‍ളീ മഹാഗ്രാസാ മഹാശനാ അപർണ്ണാ ചണ്ഡികാ ചണ്ഡമുണ്ഡാസുരനിഷൂദിനീ“ എന്ന്‌ ഭഗവതിയെ സ്തുതിക്കുന്നതായി കാണാം. 

രാജസ, സാത്വിക ഭാവങ്ങളിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ബാലഭദ്ര, സുമുഖികാളി  തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ ഭഗവതിയുടെ സൗമ്യസുന്ദര ഭാവങ്ങളാണ്. ആദിശക്തി, മഹാകാളി, ദാരികനെ വധിച്ച ഭദ്രകാളി, അഥർവാണ ഭദ്രകാളി, ചാമുണ്ഡേശ്വരി, വാർത്താളി എന്നിവ കാളിയുടെ വിവിധ ഭാവങ്ങൾ ആണ്. ദേവി പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരം മഹാകാളിയും മഹാലക്ഷ്മിയും മഹാസരസ്വതിയും ഒന്ന്തന്നെ എന്നാണ് വിശ്വാസം‌.      

സമയത്തിന്റെ (കാലത്തിന്റെ) ഭഗവതിയാണ് കാലി അഥവാ കാളി എന്നാണ് സങ്കല്പം. പ്രകൃതിയും വികൃതിയുമാണ് ഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ജീവജാലങ്ങളെ പോറ്റി വളർത്തുന്നവളും അവയെ സംഹരിക്കുന്ന വളുമായ പ്രകൃതിയാണ് കാളിയെന്ന് ശക്തി ഉപാസകർ കരുതുന്നു. അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ധകാരം ഇല്ലാതാക്കി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം പരത്തുന്നവൾ എന്ന് താന്ത്രികർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

തമിഴ് ഇതിഹാസകാവ്യമായ [[ചിലപ്പതികാരം|ചിലപ്പതികാരത്തിലെ]] വീരനായിക [[കണ്ണകി|കണ്ണകിയെ]] (ഭാര്യാദൈവം) കാളിയോട് ഉപമിച്ചു കാണാറുണ്ട്. തോറ്റം പാട്ടിൽ വടക്കും കൊല്ലത്തെ  കന്യാവ് ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരമായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതീ പൂജക്ക്‌ ജാതി വർണ്ണങ്ങൾ ബാധകമല്ലാത്ത തിനാൽ പൊതുവേ എല്ലാ ഹൈന്ദവ വിഭാഗങ്ങളും ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പൊതുവേ അവർണ്ണ വിഭാഗങ്ങളാണ് ഭഗവതിയെ കൂടുതലും ആരാധിക്കുന്നത്. കുലദൈവമായും കുടുംബദൈവമായും, ദേശദൈവമായും, ഉപാസനാമൂർത്തിയായും ഇഷ്ടദൈവമായും  മച്ചികത്തെ ഭഗവതിയായുമൊക്കെ ഭദ്രകാളി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ശാക്തേയ കൗള വിശ്വാസപ്രകാരം പഞ്ചമ കാരങ്ങളായ മത്സ്യം, ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ മാംസം (പൂവൻ കോഴി), മധു, മൈഥുനം, മുദ്ര എന്നിവ സമർപ്പിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് കാരണമാകും എന്നാണ് ആചാരം. ഇക്കാരണത്താൽ ശക്തിപൂജയിൽ സസ്യേതര ഭക്ഷണം നിവേദിക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ [[കോഴി]], [[മത്സ്യം]] എന്നിവ കറിയാക്കിയോ അല്ലാതെയോ നിവേദിച്ചു കൊണ്ടുള്ള പൂജകൾ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിൽ കാണാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇന്നിതിന് പകരമായി [[കുമ്പളങ്ങ]] ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. 

പണ്ടു കാലത്ത് കാർഷിക സമൃദ്ധിക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. മകര കൊയ്ത്തിന് ശേഷം പാടത്ത് നിന്നും  ലഭ്യമായ നെല്ല് കുത്തിയ അരി ഉപയോഗിച്ച് ഐശ്വര്യത്തിനും രക്ഷയ്ക്കുമായി ഭഗവതിക്ക് [[പായസം]] തയ്യാറാക്കി നിവേദിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് ക്രമേണ [[പൊങ്കാല]] എന്ന ആചാരമായി മാറിയത്. ഇന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[പൊങ്കാല]]  അതിപ്രധാനമാണ്. കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാളകളെയും കുതിരകളെയും രാജാവിന്റെ പ്രതീകമായ ആനകളെയും മറ്റും അലങ്കരിച്ചു ഭഗവതി സന്നിധിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ആഘോഷമായി ഉത്സവം നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് കാലക്രമേണ അലങ്കരിച്ച പൊയ്ക്കാളകളെയും പൊയ്ക്കുതിരകളെയും ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടുള്ള ഉത്സവങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു.  

ശക്തിയാരാധനയുടെ നാടായിരുന്നു കേരളം. പുരാതനമായ ഗോത്രാരാധന കാലം മുതൽക്കേ  തന്ത്രത്തിന്റെ ഏതൊരു ശാഖയിലേക്കും പടർന്ന് പന്തലിച്ചതാണ് പരാശക്തിയുടെ ആരാധന. കേരളത്തിൽ ഭദ്രകാളിയെ പൊതുവെ രണ്ട് ധ്യാനങ്ങളിൽ ആണ് ആരാധിക്കുന്നത്, അവ: 'അഞ്ജനാചലനിഭാ....', 'കാളീം മേഘ സമപ്രഭാം....' എന്നീ രണ്ട് ധ്യാനങ്ങളാണ്. ആദ്യത്തേതിൽ ഖഡ്ഗം, ഖേടകം, കപാലം, ശൂലം എന്നിവകൾ ധരിച്ചതും രണ്ടാമത്തേതിൽ ഖഡ്ഗം, ഖേടകം, കപാലം, ദാരികശിരസ്സ് എന്നിവകൾ ധരിച്ച് വേതാളത്തിന്റെ പുറത്തിരിക്കുന്ന 'ശക്തിഭൈരവി' എന്ന ഭഗവതിയെയാണ് പൂജിക്കുന്നത് (രണ്ട് ധ്യാനത്തിലും ശക്തിഭൈരവി തന്നെ). ഈ ഭഗവതി  ദാരിക വധത്തിനായി മഹാദേവന്റെ മൂന്നാം തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭദ്രകാളി തന്നെയെന്ന് തന്ത്രം പരാമർശിക്കുന്നു.   

ഇതിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായ പല കാളി സങ്കൽപ്പങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്. അതിൽ ഒന്നാണ് 'രുരുജിത്' എന്ന തന്ത്ര സമ്പ്രദായം. രുരു എന്ന അസുരനെ ജയിച്ച ആദിപരാശക്തിയുടെ  രൗദ്രരൂപമായ കാളിയെ പൂജിക്കുന്ന വിധാനം. നിലവിൽ കേരളത്തിൽ 13 ക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് രുരുജിത് വിധാനം നിലവിൽ ഉള്ളത്. കോലത്തിരിയുടെ പരദേവതയായ മാടായിക്കാവിലമ്മ, നീലേശ്വരം രാജകുടുംബത്തിന്റെ പരദേവതയായ മന്നംപുറത്ത്കാവിലമ്മ, വള്ളുവനാടിന്റെ പരദേവതയായ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ, സാമൂതിരിയുടെ ആരാധനാമൂർത്തിയായ  വളയനാട് ഭഗവതി, ഇവ കൂടാതെ മാമാനിക്കുന്നത്ത്കാവ്, തിരുവഞ്ചേരികാവ്, കളരിവാതുക്കൽകാവ്, പിഷാരികാവ്, കളിയാംവെല്ലികാവ്, കൊടിക്കുന്നത്ത്കാവ്, കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുമ്പകാവ്, മുത്തൂറ്റ്കാവ്, വലിയ പനയന്നാർകാവ്. ഇത്രയുമാണ് കേരളത്തിലെ 13 ശാക്തേയ രുരുജിത് കേന്ദ്രങ്ങൾ. 

മാതൃസദ്ഭാവം എന്ന തന്ത്രഗ്രന്ഥത്തിലാണ് ഈ ഭഗവതിയുടെ ആരാധന സമ്പ്രദായങ്ങളെ പറ്റി പരാമർശിക്കുന്നത്. രുരുവിനെ കൊന്ന ഉഗ്രരൂപിണിയായ കാളിയെ പൊതുവെ രണ്ട് ധ്യാനങ്ങളിലാണ് സങ്കൽപ്പിക്കാറ്: ഒന്നാമത്തേത് : &quot;സദ്യഃ സംഗരസംഗതാസുരശിരഃ ശ്രേണീ..... &quot;, രണ്ടാമത്തേത് : &quot;ശംഭുസ്ഥാ....&quot; എന്ന് തുടങ്ങുന്ന രണ്ട് ധ്യാനങ്ങൾ. ഇതിൽ ആദ്യത്തെ ധ്യാനത്തിൽ വർണ്ണന ഇപ്രകാരം; യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട അസുരന്മാരുടെ ശിരസ്സുകൾ കോർത്ത മാല (ഉത്തരീയമായി) ധരിച്ചിരിക്കുന്നവളും, കൈകളിൽ പരിച, കപാലം, പാമ്പ്, വലിയ മണി, ഖട്വാംഗം, തൃശൂലം, വാൾ, അസുരന്റെ ശിരസ്സ് എന്നിവ ധരിച്ചിരിക്കുന്നവളുമായ ആ മഹാഭൈരവിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു. കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തിരുമാന്ധാംകുന്ന് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ധ്യാനപ്രകാരമുള്ള രൂപമാണുള്ളത്. 

ഇനി രണ്ടാമത്തെ ധ്യാനത്തിലെ വർണ്ണന: 'ശിവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നവളും, തിളങ്ങുന്ന ചന്ദ്രക്കല ചൂടിയ കിരീടം ധരിച്ചവളും, കയ്യിൽ പാശം, അങ്കുശം, ശൂലം, കപാലം എന്നിവ ഏന്തിയവളും, തലയോട്ടികൾ കൊണ്ടുള്ള മാല അണിഞ്ഞവളും, മൂന്നു കണ്ണുകളോടു കൂടിയവളും, ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളും ചന്ദനവും ധരിച്ചവളും, സർവ്വ ആഭരണങ്ങളാലും ശോഭിക്കുന്നവളും, കറുപ്പ് നിറമുള്ളവളുമായ ആ മംഗളസ്വരൂപിണിയായ ഭഗവതി നമ്മെ എപ്പോഴും കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ'. വളയനാട് ഭഗവതിയുടെ ധ്യാനം ഇപ്രകാരം ആകുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ശാക്തേയ പൂജ, ഭഗവതി സേവ, കടുംപായസം , രക്ത പുഷ്പ്പാഞ്ജലി, പൂവൻ കോഴിയെ നടക്ക് വെക്കൽ, കോഴി നിവേദ്യം, മഞ്ഞൾ, കുരുമുളക്, തവിട്, ചെമ്പട്ട് എന്നിവ സമർപ്പിക്കൽ, അഭിഷേകം, ചെമ്പരത്തിമാല, തെച്ചിപ്പൂമാല, വേപ്പിലമാല, വാളും ചിലമ്പും സമർപ്പിക്കൽ, ഗുരുതി, പൊങ്കാല എന്നിവയൊക്കെ ഈ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാടുകളാണ്. ഭദ്രകാളി സന്നിധികളിലെ പ്രധാന വഴിപാട് ഗുരുതിയാണ്. പ്രധാനമായും പൂവൻകോഴിയാണ് ഇത്തരത്തിൽ ഗുരുതിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൃഗബലി നിരോധിച്ച ശേഷം  കോഴിക്ക് പകരം കുമ്പളങ്ങ ഉപയോഗിക്കുന്ന ആചാരം  പ്രചാരത്തിലായി. കൂടാതെ കോഴിയെ നടയിൽ സമർപ്പിക്കുന്ന ആചാരവും നിലവിൽ വന്നു. എന്നിരുന്നാലും ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കോഴി ഇറച്ചി വിഭവങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള നിവേദ്യവും കാണാവുന്നതാണ്.  ഇത് ഭക്തർ പ്രസാദം എന്ന പേരിൽ ഭക്ഷണമായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കളമെഴുത്തും പാട്ടുമാണ് മറ്റൊരു ഇഷ്ട വഴിപാട്. പൊങ്കാല, മുടിയേറ്റ്, പറണേറ്റ്, കെട്ടുകാഴ്ച, തോറ്റം പാട്ട്, മാലപ്പുറം പാട്ട്, തെയ്യം, കോമരം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഭദ്രകാളിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Nikhilananda|first=Swami|title=The Ramakrishna Order|date=2021-08-19|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781003226673-17|work=Holy Mother|pages=240–254|publisher=Routledge|access-date=2022-11-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIfmy3F2VmZdI8HU13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717930039/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.manoramaonline.com%2fliterature%2fbookreview%2fkeralathile-kali-seva.html/RK=2/RS=UTZEGFaMNtPHrqukhTLKHcjWoVI-|title=കേരളത്തിലെ കാളീ സങ്കൽപ്പങ്ങളും ആരാധനയും|website=കേരളത്തിലെ കാളീ സങ്കൽപ്പങ്ങളും ആരാധനയും}}&lt;/ref&gt;.

== ഭഗവതി സ്തുതികൾ, പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ ==
ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യം, ദേവി ഭാഗവതം, കാളിക പുരാണം, ഭഗവതി പുരാണം, കാളി സഹസ്രനാമം, ലളിത സഹസ്രനാമം, ഭദ്രകാളി പത്ത്, ദേവി മഹാത്മ്യം തുടങ്ങിയവ കാളി പ്രാധാന്യം ഉള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളോ സ്തുതികളോ ആണ്. അവയിൽ ചിലത് താഴെ കൊടുക്കുന്നു.  

=== പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ ===
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം 

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ 

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.


2. കാളി കാളി മഹാകാളി

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

കുലം ച കുലധർമ്മം ച

മാം ച പാലയ പാലയ.


3. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം

നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി

ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം

നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.


4.ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ

ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ

ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ 

സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ. 


ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ

ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി

ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി

കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം:  എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)


5. '''ഭദ്രകാളി പത്ത്'''   

കണ്ഠേകാളി!മഹാകാളി!

കാളനീരദവർണ്ണിനി!

കാളകണ്ഠാത്മജാതേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട-

ദാനവൗഘനിഷൂദനേ

ദീനരക്ഷണദക്ഷേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

ചരാചരജഗന്നാഥേ!

ചന്ദ്ര,സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!ചാമുണ്ഡേ!

ചണ്ഡമുണ്ഡേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

മഹൈശ്വരപ്രദേ!ദേവീ!

മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!

മഹാവീര്യേ!മഹേശീ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ!നമോസ്തുതേ.

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!

സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!

സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ!ദേവീ!

പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!

പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

ഭദ്രമൂർത്തേ!ഭഗാരാദ്ധ്യേ!

ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!

ഭവസങ്കടനാശേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

നിസ്തുലേ!നിഷ്ക്കളേ!നിത്യേ

നിരപായേ!നിരാമയേ!

നിത്യശുദ്ധേ!നിർമ്മലേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.

പഞ്ചമി!പഞ്ചഭൂതേശി!

പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി!

പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!

ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ!

ചിന്മയേ!സന്മയേ!ശിവേ!

പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ!ശ്രീ

ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ.


ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ

ഭദ്രാലയേ ജപോൽജവം

ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും

പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം.


6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി  

ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി  

ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി  

ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.  


7.ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 

വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 

സമസ്തമഖിലം ദേഹി 

ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.


8.ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി

സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി

അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം

മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:


9. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ 

സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ 

ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ 

മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.


10. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ  നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ &lt;div&gt;&lt;/div&gt;


12. ലളിത സഹസ്രനാമം...

‘ഭവാനീ ഭാവനാഗമ്യാ ഭവാരണ്യകുഠാരികാ 

ഭദ്രപ്രിയാ ഭദ്രമൂർത്തിർ ഭക്ത സൗഭാഗ്യദായിനീ’ (41)

‘മഹേശ്വരീ മഹാകാളീ മഹാഗ്രാസാ മഹാസനാ 

അപർണാ ചണ്ഡികാ ചണ്ഡമുണ്ഡാസുരനിഷൂദിനീ‘ (145)

== വിവിധ പേരുകൾ ==
ആദിപരാശക്തി, മഹാമായ, ജഗദംബ, കാളിക, കർണാടകയിൽ ചാമുണ്ഡേശ്വരി അഥവാ ചാമുണ്ഡി, തമിഴ്നാട്ടിൽ മാരിയമ്മൻ, മലബാറിൽ ശ്രീ കുരുംബ, മധ്യപ്രദേശിൽ ഉജ്ജയിനി മഹാകാളി, ബംഗാളിൽ ഭവതാരിണി, അസാമിൽ കാമാഖ്യ, ഭൈരവി, രക്തേശ്വരി, രുധിരമാലാ, വടക്കൻ ചൊവ്വ, നീലകേശി, കുണ്ഡലിനി, ഇച്ഛാശക്തി, പ്രകൃതി, കൊറ്റവൈ, ഊർവ്വരത, [[ഭുവനേശ്വരി]], കരിനീലി, പുതിയ ഭഗവതി, ശ്രീഭദ്ര, സുമുഖീകാളി, ബാലഭദ്ര, മംഗളാദേവി, വാർത്താളി, നരസിംഹി, ഭഗവതി  തുടങ്ങിയവ ഭദ്രകാളിയുടെ വിവിധ ഭാവങ്ങളോ പേരുകളോ ആയി അറിയപ്പെടുന്നു.

== നവരാത്രിയിൽ ==
കാളി ആരാധനയ്ക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസങ്ങളാണ് [[നവരാത്രി]] ദിവസങ്ങൾ. നവരാത്രിയുടെ ഏഴാം ദിവസത്തിൽ ഭഗവതിയെ പ്രത്യേകമായി കാലരാത്രി മാതാവ് അല്ലെങ്കിൽ കാളിയായി ആരാധിക്കുന്നു. വിജയദശമി ഭദ്രകാളി അജ്ഞാനത്തിന് മേൽ വിജയം നേടിയ ദിവസമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കാളിദാസന് അറിവ് പകർന്ന ഭഗവതി സന്നിധിയിൽ വിദ്യാരംഭം നടത്തുന്നത് ഐശ്വര്യമാണ് എന്ന് ശക്തി ഉപാസകർ കരുതുന്നു. നവരാത്രിയുടെ അധിദൈവമായി ആരാധിക്കുന്നത് കാളിയെയാണ്. കാളിയെ ആരാധിച്ചാൽ ഒട്ടും തന്നെ അരക്ഷിതാവസ്ഥ ഉണ്ടാകില്ല എന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്രിയാശക്തി ആയതിനാൽ പ്രവർത്തി വിജയത്തിന് ഭഗവതിയെ ഭജിക്കണം. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് കാളി നവരാത്രിയുടെ അധിദൈവം ആകുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIfmzjH2VmfeU9Pg93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717932132/RO=10/RU=https%3a%2f%2fml.wikipedia.org%2fwiki%2f%25E0%25B4%25A8%25E0%25B4%25B5%25E0%25B4%25B0%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25A4%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%25B0%25E0%25B4%25BF/RK=2/RS=9bSC3R7zhLXqfhhPfxUfRe8lxKk-|title=നവരാത്രി - വിക്കിപീഡിയ|website=ml.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ദശ മഹാവിദ്യ ==
ആദിപരാശക്തിയായ മഹാകാളി ഉഗ്ര, സൗമ്യ രൂപങ്ങളിൽ പത്ത് മഹാവിദ്യകളുടെ രൂപം ധരിക്കുന്നു. എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ആദിയാണ് കാളീമാതാവ്. ആദിശക്തിയായ ഭഗവതി ശിവനു ചുറ്റും പലവിധ ഭാവത്തിൽ  തന്റെ ശക്തിയെ ആവിഷ്കരിക്കുമ്പോഴാണ് ശിവൻ സ്പന്ദിക്കാൻ പോലും ശക്തനാകുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ ശിവനു ചുറ്റുമുള്ള 10 ദിശകളിൽ വർത്തിക്കുന്ന പരാശക്തിയുടെ 10 ആവിഷ്കാരങ്ങളെയാണ് ദശമഹാവിദ്യയി ലൂടെ വിവരിക്കുന്നത്. ശിവന്റെ മുന്നിൽ കാളിയും, മുകളിൽ താരയും, താഴെ ഭൈരവിയും, വലത് ഭാഗത്ത് ഛിന്നമസ്തയും, ഇടത് ഭാഗത്ത്
ഭുവനേശ്വരിയും, പിന്നിൽ ബഗളാമുഖിയും, ആഗ്നേയം അഥവാ തെക്ക് കിഴക്കിൽ ധൂമാവതിയും, നിര്യതി അഥവാ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറിൽ മഹാലക്ഷ്മിയും (കമല), വായുകോണിൽ അഥവാ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറിൽ മാതംഗിയും, ഇശാനകോണിൽ അഥവാ വടക്ക് കിഴക്കിൽ ഷോഡശി അഥവാ ശ്രീവിദ്യയും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIe4RQIGVm1f88x0t3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717932241/RO=10/RU=https%3a%2f%2fneramonline.com%2f%25E0%25B4%2595%25E0%25B4%259F%25E0%25B4%2599%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%2599%25E0%25B5%25BE-%25E0%25B4%2587%25E0%25B4%25B2%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%25B2%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25A4%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%2595%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%2595%25E0%25B4%25BF-%25E0%25B4%2585%25E0%25B4%25A4%25E0%25B5%258D%25E0%25B4%25AD%25E0%25B5%2581%2f/RK=2/RS=iDatut78IxhHLm_6HvpDnFwkR1M-|title=കടങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കി അത്ഭുതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശക്തി|website=neramonline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ ==
ആഴ്ചയിലെ ചൊവ്വ, വെള്ളി, ശനി ദിവസങ്ങൾ കൂടാതെ  അമാവാസി, [[പൗർണ്ണമി]], മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവ ദിവസങ്ങൾ ഭദ്രകാളി പൂജയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. [[നവരാത്രി]], ഭരണി ദിവസം  പ്രത്യേകിച്ച് മകര മാസത്തിലെ ഭരണി, കുംഭ ഭരണി, മീന ഭരണി, മകരച്ചൊവ്വ, പത്താമുദയം, കർക്കിടക മാസം, ഭദ്രകാളി ഏകാദശി (അപര ഏകാദശി), [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവ ഭദ്രകാളിക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ ആണ്.

ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുനാളാണ് ഭരണി. കാളി ദാരികന് മേൽ വിജയം നേടിയ ദിവസമായ ഭരണി പല രീതിയിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കുംഭ ഭരണി, മീന ഭരണി (ഫെബ്രുവരി/ മാർച്ച്‌/ ഏപ്രിൽ) തുടങ്ങിയവ ഗംഭീരമായി ആഘോഷിച്ചു വരുന്നു.   

മറ്റൊന്ന് നവരാത്രിയാണ്. നവരാത്രിയിലെ എല്ലാ ദിവസങ്ങളും കാളി പൂജയ്ക്ക് പ്രധാനം, പ്രത്യേകിച്ച് അവസാന മൂന്ന് ദിവസങ്ങളായ 7, 8, 9 ദിവസങ്ങൾ ഭദ്രകാളി പൂജയ്ക്ക് ഉത്തമം എന്നാണ് വിശ്വാസം. കാളിദാസന് വിദ്യ പകർന്ന ഭഗവതിക്ക് മുൻപിൽ വിജയദശമി ദിവസം വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നതും പ്രധാനം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.   

ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം കൂടുതലായി ലഭിക്കുന്ന ദിവസമാണ് ഭദ്രകാളി ഏകാദശി എന്ന് വിശ്വാസം. മേടമാസത്തിലെ (മെയ്‌/ ജൂൺ) അപരാ ഏകാദശിയാണ് ഭദ്രകാളി ഏകാദശിയായി ആചരിക്കുന്നത്. ചിലർ തങ്ങളുടെ ജന്മനക്ഷത്രം തോറും ഭഗവതി പൂജ നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണുന്നു.   

ശനി ദോഷ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർ ശനിയാഴ്ച ഭദ്രകാളി ആരാധന നടത്തുന്നത് പ്രധാനമാണ് എന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്. ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ശനിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഭഗവതി കൂടിയാണ് കാളി.  

ഒഡിഷ, വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ, ആസ്സാം തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിൽ അമാവാസി ദിവസം കൂടിയായ ദീപാവലി കാളിപൂജയായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. 

== കാളിയാമം ==
അർദ്ധരാത്രി ഏകദേശം 12 മണി മുതൽ പുലർച്ചെ മൂന്ന് വരെയുള്ള സമയമാണ് കാളിയാമം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.  കാളിയാമത്തിലെ ഭദ്രകാളി പൂജ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചൊവ്വ, വെള്ളി, പൗർണമി, അമാവാസി, ഭരണി, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, ദീപാവലി  ദിവസങ്ങളിലെ കാളിയാമം അതിപ്രധാനമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.

== രുരുജിത് വിധാനം ==

രുരുജിത്, ദക്ഷജിത്, ദാരികജിത്, മഹിഷജിത് എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്‌ത ഭാവങ്ങളിലുള്ള കാളീ പ്രതിഷ്ഠകൾ ഭാരതത്തിലുണ്ട്. പക്ഷെ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന താന്ത്രികരീതി കാശ്മീരി താന്ത്രിക ശൈലിയിലുള്ള രുരുജിത്താണ്.  ഇനി രുരുജിത് എന്നാൽ എന്താണെന്ന് നോക്കാം. 

രുരു എന്ന അസുരനെ നിഗ്രഹിച്ച ദേവീഭാവത്തിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠാ സംവിധാനമാണ് രുരുജിത്. അതീവ പ്രഭാവമുള്ള ഇത്തരം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ, തട്ടകത്തമ്മയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിക്കൊപ്പം ശ്രീകോവിലിൽ, രൗദ്രസ്വരൂപിണിയായ ചാമുണ്ഡിയെയും ശ്രീകോവിലിനോട് ചേർന്ന് തന്നെ സപ്തമാതൃക്കളെയും പ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തുന്നു. സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം തന്നെ വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി എന്നീ പ്രതിഷ്‌ഠകളും ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്ത് ക്ഷേത്രപാലക പ്രതിഷ്ഠയും ഉണ്ടാകും. രുരുജിത് തന്ത്രശാസ്ത്ര പ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിട്ടുള്ള ശാക്തേയ കാവുകളിൽ ക്ഷേത്രനാഥൻ ശിവനാണെങ്കിലും    
ഭഗവതിയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ.

രുരുജിത് വിധാനത്തിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠാ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൂടുതലായും മലബാറിൽ ആണുള്ളത്. സാധാരണ കേരള തന്ത്ര സമുച്ചയാദി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള രീതിയല്ല, ക്ഷേത്ര മാതൃകയും മൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠാ വിധാനവും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. മുഖ്യ ദേവത കാളിയോ ഉഗ്രചണ്ഡിയോ (ചാമുണ്ഡ ) ആയിരിക്കും. 
ഉഗ്രസ്വരൂപിണിയായ ചാമുണ്ഡിക്ക് വിഗ്രഹം ഉണ്ടാകില്ല. പീഠം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. പ്രതിഷ്ഠയുടെ രൗദ്രഭാവം മൂലം ഭക്തർക്ക് നട തുറന്നു ദർശനവും സാധ്യമല്ല.

&quot;ഉത്താരാഭിമുഖം സാംഗം
നിരംഗം പ്രാങ്‌മുഖം ഭവേൽ
പശ്ചിമാഭിമുഖം ഭിന്നമിതി ത്രേധാനി ഗദ്യതേ &quot;
എന്ന രീതിയിൽ വടക്കോട്ടു നോക്കി ദേവിയും സപ്ത മാതൃക്കളും. കിഴക്കോട്ടു നോക്കി ഭൈരവ ശിവനും പടിഞ്ഞാറോട്ടു നോക്കി ക്ഷേത്രപാലനും ഈ വിധത്തിൽ ആയിരിക്കും പ്രതിഷ്ഠ.

ശാക്തേയ പാരമ്പര്യത്തിലധിഷ്ഠിതമായി രിക്കും ഇവിടുത്തെ ആചാരങ്ങൾ. അത് പോലെ നിവേദ്യാദികൾക്കും തികച്ചും  വ്യത്യാസമുണ്ട്. തൃച്ചന്ദനം, അരി വറുത്ത് പൊടിച്ചത്, മഞ്ഞൾ, പട്ട്, ചിലമ്പ്, ഗുരുതി, പയർ ഇവ കൂടാതെ മദ്യവും മാംസവും നൽകാറുണ്ട്.

രുരുജിത് വിധാനത്തിൽ മാംസം കൊടുക്കാനുള്ള പ്രമാണം ഇപ്രകാരം ആകുന്നു.

&quot;സമിദാജ്യന്ന സിദ്ധാർത്ഥ മാംസ്യന്യഥ തിലായവാ:
ദ്രവ്യാണി വ്രീഹ്യാശ്ചാജ്യം സര്വാദ്രഷ്ടാശതം ഹൂതി &quot;

ചമത, നെയ്യ്, ഹവിസ്സ്, കടുക്, മാംസം, എള്ള്, യവം, നവര നെല്ല്, എന്നിവ കൊടുക്കണം എന്ന് പറയുന്നു. ഇതിൽ മാംസം അടയും, മദ്യം  കഷായ തീർത്ഥവും ആകുന്നു. ഇത് വൈദീക പുരോഹിതർ പിന്നീട് മാറ്റം വരുത്തിയതാകാം. 

ഇപ്രകാരമുള്ള കേരളത്തിലെ ചില  ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവയാകുന്നു.

മന്നംപുറത്തു കാവ് (നീലേശ്വരം)
മാടായി കാവ് ( കണ്ണൂർ)
മാമാനത് കാവ് (കണ്ണൂർ)
കളരിവാതുക്കൽ (കണ്ണൂർ)
കാട്ടാമ്പള്ളി കാവ് ( കണ്ണൂർ)
തിരുവഞ്ചേരിക്കാവ് (കണ്ണൂർ)
അമ്മൻകൊട്ടം  (കണ്ണൂർ)
ലോകനാർ കാവ് (കോഴിക്കോട്)
പിഷാരി കാവ് (കോഴിക്കോട് )
വളയനാട് കാവ് (കോഴിക്കോട് )
കൊടികുന്നു ഭഗവതി (പാലക്കാട് )
തിരുമാന്ധാംകുന്നു കാവ് (മലപ്പുറം )
കൊടുങ്ങല്ലൂർ കാവ് (തൃശൂർ) പരുമല പനയന്നാർ കാവ് (പത്തനംതിട്ട) മുത്തൂറ്റ് കാവ് ( തിരുവല്ല) കളയപുരം ഭഗവതി കാവ് (കൊല്ലം).

== പുരാണ കഥകൾ ==
ശ്രീ ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യം, കാളികാ പുരാണം, ദേവി മാഹാത്മ്യം തുടങ്ങിയവ പ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയായ  കാളി സാക്ഷാൽ പ്രപഞ്ചനാഥയാണ്. അതിനാൽ ജഗദംബ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആ ഭഗവതി സർവരക്ഷകയായ, അധർമ്മനാശിനിയായ, ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്ന, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്ന, ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്ന, മോക്ഷദായിനിയായ, കരുണാമയിയായ, മാതൃവാത്സല്യമുള്ള, ജഗദീശ്വരി തന്നെ ആകുന്നു. വിവിധ പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള കാളിയുടെ അവതാരകഥകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 

മണിദ്വീപനിവാസിനിയായ ഭുവനേശ്വരി തന്നെയാണ് ശ്രീ ഭദ്രകാളി എന്ന്‌ ദേവി പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു.  ദേവീമാഹാത്മ്യപ്രകാരം ആദിയിൽ ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയിൽ നിന്നാണ് മനോഹരമായ കറുത്ത വർണ്ണത്തോടുകൂടിയ മഹാകാളി അവതരിക്കുന്നത്. ഭാഗവതത്തിൽ [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനെ]] മുൻനിർത്തി മധുകൈടഭന്മാരെ വധിക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് ആദ്യമായി മഹാകാളി അവതരിക്കുന്നത്. വിഷ്ണുവിന്റെ കർണ്ണപുടത്തിൽ നിന്നും പിറന്ന മധുകൈടഭന്മാർ ബ്രഹ്മഹത്യയ്ക്ക് ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ [[ബ്രഹ്മാവ്| ബ്രഹ്മാവിന്റെ]] പ്രാർഥനപ്രകാരമാണ് പരാശക്തി ഇപ്രകാരം അവതരിച്ചത്.

കാളിക പുരാണത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഹിമാലയത്തിലെ  മാതംഗമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്ന് ദേവന്മാർ ജഗദീശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു. സ്തുതികേട്ട് പ്രസന്നയായ ആദിപരാശക്തി ദേവന്മാർക്ക് ദർശനം കൊടുത്ത് നിങ്ങൾ ആരെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്നു ചോദിച്ചു. ആ സമയം ഭഗവതിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് കറുത്ത വർണ്ണത്തോടു കൂടിയ ഒരു വീരനാരി പ്രകടയായി. ഇവർ എന്നെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്ന് പറഞ്ഞു. കൃഷ്ണ വർണ്ണത്തോടു കൂടിയ അവളുടെ നാമം കാളി എന്നായി.

[[ദക്ഷൻ|ദക്ഷന്റെ]] യാഗത്തിൽ  അപമാനിതയായ സതി ആത്മാഹൂതി ചെയ്തപ്പോൾ കോപിഷ്ടനായ ശിവൻ തൻ്റെ ജട പിഴുതെടുത്ത് നിലത്ത് അടിച്ചു. അതിൽ നിന്നും വീരഭദ്രനോടൊപ്പം ഭദ്രകാളി അവതരിച്ചു. ദക്ഷന്റെ യാഗം മുടക്കി അവർ ദക്ഷനെ വധിച്ചു. 

ശിവപുരാണപ്രകാരം ശിവപത്നിയായ പാർവതിയുടെ താമസിക രൂപമാണ് കാളി. ബാലഗണപതിയുടെ ശിരസ്സ് മഹാദേവൻ ഛേദിച്ചപ്പോൾ കോപിഷ്ടയായ പാർവതി മഹാകാളിയായി മാറി. ദേവീകോപം ഭയന്ന ത്രിമൂർത്തികൾ ഗണപതിക്ക് ആനയുടെ ശിരസ്സ് നൽകി കാളിയോട് ക്ഷമാപണം നടത്തി. 

ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ശുംഭ നിശുംഭന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചണ്ഡികാദേവിയെ പിടിച്ചുകൊണ്ടു പോകാൻ വന്ന ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാരെ വധിക്കാൻ ആ ചണ്ഡികയുടെ നെറ്റിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ച കാളിയാണ് ചാമുണ്ഡേശ്വരി അഥവാ ചാമുണ്ഡി. ഇതാണ് സപ്ത മാതാക്കളിൽ പ്രധാനിയായ  ചാമുണ്ഡി.  പിന്നീട് [[രക്തബീജൻ|രക്തബീജനെ]] വധിക്കാൻ ചണ്ഡികയെ സഹായിച്ചതിനാൽ കാളി രക്തചാമുണ്ഡി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയും രക്തബീജനും തമ്മിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടായപ്പോൾ യുദ്ധ ഭൂമിയിൽ പതിക്കുന്ന രാക്ഷസന്റെ രക്തവും മാംസവും ഭദ്രകാളി ഭക്ഷിക്കുകയും അങ്ങനെ രക്തബീജൻ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.  

ഒരിക്കൽ ശിവപത്നിയായ പാർവതിയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ വേണ്ടി രുരു എന്ന രാക്ഷസൻ കൈലാസത്തിന്റെ സമീപത്ത് ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ് ചെയ്തു. എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവ് ഈ വരം നൽകാൻ തയ്യാറായില്ല. എന്നാൽ രുരുവും തപസിൽ നിന്നു പിന്മാറാൻ തയ്യാറായില്ല. കോപിഷ്ടയായ പാർവ്വതി കാളിയായി രുരുവിനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു. തൻ്റെ ത്രിശൂലത്താൽ രുരുവിന്റെ ചർമ്മവും മുണ്ഡവും വേർപ്പെടുത്തി അവനെ നിഗ്രഹിച്ചതിനാൽ പാർവ്വതി ചാമുണ്ഡി എന്നറിയപ്പെട്ടു. [[കർണാടക|കർണാടകയിൽ]] കാളി ചാമുണ്ഡേശ്വരിയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിൽ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും രുരുജിത് വിധാനത്തിലാണ് ഭദ്രകാളി പ്രതിഷ്ഠ. 

[[മാർക്കണ്ഡേയപുരാണം|മാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ]] ഭദ്രോൽപ്പത്തി പ്രകരണത്തിൽ ശിവപുത്രിയായ [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുടെ]] അവതാരവും മാഹാത്മ്യവും വർണ്ണിക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളികളുടെ കുലദൈവം കൂടിയാണ് ദാരികജിത്തായ ഈ ഭദ്രകാളി. 

സ്ത്രീപുരുഷ സംഗമത്തിലൂടെ പിറക്കാത്ത ഒരു കന്യകയ്ക്ക് മാത്രമേ തന്നെ വധിക്കാൻ സാധിക്കാവു എന്ന് ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നും വരം നേടിയ ദാരികാസുരൻ ത്രിലോകങ്ങളും കീഴടക്കി. ദാരികന്റെ ഉപദ്രവത്താൽ വലഞ്ഞ ദേവന്മാർ മഹാദേവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.  ലോക സംരക്ഷണാർത്ഥം ശ്രീപരമേശ്വരൻ തന്റെ ത്രിക്കണ്ണ് തുറന്നു. അതിൽ നിന്നും ഭീകരവും രൗദ്രവുമായ ഭാവത്തോടു കൂടി ഭദ്രകാളി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ശിവപുത്രിയായ ഭദ്രകാളി മഹായുദ്ധത്തിൽ ദാരികനെ നിഗ്രഹിച്ചു.  

ദാരികന്റെ ഒരു തുള്ളി രക്തം പോലും നിലത്തു വീഴാതെ കാളിയുടെ വാഹനമായ വേതാളിയും ഭൂതങ്ങളും പാനം ചെയ്തു.  ദാരിക ശിരസ്സും കൈയ്യിലെന്തികൊണ്ട് വേതാള കണ്ഠമേറി ഭഗവതി കൈലാസത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. 

ദാരിക നിഗ്രഹത്തിന് ശേഷം കൈലാസത്തി ലെത്തി തന്നെ വണങ്ങിയ ഭദ്രകാളിയോട് ഭഗവാൻ മഹാദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

&quot;ഭുവനത്തിനെല്ലാം ഭദ്രത നൽകുന്ന നീ ഭദ്രകാളി എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി തീരും. ലോകരുടെ സംസാരദുഃഖം ഒഴിക്കുവാൻ സദാ ഉണർവോടെയിരിക്കുക. ദുഷ്ടരെ  നിഗ്രഹിച്ച്  സകലർക്കും ആരാധ്യയായി ഭൂമിയിൽ നീ വസിക്കുക. എല്ലാവരും നിന്നെ കുലദൈവമായി പൂജിക്കും. നിവേദ്യങ്ങളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കും. ചിലർ മത്സ്യവും മാംസവും മദ്യവും നൽകി പൂജിക്കും. നിന്റെ  ചരിത്രം, സ്തോത്രം എന്നിവ പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് സർവാഭീഷ്ടങ്ങളും നീ നൽകണം. അവരുടെ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങളെയും നീ അകറ്റണം. സൽ സന്താനങ്ങളോടും സമ്പൽ സമൃദ്ധിയോടും കൂടി അവരെല്ലാം ദീർഘകാലം സുഖമായി ജീവിക്കണം.&quot; 

എന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നിടത്ത് എന്റെ  സാന്നിധ്യം ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്നും കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തരുടെ ആധിവ്യാധികൾ വേഗം തന്നെ പരിഹരിക്കുമെന്നും ഭഗവതി പറഞ്ഞു.  

സാക്ഷാൽ മഹാദേവന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് തന്നെ ഭദ്രകാളിയുടെ പൂജാക്രമത്തിലെ സവിശേഷത നമുക്ക് ഗ്രഹിക്കാം. അതായത് കാളിമാതാവിന് ആരിലും ഒരു ഭേദവുമില്ല. യാതൊരു ഭേദവുമില്ലാതെ ആർക്കും എപ്പോഴും ദേവിയെ പൂജിക്കാം. അതിന് പ്രത്യേക ചിട്ട അവശ്യമില്ല. അവരവർ കഴിക്കുന്നത് തന്നെ ഭഗവതിക്കും സമർപ്പിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. തന്ത്രശാസ്ത്രം അഭ്യസിച്ചവർക്കു ദേവിയുടെ ഉപാസന വിധിപ്രകാരം നടത്താം. എന്നാൽ ഭദ്രകാളിയുടെ പൂജയിലും ഉപാസനയിലും ഇങ്ങനെയുള്ള നിയമങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. ഭക്തിയോടെ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും കഴിവിനൊത്ത വിധം എന്തും സമർപ്പിച്ച് പൂജിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഭദ്രകാളി സർവ്വാഭീഷ്ടദായിനിയാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.  

രാമായാണത്തിൽ സഹസ്രമുഖ രാവണനെ വധിക്കാനായി സീതയും ഒരിക്കൽ കാളിയായി മാറുന്നുണ്ട്.  

[[നരസിംഹം|നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ]] കോപത്തെ തടുത്ത്  അദ്ദേഹത്തെ ശാന്തനാക്കാൻ സാക്ഷാൽ [[കാലഭൈരവൻ|കാലഭൈരവന്റെ]] തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നും സിംഹ മുഖത്തോടെ അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായി കാളി അവതരിച്ചു. ഇതാണ് അഥർവാണ ഭദ്രകാളി അഥവാ പ്രത്യംഗിരാദേവി (നരസിംഹി). എത്ര കടുത്ത ദുരിതങ്ങളെയും ഈ ഭഗവതി തടയുമെന്നും ഭക്തരെ നേർവഴിയിലേക്ക് തിരിച്ചു വിടുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.  

വരാഹ രൂപം പൂണ്ട കാളി വാർത്താളി അല്ലെങ്കിൽ വാരാഹി പഞ്ചമി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. വരാഹ ഭഗവാന്റെ ശക്തിയും ലളിതാ പരമേശ്വരിയുടെ  സൈന്യാധിപയും കൂടിയാണ് വാരാഹിദേവി. പന്നിമുഖി, പഞ്ചുരുളി എന്നെല്ലാം ഈ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. 

എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ആദിയാണ് സാക്ഷാൽ കാളീമാതാവ്. ആദിശക്തി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അവളുടെ വിഭൂതികളാണ് മറ്റെല്ലാ വിദ്യകളും. കാളിയുടെ പത്ത് രൂപങ്ങളായ ഈ മഹാവിദ്യകൾ അനന്ത സിദ്ധികൾ പ്രദാനം ചെയ്യാൻ സമർത്ഥരാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവർ താര, ചിന്നമസ്ത, ഭുവനേശ്വരി, ത്രിപുര സുന്ദരി തുടങ്ങി കമല ദേവി അഥവാ മഹാലക്ഷ്മിയിൽ അവസാനിക്കുന്നു. 

നവരാത്രി ഏഴാം ദിവസം ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന കാലരാത്രി, ഭക്തരെ മഹാമാരികളിൽ നിന്നും ദുഃഖ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നവൾ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. നവരാത്രിയുടെ ഏഴാം നാൾ കാലരാത്രി അഥവാ ഭദ്രകാളിക്കാണ് പ്രാധാന്യം. അതിനാൽ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം വിശേഷമാണ്. ചിലയിടങ്ങളിൽ രോഗനാശകരമായ വേപ്പിലമാലയും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും ധരിച്ച കാളീരൂപങ്ങൾ കാണാം. ഭദ്രകാളിയുടെ മൂലസ്ഥാനമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തർ മഞ്ഞളും കുരുമുളകും തവിടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് രോഗനാശം ഉദ്ദേശിച്ചാണത്രെ.

സന്തതികൾക്ക് കരുണയും സംരക്ഷണവും നൽകുന്ന മാതാവാണ് ദക്ഷിണ കാളി. ഭക്തർക്ക് സർവ്വമംഗളങ്ങളും നൽകുന്ന വരദായിനിയാണ് ഭദ്രകാളി. ശ്മശാനങ്ങളിൽ യോഗികൾ ആരാധിക്കുന്ന ഉഗ്രരൂപമാണ് ശ്മശാന കാളി.  കാലചക്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നളാണ് മഹാകാളി. 

ഭക്തർക്ക് ഐശ്വര്യങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്യാൻ ഭഗവതി സ്വീകരിച്ച സൗമ്യ സുന്ദരരൂപമാണ് സുമുഖീകാളി. മഹാലക്ഷ്മിക്ക് സമമാണ് ഈ ഭഗവതി. കുട്ടികളോട് ഏറെ വാത്സല്യമുള്ള ഭദ്രകാളി ബാലഭദ്ര എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. ഒരു കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിലുള്ള ഭഗവതിയാണിത്. ദാരിക വധത്തിന് ശേഷം അങ്കക്കലിയടങ്ങാതെ കൈലാസത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട ഭദ്രകാളിയെ ശാന്തയാക്കാൻ ശിവന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഗണപതിയും നന്ദികേശനും രണ്ടു കൊച്ചു കുട്ടികളുടെ രൂപത്തിൽ വഴിയിൽ കിടന്നു. കുട്ടികളെ കണ്ട മാത്രയിൽ കാളി ശാന്തയാവുകയും അവരെ എടുത്തു ലാളിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് കഥ.                     

[[ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസൻ]] കാളിയെ ജഗദംബയായിട്ടാണ്‌ ആരാധിച്ചിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവതിയുമായി സംസാരിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഐതീഹ്യമുണ്ട്. സംസാര സാഗരത്തെ തരണം ചെയ്യിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മഹാകാളി ഭവതാരിണി എന്നറിയപ്പെട്ടു. വിഡ്ഢിയായ ഒരുവൻ വിശ്വവിഖ്യാതനായ മഹാകവി  [[കാളിദാസൻ]] ആയത് കാളീദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

== ഐതീഹ്യം ==
ദുഷ്ട ശക്തികളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുക മാത്രമല്ല വിദ്യാവിജയം, പാണ്ഡിത്യം, കീർത്തി, ഉന്നതസ്ഥാന ലബ്ധി, സമ്പത്ത് എന്നീ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്ന ഭഗവതി കൂടിയാണ് എന്ന്‌ ഐതീഹ്യം.

മഹാകവിയായ കാളിദാസന് വിദ്യയും ബുദ്ധിയും പകർന്നത് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളി ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അറിവോ വിവേകമോ തീരെയില്ലാത്ത രുദ്രനെ പണ്ഡിതയായ ഒരു യുവതി യാദൃച്ഛികമായി വിവാഹം ചെയ്തെന്നും അധികം താമസിയാതെ രുദ്രന് സാമാന്യ ബുദ്ധിപോലും ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കി വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയെന്നുമാണ് കഥ.

അങ്ങനെ നിരാശനായി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു നടക്കവേ ഒരു വൃദ്ധയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം രുദ്രൻ വനമധ്യത്തിലെ കാളീക്ഷേത്രത്തിൽ രാത്രി കാളിയാമത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ദേവി അപ്പോൾ ദേശാടനത്തിനായി പുറത്തു പോയിരിക്കുകയായിരുന്നു. രുദ്രൻ അകത്തു കയറി വാതിലടച്ചു. തിരിച്ചുവന്ന കാളി അകത്താര്‌ എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ രുദ്രൻ പുറത്താര്‌ എന്ന മറുചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു. പുറത്തു കാളിയെന്ന് ഭഗവതി പറഞ്ഞപ്പോൾ അകത്തു ദാസനെന്നു രുദ്രൻ മറുപടി നൽകി. കാളിദാസൻ്റെ ബുദ്ധിശൂന്യതയും നിഷ്കളങ്കതയും തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവതി അവനോട് നാക്ക് പുറത്തേയ്ക്ക് നീട്ടാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും കാളിദാസൻ്റെ നാവിൽ  ഭഗവതി തൻ്റെ ശൂലാഗ്രത്താൽ ഹരിശ്രീ എഴുതുകയും ചെയ്തുവത്രെ. വിദ്യാരംഭം ഭഗവതിയിൽ നിന്നു നേരിട്ട് ലഭിച്ചതിനാലാണ്‌ കാളിദാസന്റെ കവിതകൾക്ക് ഇത്രയും മഹത്ത്വം വന്നതെന്നാണ്‌ വിശ്വാസം.

പണ്ഡിതനായിത്തീർന്ന കാളിദാസൻ തിരിച്ച് ഗൃഹത്തിലെത്തിയപ്പോൾ പത്നി അസ്തി കശ്ചിത് വാഗർത്ഥ: (പ്രത്യക്ഷമായ ജ്ഞാനം അങ്ങേക്ക് കൈവന്നിട്ടുണ്ടോ) എന്ന് അന്വേഷിച്ചു. പത്നിയോടുള്ള ബഹുമാനം ഇദ്ദേഹം തന്റെ മൂന്നു കൃതികളുടെ ആരംഭത്തിൽ ഇപ്രകാരം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു പദങ്ങളുപയോഗിച്ചാണ് ഈ കൃതികൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. കുമാരസംഭവം 'അസ്തി' (അസ്ത്യുത്തരസ്യാം..) എന്ന പദത്തോടെയും മേഘദൂതം 'കശ്ചിത്' (കശ്ചിത് കാന്താവിരഹഗുരുണാ..) എന്ന പദത്തോടെയും രഘുവംശം 'വാഗർത്ഥ': (വാഗർത്ഥാവിവ സമ്പൃക്തൗ..) എന്ന പദത്തോടെയും ആരംഭിക്കുന്നു. വികട കവിയായ തെന്നാലി രാമനും ആ കഴിവ് സിദ്ധിക്കപ്പെട്ടതു ഭദ്രകാളിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണത്രേ. കാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ട് വാഗീശ്വരിയായ സരസ്വതിക്ക് തുല്യയായി കാളിയെ സങ്കൽപ്പിക്കാറുണ്ട്. വിക്രമാദിത്യ കഥകളിലും ഭദ്രകാളീ സാന്നിധ്യം കാണാം. വിക്രമാദിത്യൻ ഉജ്ജയിനി കാളി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി കഥകളിൽ പറയുന്നു.

വികടകവിയും തെലുങ്ക് കവിയുമായ തെന്നാലി രാമന് ആ കഴിവ് സിദ്ധിച്ചത് വിദ്യാദായിനിയായ ഭദ്രകാളിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ, തെനാലി ഗ്രാമം വരൾച്ചകൊണ്ട് വല്ലാതെ വലഞ്ഞു. അപ്പോഴാണ് ആ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് അന്യദേശത്തുനിന്ന് ഒരു സന്യാസി വന്നു ചേർന്നത്. അദ്ദേഹം അവിടെ കാലു കുത്തിയ പാടേ തെനാലിയിൽ മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി. ആളുകൾ സന്തോഷത്താൽ തുള്ളിച്ചാടി. &quot;അങ്ങ് ഇവിടെ വന്നത് ഞങ്ങളുടെ മഹാഭാഗ്യമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടം മരുഭൂമി പോലെ നശിക്കുമായിരുന്നു!&quot; ഇതു കേട്ടുകൊണ്ടാണ് തെനാലിരാമൻ അങ്ങോട്ടു വന്നത്. &quot;ഈ സന്യാസി ഇവിടെ വന്നില്ലെങ്കിലും ഇതേ സമയത്ത് മഴ പെയ്യുമായിരുന്നു&quot;

തെനാലിയുടെ അഭിപ്രായം കേട്ട് ആളുകൾ ക്ഷുഭിതരായി.

സന്യാസിയെങ്ങാനും ശപിച്ചാൽ? തങ്ങളുടെ ഗ്രാമം മുഴുവനും നശിക്കുമെന്ന് അവർ ഭയപ്പെട്ടു. അന്നേരം, സന്യാസി അവനെ അടുത്തേക്ക് വിളിച്ചു. അല്പനേരം രാമനുമായി സംസാരിച്ചപ്പോൾത്തന്നെ അവന്റെ വിശാലമായ ചിന്താഗതിയും അറിവും അദ്ദേഹത്തിനു വ്യക്തമായി. അങ്ങനെ രാമനിൽ മതിപ്പു തോന്നിയ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

&quot;നിനക്കു ഞാൻ ചില ഉപദേശങ്ങൾ തരാം. കാളിമന്ത്രവും പഠിപ്പിക്കാം. അതുമൂലം നീ കേമനാകും&quot;

പിന്നീട്, സന്യാസിയിൽനിന്നും കാളിമന്ത്രം പഠിച്ചു. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

&quot;നീ ഇവിടെയുള്ള കാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്ന് അർധരാത്രി കാളിയാമത്തിൽ ചെന്ന് തുടർച്ചയായി കാളി മന്ത്രം ജപിക്കുക. ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം നിനക്കു ലഭിക്കും&quot;

അനന്തരം, സന്യാസി അവിടെ നിന്നും യാത്രയായി. 

അന്ന് അർദ്ധ രാത്രിയിൽ രാമൻ കാളിക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഏകദേശം പന്ത്രണ്ട് മണിയോട് കൂടി കാളിയാമത്തിൽ അമ്പലത്തിനുള്ളിൽ കടന്ന്, മന:പാഠമാക്കിയ കാളിമന്ത്രം ജപിക്കാൻ തുടങ്ങി. താമസിയാതെ രാമൻ ഉറക്കമായി. ശ്രീ ഭദ്രകാളി ഉഗ്രരൂപത്തിൽ, ആയിരം  മുഖങ്ങളും  കരുണാർദ്രമായ കണ്ണുകളോടും കൂടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. രാമൻ നോക്കിയപ്പോൾ കൈകൾ രണ്ടുമാത്രം. എന്തോ ഓർത്തിട്ടെന്നപോലെ രാമൻ പൊട്ടിച്ചിരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

“നീ എന്താണ് ചിരിക്കുന്നത്?” ഭക്ത വാത്സല്യത്തോടെ ഭഗവതി ചോദിച്ചു. 

“ഞാൻ ഒരു കാര്യം ഓർത്തു ചിരിച്ചു പോയതാണ്. എനിക്ക് മൂക്കൊലിപ്പ് വരുമ്പോൾ തുടച്ചുതുടച്ച്‌ എന്റെ കൈകൾ മടുത്തുപോകാറുണ്ട്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ആയിരം മൂക്കുള്ള ഭഗവതിക്ക് മൂക്കൊലിപ്പ് വന്നാലോ? ആ രണ്ടു കയ്യും വച്ചുകൊണ്ട് ആയിരം മൂക്ക് എന്തു ചെയ്യും? 

രാമന്റെ വർത്തമാനം കേട്ടിട്ട് ഭഗവതിക്കും ചിരി വന്നു. 

രാമനിൽ സംപ്രീതയായി രണ്ട് സ്വർണക്കിണ്ണങ്ങൾ അവനു നേരെ നീട്ടിയിട്ടു പറഞ്ഞു:

“വലത് കിണ്ണത്തിലെ പാൽ കുടിച്ചാൽ നീ വളരെ അറിവുള്ളവനാകും. ഇടതുകിണ്ണത്തിലെ പാലിന് പുളിരസമുണ്ട്. അത് കുടിച്ചാൽ നിനക്ക് ധനവാനാകാം&quot;

“അടിയനൊരു സംശയം, ധനം പുളിക്കുമെന്നു പഴമക്കാര് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ് ഭഗവതി?”

“മിക്കവാറും ധനവും സമ്പാദിക്കുന്ന വഴികൾ മധുരിക്കുന്നവയല്ല. ഇതിൽനിന്ന് ഏതെങ്കിലും ഒരു കിണ്ണം മാത്രം നീ എടുത്തുകൊള്ളൂ&quot;

“എനിക്ക് രണ്ടു കിണ്ണത്തിലെയും പാലിന്റെ രുചി അറിയണം&quot;

“എങ്കിൽ, ഇതാ രണ്ടു കിണ്ണവും. ഇതിൽ വിരൽ തൊട്ട് നാവിൽ വച്ചു നോക്കൂ&quot;

രണ്ടും വാങ്ങിയ രാമൻ, പെട്ടെന്ന് മുഴുവൻ പാലും അകത്താക്കി!

കാളി ദേഷ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ രാമൻ പറഞ്ഞു:

&quot;അടിയനു ധനവും അറിവും ഒരുപോലെ വേണം. എന്നോടു ക്ഷമിച്ചാലും&quot;

“എന്നെ ധിക്കരിച്ച നീ ഒരു വികടകവി ആയിത്തീരട്ടെ&quot;

“ഭഗവതി, അടിയനു മാപ്പു തരണം. എനിക്ക്... വികടകവിയല്ല, കവിതന്നെ ആകണം&quot;

രാമൻ കരയാൻ തുടങ്ങി. മനസ്സലിഞ്ഞ ഭദ്രകാളി   പറഞ്ഞു:

“നീ ഒരേ സമയം കവിയും വികടകവിയുമാകും. എന്നാൽ, ഒരു വിദൂഷകൻ എന്ന നിലയിൽ നീ പ്രശസ്തനാകും&quot;

രാമനെ അനുഗ്രഹിച്ചിട്ട് , മഹാവിദ്യയായ ഭഗവതി അപ്രത്യക്ഷയായി. മഹാ പണ്ഡിതനായ വാഗ്ഭടാനന്ദനും ആ കഴിവ് സിദ്ധിക്കപ്പെട്ടത് ശ്രീഭദ്രകാളിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്ന് ഐതീഹ്യം.  ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIfmyKGWVmu888kE13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1717930506/RO=10/RU=https%3a%2f%2fml.wikipedia.org%2fwiki%2f%25E0%25B4%2595%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25B3%25E0%25B4%25BF%25E0%25B4%25A6%25E0%25B4%25BE%25E0%25B4%25B8%25E0%25B5%25BB/RK=2/RS=RULP3EySu8.Pmxlj5FXiFC3Kgjw-|title=കാളിദാസൻ - വിക്കിപീഡിയ|website=ml.wikipedia.org › wiki}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/54781426|title=Images of Indian goddesses : myths, meanings, and models|last=Wangu|first=Madhu Bazaz|date=2003|publisher=Abhinav Publications|isbn=81-7017-416-3|location=New Delhi|oclc=54781426}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=Sankaranarayanan, Sri (2001). Glory of the Divine Mother: Devi Mahatmyam. Nesma Books India. p. 127. ISBN 978-8187936008.|title=}}&lt;/ref&gt;
-------------------------------

== പ്രധാനപ്പെട്ട ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==

=== ദേശീയ തലത്തിൽ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഉജ്ജയിനി മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, മധ്യപ്രദേശ്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കാളിഘട്ട് കാളി ക്ഷേത്രം, കൽക്കട്ട

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ദക്ഷിണേശ്വർ ഭവതാരിണി ക്ഷേത്രം, വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കർണാടക

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രം, കർണാടക

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കാമാഖ്യ ദേവി ക്ഷേത്രം, ആസാം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കുരുക്ഷേത്ര ശ്രീ ഭദ്രകാളി ദേവികൂപ്, ഹരിയാന 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മണ്ടയ്ക്കാട് ഭഗവതി അമ്മൻ ക്ഷേത്രം, കന്യാകുമാരി ജില്ല, തമിഴ്നാട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;സമയപുരം മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രം, തിരുച്ചിറപ്പള്ളി, തമിഴ് നാട്
=== കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംമ്പ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂർ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മാവേലിക്കര 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തിരുമാന്ധാംകുന്ന്‌ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പാറമേക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂർ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്ര സന്നിധി 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വള്ളിയാംകാവ് ദേവിക്ഷേത്രം, പെരുവന്താനം, ഇടുക്കി

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മലയാലപ്പുഴ ദേവി ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കടമ്മനിട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വളയനാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കോഴിക്കോട് 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മാടായിക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പരുമല വലിയ പനയന്നാർകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഉത്രാളിക്കാവ് രുധിര മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂർ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചവറ കാട്ടിൽ മേക്കതിൽ ശ്രീദേവി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചിറ്റൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട് 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എമൂർ ഹേമാംമ്പിക ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;‌വെള്ളായണി ദേവിക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മുഴക്കുന്ന് മൃദംഗശൈലേശ്വരി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തേക്കടി മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം, ഇടുക്കി

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കണിച്ചു കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മാരാരിക്കുളം വടക്ക്, ആലപ്പുഴ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളീ ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വരമ്പതി കാളിമല, വെള്ളറട, തിരുവനന്തപുരം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചെറുവള്ളി ദേവിക്ഷേത്രം, പൊൻകുന്നം, കോട്ടയം (ജഡ്ജി അമ്മാവൻ ക്ഷേത്രം)

മായിക്കൽ ക്ഷേത്രം, മുതുകുളം, കായംകുളം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൊടിമൂട്ടിൽ ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം,പാരിപ്പള്ളി, കൊല്ലം

=== ഇടത്തരം ക്ഷേത്രങ്ങൾ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ശാർക്കര ദേവി ക്ഷേത്രം, ചിറയിൻകീഴ്, തിരുവനന്തപുരം  

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കടയ്ക്കൽ ദേവി ക്ഷേത്രം, കടയ്ക്കൽ, കൊല്ലം  

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തൃപ്പോരിട്ടക്കാവ് ഭഗവതീ ക്ഷേത്രം,പനയറ, വർക്കല. 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കടമ്മനിട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഉദിയന്നൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കരിക്കകം ശ്രീ ചാമുണ്ഡി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തൊഴുവൻകോട് ശ്രീ ചാമുണ്ഡി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മുണ്ടയാംപറമ്പ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മട്ടന്നൂർ വള്ളിയോട്ട്ചാൽ കലശസ്ഥാനം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ശ്രീ മണപ്പുള്ളി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചിനക്കത്തൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലപ്പുറം, ഒറ്റപ്പാലം, പാലക്കാട്‌

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പട്ടാഴി ദേവി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പാവുംമ്പാ കാളി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പറവൂർ കാളികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വെളുത്താട്ടു വടക്കൻ ചൊവ്വ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കെടാമംഗലം, വടക്കൻ പറവൂർ, എറണാകുളം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കുറ്റിക്കാട്ട് ദേവി ക്ഷേത്രം, മൂലവട്ടം, കോട്ടയം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മണർകാട് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ചമയംകര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചൂർ, കോട്ടയം 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കാരിക്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൊടുപുഴ, ഇടുക്കി ജില്ല 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വെള്ളൂട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മടിക്കൈ, കാസർഗോഡ്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;മുട്ടക്കുളം ദേവി ക്ഷേത്രം, കായംകുളം, ആലപ്പുഴ ജില്ല, കേരളം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; കടമ്പനാട് ശ്രീ ഭഗവതി ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വാരനാട് ദേവി ക്ഷേത്രം, ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ

=== ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ===
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പുത്തൻവീട്ടിൽ ഭദ്രാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കരിന്തോട്ടുവ, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പുതിയകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ജന്മംകുളം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;തൃപ്പനയം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പുറ്റിങ്ങൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം

=== കാവുകൾ ===
• കള്ളിക്കാട് ശ്രീ ഭദ്രകാളി കാവ്‌, ചടയമംഗലം, കൊല്ലം 

• കള്ളിയിൽ ശ്രീ ഭദ്രകാളി - ഭുവനേശ്വരീ ക്ഷേത്രം നല്ലൂർ,

&lt;ref&gt;കള്ളിയിൽ ശ്രീ ഭദ്രകാളി - ഭുവനേശ്വരീ ക്ഷേത്രം നല്ലൂർ, ഫറോക്ക്&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ഇന്ന് മേർഘഡ് സംസ്കാരം എന്നു വിളിക്കുന്ന പുരാതനമായ നാഗരികതയുടെ കാലത്ത് അമ്മദൈവങ്ങളെയാണ് ആരാധിച്ചിരുന്നത്. മേർഘഡിന്റെ ഭാഗമായ കുള്ളി എന്ന സ്ഥലത്ത് 6000 വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് ഉണ്ടായിരുന്ന കാർഷികഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി സ്ത്രീ ദൈവങ്ങളെ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകൾ ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;ബഷാം; ദ വണ്ടർ ദാറ്റ് വാസ് ഇന്ത്യ. സുർജീത്ത് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, ഇംഗ്ലീഷ്; ന്യൂഡെൽഹി ഇന്ത്യ &lt;/ref&gt;

[[സംഘകാലം|സംഘകാലത്ത്]] മറവരുടെ ദൈവമായിരുന്നു [[കൊറ്റവൈ]] (പാർവതി). [[ചേരരാജാക്കന്മാർ]] യുദ്ധത്തിനു പുറപ്പെടുന്നതിനു മുൻപ് കൊറ്റവൈക്ക് ബലി അർപ്പിക്കുകയും കള്ള് നിവേദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. കൊറ്റവൈയാണ് പിന്നീട് കാളിയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു &lt;ref&gt;പി.കെ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ രചിച്ച “കേരളത്തിൻറെ സാംസ്കാരികചരിത്രം” &lt;/ref&gt;. [[ജൈനമതം|ജൈനരുടെ]] ദേവതകളായ [[മംഗളാ ദേവി|മംഗളാദേവിയും]] അംബികയും പലയിടങ്ങളിൽ കാളിയായും [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗയായും]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ദ്രാവിഡരുടെ പ്രധാന ആരാധനാ മൂർത്തി അമ്മദൈവമായിരുന്നു. മാതൃദായകക്കാരായിരുന്ന അവർക്ക് പിതാവിനേക്കാൾ മാതാവിനോട് കൂടുതൽ ബഹുമാനം ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം. എന്നാൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ പിതാവ്  ([[ശിവൻ]]‍) മാതാവ് ([[കാളി]],[[പാർവ്വതി]],[[ദുർഗ്ഗ]]) പുത്രൻ ([[മുരുകൻ]]‍) എന്നിങ്ങനെ ഒരു കുടുംബത്തെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. 
വൈദികകാലത്തെ ([[ഋഗ്വേദം]]) ആര്യന്മാർക്ക് അമ്മ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അമ്മ ദൈവങ്ങളെ അവർ ആരാധിച്ചിരുന്നുമില്ല. [[ദസ്യു|ദസ്യുക്കളുടെ]] ഉഷാരാധനയെ [[ഇന്ദ്രൻ]] തകർക്കുന്നതായും മറ്റും ഋഗ്വേദത്തിലുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നേരേ മറിച്ച് ആര്യർക്കും മുൻപ് താമസിച്ചിരുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ [[ഉർവരാരാധ|ഉർവരതയേയും]] [[സൂര്യദേവൻ|സൂര്യനേയും]] മറ്റും അമ്മയുടെ രൂപത്തിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ഇതര പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കേരളത്തിലും ബംഗാളിലുമാണ് ദേവിക്ഷേത്രങ്ങൾ കൂടുതലായി കാണുന്നത്. ദ്രാവിഡരുടേയും, ഇന്തോ-ആര്യന്മാരുടേയും, വടക്കു കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ മംഗളോയിഡ് വംശജരുടേയും മുന്നേറ്റമുണ്ടായപ്പോൾ പ്രോട്ടോ ആസ്റ്റ്രലോയ്ഡ് വംശജർക്ക് പ്രാബല്യം നിലനിന്ന പ്രദേശങ്ങൾ കേരളവും ബംഗാളുമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ ആദിമസംസ്കാരം കൂടുതൽ പ്രകടമായത് ഈ രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ്. ദേവിക്ക് നൽകി വന്ന സർവ്വപ്രധാനമായ സ്ഥാനം അവയിൽ ഒന്നുമാത്രം.

ഋഗ്വേദത്തിൽ ദേവിമാർ പൊതുവിൽ ദേവന്മാരേക്കാൾ വളരെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞവരാണ്‌. [[മനുസ്മൃതി|മനുസ്മൃതിയിൽ]] മരണമടഞ്ഞ പിതാക്കന്മാർക്കായി ബലിയർപ്പിക്കേണ്ടതിനെപ്പറ്റി പറയുന്നു. &lt;ref&gt;മനുസ്മൃതി 3.81-92&lt;/ref&gt;നിത്യേനയുള്ള വൈശ്വദേവ ഭക്ഷണ തർപ്പണത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നതിൽ ഒരുരുള പിതൃബലിയായി പ്രത്യേകം നൽകണം. അവസനത്തെ ഉരുള മുജ്ജന്മ പാപത്താൽ മാറാരോഗം ബാധിച്ചവർക്കും മതഭ്രഷ്ടരായവർക്കും പട്ടികൾക്കും വേണ്ടി വെറും തറയിലാണ് വെക്കേണ്ടത്. എന്നാൽ ഇതിലെങ്ങും പിതൃക്കൾക്കൊപ്പം സഞ്ചരിക്കേണ്ട അമ്മമാരെപ്പറ്റി പരാമർശമില്ല. മാതൃദായകക്കാരായിരുന്ന ദ്രാവിഡരിൽ നിന്ന് പിതൃദായ സമ്പ്രദായത്തിലേക്കുള്ള വ്യത്യാസം ഇവിടെ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. അമ്മമാർ വെറും ഭാര്യമാരാവാനായി നുഴഞ്ഞുകയറിയവർ മാത്രമായിത്തീരുന്നു. അഷ്ടകങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വാർഷികമായ ശ്രാദ്ധമൂട്ടിലും അമ്മമാർക്കവകാശമില്ല. വേദസമ്പ്രദായം അനുവദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണമതം ദേവിമാരെന്ന നിലയിൽ അമ്മമാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബലി തർപ്പണങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ അനാര്യൻ അംശങ്ങളിൽ നിന്നും കടം കൊള്ളുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ മുൻതലമുറയിലെ അമ്മമാരല്ലാത്ത മറ്റേതോ ദേവിമാർക്കായി (പൊതുവായ മാതൃത്വം-ത്രയംബക-മൂന്നുപേർ) വഴിയരികിൽ ശ്രാദ്ധമൂട്ടുന്ന രീതി പഴയകാലത്തെ ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യകൃതികളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;[[ശൂദ്രകൻ]]‍-[[മൃച്ഛകടികം]]&lt;/ref&gt;

[[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] ഗംഗയെ ദേവിയായി ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഗംഗ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലെ നദിയാണെന്നും [[പ്രദീപൻ]] എന്ന രാജാവിനെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ മനുഷ്യരൂപം പൂണ്ടതാണെന്നും പറയുന്നു. എന്നാൽ പ്രദീപന്റെ മകനായ [[ശാന്തനു|ശാന്തനുവിനെ]] വിവാഹം കഴിക്കേണ്ടിവരുന്ന ഗംഗ അവളുടെ ആദ്യത്തെ ഏഴുപുത്രന്മാരേയും നദിയിൽ ഒഴുക്കിക്കൊല്ലുന്നു. &lt;ref&gt;മഹാഭാരതം 1.93.44&lt;/ref&gt;ഇത് അമ്മ ദൈവങ്ങൾക്ക് അർപ്പിക്കേണ്ടിയിരുന്ന ബലിയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ഡി.സി.കൊസാംബി കരുതുന്നു. ആദ്യകാലത്തെ അമ്മ ദൈവാരാധന ജലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നാൺ ഇത് കാണിക്കുന്നത്. ഗംഗയുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായ ഭീഷ്മർ സഹോദരനുവേണ്ടി അപഹരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന അംബ, അംബിക, അംബാലിക എന്നീ രാജകുമാരിമാരും ജലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു (അംബു, അംബുസ്, ആംഫി - അമ്മ എന്നാണ് ഈ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും).
‍
[[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിന്റെ]] തകർച്ചയ്ക്കു ശേഷം ഏറ്റവും അധികം പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നത് അമ്മദൈവങ്ങൾക്കാണ്. ബുദ്ധബിംബങ്ങൾ കണ്ടുകിട്ടിയ സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം ഭഗവതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഭരണിക്കാവ്, കാവുമുടി, കിളിവൂരെന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം ബുദ്ധബിംബങ്ങൾ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുള്ളത് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നോ അവയുടെ സമീപ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നോ ആണ്. അവിടെയെല്ലാം പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവം ഭഗവതിയാണുതാനും.&lt;ref&gt;[[കെ. ദാമോദരൻ]] രചിച്ച “പ്രാചീന കേരളം”,അദ്ധ്യായം പന്ത്രണ്ട്&lt;/ref&gt;അമ്മദൈവത്തിന് കാളി, ഭഗവതി, ദുർഗ, കരിനീലി എന്നിങ്ങനെ പല പേരുകളുമുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=McDermott, Rachel Fell (2001). Singing to the Goddess: Poems to Kali and Uma from Bengal. Oxford University Press. ISBN 978-0198030706.|title=}}&lt;/ref&gt;.

== അവലംബം  ==&lt;!-- പുരുഷദൈവങ്ങളേക്കാളധികം സ്ത്രീദൈവങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള നാടാണ് കേരളം. കുടുംബത്തിന്റെ നായികയും കൃഷിയുടെ സംരക്ഷകയുമായ സ്ത്രീ ഗോത്രത്തിന്റെ നാഥയെന്ന നിലയ്ക്കു സമുദായത്തിൽ മാന്യത നേടിയ കാലത്താണ് അമ്മ ദൈവങ്ങളും ആരാധിക്കപ്പെട്ടത്. മിക്ക ഗോത്രസമുദായക്കാരും ഒരു രൂപത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ കാളിയെ പൂജിക്കുന്നവരാണ്. മിക്ക വീടുകളിലും കുലദൈവമായ ഭഗവതിയെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ടാവും. കൊല്ലത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഭഗവതിസേവയോ ഗുരുസിയോ കോഴിവെട്ടോ പൊലെയുള്ള ചടങ്ങുകളും ഉണ്ടാവും.
കാർമേഘം പോലെ കറുത്തവളാണ് കാളിയെന്ന് പല കൃതികളിലും കാണാം.    കാളിയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങളുമുണ്ട്. ഭഗവതി രൗദ്രമൂർത്തി മാത്രമാണ് എന്ന പൊതുധാരണ ശരിയല്ല. ബാലഭദ്ര, സുമുഖീകാളി എന്നിവ സൗമ്യസുന്ദരഭാവങ്ങൾ. കണ്ടങ്കാളിയും കരിങ്കാളിയുമാണ് കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളത്. സംഹാരമൂർത്തിയായ രുധിര മഹാകാളിയാണ് ഏറ്റവും ശക്തി കൂടിയത്, ഭക്തനു പോലും നേരിട്ട് ദർശനം പാടില്ല എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ ആപത്താണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[വസൂരി]] മുതലായ വ്യാധികളിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ കാളിക്ക് സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിശക്തി, മഹാകാളി, ഭദ്രകാളി, ചാമുണ്ഡി, പ്രകൃതി, പരമാത്മാവ് , ബാലത്രിപുര, കാളരാത്രി, പ്രത്യംഗിര എന്നിവ ഈ ദേവിയുടെ അവതാരങ്ങൾ തന്നെ.

ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ രൗദ്രഭാവമായാണ് ഭദ്രകാളിയെ സങ്കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്‌. അസുരനെ നിഗ്രഹിക്കാനായി അവതരിച്ച ഘോരരൂപം. അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിച്ച് ജ്ഞാനം നൽകി ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ദുർഗ്ഗയുടെ കറുത്ത ഭാവമായ ‘കാളി’ യുടെ ധർമ്മം. വേദങ്ങളിൽ അഗ്നിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് കാളിയെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്‌. അഗ്നിയുടെ ദേവതക്ക് ഏഴ് തിളങ്ങുന്ന നാവുകളാണുള്ളത്. ‘കാളി’ അതിൽ കറുത്ത നാവിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. രുദ്രന്റെ തൃക്കണ്ണിലെ അഗ്നിയിൽ നിന്നുമാണ് കാളിയെ സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നു പറയുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയുടെ മാതാവായ ശക്തിയെതന്നെ മകളായും കഥകളിലൂടെ വ്യഖ്യാനിക്കുന്നു. ശക്തിസ്വരുപിണിയായ ഈ ദേവിയെ പലരൂപത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. താന്ത്രികർ മുപ്പതിലധികം ഭാവങ്ങളിൽ ഓരോ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വിവിധ രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നുണ്ട്. കാളി എന്ന വാക്ക് ‘കല’ എന്ന പദത്തിൽ നിന്നും ഉണ്ടായതാണ്. കല സമയത്തെ കുറിക്കുന്നു. കാളി സമയത്തിന്റെ ദേവികൂടിയാണ്.

ദുർഗ്ഗയുടെ മറ്റു ഭാവങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കാളിയുടെ രൂപം ഭയാനകമാണ്. പുറത്തേക്ക് നീട്ടിയ നാവ്‌, ഒരു കയ്യിൽ ശരീരം വേർപെട്ട തല, വാർന്നൊലിക്കുന്ന രക്തം. അരക്കെട്ടിൽ മുറിച്ചെടുത്ത കൈകൾ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നു. ഭയാനകമായ ഈ രൂപത്തെ പൂജിക്കുന്നതിനു പിന്നിലും ഒരു രഹസ്യമുണ്ട്. നമ്മെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപത്തെ ആദരിക്കുമ്പോൾ ഭയം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്ന തത്ത്വം.

കാളിയെ ഇത്രയും ഭീകരിയാക്കിയ ചിത്രകാരൻ ഓരോ അംഗങ്ങൾക്കും പ്രതീകാത്മകമായി കൊടുത്തിരിക്കുന്ന വ്യാഖ്യാനം അറിയാൻ ശ്രമിക്കാതെ കാളിയെ അധഃകൃതരുടെ മൂർത്തിയാണെന്നും; അതുമല്ല, സവർണ്ണരായ പരിവാരങ്ങളുടെ ഇഷ്ടമൂർത്തിയെന്നും വാദമുണ്ട്.

കാളിയുടെ പുറത്തേക്ക് നീണ്ടു കിടക്കുന്ന നാവ് മൗനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (നാവ് പുറത്തേക്ക് നീട്ടിയാൽ സംസാരിക്കാൻ കഴിയില്ല.) കണ്ണിലെ കൃഷ്ണമണിയുടെ കറുപ്പാണ് കാളിയ്ക്ക്. ഈ കറുത്തമണി ഇല്ലായിരുന്നെങ്കില് കാഴ്ചയില്ല, ജ്ഞാനമില്ല. കാളി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്, പ്രകാശം നൽകുന്നവളാണ്. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം മൌനത്തിലാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമായ അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ് തല. നിങ്ങൾക്ക് ഒരാളോട് വെറുപ്പു തോന്നുന്നുവെങ്കില്, അത് ആ വ്യക്തിയുടെ ശരീരത്തോടല്ല; ദുഷ്ചിന്തകളുള്ള ശിരസ്സിനോടായിരിയ്ക്കും. ഒരുവന് പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ കിട്ടുന്ന അറിവ് പരിമിതമാണ്. ലോകം പരിമിതമായ അറിവിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. ശാസ്ത്രവും ഈ പരിമിതമായ അറിവാണ് നൽകുന്നത്. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള അറിവ് - ആന്തരികമായ ജ്ഞാനം - പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ നേടാൻ സാധ്യമല്ല. ‘തല മുറിക്കപ്പടുക’ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം അഹങ്കാരത്തെ ഇല്ലാതാക്കി ഉള്ളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുക, ധ്യാനാവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചേരുക എന്നാണ്. ആ ജ്ഞാനത്തിലൂടെയാണ് ലോകത്തെ അറിയേണ്ടത്.

ദേവിയുടെ ഒരു കയ്യിൽ ‘അഭയ മുദ്രയും, മറുകയ്യിൽ ‘വരദ’ മുദ്രയുമാണ്. ജീവജാലങ്ങൾക്ക് ഭയത്തെ അകറ്റി ക്ഷേമകരമായിട്ടുള്ളതിനെ ചോദിക്കാതെതന്നെ കൊടുക്കുവാൻ തക്കവണ്ണം സർവ്വജ്ഞയാണ് ദേവി.

മുറിച്ച കൈകൾ അരക്കെട്ടിൽ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു. കയ്യ് കർമ്മത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ഈ ഫലം കൂലിയാണ്. ഫലേച്ഛയില്ലാതെ കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന കൃപ സമ്മാനമാണ്. ശാശ്വതമായിട്ടുള്ള കൃപ ജ്ഞാനമാണ്. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് അരക്കെട്ടിൽ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന കയ്യ്.

{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}{{Shaktism}}{{Hindu deities and texts}}

[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാവിദ്യ]]--&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5o6wmu0kuw8g50z795jlaioftbhuzvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഞ്ചൽ (തപാൽ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12670</id>
    <revision>
      <id>4618860</id>
      <parentid>4531975</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9352" sha1="m3s04yewxvwks9tqdxwv85zc6jnzv29" xml:space="preserve">{{ToDisambig|വാക്ക്=അഞ്ചൽ}}
[[ചിത്രം:Anchal3.jpg‎|thumb|150px|കൊച്ചി അഞ്ചൽ സ്റ്റാമ്പ്]]
[[ചിത്രം:Anchal2.jpg‎|thumb|150px|കൊച്ചി അഞ്ചൽ സ്റ്റാമ്പ്]]
[[File:Travancore Anchal.jpg|thumb|150px|തിരുവിതാംകൂർ അഞ്ചൽ എഴുത്തുപെട്ടി.]]
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ഔദ്യോഗിക പോസ്റ്റൽ സർവീസ് രൂപം കൊള്ളുന്നതിനുമുമ്പ് [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിലവിൽനിന്നിരുന്ന പഴയകാല ആഭ്യന്തര തപാൽ സമ്പ്രദായമാണ് '''അഞ്ചൽ''' സമ്പ്രദായം.  1951 ൽ ഇന്ത്യൻ കമ്പിതപാൽ വകുപ്പിൽ ലയിക്കുന്നതുവരെ അഞ്ചൽ സമ്പ്രദായം നിലനിന്നു.

== പേരിനുപിന്നിൽ ==
സന്ദേശവാഹകൻ, ദൈവദൂതൻ എന്നെല്ലാം അർത്ഥമുള്ള '''ആഞ്ചെലസ്‌''' എന്ന ഗ്രീക്ക്‌ പദത്തിൽ നിന്നാണ് അഞ്ചൽ എന്ന വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം.

കേരളത്തിൽ അതിപ്രാചീനകാലം മുതൽക്കുതന്നെ ചാരന്മാർ വഴി കത്തിടപാടുകൾ നടത്തിയിരുന്നു. [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|മാർത്താണ്ഡവർമ്മയുടെ]] കാലം മുതൽ വിരുത്തി(വൃത്തി) അനുഭവക്കാരായ ചാരന്മാർ മുഖാന്തരം സർക്കാർ സാധനങ്ങളും കൊട്ടാരം വക നീട്ടുകളും കച്ചേരികളിൽ എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ ഒരു വ്യവസ്ഥ ആരംഭിച്ചു. അവർക്ക് സ്ഥാനചിഹ്നമായി  ശംഖുമുദ്രയും “ ശ്രീപദ്മനാഭൻ തുണ ” എന്നു ലിഖിതമുള്ള വെള്ളിത്തടികൾ നൽകിയിരുന്നു. തിരുവിതാം കൂറിലെ രാമവർമ്മ മഹാരാജാവ് കൊല്ലവർഷം 959ൽ ‘സന്ദേഹവാഹക’ ഏർപ്പാടിൽ ചില പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തി. അത് കേണൽ മൺട്രോയുടെ ഔദ്യോഗികകാലം വരെ നിലവിലിരുന്നു. കേണൽ മൺട്രോയാണ് സന്ദേശവാഹക ഏർപ്പാടിന് ‘അഞ്ചൽ’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തത്. റോഡുകൾക്ക് നിശ്ചിത ദൂരത്തിലായി ഓട്ടക്കാർ നിന്നിരുന്നു. ഇവർ ഒരു നിശ്ചിത ദൂരം സന്ദേശം കൊണ്ട് ഓടി അടുത്തയാൾക്ക് കൈമാറും. ഇങ്ങനെയാണ് സന്ദേശങ്ങൾ ഒരിടത്തു നിന്ന് മറ്റൊരിടത്ത് എത്തിച്ചിരുന്നത്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ സർക്കാർ രേഖകൾ മാത്രമായിരുന്നു അഞ്ചലിലൂടെ എത്തിച്ചിരുന്നത്. [[കൊല്ലവർഷം]] 1024 വരെ അഞ്ചൽ സർവ്വീസ് സർക്കാർ ആവശ്യത്തിനു മാത്രമേ തരപ്പെടുത്തിയിരുന്നുള്ളൂ.ഭാരതത്തിൽ പൊതുവായി തപാൽ സം‌വിധാനം നിലവിൽ വന്നപ്പോൾ അഞ്ചൽ വകുപ്പ് അതിൽ ലയിപ്പിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.

== അഞ്ചൽക്കാരൻ==
{{പ്രധാന ലേഖനം|അഞ്ചൽക്കാ‍രൻ}}
കത്തുകൾ ഒരു സ്ഥലത്തുനിന്നും മറ്റൊരിടത്തേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നവരാണ് '''അഞ്ചൽക്കാരൻ''' അഥവാ '''അഞ്ചലോട്ടക്കാരൻ.'''കാക്കി നിക്കറും ഉടുപ്പും തലയിൽ ചുവന്ന കരയുള്ള കാക്കി തൊപ്പിയുമായിരുന്നു അഞ്ചൽക്കാരൻറെ വേഷം. ചിലങ്ക കെട്ടിയ ഒന്നരയടി നീളമുള്ള വടിയിൽ തപാൽ ഉരുപ്പടികൾ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ഓടിയാണ് എത്തിച്ചിരുന്നത്. ഇങ്ങനെ ഓടുമ്പോൾ ചിലങ്ക കിലുങ്ങുകയും ആ ശബ്ദം കേട്ട് ആളുകൾ വഴി മാറിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അഞ്ചൽക്കാരന് അന്ന് സമൂഹത്തിൽ മാന്യമായ സ്ഥാനം കിട്ടീയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |last= ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് |first=കാണിപ്പയ്യൂർ |authorlink=കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് |coauthors= |editor= |others= |title= എന്റെ സ്മരണകൾ (മൂന്നാം ഭാഗം) |origdate= |origyear=1957 |origmonth= |url= |format= |accessdate= മേയ്|accessyear= |accessmonth= |edition= |series= |date= |year= |month= |publisher=പഞ്ചാംഗം പ്രസ്സ് |location= കുന്നംകുളം|language= |isbn= |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* [[തപാൽ]]
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
File:Travencore_Anchal_Postal_Service.JPG|തിരുവിതാംകുറിലെ സ്റ്റാമ്പുകൾ
File:Cochin_Postal_Stamp.JPG|കൊച്ചിയിലെ സ്റ്റാമ്പുകൾ 
ചിത്രം:Anchal1.jpg‎|കൊച്ചി അഞ്ചൽ സ്റ്റാമ്പ്
ചിത്രം:അഞ്ചൽപെട്ടി.jpg‎|അഞ്ചല്പെട്ടി,പെരുമ്പാവൂരിലെ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്ന്- ഇത്തരം പെട്ടികൾ  ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഇന്നും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്
ചിത്രം:Travancoreanchal.jpg|മൈസൂരിലെ പോസ്റ്റൽ ട്രെയ്നിങ് സെന്ററിനു മുൻപിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ട്രാവൻകൂർ അഞ്ചൽ‌പെട്ടി.
ചിത്രം:Greenanchal.jpg|മറ്റൊരു അഞ്ചൽ പെട്ടി
ചിത്രം:Anchal box@mvtpza.jpg‎|മൂവാറ്റുപുഴയിലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനു മുന്നിലെ അഞ്ചൽ പെട്ടി
പ്രമാണം:Anchalkottayam.jpg|[[കോട്ടയം]] ഹെഡ് പോസ്റ്റോഫീസിനു മുന്നിലെ അഞ്ചൽപ്പെട്ടി
File:Anchal Box Perumbavoor Rest House.JPG|പെരുമ്പാവൂർ റെസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലെ അഞ്ചൽ പെട്ടി
File:Anchal Box Board.JPG|അഞ്ചൽ പെട്ടി എഴുത്ത്
File:Anchal 1.jpg|[[വൈക്കം]] ഹെഡ് പോസ്റ്റോഫീസിനു മുമ്പിലെ അഞ്ചൽ പെട്ടി
&lt;/gallery&gt;

==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Travancore Anchal}}
[http://www.localstamps.com/Stamp_images/Indian_States/Cochin-Anchal.html കൊച്ചിൻ അഞ്ചൽ വക തപാൽ, റെവന്യൂ സ്റ്റാമ്പുകളുടെ ചില ചിത്രങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
* കേരളവിജ്ഞാനകോശം 1988
* തപാൽ വകുപ്പ് മ്യൂസിയം, തിരുവനന്തപുരം

[[വർഗ്ഗം:തപാൽ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളചരിത്രം]]


{{Stub}}</text>
      <sha1>m3s04yewxvwks9tqdxwv85zc6jnzv29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18174</id>
    <revision>
      <id>4619000</id>
      <parentid>4617562</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T10:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4619000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149467" sha1="pe41lapyv13grw54xbes7aus9wvaf8o" xml:space="preserve">{{prettyurl|A. R. Rahman}}
{{ToDisambig|വാക്ക്=റഹ്‌മാൻ}}
{{Infobox musical artist
| name = '''എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ''' 
| image = AR Rahman.jpg
| caption  = 2007-ൽ എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ
|background = solo_singer
|birth_name = എ.എസ്. ദിലീപ്‌ കുമാർ
|alias = അല്ലാ രഖാ റഹ്‌മാൻ, എ. ആർ. ആർ , മൊസാർട്ട് ഓഫ് മദ്രാസ്‌ 
|born = {{birth date|1966|1|6|mf=y}}
|died = 
|origin = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്‌നാട്]], [[ഇന്ത്യ]]
|instrument = [[കീബോർഡ്]],[[കോണ്ടിനം ഫിൻഗർ ബോർഡ്‌]],[[ഗിറ്റാർ]], [[പിയാനോ]], [[ഹാർമോണിയം]], [[പെർ‌ക്യൂഷൻ]], തുടങ്ങിയവ
|genre = [[Film score]]&lt;br /&gt;[[Film soundtrack|Soundtrack]]&lt;br /&gt;[[Theatre]]&lt;br /&gt;[[World Music]]
|occupation = [[സം‌ഗീതസം‌വിധായകൻ]], [[ഗായകൻ]], [[സംഗീത നിർമാതാവ്]], [[ഉപകരണ സംഗീത വാദകൻ]]
|years_active = 1980 – മുതൽ
|label = കെ എം മ്യൂസിക്‌ 
|URL = [http://www.arrahman.com/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]
}}

ഒരു [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] സംഗീതസംവിധായകനാണ് '''എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ''' ([[തമിഴ്]]: ஏ.ஆர்.ரஹ்மான்).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://entertainment.msn.com/news/article.aspx?news=353928 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-02-23 |archive-date=2014-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912043337/http://entertainment.msn.com/news/article.aspx?news=353928 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ക്രോസ്ബെൽറ്റ് മണിയുടെ പെൺപട എന്ന ചിത്രത്തിനു വേണ്ടിയാണ് പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ സംഗീതസം‌വിധാനം നിർവഹിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?pageType=Article&amp;contentType=EDITORIAL&amp;programId=1073752867&amp;articleType=Music&amp;tabId=4&amp;contentId=4378849&amp;BV_ID=@@@ |title=മനോരമ ഓൺലൈൻ പതിപ്പ് ,ഓഗസ്റ്റ് 18 |access-date=2008-08-18 |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821032148/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?pageType=Article&amp;contentType=EDITORIAL&amp;programId=1073752867&amp;articleType=Music&amp;tabId=4&amp;contentId=4378849&amp;BV_ID=@@@ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 1992-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[സംഗീത് ശിവൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[യോദ്ധാ]] എന്ന മലയാളചലച്ചിത്രത്തിനാണ് സിനിമയിൽ എ.ആർ. റഹ്മാൻ ആദ്യമായി സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്. 1992-ൽ [[മണിരത്നം|മണിരത്നത്തിന്റെ]] [[റോജാ(ചലച്ചിത്രം)]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ്‌ സിനിമാ സംഗീതലോകത്ത്‌ ശ്രദ്ധേയനായത്. ടൈം മാഗസിൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച 10 ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗാനങ്ങളിൽ ഒന്നായി റോജായിലെ ഗാനങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-07-02 |archive-date=2010-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100312033139/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''[[സ്ലംഡോഗ് മില്ല്യണയർ]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതസം‌വിധാനത്തിന്‌ 2009-ലെ [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം]] എ.ആർ. റഹ്‌മാന്‌ നൽകപ്പെട്ടു &lt;ref name=&quot;globes 1&quot;&gt;{{cite web | title= 66th Annual Golden Globe Awards | work= IMDb | url= http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | accessdate= 2008 ഡിസംബർ 12 | archive-date= 2008-12-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081214041722/http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://entertainment.in.msn.com/bollywood/article.aspx?cp-documentid=1780335 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-01-12 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212040800/http://entertainment.in.msn.com/bollywood/article.aspx?cp-documentid=1780335 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രത്തിന് തന്നെ 2009-ലെ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|ഓസ്കാർ പുരസ്കാരവും]] ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു &lt;ref name=&quot;ibn&quot;&gt;{{cite news|title = Rahman wins 2 Oscars, Slumdog bags 8 in all|url = http://ibnlive.in.com/news/ar-rahman-gets-2-oscars-for-slumdogs-music/86066-8.html|publisher = [[ഐ.ബി.എൻ.]]|date = [[2009]] [[ഫെബ്രുവരി 23]]|accessdate = 2009-02-25|language = ഇംഗ്ലീഷ്|archive-date = 2009-02-26|archive-url = https://web.archive.org/web/20090226145256/http://ibnlive.in.com/news/ar-rahman-gets-2-oscars-for-slumdogs-music/86066-8.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;timesofindia&quot;&gt;{{cite news |title = Oscars: Eight on ten for 'Slumdog Millionaire'|url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4173337.cms |publisher =[[Times of India]]|date = [[2009]] [[ഫെബ്രുവരി 23]]|accessdate =2009-02-25 |language =ഇംഗ്ലീഷ്}}&lt;/ref&gt;. ഓസ്കാർ അവാർഡ് നിർണയ സമിതിയിലേക്കും റഹ്മാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു &lt;ref&gt;[http://mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1237055 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ ജൂലൈ 3 2009]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

2010-ലെ [[ഗ്രാമി പുരസ്കാരം|ഗ്രാമി]] പുരസ്കാരത്തിൽ മികച്ച ചലച്ചിത്രഗാനത്തിനും, ദൃശ്യമാദ്ധ്യമത്തിനായി നിർവ്വഹിച്ച മികച്ച ഗാനത്തിനുമുള്ള പുരസ്കാരം ഇദ്ദേഹം സം‌ഗീത സം‌വിധാനം നിർവ്വഹിച്ച [[സ്ലംഡോഗ് മില്യണയർ|സ്ലം ഡോഗ് മില്യയണറിലെ]] ''ജയ് ഹോ'' എന്ന ഗാനം നേടി&lt;ref name=AFP&gt;{{cite web|title=India's A.R. Rahman strikes Grammys gold|publisher=[[Agence France-Presse]]|year=2010|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|accessdate=2010-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204030253/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|archivedate=2010-02-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. സം‌ഗീത രംഗത്തെ സം‌ഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരവും റഹ്മാന്‌ ഭാരത സർക്കാർ നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced  |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=2010 January 25 |accessdate=2010 January 25}}&lt;/ref&gt;.

==ആദ്യകാല ജീവിതവും സ്വാധീനിച്ച ഘടകങ്ങളും==
[[മലയാളം]], [[തമിഴ്]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്ക്]] സംഗിതം നൽകിയിരുന്ന [[ആർ.കെ.ശേഖർ|ആർ.കെ.ശേഖറിന്റെ]] മകനായി 1967ജനുവരി 6 ന്‌ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[മദ്രാസ്|മദ്രാസിൽ]] (ഇപ്പോഴത്തെ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]]) ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://scroll.in/article/699665/why-i-converted-the-transformation-of-dilip-kumar-into-ar-rahman|title=Why I converted: The transformation of Dilip Kumar into AR Rahman}}&lt;/ref&gt; ബാല്യകാലത്തുതന്നെ കീബോർഡ് വായിച്ചുകൊണ്ട് റഹ്‌മാൻ തന്റെ അച്ഛനെ റെക്കോർഡിങ് സ്റ്റുഡിയോയിൽ സഹായിച്ചിരുന്നു. 

അദ്ദേഹത്തിന്‌ ഒൻപത് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ പിതാവ് മരിക്കുകയുണ്ടായി. പിന്നീട് നിത്യജീവിതത്തിലെ വരുമാനത്തിന്‌ വേണ്ടി പിതാവിന്റെ സംഗിതോപകരണങ്ങൾ വാടകയ്ക്ക് നൽകിയാണ്‌ കുടുംബം കഴിഞ്ഞത്.&lt;ref name=&quot;Early life&quot;&gt;{{cite web|title=Rahman's childhood|url=http://www.hindilyrics.net/profiles/a-r-rahman.html|publisher=hindilyrics.net|accessdate=19 April 2011|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902225131/http://www.hindilyrics.net/profiles/a-r-rahman.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് അമ്മയായ കരീമയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ വളർന്ന റഹ്‌മാൻ, &lt;ref name=&quot;Interview with Times&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/23791015.cms|title=A R Rahman: In tune with life|work=[[The Times of India]]|date=30 September 2002|accessdate=5 April 2011}}&lt;/ref&gt; [[പത്മ ശേഷാദ്രി ബാല ഭവൻ|പത്മ ശേഷാദ്രി ബാല ഭവനിൽ]] പഠിക്കുന്ന സമയത്ത് വരുമാനത്തിനുവേണ്ടി ജോലി ചെയ്യേണ്ടി വരികയും ഇതിന്റെ ഫലമായി ക്ലാസ്സുകൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും പരീക്ഷകളിൽ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് സ്കൂളിലെ പ്രിൻസിപ്പാളായിരുന്ന [[രാജലക്ഷ്മി പാർത്ഥസാരഥി]], റഹ്‌മാനെയും അമ്മയെയും ശകാരിക്കുകയും പഠനകാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ അടുത്തവർഷം റഹ്‌മാൻ, എം.സി.എൻ എന്ന മറ്റൊരു സ്കൂളിൽ പഠനം തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Trilok2018&quot;&gt;{{cite book|author=Krishna Trilok|title=Notes of a Dream: The Authorized Biography of A.R. Rahman|url=https://books.google.com/books?id=na5qDwAAQBAJ&amp;pg=PT67|accessdate=7 October 2018|date=18 September 2018|publisher=Penguin Random House India Private Limited|isbn=978-93-5305-196-9|pages=67–68}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് സംഗീതത്തിലുള്ള അഭിരുചി കാരണം റഹ്‌മാന് [[മദ്രാസ് ക്രിസ്റ്റ്യൻ കോളേജ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ|മദ്രാസ് ക്രിസ്റ്റ്യൻ കോളേജ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ]] അഡ്‌മിഷൻ ലഭിച്ചു. ഈ സ്കൂളിൽ വച്ച് [[ജിം സത്യ|ജിം സത്യയെപ്പോലെയുള്ള]] സഹപാഠികളോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവിടെയുള്ള സംഗീത ബാന്റിൽ ചേരുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;Mathai2009&quot;&gt;{{cite book|author=Kamini Mathai|title=A.R. Rahman: The Musical Storm|url=https://books.google.com/books?id=gfCTmjEAChIC&amp;pg=PA39|accessdate=7 October 2018|year=2009|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-670-08371-8|page=39}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ പിന്നീട് സംഗീതമേഖലയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വർധിച്ചപ്പോൾ പഠനവും സംഗീതവും ഒരേപോലെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയാതെ വരികയും ഒടുവിൽ പഠനം ഉപേക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Krishna Trilok|title=Notes of a Dream: The Authorized Biography of A.R. Rahman|url=https://books.google.com/books?id=na5qDwAAQBAJ&amp;pg=PT67|accessdate=7 October 2018|date=18 September 2018|publisher=Penguin Random House India Private Limited|isbn=978-93-5305-196-9|pages=67–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/6709112.cms? | title=Star-studded 175th b'day for MCC school | publisher=[[The Times of India]] | date=7 October 2010 | accessdate=7 October 2018}}&lt;/ref&gt; 
ഇക്കാലത്ത് [[ശിവമണി]], [[ജോൺ അന്തോണി]], [[രാജ]] തുടങ്ങിയ ബാല്യകാല സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം &quot;[[റൂട്ട്സ്]]&quot; പോലെയുള്ള സംഗീത [[ട്രൂപ്പ്|ട്രൂപ്പുകളിൽ]] കീബോർഡ് വായനക്കാരനായും ബാൻഡുകൾ സജ്ജീകരിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ARR bio&quot;&gt;{{cite web|title=Biography|url=http://www.hummaa.com/music/artist/A+R+Rahman/24|publisher=hummaa.com|accessdate=20 April 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615223846/http://www.hummaa.com/music/artist/A+R+Rahman/24|archivedate=15 June 2011|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ചെന്നൈ ആസ്ഥാനമായ &quot;നെമിസിസ് അവെന്യു&quot; എന്ന റോക്ക് ഗ്രൂപ്പും റഹ്‌മാൻ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ganti|first=T.|title=Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|isbn=0-415-28854-1}}&lt;/ref&gt; [[കീബോർഡ്]], [[പിയാനോ]], [[സിന്തസൈസർ]], [[ഹാർമോണിയം]], [[ഗിറ്റാർ]] തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുണ്ടായിരുന്ന റഹ്‌മാൻ, കൂടുതൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നത് സിന്തസൈസറിനെയായിരുന്നു. ഇതിനെപറ്റി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത് &quot;സംഗീതത്തിന്റേയും സാങ്കേതികതയുടേയും ഉത്തമ ഒത്തുചേരലാണിത്&quot; എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Secret behind the Allure of A. R. Rahman|url=http://www.khabar.com/magazine/entertainment/the_secret_behind_the_allure_of_a._r._rahman.aspx|publisher=Khabar|accessdate=12 March 2014|archive-date=2014-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312213246/http://www.khabar.com/magazine/entertainment/the_secret_behind_the_allure_of_a._r._rahman.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[മാസ്റ്റർ ധനരാജ്|മാസ്റ്റർ ധനരാജിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നു ആദ്യകാല പരിശീലനം നടത്തിയിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Training under dhanraj master|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Events/22528.html|publisher=Indiaglitz.com|accessdate=20 April 2011|archive-date=2010-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620231004/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/events/22528.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;spotlight&quot;&gt;{{cite web|title=Indian under spotlight |url=http://www.indiansinparis.com/blog/roots/420-arrahman |publisher=indiansinparis.com |accessdate=20 April 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120322232419/http://www.indiansinparis.com/blog/roots/420-arrahman |archivedate=22 March 2012 }}&lt;/ref&gt; തന്റെ 11-ാം വയസ്സിൽ റഹ്‌മാൻ, മലയാള ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും ആർ.കെ. ശേഖറിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തുമായ [[എം.കെ. അർജ്ജുനൻ|എം.കെ. അർജുനൻ മാസ്റ്ററിന്റെ]] ഓർക്കസ്ട്രയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;MK Arjunan&quot;&gt;{{cite web|title=Film fraternity hails Rahman, Pookutty for win|work=The Indian Express|location=India|url=http://www.indianexpress.com/news/film-fraternity-hails-rahman-pookutty-for-win/427046/0|date=23 February 2009|accessdate=23 February 2009}}&lt;/ref&gt; 

അക്കാലത്ത് [[ഇളയരാജ|ഇളയരാജയടക്കം]] നിരവധി സംഗീതഞ്ജർ റഹ്‌മാന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛന്റെ സംഗീതോപകരണങ്ങൾ വാടകയ്ക്കെടുത്തിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;spotlight&quot; /&gt; പിന്നീട് [[എം.എസ്. വിശ്വനാഥൻ|എം.എസ്. വിശ്വനാഥന്റെ]] ഓർക്കസ്ട്രയിൽ അംഗമായി. [[സാക്കിർ ഹുസൈൻ|സാക്കിർ ഹുസൈൻ‌]], [[കുന്നക്കുടി വൈദ്യനാഥൻ]], [[എൽ. ശങ്കർ]] എന്നിവരുടെ കൂടെയും പല സ്ഥലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച് സംഗീതം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശേഷം [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] [[ട്രിനിറ്റി സംഗീത കോളേജ്|ട്രിനിറ്റി സംഗീത കോളേജിൽ]] സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിക്കുകയും അവിടെ പാശ്ചാത്യ ക്ലാസിക്ക് സംഗീതത്തിൽ ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Interview with Times&quot; /&gt;

[[മദ്രാസ്|മദ്രാസിൽ]] പഠിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ സ്കൂളിൽ നിന്നും [[പാശ്ചാത്യസംഗീതം|പാശ്ചാത്യ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിൽ]] ഡിപ്ലോമ കരസ്ഥമാക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;WaPost.&quot;&gt;{{Cite news|author=Wax, Emily|title='Slumdog' Composer's Crescendo of a Career|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/18/AR2009021803790.html|date=9 February 2009|accessdate=8 November 2010|work=[[The Washington Post]]}}&lt;/ref&gt; 1984 - ൽ സഹോദരി രോഗബാധിതയായ സമയത്താണ് [[ഖാദിരിയ്യ]] [[ത്വരീഖത്ത്|ത്വരീഖത്തിനെക്കുറിച്ച്]] റഹ്‌മാൻ അടുത്തറിയുന്നത്. &lt;ref name=&quot;dwan&quot;&gt;{{cite news|title=How AS Dileep Kumar converted to Islam to become AR Rahman |url=http://www.dawn.com/news/1157419|publisher=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gopalhome.tripod.com/arrbio.html|title=The Complete Biography of A.R.Rahman|access-date=2018-11-17|archive-date=2014-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140615145414/http://gopalhome.tripod.com/arrbio.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/music/ar-rahman-turns-47/articleshow/17900921.cms|title=AR Rahman turns 47|accessdate=21 January 2017|publisher=The Times of India Music|ref=Born in a musically Mudaliar affluent Tamil family}}&lt;/ref&gt; 1989 - ൽ തന്റെ 23-ാമത്തെ വയസ്സിൽ റഹ്‌മാനും കുടുംബാംഗങ്ങളും [[ഇസ്ലാം മതം]] സ്വീകരിക്കുകയും അല്ലാരഖാ റഹ്‌മാൻ എന്ന് പേര് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Nu1BCwAAQBAJ&amp;pg=PT62&amp;lpg=PT62&amp;q=We%20had%20Hindu%20religious%20images%20on%20the%20walls%20of%20the%20Habibullah%20Road|title=A.R. Rahman: The Spirit of Music|last=Kabir|first=Nasreen Munni|publisher=Om Books International|year=|isbn=9789380070148|location=|pages=|accessdate=11 March 2016|via=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;talkasia&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/time-for-ar-rahmans-ghar-wapsi-says-vhp/article7659524.ece#comments|title=Time for A.R. Rahman’s ‘ghar wapsi’, says VHP|date=16 September 2015|accessdate=11 March 2016|publisher=The Hindu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Interview with Times&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rahmanrs&quot; /&gt;
==ചലച്ചിത്ര ജീവിതം==
===ശബ്ദട്രാക്കുകൾ===
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] വിവിധ [[ടെലിവിഷൻ]] ചാനലുകൾക്കു വേണ്ടിയും പരസ്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും [[പശ്ചാത്തലസംഗീതം|പശ്ചാത്തലസംഗീതസംവിധാനം]] നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടാണ് എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ ചലച്ചിത്രമേഖലയിലേക്ക് കടന്നുവന്നത്. 1987 - ൽ അന്നത്തെ പ്രശസ്തരായ [[വാച്ച്]] നിർമ്മാക്കളായിരുന്ന, [[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദ് സർക്കാരിന്]] കീഴിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന അൽവൈൻ കമ്പനിയുടെ വാച്ചുകളുടെ പരസ്യത്തിന് പശ്ചാത്തലസംഗീതം നിർവഹിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=A.R.Rahaman - Career|url=http://www.arrahman.com/biography.aspx|website=A. R. Rahman - Official website|publisher=A. R. Rahman|accessdate=6 May 2016|archive-date=2016-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160925175117/http://www.arrahman.com/biography.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ വിഖ്യാത പാശ്ചാത്യ സംഗീതകാരനായിരുന്ന [[മൊസാർട്ട്|മൊസാർട്ടിന്റെ]] 25-ാം സിംഫണിയെ ആസ്പദമാക്കിക്കൊണ്ട് കമ്പോസ് ചെയ്ത [[ടൈറ്റൻ|ടൈറ്റൻ വാച്ചിന്റെ]] പരസ്യത്തിലെ പശ്ചാത്തലസംഗീതവും അതിവേഗത്തിൽ പ്രശസ്തമാവുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;sudhishkamath&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/look-whats-brewing/article4348055.ece|title=Look what's brewing|author=Sudhish Kamath|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thehindu.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/profile/author/rajiv-menon/|title=The Hindu: Breaking News, India News, Elections, Bollywood, Cricket, Video, Latest News &amp; Live Updates|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2006/05/05/stories/2006050502280200.htm |title=Tamil Nadu / Chennai News : Study at Rajiv Menon's institute |publisher=The Hindu |date=5 May 2006 |accessdate=4 February 2012 |archive-date=2009-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091216035609/http://www.hindu.com/2006/05/05/stories/2006050502280200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[File:AR Rahman Shashi Gopal.jpg|thumb|left|alt=Two smiling men holding a record award|Rahman (left) receiving a platinum award at the MagnaSound Awards; MagnaSound released his first film soundtrack, ''[[Roja]]'', in 1992.|261x261px]] 1992 - ൽ തന്റെ പുതിയ ചലച്ചിത്രമായ [[റോജാ(ചലച്ചിത്രം)|റോജയിലെ]] ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിനായി [[തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രം|തമിഴ് ചലച്ചിത്ര]] [[സംവിധായകൻ]] [[മണിരത്നം]], എ.ആർ. റഹ്‌മാനെ സമീപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;internationalrahman&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Purie|first=Aroon|title=A.R. Rahman: Prodigious Debut|volume=29|issue=1–6|year=1994|page=153|work=India Today|publisher=Living Media}}&lt;/ref&gt;

തന്റെ വീട്ടിന്റെ ഒരു ഭാഗത്താണ് 1992 - ൽ റഹ്‌മാൻ സ്വന്തമായി [[പഞ്ചത്താൻ റെക്കോർഡ് ഇൻ]] എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു [[റെക്കോർഡിങ് - മിക്സിങ്ങ് സ്റ്റുഡിയോ]] ആരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ഈ സ്റ്റുഡിയോ, [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെത്തന്നെ]] ഏറ്റവും മികച്ചതും ആധുനികവുമായ റെക്കോർഡിങ് സ്റ്റുഡിയോയായി മാറുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;internationalrahman&quot;&gt;{{Cite journal|last=Eur|first=Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002|pages=419–420}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.apple.com/logicstudio/in-action/arrahman|title=An Interview with A.R. Rahman|publisher=Apple Inc.|accessdate=24 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110208030704/http://www.apple.com/logicstudio/in-action/arrahman|archivedate=8 February 2011}}&lt;/ref&gt; [[റോജാ(ചലച്ചിത്രം)|റോജയ്ക്കു]] ശേഷം ആ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രാഹകനായിരുന്ന [[സന്തോഷ് ശിവൻ]], തന്റെ സഹോദരനായ [[സംഗീത് ശിവൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[യോദ്ധാ|യോദ്ധ]] എന്ന മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീത സംവിധാനം നിർവ്വഹിക്കുന്നതിനായി എ.ആർ. റഹ്‌മാനുമായി കരാറൊപ്പിട്ടു. 1992 സെപ്റ്റംബറിൽ റിലീസ് ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ [[മോഹൻലാൽ]] ആയിരുന്നു കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചത്. 

തൊട്ടടുത്ത വർഷം, റോജയിലെ ഗാനങ്ങൾക്ക് [[മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം]] റഹ്‌മാന് ലഭിച്ചു. റോജയുടെ തമിഴ് പതിപ്പിന്റെയും [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയിൽ]] ഡബ്ബ് ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ പതിപ്പിന്റെയും സംഗീതം വളരെയധികം പ്രശസ്തമാവുകയുണ്ടായി. [[മിന്മിനി]] ആലപിച്ച, ഈ ചലച്ചിത്രത്തിലെ [[ചിന്ന ചിന്ന ആസൈ]] എന്ന ഗാനം ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. തുടർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങളെല്ലാം നിരൂപകരുടെ പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. [[മണിരത്നം]] സംവിധാനം ചെയ്ത രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ [[ബോംബെ (ചലച്ചിത്രം)|ബോംബെ]], [[പ്രഭുദേവ]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച [[കാതലൻ]], [[തിരുടാ തിരുടാ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ സംഗീതവും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും വളരെ വേഗത്തിൽ പ്രശസ്തമാവുകയുണ്ടായി. കൂടാതെ തമിഴ് ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനായ [[എസ്. ഷങ്കർ]] ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്ത [[ജെന്റിൽമാൻ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ഈ ചലച്ചിത്രത്തിലെ [[ചിക്ക് ബുക്ക് റെയിലേ]] എന്ന ഗാനം വളരെയധികം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news|author=Culshaw, Peter|title=Interview with AR Rahman, the composer behind the Slumdog Millionaire soundtrack|date=6 February 2009|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/4535090/Interview-with-AR-Rahman-the-composer-behind-the-Slumdog-Millionaire-soundtrack.html|accessdate=24 February 2011|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Work of the magic and other musicians|work=[[Global Rhythm]]|volume=11|issue=7–12|issn=1553-9814|oclc=50137257|year=1995|page= 11|publisher=World Marketing Inc |quote=His first assignment was to write the music for Ratman's film, Roja. Subsequent films that established AR Rahman as the genius of Tamil film music included Pudhiya Mugam with director Suresh Menon and Gentleman with Shankar|location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Continuum encyclopedia of popular music of the world|author=John Shepherd|year=2005|publisher=Continuum|location=London/New York|volume=3–7|isbn= 0-8264-6321-5|id={{ISBN|978-0-8264-6321-0}}, {{ISBN|0-8264-6322-3}}, {{ISBN|978-0-8264-6322-7}}, {{ISBN|0-8264-7436-5}}, {{ISBN|978-0-8264-7436-0}}|pages=80–81|oclc=444486924|quote=Music directors such as AR Rahman and [[Karthik Raja]] produce film scores that are more eclectic, incorporating rap, jazz, reggae, hard rock and fast dance beats ( as, for example, for Duet [1994], Kadhalan [1994] and Bombay [1995]).}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Purie|first=Aroon|title=A.R. Rahman: Music The New Wave|volume=20|issue=1–6|year=1995|page=11|work=India Today|publisher=Living Media}}&lt;/ref&gt; സംവിധായകനായ [[പി. ഭാരതിരാജ|പി. ഭാരതിരാജയോടൊപ്പം]] [[കിഴക്കു ചീമയിലെ]], [[കറുത്തമ്മ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ റഹ്‌മാൻ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളിലെ]] [[നാടോടി സംഗീതം|നാടോടി സംഗീതത്തോട്]] സാമ്യമുള്ളവയായിരുന്നു ഈ ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്കുവേണ്ടി റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഗാനങ്ങൾ. കൂടാതെ ''ഇയക്കുണർ ശിഖരം'' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[കെ. ബാലചന്ദർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ [[ഡ്യുയറ്റ്]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലും സംഗീതസംവിധായകനായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite book| title=Indian cinema : ebbs and tides| author=K. Naresh Kumar| year=1995| publisher=Har-Anand Publications|location=New Delhi|volume=26–27|isbn= 978-81-241-0344-9|page=135|oclc=33444588}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal| title=The saxophone symposium : journal of the North American Saxophone Alliance| author=World Saxophone Congress. North American Saxophone Alliance| year=2001| publisher=North American Saxophone Alliance|location=Greenville|volume=26–27|issn= 0271-3705|pages=78–85|oclc=5190155|quote=The famous South Indian film music director AR Rahman invited [ [[Kadri Gopalnath]] ] to work on the music for a major South Indian film. Rahman, a new music director, writes music that brings a more cosmopolitan feel to Indian cinema, and he was open to&amp;nbsp;...}}&lt;/ref&gt; 1995 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ഇന്ദിര]], [[മിസ്റ്റർ റോമിയോ]], [[ലൗ ബേർഡ്സ്]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal| last =Purie| first =Aroon|title= Music love birds|volume=21|issue=1–6|year=1996|page= 195|work=[[India Today]]|publisher=[[Living Media]] |quote=AR Rahman's latest offering is a heavy dose of synthesiser and percussion sprinkled with rap. &quot;No Problem&quot; by [[Apache Indian]] is the selling point.|issn=0254-8399|oclc=2675526|postscript =&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| year=2006| publisher=ABC-CLIO| url=https://books.google.com/?id=Sv7Uk0UcdM8C&amp;pg=PA215|isbn= 978-1-85109-636-7|page=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Now the South is believed to excel the North in many respects, including its colour labs, state of the art digital technology and sound processing facilities (which have improved the dubbing of Tamil and other South Indian languages into Hindi since the 1970s).}}&lt;/ref&gt;

[[രജനീകാന്ത്]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച [[മുത്തു]] എന്ന ചലച്ചിത്രം [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] വളരെ വലിയ പ്രദർശനവിജയം നേടിയതോടെ എ.ആർ. റഹ്‌മാന്റെ ഗാനങ്ങൾക്ക് [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിലും]] വലിയ ജനപ്രീതി ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;muthunoborderss&quot;&gt;{{cite web|author=Prasad, Ayappa |title=Films don't believe in borders |work=[[Screen (magazine)|Screen]] |url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670 |year=2003 |accessdate=15 November 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218060205/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670 |archivedate=18 December 2008 }}&lt;/ref&gt; [[പാശ്ചാത്യസംഗീതം|പാശ്ചാത്യ സംഗീതവും]], [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടക സംഗീതവും]] [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[നാടോടി സംഗീതം|നാടോടി സംഗീത]] പാരമ്പര്യവും, [[റോക്ക് (സംഗീതം)|റോക്ക് സംഗീതവും]] ഒരേപോലെ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള റഹ്‌മാന്റെ വൈദഗ്ദ്ധ്യം തൊണ്ണൂറുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നതിന് കാരണമായിത്തീർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal | last =Purie | first =Aroon|title= A. R. Rahman: Music The New Wave|volume=20|issue=1–6|year=1995|page= 11|work=[[India Today]]|publisher=[[Living Media]] |quote=Now, two years later, AR Rahman looks like he is here to stay, with his digitalised sound based on pop-rock and reggae and fused with traditional Indian – mainly Carnatic – folk idioms. The supreme irony: he used to play keyboards in&amp;nbsp;... |postscript =&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last =Ramaswamy | first =V.|title= Historical Dictionary of the Tamils|page= 199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Southern filmmakers like [[Mani Ratnam]], [[Ram Gopal Varma]] and [[Priyadarshan]] have altered the profile of Indian 'national' cinema. So too have southern specialists&amp;nbsp;... cinematographers [[Santosh Sivan]], [[P. C. Sreeram]] and music composer A. R. Rahman who formed a highly successful team with Ratnam and have all attained star status in their own right}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | last =Brégeat | first =Raïssa|title= Indomania: le cinéma indien des origines à nos jours|page= 133|quote=AR Rahman (Roja, Bombay), entre autres, exigent aujourd'hui les cachets les plus gros jamais payés à un directeur musical |publisher=Cinémathèque française|language=fr|location=Paris |isbn= 978-2-900596-14-2|year=1995| postscript =&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt; 1995 - ൽ [[മണിരത്നം]] സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ [[ബോംബെ (ചലച്ചിത്രം)|ബോംബെ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ശബ്ദട്രാക്കിന്റെ 15 മില്യൺ കോപ്പികൾ ലോകവ്യാപകമായി വിറ്റഴിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;sbs&quot;&gt;{{cite news|title=The &quot;Mozart of Madras&quot; AR Rahman is Performing LIVE in Australia|url=https://www.sbs.com.au/yourlanguage/hindi/en/audiotrack/mozart-madras-ar-rahman-performing-live-australia|agency=[[SBS (Australian TV channel)|SBS]]|date=14 February 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;release&quot;&gt;{{cite web | author=Das Gupta, Surajeet|author2=Sen, Soumik|title=Composing a winning score| work=[[Rediff.com|Rediff]]| url=http://www.rediff.com/money/2002/sep/21bizsp.htm| accessdate=15 November 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081015040951/http://www.rediff.com/money/2002/sep/21bizsp.htm| archivedate= 15 October 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച [[ബോംബെ തീം]] പിന്നീട് റഹ്‌മാൻ തന്നെ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച, [[ദീപ മേഹ്ത|ദീപ മേത്തയുടെ]] [[ഫയർ (ചലച്ചിത്രം)|ഫയർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. 2002 - ലി‍ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ഡിവൈൻ ഇന്റർവെൻഷൻ]] എന്ന [[പലസ്തീൻ|പലസ്തീനിയൻ]] ചലച്ചിത്രത്തിലും 2005 - ൽ [[നിക്കോളാസ് കേജ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ [[ലോഡ് ഓഫ് വാർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലും ഈ തീം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[രാം ഗോപാൽ വർമ്മ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[രംഗീല|രംഗീല]] ആയിരുന്നു എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ആദ്യത്തെ [[ബോളിവുഡ്|ബോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രം]]. &lt;ref&gt;{{Cite journal | last =Purie | first =Aroon|title= French Connection|volume=20|issue=13–18|year=1995|page= 156|work=India Today|publisher=[[Living Media]]}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ [[ദിൽ സേ|ദിൽ സേ..]], [[താൾ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങളും ജനപ്രീതിയാർജിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;understandingaf&quot;&gt;{{Cite book | last =Stafford | first =Roy|title=Understanding Audiences and the Film Industry | year =2007 | url =https://archive.org/details/understandingaud0000staf |page= [https://archive.org/details/understandingaud0000staf/page/27 27]|isbn=978-1-84457-141-3|publisher=British Film Institute|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| page=540| publisher=Taylor &amp; Francis| url=https://books.google.com/?id=ZOlNv8MAXIEC&amp;pg=RA2-PA555|chapter=Film music in the late Twentieth century|isbn= 978-0-8240-4946-1|quote=The recent success of the Tamil film music director A. R. Rehman in achieving widespread popularity in the world of Hindi film music is now possibly opening doors to new South-North relationships and collaborations}}&lt;/ref&gt; [[ദിൽ സേ|ദിൽ സേയിലെ]] [[ഛയ്യ ഛയ്യാ]] എന്ന ഗാനവും [[നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ്|നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ്: ദ ഫൊർഗോട്ടൻ ഹീറോ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ സിക്ര് എന്ന ഗാനവും (ഈ ഗാനത്തിന് വിപുലമായ [[ഓർക്കസ്ട്ര|ഓർക്കസ്ട്രയും]] [[കോറസ്|കോറസ് സംഘവും]] ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്) സൂഫി സംഗീതത്തെ ആസ്പദമാക്കി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതാണ്. &lt;ref name=&quot;Rahmanrs&quot;&gt;{{cite web | last=Rangan|first=Baradwaj|author2=Suhasini, Lalitha|title=AR Rahman: The Rolling Stone interview |work=Rolling Stone | url=http://baradwajrangan.wordpress.com/2008/06/07/ar-rahman-the-rolling-stone-interview/| year= 2008 | accessdate=16 November 2008}}&lt;/ref&gt;

1997 - ൽ [[രാജീവ് മേനോൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ [[മിൻസാര കനവ്|മിൻസാര കനവു്]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾക്ക് രണ്ടാമത്തെ തവണ [[മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും]] [[മികച്ച തമിഴ് സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|മികച്ച തമിഴ് സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും]] ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ആറ് പ്രാവശ്യം തുടർച്ചയായി എ.ആർ. റഹ്‌മാന് [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചിരുന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ [[സംഗമം]], [[ഇരുവർ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാട സംഗീതവും]], ഒപ്പം [[വീണ|വീണയും]] [[ഗിറ്റാർ|റോക്ക് ഗിറ്റാറും]] [[ജാസ്|ജാസുമായിരുന്നു]] പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. &lt;ref name=&quot;archat98&quot;&gt;{{cite web | title=The A R Rahman Chat| work=[[Rediff.com|Rediff on the Net]]|publisher=Rediff| url=http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| date=17 August 1998| accessdate=6 December 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081216150459/http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| archivedate= 16 December 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2000 - ൽ [[രാജീവ് മേനോൻ|രാജീവ് മേനോനിന്റെ]] [[കണ്ടുകൊണ്ടേൻ കണ്ടുകൊണ്ടേൻ]], [[അലൈപായുതേ (ചലച്ചിത്രം)|അലൈപായുതേ]], [[അശുതോഷ് ഗോവാരിക്കർ|അശുതോഷ് ഗോവാരിക്കറിന്റെ]] [[സ്വദേശ്]], [[രംഗ് ദേ ബസന്തി]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങളും റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite book | title=Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| url=https://archive.org/details/tamilcinemacultu00vela_636| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| page=[https://archive.org/details/tamilcinemacultu00vela_636/page/n22 6]}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ പ്രശസ്തരായ കവികളായ [[ജാവേദ് അക്തർ|ജാവേദ് അഖ്‌തർ]], [[ഗുൽസാർ]], [[വൈരമുത്തു]], [[വാലി]] എന്നിവരോടൊപ്പം റഹ്‌മാൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[മണിരത്നം]] ([[റോജാ(ചലച്ചിത്രം)|റോജ]], [[തിരുടാ തിരുടാ]], [[ബോംബെ (ചലച്ചിത്രം)|ബോംബെ]], [[ഇരുവർ]], [[ദിൽ സേ|ദിൽ സേ..]], [[അലൈപായുതേ (ചലച്ചിത്രം)|അലൈപായുതേ]], [[കണ്ണത്തിൽ മുത്തമിട്ടാൾ|കണ്ണത്തിൽ മുത്തമിട്ടാൽ]], [[ആയുത എഴുത്ത്]], [[ഗുരു (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരു]], [[രാവണൻ (ചലച്ചിത്രം)|രാവണൻ]], [[കടൽ(ചലച്ചിത്രം) |കടൽ]], [[ഓകെ കൺമണി]], [[കാറ്റു വെളിയിടൈ]], [[ചെക്ക ചിവന്ത വാനം]]), [[എസ്. ഷങ്കർ]] ([[ജെന്റിൽമാൻ]], [[കാതലൻ]], [[ഇന്ത്യൻ (1996-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ഇന്ത്യൻ]], [[ജീൻസ് (ചലച്ചിത്രം)|ജീൻസ്]], [[മുതൽവൻ]], [[നായക്]], [[ബോയ്സ്]], [[ശിവാജി (തമിഴ്‌ ചലച്ചിത്രം)|ശിവാജി]], [[എന്തിരൻ]], [[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]], [[2.0 (ചലച്ചിത്രം)|2.0]]) എന്നിവരുടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്കുവേണ്ടി റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ശബ്ദട്രാക്കുകൾക്ക് വലിയ ജനപ്രീതി ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman became a major star with his hit music in Roja followed by hit scores for Mani Ratnam's and Shankar's films in Tamil.}}&lt;/ref&gt;

2005 - ൽ റഹ്‌മാൻ തന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[പഞ്ചത്താൻ റെക്കോർഡ് ഇൻ]] സ്റ്റുഡിയോ വിപുലീകരിച്ച് [[എ.എം. സ്റ്റുഡിയോസ്]] എന്ന പേരിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] [[കോടമ്പാക്കം|കോടമ്പാക്കത്ത്]] പുതിയ സ്റ്റുഡിയോ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] തന്നെ പ്രശസ്തമായ സ്റ്റുഡിയോകളിലൊന്നാണ് ഇത്. &lt;ref name=&quot;Rahmanammix&quot;&gt;{{cite web| lcoauthors= | title= Film Composer A.R. Rahman Selects Bag End Bass Speakers| work= [[Mix (magazine)|Mix]]| url= http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/| date= 7 June 2006| accessdate= 18 November 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081216141733/http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/| archivedate= 16 December 2008|url-status=dead| df= dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news
| last =Omkar | first =Ashanti|title= Interview with A. R. Rahman|date=March 2008|issue=1|volume=1|periodical=[[The Score Magazine]]|location=Chennai| postscript =&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt; തൊട്ടടുത്ത വർഷം സ്വന്തം ഉടമസ്ഥതയിൽ [[കെഎം മ്യൂസിക്]] എന്ന പേരിലുള്ള [[മ്യൂസിക് ലേബൽ|മ്യൂസിക് ലേബലും]] റഹ്‌മാൻ സൃഷ്ടിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite news | last =Maria Verghis | first =Shana|title= A R Rahman Interview| newspaper=[[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]] | publication-place=New Delhi| date=11 August 2006| url=http://smaramra.blogspot.com/2006/08/r-rahman-interview.html| postscript =&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt; [[സില്ലുനു ഒരു കാതൽ]] എന്ന ചലച്ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ലേബലിനു കീഴിൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയത്. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf |work=[[Tamil Guardian]] |title=Cine Scope |date=19 October 2005 |page=7 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924113310/http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf |archivedate=24 September 2015 }}&lt;/ref&gt; 2003 - ൽ [[ജാപ്പനീസ്]], [[ചൈനീസ്]] പ്രാദേശിക സംഗീതത്തെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചതിനു ശേഷം [[വാറിയേഴ്സ് ഓഫ് ഹെവൻ ആന്റ് എർത്ത്]] എന്റ മാന്ററിൻ ഭാഷാ ചലച്ചിത്രത്തിനുവേണ്ടി സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/10/23/stories/2003102301100200.htm|title=Chinese rhapsody|date=23 October 2003|author=Savita Gautham|work=[[The Hindu]]|accessdate=5 April 2011|archive-date=2004-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20040225084151/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/10/23/stories/2003102301100200.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് 2006 - ൽ [[വരലാറ്]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന് മികച്ച സംഗീത ആൽബത്തിനുള്ള [[ജസ്റ്റ് പ്ലെയിൻ ഫോക്ക്സ് സംഗീത പുരസ്കാരം|ജസ്റ്റ് പ്ലെയിൻ ഫോക്ക്സ് സംഗീത പുരസ്കാരവും]] ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=2009 Just Plain Folks Music Awards Album Winners|work=[[Just Plain Folks Music Organization|Just Plain Folks Music Awards]]|url=http://jpfolks.com/09albumwinners.html|year=2009|access-date=2018-11-18|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017193502/http://www.jpfolks.com/09albumwinners.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007 - ൽ [[എലിസബത്ത് ദ ഗോൾഡൻ എയ്ജ്]] എന്ന [[ശേഖർ കപൂർ|ശേഖർ കപൂറിന്റെ]] ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളും ചിട്ടപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/cp/2007/11/23/stories/2007112350030100.htm|title=Mover and Shekhar|date=23 November 2007|work=The Hindu|accessdate=5 April 2011|location=Chennai, India|archive-date=2007-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071201082742/http://www.hindu.com/cp/2007/11/23/stories/2007112350030100.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2008 - ൽ [[ജോധാ അക്ബർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന് [[ഹോങ് കോങ് ചലച്ചിത്രോത്സവം|ഹോങ് കോങ് ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ]] മികച്ച [[സംഗീതസംവിധാനം|സംഗീതസംവിധായകനുള്ള]] നാമനിർദ്ദേശവും ലഭിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Asian Film Awards 2009 |date=6 February 2009 |work=[[3rd Asian Film Awards]] |url=http://www.asianfilmawards.asia/2009/eng/nominations.php |accessdate=24 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6QDUgk9Xn?url=http://www.asianfilmawards.asia/2009/eng/nominations.php |archivedate=10 June 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=New Delhi|issn=0970-8782|oclc=19234070|quote=However, the song was lifted by a whole range of well-known music directors from Bombay so much so that the original composition in Tamil by AR Rahman&amp;nbsp;... | postscript = 
&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt;

2009 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[കപ്പിൾസ് റീട്രീറ്റ്]] ആയിരുന്നു റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ആദ്യത്തെ ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രം. മികച്ച സംഗീതത്തിനുള്ള [[ബി.എം.ഐ ലണ്ടൻ പുരസ്കാരം]] ഈ ചലച്ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Broadcast Music Inc&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bmi.com/photos/entry/549749|title=A.R. Rahman Picks Up BMI Film Award in London|publisher=Broadcast Music Inc.|date=2 November 2010}}&lt;/ref&gt; 2008 - ൽ റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച [[സ്ലംഡോഗ് മില്യണയർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന് [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം|ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരവും]] ഈ ചലച്ചിത്രത്തിലെ [[ജയ് ഹോ |ജയ് ഹോ]], [[ഓ സായാ]] എന്നീ ഗാനങ്ങൾക്ക് രണ്ട് [[ഓസ്കാർ പുരസ്കാരം|ഓസ്കാർ പുരസ്കാരങ്ങൾ]] ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ശബ്ദട്രാക്ക് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതേ വർഷം [[ജോധാ അക്ബറിലെ]] ഗാനങ്ങൾക്ക് മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള [[ഐഫ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|ഐഫ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും]] റഹ്‌മാന് ലഭിച്ചു. 

2010 - ൽ [[ഗൗതം മേനോൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത പ്രണയചലച്ചിത്രമായ [[വിണ്ണൈത്താണ്ടി വരുവായാ]], [[എസ്. ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ശാസ്ത്രകഥ|ശാസ്ത്രകഥാ]] ചലച്ചിത്രമായ [[എന്തിരൻ]], [[ഡാനി ബോയൽ|ഡാനി ബോയിൽ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[127 അവേഴ്സ്]], [[ഇംതിയാസ് അലി]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[റോക്ക്സ്റ്റാർ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ സംഗീതസംവിധായകനായി റഹ്‌മാൻ പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;Rockstar's rocking on&quot;&gt;{{cite news|title=Rockstar's rocking on|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-09/news-interviews/30258301_1_rockstar-imtiaz-ali-ranbir-kapoor|accessdate=9 October 2011|newspaper=The Times of India|date=9 November 2011|archive-date=2013-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708223445/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-09/news-interviews/30258301_1_rockstar-imtiaz-ali-ranbir-kapoor|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2012 - ൽ [[ഏക് ദീവാനാ ഥാ]], [[പീപ്പിൾ ലൈക്ക് അസ്]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങളും റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/people-like-us-soundtrack-features-a-score-by-a-r-rahman-a-liz-phair-song-20120514 |title='People Like Us' Soundtrack Features A New Liz Phair Song Penned For The Film + Poster &amp; New Photo |work=[[indieWIRE]] |date=14 May 2012 |accessdate=17 May 2012 |archive-date=2012-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518003511/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/people-like-us-soundtrack-features-a-score-by-a-r-rahman-a-liz-phair-song-20120514 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ [[യാഷ് ചോപ്ര|യാഷ് ചോപ്രയോടൊപ്പം]] ചേർന്ന് [[ജബ് തക് ബേ ജാൻ]] എന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-17/news-and-interviews/29551943_1_yash-chopra-yashji-music|title=Yash Chopra signs Rahman|work=[[Times of India]]|author=Kunal M Shah|date=17 May 2011|accessdate=11 October 2012|archive-date=2012-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403185321/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-17/news-and-interviews/29551943_1_yash-chopra-yashji-music|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ ശബ്ദട്രാക്കുകൾക്കെല്ലാം അനുകൂലമായ പ്രതികരണങ്ങളായിരുന്നു ലഭിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/musiccriticreview/id/548942 | title=Jab Tak Hai Jaan Music Review|author=Joginder Tuteja| accessdate=10 October 2012}}&lt;/ref&gt; 2012 - ന്റെ അവസാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[മണിരത്നം]] ചലച്ചിത്രമായ [[കടൽ (ചലച്ചിത്രം)|കടൽ]], നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ഐട്യൂൺസിന്റെ റാങ്കിങ്ങിൽ ഒന്നാമതെത്തുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.123telugu.com/mnews/kadals-audio-takes-pole-position-on-itunes.html|title=Kadal's audio takes pole position on iTunes|work= 123Telugu |accessdate=19 December 2012}}&lt;/ref&gt; 2013 - ൽ [[മരിയാൻ]], [[രാഞ്ജനാ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും റഹ്‌മാൻ പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും [[ധനുഷ്]] ആയിരുന്നു കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. &lt;ref name=&quot;59th Idea Filmfare Awards Nominations&quot;&gt;{{cite web|title=59th Idea Filmfare Awards Nominations|date=14 January 2014|url=http://www.filmfare.com/news/59th-idea-filmfare-awards-nominations-5138.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GIMA&quot;&gt;{{cite web|title=FILM MUSIC NOMINEES |date=18 January 2014 |url=http://www.gima.co.in/2014_film_nominees.php |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140208053318/http://gima.co.in/2014_film_nominees.php |archivedate=8 February 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bas&quot;&gt;{{cite web|title=Screen Awards 2014: The complete list of nominees|url=http://ibnlive.in.com/news/20th-annual-screen-awards-2014-the-complete-list-of-nominees/444093-8-66.html|publisher=CNN-IBN|date=8 January 2014|accessdate=8 January 2014|archive-date=2014-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301031113/http://ibnlive.in.com/news/20th-annual-screen-awards-2014-the-complete-list-of-nominees/444093-8-66.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2013 - ൽ [[ഐട്യൂൺസ്|ഐട്യൂൺസ് ഇന്ത്യയുടെ]] മികച്ച തമിഴ് ആൽബത്തിനുള്ള പുരസ്കാരം [[മരിയാൻ|മരിയാന്]] ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Maryan Tops iTunes List for 2013|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Maryan-Tops-iTunes-List-for-2013/2013/12/23/article1959723.ece|publisher=New Indian Express|accessdate=12 March 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215202/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Maryan-Tops-iTunes-List-for-2013/2013/12/23/article1959723.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2014 - ൽ വിവിധ ഭാഷകളിലായി ആകെ 12 ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്ക് റഹ്‌മാൻ ചലച്ചിത്രസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/music/2014-has-been-a-busy-year-for-me-AR-Rahman/articleshow/45689576.cms|title= 2014 has been a busy year for me: AR Rahman|publisher=The Times of India|date=31 December 2014}}&lt;/ref&gt; [[ഇംതിയാസ് അലി]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ഹൈവേ]] എന്ന ചലച്ചിത്രമായിരുന്നു 2014 - ൽ ആദ്യം പുറത്തിറങ്ങിയത്. തുടർന്ന് [[സൗന്ദര്യ രജനികാന്ത്|സൗന്ദര്യ രജനീകാന്ത്]] സംവിധാനം ചെയ്ത് [[രജനീകാന്ത്]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച [[കോച്ചഡൈയാൻ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളും ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ആ വർഷത്തെ [[അക്കാദമി പുരസ്കാരം|അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിനുള്ള]] ആദ്യ പട്ടികയിൽ ഈ ചലച്ചിത്രം ഇടംനേടിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.moviecrow.com/News/6713/ar-rahman-in-the-nomination-list-of-oscar-2014|title='AR Rahman's Kochadaiyaan in the nomination list of OSCAR'|publisher=moviecrow|date=13 December 2014}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ [[മില്യൺ ഡോളർ ആം]], [[ദ ഹൺഡ്രഡ് ഫുട്ട് ജേണി]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളും [[ഓസ്കാർ പുരസ്കാരം|ഓസ്കാർ പുരസ്കാരത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. 

തുടർന്ന് [[വസന്തബാലൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[കാവ്യ തലൈവൻ]] എന്ന ചലച്ചിത്രവും വളരെ വലിയ ജനപ്രീതി ആർജിക്കുകയുണ്ടായി. ഇതിനു ശേഷം [[എസ്. ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]], [[കെ.എസ്. രവികുമാർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ലിംഗാ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളും റിലീസിനു മുൻപു തന്നെ ഗാനങ്ങളാൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ചലച്ചിത്രങ്ങളായിരുന്നു. 

2016 - ൽ [[സൂര്യ ശിവകുമാർ|സൂര്യ]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച [[24 (തമിഴ് ചലച്ചിത്രം)|24]] എന്ന [[ശാസ്ത്രകഥ|ശാസ്ത്രകഥാ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ]] ഗാനങ്ങളും റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 2017 - ൽ തമിഴ് ചലച്ചിത്രനടനായ [[വിജയ്]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച [[മെർസൽ (ചലച്ചിത്രം)|മെർസൽ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലും റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധായകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ ചലച്ചിത്രത്തിലെ [[ആളപ്പോരാൻ തമിഴൻ]] എന്ന ഗാനം ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 2017 - ൽ [[മണിരത്നം]] സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ [[കാറ്റു വെളിയി‍ടൈ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾക്ക് [[മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും]] ലഭിച്ചിരുന്നു. 

2018 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ചെക്ക ചിവന്ത വാനം]], [[ബിയോണ്ട് ദി ക്ലൗഡ്സ്]], [[സർക്കാർ (ചലച്ചിത്രം)|സർക്കാർ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങൾ ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. [[എസ്. ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത് [[രജനീകാന്ത്]] കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന, 2010 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[എന്തിരൻ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ [[2.0]] എന്ന ചലച്ചിത്രമാണ് എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ [[സംഗീതസംവിധാനം]] നിർവ്വഹിച്ച അവസാനം പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രം.

===പശ്ചാത്തല സംഗീതം===
ജനപ്രീതിയാർജിച്ച [[ശബ്ദട്രാക്ക്|ശബ്ദട്രാക്കുകളോടൊപ്പം]] തന്നെ എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ [[പശ്ചാത്തല സംഗീതം|പശ്ചാത്തല സംഗീതവും]] ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Biography&quot;&gt;{{cite web|title=Biography|url=http://www.arrahman.com/biography.aspx|publisher=AR Rahman|accessdate=12 March 2014|archive-date=2016-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160925175117/http://www.arrahman.com/biography.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പല ചലച്ചിത്ര നിരൂപകരും റഹ്‌മാന്റെ പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാറുള്ള വിപുലമായ [[ഓർക്കസ്ട്ര|ഓർക്കസ്ട്രേഷനെ]] പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Biography&quot;/&gt; [[ഗിറ്റാർ]], [[സെല്ലോ]], [[ഓടക്കുഴൽ]], [[സ്ട്രിങ്ങ്|സ്ട്രിങ്സ്]], [[കീബോർഡ്]], [[ഫിംഗർ ബോർഡ്]], [[ഹാർപ്പെജി]], [[സന്തൂർ |സന്തൂർ]], [[ഷെഹനായി|ഷഹനായി]], [[സിത്താർ]], [[മൃദംഗം]], [[വീണ]], [[തബല]] തുടങ്ങിയ [[സംഗീതോപകരണം|സംഗീത ഉപകരണങ്ങൾ]] എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ പശ്ചാത്തലസംഗീതത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. 

പശ്ചാത്തലസംഗീതത്തിനായി [[അക്കാദമി പുരസ്കാരം]], [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ റഹ്‌മാന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Biography&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0006246/awards|title=A.R. Rahman Awards IMDb}}&lt;/ref&gt; [[റോജാ(ചലച്ചിത്രം)|റോജ]], [[ബോംബെ (ചലച്ചിത്രം)|ബോംബെ]], [[ഇരുവർ]], [[മിൻസാര കനവ്]], [[ദിൽ സേ|ദിൽ സേ..]], [[താൾ (ചലച്ചിത്രം)|താൾ]], [[ലഗാൻ]], [[ദ ലെജെന്റ് ഓഫ് ഭഗത് സിങ്]], [[സ്വദേശ്]], [[രംഗ് ദേ ബസന്തി]], [[നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ് ദ ഫൊർഗോട്ടൻ ഹീറോ]], [[ഗുരു (2007-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ഗുരു]], [[ജോധാ അക്ബർ]], [[രാവണൻ (തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രം)|രാവണൻ]], [[വിണ്ണൈത്താണ്ടി വരുവായാ]], [[റോക്ക്സ്റ്റാർ|റോക്ക്സ്റ്റാർ]], [[എന്തിരൻ]], [[കടൽ (ചലച്ചിത്രം)|കടൽ]], [[കോച്ചഡൈയാൻ]], [[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്കുവേണ്ടി റഹ്‌മാൻ തയ്യാറാക്കിയ പശ്ചാത്തല സംഗീതങ്ങൾ വളരെ വലിയ പ്രശസ്തിയും ജനപ്രീതിയും നേടിയവയായിരുന്നു. കൂടാതെ [[വാറിയേഴ്സ് ഓഫ് ഹെവൻ ആന്റ് എർത്ത്]], [[സ്ലംഡോഗ് മില്യണയർ]], [[127 അവേഴ്സ്]], [[മില്യൺ ഡോളർ ആം]], [[ഹൻഡ്രഡ് ഫുട്ട് ജേണി]] എന്നീ ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. [[സ്ലംഡോഗ് മില്യണയർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന് രണ്ട് [[അക്കാദമി പുരസ്കാരം|അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങളും]] [[127 അവേഴ്സ്]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന് [[അക്കാദമി പുരസ്കാരം|രണ്ട് അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായുള്ള]] നാമനിർദ്ദേശവും ലഭിച്ചിരുന്നു. 2014 - ൽ [[കോച്ചഡൈയാൻ]], [[മില്യൺ ഡോളർ ആം]], [[ഹൺഡ്രഡ് ഫുട്ട് ജേണി]] എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഓസ്കാർ പുരസ്കാരത്തിനായുള്ള നാമനിർദ്ദേശ പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.firstpost.com/bollywood/ar-rahman-gets-nominated-for-three-films-in-87th-oscar-longlist-1848453.html AR Rahman gets nominated for three films in 87th Oscar longlist - Firstpost]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://movies.ndtv.com/music/three-ar-rahman-scores-featured-in-oscar-list-712529 A R Rahman Features Thrice on Oscar Longlist, Sonu Nigam Gets a Spot - NDTV Movies]&lt;/ref&gt; 2017 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[മെർസൽ (ചലച്ചിത്രം)|മെർസൽ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലസംഗീതവും വളരെ വേഗത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമാവുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;http://english.tupaki.com/movienews/article/Rahman-Superb-Back-Ground-Music-For-Vijay-Mersal-Movie/61037&lt;/ref&gt;

===അവതരണങ്ങളും മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും===
[[File:Nobel Peace Prize Concert 2010 A.R. Rahman IMG 7174.jpg|thumb|right|alt=Male singer with female singers and dancers|Rahman at the 2010 [[Nobel Peace Prize Concert]]|250x250px]]
[[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] കൂടാതെയുള്ള [[ആൽബം|ആൽബങ്ങളിലും]] മറ്റ് പദ്ധതികളിലും എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം|ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ]] [[സ്വാതന്ത്ര്യദിനം (ഇന്ത്യ)|അൻപതാമത് വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്]] 1997 - ൽ പുറത്തിറക്കിയ [[വന്ദേ മാതരം (ആൽബം)|വന്ദേ മാതരം]] എന്ന ആൽബം,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.india-today.com/itoday/01091997/vande.html|title=A Song for India|work=India Today|date=1 September 1997|accessdate=5 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/19990302025128/http://www.india-today.com/itoday/01091997/vande.html|archive-date=2 March 1999|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last =Allen | first =John|author2=Uck Lun Chun|author3=Allen Chun|author4=Ned Rossiter|author5= Brian Shoesmith|title= Refashioning Pop Music in Asia|page= 67}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rahmanbiovm&quot;&gt;{{cite web | title= A. R. Rahman: Summary Biography | work=A. R. Rahman: A Biography | url= http://members.tripod.com/gopalhome/arrbio.html |quote=Particularly impressed with Vande Mataram, [[Jeremy Spencer]], formerly of [[Fleetwood Mac]] stated that Rahman was the only Indian composer he knew about and liked.|date=November 2002 | accessdate=15 February 2007}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവുമധികം വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട ആൽബങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.screenindia.com/old/20000922/msw.htm |author=Salma Khatib |title=Indi-pop: Down But Not Out |date=22 September 2000 |work=[[Screen (magazine)|Screen India]] |accessdate=28 April 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100120045620/http://www.screenindia.com/old/20000922/msw.htm |archivedate=20 January 2010 }}&lt;/ref&gt; ഇതിനെത്തുടർന്ന് [[കർണാടക സംഗീതം|ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിലെ]] പ്രഗല്ഭരായ സംഗീതജ്ഞരെ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് [[ഭരത് ബാല]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ജന ഗണ മന]] എന്ന വീഡിയോ ആൽബം കൂടി റഹ്‌മാൻ പുറത്തിറക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[Rediff.com|Rediff]]|title=The Making of the Jana Gana Mana|url=http://www.rediff.com/broadband/2000/aug/29trans.htm|accessdate=5 April 2011}}&lt;/ref&gt; പ്രധാനപ്പെട്ട [[അത്‌ലറ്റിക്സ്|അത്‌ലറ്റിക് പരിപാടികൾക്കുവേണ്ടിയും]], [[ടെലിവിഷൻ|ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾക്കു]] വേണ്ടിയും, [[ഡോക്യുമെന്ററി|ഡോക്യുമെന്ററികൾക്കും]] [[ഹ്രസ്വചിത്രം|ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ‍ക്കുവേണ്ടിയും]] റഹ്‌മാൻ ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web | title= A. R. Rahman: Summary Discography | work= A. R. Rahman: Complete Discography | url= http://gopalhome.tripod.com/arrdisc.html | date= November 2002 | accessdate= 5 April 2011 | archive-date= 2011-08-17 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110817095817/http://gopalhome.tripod.com/arrdisc.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ഡച്ച് ഫിലിം ഓർക്കസ്ട്ര, ചെന്നൈ സ്ട്രിങ്ങ്സ് ഓർക്കസ്ട്ര എന്നീ സംഘങ്ങളെയാണ് ഇത്തരം ചിട്ടപ്പെടുത്തലുകൾക്കു വേണ്ടി റഹ്‌മാൻ കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. 

1999 - ൽ പ്രശസ്ത നൃത്തസംവിധായകരായ [[ശോഭന]], [[പ്രഭുദേവ]] എന്നിവരോടൊപ്പവും ഒരു തമിഴ് നൃത്തസംഘത്തോടൊപ്പവും ചേർന്ന് [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലെ]] [[മ്യൂണിച്ച്|മ്യൂണിച്ചിൽ]] വച്ചു നടന്ന [[മൈക്കൽ ജാക്സൺ ആന്റ് ഫ്രണ്ട്സ്]] എന്ന പേരിലുള്ള സംഗീത പരിപാടിയിൽ റഹ്‌മാൻ പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite news|author=Nydia Dias|work=The Times of India|title=A R Rahman joins hands with Michael Jackson|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-08-17/mumbai/27247947_1_r-rahman-michael-jackson-mj|date=17 August 2001|accessdate=5 April 2011|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604131229/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-08-17/mumbai/27247947_1_r-rahman-michael-jackson-mj|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2002 - ൽ തന്റെ ആദ്യത്തെ സ്റ്റേജ് പ്രൊഡക്ഷനായിരുന്ന [[ബോംബെ ഡ്രീംസ്|ബോംബെ ഡ്രീംസിനു]] വേണ്ടി റഹ്‌മാൻ ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. [[ആൻഡ്രൂ ലോയ്ഡ് വെബ്ബർ|ആൻഡ്രൂ ലോയ്ഡ് വെബ്ബറിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത് തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടത്. &lt;ref&gt;{{Cite news|author=Madhur Tankha|work=The Hindu|title=Rahman to talk about his Bombay Dreams|url=http://www.hindu.com/2007/08/24/stories/2007082460621100.htm|date=24 August 2007|accessdate=5 April 2011|location=Chennai, India|archive-date=2012-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418193356/http://www.hindu.com/2007/08/24/stories/2007082460621100.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഫിന്നിഷ് ഭാഷ|ഫിന്നിഷ്]] [[നാടോടി സംഗീതം|നാടോടി സംഗീത]] ബാന്റായ &quot;''Värttinä''&quot; യോടൊപ്പം ദ ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിങ്സ് എന്ന [[ടോറന്റോ]] പ്രൊഡക്ഷനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;lotrrahmanc&quot;&gt;{{cite web| title= A. R. Rahman| author= Iyer, Vijay| publisher= lotr.com| url= http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| accessdate= 15 November 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081025124725/http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| archivedate= 25 October 2008|url-status=dead| df= dmy-all}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് 2004 - ൽ വനേസാ മേയുടെ കോറിയോഗ്രാഫി എന്ന പേരിലുള്ള നൃത്ത ആൽബത്തിനുവേണ്ടി &quot;രാഗാസ് ഡാൻസ്&quot; എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. വനേസാ മേയും റോയൽ ഫിൽഹാർമണിക് ഓർക്കസ്ട്രയും ചേർന്നാണ് ആൽബത്തിൽ ഈ ഗാനം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. &lt;ref&gt;{{Cite news|work=The Hindu|title=Mae goes the raga way|url=http://www.hindu.com/mp/2004/11/20/stories/2004112001930200.htm|date=20 November 2004|accessdate=5 April 2011|location=Chennai, India|archive-date=2005-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20050204060417/http://www.hindu.com/mp/2004/11/20/stories/2004112001930200.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:A. R. Rahman at Sufi Concert in Dubai.jpg|alt=Singer and guitarist in front of effects smoke|left|thumb|A. R. Rahman at Sufi Concert in Dubai]]
2004 വരെ സിംഗപ്പൂർ, ഓസ്ട്രേലിയ, മലേഷ്യ, ദുബായ്, യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, കാനഡ, ഇന്ത്യ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ റഹ്‌മാൻ ധാരാളം സംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;lotrrahmanc&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chander, Bhuvana |work=[[Tamil Guardian]] |title=Tamil Cinema |url=http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf |date=19 April 2006 |page=15 |accessdate=24 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720125653/http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf |archivedate=20 July 2011 }}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ കാരേൻ ഡേവിഡിനോടൊപ്പം അവരുടെ പുതിയ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബത്തിനു വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 2006 മേയ് മാസത്തിൽ എ.ആർ. റഹ്‌മാന്റെ 25 തമിഴ് ചലച്ചിത്ര ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള &quot;ഇൻട്രൊഡ്യൂസിങ് എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ എന്ന പേരിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുള്ള ആൽബവും പ്രകാശനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web | author=Unterberger, Richie|title= Introducing A.R. Rahman: Original Soundtracks From the Musical Genius of Indian Cinema | work= [[AllMusic]]| url={{Allmusic|class=album|id=r828157|pure_url=yes}}| year=2006 | accessdate=5 April 2011}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് 2008 ഡിസംബർ 12 - ന് കണക്ഷൻസ് എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു സിനിമേതര ആൽബവും പുറത്തിറക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Listen, it's got Connections|work=The Hindu|date=10 January 2009|accessdate=5 April 2011|url=http://www.hindu.com/mp/2009/01/10/stories/2009011052390500.htm|location=Chennai, India|archive-date=2012-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109030051/http://www.hindu.com/mp/2009/01/10/stories/2009011052390500.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2009 നവംബർ 24 - ന് അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിങ്, അമേരിക്കയിൽ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശനം നടത്തുന്നതിനിടെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ബറാക്ക് ഒബാമ ഒരുക്കിയ വൈറ്റ് ഹൗസ് സ്റ്റേറ്റ് അത്താഴവിരുന്നിലും റഹ്‌മാൻ പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html|title=Indian composer A.R. Rahman to perform at state dinner|work=The Washington Post|author=Chris Richards|date=24 November 2009|access-date=2018-11-20|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181622/http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2010 - ലെ ഹെയ്തി ഭൂചലനത്തിന്റെ ദുരിത്വാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുവേണ്ടി നടത്തിയ &quot;വീ ആർ ദ വേൾഡ് 25 ഫോർ ഹെയ്തി&quot; എന്ന സംഗീത പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്ത 70 കലാകാരന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു റഹ്‌മാൻ. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Rahman part of historic remake of We are the World|work=[[The Indian Express]]|date=4 February 2010|accessdate=5 April 2011|url=http://www.indianexpress.com/news/rahman-part-of-historic-remake-of-we-are-th/575626/}}&lt;/ref&gt; 2010 - ൽ ഗുജറാത്ത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന്റെ അൻപതാം വാർഷികാഘോഷത്തിനുവേണ്ടി ജയ് ജയ് ഗർവി ഗുജറാത്ത് എന്ന ഗാനം എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-02/ahmedabad/28319573_1_parsis-garba-kite-festival |title=Gujarat turns 50 in style |work=The Times of India |date=2 May 2010 |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811065909/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-02/ahmedabad/28319573_1_parsis-garba-kite-festival |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2010 - ൽ തന്നെ ലോക തമിഴ് കോൺഫറൻസിന്റെ ഭാഗമായി &quot;സെമ്മൊഴിയാന തമിഴ് മൊഴിയാം&quot; എന്ന ഗാനവും റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news|author=Ramya Kannan|title=I initially wondered how I was going to do it: A.R. Rahman|work=The Hindu|date=16 May 2010|accessdate=5 April 2011|url=http://www.hindu.com/2010/05/16/stories/2010051663121500.htm|location=Chennai, India|archive-date=2010-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100519104248/http://www.hindu.com/2010/05/16/stories/2010051663121500.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തമിഴ്നാടിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന എം. കരുണാനിധിയായിരുന്നു ഈ ഗാനത്തിന്റെ വരികൾ രചിച്ചത്. കൂടാതെ 2010 - ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിന്റെ തീം സോങ്ങ് ആയിരുന്ന ജിയോ ഉതോ ബഡോ ജീതോ എന്ന ഗാനവും റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Lasyapriya Sundaram|title=Rahman's CWG theme song finally released|publisher=[[CNN-IBN|IBN Live]]|date=28 August 2010|accessdate=5 April 2011|url=http://ibnlive.in.com/news/rahmans-cwg-theme-song-finally-released/129800-3.html|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111223027/http://ibnlive.in.com/news/rahmans-cwg-theme-song-finally-released/129800-3.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2010 ജൂൺ 11 -ന് ന്യൂയോർക്കിലെ നസാവു കൊളീസിയത്തിൽ വച്ച് റഹ്‌മാൻ തന്റെ ആദ്യത്തെ ലോക പര്യടനം ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. ലോകത്താകെ 16 നഗരങ്ങളിലാണ് ഈ പര്യടനത്തിന്റെ ഭാഗമായി റഹ്‌മാൻ സംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html |title=A.R. Rahman Jai Ho Concert: The Journey Home World Tour|work=A. R. Rahman Official Website| accessdate=30 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605033832/http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html|archivedate=5 June 2010}}&lt;/ref&gt;

2010 ഏപ്രിലിൽ റഹ്‌മാന്റെ പ്രശസ്തമായ സംഗീതരചനകൾ സണ്ടൻ ഫിൽഹാർമണിക് ഓർക്കസ്ട്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/04/02/stories/2010040262521400.htm |title=A new level of recognition, legitimacy: Rahman |author=Sarfraz Manzoor |work=The Hindu |date=2 April 2010 |accessdate=5 April 2011 |location=Chennai, India |archive-date=2010-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100407082210/http://www.hindu.com/2010/04/02/stories/2010040262521400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2011 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജെംസ് - ദ ഡ്യുയറ്റ് കളക്ഷൻസ് എന്ന പേരിലുള്ള മൈക്കൽ ബോൾട്ടന്റെ ആൽബത്തിൽ ബോൽട്ടനോടൊപ്പം റഹ്‌മാൻ പങ്കാളിയാവുകയും ചെയ്തിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/newswire/story/bolton-collaborates-with-rahman-for-new-album/721470|title=Bolton Collaborates with Rahman for New Album|date=10 May 2011|publisher=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|accessdate=29 November 2016}}&lt;/ref&gt; കപ്പിൾസ് റിട്രീറ്റ് എന്ന ആൽബത്തിനുവേണ്ടി റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ സജ്നാ എന്ന ഗാനം ഈ ആൽബത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/rahman-s-sajna-in-michael-bolton-s-album-news-bollywood-lfko4iifeeb.html|title=Rahman's Sajna in Michael Bolton's album|publisher=[[Sify]]|date=10 May 2011|accessdate=10 May 2011|archive-date=2011-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513085639/http://www.sify.com/movies/rahman-s-sajna-in-michael-bolton-s-album-news-bollywood-lfko4iifeeb.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2011 മേയ് 20 - ന് മിക്ക് ജാഗ്ഗർ, ഡേവ് സ്റ്റ്യുവർട്ട്, ജോസ് സ്റ്റോൺ, ഡാമിയൻ മാർലി, റഹ്‌മാൻ എന്നിവരോടൊപ്പം സൂപ്പർ ഹെവി എന്ന പേരിലുള്ള സൂപ്പർഗ്രൂപ്പ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/mick-jagger-forms-supergroup-with-dave-stewart-joss-stone-and-damian-marley-20110520 |title=Mick Jagger Forms Supergroup with Dave Stewart, Joss Stone, A R Rahman and Damian Marley |first=Andy |last=Greene |work=[[Rolling Stone]] |date=20 May 2011 |accessdate=22 May 2011| archiveurl= https://web.archive.org/web/20110523052409/http://www.rollingstone.com/music/news/mick-jagger-forms-supergroup-with-dave-stewart-joss-stone-and-damian-marley-20110520| archivedate= 23 May 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സൂപ്പർഹെവി എന്ന പേരിൽത്തന്നെയുള്ള ഈ സംഘത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ആൽബം 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ പുറത്തിറക്കി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/469972/mick-jaggers-superheavy-supergroup-to-drop-album-in-september|title=Mick Jagger's SuperHeavy Supergroup to Drop Album in September|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=23 June 2011|accessdate=3 July 2011}}&lt;/ref&gt; ഈ ആൽബത്തിൽ റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ സത്യമേവ ജയതേ എന്ന ഗാനം മൈക്ക് ജാഗ്ഗർ ആലപിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{citation|url=http://zeenews.india.com/entertainment/articles/story90756.htm|title=Mick Jagger's 'SuperHeavy' album to release in September|publisher=Zeenews}}&lt;/ref&gt;

2012 ജനുവരിയിൽ ജർമ്മൻ ഫിലിം ഓർക്കസ്ട്ര ബാബേൽസ്ബർഗ് (Deutsches Filmorchester Babelsberg) എന്ന 100 പേരടങ്ങുന്ന സംഘം ഇന്ത്യയിലെ അഞ്ച് പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ റഹ്‌മാന്റെ ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള സംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ജർമ്മനിയിലും ഇവർ ഇതേ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Biography&quot;/&gt;

2012 - ൽ നടന്ന ഒളിമ്പിക്സിന്റെ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിന്റെ ഭാഗമായി റഹ്‌മാൻ ഒരു പഞ്ചാബി ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഡാനി ബോയിൽ ആയിരുന്നു ഈ ഗാനത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങളുടെ സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചത്. ബ്രിട്ടനിലെ ഇന്ത്യൻ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മെഡ്‌ലെയുടെ ഭാഗമായായിരുന്നു ഈ ഗാനം പ്രദർശിപ്പിച്ചത്. മറ്റൊരു തമിഴ് ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനായ ഇളയരാജയുടെ 1981 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ രാം ലക്ഷ്മൺ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഒരു ഗാനവും ഈ മെഡ്‌ലെയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-30/news-and-interviews/32483335_1_london-olympics-olympics-opening-ceremony-punjabi|date=30 June 2012|title=AR Rahman's Punjabi Track To Rock Olympics Inaugural|work=The Times of India|access-date=2018-11-20|archive-date=2013-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518124107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-30/news-and-interviews/32483335_1_london-olympics-olympics-opening-ceremony-punjabi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2012 ഡിസംബറിൽ റഹ്‌മാനും ശേഖർ കപൂറും ചേർന്ന് കഥാകൃത്തുക്കൾക്ക് തങ്ങളുടെ ചിന്തകൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിനായി ക്യുകി എന്ന പേരിലുള്ള നെറ്റവർക്കിങ് വെബ്‌സൈറ്റ് ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. സാങ്കേതിക വിദ്യാസ്ഥാപനമായ സിസ്കോ ഈ വെബ്‌സൈറ്റിൽ 270 മില്യൺ നിക്ഷേപിക്കുകയും 17% ഓഹരികൾ സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. സിസ്കോയുടെ ക്ലൗഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആയിരുന്നു ക്യുകി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.siliconindia.com/news/startups/The-Entrepreneurial-Side-Of-Bollywood-Stars-nid-162101-cid-100.html|title = The Entrepreneurial Side Of Bollywood Stars|author = SiliconIndia|publisher = SiliconIndia|date = 27 February 2014|accessdate = 1 March 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.linkedin.com/company/qyuki-digital-media|title = Qyuki Digital Media |author = LinkedIn|publisher = LinkedIn|accessdate = 1 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://www.facebook.com/myQyuki/info|title = Qyuki About Page |author = Facebook|publisher = Facebook|accessdate = 1 March 2014}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം ഡിസംബർ 20 - ന് റഹ്‌മാൻ, &quot;ഇൻഫിനിറ്റ് ലൗ&quot; എന്ന പേരിൽ ഇംഗ്ലീഷിലും ഹിന്ദിയിലും സിംഗിളുകൾ പുറത്തിറക്കി. മായൻ കലണ്ടറിന്റെ അവസാനത്തെ ദിവസത്തിന്റെ ആചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ ഗാനം പുറത്തിറക്കിയത്. 2013 ജൂലൈ 29 - ന് റഹ്‌മാനിഷ്ഖ് എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു പര്യടനവും റഹ്‌മാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതേ വർഷം ആഗസ്റ്റ് 24 - ന് ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സിഡ്നിയിൽ വച്ച് ഈ പര്യടനം ആരംഭിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതാനും നഗരങ്ങളിലും റഹ്‌മാനിഷ്ഖിന്റെ ഭാഗമായി റഹ്‌മാൻ പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;[http://www.indianexpress.com/news/a-r-rahman-live/1148472/ A R Rahman Tour 2013]&lt;/ref&gt;

2016 ജനുവരിയിൽ ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ ചെന്നൈയിൽ തത്സമയ പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. കൂടാതെ ഇതോടൊപ്പം കോയമ്പത്തൂരിലും മധുരൈയിലും ആദ്യമായി പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പൂർണമായും തമിഴ് ചലച്ചിത്ര ഗാനങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഈ പരിപാടികളിൽ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. &quot;നെഞ്ചേ എഴ്&quot; എന്നായിരുന്നു ഈ സംഗീത പരിപാടികൾക്ക് നൽകിയിരുന്ന പേര്, തമിഴ്നാട്ടിലെ പ്രളയ ദുരിതാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും കാൻസർ ബോധവൽക്കരണത്തിനും വേണ്ടിയാണ് ഈ പരിപാടിയിൽ നിന്നും ലഭിച്ച വരുമാനം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടത്. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ramanujam|first1=Srinivasa|title=Rahman’s musical balm for Chennai|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/review-of-the-nenje-ezhu-concert-by-ar-rahman/article8116522.ece|accessdate=12 February 2016|work=The Hindu|date=17 January 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Coimbatore’s soul lifts up to ‘Nenje Ezhu’ of Rahman|url=http://www.covaipost.com/local/coimbatores-soul-lifts-up-to-nenje-ezhu-of-rahman/|website=The Covai Post|accessdate=14 February 2016|date=25 January 2016|archive-date=2016-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160223155306/http://www.covaipost.com/local/coimbatores-soul-lifts-up-to-nenje-ezhu-of-rahman/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tanvi|first1=P S|title=Saturday Night Live|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/tanvi-ps-joined-thousands-of-rahmaniacs-to-enjoy-three-hours-of-musical-madness-in-coimbatore/article8151378.ece|accessdate=14 February 2016|work=The Hindu|date=3 February 2016}}&lt;/ref&gt;

2017 സെപ്റ്റംബർ 9 - ന് റിപ്പബ്ലിക് ടി.വിയിൽ എ.ആർ. റഹ്‌മാനുമായി അർണബ് ഗോസ്വാമി നടത്തിയ അഭിമുഖം സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=A R Rahman On Nation Wants To Know With Arnab Goswami|url=https://www.youtube.com/watch?v=TVuEzQn1-eg|website=www.RepublicWorld.com|publisher=Republic Tv|accessdate=14 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rahman Speaks to Arnab|url=http://www.hotstar.com/news/rahman-speaks-to-arnab/1000188294|website=Hotstar|publisher=Hotstar|accessdate=14 September 2017|archive-date=2018-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223075949/http://www.hotstar.com/news/rahman-speaks-to-arnab/1000188294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2018 ഓഗസ്റ്റ് 15 - ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിൽ ആരംഭിച്ച 5 എപ്പിസോഡുകളുള്ള ഹാർമണി എന്ന പരമ്പരയിലും റഹ്‌മാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/a-r-rahman-bollywood-movie-soundtracks-5288309/|title=A.R. Rahman: I think Bollywood movie soundtracks are like a motherless child|date=2018-08-02|work=The Indian Express|access-date=2018-08-07|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-like-silence-ar-rahman/article24591297.ece|title=Creating harmony with AR Rahman|last=Gaekwad|first=Manish|date=2018-08-03|work=The Hindu|access-date=2018-08-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

==സംഗീത ശൈലി==
കർണ്ണാടക സംഗീതം, പാശ്ചാത്യ സംഗീതം, ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം, നസ്രത് ഫതേ അലി ഖാന്റെ ശൈലിയായ ഖവാലി എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ, ഈ സംഗീത ശാഖകളെല്ലാം ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതശാഖകളെ പുതിയ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഗാനങ്ങളും റഹ്‌മാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്താറുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Rahmanrs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last =Viswanathan | first =T.|last2=Harper Allen|first2=Matthew|title= Music in South India|page= 139}}&lt;/ref&gt; 1980 - കളിൽ പ്രശസ്ത സംഗീതജ്ഞരായിരുന്ന കെ.വി. മഹാദേവൻ, എം.എസ്. വിശ്വനാഥൻ, രാമമൂർത്തി എന്നിവരോടൊപ്പം മോണോറൽ സംഗീതങ്ങൾ റഹ്‌മാൻ റെക്കോർഡ് ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിൽ പാരമ്പര്യമായതും പ്രാദേശികമായതുമായ സംഗീത ഉപകരണങ്ങളെയും ഇലക്ട്രോണിക് ശബ്ദങ്ങളെയും സാങ്കേതികവിദ്യയെയും ഫ്യൂഷൻ രീതിയിൽ സംയോജിപ്പിച്ച് ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്താൻ ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;Rahmanrs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | last = Slobin | first = Mark |author2=Gregory Booth|author3=Joseph Getter|author4=B. Balasubrahmaniyan| title =Global soundtracks: worlds of film music|chapter=Tamil Film Music: Sound and Significance| publisher=Wesleyan University Press | year = 2008 | pages=108, 125|location = USA | isbn =978-0-8195-6881-6 | id ={{ISBN|0-8195-6881-3}}  {{ISBN|978-0-8195-6882-3}}, {{ISBN|0-8195-6882-1}}}}&lt;/ref&gt;

വിവിധ തരത്തിലുള്ള സംഗീത ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് വളരെ വ്യത്യസ്തമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ പലസമയങ്ങളിലും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഉപകരണങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് റഹ്‌മാൻ പിന്നീട് പറയുകയുണ്ടായി. റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ഗാനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്നവയായിരുന്നു. &lt;ref name=wom&gt;Through innovations such as these, commentators herald Rahman's work as having &quot;passed the relatively static makeup of Western ensembles such as jazz bands and symphony orchestras and the rigid formula of American pop songs.&quot; {{Cite book | last =Todd Titon | first =Jeff |author2=Linda Fujie |author3=David Locke |author4=[[David P. McAllester]]|chapter=India/South India|title= Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples|pages= 202–205}}&lt;/ref&gt;

റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ആദ്യത്തെ ശബ്ദട്രാക്കായ റോജാ, 2005 - ൽ ടൈം മാസികയുടെ എല്ലാ കാലത്തെയും 10 മികച്ച ശബ്ദട്രാക്കുകളിൽ ഒന്നായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ റിച്ചാർഡ് കോർലിസ്, &quot;astonishing debut work parades Rahman's gift for alchemizing outside influences until they are totally Tamil, totally Rahman&quot; എന്ന് ഈ ഗാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പിന്നീട് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Timetop10s&quot;&gt;{{Cite news|author=Corliss, Richard |title=Best Soundtracks – ALL TIME 100 MOVIES |work=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html |accessdate=24 February 2008 |date=12 February 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220071222/http://www.time.com/time/2005/100movies/0%2C23220%2Csoundtracks%2C00.html |archivedate=20 February 2008 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; റോജയിലെ ഗാനങ്ങൾ പിന്നീട് പല ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭാഷകളിലും സംഗീതസംവിധായകനാകാൻ റഹ്‌മാൻ ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നതിന് കാരണമായിത്തീർന്നെന്നും കോർലിസ് പറയുകയുണ്ടായി. &quot;ഏത് മേഖലയിലുമുള്ള, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രഗല്ഭരായ സംഗീതജ്ഞരിൽ ഒരാളാ&quot;യി സംഗീത നിർമ്മാതാവായ റോൺ ഫെയർ കണക്കാക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite journal|first=Ethan|last=Smith|title='Slumdog' Remix: The Oscar-winning song 'Jai Ho' is reworked with help from a Pussycat Doll|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=27 February 2009|url=https://www.wsj.com/articles/SB123568984902087603|accessdate=1 March 2009|postscript=&lt;!--None--&gt;| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090228061839/http://online.wsj.com/article/SB123568984902087603.html| archivedate= 28 February 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സംവിധായകനായ ബസ് ലർമാൻ ഇങ്ങനെ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു: {{quote| I had come to the music of A. R. Rahman through the emotional and haunting score of ''Bombay'' and the wit and celebration of ''Lagaan''. But the more of AR's music I encountered the more I was to be amazed at the sheer diversity of styles: from swinging brass bands to triumphant anthems; from joyous pop to West-End musicals. Whatever the style, A. R. Rahman's music always possesses a profound sense of humanity and spirit, qualities that inspire me the most.&lt;ref name=&quot;charindaa&quot;&gt;{{cite web| title=Baz Luhrrman comments on A. R. Rahman| work=Charindaa| url=http://www.charindaa.org/news.html| year=2005| accessdate=15 November 2008| archive-date=2009-02-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20090202183124/http://www.charindaa.org/news.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}
&lt;!--The famous composer Hans Zimmer says about A. R. Rahman &quot;Like any good artist, A.R. is not a traditionalist, he's a revolutionary. He uses all the revolutionary things that come from all over the world in his stuff&amp;nbsp;... hip-hop beats, electronics .. and there's an incredible inquisitiveness and playfulness in his music, Plus he writes a bloody good tune ,,, and at the end of the day it comes down to can the guy write a tune or not and obviously he can&quot;.--&gt;
ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ ആദ്യമായി 7.1 സറൗണ്ട് സൗണ്ട് എന്ന സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന സംഗീതസംവിധായകൻ എ.ആർ. റഹ്‌മാനാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/news-interviews/32440011_1_indian-film-industry-sound-technology | title=Rahman's AM Studio introduces 7.1 technology to Kollywood | date=27 June 2012 | work=The Times Of India | access-date=2018-12-01 | archive-date=2013-07-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130707035429/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/news-interviews/32440011_1_indian-film-industry-sound-technology | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2014 മേയ് 21 - ന് വിൽ.ഐ.ആമുമായി ചേർന്ന് തന്റെ പ്രശസ്തമായ ഗാനമായ ഉർവശി ഉർവശി എന്ന ഗാനം പുനർസൃഷ്ടിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചുവെന്ന് റഹ്‌മാൻ അറിയിച്ചിരുന്നു. &quot;ബെർത്ത്ഡേ&quot; എന്നായിരുന്നു ഈ ട്രാക്കിന് നൽകിയിരുന്ന പേര്. &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://indianexpress.com/article/entertainment/music/a-r-rahmans-hit-number-urvashi-urvashi-inspires-will-i-ams-new-track/ | title= A R Rahman’s hit number ‘Urvashi Urvashi’ inspires Will.i.am’s new track |date=21 May 2014 | work=Indian Express}}&lt;/ref&gt;

==വ്യക്തി ജീവിതം==
[[File:A R Rahman,Saira Banu From The Audio release of 'Enthiran - The Robot'.jpg|thumb|right|150px|alt=Man in grey jacket and woman in sari|Rahman and his wife, Saira Banu, at the 2010 soundtrack release of ''[[Enthiran]]'' in [[Kuala Lumpur]]]]
1995 - ൽ എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ സൈറ ബാനുവിനെ വിവാഹം ചെയ്തു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്: ഖദീജ റഹ്‌മാൻ, റഹിമ റഹ്‌മാൻ, അമീൻ എന്നിവർ. &lt;ref&gt;{{cite journal|title=I miss him terribly when he's away|work=[[Hindustan Times]]|date=28 October 2007}}&lt;/ref&gt; കപ്പിൾസ് റിട്രീറ്റ് എന്ന ശബ്ദട്രാക്കിലെ നാനാ എന്ന ഗാനവും 2.0 എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ പുല്ലിനങ്കാൽ എന്ന ഗാനവും അമീൻ ആലപിച്ചതാണ്. കൂടാതെ എന്തിരൻ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ പുതിയ മനിതാ എന്ന ഗാനത്തിൽ ഖദീജയും പാടിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-29/news-interviews/28179132_1_ar-rahman-couples-retreat-playback-singer|title=AR Rahman's son sings for Hollywood|author=Vickey Lalwani|work=Times of India|location=India|publisher=The Times Group|accessdate=29 July 2010|date=29 July 2009|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104114248/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-29/news-interviews/28179132_1_ar-rahman-couples-retreat-playback-singer|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html|title=A R Rahman's daughter sings song in Yanthram|work=Indiaglitz|accessdate=29 July 2010| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100730042144/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html| archivedate= 30 July 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt; തമിഴ് ചലച്ചിത്രനടനും സംഗീതസംവിധായകനുമായ ജി.വി. പ്രകാശ് കുമാറിന്റെ അമ്മാവനാണ് എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ. റഹ്‌മാന്റെ സഹോദരി എ.ആർ. റെയ്‌ഹാനയുടെ മകനാണ് പ്രകാശ് കുമാർ. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Kamala Bhatt |url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/Ndtv-Show-Special-story.aspx?ID=5&amp;storyid=NEWEN20090084532 |title=I knew Rahman would go international: Reihana |publisher=[[NDTV]] |accessdate=5 April 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091016014333/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/Ndtv-Show-Special-story.aspx?ID=5&amp;storyid=NEWEN20090084532 |archivedate=16 October 2009 }}&lt;/ref&gt; റഹ്‌മാന്റെ മറ്റൊരു സഹോദരിയായ ഫാത്തിമ, ചെന്നൈയിൽ ഒരു സംഗീതവിദ്യാലയം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഏറ്റവും ഇളയ സഹോദരിയായ ഇഷ്രത് ഒരു സംഗീത സ്റ്റുഡിയോയുടെ ഉടമയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.actorrahman.com/|title=Actor Rahman's profile|publisher=actorrahman.com|accessdate=5 April 2011|archive-date=2011-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110401021910/http://www.actorrahman.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സൈറ ബാനുവിന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയുടെ ഭർത്താവാണ് നടൻ റഹ്മാൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wiktionary.org/wiki/co-brother#Noun|title=co-brother – Wiktionary|date=20 October 2021|website=en.wiktionary.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.actorrahman.com/|title=Actor Rahman's profile|access-date=5 April 2011|publisher=actorrahman.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110401021910/http://www.actorrahman.com/|archive-date=1 April 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ഹിന്ദുമത വിശ്വാസിയായിരുന്ന റഹ്‌മാൻ, 23 - വയസ്സുള്ള സമയത്ത് ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ചു. പിതാവായ ആർ.കെ. ശേഖറിന്റെ മരണത്തിനുശേഷം റഹ്‌മാനും കുടുംബവും ധാരാളം ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്നു. ഈ സമയത്ത് തന്നെയും അമ്മയെയും പിന്നീട് കുടുംബത്തെയും ഒരുപാട് സ്വാധീനിക്കുകയുണ്ടായെന്ന് റഹ്‌മാൻ പിന്നീട് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=dwan /&gt;&lt;ref name=talkasia&gt;{{Cite video|url=https://www.youtube.com/watch?v=WEaMVY-TnvQ|title=AR Rahman talks about his Conversion to Islam|publisher=[[YouTube]]|accessdate=5 April 2011|location=Chennai}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/A-R-Rahman-In-tune-with-life/articleshow/23791015.cms|title=Interview with Rahman|work=Times of India|accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; 81-ാം അക്കാദമി പുരസ്കാരദാന ചടങ്ങിൽ റഹ്‌മാൻ തന്റെ അമ്മയെ കുറിച്ചു പറയുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/India-celebrates-iSlumdog-Millionairei-Oscars/article16339964.ece|title=India celebrates Slumdog Millionaire Oscars|work=The Hindu|date=24 February 2009|accessdate=29 November 2016 |location=Chennai}}&lt;/ref&gt; തന്റെ പ്രസംഗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ &quot;എല്ലാ പുഗഴും ഇരൈവനുക്കേ&quot; എന്ന് റഹ്‌മാൻ പറയാറുണ്ട്. &quot;എല്ലാ വാഴ്ത്തലുകളും ദൈവത്തിന്&quot; എന്നാണ് ഈ വാക്യത്തിന് തമിഴിലുള്ള അർത്ഥം. ഖുർആനിൽ നിന്നു് തർജ്ജമ ചെയ്യപ്പെട്ടതാണ് ഈ വാക്യം.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm|title=Front Page: Great composer, greater human feted|work=The Hindu|date=24 February 2009|accessdate=23 August 2010|location=Chennai|archive-date=2009-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090224225225/http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2024 നവംബറിൽ, എ.ആർ. റഹ്മാനും സൈറ ബാനുവും വേർപിരിയൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=AR Rahman, wife Saira Banu announce separation after 29 years of marriage|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/ar-rahmans-wife-saira-banu-announces-separation-after-29-years-of-marriage-cites-insurmountable-gap-between-them-101732034344624.html|website=Hindustan Times|date=19 November 2024|access-date=20 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=AR Rahman Divorce News: AR Rahman's wife Saira Banu announces Separation; lawyer releases official statement|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ar-rahmans-wife-saira-banu-announces-separation-lawyer-releases-official-statement/articleshow/115459813.cms|work=The Times of India|date=19 November 2024|access-date=20 November 2024}}&lt;/ref&gt;

==മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ==
പലതരം ചാരിറ്റബിൾ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും റഹ്‌മാൻ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2004 - ൽ [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ]] പദ്ധതിയായിരുന്ന സ്റ്റോപ്പ് ടി.ബി പാർട്ണർഷിപ്പ് എന്ന പദ്ധതിയുടെ ആഗോള അംബാസിഡറായി നിയമിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;lotrrahmanc&quot; /&gt; [[സേവ് ദ ചിൽഡ്രൻ‍ ഇന്ത്യ]] എന്ന പദ്ധതിയുമായി റഹ്‌മാൻ സഹകരിക്കുകയും [[യൂസഫ് ഇസ്ലാം|യൂസഫ് ഇസ്ലാമിനോടൊപ്പം]] ചേർന്ന് കീബോർഡ് വാദകനായ [[മാഗ്നെ ഫറുഹോൾമെൻ]], [[ട്രാവിസ് ഡ്രമ്മർ]] [[നീൽ പ്രിംറോസ്]] എന്നിവരെക്കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് [[ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ (ഗാനം)|ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ]] എന്ന പേരിൽ ഒരു ഗാനം പുറത്തിറക്കുകയുണ്ടായി. ഈ ഗാനത്തിൽ നിന്നും ലഭിച്ച വരുമാനം മുഴുവനും 2004 - ൽ ഇന്ത്യയിലുണ്ടായ [[2004-ലെ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രഭൂകമ്പവും സുനാമിയും|സുനാമിയിൽ]] ബാധിക്കപ്പെട്ട് അനാഥരായവർക്ക് ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/56622/the-billboard-qa-yusuf-islam|title=The Billboard Q and A: Yusuf Islam|last=Williamson|first=Nigel|date=17 November 2006|series=Interview with Yusuf Islam; Return to Music|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|accessdate=5 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130414034908/http://www.billboard.com/articles/news/56622/the-billboard-qa-yusuf-islam |archivedate=14 April 2013 }}&lt;/ref&gt; [[ഡോൺ ഏഷ്യൻ]], [[മുഖ്തർ സഹോട്ട]] എന്നിവർ ചേർന്ന് ആലപിച്ച &quot;വീ കാൻ മേക്ക് ഇറ്റ് ബെറ്റർ&quot; എന്ന സിംഗിളിന്റെ നിർമ്മാതാവും റഹ്‌മാനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hollywoodbowl.com/philpedia/ar-rahman|title=A.R. Rahman {{!}} Hollywood Bowl|website=www.hollywoodbowl.com|access-date=4 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160904235904/http://www.hollywoodbowl.com/philpedia/ar-rahman|archive-date=4 September 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}{{failed verification|date=April 2017}}&lt;/ref&gt; 2008 - ൽ ഗാനാലാപനം, ഉപകരണസംഗീതം, സംഗീതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയിൽ യുവാക്കളായ സംഗീതജ്ഞർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി [[കെ.എം. മ്യൂസിക് കൺസർവേറ്ററി]] എന്ന പേരിലുള്ള സംവിധാനത്തിന് റഹ്‌മാൻ തുടക്കം കുറിച്ചു. ജീവനക്കാരായി സംഗീതജ്ഞരും ഒപ്പം ഒരു [[സിംഫണി|സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്രയും]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ കൺസർവേറ്ററി നിലവിൽ ചെന്നൈയിലെ [[കോടമ്പാക്കം|കോടമ്പാക്കത്താണ്]] പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. കെ.എം.മ്യൂസിക് കൺസർവേറ്ററിയുടെ ഉപദേശകസമിതിയിൽ പ്രമുഖ വയലിനിസ്റ്റായ [[എൽ. സുബ്രഹ്മണ്യം|എൽ. സുബ്രഹ്മണ്യവും]] അംഗമാണ്. &lt;ref name=&quot;Rahmankm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836|title=Rahman's music conservatory in June|last=|first=|date=|website=|publisher=|work=[[Screen (magazine)|Screen]]|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218060027/http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/|archivedate=18 December 2008}}&lt;/ref&gt; റഹ്‌മാന്റെ പല ശിഷ്യന്മാരും സ്റ്റുഡിയോയിൽ റഹ്‌മാന്റെ സഹായികളായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നവരും പിൽക്കാലത്ത് ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|work=[[Tamil Guardian]]|title=Briefly Tamil Cinema|date=19 April 2006|accessdate=30 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303230719/http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|archivedate=3 March 2016}}&lt;/ref&gt; സ്ത്രീകളെ സഹായിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി 2006 - ൽ നിർമ്മിച്ച [[ദ ബാനിയൻ]] എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിന്റെ തീം മ്യൂസിക്കിന്റെ സംഗീതസംവിധാനവും റഹ്‌മാൻ നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news|author=Sudhish Kamath|title= Netru, Indru, Nalai is back with a bang|work=[[The Hindu]]|url=http://www.hindu.com/2006/01/31/stories/2006013102720200.htm|date=31 January 2006|accessdate=5 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110512182634/http://www.hindu.com/2006/01/31/stories/2006013102720200.htm|archivedate=12 May 2011|url-status=live|location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt;

2008 - ൽ റഹ്‌മാനും പ്രമുഖ ഉപകരണസംഗീതജ്ഞനുമായ [[ശിവമണി|ശിവമണിയും]] ചേർന്ന് ഫ്രീ ഹഗ്സ് ക്യാംപെയിനിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട് &quot;ജിയാ സേ ജിയാ&quot; എന്ന പേരിലുള്ള ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. ഈ ഗാനത്തിന്റെ വീഡിയോ രംഗങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ഏതാനും നഗരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ദൃശ്യങ്ങളായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Rahman advocates free hugs for peace|work=[[Daily News and Analysis]]|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_rahman-advocates-free-hugs-for-peace_1214284|date=15 December 2008| accessdate=5 April 2011}}&lt;/ref&gt;

==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==
{{main|എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}}
==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
{{main|എ.ആർ. റഹ്‌മാന് ലഭിച്ച പുരസ്കാരങ്ങൾ}}

[[സംഗീതം|സംഗീതസംവിധാനത്തിനും]] പശ്ചാത്തലസംഗീതത്തിനുമായി ആറ് പ്രാവശ്യം [[ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം|ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും]] ആറ് പ്രാവശ്യം [[തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും]] റഹ്‌മാന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 15 [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങളും]] 16 [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം സൗത്ത്|ഫിലിംഫെയർ സൗത്ത് പുരസ്കാരങ്ങളും]] ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Turns 44&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.timesnow.tv/articleshow/4335762.cms|title=The golden boy of Indian music A R Rahman turns 44|work=[[The Times of India]]|publisher=Times Now|date=6 January 2010|access-date=5 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924045000/http://www.timesnow.tv/articleshow/4335762.cms|archive-date=24 September 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; സംഗീതരംഗത്തെ പ്രവർത്തനത്തിനായി [[തമിഴ്നാട് സർക്കാർ|തമിഴ്നാട് സർക്കാരിന്റെ]] [[കലൈമാമണി പുരസ്കാരം|കലൈമാമണി പുരസ്കാരവും]] [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]], [[മധ്യപ്രദേശ്]] സർക്കാരുകളുടെ പുരസ്കാരങ്ങളും [[ഭാരത സർക്കാർ|ഭാരത സർക്കാരിന്റെ]] [[പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം|പത്മശ്രീ പുരസ്കാരവും]] ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/2000/01/27/stories/02270005.htm|title=Padma Vibhushan, Padma Bhushan, Padma Shri awardees|work=The Hindu|date=26 January 2000|accessdate=5 April 2011|archive-date=2013-01-03|archive-url=https://archive.today/20130103022618/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2000/01/27/stories/02270005.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2006 - ൽ [[ലോകം|ആഗോള തലത്തിൽ]] സംഗീതത്തിനു നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട് [[സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാല]] പുരസ്കാരം നൽകി റഹ്‌മാനെ ആദരിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;arstan06&quot;&gt;{{cite web|author=Prakash, B.S.|title=Stanford University honours A R Rahman|work=Rediff.com|url=http://www.rediff.com/news/2006/jul/06bsp.htm|date=6 July 2006|accessdate=16 December 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081207032524/http://www.rediff.com/news/2006/jul/06bsp.htm| archivedate=7 December 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; &quot;സംഗീതത്തിനു നൽ‍കിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഇന്ത്യൻ ഓഫ് ദി ഇയർ&quot; എന്ന പേരിൽ അതേ വർഷം [[ലിംക ബുക്ക് ഓഫ് റെക്കോർഡ്സ്|ലിംക ബുക്ക് ഓഫ് റെക്കോർഡ്സിൽ]] ഇടംനേടി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/limca-book-records-felicitates-ar-rahman|title=Limca Book of records felicitates A.R. Rahman|publisher=Radioandmusic.com|accessdate=5 April 2011}}&lt;/ref&gt; 2008 - ൽ [[റോട്ടറി ക്ലബ്ബ് ഓഫ് മദ്രാസ്|റോട്ടറി ക്ലബ്ബ് ഓഫ് മദ്രാസിൽ]] നിന്നും ലൈഫ്ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് പുരസ്കാരം എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ സ്വീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/events/15580.html|title=A R Rahman Honored|publisher=Indiaglitz|date=4 June 2008|accessdate=5 April 2011|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626115742/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/events/15580.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2009 - ൽ [[സ്ലംഡോഗ് മില്യണയർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ സംഗീത സംവിധാനത്തിന് റഹ്‌മാന്, [[ബ്രോഡകാസ്റ്റ് ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസോസിയേഷൻ പുരസ്കാരം]], ഒറിജിനൽ സ്കോറിനുള്ള [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം]], &lt;ref name=&quot;globes&quot;&gt;{{cite web|title=66th Annual Golden Globe Awards|work=IMDb|url=https://www.imdb.com/features/rto/2009/globes|accessdate=12 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081214041722/http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes|archivedate=14 December 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; മികച്ച ചലച്ചിത്ര സംഗീതത്തിനുള്ള [[ബാഫ്റ്റ പുരസ്കാരം]], 81-ാമത് [[അക്കാദമി പുരസ്കാരം|അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങളിൽ]] രണ്ട് അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ (മികച്ച ഒറിജിനൽ സ്കോറിനും മികച്ച ഒറിജിനൽ സ്കോറിനും ([[ഗുൽസാർ|ഗുൽസാറിനൊപ്പം]])) എന്നിവ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. 

[[അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാല]], [[മിഡിൽസെക്സ് സർവകലാശാല]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/More-laurels-for-Rahman/article15927903.ece|title=More laurels for Rahman|date=2 April 2009|work=The Hindu|accessdate=29 November 2016|location=Chennai}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Rahman to be conferred honorary doctorate by AMU |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |work=The Hindu |date=26 May 2009 |accessdate=26 May 2009 |location=Chennai, India |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604162150/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |archivedate=4 June 2011 |df=dmy }}&lt;/ref&gt; [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] [[അണ്ണാ സർവകലാശാല]], [[ഒഹായോ|ഒഹിയോയിലെ]] [[മിയാമി സർകലാശാല]] എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നും ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റുകൾ നൽകി റഹ‌്‌മാനെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/holnus/009200903030131.htm|title=Rahman to be awarded honorary doctorate|date=3 March 2009|work=The Hindu|accessdate=29 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103230113/http://www.hindu.com/holnus/009200903030131.htm|archivedate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; റഹ്‌മാന് രണ്ട് [[ഗ്രാമി പുരസ്കാരം|ഗ്രാമി പുരസ്കാരങ്ങളും]] ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് : മികച്ച [[ശബ്ദട്രാക്ക്|ശബ്ദട്രാക്കിനുള്ള]] പുരസ്കാരവും ചലച്ചിത്രത്തിനായുള്ള മികച്ച ഗാനരചനയ്ക്കുള്ള പുരസ്കാരവും. &lt;ref name=&quot;AFP&quot;/&gt; 2010 - ൽ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] മൂന്നാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം]] റഹ്‌മാന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/india/padma-bhushan-for-rahman-aamir-segal-gets-padma-vibhushan/story-iqK6QtOLNJc2S7zLUApM9H.html |title=Padma Bhushan for Rahman, Aamir; Segal gets Padma Vibhushan |accessdate=29 November 2016 |work=[[Hindustan Times]] }}&lt;/ref&gt;

2011 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[127 അവേഴ്സ്]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രവർത്തനത്തിന് [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം|ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരവും]], [[ബാഫ്റ്റ പുരസ്കാരം|ബാഫ്റ്റ പുരസ്കാരവും]], രണ്ട് [[അക്കാദമി പുരസ്കാരം|അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായുള്ള]] നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും (മികച്ച ഒറിജിനൽ സ്കോറിനും മികച്ച ഒറിജിനൽ ഗാനത്തിനും) ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_127-hours-gets-ar-rahman-2-oscar-nominations_1499034|title=127 Hours gets AR Rahman 2 Oscar nominations|work=Daily News and Analysis|location=India|date=25 January 2011|accessdate=25 January 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Rahman-gets-BAFTA-nomination-for-127-Hours/Article1-651823.aspx |title=Rahman gets BAFTA nomination for 127 Hours |publisher=[[Indo-Asian News Service]] |work=Hindustan Times |location=India |date=18 January 2011 |accessdate=18 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110119101911/http://www.hindustantimes.com/Rahman-gets-BAFTA-nomination-for-127-Hours/Article1-651823.aspx |archivedate=19 January 2011 |url-status=dead |df=dmy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations |title=The 68th Annual Golden Globe Award |publisher=[[Golden Globe Award]] |date=14 December 2010 |accessdate=14 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101225113948/http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations |archivedate=25 December 2010 |url-status=dead |df=dmy }}&lt;/ref&gt; [[ട്രിനിറ്റി സംഗീത കോളേജ്|ട്രിനിറ്റി സംഗീത കോളേജിലെ]] ഓണററി ഫെല്ലോയാണ് നിലവിൽ റഹ്‌മാൻ. &lt;ref&gt;{{Cite video| people = Ashanti Omkar, A.R. Rahman|url=https://www.youtube.com/watch?v=UJPJTpATdzM|title=A.R Rahman interview 2010 part 1 – Vinnaithandi Varuvaayaa (VTV) – Thai Pongal special|medium=Web interview|publisher=Thamarai.com|location=London, UK|date=13 January 2010}}&lt;/ref&gt;

2014 ഒക്ടോബർ 24 - ന് [[ബെർക്ക്ലീ സംഗീത കോളേജ്]] ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റ് നൽകി റഹ്‌മാനെ ആദരിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ പരിപാടിയിൽ വച്ച് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംഗീത വിദ്യാർത്ഥികൾ റഹ്‌മാന് ആദരവർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സംഗീതപരിപാടിയും സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈ പുരസ്കാരം സ്വീകരിച്ചതിനുശേഷം, [[റോജാ(ചലച്ചിത്രം)|റോജയുടെ]] സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ബെർക്ക്‌ലീ കോളേജിൽ പഠിക്കാൻ പോകണമെന്നായിരുന്നു തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് റഹ്‌മാൻ പറയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hirsch|first1=Mark|title=With Berklee Honorary Degree, A.R. Rahman Comes Full Circle|url=https://www.bostonglobe.com/arts/music/2014/10/25/with-berklee-honorary-degree-rahman-comes-full-circle/hjGu55LAXAv1GDpgyvMelI/story.html|website=bostonglobe.com|publisher=Boston Globe|accessdate=29 October 2014}}&lt;/ref&gt; 2012 മേയ് 7 - ന് [[ഒഹായോ|ഒഹിയോയിലെ]] [[മിയാമി സർകലാശാല|മിയാമി സർകലാശാലയിൽ]] നിന്നും ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റ് സ്വീകരിച്ചതിനുശേഷം [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] [[അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ട്|പ്രസിഡന്റിന്റെ]] കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള [[ക്രിസ്തുമസ്]] കാർഡും ഒപ്പം [[വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌|വൈറ്റ് ഹൗസിലെ]] അത്താഴവിരുന്നിനായുള്ള ക്ഷണവും തനിക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് റഹ്‌മാൻ അറിയിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/81837.html |title=Miami University Doctorate |access-date=2018-12-22 |archive-date=2017-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170623005842/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/81837.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2013 നവംബറിൽ [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[ഒന്റാറിയോ|ഒന്റാറിയോയിലുള്ള]] മർഖാമിലെ ഒരു തെരുവ്, റഹ്‌മാന് ആദരസൂചകമായി നാമകരണം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|title= Now a street named after AR Rahman in Canada |url= http://www.firstpost.com/bollywood/now-a-street-named-after-ar-rahman-in-canada-1214455.html|work=6 November 2013|publisher=Firstpost.com|accessdate=27 November 2013}}&lt;/ref&gt;

2015 ഒക്ടോബർ 4 - ന് [[സെയ്ഷെൽസ്|സെയ്ഷെൽസ് സർക്കാർ]], അവരുടെ കലാ-സാംസ്കാരിക മേഖലയ്ക്ക് റഹ്‌മാൻ നൽകിയ സംഭാവനകളെ അഭിനന്ദിച്ചുകൊണ്ട് സെയ്ഷെൽസിന്റെ സാംസ്കാരിക അംബാസിഡറായി റഹ്‌മാനെ നിയമിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|title = A.R. Rahman - Mobile Uploads {{!}} Facebook|url = https://www.facebook.com/arrahman/photos/a.10151911212826720.1073741826.63441126719/10153132046566720/?type=3&amp;theater|website = www.facebook.com|accessdate = 8 October 2015}}&lt;/ref&gt;

==ഇതും കാണുക==
Lukka chuppi song in rang de basanti 

Param sundari in mimi

Snehidane in alaipayuthe 

Enna solla pogirai in kandukondain kandukondain 

Chinna chinna asai in roja 

Kannalane in Bombay

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
==കുറിപ്പുകൾ==
== ബാഹ്യകണ്ണികൾ ==
*[http://www.arrahman.com/v2/ എ. ആർ. റഹ്‌മാന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110120045010/http://www.arrahman.com/v2/ |date=2011-01-20 }}
*[http://www.arrahman.net/ എ.ആർ. റഹ്‌മാന്റെ സൃഷ്ടികളുടെ ശേഖരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100313082802/http://www.arrahman.net/ |date=2010-03-13 }}
*[http://www.facebook.com/arrahman/ എ. ആർ. റഹ്‌മാന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്ബുക്ക്‌ പേജ്]
*[http://twitter.com/#!/arrahman/ എ. ആർ. റഹ്‌മാന്റെ ഔദ്യോഗിക ട്വിറ്റെർ പേജ്]
*[http://www.imdb.com/name/nm0006246/ എ. ആർ. റഹ്‌മാന്റെ ഐഎംഡിബി  പേജ്]


&lt;!-- വർഗ്ഗങ്ങൾ --&gt;	

{{DEFAULTSORT:റഹ്‌മാൻ, എ.ആർ.}}
[[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 6-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംഗീതസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്രസംഗീതസം‌വിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാം സ്വീകരിച്ച പ്രമുഖർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സംഗീതസംവിധായകർക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച പശ്ചാത്തലസംഗീതത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ]]

{{എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ}}
{{FilmfareAwardBestMusicDirector}}
{{TamilNaduStateAwardForBestMusicDirector}}
[[വർഗ്ഗം:സംഗീത സംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>pe41lapyv13grw54xbes7aus9wvaf8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉത്തരധ്രുവം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21191</id>
    <revision>
      <id>4618980</id>
      <parentid>4117812</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T08:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15287" sha1="lg4yvebq98jzgqa2wkbvfpplk37ysm3" xml:space="preserve">{{prettyurl|North Pole}} 
{| class=&quot;messagebox standard&quot; style=background:{{{bgcol|#99B3FF}}}
|- 
|align=&quot;center&quot;| ഈ താൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ദയവായി ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ടു വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ [[ദക്ഷിണധ്രുവം]] എന്ന താളിൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ശൈലി പിന്തുടരണമെന്നു താത്പര്യപ്പെടുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ പ്രസ്തുത മെച്ചപ്പെട്ട ശൈലി [[ദക്ഷിണധ്രുവം]] എന്ന താളിലും നടപ്പിലാക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
|}

[[പ്രമാണം:Arctic Ocean.png|275px|thumb|right|ആർട്ടിക്ക് കടലും ഉത്തരധ്രുവവും കാണിക്കുന്ന ഒരു ഭൂപടം]]
[[പ്രമാണം:Noaa3-2006-0602-1206.jpg|thumb|275px|ഉത്തരധ്രുവ ദൃശ്യം]]

[[ആർട്ടിക് സമുദ്രം|ആർട്ടിക് സമുദ്രത്തിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന '''ഉത്തരധ്രുവം''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഉത്തരധ്രുവം''', ഭൂമിയുടെ പ്രതലത്തിലെ ഏറ്റവും വടക്കേ അറ്റമാണ്. ഇത് [[ദക്ഷിണധ്രുവം|ദക്ഷിണധ്രുവത്തിന്]] നേർ എതിർദിശയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരധ്രുവവും [[ഉത്തരകാന്തികധ്രുവം|ഉത്തരകാന്തികധ്രുവവും]] വ്യത്യസ്തമാണ്‌.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
:ഇതും കാണുക - [[ധ്രുവചലനം]]

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഉത്തരധ്രുവം എന്നു പൊതുവേ നിർ‌വചിക്കുന്നത് [[ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ട്]] ഭൂപ്രതലവുമായി സന്ധിക്കുന്ന രണ്ടു സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നിനെയാണ്‌. (മറ്റേത് [[ദക്ഷിണധ്രുവം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു). [[ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ട്]] ചില &quot;ചലനങ്ങൾക്ക്&quot; വിധേയമാകയാൽ ഇത് അതികൃത്യതയുള്ള ഒരു നിർ‌വചനമല്ല.

ദക്ഷിണധ്രുവം 90° ഉത്തര-[[അക്ഷാംശം|അക്ഷാംശത്തിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[രേഖാംശം]] നിർ‌വചനയീമല്ല.

ദക്ഷിണധ്രുവം കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുമ്പോൾ, ഉത്തരധ്രുവം [[ആർട്ടിക്ക് സമുദ്രം|ആർട്ടിക്ക് സമുദ്രത്തിനു]] നടുവിലായി സ്ഥിരം ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കടൽമഞ്ഞു പരപ്പിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഇവിടെ ഒരു സ്ഥിരകേന്ദ്രം നിർമ്മിക്കുക അപ്രായോഗികമാണ്‌. എന്നാൽ, [[സോവ്യറ്റ് യൂണിയൻ|സോവ്യറ്റ് യൂണിയനും]], പിൽ‌ക്കാലത്ത് [[റഷ്യ|റഷ്യയും]] ഇവിടെ മനുഷ്യനിയന്ത്രിത ഡ്രിഫ്റ്റിങ് സ്റ്റേഷനുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇവയിൽ കുറെയെണ്ണം ധ്രുവത്തിനു മുകളിലൂടെയും അതിനു വളരെ സമീപത്തുകൂടെയും വളരെ തവണ നീങ്ങിയിട്ടുമുണ്ട്.

ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ കടലിന്റെ ആഴം 13,410 അടി (4087 മീ) ആണ്‌. &lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,810481-2,00.html &quot;A Voyage of Importance&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027123617/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,810481-2,00.html |date=2010-10-27 }}, ''Time'', [[ഓഗസ്റ്റ് 18]], 1958&lt;/ref&gt; ഉത്തരധ്രുവത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്ത കര, [[ഗ്രീൻലാൻഡ്|ഗ്രീൻലാൻഡിന്റെ]] വടക്കൻ തീരത്തുനിന്ന് 440 മൈൽ (700 കി.മീ) മാറി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കഫെക്ലുബ്ബെൻ ദ്വീപ്]] ആണ്‌. കുറച്ചുകൂടി സമീപത്തായി ചില ചരൽക്കുനകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവ സ്ഥിരമല്ല.

== പര്യവേഷണം ==
:ഇതും കാണുക - [[ധ്രുവപര്യവേഷണം]]
ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ ആദ്യമെത്തിയത് ആരാണെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇന്നും ഒരു തർക്കവിഷയമാണ്‌. 1909 ഏപ്രിൽ 6-ന്‌ ഉത്തരധ്രുവത്തിലെത്തി അമേരിക്കൻ പതാക നാട്ടി എന്ന് [[റോബർട്ട് എഡ്വിൻ പിയറി]] വാദിച്ചു. എന്നാൽ പിയറിയുടെ പര്യവേഷണസംഘത്തിൽ മുൻപ് വൈദ്യനും പിയറീയുടെ എതിരാളിയുമായിരുന്ന [[ഫ്രെഡറിക് ആൽബർട്ട് കുക്ക്]] 1908 ഏപ്രിൽ 21-നു തന്നെ ഉത്തരധ്രുവത്തിലെത്തിയതായി അവകാശപ്പെട്ടു&lt;ref name=geo2&gt;GEO magazine (Indian Edition), Volume 1, Issue 4, September 2008, Published by: Outlook Publishing (India) Private Limited, Article: GEOSCOPE - Mudslinging in the Snow, Page no. 28&lt;/ref&gt;.

തന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്ത്രീയരേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[നാഷണൽ ജ്യോഗ്രഫിക് സൊസൈറ്റി|നാഷണൽ ജ്യോഗ്രഫിക് സൊസൈറ്റിയെ]] ബോദ്ധ്യപ്പെടുത്താൻ റോബർട്ട് പിയറിക്ക് സാധിച്ചു. എന്നാൽ കുക്കിന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന യഥാർത്ഥരേഖകൾ പലതും നഷ്ടപ്പെട്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മാത്രമല്ല കുക്കിന്റെ സംഘത്തിലുണ്ടായിരുന്ന രണ്ടു [[എസ്കിമോ]] (Inuit) അംഗങ്ങൾ തങ്ങൾ കര കാണുന്ന രീതിയിലാണ്‌ എല്ലായ്പോഴും സഞ്ചരിച്ചതെന്നു വെളിപ്പെടുത്തി. ആർട്ടിക് സമുദ്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്തുള്ള ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ നിന്നും കര കാണുക അസാദ്ധ്യമായതിനാൽ കുക്കിന്റെ അവകാശവാദം സംശയമുണർത്തുന്ന ഒന്നാണ്‌. പിയറിയുടെ അവകാശവാദവും തീർത്തും കുറ്റമറ്റതല്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രേഖകളിൽ മിക്കവയും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളാണ്‌&lt;ref name=geo2/&gt;.

== ഭൂപ്രദേശങ്ങളുടെമേലുള്ള അവകാശവാദങ്ങൾ ==
==സാമ്പത്തികമാനങ്ങൾ==
[[ആഗോളതാപനം]] പരിസ്ഥിതിവാദികളെപ്പോലെത്തെന്നെ സാമ്പത്തികവിദഗ്ദ്ധരേയും ഉത്തരധ്രുവത്തിലേക്ക് ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകത്തിലെ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളിൽ (പ്രത്യേകിച്ച് എണ്ണയും പ്രകൃതിവാതകവും) നാലിലൊന്നും ഉത്തരധ്രുവത്തിലാണെന്നാണ്‌ അനുമാനിക്കുന്നത്. ഇതിനു പുറമേ ഉത്തരധ്രുവത്തിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ യാത്ര (north west passage) വീണ്ടും സാധ്യമായാൽ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഏഷ്യയിലേക്കുള്ള ദൂരത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് കുറക്കാനാവും. 2040-ഓടെ ഉത്തരധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുതൊപ്പി പൂർണ്ണമായും ഉരുകിത്തീരും എന്നാണ്‌ ഏറ്റവും പുതിയ നിഗമനങ്ങൾ&lt;ref name=geo&gt;GEO magazine (Indian Edition), Volume 1, Issue 4, September 2008, Published by: Outlook Publishing (India) Private Limited, Article: Who Owns the North Pole?, Page no. 28&lt;/ref&gt;.

== കാലാവസ്ഥ ==

==സമയം==
== ഐതിഹ്യപരമായ സ്ഥാനം ==
[[പടിഞ്ഞാറൻ സംസ്കാരം|പടിഞ്ഞാറൻ സംസ്കാരത്തിൽ]] ഉത്തരധ്രുവം [[സാന്താക്ലോസ്|സാന്താക്ലോസിന്റെ]] വാസസ്ഥലമാണ്. [[കാനഡ തപാൽ സർ‌വീസ്]] ഉത്തരധ്രുവത്തിനു H0H 0H0 എന്ന [[പിൻ‌കോഡ്]] ആണ്‌ നൽകിയിരിക്കുന്നത് (സാന്താക്ലോസിന്റെ Ho-ho-ho!(ഹൊ-ഹൊ-ഹൊ) എന്ന പരമ്പരാഗതമായ ആശ്ചര്യവാക്യം സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്).
&lt;!--In [[Western culture]], the geographic North Pole is the residence of [[Santa Claus]]. This seemingly mundane fact actually reflects an age-old esoteric mythology of [[Hyperborea]] that posits the North Pole, the otherworldly world-axis, as the abode of God and superhuman beings (see [[Joscelyn Godwin]], ''Arktos: The Polar Myth''). The popular mythological figure of the pole-dwelling Santa Claus thus functions as an esoteric archetype of spiritual purity and transcendence ([http://livingheritage.org/pole-spirits.htm]). [[Canada Post]] has assigned postal code H0H 0H0 to the North Pole (referring to Santa's traditional exclamation of &quot;Ho-ho-ho!&quot;).&lt;ref&gt;[http://www.canadapost.ca/business/corporate/about/newsroom/pr/archive-e.asp?prid=1197 &quot;Canada Post Launches 24th Annual Santa Letter-writing Program&quot;], Canada Post press release, November 15, 2006&lt;/ref&gt;
--&gt;
== ഇവയും കാണുക ==
* [[ദക്ഷിണധ്രുവം]]
* [[ധ്രുവനക്ഷത്രം]]
* [[ആർട്ടിക് സമുദ്രം]]
* [[ആർട്ടിക് കൗൺസിൽ]]
* [[ഉത്തരധ്രുവം, അലാസ്ക]]

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.arctic-council.org Arctic Council]
* [http://www.northernforum.org The Northern Forum]
* {{Wikivoyage|North Pole}}
* [http://www.arctic.noaa.gov/gallery_np.html North Pole Web Cam]
* [http://www.arctic.noaa.gov/essay_untersteiner3.html The short Arctic summer of 2004] 
* [http://www.arctic.noaa.gov/essay_untersteiner2.html The puzzling Arctic summer of 2003] 
* [http://www.arctic.noaa.gov/faq.html FAQ on the Arctic and the North Pole] 
* [http://www.monolith.com.au/travel/polar_contro.html Polar Controversies Still Rage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070305064828/http://www.monolith.com.au/travel/polar_contro.html |date=2007-03-05 }} article by Roderick Eime
* [http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Number/200028 Magnetic Poles locations since 1600] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070305042747/http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Number/200028 |date=2007-03-05 }} Download the KMZ file. For Google Earth Users.
* [http://www.polarrace.com The Polar Race] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031016024001/http://www.polarrace.com/ |date=2003-10-16 }} a biennial race to the 1996 certified position of the Magnetic North Pole
* [http://www.polar-challenge.com/ The Polar Challenge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205013518/http://polar-challenge.com/ |date=2006-12-05 }} an annual race to the Magnetic North Pole
* [http://confluence.org/confluence.php?lat=90&amp;lon=0&amp;visit=1 Images of this location] are available at the [[Degree Confluence Project]]
* [http://www.arctic.noaa.gov/gallery_np_seasons.html Daylight, Darkness and Changing of the Seasons at the North Pole] 
* [http://video.google.com/videoplay?docid=846342022276396533&amp;q=north+pole Video of scientists on sea ice at the North Pole as it begins to crack underfoot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070304213509/http://video.google.com/videoplay?docid=846342022276396533&amp;q=north+pole |date=2007-03-04 }}
* [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2499663,00.html Experts warn North Pole will be 'ice free' by 2040] {{Webarchive|url=https://archive.today/20061213041755/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2499663,00.html |date=2006-12-13 }}
* Goudarzi, Sara, &quot;''Meltdown: Ice Cracks at North Pole''&quot;. Sept 2006, [[LiveScience]], &lt;[http://www.livescience.com/environment/060920_arcticice_opening.html Web Link]&gt;, Accessed 29 Jan. 2007.
* [http://www.nytimes.com/learning/globalwarming &quot;The North Pole Was Here: Puzzles and Perils at the Top of the World (first chapter)&quot;] 

{{Geo-stub|North Pole}}

[[വർഗ്ഗം:ഭൂമിയുടെ അഗ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ധ്രുവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടിക് സമുദ്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തരധ്രുവം| ]]</text>
      <sha1>lg4yvebq98jzgqa2wkbvfpplk37ysm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അലോൺസോ ചർച്ച്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29860</id>
    <revision>
      <id>4618925</id>
      <parentid>3770820</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T22:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14726" sha1="i2zwmetwu7lbim060u7jdtjusow7xwc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Alonzo Church}}
{{Infobox_Scientist      
| name              = അലോൺസോ ചർച്ച്
| image             = Alonzo Church.jpg
| caption           = അലോൻസോ ചർച്ച് (1903–1995)
| birth_date        = {{Birth date|1903|6|14}}
| birth_place       = [[Washington, DC]], [[USA]]
| death_date        = {{death date and age|1995|11|8|1903|6|14}} 
| death_place       = [[Hudson, Ohio]], USA   
| residence         = USA
| nationality       = American
| field             = [[Mathematics]]
| work_institution  = [[Princeton University]] 1929–67&lt;br/&gt;[[University of California, Los Angeles]] 1967–95 
| alma_mater        = [[Princeton University]]
| doctoral_advisor  =  [[Oswald Veblen]]
| doctoral_students = [[C. Anthony Anderson]]&lt;br/&gt;[[Peter Andrews (mathematician)|Peter Andrews]]&lt;br/&gt;[[George Alfred Barnard]]&lt;br/&gt;[[Martin Davis]]&lt;br/&gt;[[Leon Henkin]]&lt;br/&gt;[[David Kaplan (philosopher)|David Kaplan]]&lt;br/&gt;[[John George Kemeny]]&lt;br/&gt;[[Stephen Kleene]]&lt;br/&gt;[[John McCarthy (computer scientist)|John McCarthy]]&lt;br/&gt;[[Michael O. Rabin]]&lt;br/&gt;[[Hartley Rogers, Jr]]&lt;br/&gt;[[J. Barkley Rosser]]&lt;br/&gt;[[Nathan Salmon]]&lt;br/&gt;[[Dana Scott]]&lt;br/&gt;[[Raymond Smullyan]]&lt;br /&gt;[[Alan Turing]] 
| known_for = 
| prizes = 
| religion =      
| footnotes =    
}}
'''അലൻസോ ചർച്ച്''' (ജനനം:1903 മരണം:1995) ഒരു പ്രശസ്ത അമേരിക്കൻ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ, യുക്തിജ്ഞൻ, തത്ത്വചിന്തകൻ, പ്രൊഫസർ, എഡിറ്റർ എന്നീ മേഖലകളിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച വ്യക്തിയായിരുന്നു, അദ്ദേഹം ഗണിതശാസ്ത്ര യുക്തിയിലും സൈദ്ധാന്തിക കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന്റെ അടിത്തറ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകി.&lt;ref&gt;{{Citation |last1=Deutsch |first1=Harry |title=Alonzo Church |date=2022 |url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2022/entries/church/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |edition=Spring 2022 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=2022-04-14 |last2=Marshall |first2=Oliver}}&lt;/ref&gt; പീയാനോ അരിത്ത്മെറ്റിക്, ഫസ്റ്റ് ഓർഡർ ലോജിക്, ചർച്ച്‌സ് തീസീസ്, ലാംബ്ഡാ കാൽക്കുലസ് തുടങ്ങിയവ ചർച്ചിന്റെ ഗണിത ശാസ്ത്ര സംബന്ധിയായ സംഭാവനകളാണ്. ചർച്ചിന്റെ ലാംബ്ഡാ കാൽക്കുലസ് തിയറി  [[ലിസ്പ്]] (LISP) എന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിന് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭാഷയുടെ തത്ത്വചിന്തയിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു (ഉദാ: ചർച്ച് 1970 കാണുക). അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാർത്ഥിയായ [[Alan Turing|അലൻ ട്യൂറിംഗിനൊപ്പം]], [[Computer science|കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന്റെ]] സ്ഥാപകരിലൊരാളായി ചർച്ച് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2011-10-22|title=OBITUARY: Alonzo Church|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-alonzo-church-1600980.html|access-date=2021-05-24|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Cooper|first=S. B.|url=https://www.worldcat.org/oclc/840569810|title=The selected works of A.M. Turing : his work and impact|date=2012|publisher=Elsevier|others=J. van Leeuwen|isbn=978-0-12-387012-4|location=Waltham, MA|oclc=840569810}}&lt;/ref&gt;
==ജീവിതം==
അലോൻസോ ചർച്ച് 1903 ജൂൺ 14-ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിൽ ജനിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് സാമുവൽ റോബിൻസ് ചർച്ച് ഒരു ജസ്റ്റീസ് ഓഫ് പീസ്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bundy |first=Charles S. |date=1902 |title=A History of the Office of Justice of the Peace in the District of Columbia |url=https://www.jstor.org/stable/40066805 |journal=Records of the Columbia Historical Society, Washington, D.C. |volume=5 |pages=259–293 |jstor=40066805 |issn=0897-9049}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഓഫ് കൊളംബിയയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോടതിയിലെ ജഡ്ജിയുമായിരുന്നു. അലോൻസോ വെബ്‌സ്റ്റർ ചർച്ചിന്റെ (1829-1909), യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സ് സെനറ്റ് ലൈബ്രേറിയൻ, 1881-1901 കാലഘട്ടത്തിൽ, ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിന്റെയും പ്രൊഫസറും ജോർജിയ സർവകലാശാലയുടെ ആറാമത്തെ പ്രസിഡന്റുമായ അലോൻസോ ചർച്ചിന്റെ കൊച്ചുമകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Coulter |first=E. Merton |title=College Life in the Old South |publisher=University of Georgia Press |year=1928 |isbn= 9-780-8203-3199-7}}&lt;/ref&gt; കാഴ്ചശക്തി കുറവായതിനാൽ പിതാവിന് ഈ സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് കുടുംബം പിന്നീട് വിർജീനിയയിലേക്ക് മാറി. അലോൻസോ ചർച്ച് എന്ന് തന്നെ പേരുള്ള അമ്മാവന്റെ സഹായത്തോടെ മകൻ കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ റിഡ്ജ്ഫീൽഡിലുള്ള ആൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള സ്വകാര്യ റിഡ്ജ്ഫീൽഡ് സ്കൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;The Ridgefield School for Boys, also known as the Ridgefield School, was a private school that existed from 1907 to 1938. See [http://jackfsanders.tripod.com/rschool2.htm The Ridgefield School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203034400/http://jackfsanders.tripod.com/rschool2.htm |date=2020-02-03 }}.&lt;/ref&gt; 1920-ൽ റിഡ്ജ്ഫീൽഡിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ശേഷം, പീന്നീട് ചർച്ച് പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹം അസാധാരണ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു. ലോറന്റ്സ് പരിവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ ആദ്യ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അദ്ദേഹം 1924-ൽ ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടി. ബിരുദാനന്തര ബിരുദ ജോലികൾക്കായി അദ്ദേഹം പ്രിൻസ്റ്റണിൽ താമസിക്കുകയും, ഓസ്വാൾഡ് വെബ്ലന്റെ കീഴിൽ മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ പിഎച്ച്ഡി നേടുകയും ചെയ്തു. 

1925-ൽ അദ്ദേഹം മേരി ജൂലിയ കുസിൻസ്‌കിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ദമ്പതികൾക്ക് അലോൻസോ ചർച്ച്, ജൂനിയർ (1929), മേരി ആൻ (1933), മിൽഡ്രഡ് (1938) എന്നീ പേരുകളുള്ള മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു.

പിഎച്ച്.ഡി നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം ചിക്കാഗോ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ഇൻസ്ട്രക്ടറായി കുറച്ചുകാലം പഠിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://paw.princeton.edu/article/early-history-computing-princeton|title=An early history of computing at Princeton|date=2012-04-04|website=Princeton Alumni Weekly|language=en|access-date=2020-04-19}}&lt;/ref&gt; 1927-1928-ൽ ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിലും അടുത്ത വർഷം ഗോട്ടിംഗൻ സർവകലാശാലയിലും ആംസ്റ്റർഡാം സർവകലാശാലയിലും ചേരാൻ അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ട് വർഷത്തെ ദേശീയ ഗവേഷണ ഫെലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചു.

1929-1967 കാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രിൻസ്റ്റണിൽ തത്ത്വചിന്തയും ഗണിതവും പഠിപ്പിച്ചു. 1967-1990, ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി ആൻഡ് മാത്തമാറ്റിക്‌സിന്റെ ഫ്ലിന്റ് പ്രൊഫസർഷിപ്പ് നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://www.math.ucla.edu/~hbe/church.pdf |access-date=2022-04-14 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901152639/https://www.math.ucla.edu/~hbe/church.pdf |archive-date=1 September 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1962-ൽ സ്റ്റോക്ക്‌ഹോമിലെ ഐസിഎം(ICM)-ൽ അദ്ദേഹം പ്ലീനറി സ്പീക്കറായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Church, Alonzo. [http://www.mathunion.org/ICM/ICM1962.1/Main/icm1962.1.0023.0058.ocr.pdf &quot;Logic, arithmetic and automata.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228050922/http://www.mathunion.org/ICM/ICM1962.1/Main/icm1962.1.0023.0058.ocr.pdf |date=2013-12-28 }} In ''Proceedings of the International Congress of Mathematicians'', pp. 23–35. 1962.&lt;/ref&gt;

1969-ൽ കേസ് വെസ്റ്റേൺ റിസർവ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്നും,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.case.edu/pubaff/univcomm/awards/hon-deg.htm |title=Honorary degrees awarded by Case Western Reserve University |access-date=2012-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131001093739/http://www.case.edu/pubaff/univcomm/awards/hon-deg.htm |archive-date=2013-10-01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1985-ൽ പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി,&lt;ref&gt;[https://www.princeton.edu/main/about/facts/honorary/ Honorary degrees awarded by Princeton University] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160207011946/http://www.princeton.edu/main/about/facts/honorary/ |date=2016-02-07 }}&lt;/ref&gt; 1990-ൽ ബഫലോയിലെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി, ദി സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് ന്യൂയോർക്ക് എന്നിവയിൽ നിന്നും ഓണററി ഡോക്ടർ ഓഫ് സയൻസ് ബിരുദങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.

1966-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് അക്കാദമിയുടെ (FBA) കറസ്‌പോണ്ടിംഗ് ഫെലോ ആയി,&lt;ref&gt;[http://purl.org/net/findingaids/view?docId=ead/archives/ubar_1216.xml Finding Aid for The Honorary Degree Conferral of Doctor of Science to Alonzo Church, 1990]&lt;/ref&gt; 1967-ൽ അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് ആർട്‌സ് ആൻഡ് സയൻസസിലേക്കും, 1978-ൽ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിലേക്കും അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;although some sources say he was elected to the British Academy in 1980, he was in fact elected in 1966.  See https://www.thebritishacademy.ac.uk/fellows/alonzo-church-FBA/ and {{Cite web |title= |url=https://www.math.ucla.edu/~hbe/church.pdf |access-date=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901152639/https://www.math.ucla.edu/~hbe/church.pdf |archive-date=2012-09-01 }}&lt;/ref&gt;

അഗാധമായ മതവിശ്വാസിയായ, പ്രെസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ആജീവനാന്ത അംഗമായിരുന്നു ചർച്ച്. 1995 ഓഗസ്റ്റ് 11-ന് 92-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Introduction Alonzo Church: Life and Work |url=https://www.math.ucla.edu/~hbe/church.pdf |access-date=6 June 2012 |page=4 |quote=A deeply religious person, he was a lifelong member of the Presbyterian church. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901152639/http://www.math.ucla.edu/~hbe/church.pdf |archive-date=1 September 2012 }}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ പ്രിൻസ്റ്റൺ സെമിത്തേരിയിലാണ് അടക്കം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/09/05/obituaries/alonzo-church-92-theorist-of-the-limits-of-mathematics.html|title=Alonzo Church, 92, Theorist Of the Limits of Mathematics|work=[[The New York Times]]|author=Nicholas Wade|date=September 5, 1995|page=B6}}&lt;/ref&gt;
== ഇവയും കാണുക ==
* [[വിവരസാങ്കേതികരംഗത്തെ പ്രശസ്തരുടെ പട്ടിക]]
{{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം|Alonzo Church}}
==അവലംബം==
[[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ]]
[[വർഗ്ഗം:1903-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>i2zwmetwu7lbim060u7jdtjusow7xwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അർത്തുങ്കൽ പള്ളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44336</id>
    <revision>
      <id>4618929</id>
      <parentid>4586626</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T23:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20882" sha1="35b60u7r1v24z6zv1u46z1o5al1oggp" xml:space="preserve">{{prettyurl|arthunkal Church}}
{{Coord missing}}
{{Infobox church
| name             = സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ് ബസിലിക്ക, അർത്തുങ്കൽ
| fullname         = 
| native_name      = അർത്തുങ്കൽ പള്ളി
| image            = Arthunkal Church FrontView.jpg
| imagesize        = 250px
| imagelink        = 
| imagealt         = 
| caption          = Front view of the basilica
| pushpin map      = India Kerala
| pushpin label position = right
| pushpin map alt  = 
| pushpin mapsize  = 
| map caption      = Location in Kerala, India
| coordinates      = {{coord|9.6611|76.3004|region:IN_type:landmark|display=inline,title}}
| osgraw           = &lt;!--  TEXT --&gt;
| osgridref        = &lt;!-- {{gbmappingsmall|TEXT}} --&gt;
| location         = [[അർത്തുങ്കൽ]], [[Kerala]]
| country          = [[India]]
| denomination     = [[Catholic Church]]
| sui iuris church = [[Latin Church]]
| previous denomination = 
| churchmanship    = 
| membership       = 
| attendance       = 
| website          = {{URL|www.arthunkalbasilica.com/}}
| former name      = 
| bull date        = 
| founded date     = 1584
| founder          = 
| dedication       = 
| dedicated date   = 
| consecrated date = 
| cult             = 
| relics           = 
| events           = 
| past bishop      = 
| people           = 
| status           = [[Basilica]]
| functional status = Active
| heritage designation = 
| designated date  = 9 July 2010
| architect        = 
| architectural type = [[Gothic architecture]]
| style            = 
| groundbreaking   = 
| completed date   = 
| construction cost = 
| closed date      = 
| demolished date  = 
| capacity         = 
| length           = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| width            = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| width nave       = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| height           = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| diameter         = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| other dimensions = 
| floor count      = 
| floor area       = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| dome quantity    = 
| dome height outer = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| dome height inner = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| dome dia outer   = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| dome dia inner   = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| spire quantity   = 
| spire height     = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
| materials        = 
| bells            = 
| bells hung       = 
| bell weight      = &lt;!-- {{CwtQtrLb to kg|}} --&gt;
| parish           = 
| deanery          = 
| archdeaconry     = 
| episcopalarea    = 
| archdiocese      = 
| metropolis       = 
| diocese          = [[Diocese of Alleppey]]
| province         = 
| presbytery       = 
| synod            = 
| circuit          = 
| district         = 
| division         = 
| subdivision      = 
| archbishop       = 
| bishop           = [[James Raphael Anaparambil]]
| dean             = 
| provost          = 
| provost-rector   = 
| viceprovost      = 
| subdean          = 
| precentor        = 
| chancellor       = 
| canonchancellor  = 
| canon            = 
| canonmissioner   = 
| canonpastor      = 
| canontreasurer   = 
| succentor        = 
| archdeacon       = 
| prebendary       = 
| rector           = Fr. Yesudas Kattungalthayil
| vicar            = 
| curate           = 
| priestincharge   = 
| priest           = 
| asstpriest       = 
| minister         = 
| assistant        = 
| honpriest        = 
| deacon           = 
| deaconness       = 
| seniorpastor     = 
| pastor           = 
| abbot            = 
| chaplain         = 
| reader           = 
| student intern   = 
| organistdom      = 
| director         = 
| organist         = 
| organscholar     = 
| chapterclerk     = 
| laychapter       = 
| warden           = 
| verger           = 
| businessmgr      = 
| liturgycoord     = 
| reledu           = 
| rcia             = 
| youthmin         = 
| flowerguild      = 
| musicgroup       = 
| parishadmin      = 
| serversguild     = 
| logo             = 
| logosize         = 
| logolink         = 
| logoalt          = 
}}

[[ചിത്രം:St. Andrew's Forane Church of Arthunkal.jpg|thumb|250px|17-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[പോർച്ചുഗീസുകാർ]] പണിത വി. ആൻഡ്രൂസ് പള്ളി]]
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] ചേർത്തല താലൂക്കിൽ [[അർത്തുങ്കൽ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്രൈസ്തവ ദേവാലയമാണ് '''അർത്തുങ്കൽ പള്ളി''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ് ബസിലിക്ക''' . [[പോർച്ചുഗീസുകാർ]] പണിത പുരാതനമായ ഈ ദേവാലയം വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ നാമത്തിലുള്ള  കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ തീർഥാടനകേന്ദ്രവുമാണ്. [[ആലപ്പുഴ രൂപത|ആലപ്പുഴ രൂപതയുടെ]] കീഴിലാണ് ഈ ദേവാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ തിരുനാൾ ഇവിടെ ആഘോഷപൂർവ്വം കൊണ്ടാടാറുണ്ട്. ശബരിമല ദർശനം കഴിഞ്ഞെത്തുന്ന ഈ ഭാഗത്തുള്ള അയ്യപ്പഭക്തർ അർത്തുങ്കൽ പള്ളിയിൽ വെളുത്തച്ചന്റെ സവിധത്തിലെത്തിലെത്തി നേർച്ചകൾ സമർപ്പിച്ച്  മാലയൂരുന്ന ഒരു പതിവും ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.deepika.com/Archives/Cat2_sub.asp?ccode=Cat2&amp;hcode=149260{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/2687648-local_news-alappuzha-%E0%B4%9A%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%B2.html അർത്തുങ്കൽ ബസലിക്കയിൽ അയ്യപ്പൻമാരുടെ തിരക്കേറുന്നു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131223174551/http://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/2687648-local_news-Alappuzha-%E0%B4%9A%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%B2.html |date=2013-12-23 }} - മാതൃഭൂമിദിനപത്രം&lt;/ref&gt;{{Ref_label|൧|൧|none}}{{Ref_label|൨|൨|none}}

==ചരിത്രം==
[[File:Arthunkal StAndrews Church.JPG|thumb|250px|പള്ളിയുടെ മുൻഭാഗം]]
കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന മൂത്തേടത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു അർത്തുങ്കൽ. വ്യവസായിക കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം ക്രൈസ്തവരുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ, ദേവാലയത്തിന്റെയും വൈദികരുടെയും അഭാവം മൂലം മാമോദീസ അടക്കമുള്ള കൂദാശകൾ സ്വീകരിക്കുവാൻ ഇവർക്ക് മാർഗ്ഗമുണ്ടായിരുന്നില്ല. വാസ്കോ ഡ ഗാമയുടെ കേരളസന്ദർശനത്തിന് ശേഷം ഇവിടെയെത്തിയ പോർട്ടുഗീസ് മിഷണറിമാരിൽ ചിലർ മൂത്തേടവും സന്ദർശിച്ചു. തദ്ദേശവാശികളായ ക്രൈസ്തവർ ഇവരെ ഏറെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. അർത്തുങ്കൽ കേന്ദ്രമാക്കി അന്ന് ഈ പ്രദേശം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന അങ്കമാലി രൂപതയുടെ മെത്രാനായിരുന്ന മാർ അബ്രഹാമിന്റെ അനുവാദപ്രകാരം മതപ്രബോധനവും കൂദാശ നൽകലും ആരംഭിച്ചു.  1560 മുതൽ മിഷണറിമാരും നാട്ടുകാരായ ക്രൈസ്തവരും ഒരു ദേവാലയം പണിയുന്നതിനായി മൂത്തേടത്ത് രാജാവിന്റെ അനുവാദം തേടിയെങ്കിലും അദ്ദേഹം ആദ്യം സമ്മതം നൽകിയില്ല. എന്നാൽ നിരന്തര അഭ്യർത്ഥനയും മിഷണറിമാരിൽ നിന്ന് തനിക്ക് ലഭിച്ച സഹായങ്ങളും പരിഗണിച്ച് രാജാവ് ദേവാലയ നിർമ്മാണത്തിന് അനുമതി നൽകുകയും തടിയുടെ ആവശ്യത്തിലേക്കായി തന്റെ ഉദ്യാനത്തിൽ നിന്ന് മരങ്ങൾ നൽകി സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇപ്രകാരം 1581-ൽ ആർത്തുങ്കലിൽ വിശുദ്ധ അന്ത്രയോസിന്റെ നാമധേയത്തിൽ തടിയിലും തെങ്ങോലയിലും വടക്കോട്ട് ദർശനമായി പണികഴിപ്പിച്ച ദേവാലയത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠാ കർമ്മം നടന്നത് വി.അന്ത്രയോസിന്റെ തിരുനാൾ ദിനമായ നവംബർ 30-നായിരുന്നു. ഫാദർ ഗാസ്പർ പയസ് ആയിരുന്നു ആദ്യവികാരി.&lt;br/&gt;1584-ൽ പള്ളിയുടെ വികാരിയായി ചുമതലയേറ്റ ഫാദർ ഫെനിഷ്യോ പള്ളിയുടെ നവീകരണത്തിൽ താല്പര്യമെടുക്കുകയും കല്ലിലും കുമ്മായത്തിലും പുതുക്കി നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫെനിഷ്യോയെ സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളും ഭരണാധികാരികളും വളരെയധികം ഇഷ്ടപ്പെടുകയും ഒരു വിശുദ്ധനായി കരുതി ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ജനങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ പുരോഹിതനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ &quot;വെളുത്ത അച്ചൻ&quot; എന്നു ആദരപൂർവ്വം വിളിച്ചിരുന്നു.  'വെളുത്തച്ചൻ'  എന്നത് പിന്നീട് വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ മറ്റൊരു പേരായി മാറുകയാണ് ഉണ്ടായത്. 1632-ൽ ഫാദർ ഫെനോഷ്യ മരണമടയുകയും വലിയൊരു ജനാവലിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ പള്ളിയുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.

1640-ൽ പള്ളി പടിഞ്ഞാറോട്ട് അഭിമുഖമായി വിപുലവും മനോഹരവുമായി പുനർനിർമ്മിച്ചു. ഗതാഗതസൗകര്യങ്ങൾ പരിമിതമായിരുന്ന കാലത്ത് നിർമ്മാണാവശ്യത്തിനുള്ള കരിങ്കല്ലുകൾ വള്ളങ്ങളിലായിരുന്നു ആർത്തുങ്കലിൽ എത്തിച്ചത്. ഇക്കാലയളവിലാണ് ഇറ്റലിയിലെ മിലാനിൽ നിന്നുള്ള വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ രൂപം പള്ളിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നത്.

=== ബസിലിക്ക ===
2010 ജൂലൈ 9 നാണ് ഈ പള്ളിയെ ബസിലിക്കയായി ഉയർത്തിയത്. പള്ളിയുടെ ദീർഘകാല ചരിത്രപ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുത്താണ് ബസിലിക്കയാക്കിയത്. കേരളത്തിലെ ഏഴാമത്തെയും ആലപ്പുഴ രൂപതയിലെ ആദ്യത്തെയും ബസിലിക്കയാണ് അർത്തുങ്കൽ. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2010/10/12/stories/2010101260470300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-01-08 |archive-date=2010-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101015045642/http://www.hindu.com/2010/10/12/stories/2010101260470300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

==തിരുനാൾ==
എല്ലാ വർഷവും ജനുവരി 10-ന് ആരംഭിക്കുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ അർത്തുങ്കൽ തിരുനാൾ ജനുവരി 27നാണ് സമാപിക്കുന്നത്. ഈ തിരുനാളിനാരംഭമായി ഉയർത്തുവാനുള്ള കൊടി [[പാലാ|പാലായിൽ]] നിന്നുമാണ് എത്തിക്കുക. ഈ കൊടി ആദ്യം ആലപ്പുഴ കത്തിഡ്രൽ പള്ളിയിൽ എത്തിച്ചശേഷം അവിടെ നിന്ന് അർത്തുങ്കൽ ലിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നവഴി [[തുമ്പോളി മാതാവ്]] വിന്റെ  പ്രാർത്ഥനാനുഗ്രഹങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി  തുടർന്ന് ആഘോഷമായ പ്രദക്ഷിണത്തോടൊപ്പം അന്നേ ദിവസം വൈകിട്ട് അർത്തുങ്കൽ പള്ളിയിൽ എത്തിക്കും. ഈ പെരുന്നാൾക്കാലത്ത് എല്ലാ മത വിഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ധാരാളം ഭക്തജനങ്ങൾ അർത്തുങ്കൽ പള്ളിയിൽ  എത്തിച്ചേരുന്നു. കൊടിയ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും അപകടങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷപെട്ടവരുമാണ് വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന് നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുവാൻ പെരുന്നാളിന് എത്തുന്നത്. അവർ അടുത്തുള്ള കടൽത്തീരത്തുനിന്ന് പള്ളി വരെ മുട്ടിൽ ഇഴഞ്ഞ് വിശുദ്ധനോടുള്ള കൃതജ്ഞത കാണിക്കുന്നു. സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, എന്നിവയിൽ തീർത്ത മനുഷ്യാവയവങ്ങളുടെയും അമ്പ്, വില്ല് എന്നിവയുടെയും രൂപങ്ങളും വിശ്വാസികൾ ഇവിടെ കാണിക്കയായി അർപ്പിക്കുന്നു. ജനുവരി 20-നാണ് പ്രധാന തിരുനാൾ. പ്രസിദ്ധമായ നാലു മണിക്കൂർ പ്രദക്ഷിണം അന്നാണ്.

== എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി ==
*ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം: [[നെടുമ്പാശ്ശേരി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], ആലുവ.
*ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ 
സ്റ്റേഷൻ: ചേർത്തല.
* ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള KSRTC ബസ് സ്റ്റേഷൻ: ചേർത്തല

==കുറിപ്പുകൾ==
൧. {{Note_label|൧|൧|none}} അർത്തുങ്കൽ വെളുത്തച്ചനും ശബരിമല അയ്യപ്പനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ധാരാളം ഐതിഹ്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. അയ്യപ്പന്റേയും വാവരുടേയും അടുത്ത സുഹൃത്തായിരുന്നു വി. ആൻഡ്രൂ എന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേയ് കേരളത്തെക്കുറിച്ച് 1863-ൽ എഴുതിയ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://archive.org/stream/landpermaulsorc01daygoog#page/n26/mode/2up&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വെളുത്തച്ചൻ യൂറോപ്യനായ ഫാദർ ഫെനോഷ്യ ആണെന്നാണ് മറ്റൊരു അഭിപ്രായം. കലകളിലും ദർശനങ്ങളിലും തത്പരനായിരുന്ന ഈ വൈദികശ്രേഷ്ഠൻ കളരിപ്പയറ്റ് പഠിക്കുവാനായി ചീരപ്പൻചിറയിലെത്തി. അയ്യപ്പന്റെ ഗുരുകുലവും ചീരപ്പൻചിറയായിരുന്നുവെന്നും അവിടെ ഇരുവരും സഹോദരതുല്യമായ സ്നേഹത്തോടെ താമസിച്ചു പഠിച്ചുവെന്നും ഇവരുടെ ഭാഷ്യം.&lt;ref name = &quot;mano_arthunkal&quot;&gt;അർത്തുങ്കൽ പള്ളി,മനോരമ ഓൺലൈൻ, ശേഖരിച്ചത് 14 ഒക്ടോബർ 2010 &lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_02.jpg|സിമിത്തേരി
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_03.jpg|പഴയ പള്ളിയും പുതിയ പള്ളിയും - വശങ്ങൾ
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_04.jpg|പഴയ പള്ളിയുടെ ഉൾഭാഗം
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_06.jpg|പായക്കപ്പൽ
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_07.jpg|പുതിയ പള്ളിയുടെ ഒരു വശം
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_08.jpg|പള്ളിയുടെ മുന്നിലെ കപ്പേള
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_09.jpg|പള്ളിയുടെ മുൻഭാഗം
File:Arthunkal_Church_-_അർത്തുങ്കൽ_പള്ളി_10.jpg|പുതിയ പള്ളിയുടെ ഉൾഭാഗം
&lt;/gallery&gt;


== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
==പുറംകണ്ണികൾ==
{{commons category|St. Andrew's Basilica, Arthunkal}}
*[http://destinationkerala.tripod.com/kerala-churches.html#Arthungal ഡെസ്റ്റിനേഷൻ കേരള]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.webindia123.com/city/kerala/alappuzha/worship.htm?cat=Places%20of%20Worship വെബ് 123 ഇന്ത്യ]

[[വിഭാഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ]]
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ബസിലിക്കകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ലത്തീൻ കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ പള്ളികൾ]]</text>
      <sha1>35b60u7r1v24z6zv1u46z1o5al1oggp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/നിലവറ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>48516</id>
    <revision>
      <id>4618866</id>
      <parentid>3397279</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4618866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="s3wf365unj5p0w491m4j4jkkqw3zp6k" xml:space="preserve">[[File:Ezra Cornell's first book.jpg|150px]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive1]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive2]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive3]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive4]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive5]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive6]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive7]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive8]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive9]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive10]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive11]]</text>
      <sha1>s3wf365unj5p0w491m4j4jkkqw3zp6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48644</id>
    <revision>
      <id>4618806</id>
      <parentid>4599028</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T13:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27188-33</username>
        <id>217612</id>
      </contributor>
      <origin>4618806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14190" sha1="o1p4eaodtxcwdh54jj9vj8xqq19yhrq" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 5
| name                   = തൃക്കരിപ്പൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 190119 (2016)
| current mla            = [[സന്ദീപ് വാര്യർ]]
| party                  = [[കോൺഗ്രസ് ]]
| front                  = [[യുഡിഎഫ് ]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കാസർഗോഡ് ജില്ല]]
| self governed segments =നിലേശ്വരം നഗരസഭ 
}}
[[കാസർഗോഡ് (ജില്ല)|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[ഹോസ്‌ദുർഗ് (താലൂക്ക്)|ഹോസ്‌ദുർഗ് താലൂക്കിലെ]] [[നീലേശ്വരം നഗരസഭ]],[[ചെറുവത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുവത്തൂർ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[ഈസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഈസ്റ്റ് എളേരി]], [[വെസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെസ്റ്റ് എളേരി]], [[കയ്യൂർ ചീമേനി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കയ്യൂർ-ചീമേനി]], [[പീലിക്കോട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പീലിക്കോട്]], [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടന്ന]], [[വലിയപറമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വലിയപറമ്പ്]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]&lt;/ref&gt;. [[കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ് തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.


==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ് ==
[[തൃക്കരിപ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[ഈസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഈസ്റ്റ് എളേരി]], [[വെസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെസ്റ്റ് എളേരി]], [[കയ്യൂർ ചീമേനി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കയ്യൂർ-ചീമേനി]], [[പീലിക്കോട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പീലിക്കോട്]], [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടന്ന]], [[വലിയപറമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വലിയപറമ്പ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകളും [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‍ (താലൂക്ക്)|തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്കിലെ]] [[കരിവെള്ളൂർ-പെരളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കരിവെള്ളൂർ-പെരളം]], [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര]], [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]], എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു  തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
&lt;mapframe text=&quot;തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13112052,Q16137685,Q13110486,Q16138010,Q20575658,Q16136651,Q16135027,Q3595623&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2016 - [[എം. രാജഗോപാലൻ]]
* 2011 - [[‎കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] 
* 2006 - 2011 [[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811004843/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
*2001 - 2006 കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ. 
*1996 - 2001 കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[ഇ.കെ. നായനാർ]]. 
*1987 - 1991 [[ഇ.കെ. നായനാർ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt; 
*1982 - 1987 ഒ. ഭരതൻ. 
*1980 - 1982 [[പി. കരുണാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[പി. കരുണാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;


== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! ആകെ വോട്ട് !!പോൾ ചെയ്തത് !!വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും!!  വോട്ട് !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  വോട്ട്  || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  വോട്ട് 
|-
|2021 &lt;ref&gt;http://keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&amp;no=5&lt;/ref&gt;||202249||160408||[[എം. രാജഗോപാലൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||86151||[[എം.പി ജോസഫ്]]|| [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|കെ.സി (ജേക്കബ്)]]||60014||[[ടി.വി ഷിബിൻ]],|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||10961
|-
|2016 &lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/&lt;/ref&gt;||190119||155671||[[എം. രാജഗോപാലൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members.htm&lt;/ref&gt;|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||79286||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62327||എം. ഭാസ്കരൻ|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||10767
|-
|2011 &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=5&lt;/ref&gt;
|| 169019||135988||[[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||67871||[[കെ.വി. ഗംഗാധരൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||59106||[[ടി. രാധാകൃഷ്ണൻ]]|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||5450
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811004843/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185121||144994||[[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] || 81050||[[എ.വി. വാമനകുമാർ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||57222||[[ടി. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||4164
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 182751||144928||[[കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||79874||[[കരിമ്പിൽ കൃഷ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62865||പി വി ചന്ദ്രൻ||[[സ്വ]]||2089
|-
|1996 &lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3759-kerala-1996/&lt;/ref&gt;
||173839||133625||[[കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||71234||[[സോണി സെബാസ്റ്റ്യൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||55486||കെ.കുഞ്ഞിരാമൻ ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||4097
|-
|1991&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3758-kerala-1991/&lt;/ref&gt;||165013||133528||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||69437||[[സി.കെ. ശ്രീധരൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||55105|| വി കെ കേളുനായർ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||3229
|-
|1987&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3756-kerala-1987/&lt;/ref&gt;||130995||112272||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt; || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||56037||[[കെ. കുഞ്ഞികൃഷ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||49620||കെ വി ലക്ഷ്മണൻ ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||3328
|-
|1982&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3755-kerala-1982/&lt;/ref&gt;||106654||84739||[[ഒ. ഭരതൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||48197||[[കെ.ടി. മത്തായി]]|| [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||35995|| || ||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||108968||80942||[[പി. കരുണാകരൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||47643||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||32026||വി.വി രാഘവൻ ||[[സ്വ]] ||946
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||89711||73123||[[പി. കരുണാകരൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||38632||[[പി.ടി. ജോസ്]]|| [[കേരള കോൺഗ്രസ്]]||32512|| ടി.ജെ കുര്യാക്കോസ്||[[സ്വ]] ||485

|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>o1p4eaodtxcwdh54jj9vj8xqq19yhrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആശ പരേഖ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61230</id>
    <revision>
      <id>4618939</id>
      <parentid>4137258</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11985" sha1="k5dsqva1b6ueghknd0v5bctndchzh2q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Asha Parekh}}
{{Infobox actor
|image = Asha Parekh on Raveena's NDTV chat show (1) (cropped).jpg
|imagesize = 150px |
| name = ആശ പരേഖ് &lt;br /&gt; 
| birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1942|10|2}}
| location = [[ബാംഗളൂർ]], [[ഇന്ത്യ]]
| yearsactive = 1952-ഇതുവരെ
| height = 
| occupation = [[അഭിനേത്രി]], [[Tv producer|നിർമ്മാതാവ്]] 
| othername = ജൂബിലി ഗേൾ &lt;br /&gt; ടോംബോയ്
| birth_name = 
| filmfareawards ='''[[Filmfare Best Actress Award|മികച്ച നടി]]''' : ''കടി പതംഗ്'' (1970) &lt;br /&gt; '''[[ജീവിതകാല പുരസ്കാരം]]''' (2002)
| spouse = ഇല്ല
}}

[[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര രംഗത്തെ ഒരു നടിയും, സംവിധായകയും, നിർമ്മാ‍താവുമാണ്  '''ആശ പരേഖ്'''(ജനനം: ഒക്ടോബർ 2, 1942). ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ലേഡി സൂപ്പർ സ്റ്റാർ ആണ് ആശ..1959 മുതൽ 1973 കാലഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സൂപ്പർ ഹിറ്റ്  ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ള ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനായിക നടി എന്ന പദവി ആശക്കാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.screenindia.com/old/20021011/fhap.html |title=Screen The Business Of Entertainment-Films-Happenigs |publisher=Screenindia.com |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209174059/http://www.screenindia.com/old/20021011/fhap.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യ ജീവിതം ==
[[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] മഹുവ ജില്ലയിലെ ഒരു  മധ്യ നിരകുടുംബത്തിലാ‍ണ് ആശ ജനിച്ചത്. പിതാവ് ഒരു ഹിന്ദുവും, മാതാവ് ഒരു മുസ്ലീമുമായിരുന്നു.&lt;ref name=autogenerated3&gt;{{cite web |url=http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/128309.cms |title=Asha ParekhSpirituality - Indiatimes |publisher=Spirituality.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2008-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080611091012/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/128309.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കുടുംബത്തിലെ ഒരെ ഒരു കുട്ടിയായിരുന്നു ആശ. മാതാവ്ചെറുപ്പത്തിലേ നൃത്തം അഭ്യസിപ്പിച്ചു.. പിന്നീട് സ്റ്റേജ് പരിപാടികളും മറ്റും അവതരിച്ചിരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. നൃത്തം കണ്ട ബിമൽ എന്ന സംവിധായകൻ ബാലതാരമായി ആദ്യ വേഷം നൽകി.പഠന കാലത്തിനിടക്ക് നിരവധി ബാല വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു.

== അഭിനയ ജീവിതം ==
1952 ലാണ് ഒരു ബാല താരമായിട്ടാണ് ആശ അഭിനയം തുടങ്ങിയത്. ബേബി ആശ പരേഖ് എന്ന പേരിൽ  ''ആസ്മാൻ '' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചു. പിന്നീട് പ്രസിദ്ധ സംവിധായകനായ [[ബിമൽ റോയ്]] ആശയുടെ നൃത്തം കണ്ടതിനു ശേഷം 1954ൽ ''ബാപ് ബേട്ടി'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ അവസരം നൽകുകയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/08/12/stories/2003081200010400.htm |title=The Hindu : Poise and pearly smiles |publisher=Hinduonnet.com |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111013040/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/08/12/stories/2003081200010400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1959 ൽ തന്റെ പതിനാറാം വയസ്സിൽ [[നസീർ ഹുസൈൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദിൽ ദേഖൊ ദേഖൊ'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ഷമ്മി കപൂർ|ഷമ്മി കപൂറിന്റെ]] നായികയായി അഭിനയിച്ചത് വൻ വിജയമായിരുന്നു.&lt;ref name=autogenerated4&gt;{{Cite web |url=http://www.thirtymm.com/interview/details_86.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-01-17 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929193953/http://www.thirtymm.com/interview/details_86.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
പിന്നീട് ഒരു പാട് വിജയചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. ഹിന്ദി കൂടാതെ തന്റെ മാതൃഭാഷയായ ഗുജറാത്തിയിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiantelevision.com/special/boxpopuli/y2k5/nov/boxpopuli44.htm |title=Indiantelevision.com &amp;gt; Box Populi by Subhash K Jha &amp;gt; 'Sa Re Ga Ma' still challenges new kids on the block |publisher=Indiantelevision.com |date= |accessdate=2008-10-27}}&lt;/ref&gt;

1990 ൽ ടെലിവിഷൻ സംവിധാനത്തിലേക്ക് കടന്നു. തന്റെ സ്വന്തമായ ഒരു നിർമ്മാണ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു. ''ആകൃതി '' എന്ന ഈ കമ്പനി ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.screenindia.com/old/print.php?content_id=3650 |title=Printer Friendly Version |publisher=Screenindia.com |author=Chaya Unnikrishnan |date= |accessdate=2008-10-27 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1998 മുതൽ 2001 വരെ [[ഇന്ത്യൻ ഫിലിം സെൻസർ ബോർഡ്|ഇന്ത്യൻ ഫിലിം സെൻസർ ബോർഡിന്റെ]] അധ്യക്ഷയായിരുന്നു. ഇവിടുത്തെ ആദ്യ സ്ത്രീ അധ്യക്ഷയായിരുന്നു ആശ പരേഖ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.webindia123.com/news/articles/India/20061114/507147.html |title=Asha Parekh wins CINTAA elections |publisher=News.webindia123.com |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927011117/http://news.webindia123.com/news/articles/India/20061114/507147.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1995 നു ശേഷം അഭിനയം നിർത്തി സംവിധാനത്തിലേക്കും നിർമ്മാണത്തിലേക്കും ആശ ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://downloads.movies.indiatimes.com/site/april2002/ivw15.html |title=Filmfare - Print Edition |publisher=Downloads.movies.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111084754/http://downloads.movies.indiatimes.com/site/april2002/ivw15.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പ്രധാന സിനിമകൾ ഹം സായാ,  ലവ് ഇൻ ടോക്കിയോ, കന്യാദാൻ.   , ഗുൻഘട്ട്, ജബ് പ്യാർ കിസീ സേ ഹോതാ ഹേ, ദോ ബദൻ,     ചിരാഗ്, സിദ്ദി, 
 കട്ടീ പതംഗ്, ജവാൻ മുഹബത്ത്, ഉധാർ കീ സിന്ദൂർ, ബുലു ൻ ഡി, ആയാ സാവൻ ജൂം കേ  ,ഹം തോ ചലേ പരദേ സ്, ഘർകിഇസ ത് 2022ൽ ദാദാ സാഹിബ് ഫാൽക്കെ അവാർഡ് ലഭിച്ചു.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
ആശ വിവാഹം ചെയ്തിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/news/specials/slideshows/60s/60-4.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-01-17 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606031750/http://www.hindustantimes.com/news/specials/slideshows/60s/60-4.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.webcitation.org/query?id=1256522615435424&amp;url=www.geocities.com/fareeha7/intthr3.html&amp;#91;&amp;#91;&amp;#91;&amp;#91;Sadhana (actress)]] referred to a relationship between Asha and [[Nasir Hussain]], but also acknowledged that she did not know the extent of their relationship]&lt;/ref&gt; പക്ഷേ ചില മാധ്യമങ്ങളിൽ ആശയുടെ പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും ചില വാർത്തകൾ വന്നിരുന്നു.&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web |url=http://movies.indiatimes.com/articleshow/msid-3077619,prtpage-1.cms |title=Asha Parekh: “No hero made passes at me… My male co-stars were intimidated by me!”- Interviews-News &amp;amp; Gossip-Indiatimes - Movies |publisher=Movies.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2009-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113142026/http://movies.indiatimes.com/articleshow/msid-3077619,prtpage-1.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇപ്പോൾ ആശ തന്റെ സ്വന്തമായ നൃത്ത അകാദമിയായ ''കരഭവൻ'' എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ചുമതലകൾ നോക്കുന്നു.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{imdb name | id=0661239 | name = Asha Parekh }}
* http://www.rediff.com/entertai/2002/jun/10dinesh.htm
* * http://www.musicindiaonline.com/n/i/hindi/694/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225235558/http://www.musicindiaonline.com/n/i/hindi/694/ |date=2008-12-25 }}
* http://sify.com/movies/bollywood/fullstory.php?id=14123471
* http://sify.com/movies/bollywood/interview.php?id=13541479&amp;cid=2398
* http://www.indiantelevision.com/interviews/y2k3/producer/ashaparekh.htm
* http://www.mid-day.com/smd/play/2004/june/85008.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Asha Parekh's recipe and the kind of food she likes.)
* http://www.screenindia.com/jan28/tele3.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927221442/http://www.screenindia.com/jan28/tele3.htm |date=2007-09-27 }} (interview and photograph of Asha Parekh talking about directing her television serials.)

{{FilmfareBestActressAward}}

[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 2-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടിക്കുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗുജറാത്തിചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിതകാലനേട്ടത്തിനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നർത്തകർ]]</text>
      <sha1>k5dsqva1b6ueghknd0v5bctndchzh2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അത്തക്കാക്ക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64815</id>
    <revision>
      <id>4618877</id>
      <parentid>4570300</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51529" sha1="qxyxy0yyohcbaqrzxparmio3lqca9f4" xml:space="preserve">{{prettyurl|Corvus (Constellation)}}
{{Infobox Constellation
|name = അത്തക്കാക്ക
|englishname=Corvus
|ചിത്രം = 
|abbreviation=Crv
|genitive=Corvi
|symbology=അത്തക്കാക്ക
|RA=12
|dec=−20
|areatotal=184
|arearank=70-ആമത്
|numbermainstars=4
|numberbfstars=10
|numberstarsplanets=0
|numberbrightstars=2
|numbernearbystars=1
|brighteststarname=[[ജിയെന]] (γ Crv)
|starmagnitude=2.59
|neareststarname=α Crv
|stardistance=48.2
|numbermessierobjects=0
|meteorshowers=[[Corvids]] ([[June 26]])
|bordering=[[കന്നി (നക്ഷത്രരാശി)|കന്നി (Virgo)]]&lt;br /&gt;[[ചഷകം (നക്ഷത്രരാശി)|ചഷകം (Crater)]]&lt;br /&gt;[[ആയില്യൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ആയില്യൻ (Hydra)]]
|latmax=60
|latmin=90
|month=മെയ്
|notes=}}

ദക്ഷിണാർദ്ധഖഗോളത്തിലെ ഒരു ചെറിയ [[നക്ഷത്രരാശി]]യാണ്‌ '''അത്തക്കാക്ക''' (Corvus). ഇതിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ താരതമ്യേന പ്രകാശം കുറഞ്ഞവയാണ്‌. 48 രാശികളുള്ള ടോളമിയുടെ പട്ടികയിൽ ഇതുമുണ്ടായിരുന്നു.കൊർവസ് എന്ന ലാറ്റിൻ പേരിന്റെ അർത്ഥം കാക്ക എന്നാണ്. അപ്പോളോ ദേവനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന കാക്കയാണ് ഇത് എന്നാണു സങ്കല്പം. ആയില്യൻ എന്ന ജലസർപ്പത്തിന്റെ വാലിലാണ് ഈ കാക്കയിരിക്കുന്നത്. ഈ രാശിയിലെ ഗാമ, ഡെൽറ്റ, എപ്സിലോൺ, ബീറ്റ എന്നീ നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്ന് ചതുർഭുജാകൃതിയിലാണ് ഇതിനെ കാണുക.

==ചരിത്രവും ഐതിഹ്യവും==
ക്രി.മു. 1100 മുതലുള്ള [[ബാബിലോണിയൻ നക്ഷത്ര കാറ്റലോഗ്|ബാബിലോണിയൻ നക്ഷത്ര കാറ്റലോഗുകളിൽ]] അത്തക്കാക്കയെ '''റാവൻ''' എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് കുറെ കാലത്തിനു ശേഷമാണ് '''കോർവസ്''' എന്ന് പേര് ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയത്. രണ്ടു പേരിന്റെയും അർത്ഥം കാക്ക എന്നു തന്നെയാണ്. [[പുരാതന ഗ്രീക്ക്  ജ്യോതിശാസ്ത്രം|പുരാതന ഗ്രീക്ക് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ]] ഇതിനെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ലേർണിയൻ ഹൈഡ്ര|ഹൈഡ്ര]] എന്ന ജലസർപ്പത്തിന്റെ വാലിൽ ഇരിക്കുന്നതായാണ്. മഴയുടെയും കൊടുങ്കാറ്റിന്റെയും ദേവനായ [[അദാദ്|അദാദുമായാണ്]] ബാബിലോണിയക്കാർ ഈ നക്ഷത്രസമൂഹം ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നത്. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ രാശി മഴക്കാലത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് ഇത് ഉയരുമായിരുന്നു. ബാബിലോണിയൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രകൃതിയായ [[മുൽ.ആപിൻ|മുൽ.ആപിനിൽ]] അത്തക്കാക്കയെ അവരുടെ പാതാളദേവനായ നിങ്ഗിസ്സിദ ആയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് എന്ന് ജോൺ എച്ച്. റോഗേർസ് നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ കൊർവ്വസും (അത്തക്കാക്ക) ക്രേറ്ററും (ചഷകം (നക്ഷത്രരാശി)|ചഷകം) മരണത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളാണ്. കൂടാതെ പാതാളലോകത്തേക്കുള്ള പടിവാതിലായും അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=rogers1&gt;{{cite journal|author=Rogers, John H.|title=Origins of the Ancient Constellations: I. The Mesopotamian Traditions|journal=[[Journal of the British Astronomical Association]]|volume=108|date=1998|pages=9–28|bibcode=1998JBAA..108....9R}}&lt;/ref&gt; ഈ രണ്ട് നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങളെയും (കൊർവസ്, ക്രേറ്റർ) [[ഗരുഡൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ഗരുഡൻ]], [[ദക്ഷിണമീനം]]  എന്നീ രണ്ടു നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങളെയും ബി.സി.ഇ 500നടുത്ത് ഗ്രീക്കുകാർ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയെ യഥാക്രമം ദക്ഷിണ അയനാന്തം, ഉത്തര [[അയനാന്തങ്ങൾ|അയനാന്തം]] എന്നിവ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനു വേണ്ടി അവർ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. കൂടാതെ [[ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖ]] മദ്ധ്യരേഖ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള ഉപാധിയായി [[ആയില്യൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ആയില്യനെയും]] (Hydra) പുരാതന ഗ്രീക്കുകാർ ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Frank|first=Roslyn M.|title=Handbook of Archaeoastronomy and Ethnoastronomy|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|location=New York City|date=2015|pages=147–63|chapter=10: Origins of the &quot;Western&quot; Constellations|bibcode=2015hae..book.....R|url=https://www.academia.edu/15305615}}&lt;/ref&gt;

[[ചൈനീസ് ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ചൈനീസ് ജ്യോതിഃശാസ്ത്രത്തിൽ]] തെക്കൻ വെർമീനിയൻ പക്ഷി എന്ന നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലാണ് അത്തക്കാക്കയിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060722.html|title=AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網|date=2006|access-date=20 February 2017|publisher=[[National Museum of Natural Science]]|location=Taichung, Taiwan|language=zh|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225112418/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060722.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാലു മുഖ്യനക്ഷത്രങ്ങളെ ചേർത്ത് രഥത്തേയും ആൽഫ, ഈറ്റ നക്ഷത്രങ്ങളെ രഥചക്രത്തിന്റെ ആണികളേയും ചിത്രീകരിക്കുന്നു.&lt;ref name=ridpathCr&gt;{{cite web|url=http://www.ianridpath.com/startales/ucorvusandcrater.htm#chinese|title=Corvus and Crater|last1=Ridpath|first1=Ian|publisher=self-published|author-link=Ian Ridpath|work=Star Tales|access-date=6 June 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ഭാരതീയ ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ഭാരതീയ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]] കൈപ്പത്തിയുടെ (ഹസ്തം - [[അത്തം (നക്ഷത്രം)|അത്തം]]) ആകൃതിയിൽ അഞ്ചു പ്രധാന നക്ഷത്രങ്ങളെ ചിത്രീകരിച്ചു. ഇത് ചാന്ദ്രഗണങ്ങളിലെ 13ആമത്തെ [[നക്ഷത്രം (ജ്യോതിഷം)|നക്ഷത്രമാണ്]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Nakshastras: The Lunar Mansions of Vedic Astrology|page=51|url=https://books.google.com/books?id=16KCUhgCQHMC&amp;pg=PA51|author=Harness, Dennis M.|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|year=2004|isbn=978-81-208-2068-5}}&lt;/ref&gt;

==സവിശേഷതകൾ==
ആകാശത്തിന്റെ 184ച.ഡിഗ്രി ഭാഗത്താണ് അത്തക്കാക്ക സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 88 ആധുനിക [[നക്ഷത്രരാശി|നക്ഷത്രരാശികളിൽ]] വലിപ്പം കൊണ്ട് 70ആമത്തെ സ്ഥാനമാണ് ഇതിനുള്ളത്.&lt;ref name=tirionconst&gt;{{cite web|url=http://www.ianridpath.com/constellations1.htm|title=Constellations: Andromeda–Indus|work=Star Tales|first1=Ian|last1=Ridpath|publisher=self-published|access-date=9 September 2014}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ അതിരുകളിൽ വടക്കും കിഴക്കും [[കന്നി (നക്ഷത്രരാശി)|കന്നിയും]] തെക്ക് [[ആയില്യൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ആയില്യനും]] പടിഞ്ഞാറ് [[ചഷകം (നക്ഷത്രരാശി)|ചഷകവുമാണുള്ളത്]]. [[അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന]] 1922ൽ‌ &quot;Crv&quot; എന്ന ചുരുക്കപ്പേര് അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;pa30_469&quot;&gt;{{cite journal|last=Russell|first=Henry Norris|author-link=Henry Norris Russell|title=The New International Symbols for the Constellations|url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1922-10_30_8/page/469|journal=[[Popular Astronomy (US magazine)|Popular Astronomy]]|volume=30|page=469|bibcode=1922PA.....30..469R|year=1922}}&lt;/ref&gt; ആറു വശങ്ങളോടു കൂടിയ ബഹുഭുജാകൃതിയിലുള്ള ഇതിന്റെ അതിരുകൾ 1930ൽ ബൽജിയൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട്|യൂജിൻ ഡെൽപോർട്ടാണ്]] നിർണ്ണയിച്ചത്. [[ഖഗോളരേഖാംശം]]11മ.56മി.22സെ.നും 12മ.56മി.49സെ.നും ഇടയിലും [[അവനമനം]] -11.68°ക്കും -25.20°ക്കും ഇടയിലാണ് അത്തക്കാക്കയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=&quot;boundary&quot;&gt;{{cite journal|title=Corvus, Constellation Boundary|journal=The Constellations|publisher=[[International Astronomical Union]]|url=http://www.iau.org/public/constellations/#crv|access-date=12 November 2014|archive-date=2013-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605024208/http://www.iau.org/public/constellations/#crv|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 65° വടക്കേ അക്ഷാംശത്തിനു തെക്കുള്ളവർക്കെല്ലാം ഈ രാശിയെ കാണാൻ കഴിയും.&lt;ref name=tirionconst/&gt;

==നക്ഷത്രങ്ങൾ==
[[പ്രമാണം:അത്തക്കാക്ക.svg|thumb|left|200px|അത്തക്കാക്ക]]
ജർമൻ കാർട്ടോഗ്രാഫറായ [[ജൊഹാൻ ബെയർ]] ഈ നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നക്ഷത്രങ്ങളെ ലേബൽ ചെയ്യാൻ [[ആൽഫ]] മുതൽ [[ഈറ്റ]] വരെയുള്ള ഗ്രീക്ക് അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[ജോൺ ഫ്ലാംസ്റ്റീഡ്]] 9 നക്ഷത്രങ്ങളെ കൂടി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ചഷകം രാശിയിലെ 31 ക്രേറ്ററിസ് എന്ന നക്ഷത്രത്തേയും അദ്ദേഹം അത്തക്കാക്കയിലാണ് ചേർത്തത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിനെ പിന്തുടർന്നു വന്ന ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതു പിന്തുടരുകയുണ്ടായില്ല. 1930ൽ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് കൃത്യമായ അതിരുകൾ അടയാളപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ ഈ നക്ഷത്രം ചഷകത്തിൽ തന്നെയാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref name=wagman&gt;{{cite book|last=Wagman|first=Morton|date=2003|title=Lost Stars: Lost, Missing and Troublesome Stars from the Catalogues of Johannes Bayer, Nicholas Louis de Lacaille, John Flamsteed, and Sundry Others|publisher=The McDonald &amp; Woodward Publishing Company|location=Blacksburg, Virginia|isbn=978-0-939923-78-6|pages=119, 387, 390–91, 506}}&lt;/ref&gt; [[ദൃശ്യകാന്തിമാനം|കാന്തിമാനം]] 6.5ഓ അതിൽ കൂടുതലോ ഉള്ള 29 നക്ഷത്രങ്ങൾ ഈ രാശിയിലുണ്ട്.{{efn|1=Objects of magnitude 6.5 are among the faintest visible to the unaided eye in suburban-rural transition night skies.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&amp;c=y|title=The Bortle Dark-Sky Scale|last=Bortle|first=John E.|date=February 2001|work=[[Sky &amp; Telescope]]|publisher=Sky Publishing Corporation|access-date=6 June 2015|archive-date=2014-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331202746/http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&amp;c=y|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=tirionconst/&gt;

ഡെൽറ്റ, ഗാമ, എപ്സിലോൺ, ബീറ്റ നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്ന് ചതുർഭുജാകൃതിയിലുള്ള ഒരു ആസ്റ്ററിസം നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Nickel, James|year=1999|title=Lift Up Your Eyes on High: Understanding the Stars|publisher=Christian Liberty Press|location=Arlington Heights, Illinois|page=53|isbn=978-1-930367-37-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bakich, Michael E.|year=1995|title=The Cambridge Guide to the Constellations|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00baki|url-access=registration|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=Cambridge University Press|pages=[https://archive.org/details/cambridgeguideto00baki/page/21 21–22]|isbn=978-0-521-46520-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Mullaney, James|year=2007|title=The Herschel objects and how to observe them|url=https://archive.org/details/herschelobjectsh00mull_717|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|location=New York City|page=[https://archive.org/details/herschelobjectsh00mull_717/page/n48 39]|isbn=978-0-387-68124-5}}&lt;/ref&gt;  യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ നക്ഷത്രങ്ങൾ നല്ല തിളക്കമുള്ളവയൊന്നുമല്ല. ആകാശത്തിലെ ഇരുണ്ട പ്രദേശത്ത് കിടക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഇവയെ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നു എന്നു മാത്രം.&lt;ref name=arnold&gt;{{cite book|author1=Arnold, H.J.P |author2=Doherty, Paul |author3=Moore, Patrick |title=The Photographic Atlas of the Stars|publisher=[[CRC Press]]|location=Boca Raton, Florida|date=1999|page=140|isbn=978-0-7503-0654-6|url=https://books.google.com/books?id=YjcvJUfnWBAC&amp;pg=PA140}}&lt;/ref&gt; ഡെൽറ്റ, ഗാമ നക്ഷത്രങ്ങളിലൂടെ പോകുന്ന നേർരേഖ [[ചിത്തിര (നക്ഷത്രം)|ചിത്തിരയിലേക്കു]] നീളുന്നു. ജീനെ എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഗാമാ കോർവിയാണ് ഇതിലെ തിളക്കം കൂടിയ നക്ഷത്രം. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 2.59 ആണ്.&lt;ref name=kalergamma&gt;{{cite web|last1=Kaler|first1=James B. (Jim)|date=2004|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/gienah.html|title=Gienah Corvi|work=Stars|publisher=University of Illinois|access-date=18 March 2015}}&lt;/ref&gt; ജീനെ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ചിറക് എന്നാണ്. ബെയറുടെ [[യൂറാനോമെട്രിയ|യൂറാനോമെട്രിയയിൽ]] ഈ നക്ഷത്രം കാക്കയുടെ ഇടത്തേ ചിറകായാണ് അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=kalergamma/&gt; &lt;ref name=wagman/&gt;  ഭൂമിയിൽ നിന്നും 154 [[പ്രകാശവർഷം]] അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;&gt;{{cite journal|first=F.|last=van Leeuwen|title=Validation of the New Hipparcos Reduction|journal=[[Astronomy and Astrophysics]]|volume=474|issue=2|pages=653–64|date=2007|bibcode=2007A&amp;A...474..653V|doi=10.1051/0004-6361:20078357|arxiv=0708.1752|s2cid=18759600}}&lt;/ref&gt; വെള്ള കലർന്ന നീലനിറമുള്ള ഈ ഭീമൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ [[നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്പെക്ട്രൽ വർഗ്ഗീകരണം|സ്പെക്ട്രൽ തരം]] B8III ആണ്. [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] 4.2 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും 355 മടങ്ങ് തിളക്കവുമുണ്ട് ഈ നക്ഷത്രത്തിന്.&lt;ref name=apj736_2_89/&gt;&lt;ref name=kalergamma/&gt; 16 കോടി വർഷം പ്രായമുള്ള ഈ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലെ ഹൈഡ്രജൻ അവസാനിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref name=apj736_2_89&gt;{{cite journal|last1=Janson|first1=Markus|last2=Bonavita|first2=Mariangela|last3=Klahr|first3=Hubert|last4=Lafrenière|first4=David|last5=Jayawardhana|first5=Ray|last6=Zinnecker|first6=Hans|title=High-contrast Imaging Search for Planets and Brown Dwarfs around the Most Massive Stars in the Solar Neighborhood|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=736|issue=2|page=89|date=2011|doi=10.1088/0004-637X/736/2/89|bibcode=2011ApJ...736...89J|arxiv=1105.2577|s2cid=119217803}}&lt;/ref&gt; അതിനാൽ ഇത് വികസിക്കുകയും തണുക്കുകയും ചെയ്യുന്നതോടൊപ്പം മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്നും പുറത്തേക്കു നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയുമാണ്.&lt;ref name=kalergamma/&gt; ഒരു [[ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രം|ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രമായ]] ഇതിലെ രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രം [[ചുവപ്പുകുള്ളൻ]] നക്ഷത്രമാണ്. സൂര്യനേക്കാൾ 0.8 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ട് ഇതിന്.&lt;ref name=aj133_2_545&gt;{{cite journal|last1=Roberts|first1=Lewis C. Jr.|last2=Turner|first2=Nils H.|last3=ten Brummelaar|first3=Theo A.|title=Adaptive Optics Photometry and Astrometry of Binary Stars. II. A Multiplicity Survey of B Stars|journal=The Astronomical Journal|volume=133|issue=2|pages=545–552|date=February 2007|doi=10.1086/510335|bibcode=2007AJ....133..545R|citeseerx=10.1.1.549.4623}}&lt;/ref&gt; ഇവ തമ്മിലുള്ള അകലം 50 [[അസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ്]] ആണ്.{{efn|1=The distance between the Earth and the Sun is one astronomical unit.}} ഇവയുടെ ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 158 വർഷമാണ് ആവശ്യമുള്ളത്.&lt;ref name=apj736_2_89/&gt; അൽഗൊരാബ് എന്നു വിളിക്കുന്ന ഡെൽറ്റ കോർവി ഒരു [[ഇരട്ടനക്ഷത്രം]] ആണ്. ഇവയെ ഒരു അമേച്വർ [[ദൂരദർശിനി]] വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയും. ഭൂമിയിൽ നിന്നും ഏകദേശം 87 പ്രകാശവർഷം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രാഥമിക നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 2.9 ആണ്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt; സൂര്യന്റെ 2.7 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും 60 മടങ്ങിലേറെ തിളക്കവുമുണ്ട് ഡെൽറ്റ കോർവി എക്ക്. ഇതിന്റെ ഉപരിതല താപനില 100,400 കെൽവിൻ ആണ്. ഡെൽറ്റ കോർവി ബി എന്ന ഓറഞ്ച് കുള്ളൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 8.51 മാത്രമാണ്. 650  അസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് അകലത്തിൽ കിടക്കുന്ന ഈ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിന് എടുക്കുന്നത് 9400 വർഷമാണ്.&lt;ref name=kalerdelta&gt;{{cite web|last1=Kaler|first1=James B. (Jim)|date=2000|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/algorab.html|title=Algorab|work=Stars|publisher=University of Illinois|access-date=25 July 2015}}&lt;/ref&gt; ഡെൽറ്റ കോർവി കാക്കയുടെ വലതു ചിറകാണ്.&lt;ref name=wagman/&gt; ഡെൽറ്റ കോർവിയുടെ 4.5 ഡിഗ്രി വടക്കു കിഴക്കായി സ്ട്രൂവ് 1669 എന്ന ഒരു ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രം കൂടിയുണ്ട്.&lt;ref name=Bakich2010&gt;{{cite book|title=1,001 Celestial Wonders to See Before You Die: The Best Sky Objects for Star Gazers|series=The Patrick Moore Practical Astronomy Series|pages=135–36|first1=Michael E.|last1=Bakich|publisher=Springer Science+Business Media|location=New York City|year=2010|isbn=978-1-4419-1777-5|url=https://books.google.com/books?id=qEhpS7d5ZdAC&amp;pg=PA135}}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയിൽ നിന്നും 280 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 5.2 ആണ്.{{sfn|Ridpath|Tirion|2001|pp=128–130}}

കാക്കയുടെ നെഞ്ച് ക്രാസ് എന്ന ബീറ്റ കോർവിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IAU-LSN&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.iau.org/public/themes/naming_stars/ | title=Naming Stars | publisher=IAU.org | access-date=30 July 2018 | archive-date=2020-04-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411104839/https://www.iau.org/public/themes/naming_stars/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=wagman/&gt; ഭൂമിയിൽ നിന്നും 146 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 2.7 ആണ്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt; 20 കോടി 60ലക്ഷം വർഷം പ്രായമുള്ള ഇതിന് സൂര്യന്റെ 3.7 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ട്. കേന്ദ്രഭാഗത്തെ ഹൈഡ്രജൻ തീർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ ഈ നക്ഷത്രം വലുതായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയും ഉപരിതല താപനില കുറഞ്ഞു വരികയുമാണ്. ഇപ്പോൾ ഇതിന്റെ ഉപരിതലതാപനില 5100 കെൽവിനും സ്പെക്ട്രൽ തരം G5IIഉം ആണ്.&lt;ref name=mnras402_2_1369&gt;{{cite journal|last1=Lyubimkov|first1=Leonid S.|last2=Lambert|first2=David L.|last3=Rostopchin|first3=Sergey I.|last4=Rachkovskaya|first4=Tamara M.|last5=Poklad|first5=Dmitry B.|title=Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=402|issue=2|pages=1369–1379|date=February 2010|doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15979.x|bibcode=2010MNRAS.402.1369L|arxiv=0911.1335|s2cid=119096173}}&lt;/ref&gt; സ്പെക്ട്രൽ തരം B7V ആയ മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രം ആയിരുന്നു ഇത് കൂടുതൽ കാലവും.&lt;ref name=kalerbeta&gt;{{cite web|last1=Kaler|first1=James B. (Jim)|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/kraz.html|title=Kraz|work=Stars|publisher=University of Illinois|access-date=25 July 2015}}&lt;/ref&gt; കാക്കയുടെ കൊക്ക് മിൻകാർ എന്ന എപ്സിലോൺ കോർവി ആണ്. ഇത് ഭൂമിയിൽ നിന്നും 318 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt; സ്പെക്ട്രൽ തരം K2II ആയ ഒരു [[ചുവപ്പുഭീമൻ]] ആണിത്. ഏകദേശം സൂര്യന്റെ 54 മടങ്ങ് ആരവും 4 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും 930 മടങ്ങ് തിളക്കവുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Aurière|first1=M.|last2=Konstantinova-Antova|first2=R.|last3=Charbonnel|first3=C.|last4=Wade|first4=G. A.|last5=Tsvetkova|first5=S.|last6=Petit|first6=P.|last7=Dintrans|first7=B.|last8=Drake|first8=N. A.|last9=Decressin|first9=T.|last10=Lagarde|first10=N.|last11=Donati|first11=J.-F.|last12=Roudier|first12=T.|last13=Lignières|first13=F.|last14=Schröder|first14=K.-P.|last15=Landstreet|first15=J. D.|last16=Lèbre|first16=A.|last17=Weiss|first17=W. W.|last18=Zahn|first18=J.-P.|date=2015|title=The magnetic fields at the surface of active single G-K giants|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=574|id=A90|pages=30|doi=10.1051/0004-6361/201424579|bibcode=2015A&amp;A...574A..90A|arxiv=1411.6230|s2cid=118504829}}&lt;/ref&gt; ഇപ്പോൾ സ്പെക്ട്രൽ തരം B5V ഈ നക്ഷത്രം അതിന്റെ ജീവിതത്തിൽ കൂടുതൽ പങ്കും മുഖ്യധാരയിൽ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=kalereps&gt;{{cite web|last1=Kaler|first1=James B. (Jim)|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/minkar.html|title=Minkar|work=Stars|publisher=University of Illinois|access-date=12 July 2015}}&lt;/ref&gt; ബീറ്റ, എപ്സിലോൺ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് നടുവിലാണ് 6 കോർവി കിടക്കുന്നത്.&lt;ref name=arnold/&gt; സ്പെക്ട്രൽ തരം K1IIIൽ പെടുന്ന ഈ ഭീമൻ നക്ഷത്രത്തിന് സൂര്യന്റെ 70 മടങ്ങ് തിളക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=Mcdonald&gt;{{cite journal|author=McDonald, I.|last2=Zijlstra|first2=A. A.|last3=Boyer|first3=M. L.|date=2012|title=Fundamental Parameters and Infrared Excesses of Hipparcos Stars|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=427|issue=1|pages=343–57|bibcode=2012MNRAS.427..343M|arxiv=1208.2037|doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21873.x|doi-access=free |s2cid=118665352}}&lt;/ref&gt; ഇത് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 335 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt;

ആൽച്ചിബ എന്ന ആൽഫ കോർവി ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 49 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് കിടക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt; സ്പെക്ട്രൽ തരം F1V ആയ ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 4 ആണ്. മൂന്നു ദിവസം കൊണ്ട് മാറി വരുന്ന സ്പെക്ട്രം വ്യതിയാനം ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഒരു സ്പെക്ട്രോസ്കോപിക് ദ്വന്ദ്വമോ അല്ലെങ്കിൽ സ്പന്ദിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു [[ഗാമാ ഡൊറാഡസ് ടൈപ്പ് ചരനക്ഷത്രം|ഗാമാ ഡൊറാഡസ്]] ടൈപ്പ് [[ചരനക്ഷത്രം|ചരനക്ഷത്രമോ]] ആണെന്നു കരുതുന്നു. [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റ]] 1.39 മടങ്ങ് പിണ്ഡം ഇതിനുണ്ട് എന്നാണ് കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;Fuhrmann 2012&quot;&gt;{{cite journal|last1=Fuhrmann|first1=K.|last2=Chini|first2=R.|date=2012|title=Multiplicity among F-type Stars|journal=The Astrophysical Journal Supplement|volume=203|issue=2|pages=20|id=30|doi=10.1088/0067-0049/203/2/30|bibcode=2012ApJS..203...30F|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; കാക്കയുടെ കൊക്കിനു മുകളിലാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=wagman/&gt;

കാക്കയുടെ ഇടതു ചിറകിലുള്ള ഈറ്റ കോർവി ഒരു മുഖ്യധാരാ മഞ്ഞനക്ഷത്രമാണ്.&lt;ref name=wagman/&gt; സൂര്യന്റെ 1.5 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും 4.87 മടങ്ങ് തിളക്കവുമുള്ള ഇതിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം F2V ആണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 59 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=&quot;Pawellek 2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Pawellek|first1=Nicole|last2=Krivov|first2=Alexander V.|last3=Marshall|first3=Jonathan P.|last4=Montesinos|first4=Benjamin|last5=Ábrahám|first5=Péter|last6=Moór|first6=Attila|last7=Bryden|first7=Geoffrey|last8=Eiroa|first8=Carlos|date=2014|title=Disk Radii and Grain Sizes in Herschel-resolved Debris Disks|journal=The Astrophysical Journal|volume=792|issue=1|id=65|pages=19|bibcode=2014ApJ...792...65P|doi=10.1088/0004-637X/792/1/65|arxiv=1407.4579|s2cid=119282523}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് ഡെബ്രിസ് ഡിസ്കുകൾ ഇതിന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒന്ന് 3.5 ജ്യോതിർമാത്ര ദൂരത്തിലും മറ്റൊന്ന് ഏകദേശം 150 ജ്യോതിർമാത്ര ദൂരത്തിലുമാണുള്ളത്..&lt;ref name=smith2008&gt;{{cite journal|last1=Smith|first1=R.|year=2008|title=The nature of mid-infrared excesses from hot dust around Sun-like stars|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=485|issue=3|pages=897–915|bibcode=2008A&amp;A...485..897S|doi=10.1051/0004-6361:20078719|arxiv=0804.4580|s2cid=9468215}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;apj620&quot;&gt;{{cite journal|last1=Wyatt|first1=M. C.|year=2005|title=Submillimeter Images of a Dusty Kuiper Belt around η Corvi|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2005-02-10_620_1/page/492|journal=The Astrophysical Journal|volume=620|issue=1|pages=492–500|arxiv=astro-ph/0411061|bibcode=2005ApJ...620..492W|doi=10.1086/426929|s2cid=14107485}}&lt;/ref&gt; സീറ്റ കോർവി കാക്കയുടെ കഴുത്താണ്.&lt;ref name=wagman/&gt; ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 5.21 ആണ്.&lt;ref name=kalerzeta&gt;{{cite web|last1=Kaler|first1=James B. (Jim)|date=26 April 2013|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/zetacrv.html|title=Zeta Corvi|work=Stars|publisher=University of Illinois|access-date=18 March 2015}}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയിൽ നിന്നും ഏകദേശം 420 [[പ്രകാശവർഷം]] അകലെയാണ് ഇതുള്ളത്.,&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt; ഈ നീലനക്ഷത്രത്തിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം B8V ആണ്.

5.26 കാന്തിമാനമുള്ള നക്ഷത്രമാണ് 31 ക്രേറ്റാറിസ്. 1974 മാർച്ച് 27ന് മാരിനർ 10 ബുധന്റെ ദിശയിൽ നിന്ന് അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങൾ വരുന്നതായി കണ്ടെത്തി. പിന്നീട് ഇത് വളരെ ദൂരെയുള്ള നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്നാണ് വരുന്നതെന്ന് കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Moore|first=Patrick|title=The Data Book of Astronomy|publisher=CRC Press|location=Boca Raton, Florida|date=2000|page=79|isbn=978-1-4200-3344-1|url=https://books.google.com/books?id=fDDpBwAAQBAJ&amp;q=moon+mercury+%2231+Crateris%22&amp;pg=PA79}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Stratford|first=R.L.|date=1980|title=31 Crateris reexamined|journal=[[The Observatory (journal)|The Observatory]]|volume=100|pages=168|bibcode=1980Obs...100..168S}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഇതൊരു ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രമാണ് എന്നും ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 2.9631 ദിവസം വേണമെന്നും കണ്ടെത്തി. ഇതിലെ പ്രധാനനക്ഷത്രത്തിന് സൂര്യന്റെ 15.5 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും 52262 മടങ്ങ് തിളക്കവുമുണ്ട്.&lt;ref name=an331_4_349&gt;{{citation|last1=Hohle|first1=M. M.|last2=Neuhäuser|first2=R.|last3=Schutz|first3=B. F.|title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants|journal=[[Astronomische Nachrichten]]|volume=331|issue=4|pages=349–360|date=April 2010|doi=10.1002/asna.200911355|bibcode=2010AN....331..349H|arxiv=1003.2335|s2cid=111387483}}&lt;/ref&gt;

വി വി കോർവി ഒരു സ്പെക്ട്രോസ്കോപിക് ദ്വന്ദ്വമാണ്. 1.46 ദിവസമെടുത്താണ് ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്..&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Batten|first=A. H.|date=1967|title=Sixth catalogue of the orbital elements of spectroscopic binary systems|journal=[[Dominion Astrophysical Observatory|Publications of the Dominion Astrophysical Observatory, Victoria]]|volume=13|pages=119–251|bibcode=1967PDAO...13..119B}}&lt;/ref&gt; സ്പെക്ട്രൽ തരം F5V ആയ മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രങ്ങളാണ് ഇവ രണ്ടും. പ്രധാന നക്ഷത്രം താപനില കുറഞ്ഞ് വികസിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലായതിനാൽ അത് ഉടൻ തന്നെ മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രമല്ലാതായി തീരും. &lt;ref name=fekel2013&gt;{{cite journal|title=Absolute Properties of the Eclipsing Binary VV Corvi|author1=Fekel, Francis C.|author2=Henry, Gregory W.|author3=Sowell, James R.|journal=The Astronomical Journal|volume=146|issue=6|id=146|pages=9|year=2013|doi=10.1088/0004-6256/146/6/146|bibcode=2013AJ....146..146F|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പിണ്ഡ അനുപാതം 0.775 ± 0.024 ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Lucy, L. B.|last2=Ricco|first2=E.|date=March 1979|title=The significance of binaries with nearly identical components|journal=The Astronomical Journal|volume=84|pages=401–412|bibcode=1979AJ.....84..401L|doi=10.1086/112434}}&lt;/ref&gt; [[2 മാസ്സ് സർവേ|2 മാസ്സ് സർവേയിൽ]] (2MASS) ഒരു ത്രിതീയ കൂട്ടുകാരനെ കൂടി കണ്ടെത്തി. ഡബ്ല്യു കോർ‌വി ഒരു ഗ്രഹണദ്വന്ദ്വമാണ്. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 9 മണിക്കൂറിന്റെ ഇടവേളകളിൽ 11.16 മുതൽ 12.5 വരെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=AAVSOW&gt;{{cite web|url=http://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&amp;oid=10676|title=W Corvi|author=Watson, Christopher|date=4 January 2010|work=The International Variable Star Index|publisher=[[American Association of Variable Star Observers]]|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഇടവേള ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനുള്ളിൽ 0.25 സെക്കൻഡ് വീതം വർദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്. രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങൾ പരസ്പരം വളരെ അടുത്താണെങ്കിലും വ്യത്യസ്ത ഉപരിതല താപനിലയാണുള്ളത്. അതിനാൽ താപ വിതരണം സാധാരണരീതിയിലല്ല നടക്കുന്നത്.&lt;ref name=odell96&gt;{{cite journal|title=Changes in the Period and Light Curve of W Corvi|author=Odell, Andrew P.|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=282|issue=2|pages=373–83|date=1996|bibcode=1996MNRAS.282..373O|doi=10.1093/mnras/282.2.373|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==വിദൂരാകാശ വസ്തുക്കൾ==
[[ചിത്രം:Antennae_galaxies_xl.jpg|thumb|200px|left|ആന്റിന ഗാലക്സികൾ]]
ഈ നക്ഷത്രരാശിയിലെ 31 Crateris എന്ന നക്ഷത്രം ആദ്യം [[ബുധൻ|ബുധന്റെ]] ഉപഗ്രഹമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരുന്നു&lt;ref&gt;http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1980Obs...100..168S/0000168.000.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. പേര്‌ സൂചിപ്പിക്കും‌പോലെ [[ചഷകം (നക്ഷത്രരാശി)|ചഷകം (Crater)]] രാശിയിലാണ്‌ ഈ നക്ഷത്രം ആദ്യകാലത്ത് എണ്ണപ്പെട്ടിരുന്നത്.

[[മെസ്സിയർ വസ്തു|മെസ്സിയർ വസ്തുക്കളൊന്നും]] ഈ നക്ഷത്രരാശിയിലില്ല. എങ്കിലും ഏതാനും ഗ്രഹനീഹാരികകളും താരാപഥങ്ങളും ഇതിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=Luginbuhl&gt;{{cite book|last1=Luginbuhl|first1=Christian B.|last2=Skiff|first2=Brian A.|title=Observing Handbook and Catalogue of Deep-Sky Objects|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|date=1998|page=93|isbn=978-0-521-62556-2|url=https://books.google.com/books?id=MwCyjQpGU7UC&amp;pg=PA92}}&lt;/ref&gt; ഈ രാശിയുടെ മദ്ധ്യത്തിലായാണ് എൻ ജി സി 4361 കാണപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=Luginbuhl/&gt; ഇത് ഒരു ദീർഘവൃത്താകാര താരാപഥത്തോടു സാമ്യമുള്ളതാണ്. കാന്തിമാനം 10.3. [[കന്നി (നക്ഷത്രരാശി)|കന്നി രാശിയിലെ]] [[സോം‌ബ്രെറോ ഗാലക്സി]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന M104 ഈ നക്ഷത്രരാശിയുടെ അതിർത്തിയിലാണ്‌.

അത്തക്കാക്കയിലും‌ ചഷകത്തിലുമായി വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന ഗാലക്സി ഗ്രൂപ്പാണ് ആയ എൻ ജി സി 4028. ഇതിൽ 13നും 27നും ഇടയിൽ താരാപഥങ്ങളുണ്ടാകാനിടയുണ്ട് എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

രണ്ട് [[ഗാലക്സി|ഗാലക്സികൾ]] തമ്മിൽ പിണ്ഡം കൈമാറുക എന്ന അപൂർവ്വപ്രതിഭാസം നടക്കുന്ന, [[ആന്റിന ഗാലക്സികൾ]] (Antennae Galaxies) എന്നറിയപ്പെടുന്ന NGC 4038/NGC 4039 അത്തക്കാക്ക രാശിയിലാണ്‌.  കോടിക്കണക്കിന്‌ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം [[ആകാശഗംഗ]] [[ആൻഡ്രോമിഡ ഗാലക്സി|ആൻഡ്രോമിഡ ഗാലക്സിയുമായി]] കൂട്ടിയിടിക്കുമ്പോൾ എന്തു സംഭവിക്കും എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഈ ഗാലക്സികൾ നല്ല ധാരണ നൽകുന്നു&lt;ref&gt;http://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_1086.html&lt;/ref&gt;. 31 ക്രറ്റാറിസിനു 0.25° വടക്കു ഭാഗത്തായാണ് ഇതിനെ കാണുന്നത്.&lt;ref name=&quot;o'meara&quot;&gt;{{cite book|title=The Caldwell Objects|first=Stephen James|last=O'Meara|publisher=Cambridge University Press|year=2002|pages=240–43|isbn=978-0-521-82796-6|url=https://books.google.com/books?id=3Hg6YHgx9nAC&amp;pg=PA242}}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയിൽ നിന്നു നോക്കുമ്പോൾ ഹൃദയത്തിന്റെ ആകൃതിയിലാണ് ഇതു കാണാനാവുക. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 4,50,00,000 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. വളരെ ശക്തമായ ഒരു എക്സ്-റേ സ്രോതസ്സു കൂടുയാണ് ഇത്. ദ്വന്ദനക്ഷത്രങ്ങളോ ഇടത്തരം പിണ്ഡമുള്ള തമോഗർത്തങ്ങളോ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതാവാം ഇതെന്ന നിഗമനത്തിലാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=300 Astronomical Objects: A Visual Reference to the Universe|url=https://archive.org/details/300astronomicalo0000wilk|first1=Jamie|last1=Wilkins|first2=Robert|last2=Dunn|publisher=Firefly Books|year=2006|location=Buffalo, New York|isbn=978-1-55407-175-3}}&lt;/ref&gt; എസ്‌ എൻ 2004 ജിടി ഒരു സൂപ്പർനോവയാണ്. ഈ സ്ഫോടനമുണ്ടായത് 2004 ഡിസംബർ 12നാണ്.ഈ സൂപ്പർനോവക്കു കാരണമായ നക്ഷത്രത്തെ പഴയ ഫോട്ടോകൾ വെച്ച് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എങ്കിലും സൂര്യന്റെ 40 മടങ്ങിൽ കൂടുതൽ പിണ്ഡമുള്ള വൂൾഫ്- റയട്ട് നക്ഷത്രമോ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ദ്വന്ദനക്ഷത്രങ്ങളിൽ സൂര്യന്റെ 20-40 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ള ഒരെണ്ണമോ ആയിരിക്കും ഈ സൂപ്പർനോവയുടെ മുൻഗാമി എന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായം.&lt;ref name=aj630_1_L33&gt;{{cite journal|last1=Maund|first1=Justyn R.|last2=Smartt|first2=Stephen J.|last3=Schweizer|first3=Francois|title=Luminosity and Mass Limits for the Progenitor of the Type Ic Supernova 2004gt in NGC 4038 |journal=The Astrophysical Journal|volume=630|issue=1|pages=L33–L36|date=2005|doi=10.1086/491620|bibcode=2005ApJ...630L..33M|arxiv=astro-ph/0506436|s2cid=17375474}}&lt;/ref&gt; എസ്‌ എൻ 2007sr മറ്റൊരു സൂപ്പർനോവയാണ്. 2007 ഡിസംബർ 14നാണ് ഇതിനെ ഏറ്റവും കൂടിയ ശോഭയിൽ കാണപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=cbet1213&gt;{{cite journal|last1=Pojmanski|first1=G.|last2=Prieto|first2=J. L.|last3=Stanek|first3=K. Z.|last4=Beacom|first4=J. F.|title=Supernova 2007sr in NGC 4038|journal=Central Bureau Electronic Telegrams|issue=1213|page=1|editor1-last=Green|editor1-first=D. W. E.|date=2008|volume=1213|bibcode=2008CBET.1213....1P}}&lt;/ref&gt; കൂടുതൽ സൂപ്പർനോവകളുടെ വിശദമായ ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിനുള്ള നല്ലൊരു സ്ഥാനമായാണ് ഈ ഗാലക്സിയെ കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref name=aj630_1_L33/&gt;

എൻ‌ജി‌സി 4038 ഗ്രൂപ്പിലെ മറ്റൊരു അംഗമാണ് എൻ‌ജി‌സി 4027. അസാധാരണമായ വലിപ്പമുള്ള ഒരു സർപ്പിള ഹസ്തം ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. റിംഗ്‌ടെയിൽ ഗാലക്‌സി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് 31 ക്രേറ്ററിസിനടുത്താണ്.&lt;ref name=&quot;o'meara&quot;/&gt; ഇതിന്റെ വികലമായ ആകൃതിക്കു കാരണം ഒരുപക്ഷേ മുൻകാലത്തുണ്ടായ ഒരു കൂട്ടിയിടി കാരണമാകാം എന്നാണു കരുതുന്നത്. നക്ഷത്രസമൂഹത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തു കാണുന്ന എൻ‌ജി‌സി 4782, എൻ‌ജി‌സി 4783 എന്നിവ ഭാവിയിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് ഒന്നാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും ഏകദേശം 20 കോടി പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=&quot;streicher&quot;&gt;{{cite journal|last=Streicher|first=Magda|date=2008|title=Deepsky Delights: A Crow named Corvus|journal=[[Monthly Notes of the Astronomical Society of Southern Africa]]|volume=67|issue=3–4|pages=63–66|bibcode=2008MNSSA..67...63S}}&lt;/ref&gt;

==ഉൽക്കാവർഷങ്ങൾ==
രണ്ട് ഉൽക്കാവർഷങ്ങളാണ് അത്തക്കാക്കയുടെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുള്ളത്. ജർമ്മൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[കുനോ ഹോഫ്മീസ്റ്റർ]] 1937ലാണ് ജൂൺ 25 നും ജൂലൈ 2 നും ഇടയിൽ ഇവയെ കണ്ടെത്തിയത്. അതിനു മുമ്പും ശേഷവും ഇത് കാണാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതാണു പ്രത്യേകത. 11 പി / ടെമ്പൽ-സ്വിഫ്റ്റ്-ലിനിയർ ധൂമകേതുവിന്റെ പാതയിലാണ് ഇതെന്ന് ഹോഫ്മീസ്റ്റർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, എന്നാൽ ഇത് 2011 ൽ സുക്കോവും സഹപ്രവർത്തകരും ഇത് ശരിയല്ല എന്നാണ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. ഈ ഉൽക്കാവർഷങ്ങൾ പിന്നീട് 4015 വിൽസൺ-ഹാരിംഗ്ടൺ ധൂമകേതുവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kronk|first=Gary R.|title=Meteor Showers: An Annotated Catalog|publisher=Springer Science+Business Media|location=New York City|date=2013|page=114|isbn=978-1-4614-7897-3|url=https://books.google.com/books?id=t026BAAAQBAJ&amp;pg=PA114}}&lt;/ref&gt; 2013 ജനുവരിയിൽ '''എം ഒ വീഡിയോ മെറ്റിയർ നെറ്റ്‌വർക്ക്''' ഈറ്റ കോർവിഡ്സ് ഉൽക്കാവർഷത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ജനുവരി 20 നും 26 നും ഇടയിൽ 300 ഓളം ഉൽക്കകളെയാണ് നിരീക്ഷിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Results of the IMO Video Meteor Network – January 2013|author1=Molau, Sirko |author2=Kac, Javor |author3=Berko, Erno |author4=Crivello, Stefano |author5=Stomeo, Enrico |author6=Igaz, Antal |author7=Barentsen, Geert |author8=Goncalves, Rui |journal=WGN, Journal of the International Meteor Organization|volume=41|issue=2|pages=61–66|year=2013|bibcode=2013JIMO...41...61M}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം അവസാനം ഡാറ്റാ വിശകലനം വഴി ഇതിന്റെ അസ്തിത്വം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Confirmation and characterization of IAU temporary meteor showers in EDMOND database|last1=Kornoš|first1=L.|last2=Matlovič|first2=P.|last3=Rudawska|first3=R.|last4=Tóth|first4=J.|last5=Hajduková|first5=M. Jr.|last6=Koukal|first6=J.|last7=Piffl|first7=R.|journal=The Meteoroids 2013, Proceedings of the Astronomical Conference Held at A.M. University, Poznań, Poland, Aug. 26–30, 2013|editor1=T.J. Jopek|editor2=F.J.M. Rietmeijer|editor3=J. Watanabe|editor4=I.P. Williams|publisher=[[Adam Mickiewicz University in Poznań|A.M. University Press]]|pages=225–233|year=2014|bibcode=2014me13.conf..225K|arxiv=1405.1783}}&lt;/ref&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
{{astrostub|Corvus (constellation)}}
{{constellationList}}

[[വർഗ്ഗം:നക്ഷത്രരാശികൾ]]</text>
      <sha1>qxyxy0yyohcbaqrzxparmio3lqca9f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Infobox settlement</title>
    <ns>10</ns>
    <id>69181</id>
    <revision>
      <id>4618934</id>
      <parentid>4572185</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63362" sha1="odb8k8pfy0qq9tlrphn6m3kccx7ldrv" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{main other|{{#invoke:Settlement short description|main}}|}}{{Infobox
| child = {{yesno|{{{embed|}}}}}
| templatestyles = Infobox settlement/styles.css
| bodyclass = ib-settlement vcard

&lt;!--** names, type, and transliterations ** --&gt;
| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
    {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname ib-settlement-native&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}{{#if:{{{other_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname ib-settlement-other-name&quot;&gt;{{{other_name}}}&lt;/div&gt;}}

| subheader = {{#if:{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}|&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;{{{settlement_type|{{{type}}}}}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass1 = mergedtoprow ib-settlement-official
| data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}}

&lt;!-- ***Transliteration language 1*** --&gt;
| rowclass2 = mergedtoprow
| header2 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{{translit_lang1}}}&amp;nbsp;transcription(s)}}

| rowclass3 = {{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label3 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type}}}
| data3 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type|}}}|{{{translit_lang1_info|}}}}}}}

| rowclass4 = {{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label4 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type1}}}
| data4 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|{{{translit_lang1_info1|}}}}}}}

| rowclass5 = {{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label5 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type2}}}
| data5 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|{{{translit_lang1_info2|}}}}}}}

| rowclass6 = {{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label6 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type3}}}
| data6 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|{{{translit_lang1_info3|}}}}}}}

| rowclass7 = {{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label7 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type4}}}
| data7 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|{{{translit_lang1_info4|}}}}}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label8 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type5}}}
| data8 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|{{{translit_lang1_info5|}}}}}}}

| rowclass9 = mergedbottomrow
| label9 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type6}}}
| data9 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|{{{translit_lang1_info6|}}}}}}}

&lt;!-- ***Transliteration language 2*** --&gt;
| rowclass10 = mergedtoprow
| header10 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{{translit_lang2}}}&amp;nbsp;transcription(s)}}

| rowclass11 = {{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label11 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type}}}
| data11 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type|}}}|{{{translit_lang2_info|}}}}}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label12 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type1}}}
| data12 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|{{{translit_lang2_info1|}}}}}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label13 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type2}}}
| data13 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|{{{translit_lang2_info2|}}}}}}}

| rowclass14 = {{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label14 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type3}}}
| data14 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|{{{translit_lang2_info3|}}}}}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label15 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type4}}}
| data15 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|{{{translit_lang2_info4|}}}}}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label16 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type5}}}
| data16 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|{{{translit_lang2_info5|}}}}}}}

| rowclass17 = mergedbottomrow
| label17 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type6}}}
| data17 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|{{{translit_lang2_info6|}}}}}}}
&lt;!-- end ** names, type, and transliterations ** --&gt;

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| rowclass18 = mergedtoprow
| data18 = {{#if:{{{image_skyline|}}}|&lt;!--
  --&gt;{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage&lt;!--
        --&gt;|image={{{image_skyline|}}}&lt;!--
        --&gt;|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=250px&lt;!--
        --&gt;|alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}&lt;!--
        --&gt;|title={{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{{image_caption|}}}{{{caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;{{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}}}&lt;/div&gt;}} }}

&lt;!-- ***Flag, Seal, Shield and Coat of arms*** --&gt;
| rowclass19 = mergedtoprow
| class19 = maptable
|  data19 = {{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem|}}}{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}
|{{Infobox settlement/columns
| 1 = {{#if:{{{image_flag|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_flag}}}|size={{{flag_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|125px|100x100px}}|border={{yesno |{{{flag_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{flag_alt|}}}|title=പതാക {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption-link&quot;&gt;{{Infobox settlement/link|type=Flag|link={{{flag_link|}}}|name={{{official_name}}}}}&lt;/div&gt;}}
| 2 = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_seal|}}}|size={{{seal_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100x100px}}|alt={{{seal_alt|}}}|title=Official seal of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption-link&quot;&gt;{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{seal_type|}}}|{{{seal_type}}}|Seal}}|link={{{seal_link|}}}|name={{{official_name}}}}}&lt;/div&gt;}}
| 3 = {{#if:{{{image_shield|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_shield|}}}||size={{{shield_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100x100px}}|alt={{{shield_alt|}}}|title=ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption-link&quot;&gt;{{Infobox settlement/link|type=Coat of arms|link={{{shield_link|}}}|name={{{official_name}}}}}&lt;/div&gt;}}
| 4 = {{#if:{{{image_blank_emblem|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_blank_emblem|}}}|size={{{blank_emblem_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100x100px}}|alt={{{blank_emblem_alt|}}}|title=ഔദ്യോഗിക ലോഗോ {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption-link&quot;&gt;{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}}}|link={{{blank_emblem_link|}}}|name={{{official_name}}}}}&lt;/div&gt;}}
| 5 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=100x100px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption-link&quot;&gt;{{{map_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}
| 0 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}|
{{location map|{{{pushpin_map|}}}
 |border = infobox
 |alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
 |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}}
 |float = center
 |width = {{#if:{{{pushpin_mapsize|}}}|{{{pushpin_mapsize}}}|150}}
 |default_width = 250
 |relief= {{{pushpin_relief|}}}
 |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
 |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }}
 |marksize =6
 |outside = {{{pushpin_outside|}}}&lt;!-- pin is outside the map --&gt; 
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
}}
}} }}
}} }}

&lt;!-- ***Etymology*** --&gt;
| rowclass20 = mergedtoprow
|  data20 = {{#if:{{{etymology|}}}|ശബ്ദോത്പത്തി: {{{etymology}}} }}
&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data21 = {{#if:{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|&lt;!--
            --&gt;{{Pluralize from text|parse_links=1|{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}{{force plural}}}}|&lt;!--
               --&gt;link={{{nickname_link|}}}|singular=വിളിപ്പേര്|likely=വിളിപ്പേര്(കൾ)|plural=വിളിപ്പേരുകൾ}}:&amp;nbsp;&lt;!--
                  --&gt;&lt;div class=&quot;ib-settlement-nickname nickname&quot;&gt;{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;!--
            --&gt;{{Main other|{{Pluralize from text|parse_links=1|{{{nickname|}}}|&lt;!--
                            --&gt;likely=[[Category:Pages using infobox settlement with possible nickname list]]}}}}}}
&lt;!-- ***Motto*** --&gt;
| rowclass22 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data22 = {{#if:{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|&lt;!--
            --&gt;{{Pluralize from text|{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}{{force plural}}}}|&lt;!--
               --&gt;link={{{motto_link|}}}|singular=മുദ്രാവാക്യം|likely=Motto(s)|plural=മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ}}:&amp;nbsp;&lt;!--
                  --&gt;&lt;div class=&quot;ib-settlement-nickname nickname&quot;&gt;{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;!--
            --&gt;{{Main other|{{Pluralize from text|{{{motto|}}}|&lt;!--
                            --&gt;likely=[[Category:Pages using infobox settlement with possible motto list]]}}}}}}
&lt;!-- ***Anthem*** --&gt;
| rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data23 = {{#if:{{{anthem|}}}|{{#if:{{{anthem_link|}}}|[[{{{anthem_link|}}}|ദേശീയഗാനം:]]|ദേശീയഗാനം:}} {{{anthem}}}}}
&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass24 = mergedtoprow
|  data24 = {{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}||{{#if:{{{image_map|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;{{{map_caption}}}&lt;/div&gt;}}
}}}}
| rowclass25 = mergedrow
|  data25 = {{#if:{{{image_map1|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map1}}}|size={{{mapsize1|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt1|}}}|title={{{map_caption1|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption1|}}}|&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;{{{map_caption1}}}&lt;/div&gt;}} }}

| data26 = {{ifnoerror then show|{{#invoke:Infobox mapframe
                     |auto
                     |onByDefault={{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}|no|yes}}
                     |mapframe-frame-width={{{mapframe-frame-width|250}}}
                     |mapframe-length_km={{{length_km|}}}|mapframe-length_mi={{{length_mi|}}}
                     |mapframe-width_km={{{width_km|}}}|mapframe-width_mi={{{width_mi|}}}
                     |mapframe-area_total_km2={{{area_total_km2|}}}|mapframe-area_total_ha={{{area_total_ha|}}}
                     |mapframe-area_total_acre={{{area_total_acre|}}}|mapframe-area_total_sq_mi={{{area_total_sq_mi|}}}
                     |mapframe-type=city|mapframe-population={{if empty|{{{population_metro|}}}|{{{population_total|}}}}}
                 }}|[[Category:Pages using infobox settlement with infobox mapframe errors]]}}
| data27 = {{#invoke:Infobox mapframe|autocaption}}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass28 = mergedtoprow
|  data28 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}||{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}|
{{location map|{{{pushpin_map|}}}
 |border = infobox
 |alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
 |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{#if:{{{image_map|}}}||{{{map_caption}}}}}}}}}}}
 |float = center
 |width = {{{pushpin_mapsize|}}}
 |default_width = 250
 |relief= {{{pushpin_relief|}}}
 |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
 |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }}
 |marksize =6
 |outside = {{{pushpin_outside|}}}&lt;!-- pin is outside the map --&gt; 
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
}}
}} }}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass29 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}{{{pushpin_map|}}}|{{#if:{{{grid_position|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}}}
|  data29 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|country={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

| rowclass30 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}}
| label30 = {{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&amp;nbsp;position}}
|  data30 = {{{grid_position|}}}

&lt;!-- ***Subdivisions*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| label31 = {{{subdivision_type}}}
|  data31 = {{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{{subdivision_name|}}} }}

| rowclass32 = mergedrow
| label32 = {{{subdivision_type1}}}
|  data32 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}|{{{subdivision_name1|}}} }}

| rowclass33 = mergedrow
| label33 = {{{subdivision_type2}}}
|  data33 = {{#if:{{{subdivision_type2|}}}|{{{subdivision_name2|}}} }}

| rowclass34 = mergedrow
| label34 = {{{subdivision_type3}}}
|  data34 = {{#if:{{{subdivision_type3|}}}|{{{subdivision_name3|}}} }}

| rowclass35 = mergedrow
| label35 = {{{subdivision_type4}}}
|  data35 = {{#if:{{{subdivision_type4|}}}|{{{subdivision_name4|}}} }}

| rowclass36 = mergedrow
| label36 = {{{subdivision_type5}}}
|  data36 = {{#if:{{{subdivision_type5|}}}|{{{subdivision_name5|}}} }}

| rowclass37 = mergedrow
| label37 = {{{subdivision_type6}}}
|  data37 = {{#if:{{{subdivision_type6|}}}|{{{subdivision_name6|}}} }}

&lt;!--***Established*** --&gt;
| rowclass38 = mergedtoprow
| label38 = {{{established_title}}}
|  data38 = {{#if:{{{established_title|}}}|{{{established_date|}}} }}

| rowclass39 = mergedrow
| label39 = {{{established_title1}}}
|  data39 = {{#if:{{{established_title1|}}}|{{{established_date1|}}} }}

| rowclass40 = mergedrow
| label40 = {{{established_title2}}}
|  data40 = {{#if:{{{established_title2|}}}|{{{established_date2|}}} }}

| rowclass41 = mergedrow
| label41 = {{{established_title3}}}
|  data41 = {{#if:{{{established_title3|}}}|{{{established_date3|}}} }}

| rowclass42 = mergedrow
| label42 = {{{established_title4}}}
|  data42 = {{#if:{{{established_title4|}}}|{{{established_date4|}}} }}

| rowclass43 = mergedrow
| label43 = {{{established_title5}}}
|  data43 = {{#if:{{{established_title5|}}}|{{{established_date5|}}} }}

| rowclass44 = mergedrow
| label44 = {{{established_title6}}}
|  data44 = {{#if:{{{established_title6|}}}|{{{established_date6|}}} }}

| rowclass45 = mergedrow
| label45 = {{{established_title7}}}
|  data45 = {{#if:{{{established_title7|}}}|{{{established_date7|}}} }}

| rowclass46 = mergedrow
| label46 = {{{extinct_title}}}
|  data46 = {{#if:{{{extinct_title|}}}|{{{extinct_date|}}} }}

| rowclass47 = mergedrow
| label47 = സ്ഥാപകൻ
|  data47 = {{{founder|}}}

| rowclass48 = mergedrow
| label48 = [[Namesake|പ്രശസ്തം]]
|  data48 = {{{named_for|}}}

&lt;!-- ***Seat of government and subdivisions within the settlement*** --&gt;
| rowclass49 = mergedtoprow
| label49 = {{#if:{{{seat_type|}}}|{{{seat_type}}}|Seat}}
|  data49 = {{{seat|}}}

| rowclass50 = mergedrow
| label50 = {{#if:{{{seat1_type|}}}|{{{seat1_type}}}|Former seat}}
|  data50 = {{{seat1|}}}

| rowclass51 = mergedrow
| label51 = {{#if:{{{seat2_type|}}}|{{{seat2_type}}}|Former seat}}
|  data51 = {{{seat2|}}}

| rowclass52 = {{#if:{{{seat|}}}{{{seat1|}}}{{{seat2|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label52 = {{#if:{{{parts_type|}}}|{{{parts_type}}}|Boroughs}}
|  data52 = {{#if:{{{parts|}}}{{{p1|}}}
|{{#ifeq:{{{parts_style|}}}|para
  |&lt;b&gt;{{{parts|}}}{{#if:{{both|{{{parts|}}}|{{{p1|}}}}}|&amp;#58;&amp;nbsp;|}}&lt;/b&gt;{{comma separated entries|{{{p1|}}}|{{{p2|}}}|{{{p3|}}}|{{{p4|}}}|{{{p5|}}}|{{{p6|}}}|{{{p7|}}}|{{{p8|}}}|{{{p9|}}}|{{{p10|}}}|{{{p11|}}}|{{{p12|}}}|{{{p13|}}}|{{{p14|}}}|{{{p15|}}}|{{{p16|}}}|{{{p17|}}}|{{{p18|}}}|{{{p19|}}}|{{{p20|}}}|{{{p21|}}}|{{{p22|}}}|{{{p23|}}}|{{{p24|}}}|{{{p25|}}}|{{{p26|}}}|{{{p27|}}}|{{{p28|}}}|{{{p29|}}}|{{{p30|}}}|{{{p31|}}}|{{{p32|}}}|{{{p33|}}}|{{{p34|}}}|{{{p35|}}}|{{{p36|}}}|{{{p37|}}}|{{{p38|}}}|{{{p39|}}}|{{{p40|}}}|{{{p41|}}}|{{{p42|}}}|{{{p43|}}}|{{{p44|}}}|{{{p45|}}}|{{{p46|}}}|{{{p47|}}}|{{{p48|}}}|{{{p49|}}}|{{{p50|}}}}}
  |{{#if:{{{p1|}}}|{{Collapsible list|title={{{parts|}}}|expand={{#switch:{{{parts_style|}}}|coll=|list=y|{{#if:{{{p6|}}}||y}}}}|1={{{p1|}}}|2={{{p2|}}}|3={{{p3|}}}|4={{{p4|}}}|5={{{p5|}}}|6={{{p6|}}}|7={{{p7|}}}|8={{{p8|}}}|9={{{p9|}}}|10={{{p10|}}}|11={{{p11|}}}|12={{{p12|}}}|13={{{p13|}}}|14={{{p14|}}}|15={{{p15|}}}|16={{{p16|}}}|17={{{p17|}}}|18={{{p18|}}}|19={{{p19|}}}|20={{{p20|}}}|21={{{p21|}}}|22={{{p22|}}}|23={{{p23|}}}|24={{{p24|}}}|25={{{p25|}}}|26={{{p26|}}}|27={{{p27|}}}|28={{{p28|}}}|29={{{p29|}}}|30={{{p30|}}}|31={{{p31|}}}|32={{{p32|}}}|33={{{p33|}}}|34={{{p34|}}}|35={{{p35|}}}|36={{{p36|}}}|37={{{p37|}}}|38={{{p38|}}}|39={{{p39|}}}|40={{{p40|}}}|41={{{p41|}}}|42={{{p42|}}}|43={{{p43|}}}|44={{{p44|}}}|45={{{p45|}}}|46={{{p46|}}}|47={{{p47|}}}|48={{{p48|}}}|49={{{p49|}}}|50={{{p50|}}}}}
    |{{{parts}}}
    }}
  }} }}

&lt;!-- ***Government type and Leader*** --&gt;
| rowclass53 = mergedtoprow
| header53 = {{#if:{{{government_type|}}}{{{governing_body|}}}{{{leader_name|}}}{{{leader_name1|}}}{{{leader_name2|}}}{{{leader_name3|}}}{{{leader_name4|}}}|സർക്കാർ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{government_footnotes|}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ***സർക്കാർ*** --&gt;
| rowclass54 = mergedrow
| label54 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;തരം
|  data54 = {{{government_type|}}}

| rowclass55 = mergedrow
| label55 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;ഭരണസമിതി
| class55 = agent
|  data55 = {{{governing_body|}}}

| rowclass56 = mergedrow
| label56 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{leader_title}}}
|  data56 = {{#if:{{{leader_title|}}}|{{{leader_name|}}} {{#if:{{{leader_party|}}}|({{Polparty|{{{subdivision_name}}}|{{{leader_party}}}}})}}}}
| rowclass57 = mergedrow
| label57 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{leader_title1}}}
|  data57 = {{#if:{{{leader_title1|}}}|{{{leader_name1|}}}}}
| rowclass58 = mergedrow
| label58 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{leader_title2}}}
|  data58 = {{#if:{{{leader_title2|}}}|{{{leader_name2|}}}}}
| rowclass59 = mergedrow
| label59 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{leader_title3}}}
|  data59 = {{#if:{{{leader_title3|}}}|{{{leader_name3|}}}}}
| rowclass60 = mergedrow
| label60 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{leader_title4}}}
|  data60 = {{#if:{{{leader_title4|}}}|{{{leader_name4|}}}}}

| rowclass61 = mergedrow
| label61 = {{{government_blank1_title}}}
|  data61 = {{#if:{{{government_blank1|}}}|{{{government_blank1|}}}}}
| rowclass62 = mergedrow
| label62 = {{{government_blank2_title}}}
|  data62 = {{#if:{{{government_blank2|}}}|{{{government_blank2|}}}}}
| rowclass63 = mergedrow
| label63 = {{{government_blank3_title}}}
|  data63 = {{#if:{{{government_blank3|}}}|{{{government_blank3|}}}}}
| rowclass64 = mergedrow
| label64 = {{{government_blank4_title}}}
|  data64 = {{#if:{{{government_blank4|}}}|{{{government_blank4|}}}}}
| rowclass65 = mergedrow
| label65 = {{{government_blank5_title}}}
|  data65 = {{#if:{{{government_blank5|}}}|{{{government_blank5|}}}}}
| rowclass66 = mergedrow
| label66 = {{{government_blank6_title}}}
|  data66 = {{#if:{{{government_blank6|}}}|{{{government_blank6|}}}}}

&lt;!-- ***ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകൾ*** --&gt;
&lt;!-- ***പ്രദേശം*** --&gt;
| rowclass67 = mergedtoprow
| header67 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_ha|}}}{{{area_urban_acre|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{area_rural_ha|}}}{{{area_rural_acre|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_ha|}}}{{{area_metro_acre|}}}{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_ha|}}}{{{area_blank1_acre|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}}
 |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}}
   |&lt;!-- displayed below --&gt;
   |വിസ്തീർണ്ണം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{area_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
  }}
 }}

| rowclass68 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}}
| label68 = &lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}}
  |വിസ്തീർണ്ണം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{area_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
  |&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}|{{#if:{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}|{{{settlement_type|{{{type}}}}}}|നഗരം}}|ആകെ}}}}
  }}&lt;/div&gt;
|  data68 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_total_km2|}}}
   |ha   ={{{area_total_ha|}}}
   |acre ={{{area_total_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_total_dunam|}}}
   |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}

| rowclass69 = mergedrow
| label69 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;ഭൂമി
|  data69 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_land_km2|}}}
   |ha   ={{{area_land_ha|}}}
   |acre ={{{area_land_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_land_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}
| rowclass70 = mergedrow
| label70 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;ജലം
|  data70 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_water_km2|}}}
   |ha   ={{{area_water_ha|}}}
   |acre ={{{area_water_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_water_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &amp;nbsp;{{{area_water_percent}}}{{#ifeq:%|{{#invoke:string|sub|{{{area_water_percent|}}}|-1}}||%}}}}}}
| rowclass71 = mergedrow
| label71 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;നഗരപ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{area_urban_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data71 = {{#if:{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_ha|}}}{{{area_urban_acre|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_urban_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_urban_km2|}}}
   |ha   ={{{area_urban_ha|}}}
   |acre ={{{area_urban_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_urban_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_urban_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|urban|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}

| rowclass72 = mergedrow
| label72 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;ഗ്രാമപ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{area_rural_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data72 = {{#if:{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_ha|}}}{{{area_rural_acre|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{area_rural_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_rural_km2|}}}
   |ha   ={{{area_rural_ha|}}}
   |acre ={{{area_rural_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_rural_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_rural_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|rural|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}
| rowclass73 = mergedrow
| label73 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Metro&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{area_metro_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data73 = {{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_ha|}}}{{{area_metro_acre|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_metro_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_metro_km2|}}}
   |ha   ={{{area_metro_ha|}}}
   |acre ={{{area_metro_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_metro_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_metro_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|metro|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}
&lt;!-- ***പ്രദേശത്തിന്റെ റാങ്ക്*** --&gt;
| rowclass74 = mergedrow
| label74 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;റാങ്ക്
|  data74 = {{{area_rank|}}}

| rowclass75 = mergedrow
| label75 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{area_blank1_title}}}
|  data75 = {{#if:{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_ha|}}}{{{area_blank1_acre|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}}{{{area_blank1_dunam|}}}
  |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_blank1_km2|}}}
   |ha   ={{{area_blank1_ha|}}}
   |acre ={{{area_blank1_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_blank1_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_blank1_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|blank1|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}

| rowclass76 = mergedrow
| label76 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{area_blank2_title}}}
|  data76 = {{#if:{{{area_blank2_km2|}}}{{{area_blank2_ha|}}}{{{area_blank2_acre|}}}{{{area_blank2_sq_mi|}}}{{{area_blank2_dunam|}}}
  |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_blank2_km2|}}}
   |ha   ={{{area_blank2_ha|}}}
   |acre ={{{area_blank2_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_blank2_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_blank2_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|blank2|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}

| rowclass77 = mergedrow
| label77 = &amp;nbsp;
|  data77 =  {{{area_note|}}}

&lt;!-- ***അളവുകൾ*** --&gt;
| rowclass78 = mergedtoprow
| header78 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}|Dimensions&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{dimensions_footnotes|}}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass79 = mergedrow
| label79 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;നീളം
|  data79 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}
 | {{infobox_settlement/lengthdisp
      |km  ={{{length_km|}}}
      |mi  ={{{length_mi|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}

| rowclass80 = mergedrow
| label80 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;വീതി
|  data80 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |km  ={{{width_km|}}}
      |mi  ={{{width_mi|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}

&lt;!-- ***ഉയരം*** --&gt;
| rowclass81 = mergedtoprow
| label81 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|ഉയരം]]|ഉയരം}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{elevation_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_point}}})}}&lt;/div&gt;
|  data81 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}

| rowclass82 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label82 = ഏറ്റവും&amp;nbsp;ഉയരത്തിലുള്ള&amp;nbsp;സ്ഥലം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_max_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_max_point}}})}}&lt;/div&gt;
|  data82 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_max_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_max_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}
&lt;!-- ***Elevation max rank*** --&gt;
| rowclass83 = mergedrow
| label83 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;റാങ്ക്
|  data83 =  {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}| {{{elevation_max_rank|}}} }}

| rowclass84 = {{#if:{{{elevation_min_rank|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label84 = ഏറ്റവും&amp;nbsp;താഴ്ന്നത്&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{elevation_min_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_min_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_min_point}}})}}&lt;/div&gt;
|  data84 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}
  |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_min_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_min_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}
&lt;!-- ***Elevation min rank*** --&gt;
| rowclass85 = mergedrow
| label85 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;റാങ്ക്
|  data85 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|{{{elevation_min_rank|}}}}}

&lt;!-- ***ജനസംഖ്യ*** --&gt;
| rowclass86 = mergedtoprow
| label86 = ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{#if:{{{population_as_of|}}}|{{nbsp}}({{{population_as_of}}})}}{{{population_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data86 = {{fix comma category|{{#if:{{{population|}}}
  | {{formatnum:{{replace|{{{population}}}|,|}}}}
  | {{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;
    | {{#if:{{{population_total|}}}
      | {{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}}}
      }}
    }}
  }}}}

| rowclass87 = mergedtoprow
| header87 = {{#if:{{{population|}}}
  |
  |{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;
     |
     |{{#if:{{{population_total|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_blank1|}}}{{{population_blank2|}}}{{{population_est|}}}
       |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{#if:{{{population_as_of|}}}|{{nbsp}}({{{population_as_of}}})}}{{{population_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
      }}
    }}
  }}

| rowclass88 = mergedrow
| label88 = &lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}|{{#if:{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}|{{{settlement_type|{{{type}}}}}}|നഗരം}}|ആകെ}}}}&lt;/div&gt;
|  data88 = {{#if:{{{population|}}}
  |
  |{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;
     |
     |{{#if:{{{population_total|}}}
       | {{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}}}}}
      }}
    }}
  }}

| rowclass89 = mergedrow
| label89 = &lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;ഏകദേശം&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;({{{pop_est_as_of}}}){{{pop_est_footnotes|}}}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|  data89 = {{#if:{{{population_est|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_est}}}|,|}}}}}} }}

&lt;!-- ***ജനസംഖ്യാ റാങ്ക്*** --&gt;
| rowclass90 = mergedrow
| label90 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;റാങ്ക്
|  data90 = {{{population_rank|}}}

| rowclass91 = mergedrow
| label91 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;ജനസാന്ദ്രത
|  data91 = {{#if:{{{population_density_km2|}}}{{{population_density_sq_mi|}}}{{{population_total|}}}
   |{{infobox_settlement/densdisp
      |/km2 ={{{population_density_km2|}}}
      |/sqmi={{{population_density_sq_mi|}}}
      |pop  ={{{population_total|}}}
      |dunam={{{area_total_dunam|}}}
      |ha   ={{{area_total_ha|}}}
      |km2  ={{{area_total_km2|}}}
      |acre ={{{area_total_acre|}}}
      |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}}
      |pref ={{{unit_pref}}}
      |name ={{{subdivision_name}}}
    }}}}

&lt;!-- ***ജനസാന്ദ്രതാ റാങ്ക്*** --&gt;
| rowclass92 = mergedrow
| label92 = &amp;nbsp;&amp;nbsp;•സാന്ദ്രതാ&amp;nbsp;റാങ്ക്
|  data92 = {{{population_density_rank|}}}

| rowclass93 = mergedrow
| label93 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[Urban area|നഗരപ്രദേശം]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{population_urban_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data93 = {{#if:{{{population_urban|}}}| {{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_urban}}}|,|}}}}}} }}

| rowclass94 = mergedrow
| label94 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;നഗരജനസാന്ദ്രത
|  data94 = {{#if:{{{population_density_urban_km2|}}}{{{population_density_urban_sq_mi|}}}{{{population_urban|}}}
   |{{infobox_settlement/densdisp
      |/km2 ={{{population_density_urban_km2|}}}
      |/sqmi={{{population_density_urban_sq_mi|}}}
      |pop  ={{{population_urban|}}}
      |ha   ={{{area_urban_ha|}}}
      |km2  ={{{area_urban_km2|}}}
      |acre ={{{area_urban_acre|}}}
      |sqmi ={{{area_urban_sq_mi|}}}
      |dunam={{{area_urban_dunam|}}}
      |pref ={{{unit_pref}}}
      |name ={{{subdivision_name}}}
    }}}}

| rowclass95 = mergedrow
| label95 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[Rural area|ഗ്രാമപ്രദേശം]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{population_rural_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data95 = {{#if:{{{population_rural|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_rural}}}|,|}}}}}}}}

| rowclass96 = mergedrow
| label96 = &amp;nbsp;•ഗ്രാമജനസാന്ദ്രത
|  data96 = {{#if:{{{population_density_rural_km2|}}}{{{population_density_rural_sq_mi|}}}{{{population_rural|}}}
   |{{infobox_settlement/densdisp
      |/km2 ={{{population_density_rural_km2|}}}
      |/sqmi={{{population_density_rural_sq_mi|}}}
      |pop  ={{{population_rural|}}}
      |ha   ={{{area_rural_ha|}}}
      |km2  ={{{area_rural_km2|}}}
      |acre ={{{area_rural_acre|}}}
      |sqmi ={{{area_rural_sq_mi|}}}
      |dunam={{{area_rural_dunam|}}}
      |pref ={{{unit_pref}}}
      |name ={{{subdivision_name}}}
    }}}}

| rowclass97 = mergedrow
| label97 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[Metropolitan area|മെട്രോപ്രദേശം]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{population_metro_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data97 = {{#if:{{{population_metro|}}}| {{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_metro}}}|,|}}}}}} }}

| rowclass98 = mergedrow
| label98 = &amp;nbsp;•മെട്രോജനസാന്ദ്രത
|  data98 =  {{#if:{{{population_density_metro_km2|}}}{{{population_density_metro_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}}
   |{{infobox_settlement/densdisp
      |/km2 ={{{population_density_metro_km2|}}}
      |/sqmi={{{population_density_metro_sq_mi|}}}
      |pop  ={{{population_metro|}}}
      |ha   ={{{area_metro_ha|}}}
      |km2  ={{{area_metro_km2|}}}
      |acre ={{{area_metro_acre|}}}
      |sqmi ={{{area_metro_sq_mi|}}}
      |dunam={{{area_metro_dunam|}}}
      |pref ={{{unit_pref}}}
      |name ={{{subdivision_name}}}
    }}}}

| rowclass99 = mergedrow
| label99 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{population_blank1_title|}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{population_blank1_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data99 = {{#if:{{{population_blank1|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_blank1}}}|,|}}}}}}}}

| rowclass100 = mergedrow
| label100 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{#if:{{{population_blank1_title|}}}|{{{population_blank1_title}}} density|Density}}
|  data100 =  {{#if:{{{population_density_blank1_km2|}}}{{{population_density_blank1_sq_mi|}}}{{{population_blank1|}}}
   |{{infobox_settlement/densdisp
      |/km2 ={{{population_density_blank1_km2|}}}
      |/sqmi={{{population_density_blank1_sq_mi|}}}
      |pop  ={{{population_blank1|}}}
      |ha   ={{{area_blank1_ha|}}}
      |km2  ={{{area_blank1_km2|}}}
      |acre ={{{area_blank1_acre|}}}
      |sqmi ={{{area_blank1_sq_mi|}}}
      |dunam={{{area_blank1_dunam|}}}
      |pref ={{{unit_pref}}}
      |name ={{{subdivision_name}}}
    }}}}

| rowclass101 = mergedrow
| label101 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{population_blank2_title|}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{population_blank2_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
|  data101 = {{#if:{{{population_blank2|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_blank2}}}|,|}}}}}}}}

| rowclass102 = mergedrow
| label102 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{#if:{{{population_blank2_title|}}}|{{{population_blank2_title}}} density|Density}}
|  data102 = {{#if:{{{population_density_blank2_km2|}}}{{{population_density_blank2_sq_mi|}}}{{{population_blank2|}}}
   |{{infobox_settlement/densdisp
      |/km2 ={{{population_density_blank2_km2|}}}
      |/sqmi={{{population_density_blank2_sq_mi|}}}
      |pop  ={{{population_blank2|}}}
      |ha   ={{{area_blank2_ha|}}}
      |km2  ={{{area_blank2_km2|}}}
      |acre ={{{area_blank2_acre|}}}
      |sqmi ={{{area_blank2_sq_mi|}}}
      |dunam={{{area_blank2_dunam|}}}
      |pref ={{{unit_pref}}}
      |name ={{{subdivision_name}}}
    }}}}

| rowclass103 = mergedrow
| label103 = &amp;nbsp;
|  data103 = {{{population_note|}}}

| rowclass104 = mergedtoprow
| label104 = {{Pluralize from text|{{if empty|{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonyms|}}}{{force plural}}}}|&lt;!--
                --&gt;link=Demonym|singular=Demonym|likely=Demonym(s)|plural=Demonyms}}
|  data104 = {{if empty|{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonyms|}}}}}{{Main other|{{Pluralize from text|{{{population_demonym|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]}}}}

&lt;!-- ***Demographics 1*** --&gt;
| rowclass105 = mergedtoprow
| header105 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{{demographics_type1}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{demographics1_footnotes|}}}&lt;/div&gt;}}
| rowclass106 = mergedrow
| label106 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title1}}}
|  data106 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|{{{demographics1_info1|}}}}}}}
| rowclass107 = mergedrow
| label107 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title2}}}
|  data107 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title2|}}}|{{{demographics1_info2|}}}}}}}
| rowclass108 = mergedrow
| label108 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title3}}}
|  data108 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title3|}}}|{{{demographics1_info3|}}}}}}}
| rowclass109 = mergedrow
| label109 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title4}}}
|  data109 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title4|}}}|{{{demographics1_info4|}}}}}}}
| rowclass110 = mergedrow
| label110 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title5}}}
|  data110 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title5|}}}|{{{demographics1_info5|}}}}}}}
| rowclass111 = mergedrow
| label111 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title6}}}
|  data111 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title6|}}}|{{{demographics1_info6|}}}}}}}
| rowclass112 = mergedrow
| label112 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title7}}}
|  data112 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title7|}}}|{{{demographics1_info7|}}}}}}}
| rowclass113 = mergedrow
| label113 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title8}}}
|  data113 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title8|}}}|{{{demographics1_info8|}}}}}}}
| rowclass114 = mergedrow
| label114 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title9}}}
|  data114 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title9|}}}|{{{demographics1_info9|}}}}}}}
| rowclass115 = mergedrow
| label115 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics1_title10}}}
|  data115 = {{#if:{{{demographics_type1|}}}
 |{{#if:{{{demographics1_title10|}}}|{{{demographics1_info10|}}}}}}}

&lt;!-- ***Demographics 2*** --&gt;
| rowclass116 = mergedtoprow
| header116 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{{demographics_type2}}}&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{demographics2_footnotes|}}}&lt;/div&gt;}}
| rowclass117 = mergedrow
| label117 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title1}}}
|  data117 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title1|}}}|{{{demographics2_info1|}}}}}}}
| rowclass118 = mergedrow
| label118 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title2}}}
|  data118 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title2|}}}|{{{demographics2_info2|}}}}}}}
| rowclass119 = mergedrow
| label119 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title3}}}
|  data119 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title3|}}}|{{{demographics2_info3|}}}}}}}
| rowclass120 = mergedrow
| label120 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title4}}}
|  data120 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title4|}}}|{{{demographics2_info4|}}}}}}}
| rowclass121 = mergedrow
| label121 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title5}}}
|  data121 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title5|}}}|{{{demographics2_info5|}}}}}}}
| rowclass122 = mergedrow
| label122 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title6}}}
|  data122 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title6|}}}|{{{demographics2_info6|}}}}}}}
| rowclass123 = mergedrow
| label123 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title7}}}
|  data123 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title7|}}}|{{{demographics2_info7|}}}}}}}
| rowclass124 = mergedrow
| label124 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title8}}}
|  data124 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title8|}}}|{{{demographics2_info8|}}}}}}}
| rowclass125 = mergedrow
| label125 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title9}}}
|  data125 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title9|}}}|{{{demographics2_info9|}}}}}}}
| rowclass126 = mergedrow
| label126 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{demographics2_title10}}}
|  data126 = {{#if:{{{demographics_type2|}}}
 |{{#if:{{{demographics2_title10|}}}|{{{demographics2_info10|}}}}}}}


&lt;!-- ***സമയമേഖലകൾ*** --&gt;
| rowclass127 = mergedtoprow
| header127 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|സമയമേഖല]]കൾ|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|സമയമേഖല]]}}|}}

| rowclass128 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  label128 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{{timezone1_location}}}|{{#if:{{{timezone2_location|}}}|{{{timezone2_location}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|സമയമേഖല]]കൾ|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|സമയമേഖല]]}}}}}}
|  data128 = {{#if:{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}} }}}
 |[[UTC{{{utc_offset1|{{{utc_offset}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}|({{{timezone1|{{{timezone}}}}}})}}
 |{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}
 }} 
| rowclass129 = mergedrow
| label129 = &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])&lt;/span&gt;
|  data129 = {{#if:{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}}
     |[[UTC{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}|({{{timezone1_DST|{{{timezone_DST}}}}}})}}
     |{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}
    }}

| rowclass130 = mergedrow
| label130 = {{#if:{{{timezone2_location|}}}| {{{timezone2_location|}}}|&lt;nowiki /&gt;}}
|  data130 = {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}}}}}
 |{{#if:{{{utc_offset2|{{{utc_offset2|}}} }}}
   |[[UTC{{{utc_offset2|{{{utc_offset2}}}}}}]] {{#if:{{{timezone2|}}}|({{{timezone2}}})}}
   |{{{timezone2|}}}
   }}
 }}
| rowclass131 = mergedrow
| label131 = &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])&lt;/span&gt;
|  data131 = {{#if:{{{utc_offset2_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset2_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone2_DST|}}}|({{{timezone2_DST|}}})}}
     |{{{timezone2_DST|}}}
    }}

| rowclass132 = mergedrow
| label132 = {{#if:{{{timezone3_location|}}}| {{{timezone3_location|}}}|&lt;nowiki /&gt;}}
|  data132 = {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}}}}}
 |{{#if:{{{utc_offset3|{{{utc_offset3|}}} }}}
   |[[UTC{{{utc_offset3|{{{utc_offset3}}}}}}]] {{#if:{{{timezone3|}}}|({{{timezone3}}})}}
   |{{{timezone3|}}}
   }}
 }}
| rowclass133 = mergedrow
| label133 = &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])&lt;/span&gt;
|  data133 = {{#if:{{{utc_offset3_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset3_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone3_DST|}}}|({{{timezone3_DST|}}})}}
     |{{{timezone3_DST|}}}
    }}

| rowclass134 = mergedrow
| label134 = {{#if:{{{timezone4_location|}}}| {{{timezone4_location|}}}|&lt;nowiki /&gt;}}
|  data134 = {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}}}}}
 |{{#if:{{{utc_offset4|{{{utc_offset4|}}} }}}
   |[[UTC{{{utc_offset4|{{{utc_offset4}}}}}}]] {{#if:{{{timezone4|}}}|({{{timezone4}}})}}
   |{{{timezone4|}}}
   }}
 }}
| rowclass135 = mergedrow
| label135 = &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])&lt;/span&gt;
|  data135 = {{#if:{{{utc_offset4_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset4_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone4_DST|}}}|({{{timezone4_DST|}}})}}
     |{{{timezone4_DST|}}}
    }}

| rowclass136 = mergedrow
| label136 = {{#if:{{{timezone5_location|}}}| {{{timezone5_location|}}}|&lt;nowiki /&gt;}}
|  data136 = {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}}}}}
 |{{#if:{{{utc_offset5|{{{utc_offset5|}}} }}}
   |[[UTC{{{utc_offset5|{{{utc_offset5}}}}}}]] {{#if:{{{timezone5|}}}|({{{timezone5}}})}}
   |{{{timezone5|}}}
   }}
 }}
| rowclass137 = mergedrow
| label137 = &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])&lt;/span&gt;
|  data137 = {{#if:{{{utc_offset5_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset5_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone5_DST|}}}|({{{timezone5_DST|}}})}}
     |{{{timezone5_DST|}}}
    }}

&lt;!-- ***പോസ്റ്റൽകോഡ്(കൾ)*** --&gt;
| rowclass138 = mergedtoprow
| label138 = {{{postal_code_type}}}
| class138 = adr
|  data138 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;{{{postal_code}}}&lt;/div&gt;}}}}

| rowclass139 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}|mergedbottomrow|mergedtoprow}}
| label139 = {{{postal2_code_type}}}
| class139 = adr
|  data139 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;{{{postal2_code}}}&lt;/div&gt;}} }} }}

&lt;!-- ***ഏരിയ കോഡ്(കൾ)*** --&gt;
| rowclass140 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label140 = {{if empty|{{{area_code_type|}}}|{{Pluralize from text|any_comma=1|parse_links=1|{{if empty|{{{area_code|}}}|{{{area_codes|}}}{{force plural}}}}|&lt;!--
                                             --&gt;link=Telephone numbering plan|singular=ഏരിയ കോഡ്|likely=ഏരിയകോഡ്(കൾ)|plural=ഏരിയകോഡുകൾ}}}}
|  data140 = {{if empty|{{{area_code|}}}|{{{area_codes|}}}}}{{#if:{{{area_code_type|}}}||{{Main other|{{Pluralize from text|any_comma=1|parse_links=1|{{{area_code|}}}|||[[Category:Pages using infobox settlement with possible area code list]]}}}}}}

&lt;!-- ജിയോകോഡ്--&gt;
| rowclass141 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label141 = [[Geocode|ജിയോകോഡ്]]
| class141 = nickname
|  data141 = {{{geocode|}}}

&lt;!-- ഐ.എസ്.ഓ. കോഡ്--&gt;
| rowclass142 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label142 = [[ISO 3166|ISO 3166 കോഡ്]]
| class142 = nickname
|  data142 = {{{iso_code|}}}

&lt;!-- Vehicle registration plate--&gt;
| rowclass143 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label143 = {{#if:{{{registration_plate_type|}}}|{{{registration_plate_type}}}|[[Vehicle registration plate|വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ]]}}
|  data143 = {{{registration_plate|}}}

&lt;!-- Other codes --&gt;
| rowclass144 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|{{{registration_plate|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label144 = {{{code1_name|}}}
| class144 = nickname
|  data144 = {{#if:{{{code1_name|}}}|{{{code1_info|}}}}}

| rowclass145 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|{{{registration_plate|}}}|{{{code1_name|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label145 = {{{code2_name|}}}
| class145 = nickname
|  data145 = {{#if:{{{code2_name|}}}|{{{code2_info|}}}}}

&lt;!-- ***Blank Fields (two sections)*** --&gt;
| rowclass146 = mergedtoprow
| label146 = {{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}}
|  data146 = {{#if:{{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}}|{{{blank_info_sec1|{{{blank_info|}}}}}}}}

| rowclass147 = mergedrow
| label147 = {{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}}
|  data147 = {{#if:{{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}}|{{{blank1_info_sec1|{{{blank1_info|}}}}}}}}

| rowclass148 = mergedrow
| label148 = {{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}}
|  data148 = {{#if:{{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}}|{{{blank2_info_sec1|{{{blank2_info|}}}}}}}}

| rowclass149 = mergedrow
| label149 = {{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}}
|  data149 = {{#if:{{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}}|{{{blank3_info_sec1|{{{blank3_info|}}}}}}}}

| rowclass150 = mergedrow
| label150 = {{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}}
|  data150 = {{#if:{{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}}|{{{blank4_info_sec1|{{{blank4_info|}}}}}}}}

| rowclass151 = mergedrow
| label151 = {{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}}
|  data151 = {{#if:{{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}}|{{{blank5_info_sec1|{{{blank5_info|}}}}}}}}

| rowclass152 = mergedrow
| label152 = {{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}}
|  data152 = {{#if:{{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}}|{{{blank6_info_sec1|{{{blank6_info|}}}}}}}}

| rowclass153 = mergedrow
| label153 = {{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}}
|  data153 = {{#if:{{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}}|{{{blank7_info_sec1|{{{blank7_info|}}}}}}}}

| rowclass154 = mergedtoprow
| label154 = {{{blank_name_sec2}}}
|  data154 = {{#if:{{{blank_name_sec2|}}}|{{{blank_info_sec2|}}}}}

| rowclass155 = mergedrow
| label155 = {{{blank1_name_sec2}}}
|  data155 = {{#if:{{{blank1_name_sec2|}}}|{{{blank1_info_sec2|}}}}}

| rowclass156 = mergedrow
| label156 = {{{blank2_name_sec2}}}
|  data156 = {{#if:{{{blank2_name_sec2|}}}|{{{blank2_info_sec2|}}}}}

| rowclass157 = mergedrow
| label157 = {{{blank3_name_sec2}}}
|  data157 = {{#if:{{{blank3_name_sec2|}}}|{{{blank3_info_sec2|}}}}}

| rowclass158 = mergedrow
| label158 = {{{blank4_name_sec2}}}
|  data158 = {{#if:{{{blank4_name_sec2|}}}|{{{blank4_info_sec2|}}}}}

| rowclass159 = mergedrow
| label159 = {{{blank5_name_sec2}}}
|  data159 = {{#if:{{{blank5_name_sec2|}}}|{{{blank5_info_sec2|}}}}}

| rowclass160 = mergedrow
| label160 = {{{blank6_name_sec2}}}
|  data160 = {{#if:{{{blank6_name_sec2|}}}|{{{blank6_info_sec2|}}}}}

| rowclass161 = mergedrow
| label161 = {{{blank7_name_sec2}}}
|  data161 = {{#if:{{{blank7_name_sec2|}}}|{{{blank7_info_sec2|}}}}}

&lt;!-- ***വെബ്സൈറ്റ്*** --&gt;
| rowclass162 = mergedtoprow
| label162 = വെബ്സൈറ്റ്
|  data162 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| class163 = maptable
| data163 = {{#if:{{{module|}}}|{{{module}}}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}
}}&lt;!-- Check for unknowns
--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox settlement with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox settlement]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y
| alt | anthem | anthem_link | area_blank1_acre | area_blank1_dunam | area_blank1_ha | area_blank1_km2 | area_blank1_sq_mi | area_blank1_title | area_blank2_acre | area_blank2_dunam | area_blank2_ha | area_blank2_km2 | area_blank2_sq_mi | area_blank2_title | area_code | area_code_type | area_codes | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_metro_acre | area_metro_dunam | area_metro_footnotes | area_metro_ha | area_metro_km2 | area_metro_sq_mi | area_note | area_rank | area_rural_acre | area_rural_dunam | area_rural_footnotes | area_rural_ha | area_rural_km2 | area_rural_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_urban_acre | area_urban_dunam | area_urban_footnotes | area_urban_ha | area_urban_km2 | area_urban_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | blank_emblem_alt | blank_emblem_link | blank_emblem_size | blank_emblem_type | blank_info | blank_info_sec1 | blank_info_sec2 | blank_name | blank_name_sec1 | blank_name_sec2 | blank1_info | blank1_info_sec1 | blank1_info_sec2 | blank1_name | blank1_name_sec1 | blank1_name_sec2 | blank2_info | blank2_info_sec1 | blank2_info_sec2 | blank2_name | blank2_name_sec1 | blank2_name_sec2 | blank3_info | blank3_info_sec1 | blank3_info_sec2 | blank3_name | blank3_name_sec1 | blank3_name_sec2 | blank4_info | blank4_info_sec1 | blank4_info_sec2 | blank4_name | blank4_name_sec1 | blank4_name_sec2 | blank5_info | blank5_info_sec1 | blank5_info_sec2 | blank5_name | blank5_name_sec1 | blank5_name_sec2 | blank6_info | blank6_info_sec1 | blank6_info_sec2 | blank6_name | blank6_name_sec1 | blank6_name_sec2 | blank7_info | blank7_info_sec1 | blank7_info_sec2 | blank7_name | blank7_name_sec1 | blank7_name_sec2 | caption | code1_info | code1_name | code2_info | code2_name | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | demographics_type1 | demographics_type2 | demographics1_footnotes | demographics1_info1 | demographics1_info10 | demographics1_info2 | demographics1_info3 | demographics1_info4 | demographics1_info5 | demographics1_info6 | demographics1_info7 | demographics1_info8 | demographics1_info9 | demographics1_title1 | demographics1_title10 | demographics1_title2 | demographics1_title3 | demographics1_title4 | demographics1_title5 | demographics1_title6 | demographics1_title7 | demographics1_title8 | demographics1_title9 | demographics2_footnotes | demographics2_info1 | demographics2_info10 | demographics2_info2 | demographics2_info3 | demographics2_info4 | demographics2_info5 | demographics2_info6 | demographics2_info7 | demographics2_info8 | demographics2_info9 | demographics2_title1 | demographics2_title10 | demographics2_title2 | demographics2_title3 | demographics2_title4 | demographics2_title5 | demographics2_title6 | demographics2_title7 | demographics2_title8 | demographics2_title9 | dimensions_footnotes | dunam_link | elevation_footnotes | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_max_point | elevation_max_rank | elevation_min_footnotes | elevation_min_ft | elevation_min_m | elevation_min_point | elevation_min_rank | elevation_point | embed | established_date | established_date1 | established_date2 | established_date3 | established_date4 | established_date5 | established_date6 | established_date7 | established_title | established_title1 | established_title2 | established_title3 | established_title4 | established_title5 | established_title6 | established_title7 | etymology | extinct_date | extinct_title | flag_alt | flag_border | flag_link | flag_size | footnotes | founder | geocode | governing_body | government_footnotes | government_type | government_blank1_title | government_blank1 | government_blank2_title | government_blank2 | government_blank2_title | government_blank3 | government_blank3_title | government_blank3 | government_blank4_title | government_blank4 | government_blank5_title | government_blank5 | government_blank6_title | government_blank6 | grid_name | grid_position | image_alt | image_blank_emblem | image_caption | image_flag | image_map | image_map1 | image_seal | image_shield | image_size | image_skyline | imagesize | iso_code | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_party | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | length_km | length_mi | map_alt | map_alt1 | map_caption | map_caption1 | mapsize | mapsize1 | module | motto | motto_link | mottoes | name | named_for | native_name | native_name_lang | nickname | nickname_link | nicknames | official_name | other_name | p1 | p10 | p11 | p12 | p13 | p14 | p15 | p16 | p17 | p18 | p19 | p2 | p20 | p21 | p22 | p23 | p24 | p25 | p26 | p27 | p28 | p29 | p3 | p30 | p31 | p32 | p33 | p34 | p35 | p36 | p37 | p38 | p39 | p4 | p40 | p41 | p42 | p43 | p44 | p45 | p46 | p47 | p48 | p49 | p5 | p50 | p6 | p7 | p8 | p9 | parts | parts_style | parts_type | pop_est_as_of | pop_est_footnotes | population | population_as_of | population_blank1 | population_blank1_footnotes | population_blank1_title | population_blank2 | population_blank2_footnotes | population_blank2_title | population_demonym | population_demonyms | population_density_blank1_km2 | population_density_blank1_sq_mi | population_density_blank2_km2 | population_density_blank2_sq_mi | population_density_km2 | population_density_metro_km2 | population_density_metro_sq_mi | population_density_rank | population_density_rural_km2 | population_density_rural_sq_mi | population_density_sq_mi | population_density_urban_km2 | population_density_urban_sq_mi | population_est | population_footnotes | population_metro | population_metro_footnotes | population_note | population_rank | population_rural | population_rural_footnotes | population_total | population_urban | population_urban_footnotes | postal_code | postal_code_type | postal2_code | postal2_code_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_map_caption_notsmall | pushpin_map_narrow | pushpin_mapsize | pushpin_outside | pushpin_overlay | pushpin_relief | registration_plate | registration_plate_type | seal_alt | seal_link | seal_size | seal_type | seat | seat_type | seat1 | seat1_type | seat2 | seat2_type | settlement_type | shield_alt | shield_link | shield_size | short_description &lt;!--used by Module:Settlement short description--&gt;| subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | subdivision_name4 | subdivision_name5 | subdivision_name6 | subdivision_type | subdivision_type1 | subdivision_type2 | subdivision_type3 | subdivision_type4 | subdivision_type5 | subdivision_type6 | timezone | timezone_DST | timezone_link | timezone1 | timezone1_DST | timezone1_location | timezone2 | timezone2_DST | timezone2_location | timezone3 | timezone3_DST | timezone3_location | timezone4 | timezone4_DST | timezone4_location | timezone5 | timezone5_DST | timezone5_location | total_type | translit_lang1 | translit_lang1_info | translit_lang1_info1 | translit_lang1_info2 | translit_lang1_info3 | translit_lang1_info4 | translit_lang1_info5 | translit_lang1_info6 | translit_lang1_type | translit_lang1_type1 | translit_lang1_type2 | translit_lang1_type3 | translit_lang1_type4 | translit_lang1_type5 | translit_lang1_type6 | translit_lang2 | translit_lang2_info | translit_lang2_info1 | translit_lang2_info2 | translit_lang2_info3 | translit_lang2_info4 | translit_lang2_info5 | translit_lang2_info6 | translit_lang2_type | translit_lang2_type1 | translit_lang2_type2 | translit_lang2_type3 | translit_lang2_type4 | translit_lang2_type5 | translit_lang2_type6 | type | unit_pref | utc_offset | utc_offset_DST | utc_offset1 | utc_offset1_DST | utc_offset2 | utc_offset2_DST | utc_offset3 | utc_offset3_DST | utc_offset4 | utc_offset4_DST | utc_offset5 | utc_offset5_DST | website | width_km | width_mi | mapframe | mapframe-area_km2 | mapframe-area_mi2 | mapframe-caption | mapframe-coord | mapframe-coordinates | mapframe-custom | mapframe-frame-coord | mapframe-frame-coordinates | mapframe-frame-height | mapframe-frame-width | mapframe-geomask | mapframe-geomask-fill | mapframe-geomask-fill-opacity | mapframe-geomask-stroke-color | mapframe-geomask-stroke-colour | mapframe-geomask-stroke-width | mapframe-height | mapframe-id | mapframe-length_km | mapframe-length_mi | mapframe-marker | mapframe-marker-color | mapframe-marker-colour | mapframe-point | mapframe-shape | mapframe-shape-fill | mapframe-shape-fill-opacity | mapframe-stroke-color | mapframe-stroke-colour | mapframe-stroke-width | mapframe-switcher | mapframe-width | mapframe-wikidata | mapframe-zoom 
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Check for clobbered parameters|check
| template = Infobox settlement
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox settlement with conflicting parameters}}
| population; population_total
| image_size; imagesize
| image_alt; alt
| image_caption; caption
}}&lt;!-- Wikidata
--&gt;{{#if:{{{coordinates_wikidata|}}}{{{wikidata|}}}
 |[[Category:Pages using infobox settlement with the wikidata parameter]]
}}{{main other|&lt;!-- Missing country
--&gt;{{#if:{{{subdivision_name|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with missing country]]}}&lt;!-- No map
--&gt;{{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with no map]]}}&lt;!-- Image_map1 without image_map
--&gt;{{#if:{{{image_map1|}}}|{{#if:{{{image_map|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with image_map1 but not image_map]]}}}}&lt;!-- No coordinates
--&gt;{{#if:{{{coordinates|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with no coordinates]]}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{type|}}}|{{#ifeq:{{{settlement_type|a}}}|{{{settlement_type|b}}}|[[Category:Pages using infobox settlement with ignored type]]|}}|}}&lt;!-- Ignored type parameter
--&gt;{{#if:{{{embed|}}}|[[Category:Pages using infobox settlement with embed]]}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>odb8k8pfy0qq9tlrphn6m3kccx7ldrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77051</id>
    <revision>
      <id>4618986</id>
      <parentid>4592796</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21948" sha1="isx8eyct33afoflzbntt03j9fde5yfm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Salt Satyagraha}}
[[പ്രമാണം:Marche sel.jpg|thumb|right|250px|ദണ്ഡി യാത്രയിൽ [[മഹാത്മാഗാന്ധി|ഗാന്ധി]]]]
ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ [[ഉപ്പ്|ഉപ്പിന്]] നികുതി ചുമത്തിയതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് 1930 മാർച്ച് 12 ന് [[മഹാത്മാഗാന്ധി|മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച അഹിംസ [[സത്യാഗ്രഹം|സത്യാഗ്രഹമാണ്‌]] '''ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=osm1&gt;{{cite book|title=ഓൺ ദ സാൾട്ട് hjnnjkkമാർച്ച്|url=http://books.google.com.sa/books?id=5BtuAAAAMAAJ&amp;q=Salt+March&amp;dq=Salt+March&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=qTnNUfLGEo2S7AarkICwBA&amp;[[രണ്ടാം വട്ടമേശ സമ്മേളനം|safe]]=on&amp;redir_esc=y|last=തോമസ്|first=വെബർ|publisher=ഹാർപ്പർ കോളിൻസ്|isbn=978-8172232634|year=1997}}&lt;/ref&gt; [[മോഹൻദാസ് കരംചന്ദ് ഗാന്ധി|മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ദണ്ഡിയിലേക്ക് നടത്തിയ യാത്രയോടെയാണ്‌ ഇതാരംഭിച്ചത്. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ''[[പൂർണ്ണ സ്വരാജ്]]'' പ്രഖ്യാപിച്ചതിനു ശേഷം നടന്ന ആദ്യ പ്രഖ്യാപിത സമരമായിരുന്നു ഇത്. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]], [[സബർമതി ആശ്രമം|സബർമതിയിലെ ഗാന്ധിയുടെ ആശ്രമം]] മുതൽ ദണ്ഡി വരെ നികുതി നൽകാതെ ഉപ്പു ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനായി ദണ്ഡി യാത്ര നടന്നു. ഉപ്പിനു മേലുള്ള നികുതി നിയമം ഗാന്ധിയും കൂട്ടരും ലംഘിച്ചതിനെ തുടർന്ന് നിയമ ലംഘനത്തിന്റെ പേരിൽ ലക്ഷക്കണക്കിനു ഇന്ത്യക്കാർക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് ഗവൺമെന്റ് കേസു ചുമത്തി&lt;ref&gt;ഡാൽട്ടൺ ഇൻട്രൊഡക്ഷൻ ടു ഗാന്ധിസ്, ഡിസ്ഒബീഡിയൻസ്, ഗാന്ധി &amp; ഡാൽട്ടൺ, 1996, പുറം . 72.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dalton1&gt;{{cite book|title=മഹാത്മാ ഗാന്ധി, നോൺ വയലന്റ് പവർ ഇൻ ആക്ഷൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=aJFQWQt79kQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Nonviolent+Power+in+Action&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=fkDNUfbnOquf7AbWyYH4Cg&amp;safe=on&amp;redir_esc=y|last=ഡെന്നിസ്|first=‍ഡാൽട്ടൺ|publisher=കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|isbn=978-0231159593|year=2012 (റീ പ്രിന്റ്)}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനെക്കുറിച്ച് ബ്രിട്ടന്റെ നിലപാടുകൾക്ക് ഏറെ മാറ്റം വരുത്താൻ സഹായിച്ചിരുന്നു ഈ ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം.&lt;ref name=&quot;Johnson, p. 37&quot;&gt;ജോൺസൺ, പുറം. 37.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ആക്കർമാൻ &amp; ഡുവാൾ, പുറം. 109.&lt;/ref&gt; ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ ജനപ്രീതി, ധാരാളം സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളെ [[ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം|ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരപ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക്]] ആകർഷിച്ചു.

ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹസമരം ആരംഭിച്ച് ഏറെ കഴിയുന്നതിനു മുമ്പ് തന്നെ ഗാന്ധിയെ [[ബ്രിട്ടൻ]] അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. എന്നാൽ ഇത് സമരം വ്യാപിപ്പിക്കാനേ ഉപകരിച്ചുള്ളു. ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹസമരം ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷക്കാലം നീണ്ടു നിന്നു. രണ്ടാം വട്ടമേശ സമ്മേളന ഉടമ്പടി പ്രകാരം ഗാന്ധിയെ ജയിലിൽ നിന്നും വിട്ടയക്കുന്നതു വരെ ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹ സമരം തുടർന്നു.&lt;ref&gt;ഡാൽട്ടൺ  പുറം. 92.&lt;/ref&gt; ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏതാണ്ട് 80,000 ഓളം ആളുകൾ ജയിലിലായി എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;ജോൺസൺ, പുറം. 234.&lt;/ref&gt;

[[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനെതിരേയുള്ള]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ ഗാന്ധിയുടെ പ്രധാന ആയുധമായിരുന്നു സത്യാഗ്രഹം. ഉപ്പിനും നികുതി ചുമത്തിയപ്പോൾ, ഗാന്ധിജിയാണ് ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം എന്ന പുതിയ സമരമാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തുന്നത്. 1930 കളിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] സമരത്തിന്റെ രീതിയെ ഉടച്ചുവാർക്കാൻ ഗാന്ധിയെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഗാന്ധി 1882 ലെ ബ്രിട്ടീഷ് സാൾട്ട് ആക്ടിനെ മുഖ്യ ലക്ഷ്യമാക്കി ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം എന്ന പുതിയ സമരം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref name=emory1&gt;{{cite news|title=ഗാന്ധിസ് സോൾട്ട് മാർച്ച് ടു ഡെൽഹി|url=http://postcolonialstudies.emory.edu/ghandis-salt-march-to-dandi/|publisher=ഇമോറി സർവ്വകലാശാല}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==പൂർണ്ണസ്വരാജ്==
1929 ലെ പുതുവത്സരതലേന്ന് നെഹ്രു ലാഹോറിലെ രവി നദിക്കരയിൽ ത്രിവർണ്ണപതാക ഉയർത്തി അവിടെ കൂടിയിരുന്നവരോട് അഭിസംബോധനചെയ്തു സംസാരിച്ചു&lt;ref name=hoist1&gt;{{cite news|title=കോൺഗ്രസ്സ് &amp; ഫ്രീഡം മൂവ്മെന്റ്|url=http://www.aicc.org.in/new/congress-the-freedom-movement.php|publisher=ഓൾ ഇന്ത്യ കോൺഗ്രസ്സ് കമ്മിറ്റി|access-date=2013-06-28|archive-date=2013-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601103106/http://www.aicc.org.in/new/congress-the-freedom-movement.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoist2&gt;{{cite book|title=ഫ്രീഡം ഫൈറ്റേഴ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|url=http://books.google.com.sa/books?id=FJu9Dkv_2zEC&amp;pg=PA128&amp;lpg=PA128&amp;dq=nehru+hoist+flag+on+banks+of+ravi&amp;source=bl&amp;ots=Ad-bFhlxpM&amp;sig=GtjDJ-30YnNNCanNRdqOiDXSxUI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=1UgjUbHmPION4ATx1YGAAg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=nehru%20hoist%20flag%20on%20banks%20of%20ravi&amp;f=false|last=ലിയോൺ|first=അഗർവാൾ|publisher=ഇഷ ബുക്സ്|isbn=81-8205-470-2|page=128}}&lt;/ref&gt;. അവിടെ കൂടിയിരുന്നവരെല്ലാം തന്നെ നെഹ്രുവിന്റെ ആവശ്യത്തോട് പൂർണ്ണ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ജനുവരി 26 റിപ്പബ്ലിക്ക് ദിനമായി ആഘോഷിക്കാൻ കോൺഗ്രസ്സ് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. കൂടാതെ അന്നേ ദിവസം പൊതു ഇടങ്ങളിലും മറ്റും ത്രിവർണ്ണപതാക ഉയർത്താനും ജനങ്ങളോട് കോൺഗ്രസ്സ് നേതൃത്വം ആവശ്യപ്പെട്ടു. 

1895 ലെ ഉപ്പ് നിയമം രാജ്യത്തിന്റെ ഉപ്പ് വ്യവസായത്തിന്റെ കുത്തക ബ്രിട്ടന് ചാർത്തിക്കൊടുത്തു.  ഇതിനെതിരേ സമരം ചെയ്യാനായിരുന്നു ഗാന്ധി തീരുമാനിച്ചത്. തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കെങ്കിലും ഉപ്പ് സൗജന്യമായി ലഭ്യമായിരുന്നുവെങ്കിലും, അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ഉപ്പ് നിയമത്തെ ലംഘിക്കുന്നതാവുമായിരുന്നു, കുറഞ്ഞത് ആറുമാസം വരെ തടവ് ശിക്ഷയും ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=bsa1&gt;{{cite news|title=ദണ്ഡി എ വാർ ഓൺ സാൾട്ട് ടാക്സ്|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-03-13/india/27838260_1_salt-tax-dandi-march-salt-act|publisher=ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|date=13-മാർച്ച്-2005}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എല്ലാവരും ഉപ്പ് കോളനി സർക്കാരിൽ നിന്നും വിലകൊടുത്തു വാങ്ങണമായിരുന്നു.

==ഉപ്പ് സമരമാർഗ്ഗം==
ഉപ്പ് സത്യാഗ്രഹം  എന്ന രീതി ഗാന്ധിജി അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ തന്നെ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പ്രവർത്തക സമിതിയിലുള്ളവർ ഇതിന്റെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് സംശയാലുക്കളായിരുന്നു. ജവഹർലാൽ നെഹ്രു ഈ ആശയത്തെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ എതിർത്തു. സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ, ഉപ്പ് നികുതിവിഷയത്തേക്കാൾ നല്ലത് ഭൂനികുതി ബഹിഷ്കരണം ആയിരിക്കുമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=safp1&gt;{{cite news|title=ദ ഗ്രേറ്റ് ദണ്ഡി മാർച്ച് - എയ്റ്റി ഇയേർസ് ആഫ്ടർ|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article388858.ece|publisher=ദ ഹിന്ദു|last=ഗോപാൽകൃഷ്ണ|first=ഗാന്ധി|date=05-ഏപ്രിൽ-2010}}&lt;/ref&gt; ചിരിക്കാതിരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല എന്നാണ് ഈ തീരുമാനത്തെക്കുറിച്ച് സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ പത്രം പറഞ്ഞത്.&lt;ref name=safp1 /&gt; എന്നാൽ ഗാന്ധിജി മാത്രം ഈ തീരുമാനത്തിൽ ആത്മവിശ്വാസമുള്ളവനായിരുന്നു. സാധാരണക്കാരന്റെ പ്രശ്നത്തെ ഏറ്റെടുക്കുകവഴി, അവരേയും സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ പാതയിലേക്ക്  ആകർഷിക്കുവാൻ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഉപ്പിനാണ് അവർ നികുതി ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്, നാളെ അത് വായുവും ആകാശവുമായേക്കാം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇതായിരിക്കണം സമരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു എന്ന് ഗാന്ധിജി അസന്നിഗ്ദമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[സി. രാജഗോപാലാചാരി]] ഗാന്ധിജിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ അനുകൂലിച്ച വ്യക്തികളിലൊരാളായിരുന്നു.&lt;ref name=dalton11&gt;{{cite book|title=മഹാത്മാ ഗാന്ധി, നോൺ വയലന്റ് പവർ ഇൻ ആക്ഷൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=aJFQWQt79kQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Nonviolent+Power+in+Action&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=fkDNUfbnOquf7AbWyYH4Cg&amp;safe=on&amp;redir_esc=y|last=ഡെന്നിസ്|first=‍ഡാൽട്ടൺ|publisher=കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|isbn=978-0231159593|year=2012 (റീ പ്രിന്റ്)|page=96-98}}&lt;/ref&gt;

==സത്യാഗ്രഹം==
പൂർണ്ണസ്വരാജ് എന്ന ലക്ഷ്യവും, സത്യാഗ്രഹം എന്ന മാർഗ്ഗവും തമ്മിൽ അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ഗാന്ധിജി വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. 1920-22 കാലഘട്ടത്തിൽ ഗാന്ധിജി കൊണ്ടുവന്ന നിസ്സഹകരണസമരം  അദ്ദേഹത്തിന് ആത്മവിശ്വാസം നൽകിയിരുന്നു. [[ചൗരി ചൗരാ സംഭവം|ചൗരിചൗരാ സംഭവവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ സമരം പിൻവലിക്കേണ്ടി വന്നിരുന്നില്ലായെങ്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗം ഇതുതന്നെയായിരുന്നേനെ എന്നദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. 1928 ൽ നടന്ന [[ ബർദോളി സമരം|ബർദോളി സത്യാഗ്രഹം]] ഒരു പരിപൂർണ്ണ വിജയമായിരുന്നു.&lt;ref name=bardoli1&gt;{{cite news|title=സർദാർ പട്ടേൽ, ദ ഹീറോ ഓഫ് ബർദോളി|url=http://www.freeindia.org/biographies/freedomfighters/sardarpatel/page10.htm|publisher=ഫ്രീഇന്ത്യാ.ഓർഗ്}}&lt;/ref&gt;. അത് ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിനെ തന്നെ സ്തംഭനാവസ്ഥയിലെത്തിച്ചു. അവസാനം സത്യഗ്രഹികളുടെ ചില നിബന്ധനകൾക്ക് വഴങ്ങാൻ സർക്കാർ തയ്യാറാവുകയായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗം അഹിംസയും, സത്യാഗ്രഹവുമാണെന്ന തന്റെ വിശ്വാസം അടിയുറച്ചതാക്കിയത് ബർദോളി സമരമാണെന്ന് പിന്നീടി ഗാന്ധിജി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;&quot;കളക്ടഡ് വർക്ക്സ് ഓഫ് മഹാത്മാ ഗാന്ധി&quot;' 41: 208–209, ഡാൽട്ടൺ, പുറം. 94.&lt;/ref&gt;

==ദണ്ഡി യാത്ര==
1930 മാർച്ച് 12 ന് ഗാന്ധിജിയും 78 സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും, സബർമതി ആശ്രമത്തിൽ നിന്നും 390 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ദണ്ഡി എന്ന തീരപ്രദേശത്തേക്ക് കാൽനടയായി യാത്രയാരംഭിച്ചു. 21 കിലോമീറ്ററുകൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആദ്യദിവസത്തെ യാത്ര അവസാനിപ്പിക്കുകയും അവിടെ കൂടിയ നാലായിരത്തോളം വരുന്ന ജനങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി. യാത്ര കടന്നുപോകുന്ന ഇടങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം ധാരാളം സംഭാവനകൾ ലഭിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ നിരവധി സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും, ജാഥയിൽ ചേരാനായി എത്തി.&lt;ref name=dm1&gt;{{cite news|title=ദണ്ഡി യാത്ര|url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Gandhi/Dandi.html|publisher=കോളേജ് ഓഫ് ലെറ്റേഴ്സ് ആന്റ് സയൻസ്|accessdate=27-ജൂൺ-2013}}&lt;/ref&gt; [[സരോജിനി നായിഡു|സരോജിനി നായിഡുവിനെപ്പോലുള്ള]] നേതാക്കൾ ജാഥയിൽ ചേർന്നു. ചിലയിടങ്ങളിൽ ജാഥക്ക് കിലോമിറ്ററോളം നീളമുണ്ടായിരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ ജാഥയെകുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ ഇടതോരാതെ വന്നിരുന്നു. [[ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്]] എല്ലാ ദിവസവും ജാഥയെക്കുറിച്ചെഴുതി. കയ്യൂക്കിനെതിരേയുള്ള ഈ സമരത്തിൽ എനിക്ക് ലോകത്തിന്റെ അനുകമ്പ ആവശ്യമുണ്ടെന്ന് ഗാന്ധി യാത്രക്കിടെ പറയുകയുണ്ടായി. ഏപ്രിൽ 5 ന് ജാഥ ദണ്ഡി കടപ്പുറത്തെത്തിച്ചേർന്നു. ''ഇതുകൊണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറ ഞാൻ കുലുക്കും'' എന്ന്  ഒരു കൈനിറയെ ചെളി കലർന്ന മണ്ണ് കൈയ്യിലെടുത്തുകൊണ്ട് പിറ്റേദിവസം ഗാന്ധി പറയുകയുണ്ടായി.

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== വീഡിയോ ==
[[പ്രമാണം:Salt March.ogv|thumb|center| [[മോഹൻദാസ് കരംചന്ദ് ഗാന്ധി|ഗാന്ധിയും]] അനുയായികളും ചേർന്ന് ദണ്ഡിയാത്ര നടത്തുന്നതിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ]]

== പുറത്തു നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.harappa.com/wall/1930.html ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യം]
* [http://www.saltmarch.org.in/home.html ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091126023738/http://www.saltmarch.org.in/home.html |date=2009-11-26 }}
* [http://specials.rediff.com/news/2005/mar/15sld1.htm ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം - റീഡിഫ് ആർക്കൈവ്]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4342745.stm ഗാന്ധിയുടെ ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം ] ([[ബി.ബി.സി]])
* [http://pmindia.nic.in/speech/content.asp?id=93 പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പ്രസംഗം ] ദണ്ഡിയാത്രയുടെ 75 ആം വാർഷിക വേള.

{{Indian independence movement}}
{{മഹാത്മാഗാന്ധി}}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സമരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാത്മാ ഗാന്ധി]]
[[വർഗ്ഗം:ഉപ്പിന്റെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>isx8eyct33afoflzbntt03j9fde5yfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അബ്രഹാം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77060</id>
    <revision>
      <id>4618914</id>
      <parentid>4611889</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T20:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44373" sha1="62k7qdjqomycv5n9rxijo1mdcmvo2pj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Abraham}}
{{for|ഈ ലേഖനം ക്രിസ്തീയവീക്ഷണപ്രകാരമാണ്. ഇസ്ലാമികവീഷണത്തിന്|ഇബ്രാഹിം}}
{{Infobox Person
|name               = അബ്രഹാം(Abraham ,Ibraheem )
|image              = Rembrandt Harmensz. van Rijn 035.jpg
|caption            = [[Binding of Isaac|യിസഹാക്കിനെ ബലി കൊടുക്കുന്നത്]] മാലാഖ തടയുന്നു.&lt;br /&gt;''Abraham and Isaac'' [[റെംബ്രാൻഡ്]] വരച്ച ചിത്രം
|birth_date         = ദൈവശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥാപാത്രം - പാരമ്പര്യപ്രകാരം 2000 ബി.സി.ക്കും - 1500 ബി.സി.ക്കും ഇടയിൽ
|birth_place        = [[ഹാരാൻ]]
|placeofdeath       = 
| death_date        = ദൈവശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥാപാത്രം - പാരമ്പര്യപ്രകാരം 2000 ബി.സി.ക്കും - 1500 ബി.സി.ക്കും ഇടയിൽ
| death_place       = [[മക്‌പേലാ]],&lt;ref&gt;{{Bible verse||Genesis|25:9|121}}&lt;/ref&gt; [[കനാൻ]]
| occupation        = യഹൂദ, ക്രിസ്തു, ഇസ്ലാം മതപ്രകാരം പിതാമഹൻ.
| parents           = [[തേരഹ്]]
| children          = [[യിശ്മായേൽ]]&lt;br /&gt;[[യിസഹാക്ക്]]&lt;br /&gt;സിമ്രാൻ&lt;br /&gt;ജൊക്ഷാൻ&lt;br /&gt;മെദാൻ&lt;br /&gt;മിദ്യാൻ&lt;br /&gt;യിശ്ബാക്ക്&lt;br /&gt;ശൂവഹ്
}}
അബ്രഹാമിക മതങ്ങളായ യഹൂദമതം, ക്രൈസ്തവത, ഇസ്‌ലാം എന്നിവയിൽ പ്രവാചകനായി കരുതപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയാണ് '''അബ്രഹാം'''({{lang-he|אַבְרָהָם}} {{Audio|He-Avraham.ogg|listen}}). അബ്രഹാമിന്റെ ചരിത്രം ഉത്പത്തി പുസ്തകത്തിലും പുതിയനിയമത്തിലെ അപ്പോസ്തല പ്രവൃത്തികളിലും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

അബ്രാം എന്നായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല നാമം. യഹോവ ഇദ്ദേഹത്തെ ബഹുജാതികൾക്കു പിതാവ് ആക്കുകയും എല്ലാ പുരുഷൻമാരും പരിഛേദനം (circumcision) ഏൽക്കണമെന്ന് ഇദ്ദേഹംമൂലം അനുശാസിക്കുകയും ചെയ്തതോടൊപ്പം, അബ്രാം എന്ന പേരിനെ അബ്രഹാം എന്നാക്കി മാറ്റി. 'ശ്രേഷ്ഠത പ്രാപിച്ച പിതാവ്', 'ജനാവലികളുടെ പിതാവ്', 'വിശ്വാസികളുടെ പിതാവ്', 'ദൈവത്തിന്റെ സ്നേഹിതൻ' എന്നെല്ലാം അബ്രഹാമിനെ ബൈബിളിൽ വ്യവഹരിക്കുന്നുണ്ട്.
സ്വപുത്രനെ ബലി കഴിക്കാൻ അബ്രഹാം തയ്യാറാകുന്നു

കൽദായ പട്ടണത്തിൽ ഉർ എന്ന സ്ഥലത്തെ ശിൽപിയായ തേരഹിന്റെ പുത്രനായി അബ്രഹാം ജനിച്ചു. ഇദ്ദേഹത്തിനു നാബോർ, ഹാരാൻ എന്ന രണ്ടു സഹോദരൻമാരുണ്ടായിരുന്നു. ഹാരാന്റെ മരണത്തെ തുടർന്നു യഹോവയുടെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച്, ഭാര്യ സാറാ, സഹോദരപുത്രനായ ലോത്ത്, പിതാവ് എന്നിവരോടൊപ്പം അബ്രഹാം ഹാരാൻ പട്ടണത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെവച്ച് തേരഹ് മരണമടഞ്ഞു. ദൈവനിയോഗം അനുസരിച്ച് അബ്രഹാം എഴുപത്തഞ്ചാം വയസ്സിൽ ലോത്തിനോടൊപ്പം ശേഖേം, ബെഥേൽ എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് കനാനിൽ ചെന്നു താമസിച്ചു. അവിടെനിന്നു ഈജിപ്തിലേക്കുപോയി. സാറാ സുന്ദരിയായിരുന്നതിനാൽ ഈജിപ്തുകാർ ഭർത്താവായ തന്നെ വധിച്ചുകളയുമെന്ന് ഭയപ്പെട്ട് അവൾ തന്റെ സഹോദരിയാണെന്ന് അബ്രഹാം അവരെ ധരിപ്പിച്ചു. രാജാവ് അവളെ ഭാര്യയാക്കുകയും അബ്രഹാമിനെ യഥായോഗ്യം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ ഉണ്ടായ ദൈവശിക്ഷയെത്തുടർന്ന് സത്യം വെളിപ്പെടുകയും അബ്രഹാമിനും സാറായ്ക്കും ബഥേലിലേക്ക് പോകുവാൻ രാജാനുമതി ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെവച്ച് ലോത്തുമായി സ്വത്തു പങ്കിട്ടു. ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ യോർദാൻ ദേശം ലോത്തിനു നല്കിയിട്ട് അബ്രഹാം ഹെബ്രോണിലെ മമ്രേയിൽ താമസമാക്കി. തുടർന്ന് ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണത്തിൽനിന്നു ലോത്തിനെ ഇദ്ദേഹം രക്ഷിക്കുകയും ശലേം രാജാവായ മൽക്കീസഹദേക്കിന്റെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകൾക്കു പാത്രീഭൂതനാകുകയും ചെയ്തു.
{{Biblical longevity}}

അബ്രഹാമിന് 86 വയസ്സുവരെ സന്തതി ഉണ്ടായില്ല. എലയാസർ എന്ന അടിമയെ ഇദ്ദേഹം അനന്തരാവകാശിയാക്കി. എന്നാൽ സാറായുടെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകളോടെ ഹാഗാർ എന്ന ദാസിയിൽ അബ്രഹാമിന് യിശ്മായേൽ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു. സാറായുടെ വന്ധ്യതയെ പരിഹസിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഹാഗാറിനേയും ശിശുവിനേയും മരുഭൂമിയിലേക്ക് അബ്രഹാം അയച്ചു. യഹോവയുടെ വാഗ്ദാനപ്രകാരം 100-ാം വയസ്സിൽ അബ്രഹാമിന് സാറായിൽ യിസഹാക്ക് എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. എന്നാൽ ഏകജാതനായ യിസഹാക്കിനെ മോറിയാ മലയിൽ കൊണ്ടുചെന്ന് ബലികഴിക്കാൻ യഹോവ കല്പിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അബ്രഹാം അതീവദുഃഖിതനായെങ്കിലും ദൈവാജ്ഞയെ അനുസരിക്കുവാൻ തയ്യാറായി. പക്ഷേ, കുട്ടിയെ കൊലപ്പെടുത്തുവാൻ കത്തി എടുത്തപ്പോൾ നാടകീയമാംവിധം യഹോവ ഇദ്ദേഹത്തെ പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും പകരം ഒരു ആടിനെ കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സാറാ 127-ാം വയസ്സിൽ മരിച്ചു. കുറേകാലങ്ങൾക്കുശേഷം അബ്രഹാം കെതൂറയെ വിവാഹം ചെയ്തു. കെതൂറയിൽനിന്നു ജനിച്ച സന്താനങ്ങളാണ് മിദ്യാൻ, ദെദാൻ എന്നീ വർഗക്കാരുടെ പൂർവികർ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അബ്രഹാം മരണത്തോട് അടുത്തപ്പോൾ തന്റെ സ്വത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും യിസഹാക്കിനു നല്കി. 175-ാം വയസ്സിൽ ഇദ്ദേഹം മരിച്ചു. സാറായെ അടക്കം ചെയ്ത മക്പോലാഗുഹയിൽ ഇദ്ദേഹത്തെയും സംസ്കരിച്ചു.

അബ്രഹാം സ്വന്തം മകനെ ബലികഴിക്കാൻ അല്പംപോലും മടിക്കാതിരിക്കുകയും ഉർ ദേശത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ട് സഞ്ചാരജീവിതം നയിക്കാൻ സന്നദ്ധനാകയും ചെയ്തത് യഹോവയിലുള്ള അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തിനും സുദൃഢമായ അനുസരണത്തിനും ഉത്തമോദാഹരണങ്ങളായി വ്യവഹരിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹം, അവരുടെമേലുള്ള നിയന്ത്രണശക്തി, ആതിഥ്യമര്യാദ, ഔദാര്യം, ശത്രുക്കളോടു പോരാടാനുള്ള ധൈര്യം, ബുദ്ധികൂർമത എന്നിവയെ ഉദാഹരിക്കുന്ന വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ബൈബിളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ദൈവത്തിന്റെ വെളിപാടു ലഭിക്കുകയും വാഗ്ദാനങ്ങളെ ക്ഷമയോടുകൂടി കാത്തിരുന്ന് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്ത അബ്രഹാമിനെ വലിയ ഒരു പ്രവാചകനായി ക്രൈസ്തവരോടൊപ്പം യഹൂദരും ഇസ്ലാം മതക്കാരും കരുതുന്നു.

==ഉൽപ്പത്തിപ്പുസ്തകത്തിലെ വിവരണം==
[[Hebrew Bible|ഹീബ്രൂ ബൈബിളിലെ]] {{Bibleverse||Genesis|11:26–25:10|HE}}എന്ന ഭാഗത്താണ് എബ്രഹാമിന്റെ കഥ വിവരിക്കുന്നത്.

[[File:Molnár Ábrahám kiköltözése 1850.jpg|thumb|right|എബ്രഹാമിന്റെ പുറപ്പാട് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിത്രകാരൻ [[József Molnár (painter)|ജോസഫ് മോൾനർ]]]]

===പാരമ്പര്യത്തെയും സ്ഥാനത്തെയും സംബന്ധിച്ച്===
[[നോഹ|നോഹയുടെ]] പത്താം തലമുറയിൽ പെട്ട പിന്തുടർച്ചകാരനായ [[Terah|ടെറായ്ക്ക്]] മൂന്ന് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അബ്രാം (പിന്നീട് അബ്രാഹാം എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു), [[Nahor|നഹോർ]], [[Haran|ഹറാൻ]] എന്നിവരായിരുന്നു അവർ. ഹറാന്റെ മകനായിരുന്നു [[Lot (Bible)|ലോട്ട്]] (ഇതിനാൽ ഇദ്ദേഹം അബ്രഹാമിന്റെ അനന്തരവനായിരുന്നു). ഹറാൻ [[Ur of the Chaldees|ചാൽദീസിലെ ഉർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് നിര്യാതനായി. അബ്രാം [[Sarah|സാറായിയെ]] വിവാഹം കഴിച്ചുവെങ്കിലും സാറായിക്ക് മക്കളുണ്ടായില്ല. ടെറായും &lt;!-- NOT Nahor, --&gt;അബ്രാമും സാറായിയും ലോട്ടും പിന്നീട് കനാനിലേയ്ക്ക് യാത്ര പുറപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ഹറാൻ എന്ന സ്ഥലത്ത് താമസമുറപ്പിച്ചു. ഇവിടെ വച്ച് ടെറാ 205 വയസ്സിൽ മരണമടഞ്ഞു. ({{Bibleverse||Genesis|11:27–11:32|HE}}) ദൈവം അബ്രാമിനോട് തന്റെ രാജ്യത്തെയും ബന്ധുജനങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ച് താൻ കാണിച്ചുതരുന്ന നാട്ടിലേയ്ക്ക് പോകുവാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.  അബ്രഹാമിന്റെ സന്തതിപരമ്പരകളെ വലിയൊരു രാജ്യമാക്കിമാറ്റാം എന്നും  അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിക്കാം എന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമം മഹത്തരമാക്കാമെന്നും അദ്ദേഹത്തിനെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നവരെയും അനുഗ്രഹിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹത്തെ ശപിക്കുന്നവരെ ശപിക്കാമെന്നും ദൈവം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|12:1–3|HE}}) ഹറാൻ വിട്ട് ഭാര്യ സാറായി അനന്തരവൻ ലോട്ട് ഇവർ സമ്പാദിച്ച സ്വത്തുക്കളും ജനങ്ങളും എന്നിവയോടൊപ്പം യാത്ര പുറപ്പെടുമ്പോൾ അബ്രാമിന് 75 വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. ഇവർ [[Canaan|കനാനിലെ]] [[Shechem|ഷെച്ചെം]] എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|12:4–6|HE}})

[[File:Tissot Abram's Counsel to Sarai.jpg|thumb|left|230px|''അബ്രാം സാറായിയെ ഉപദേശിക്കുന്നു'' (1896–1902 കാലത്ത് [[James Tissot|ജെയിംസ് ടിസ്സോ വരച്ചത്]])]]

===എബ്രാമും സാറായിയും===
കനാൻ ദേശത്ത് ക്ഷാമമുണ്ടായതുമൂലം അബ്രാമും ലോട്ടും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളും തെക്ക് &lt;!-- northern --&gt;[[Ancient Egypt|ഈജിപ്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി. വഴിമദ്ധ്യേ അബ്രാം സാറായിയോട് തന്റെ സഹോദരിയാണെന്ന് ഈജിപ്ത്യരോട് പറയാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈജിപ്തുകാർ തന്നെ കൊല്ലാതിരിക്കാനായിരുന്നു ഇത്. ({{Bibleverse||Genesis|12:10–13|HE}}) ഇവർ ഈജിപ്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ഫറവോയുടേ രാജകുമാരന്മാർ സാറായിയുടെ സൗന്ദര്യത്തെപ്പറ്റി [[Pharaoh|ഫറവോയോട്]] പുകഴ്ത്തിപ്പറയുകയും സാറായി‌യെ കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തു. അബ്രാമിന് &quot;കാളകൾ, ആൺ കഴുതകൾ, പരിചാരകർ, പരിചാരികമാർ, പെൺ കഴുതകൾ ഒട്ടകങ്ങൾ&quot; എന്നിവ നൽകപ്പെട്ടു. പക്ഷേ ദൈവം ഫറവോയ്ക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനും മഹാമാരികൾ നൽകി, ഫറവോ ഇതിന് കാരണം കണ്ടുപിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോഴാണ്  ({{Bibleverse||Genesis|12:14–17|HE}}) സാറായി ഒരു വിവാഹിതയാനെന്നും അബ്രാമിന്റെ ഭാര്യയാണെന്നും കണ്ടെത്തിയപ്പോൾ ഫറവോ ഇവരോട് ഉടൻ തന്നെ തങ്ങളുടേ സാധനങ്ങളുമായി സ്ഥലം വിടാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ({{Bibleverse||Genesis|12:18–20|HE}})

{{-}}

===അബ്രാമും ലോട്ടും വേർപിരിയുന്നു===
[[File:Wenceslas Hollar - Abraham and Lot separating (State 2).jpg|thumb|right|250px|അബ്രാമും ലോട്ടും വേർപിരിയുന്നത് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wenceslaus Hollar|വെൻസെസ്ലാസ് ഹോളർ]].]]
ബെതെൽ, ഹായി എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ തിരികെയെത്തിയപ്പോൾ അബ്രാമിന്റെയും ലോട്ടിന്റെയും വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ ഒരേ പുൽമേടുകളിലായിരുന്നു മേഞ്ഞിരുന്നത്  (&quot;കൂടാതെ [[Canaan|കനാൻ]] നിവാസികളും [[Perizzite|പെരിസൈറ്റുകളും]] ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു&quot;). ഇത് ഈ കുടുംബങ്ങളുടെ കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കാൻ ഏൽപ്പിച്ചിരുന്ന ഇടയന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കി. ഇടയന്മാർക്കിടെയിലെ മത്സരം അസഹനീയമായപ്പോൾ അബ്രാം ലോട്ടിനോട് സഹോദരന്മാർക്കിടയിലെ മത്സരം ഒഴിവാക്കാൻ ഒന്നുകിൽ ഇടതുവശത്തോ അല്ലെങ്കിലു വലതുവശത്തോ ഒരു പ്രദേശം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. പക്ഷേ ലോട്ട് കിഴക്ക് [[Jordan river|ജോർദാൻ]] സമതലത്തേയ്ക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.  ഇവിടെ ഭൂമി ഗുണമുള്ളതായിരുന്നു. സോവർ വരെയുള്ള പ്രദേശത്ത് ജല ലഭ്യതയുമുണ്ടായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം സോഡോമിനടുത്തുള്ള സമതലത്തിലെ നഗരങ്ങളിൽ താമസിച്ചു. അബ്രാം തെക്ക് [[Hebron|ഹെബ്രോണിലേയ്ക്ക്]] പോവുകയും [[Mamre|മാമ്രേ]] സമതലത്ത് [[God in Abrahamic religions|ദൈവത്തെ]] ആരാധിക്കുവാനായി ഒരു ബലിക്കല്ല് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ({{bibleref|Genesis|13:1–18|KJV}})

=== അബ്രാമും സോഡോമും ഗൊമോറയും ===
[[File:Meeting of abraham and melchizadek.jpg|thumb|175px|അബ്രാമും മെൽചിസെഡെക്കും സന്ധിക്കുന്നു (1464–1467 കാലത്ത് [[Dieric Bouts|ഡൈറിക് ബൗട്ട്സ് എൽഡർ]] വരച്ചത്)]]

[[Sodom and Gomorrah|ജോർദാൻ നദിയിലെ നഗരങ്ങളായ]] സോഡോമും ഗൊമോറയും [[Elam|എലാമിനെതിരേ]] കലാപം നടത്തിയപ്പോൾ, ({{Bibleverse||Genesis|14:1–9|HE}}) എബ്രാമിന്റെ അനന്തരവനായ ലോട്ടിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെ മുഴുവനും തടവുകാരായി [[Elamite|എലാമൈറ്റ്]] സൈന്യം പിടികൂടി. എലാമൈറ്റ് സൈന്യം സോഡോമിലെ രാജാവിനെ വധിച്ചശേഷം കൊള്ളയടിച്ച സമ്പത്ത് പങ്കുവയ്ക്കാനായി വന്നു. ({{Bibleverse||Genesis|14:8–12|HE}}) ഈ സമയത്ത് ലോട്ടും കുടുംബവും [[Sodom and Gomorrah|സോഡോം രാജ്യത്തിന്റെ]] അതിർത്തിയിൽ താമസിച്ചിരുന്നതിനാൽ സൈന്യം ഇവരെ ലക്ഷ്യമിടുകയുണ്ടായി. ({{Bibleverse||Genesis|13:12|HE}})

സൈന്യത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട ഒരാൾ എബ്രാമിനോട് എന്താണ് നടന്നതെന്ന് വന്നു പറഞ്ഞു. വിവരമറിഞ്ഞപ്പോൾ എബ്രാം പരിശീലനം ലഭിച്ച 318 പരിചാരകരെ കൂട്ടി എലാമൈറ്റ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് പോയി. ഈ സൈന്യം [[Battle of the Vale of Siddim|സിദ്ദിമിലെ യുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം തളർന്ന സ്ഥിതിയിലായിരുന്നു. [[Dan (Bible)|ഡാൻ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് അബ്രാം തന്റെ സൈന്യത്തെ ഒന്നിലധികം വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് രാത്രിയിൽ ആക്രമണം നടത്തി. ഇവർ തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല [[Damascus|ദമാസ്കസിനു]] വടക്കുള്ള ഹൊബായിൽ വച്ച് എലാമൈറ്റ് രാജാവായ [[Chedorlaomer|ചെഡോർലവോമറെ]] വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവർ ലോട്ടിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെയും സ്വതന്ത്രരാക്കുകയും സോഡോമിൽ നിന്ന് കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയ വസ്തുക്കൾ തിരികെപ്പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|14:13–16|HE}})

അബ്രാം തിരികെയെത്തിയപ്പോൾ സോഡോമിലെ രാജാവ് (ഇദ്ദേഹത്തെ അബ്രാമിന് പരിചയമുണ്ടായിരുന്നില്ല, സോഡോലിലെ പഴയ രാജാവായിരുന്ന [[Bera (Bible)|ബെറ]], മരിച്ചുപോയിരുന്നു. {{Bibleverse||Genesis|14:10|HE}}) [[King's dale|ഷെവാ താഴ്വാരത്തിൽ]] വന്ന് ഇദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിച്ചു.  സലേമിലെ ([[Jerusalem|ജെറുസലേം]]) രാജാവായ [[Melchizedek|മെൽച്ചിസെഡെക്കും]] [[Elyon|എല്യോണിന്റെ]] പുരോഹിതനും ഇദ്ദേഹത്തിന് അപ്പവും വൈനും നൽകുകയും അബ്രാമിനെയും ദൈവത്തെയും ആശീർവദിക്കുകയും ചെയ്തു. അബ്രാം മെൽച്ചിസെഡെക്കിന് തനിക്കു ലഭിച്ചതിന്റെ പത്തിലൊന്ന് നൽകി. സോഡോമിലെ രാജാവ് അബ്രാമിന് സ്വത്തുക്കൾ കൈവശം വയ്ക്കുവാനും തന്റെ ജനങ്ങളെ മാത്രം തിരികെത്തരുവാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. തടവുകാരെ തിരികെ നൽകിയെങ്കിലും അബ്രാം രാജാവിൽ നിന്ന് തനിക്കവകാശപ്പെട്ട പങ്കിൽ കൂടുതൽ പാരിതോഷികങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല. ({{Bibleverse||Genesis|14:17–24|HE}})

=== അബ്രഹാമിന്റെ ഉടമ്പടി ===
[[File:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 024.png|thumb|left|200px|ദൈവം അബ്രാമിനോട് നക്ഷത്രങ്ങൾ എണ്ണാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നതിന്റെ വെളിപാട് (1860-ൽ മരത്തിൽ കൊത്തിയത് [[Julius Schnorr von Carolsfeld|ജൂലിയസ് ഷ്ണോർ വോൺ കരോൾസ്ഫീൽഡ്]])]]

ദൈവം അബ്രാമിന് ഒരു വെളിപാടുനൽകുകയും നക്ഷത്രങ്ങളോളം പിന്തുടർച്ചക്കാരെ നൽകാമെന്ന വാഗ്ദാനം ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. അബ്രാമും ദൈവവും ഒരു ഉടമ്പടിച്ചടങ്ങ് നടത്തി. ഭാവിയിൽ ഇസ്രായേല്യർ ഈജിപ്തിൽ തടവിലാകുമെന്ന് ദൈവം വെളിപ്പെടുത്തി. അബ്രാമിന്റെ അനന്തരതലമുറകൾ കൈവശം വയ്ക്കാൻ പോകുന്ന ഭൂമി ദൈവം വിവരിച്ചു: &quot;കെനൈറ്റുകളുടെയും കെന്നിസൈറ്റുകളുടെയും കാഡ്മൊണൈറ്റുകളുടെയും ഹിറ്റൈറ്റുകളുടെയും പെരിസൈറ്റുകളുടെയും റെഫൈറ്റുകളുടെയും അമോറൈറ്റുകളുടെയും കനാനൈറ്റുകളുടെയും ഗിഋഗാഷൈറ്റുകളുടേയും ജെബൂസൈറ്റുകളുടെയും ഭൂമി.” ([http://www.biblegateway.com/passage/?search=genesis%2015&amp;version=NIV ഉൽപ്പത്തി 15])

===അബ്രാമും ഹാഗാറും===
[[File:Foster Bible Pictures 0032-1.jpg|thumb|right|''അബ്രഹാമും, [[Sarah|സാറായും]] [[Hagar|ഹാഗാറും]]'', 1897-ലെ ബൈബിൾ ചിത്രീകരണത്തിൽ.]]

കനാനിൽ പത്തുവർഷം താമസിച്ചിട്ടും കുട്ടികളുണ്ടാകാത്ത സ്ഥിതിക്ക് രാജ്യങ്ങളുടെ പിതാമഹനാകുന്നതെങ്ങനെ എന്ന് അബ്രാമും സാറായിയും ചിന്തിച്ചു. സാറായി അപ്പോൾ തന്റെ ഈജിപ്റ്റുകാരിയായ ജോലിക്കാരി [[Hagar|ഹാഗാറിനോട്]] അബ്രഹാമിനൊപ്പം ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടാനും അതിലൂടെ ഗർഭിണിയാകാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അബ്രാം സമ്മതിക്കുകയും ഹാഗാറുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഹാഗാറും സാറായിയും തമ്മിൽ ശത്രുതയുണ്ടായി. ({{Bibleverse||Genesis|16:1–6|HE}})

സാറായിയുമായി വഴക്കിട്ട് ഹാഗാർ [[Shur (Bible)|ഷൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് യാത്ര പുറപ്പെട്ടു. വഴിയിൽ [[God in Abrahamic religions|ദൈവത്തിന്റെ]] മാലാഖ ഹാഗാറിനുമുന്നിൽ ഒരു ഉറവയ്ക്കടുത്തുവച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. മാലാഖ ഹാഗാറിനോട് തിരികെപ്പോകാനും അവൾ “കാട്ടുകഴുതയെപ്പോലുള്ളൊരു മകന് ജന്മം നൽകുമെന്നും അവന്റെ കൈകൾ മറ്റെല്ലാവർക്കും എതിരായിരിക്കുമെന്നും മറ്റുള്ള എല്ലാവരുടെയും കൈകൾ അവനെതിരായിരിക്കുമെന്നും അവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരുടെ മുന്നിൽ കാണുമെന്നും” പറഞ്ഞു. തന്റെ മകനെ [[Ishmael|ഇസ്മായേൽ]] എന്നു വിളിക്കാൻ ദൈവം ഹാഗാറിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഹാഗാർ ദൈവത്തെ “[[El Roi|എൽ-റോയ്]]” എന്നുവിളിച്ചു. ഉറവയുള്ള കിണർ അന്നുമുതൽ ബീർ ലഹോയ് റോയി എന്നറിയപ്പെടുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഹാഗാർ ദൈവം പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് എബ്രാമിനടുത്തേയ്ക്ക് തിരികെപ്പോയി. ഇഷ്മായേൽ ജനിച്ചപ്പോൾ എബ്രാമിന് എൺപത്തിയാറ് വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. ({{Bibleverse||Genesis|16:7–16|HE}})

===എബ്രഹാമും സാറായും===
പതിമൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം എബ്രാമിന് 99 വയസ്സ് പ്രായമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ ദൈവം എബ്രാമിന്റെ പുതിയ പേര് പ്രഖ്യാപിച്ചു: “എബ്രഹാം, പല രാജ്യങ്ങളുടെയും പിതാവ്.” എബ്രാം പിന്നീട് ദൈവത്തിന്റെ ഉടമ്പടിയിൽ ചേരാനുള്ള ചടങ്ങ് സ്വീകരിച്ചു ({{Bibleverse||Genesis|15|HE}}-ൽ നിന്ന്) സാറായിയിൽ നിന്ന് തനിക്ക് ഒരു കുട്ടിയുണ്ടാകാനുള്ള സമയമടുത്തുവരികയായിരുന്നു. അനന്തരാവകാശത്തിലൂടെയോ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതിലൂടെയോ ഈ “മഹത്തായ രാജ്യത്തിന്റെ” ഭാഗമാകണമെങ്കിൽ  എല്ലാ പുരുഷന്മാരും [[Religious male circumcision|ചേലാകർമ്മം]] ചെയ്യണമെന്നും അല്ലെങ്കിൽ ഇത് കരാർ ലംഘനമാകുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. അതിനുശേഷം ദൈവം സാറായിയുടെ പുതിയ പേര് പ്രഖ്യാപിച്ചു: “[[Sarah|സാറാ]]” എന്ന പേരുനൽകി ദൈവം അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു. അബ്രഹാം ദൈവത്തെ കണ്ടുമുട്ടിയതിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹവും കുടുംബത്തിലെ ബാക്കി പുരുഷന്മാരും ചേലാകർമ്മം ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|17:1–27|HE}})

dhisijd===അബ്രഹാമിന്റെ മൂന്ന് സന്ദർശകർ===

===അബ്രഹാമിന്റെ അപേക്ഷ===

===അബ്രഹാമും അബിമലേക്കും===

===ഐസക്കിന്റെ ജനനം===

=== അബ്രഹാമും ഇഷ്മായേലും ===

===അബ്രഹാമും ഐസക്കും===

===പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങൾ===

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

==ഗ്രന്ഥസൂചിക==
{{Refbegin|indent=yes}}
&lt;!--BEGIN biblio format. If indent param. is used, Pls use a colon (:) instead of asterisk (*) for bullet markers in the references list --&gt;
:{{cite book
 |last        = Alter
 |first       = Robert
 |author-link = Robert Alter
 |title       = The five books of Moses
 |year        = 2008
 |publisher   = W. W. Norton
 |url         = http://books.google.com.au/books?id=ZcMhkJ8a708C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=he+Five+Books+of+Moses&amp;hl=en&amp;ei=s7bATsiWFYjHmQX_6LXKBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CDgQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Hellenisitic&amp;f=false
 |ref         = harv
}}
:{{cite book
 |last1         = Andrews
 |first1        = Stephen J.
 |chapter       = Abraham
 |editor1-last  = Mills
 |editor1-first = Watson E.
 |editor2-last  = Bullard
 |editor2-first = Roger A.
 |title         = Mercer Dictionary of the Bible
 |year          = 1990
 |publisher     = Mercer University Press
 |url           = http://books.google.com.au/books?ei=HAQjUOXUHeLYigffsIHACw&amp;id=goq0VWw9rGIC&amp;dq=dictionary+bible&amp;q=Abraham#v=snippet&amp;q=Abraham&amp;f=false
 |ref           = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Boadt, Lawrence}} |authorlink=Lawrence Boadt |title=Reading the Old Testament: An Introduction |publisher=Paulist Press |location=New York |year=1984 |isbn=0-8091-2631-1 |oclc= |url=http://books.google.com/?id=LGQNT6G_do8C&amp;dq=Reading+the+Old+Testament:+an+introduction++By+Lawrence+Boadt&amp;printsec=frontcover&amp;q= }}
:{{cite book
 |last         = Fokkelman
 |first        = J.P.
 |author-link  = Jan P. Fokkelman
 |chapter      = Time and the structure of the Abraham cycle
 |editor-last  = Van Der Woude
 |editor-first = A.S.
 |title        = New Avenues in the Study of the Old Testament
 |year         = 1989
 |publisher    = Brill
 |url          = http://books.google.com.au/books?id=BDlCAAAAIAAJ&amp;pg=PA96&amp;dq=time+and+structure+of+the+abraham+cycle&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=WPMSUYXyO4_QkgWMuoGgAw&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=time%20and%20structure%20of%20the%20abraham%20cycle&amp;f=false
 |ref          = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Ginzberg, Louis}} |editor=Harriet Szold tr |title=Legends of the Jews, Volume 1 |publisher=Jewish Publication Society |location=Philadelphia |year=2003 |isbn=0-8276-0709-1 |oclc= |url=http://www.gutenberg.org/dirs/etext98/1lotj10.txt |access-date=2013-08-01 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403180037/http://www.gutenberg.org/dirs/etext98/1lotj10.txt |url-status=dead }}
:{{cite book
 |last1      = Gooder
 |first1     = Paula
 |authorlink = 
 |title      = The Pentateuch: A Story of Beginnings
 |year       = 2005
 |publisher  = Continuum
 |url        = http://books.google.com.au/books?id=49XpvvO-Oq0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
 |ref        = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Harrison, R. K.}} |title=An Introduction to the Old Testament |publisher=Eerdmans |location=Grand Rapids, MI |year=1969|isbn=0-87784-881-5 |oclc= |url= }}
:{{cite book
 |last1     = Hill
 |first1    = Andrew E.
 |last2     = Walton
 |first2    = John H.
 |title     = A Survey of the Old Testament
 |year      = 2010
 |publisher = Zondervan
 |url       = http://books.google.com.au/books?id=WC80zxPIgyQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Hill+Walton+A+Survey+of+the+Old+Testament&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=t-kRUfH1JIvLmgXEroD4BQ&amp;ved=0CDEQ6AEwAA
 |ref       = harv
}}
:{{cite book
|last                = Hughes
|first                = Jeremy
|title                = Secrets of the Times: Myth and History in Biblical Chronology
|year                = 1990
|publisher                = Continuum
|url                = http://books.google.com.au/books?id=vPg2cvQLwHAC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref                = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Kidner, Derek}} |title=Genesis |publisher=Inter-Varsity Press|location=Downers Grover, IL |year=1967|isbn= |oclc= |url= }}
:{{cite book |author={{aut|Kitchen, K.A.}} |title=Ancient Orient and Old Testament |publisher=Inter-Varsity Press|location=Chicago |year=1966|isbn= |oclc= |url= }}
:{{cite book |author={{aut|Levenson, Jon D.}} |chapter=The Conversion of Abraham to Judaism, Christianity and Islam |title=The Idea of Biblical Interpretation: Essays in Honor of James L. Kugel |editors=Hindy Najman, Judith Newman (eds) |publisher=Koningklijke Brill |location=Leiden |year=2004 |isbn=90-04-13630-4 |oclc= |url=http://books.google.com/?id=Wde9LO-_FPIC&amp;dq }}
:{{cite book
 |last1         = McCarter
 |first1        = P. Kyle
 |authorlink    = 
 |chapter       = Abraham
 |editor1-last  = Freedman
 |editor1-first = Noel David
 |editor2-last  = Myers
 |editor2-first = Allen C.
 |title         = Eerdmans Dictionary of the Bible
 |year          = 2000
 |publisher     = Eerdmans
 |url           = http://books.google.com.au/books?id=qRtUqxkB7wkC&amp;pg=PA10&amp;dq=Eerdmans+Dictionary+of+the+Bible+Abraham+McCarter&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Px4OUZNAiq6VBd7JgNAE&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Eerdmans%20Dictionary%20of%20the%20Bible%20Abraham%20McCarter&amp;f=false
 |ref           = harv
}}
:{{cite book
 |last1      = McNutt
 |first1     = Paula
 |authorlink = 
 |title      = Reconstructing the Society of Ancient Israel
 |year       = 1999
 |publisher  = Westminster John Knox Press
 |url        = http://books.google.com.au/books?id=hd28MdGNyTYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Reconstructing+the+Society+of+Ancient+Israel&amp;source=bl&amp;ots=aF71ff25t4&amp;sig=EBa_WBg_DnTeAgChDdoIiEVOR2o&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=uRsiUOXhL6-wiQfpoYHQAw&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Reconstructing%20the%20Society%20of%20Ancient%20Israel&amp;f=false
 |ref        = harv
}}
:{{cite book
 |last1      = Moore
 |first1     = Megan Bishop
 |last2      = Kelle
 |first2     = Brad E.
 |authorlink = 
 |title      = Biblical History and Israel's Past
 |year       = 2011
 |publisher  = Eerdmans
 |url        = http://books.google.com.au/books?id=Qjkz_8EMoaUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Biblical+History+and+Israel%27s+Past&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=t43IT7L8NIzJmAXoxpX-Dg&amp;ved=0CEAQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Biblical%20History%20and%20Israel%27s%20Past&amp;f=false
 |ref        = harv
}}
:{{Citation|title=A century of biblical archaeology|url=http://books.google.com/?id=e1x9Rs_zdG8C&amp;pg=PA149&amp;dq=tablets+of+ebla&amp;cd=6#v=onepage&amp;q=tablets%20of%20ebla|first1=Peter Roger Stuart|last1=Moorey|publisher=Westminster John Knox Press|year=1991|isbn=978-0-664-25392-9}}.
:{{cite book
 |last1         = Pitard
 |first1        = Wayne T.
 |chapter       = Before Israel
 |editor1-last  = Coogan
 |editor1-first = Michael D.
 |title         = The Oxford History of the Biblical World
 |year          = 2001
 |publisher     = Oxford University Press
 |url           = http://books.google.com.au/books?id=zFhvECwNQD0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
 |ref           = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Schultz, Samuel J.}} |title=The Old Testament Speaks |edition=4th |publisher=Harper |location=San Francisco|year=1990|isbn=0-06-250767-2 |oclc= |url=https://archive.org/details/oldtestamentspea00schu}}
:{{cite book |author={{aut|Silberman, Neil Asher; Finkelstein, Israel}} |title=The Bible unearthed: archaeology's new vision of ancient Israel and the origin of its sacred texts|publisher=Free Press |location=New York |year=2001 |isbn=0-684-86912-8 }}
:{{cite book |author={{aut|Thompson, J.A.}} |title=Handbook to Life in Bible Times |edition= |publisher=Inter-Varsity Press|location=Downers Grove, IL |year=1986 |isbn=0-87784-949-8  |oclc= |url= }}
:{{cite book |author={{aut|Thompson, Thomas}} |title=The Historicity of the Patriarchal Narratives: The Quest for the Historical Abraham |publisher=[[Trinity Press International]] |location=Valley Forge, Pa |year=2002 |url=http://books.google.com/?id=lwrzapZYqFAC&amp;dq |isbn=1-56338-389-6 }}
:{{Cite book
|url=http://books.google.com/?id=5HVyAQAACAAJ
|title=Abraham in history and tradition
|author={{aut|Van Seters, John}}
|publisher=Yale University Press
|location=New Haven, CT
|year=1975
|isbn=0-300-01792-8
|ref=harv
}}
:{{cite book
 |last1     = Ska
 |first1    = Jean Louis
 |title     = The Exegesis of the Pentateuch: Exegetical Studies and Basic Questions
 |year      = 2009
 |publisher = Mohr Siebeck
 |url       = http://books.google.com.au/books?id=7g4yqsv0S0cC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
 |ref       = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Vermes, Geza}} |title=Scripture and tradition in Judaism. Haggadic studies |publisher=Brill |location=Leiden |year=1973 |isbn=90-04-07096-6 |oclc= }}
{{refend}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==

{{Commons category|Abraham}}
{{Wikiquote}}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1544/Abraham &quot;Abraham.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 29 May 2011.
* [http://www.aug.edu/augusta/iconography/abraham.html &quot;Abraham&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004140216/http://www.aug.edu/augusta/iconography/abraham.html |date=2012-10-04 }} in ''Christian Iconography''
* [http://www.chabad.org/112356/ &quot;Abraham&quot;] in Judaism
* [http://www.azamra.org/Earth/mount-03.html Abraham smashes the idols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171222081225/http://www.azamra.org/Earth/mount-03.html |date=2017-12-22 }} Accessed 24 March 2011
* [http://www.wdl.org/en/item/2890 &quot;Journey and Life of the Patriarch Abraham&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} is a map dating back to 1590
* [http://www.nybooks.com/articles/archives/2013/may/23/one-abraham-or-three/ ''‘One Abraham or Three?’''] 23 May 2013 [[Adam Kirsch]] New York Review of Books

{{S-start}}
{{Succession box
| title= [[Patriarch (Bible)|Leader of Israel Abraham]]
| years=
| before=[[Terah]]
| after= [[Isaac]]
}}
{{S-end}}

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}
{{Catholic saints}}
{{Adam to David}}
{{Prophets of the Tanakh}}
{{Prophets in the Qur'an|no}}

[[വർഗ്ഗം:ബൈബിളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Biblical patriarchs]]
[[വർഗ്ഗം:Old Testament saints]]
[[വർഗ്ഗം:Founders of religions]]
[[വർഗ്ഗം:Manifestations of God in the Bahá'í Faith]]
[[വർഗ്ഗം:Jewish religious leaders]]
[[വർഗ്ഗം:Fertile Crescent]]</text>
      <sha1>62k7qdjqomycv5n9rxijo1mdcmvo2pj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇമാക്സ്‌</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87936</id>
    <revision>
      <id>4618964</id>
      <parentid>3814111</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11331" sha1="4klf7o8w79j86839q3tkwc8bse9yzfa" xml:space="preserve">{{prettyurl|Emacs}}
{{Infobox software
| name = ഇമാക്സ്‌
| screenshot = Emacs27_showing_Org,_Magit,_and_Dired_with_the_modus-operandi_theme.png
| caption = ഗ്നൂ ഇമാക്സിൽ ഉള്ള ഓർഗ്-മോഡ്(Org-mode), മാഗിറ്റ്(Magit), ഡൈയേർഡ്(Dired) ബഫറുകൾ
| author = [[David A. Moon]],&lt;br/&gt;[[Guy L. Steele Jr.]]
| developer = Various [[free software|free/libre software]] developers, including volunteers and [[commercial software|commercial]] developers
| released = {{Start date and age|df=yes|1976}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emacswiki.org/emacs/EmacsReleaseDates|title=Emacs Release Dates}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jwz_timeline&gt;
{{cite web|title=Emacs Timeline|url=http://www.jwz.org/doc/emacs-timeline.html|access-date=11 August 2015 | last = Zawinski | first = Jamie | author-link = Jamie Zawinski | date = 2005-06-21 |orig-year=1999 }}&lt;/ref&gt;
| latest release version = &lt;!-- Please don't place a version here, as this article is about all editors in the EMACS family.  Instead, you may wish to update or add version information to specific software project articles. --&gt;
| latest release date = &lt;!-- Please don't place a version here, as this article is about all editors in the EMACS family.  Instead, you may wish to update or add version information to specific software project articles. --&gt;
| latest preview version = 
| latest preview date = 
| operating system = [[Cross-platform]]
| programming language = [[Lisp (programming language)|Lisp]], [[C (programming language)|C]]
| genre = [[Text editor]]
| license = 
}}
[[ഗ്നു പദ്ധതി|ഗ്നു പദ്ധതിയുടെ]] ഭാഗമായി [[റിച്ചാർഡ്‌ മാത്യൂ സ്റ്റാൾമാൻ|റിച്ചാർഡ്‌ സ്റ്റാൾമാൻ]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്ററാണ് '''ഇമാക്സ്‌'''&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.multicians.org/mepap.html#secii | title = Multics Emacs: The History, Design and Implementation | author = Bernard S. Greenberg }}&lt;/ref&gt;. എഡിറ്റർ മാക്രോസ് എന്നാണ് ഇതിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം. 1976-ലാണ് ഇമാക്സിന്റെ ആദ്യ വെർഷൻ പുറത്തിറങ്ങിയത്. ഗ്നൂ ഇമാക്സ്, സജീവമായി തുടരുന്നു; ഏറ്റവും പുതിയ പതിപ്പ് 28.2 ആണ്, 2022 സെപ്റ്റംബറിൽ പുറത്തിറങ്ങിയത്. [[ഗ്നു/ലിനക്സ്]], മാക് ഒ.എസ്. എക്സ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ [[യുണിക്സ്]] സിസ്റ്റങ്ങളിലും, [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്‌|മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസിലും]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇമാക്സ് [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം|ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രത്തിന്]] കീഴിലാണ് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. ഗ്നു ഇമാക്സും എക്സ് ഇമാക്സുമാണ് ഇന്ന് ഉപയോഗത്തിലിരിക്കുന്ന പ്രധാന ഇമാക്സ് പതിപ്പുകൾ. [[ഗ്നു പദ്ധതി|ഗ്നു പദ്ധതിയുടെ]] കീഴിൽ വികസിപ്പിക്കുന്ന ഇമാക്സാണ് ഗ്നു ഇമാക്സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://popcon.debian.org/main/editors/by_vote |title=Debian Popularity Contest |first=Bill |last=Allombert |publisher=Debian |work=Editors report |accessdate=22 November 2011}}&lt;/ref&gt;. &quot;വിപുലീകരിക്കാവുന്ന, ഇഷ്ടാനുസൃതമാക്കാവുന്ന, സെൽഫ് ഡോക്യുമെന്റേഷൻ, നടത്താവുന്ന തത്സമയ ഡിസ്പ്ലേ എഡിറ്റർ&quot; ആണ് ഇമാക്സ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=GNU Emacs Manual|url=https://www.gnu.org/software/emacs/manual/html_node/emacs/index.html|publisher=FSF|access-date=24 November 2012}}&lt;/ref&gt;  

ഇമാക്സിൽ 10,000-ലധികം അന്തർനിർമ്മിത കമാൻഡുകൾ ഉണ്ട്, അതിന്റെ ഉപയോക്തൃ ഇന്റർഫേസ് ഈ കമാൻഡുകളെ മാക്രോകളാക്കി വർക്ക് ഓട്ടോമേറ്റ് ചെയ്യാൻ ഉപയോക്താവിനെ അനുവദിക്കുന്നു. ഇമാക്സിന്റെ നടപ്പാക്കലുകൾക്കായി [[ലിസ്പ്|ലിപ്സ് പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെ]] ഒരു ഭാഷാഭേദം അവതരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ എഡിറ്ററിനായി പുതിയ കമാൻഡുകളും ആപ്ലിക്കേഷനുകളും എഴുതാൻ ഉപയോക്താക്കളെയും ഡവലപ്പർമാരെയും അനുവദിക്കുന്നു. ഫയലുകൾ, റിമോട്ട് ആക്സസ്,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tramp User Manual|publisher=[[Free Software Foundation]] |url=https://www.gnu.org/software/tramp/ |access-date=2009-04-04}}&lt;/ref&gt;ഇ-മെയിൽ, ഔട്ട് ലൈനുകൾ, മൾട്ടിമീഡിയ, ജിറ്റ് ഇന്റഗ്രേഷൻ, ആർഎസ്എസ് ഫീഡുകൾ എന്നിവയുടെ എക്സ്റ്റൻക്ഷനുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും, &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nullprogram.com/blog/2013/09/04/|title=Introducing Elfeed, an Emacs Web Feed Reader}}&lt;/ref&gt;കൂടാതെ എലിസ(ELIZA), പോങ്(Pong), കോൺവെയ്സ് ലൈഫ്(Conway's Life), സ്നേക്ക്(Snake),ഡണറ്റ്, ടെട്രിസ് എന്നിവയുടെ ഇംമ്പ്ലിമെന്റേഷൻ ഇമാക്സിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gnu.org/software/emacs/manual/html_node/emacs/Amusements.html|title=Amusements|quote=Finally, if you find yourself frustrated, try describing your problems to the famous psychotherapist Eliza. Just do M-x doctor.}}&lt;/ref&gt;

യഥാർത്ഥ ഇമാക്സ് 1976-ൽ ഡേവിഡ് എ. മൂണും ഗൈ എൽ. സ്റ്റീൽ ജൂനിയറും ചേർന്ന് ടെൽകോ(TECO) എഡിറ്ററിന് വേണ്ടി ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർ മാക്രോസ്(MACroS) എന്ന നിലയിൽ എഴുതിയതാണ്.&lt;ref name=jwz_timeline/&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg&quot;&gt;{{cite book | url = http://www.multicians.org/mepap.html | title = Multics Emacs: The History, Design and Implementation | last = Greenberg | first = Bernard S. | year = 1979 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gnu Emacs FAQ&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.gnu.org/software/emacs/emacs-faq.html#Origin-of-the-term-Emacs |title=GNU Emacs FAQ |access-date=2022-11-02 |archive-date=2013-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606223922/https://www.gnu.org/software/emacs/emacs-faq.html#Origin-of-the-term-Emacs |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MACSimizing TECO&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.codeartnow.com/hacker-art-1/macsimizing-teco |title=MACSimizing TECO |author=Adrienne G. Thompson |access-date=2012-02-26 |archive-date=2013-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024150047/http://www.codeartnow.com/hacker-art-1/macsimizing-teco |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ടെൽകോ-മാക്രോ എഡിറ്റേഴസായ ടെൽമാക്(TECMAC), ടിമാക്സ്(TMACS) എന്നിവയുടെ ആശയങ്ങളിൽ നിന്നാണ് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.xemacs.org/Documentation/21.5/html/internals_3.html |title=A history of Emacs |access-date=2007-08-22 |date=2006-12-11 |work=XEmacs Internals Manual }}&lt;/ref&gt;

ഇമാക്സിന്റെ ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ളതും ഏറ്റവും പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നതുമായ പതിപ്പ് ഗ്നു ഇമാക്സ് ആണ്, ഇത് ഗ്നു പ്രൊജക്റ്റിനായി റിച്ചാർഡ് സ്റ്റാൾമാൻ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://popcon.debian.org/main/editors/by_vote |title=Debian Popularity Contest |first=Bill |last=Allombert |publisher=Debian |work=Editors report |access-date=22 November 2011}}&lt;/ref&gt; 1991-ൽ ഗ്നൂ ഇമാക്സിൽ നിന്ന് ഉൾത്തിരിഞ്ഞ ഒരു വകഭേദമാണ് എക്സ്ഇമാക്സ്(XEmacs). ഗ്നൂ ഇമാക്സും എക്സ്ഇമാക്സും സമാനമായ ലിപ്സ് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു, മിക്കവാറും അവ പരസ്പരം പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. എക്സ്ഇമാക്സിന് വേണ്ടി ഇപ്പോൾ വികസനങ്ങളൊന്നും നടക്കുന്നില്ല.

യുണിക്സ് കൾച്ചറിൽ നിന്നുള്ള പരമ്പരാഗത എഡിറ്റഴേസിലെ രണ്ട് പ്രധാന മത്സരാർത്ഥികളിൽ ഒരാളാണ് [[വി.ഐ. എഡിറ്റർ|വിഐ]](vi)യ്ക്കൊപ്പം ഇമാക്സ്. ഇപ്പോഴും വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും സ്വതന്ത്രവുമായ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് പ്രോജക്റ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് ഇമാക്സ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zdnet.com/article/the-10-oldest-significant-open-source-programs/|title=The 10 oldest, significant open-source programs|website=[[ZDNet]] }}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.gnu.org/software/emacs നു ഇമാക്സ്.]
* [http://www.emacswiki.org/ EmacsWiki] &amp;ndash; പ്രശസ്തമായ ഒരു ഇമാക്സ്  വിക്കി.

{{ഗ്നു}}
{{FOSS}}

{{foss-stub}}
[[വർഗ്ഗം:ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്ററുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗ്നു പദ്ധതി]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>4klf7o8w79j86839q3tkwc8bse9yzfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളും ഭരണകൂടഭീകരതയും</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88098</id>
    <revision>
      <id>4618918</id>
      <parentid>4570947</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T20:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19025" sha1="o7ld1ewrxe5kdul8k2p64rc0p8hj1vn" xml:space="preserve">{{prettyurl|United States and state terrorism}}
[[Image:My Lai massacre.jpg | thumb | 200px |[[My Lai Massacre|മൈ ലായി കൂട്ടക്കൊലയിൽ]] അമേരിക്കൻ സൈന്യത്താൽ വധിക്കപ്പെട്ട വിയറ്റ്‌നാം ജനങ്ങളുടെ മൃതശരീരങ്ങൾ]]
[[Image:Nagasaki temple destroyed.jpg|thumb|right|200px|നാഗസാക്കിയിൽ അമേരിക്കയുടെ രണ്ടാമത്തെ ബോംബിങ്ങിൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട അമ്പലത്തിന്റെ അവശിഷ്ടം]]

നേരിട്ട് ഇടപെട്ടുകൊണ്ടുള്ള '''[[ഭരണകൂടഭീകരത]]''' നടത്തിയതായുള്ള ആരോപണങ്ങൾ '''[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ''' ഉയർന്നു വന്നിട്ടുണ്ട്. ഭരണകൂട ഭീകരതക്കു വേണ്ടി [[പണം]] നൽകൽ, പരിശീലനം കൊടുക്കൽ, ഭീകരപ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വ്യക്തികളേയും വിഭാഗങ്ങളേയും സം‌രക്ഷിക്കൽ എന്നിവയും [[അമേരിക്ക]] നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;More details:
* {{cite web
|url=http://www.austlii.org/au/journals/QUTLJJ/2004/15.html
|title=TERRORISM, HUMAN RIGHTS, SOCIAL JUSTICE, FREEDOM AND DEMOCRACY: SOME CONSIDERATIONS FOR THE LEGAL AND JUSTICE PROFESSIONALS OF THE ‘COALITION OF THE WILLING’
|last=Ball
|first=Matthew
|publisher=QUT Law &amp; Justice Journal
|year=2004
|accessdate=2008-02-14
|archive-date=2008-03-28
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080328160328/http://www.austlii.org/au/journals/QUTLJJ/2004/15.html
|url-status=dead
}}
* {{cite web
|url=http://www.arkibongbayan.org/2006-10Oct24-iapl/iapl.htm
|title=The role of lawyers in defending the democratic rights of the people
|last=
|first=Various
|publisher=International Association of People's Lawyers
|date=November 7, 2006
|accessdate=2008-02-14
|archive-date=2008-04-08
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408175353/http://www.arkibongbayan.org/2006-10Oct24-iapl/iapl.htm
|url-status=dead
}}
* {{cite web
|url=http://www.ahrchk.net/ahrc-in-news/mainfile.php/2007ahrcinnews/1130/
|title=Filipina Militants Indict Bush-Arroyo for Crimes Against Humanity
|last=San Juan, Jr.
|first=E.
|publisher=Asian Human Rights Commission
|date=April 28, 2007
|accessdate=2007-07-09
}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite web
|url=http://www.truthout.org/docs_2005/091605I.shtml
|title=Venezuelan Leader Lashes at US in UN Speech
|publisher=Agence France-Presse
|date=September 16, 2005
|accessdate=2008-02-14
|archive-date=2008-02-13
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213083411/http://www.truthout.org/docs_2005/091605I.shtml
|url-status=dead
}}
* {{cite web
|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1309/is_v23/ai_4656176
|title=Security Council considers Nicaraguan complaint against United States, takes no action
|publisher=United Nations
|date=November, 1986
|accessdate=2008-02-07
}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite web
|url=http://mrzine.monthlyreview.org/sanjuan180906.html
|title=Class Struggle and Socialist Revolution in the Philippines: Understanding the Crisis of U.S. Hegemony, Arroyo State Terrorism, and Neoliberal Globalization
|last=San Juan, Jr.
|first=E.
|publisher=Monthly Review Foundation
|date=September 18, 2006
|accessdate=2007-07-09
}}
* {{cite web
|url=http://www.india-seminar.com/2002/518/518%20roland%20g.%20simbulan.htm
|title=The Real Threat
|last=Simbulan
|first=Roland G.
|publisher=Seminar
|date=May 18, 2005
|accessdate=2007-07-09
}}
* {{cite book
|last=Piszkiewicz
|first=Dennis
|title=Terrorism's War with America: A History
|url=https://archive.org/details/terrorismswarwit00denn
|date=November 30, 2003
|publisher=Praeger Publishers
|pages=224
|isbn=978-0275979522
}}
* {{cite web
|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-95571886.html
|title=Understanding, responding to, and preventing terrorism
|last=Cohn
|first=Marjorie
|date=March 22, 2002
|publisher=Arab Studies Quarterly
|format=Reprint
|accessdate=2007-07-09
}}
* {{cite web
|url=http://www.globalresearch.ca/index.php?context=viewArticle&amp;code=HAL20050703&amp;articleId=627
|title=The UN and its conduct during the invasion and occupation of Iraq
|last=Halliday
|first=Dennis
|publisher=Centre for Research on Globalization
|date=July 3, 2005
|accessdate=2007-07-09
}}
* {{cite episode
|title=Noam Chomsky Interview on CBC
|series=Hot Type
|network=[[Canadian Broadcasting Corporation]]
|airdate=2003-12-09
}}&lt;/ref&gt;.

==നിർ‌വചനം==
ഭരണകൂട ഭീകരതക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു നിർ‌വചനമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ അന്തർദേശീയ തലത്തിൽ ഇപ്പോഴും സമവായമില്ല. [[മെൽബൺ]] സർ‌വകലാശാലയിലെ പ്രൊഫ. [[ഇഗൊർ പ്രിമൊറാറ്റ്സ്]] പറയുന്നത് നിരവധി പണ്ഡിതന്മാർ  നിയമവിധേയമായ ഒരു ഭരണകൂട ലക്ഷ്യമായി ഭീകരതയെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ വൈമുഖ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവരാണ്‌. പ്രിമൊറാറ്റ്സ് സ്വയം ഭീകരതയെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് &quot;നിരപരാധികളായവർക്ക് നേരെ ബോധപൂ‌ർ‌വ്വം അക്രമം നടത്തൽ അല്ലെങ്കിൽ  അക്രമണ [[ഭീഷണി]] മുഴക്കൽ....&quot; . ഈ  നിർ‌വചനം ഭരണകൂട ഭീകരതക്കും വ്യക്തികളുടെ ഭീകര പ്രവൃത്തികൾക്കും ബാധകമാണ്‌ എന്ന് അദ്ദേഹം തുടർന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{citation | last=Primoratz | first=Igor | url=http://eprints.unimelb.edu.au/archive/00000137/01/Primorat.pdf | contribution=State Terrorism and Counterterrorism | title=Working Paper Number 2002/2003 | publisher=University of Melbourne | access-date=2009-11-03 | archive-date=2008-05-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080512021205/https://eprints.unimelb.edu.au/archive/00000137/01/Primorat.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;FFF&quot;&gt;{{cite web
| title =Terrorism Debacles in the Reagan Administration
| work =The Future of Freedom Foundation
| url =http://www.fff.org/freedom/fd0406c.asp
| accessdate =2006-07-30
| archive-date =2006-08-21
| archive-url =https://web.archive.org/web/20060821215232/http://www.fff.org/freedom/fd0406c.asp
| url-status =dead
}}&lt;/ref&gt;.

==പൊതു ആരോപണങ്ങൾ==
[[പ്രിൻസ്റ്റൺ]] സർ‌വകലാശാലയിലെ എമിരറ്റസ് പ്രൊഫസർ [[അർണോ മായർ]] പറയുന്നത് 1947  മുതൽ  [[അമേരിക്ക]], ഭരണകൂട ഭീകരതയുടെ മുഖ്യ  പ്രയോക്താവാണ്‌ . പ്രത്യേകിച്ചും മൂന്നാം ലോകരാജ്യങ്ങളിലാണ്‌ [[അമേരിക്ക]] ഇത് നടപ്പാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120728151040/www.dailyprincetonian.com/archives/2001/10/05/opinion/3509.shtml], also see George, Alexander, ed. &quot;Western State Terrorism&quot;,1 and Selden, Mark, ed. &quot;War and State Terrorism: The United States, Japan and the Asia-Pacific in the Long Twentieth Century, 13.&lt;/ref&gt;. 'ആഗോള ഭരണകൂടഭീകരതയുടെ കേന്ദ്രമാണ്‌ വർഷങ്ങളായി [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]' എന്ന് [[നോം ചോംസ്കിയും]] വാദിക്കുന്നു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സർക്കാറിന്റെ വിദേശകാര്യ നയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളുടേയും അപരന്മാരുടെയും തന്ത്രങ്ങളെ ചോംസ്കി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് ഭീകരതയുടെ ഒരു രീതിയായാണ്‌‌. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭീകര രാജ്യമാണ്‌ [[അമേരിക്ക]] എന്നും ചോംസ്കി ആരോപിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;barsamian&quot; /&gt;. [[നിക്കരാഗ്വ]] പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഉദാഹരണമായി ചോംസ്കി എടുത്തുകാട്ടുന്നു&lt;ref&gt;[http://www.democracynow.org/2000/5/22/noam_chomsky_speech_on_state_terror Democracy Now! Noam Chomsky Speech On State Terror and U.S. Foreign Policy&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;. 
'ഭീകരതക്കെതിരായ യുദ്ധം' എന്ന് ജോർജ്.ഡബ്ലിയു.ബുഷ് ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയതിൽ പിന്നെ , നോംചോംസ്കി ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;barsamian&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.monthlyreview.org/1101chomsky.htm
|title=The United States is a Leading Terrorist State
|last=Barsamian
|first=David
|publisher=[[Monthly Review]]
|date=November 6, 2001
|accessdate=2007-07-10
|archive-date=2001-11-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20011107015252/http://www.monthlyreview.org/1101chomsky.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title=Military Operations in Low Intensity Conflict | url=http://www.globalsecurity.org/military/library/policy/army/fm/100-20/10020ch1.htm#s_9 | publisher=Headquarters Departments of the Army and Air Force}}&lt;/ref&gt;
: {{Quote|&quot;തീവ്രത കുറഞ്ഞ യുദ്ധമുറ&quot; നടത്തുന്നതായി ഔദ്യോഗികമായി അമേരിക്ക സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തീവ്രത കുറഞ്ഞ ഏറ്റുമുട്ടൽ എന്നതിന്റെ നിർ‌വചനം പട്ടാള മാന്വലിൽ വായിച്ച്, 'ഭീകരവാദം' എന്നതിന്റെ ഔദ്യോഗിക നിർ‌വചനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ ഇവ രണ്ടും ഏകദേശം ഒന്നാണന്ന് നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും}}.

==ഭരണകൂടഭീകരതയും പ്രചരണങ്ങളും==
[[പ്രിൻസ്റ്റൺ]] സർ‌വകലാശാലയിലെ അന്തർദേശീയ പഠനവിഭാഗത്തിലെ എമിററ്റസ് പ്രൊഫസറായ [[റിച്ചാർഡ് ഫാൽക്]]  വാദിക്കുന്നത്, [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളും]] മറ്റു [[ഒന്നാം-കിട ലോകരാജ്യങ്ങൾ|ഒന്നാം-കിട ലോകരാജ്യങ്ങളും]] ഒപ്പം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമസ്ഥാപനങ്ങളും ഭീകരതയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തേയും സാധ്യതയേയും അവ്യക്തമാക്കുകയോ മാറ്റം വരുത്തുകയോ ചെയ്തു എന്നാണ്‌. ഒന്നാംലോകരാജ്യങ്ങളുടെ പക്ഷത്തു നിന്നുകൊണ്ടുള്ള ഏകപക്ഷീയമായ കാഴ്ചപ്പാട് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ഈ മാറ്റം വരുത്തൽ.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഭീകരവാദം എന്ന പദം ധാർമ്മികമായും നിയമപരമായും വെറുക്കപ്പെട്ട ഒന്നായി കാണപ്പെടേണ്ടതാണങ്കിൽ തീർച്ചയായും ബോധപൂർ‌വ്വം നിരപരാധികളായ പൗരന്മാരെ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്ന അക്രമണങ്ങളെയും ഭീകരവാദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. അതു [[ഭരണകൂടം|ഭരണകൂടത്തിന്റെ]] ഒത്താശയോടെ ചെയ്യുന്നതായാലും അതല്ലങ്കിൽ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ [[ശത്രു]] വിഭാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതായാലും ഭീകരത തന്നെ&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Falk
|first=Richard
|title=Revolutionaries and Functionaries: The Dual Face of Terrorism
|url=https://archive.org/details/revolutionariesf0000falk
|city=New York
|publisher=Dutton
|year=1988
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.transnational.org/SAJT/forum/Nonviolence/2004/Falk_GandhiNonviolence.html
|title=Gandhi, Nonviolence and the Struggle Against War
|last=Falk
|first=Richard
|publisher=The Transnational Foundation for Peace and Future Research
|date=January 28, 2004
|accessdate=2007-07-10
|archive-date=2007-08-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070802103222/http://www.transnational.org/SAJT/forum/Nonviolence/2004/Falk_GandhiNonviolence.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;.
ആധികാരിക സ്‌റ്റേറ്റിതര ഭീകരതയെ നിയമവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്  ഭീകരതയുടെ അപകടത്തെ കുറച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ പര്യാപത്മായ തന്ത്രമല്ല എന്ന് ഫാൽക് വാദിക്കുന്നു. ഭീകരതയുടെ സ്വഭാവത്തെയും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പരിധിയേയും നമ്മൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കിയേ പറ്റൂ. ആധുനിക ഭരണകൂട വക്താക്കൾ ഭരണകൂടം, ഭീകരതയെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനെ മറച്ചു വെക്കുകയും ഭീകരതയെ [[മുന്നാംലോക രാജ്യങ്ങൾ|മുന്നാംലോക രാജ്യങ്ങളിലെ]] വിപ്ലവകാരികളുമായും വ്യവസായിക രാജ്യങ്ങളിലുള്ള അവരുടെ ഇടതു അനുഭാവികളുമായും മാത്രം ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയുകയാണ്‌&lt;ref name=&quot;falk&quot;&gt;{{cite journal|title=Thinking About Terrorism|journal=[[The Nation]]|date=1986-06-28|first=Richard|last=Falk|coauthors=|volume=242|issue=25|pages=873-892|id= |url=|format=|accessdate=2008-01-30}}&lt;/ref&gt;.

==യു.എസ്.നെതിരെയുള്ള  ആരോപണങ്ങൾ==
====ജപ്പാനിലെ  അണുബോംബു വർഷം====
[[Image:Nagasaki 1945 - Before and after (adjusted).jpg|thumb|200px|[[നാഗസാക്കി]] ബോംബുവർഷത്തിനു മുൻപും അതിനു ശേഷവും]]

[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ]] ജപ്പാനിലെ [[ഹിരോഷിമ|ഹിരോഷിമയിലും]] [[നാഗസാക്കി|നാഗസാക്കിയിലും]] അമേരിക്കയുടെ അണുബോംബു വർഷമാണ്‌ ഒരു ഭരണകൂടം  ജനങ്ങൾക്കെതിരെ നടത്തുന്ന ഏക അണുവായുധ പ്രയോഗം. യുദ്ധസമയത്താണെങ്കിൽ പോലും പൗരന്മാരുടെ ആവാസ കേന്ദ്രങ്ങളെ ഉന്നം വെച്ച് നടത്തിയ ഈ  അണുവായുധ വർഷം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭരണകൂടഭീകരതയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതായി വിമർശകർ വിലയിരുത്തുന്നു.എന്നാൽ ഈ വാദത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ബോംബിംഗ് യുദ്ധം നീണ്ടുപോകുന്നതനെ തടഞ്ഞു എന്നും അല്ലാതിരുന്നെങ്കിൽ മരണപ്പെട്ടവർ നിരപരാധികളായ പൗരന്മാരായിരുന്നെങ്കിലും മരണസംഖ്യ ഇതിലും കൂടുമായിരുന്നു എന്നുമാണ്‌&lt;ref&gt;
{{cite book
| last = Frey
| first =Robert S.
| title = The Genocidal Temptation: Auschwitz, Hiroshima, Rwanda and Beyond
| publisher =University Press of America
| year =2004
| id = ISBN 0761827439 }} Reviewed at:
{{cite journal
| last = Rice
| first =Sarah
| title =The Genocidal Temptation: Auschwitz, Hiroshima, Rwanda and Beyond (Review)
| journal =Harvard Human Rights Journal
| volume =Vol. 18
| year =2005
| url = http://www.law.harvard.edu/students/orgs/hrj/iss18/booknotes-Genocidal.shtml
| accessdate = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite journal
| last = Dower
| first =John
| title =The Bombed: Hiroshima and Nagasaki in Japanese Memory
| journal =Diplomatic History
| volume =Vol. 19
| issue =no. 2
| year =1995
| url =
| accessdate = }}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

{{US-stub}}

[[വർഗ്ഗം:തീവ്രവാദം]]</text>
      <sha1>o7ld1ewrxe5kdul8k2p64rc0p8hj1vn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അസെൻഷൻ ദ്വീപ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120492</id>
    <revision>
      <id>4618927</id>
      <parentid>4458670</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T23:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7969" sha1="h1h4y8r8mcjaq5ojht5z9dxnu4uv2rs" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ascension Island}}
{{Infobox Country
| native_name        =
| conventional_long_name = Ascension Island
| common_name        = Ascension Island
| image_flag         = Flag of the United Kingdom.svg
| image_coat         = Ascension Island arms.png
| national_motto     =
| image_map          = SH-Ascension.png
| national_anthem    = ''[[God Save the Queen]]''
| official_languages = [[English language|English]]
| capital            = [[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]]
| latd=7 |latm=56 |latNS=S |longd=14 |longm=25 |longEW=W
| government_type    = Part of [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
| leader_title1      = [[Administrator of Ascension Island|Administrator]]
| leader_name1       = [[Ross Denny (administrator)|Ross Denny]]
| largest_city       = capital
| area_km2           = 88 &lt;!--From https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sh.html--&gt;
| area_rank          = 219th
| area_magnitude     = 1 E6
| percent_water      = 0
| population_estimate      = 940
| population_estimate_year =
| population_estimate_rank = n/a
| population_census        =
| population_census_year   =
| population_density_km2   = 22
| population_density_rank  = n/a
| GDP_PPP_year       =
| GDP_PPP            =
| GDP_PPP_rank       =
| GDP_PPP_per_capita =
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| HDI_year           =
| HDI                =
| HDI_rank           =
| HDI_category       =
| sovereignty_type   = First inhabited
| sovereignty_note   = 1815
| established_event1 =
| established_date1  =
| currency           = [[Saint Helena pound]]&lt;br /&gt;([[United States dollar|US dollars]] accepted)
| currency_code      = SHP
| time_zone          = [[UTC]]
| utc_offset         = +0
| time_zone_DST      =
| utc_offset_DST     =
| cctld              = [[.ac]]
| calling_code       = 247
| footnote1          =
}}

[[പ്രമാണം:Ascension Island Location.jpg|right|thumb|300px|Location of Ascension Island in the British South Atlantic territories.]]
[[South Atlantic Ocean|തെക്കേ അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രത്തിലെ]]  ഒരു അഗ്നിപർവതദ്വീപാണ് '''അസെൻഷൻ ദ്വീപ്''' ('''Ascension Island''' ). ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും {{convert|1600|km|mi|0}} ദൂരത്തിലും    [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്നും]]   {{convert|2250|km|mi|0}} ദൂരത്തിലുമായാണ് ഈ ദ്വീപ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. (7°56′S 14°22′Coordinates: 7°56′S 14°22′W) ഇതിന്റെ തലസ്ഥാനം ജോർജ് ടൗൺ ആണ്. ഇവിടുത്തെ  ഔദ്യോഗിക ഭാഷ ഇംഗ്ലീഷ് ആണ്. 
== ചരിത്രം ==
[[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] നാവികനായ [[ജോവാ ദെ നോവ|ജോവാ ദെ നോവായാണ്]] ഈ ദ്വീപ് കണ്ടെത്തിയത് (1501). 'അസെൻഷൻ ഡേ'യിൽ കരയ്ക്കിറങ്ങിയതിനെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ദ്വീപിന് ഈ പേര് നല്കപ്പെട്ടത്. 200 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ബ്രിട്ടീഷ് പര്യവേക്ഷകനായ വില്യം ഡാംപിയറും സംഘവും കപ്പൽച്ഛേദത്തെത്തുടർന്ന് ഈ ദ്വീപിൽ രണ്ടു മാസത്തോളം തങ്ങി. നെപ്പോളിയനെ സെന്റ് ഫെലീനയിലേക്ക് നാടുകടത്തിയപ്പോൾ (1815) അസെൻഷൽ ദ്വീപ് ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് നാവികസങ്കേതമായിത്തീർന്നു.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
ഇതിന്റെ വിസ്തീർണം ഏകദേശം 91 ച.കി.മീ ആണ്. ഏറിയ ഭാഗവും നിമ്നോന്നതമായ ശൂന്യപ്രദേശമാണ്. ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭാഗമായ ഗ്രീൻ പർവതത്തിന് സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നും സു. 875 മീ. ഉയരമുണ്ട്. ഏതാണ്ടു കോണാകൃതിയിൽ എഴുന്നുനില്ക്കുന്ന മൊട്ടക്കുന്നുകൾ ഇവിടെ ധാരാളം കാണാം. ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിയായ സെന്റ് ഹെലീനയുടെ ഒരു സംരക്ഷിതപ്രദേശമാണ് ഈ ദ്വീപ്. 
== കാലാവസ്ഥ ==
ഉഷ്ണമേഖലാ-സമുദ്ര കാലാവസ്ഥയാണ് ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. തെ. കിഴക്കൻ വാണിജ്യവാതങ്ങളിൽ നിന്നും സാമാന്യമായ മഴ ലഭിക്കുന്നു. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷിയും കാലിമേക്കലും അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
== സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ ==
ഏതാണ്ട് ഒറ്റപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ഈ ദ്വീപിൽ പരിമിതമായ ജനവാസമേയുള്ളു. ജനസംഖ്യ: 1100(2007); ഉദ്ദേശം 1,200 കി.മീ. ദൂരെയുള്ള സെന്റ് ഹെലീന ദ്വീപിൽ നിന്നും വന്നു പാർക്കുന്നവരാണ് ഏറിയ പേരും. ആധുനിക രീതിയിലുള്ള ഗോൾഫ് മൈതാനങ്ങളും നീന്തൽക്കുളങ്ങളും ഇവിടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സമുദ്രതീരം അടിയൊഴുക്കുകളും, സ്രാവിന്റെ ശല്യവും മൂലം സ്നാനഘട്ടങ്ങളാക്കാൻ പറ്റിയവയല്ല.

ജന്തുശാസ്ത്രപരമായ പഠനങ്ങൾക്കായി [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ]] ഇവിടെ താമസിച്ചിട്ടുണ്ട് (1831-36). ഈ ദ്വീപിനെ സംബന്ധിച്ച ധാരാളം വിവരങ്ങൾ അന്ന് അദ്ദേഹം ശേഖരിക്കുകയുണ്ടായി. അന്താരാഷ്ട്ര കേബിൾ ബന്ധത്തിലെ ഒരു സുപ്രധാന സ്റ്റേഷനാണ് അസെൻഷൻ ദ്വീപ്. 

== External links ==
{{Commonscat|Ascension Island}}
* [http://www.ascensionconservation.org.ac/ Ascension Conservation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309034725/http://www.ascensionconservation.org.ac/ |date=2010-03-09 }}
* [http://www.the-islander.org.ac/ Ascension Island Newspaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201000611/http://www.the-islander.org.ac/ |date=2008-12-01 }}
* [http://www.ascension-island.gov.ac/ Ascension Island Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716062943/http://www.conservation-ascension-island.gov.ac/ |date=2012-07-16 }}

[[വർഗ്ഗം:അറ്റ്‌ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രത്തിലെ ദ്വീപുകൾ‎]]
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>h1h4y8r8mcjaq5ojht5z9dxnu4uv2rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പൂയപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132399</id>
    <revision>
      <id>4618857</id>
      <parentid>4575144</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28798-83</username>
        <id>217626</id>
      </contributor>
      <origin>4618857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3159" sha1="otldgmy36gvlsjm4jkfkydsqlzpt17h" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Pooyappally Gramapanchayat}}
കൊല്ലം ജില്ലയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തായി കൊട്ടാരക്കര ബ്ളോക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പൂയപ്പള്ളി ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലമാണ്.  1953 ആഗസ്റ്റ് 15-ാം തിയതിയാണ് പൂയപ്പള്ളി പഞ്ചായത്ത് നിലവിൽ വന്നത്. പൂയപ്പള്ളി പഞ്ചായത്ത് പൂയപ്പള്ളി വില്ലേജ് മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്.
==അതിരുകൾ==
വടക്ക്-വെളിയം, കരീപ്ര പഞ്ചായത്തുകൾ, കിഴക്ക്-ഇളമാട്, വെളിനല്ലൂർ പഞ്ചായത്തുകൾ, തെക്ക്- കല്ലുവാതുക്കൽ പഞ്ചായത്ത്(ഇത്തിക്കരയാറ്), പടിഞ്ഞാറ് -ആദിച്ചനല്ലൂർ, നെടുമ്പന പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവയാണ് അതിരുകൾ.
== വാർഡുകൾ==
#കൊട്ടറ  	 
#കുന്നുംവാരം 
#നാൽക്കവല
#തച്ചക്കോട് 
#പൂയപ്പള്ളി 
#കാഞ്ഞിരംപാറ 
#മൈലോട് 
#നെല്ലിപ്പറമ്പ് 	 
#വേങ്കോട് 
#കോഴിക്കോട്
#കാറ്റാടി 	
#പയ്യക്കോട് 
#കുരിശുംമൂട് 
#ചെങ്കുളം 	
#മരുതമണ്പ്പ്ള്ളി 
#പുന്നക്കോട് 
#ചിറക്കൽകോണം 

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| കൊല്ലം 
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
|കൊട്ടാരക്കര

|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 22.28 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|21807
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|10514
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|11293
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|979
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
| 1074
|-
| സാക്ഷരത 
| 91.76%
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
&lt;br&gt;
http://lsgkerala.in/pooyappallypanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913192456/http://lsgkerala.in/pooyappallypanchayat/ |date=2014-09-13 }}
&lt;br&gt;
Census data 2001
{{reflist}}
{{Kollam-geo-stub}}
{{കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{കൊല്ലം ജില്ല}}</text>
      <sha1>otldgmy36gvlsjm4jkfkydsqlzpt17h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉജ്ജയിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138239</id>
    <revision>
      <id>4618979</id>
      <parentid>4597448</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T08:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23643" sha1="5cvgedbxrpl6xr672ze131mophyfhxl" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ujjain}}
{{ആധികാരത}}
{{Infobox settlement
| name                            = ഉജ്ജയിൻ
| other_name                      = Ujjayinī / Avantikā
| settlement_type                 = City
| image_skyline                   = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width            = 295
| image_style          =
| perrow                  = 1/2
| caption_align        = center
| image1                 = Ram chat.JPG
| caption1               = Ram Ghat
| image2                 = Mahakal temple.jpg
| caption2               = Mahakaleshwar Temple
| image3                 = UjjainTower.jpg
| caption3               = Tower Chowk
}}
| image_caption                   = 
| nickname                        = Mahakal Ki Nagri, The City of Temples
| map_alt                         = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = India Madhya Pradesh#India
| pushpin_relief                  = 
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_caption             = Location in India
| coordinates                     = {{coord|23.17|N|75.79|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|India}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = {{flagicon image|Emblem of Madhya Pradesh.svg|Emblem of Madhya Pradesh}} [[Madhya Pradesh]]
| subdivision_type2               = [[List of regions of India|Region]]
| subdivision_name2               = [[Malwa]]
| subdivision_type3               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name3               = [[Ujjain district|Ujjain]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = c. 700 BCE
| named_for                       = 
| government_type                 = Municipal corporation
| governing_body                  = [[Ujjain Municipal Corporation]]
| leader_title                    = Mayor
| leader_name                     = Mukesh Tatwal
| leader_party                    = [[Bharatiya Janata Party|BJP]]
| leader_title1                   = MP
| leader_name1                    = [[Anil Firojiya]], [[Bharatiya Janata Party|BJP]]
| leader_title2                   = [[Municipal Commissioner (India)|Municipal Commissioner]]
| leader_name2                    = Shri Ashish Singh, IAS
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ujjain City|url=http://nagarnigamujjain.org/english/aboutus.html|access-date=2023-09-25|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026084942/http://nagarnigamujjain.org/english/aboutus.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=census&gt;{{cite web|title=District Census Handbook - Ujjain|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2318_PART_B_DCHB_UJJAIN.pdf |website=Census of India|access-date=6 December 2015|page=12,22}}&lt;/ref&gt;
| area_rank                       = 5th in M.P.
| area_total_km2                  = 151.83
| area_metro_km2                  = 745
| area_metro_sq_mi                = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 494
| population_total                = 515215&lt;ref name=&quot;2011 table 2&quot; /&gt;
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 5th in M.P.
| population_density_km2          = auto
| population_metro                = 8,85,566
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Hindi language|Hindi]]
| demographics1_title2            = Other
| demographics1_info2             = [[Malvi language|Malvi]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 456001, 456003, 456006, 456010, 456661, 456664.
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = +91734
| registration_plate              = MP-13
| blank1_name_sec1                = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec1                = [[Climatic regions of India|Cwa]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| blank2_name_sec1                = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]]
| blank2_info_sec1                = {{convert|900|mm|in}}
| blank3_name_sec1                = Avg. annual temperature
| blank3_info_sec1                = {{convert|24.0|°C|°F}}
| blank4_name_sec1                = Avg. summer temperature
| blank4_info_sec1                = {{convert|31|°C|°F}}
| blank5_name_sec1                = Avg. winter temperature
| blank5_info_sec1                = {{convert|17|°C|°F}}
| website                         = {{URL|https://ujjain.nic.in}}
| footnotes                       = 
| official_name                   = 
}}
പണ്ട് ഉജ്ജയിനി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഉജ്ജയിൻ ({{IPAc-en|u:|ˈ|dʒ|eɪ|n||audio=Ujjain.ogg}} {{IPAc-en|u:|ˈ|dʒ|eɪ|n||audio=Ujjain.ogg}}{{IPAc-en|u:|ˈ|dʒ|eɪ|n||audio=Ujjain.ogg}}, [[:en:Hindustani_language|Hindustani]] pronunciation: [[:en:Help:IPA/Hindi_and_Urdu|[ʊd͡ːʒɛːn]]], old name Avantika&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ujjain.nic.in/en/culture-heritage/|title=Culture &amp; Heritage {{!}} District Ujjain, Government of Madhya Pradesh {{!}} India|access-date=2022-12-27|language=en-US}}&lt;/ref&gt;) ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ മധ്യപ്രദേശിലെ ഉജ്ജയിൻ ജില്ലയിലെ ഒരു നഗരമാണ്. ജനസംഖ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ മധ്യപ്രദേശിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ നഗരമായ ഇത്, ഉജ്ജയിൻ ജില്ലയുടെയും ഉജ്ജയിൻ ഡിവിഷന്റെയും ഭരണ കേന്ദ്രമാണ്. [[അവന്തി]] രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം എന്ന് മഹാഭാരതത്തിലും ഈ നഗരം പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കളുടെ സപ്തപുരി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴ് പുണ്യനഗരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്.  12 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഇവിടെ [[കുംഭമേള]] നടക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Simhasth&quot;&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/ujjain-simhastha-humbh-mela-ends-kshipra-river-2812330/|title=Ujjain: As Kumbh draws to a close, devotees throng Kshipra for 'shahi snan'|date=21 May 2016|publisher=Indian Express}}&lt;/ref&gt; [[മഹാകാലേശ്വർ ക്ഷേത്രം|മഹാകാലേശ്വർ]] [[ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ|ജ്യോതിർലിംഗം]]  നഗരമധ്യത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[കൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[ബലരാമൻ]], [[സുദാമാവ്|സുദാമാവ്(കുചേലൻ)]] എന്നിവർ ഗുരുകുലവിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയ [[സാന്ദീപനി മഹർഷി]]യുടെ ആശ്രമം ഈ നഗരത്തിനടുത്തായിരുന്നു വെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭാരതീയ ഭൂമിശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള 0° രേഖാംശം ഈ നഗരത്തിലൂടെയാണ്. പുരാതന മഹാജനപദങ്ങളുടെ കാലം മുതൽ ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് കോളനി വൽക്കരണം വരെ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖമായ വ്യാപാര-രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ നഗരം. 

ഷിപ്ര നദിയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പുരാതന നഗരമായ ഇത്, അതിന്റെ ചരിത്രത്തിലുടനീളം മദ്ധ്യേന്ത്യയിലെ മാൾവ പീഠഭൂമിയിലെ സുപ്രധാന നഗരമായിരുന്നു. ബിസി 600-ഓടെ മദ്ധ്യേന്ത്യയുടെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രമായി ഇത് ഉയർന്നുവന്നു. പതിനാറ് മഹാജനപഥങ്ങളിൽ ഒന്നായ പുരാതന അവന്തി രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം ആയിരുന്നു അക്കാലത്തിത്. 18ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, അതായത് 1731-ൽ റാണോജി സിന്ധ്യ തന്റെ തലസ്ഥാനം ഉജ്ജയിനിൽ സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, ഈ നഗരം ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് മറാത്താ സാമ്രാജ്യത്തിലെ സിന്ധ്യ രാജ്യത്തിൻ്റെ തലസ്ഥാനമായി മാറി. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ ഇൻഡോറിനെ നഗരത്തിന് ഒരു ബദലായി വികസിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നത് വരെയുള്ള കാലത്ത് ഇത് മദ്ധ്യേന്ത്യയുടെ ഒരു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ, വാണിജ്യ, സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായി തുടർന്നു. [[ശൈവമതം|ശൈവർ]], [[വൈഷ്ണവർ]], ശാക്തർ എന്നിവരുടെ പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായി ഉജ്ജയിനി ഇപ്പോഴും തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kn6_3oBFAqIC&amp;pg=PA128|title=Pilgrimage in the Hindu Tradition: Salvific Space|last=Jacobsen|first=Knut A.|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-41559-038-9|page=128}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sahaja&quot;&gt;[http://sahajaharidwar.tripod.com/About_Haridwar.html About Haridwar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180220212723/http://sahajaharidwar.tripod.com/About_Haridwar.html |date=2018-02-20 }} sahajaharidwar.&lt;/ref&gt; 

ഹിന്ദുപുരാണമനുസരിച്ച്, അമ്മയായ വിനതയെ കദ്രുവിൻ്റെ ദാസ്യത്തിൽ നിന്ന്
മോചിപ്പിക്കാൻ  [[പാലാഴിമഥനം|പാലാഴിമഥനത്തിലൂടെ]] ലഭിച്ച അമൃത് ഗരുഡൻ ഒരു കുംഭത്തിൽ വഹിച്ചു കൊണ്ടു പോകവേ അമൃത് തുള്ളികൾ നിപതിച്ച നാല് സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഉജ്ജൈനിയും. മറ്റ് മൂന്ന് സ്ഥലങ്ങൾ [[ഹരിദ്വാർ]], [[നാസിക്]], പ്രയാഗ്  എന്നിവയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabkesari.in/dharm/news/kumbh-mela-story-related-samudra-manthan-1326800|title=इस पौराणिक कथा से जानिए क्यों लगता है कुंभ का मेला? – mobile|access-date=2021-11-13|date=2021-02-04|website=punjabkesari}}&lt;/ref&gt; പ്രധാനമന്ത്രി [[നരേന്ദ്ര മോദി|നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ]] മുൻനിര സ്മാർട്ട് സിറ്റി മിഷനു കീഴിൽ സ്മാർട്ട് സിറ്റിയായി വികസിപ്പിക്കുന്ന നൂറ് ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഉജ്ജയിനും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|title=Only 98 cities instead of 100 announced: All questions answered about the smart cities project|date=28 August 2015}}&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==

=== ചരിത്രാതീത കാലഘട്ടം ===
കയാതയിൽ (ഉജ്ജയിനിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 26 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഒരു സ്ഥലം) നടത്തിയ ഉദ്ഖനനത്തിൽ ബിസി 2000 കാലഘട്ടത്തിലെ  [[നവീനശിലായുഗം|നവീനശിലായുഗ]] കാർഷിക വാസസ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. നാഗ്ദ ഉൾപ്പെടെ ഉജ്ജൈനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലും നവീനശിലായുഗത്തിൻ അവശിഷ്ടങ്ങളടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്, എന്നിരുന്നാലും ഉജ്ജയിനിയിലെ ഖനനത്തിൽ നവീനശിലായുഗ വാസസ്ഥലങ്ങളൊന്നും തന്നെ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. പുരാവസ്തു ഗവേഷകനായ എച്ച്.ഡി. സങ്കലിയയുടെ സിദ്ധാന്തപ്രകാരം, ഉജ്ജയിനിലെ നവീനശിലായുഗ വാസസ്ഥലങ്ങൾ [[അയോയുഗം|ഇരുമ്പുയുഗ]] കുടിയേറ്റക്കാർ നശിപ്പിച്ചതാകാം.

ഹെർമൻ കുൽക്കെയും ഡയറ്റ്‌മർ റോഥെർമുണ്ടും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഉജ്ജൈനിയുടെ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന അവന്തി, &quot;മധ്യേന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല കാവൽപ്പുരകിലൊന്നായിരുന്നു&quot;, കൂടാതെ ബിസി 700-നടുത്ത് ഇത് ആദ്യകാല നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഏകദേശം 600 BCE യിൽ ഉജ്ജയിൻ മാൾവ പീഠഭൂമിയിലെ രാഷ്ട്രീയ, വാണിജ്യ, സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായി ഉയർന്നു.

പുരാതനകാലത്തെ കോട്ടകെട്ടിയുറപ്പിച്ചിരുന്ന നഗരമായിരുന്ന ഉജ്ജൈനി സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത് ഇന്നത്തെ ഉജ്ജൈനി നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ, ക്ഷിപ്ര നദിയുടെ തീരത്ത്, ഗർ കാലിക കുന്നിന് ചുറ്റുപാടുമായിരുന്നു. ഈ നഗരം 0.875 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ക്രമരഹിതമായ [[പഞ്ചഭുജം|പഞ്ചഭുജ]] പ്രദേശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു. ഇതിന് ചുറ്റുമായി 12 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ചെളികൊണ്ടുള്ള കൊത്തളമുണ്ടായിരുന്നു. പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങൾ നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി 45 മീറ്റർ വീതിയും 6.6 മീറ്റർ ആഴവുമുള്ള ഒരു കിടങ്ങിന്റെ സാന്നിധ്യവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എഫ്.ആർ. ആൽചിനും ജോർജ്ജ് എർഡോസിയും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഈ നഗര പ്രതിരോധങ്ങൾ ബിസിഇ 6-4 നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിടയിലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. ബി.സി.ഇ. 600-നു മുമ്പാണ് ഇവ നിർമ്മിച്ചതെന്നാണ് ഡയറ്റർ ഷ്ലിംഗ്ലോഫ് വിശ്വസിക്കുന്നത്. കല്ലും ചുട്ടെടുത്ത ഇഷ്ടികയും, ഇരുമ്പ് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും, കറുപ്പും ചുവപ്പും നിറങ്ങളിൽ തേച്ചുമിനുക്കിയ പാത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ സവിശേഷതകളായിരുന്നു. പുരാണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രകാരം, ഐതിഹാസിക ഹൈഹയ രാജവംശത്തിന്റെ ഒരു ശാഖ ഉജ്ജയിൻ ഭരിച്ചിരുന്നു.

=== പ്രാചീന കാലം ===
[[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധകാലഘട്ടത്തിലെ]] രേഖകളിലും ഈ നഗരം [[അവന്തി]] രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് നാലാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽക്കു തന്നെ  [[മൗര്യസാമ്രാജ്യം|മൗര്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്ന പ്പോൾ, പ്രഥമ രേഖാംശമായും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് ചക്രവർത്തിയായ അശോക രാജകുമാരൻ ഈ പ്രവിശ്യയിലെ കലാപം അടിച്ചമർത്തുന്നതിനായി നിയോഗിക്കപ്പെടുകയും, ഉജ്ജയിനിയിൽ താമസിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

=== മധ്യകാലഘട്ടം ===
മൗര്യകാലഘട്ടത്തിനു ശേഷം ശുംഗരും ശതവാഹനരും തുടർച്ചയായി ഭരിച്ചു. പിന്നീട് രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ നാലാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ റോർ എന്ന നാടോടി ഗോത്രങ്ങൾ ഈ നഗരം ഭരിച്ചു. ഗുപ്ത സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വരവോടെ ഉജ്ജയിനിയുടെ പ്രാമുഖ്യം വർദ്ധിച്ചു. [[വിക്രമാദിത്യൻ|ചന്ദ്രഗുപ്തൻ രണ്ടാമന്റെ(വിക്രമാദിത്യൻ)]] തലസ്ഥാനം ഉജ്ജയിനിയായിരുന്നു. നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങളിലെ വീരനായകനായിരുന്ന വിക്രമാദിത്യനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ ഇന്നും ഉജ്ജയിനിൽ സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സദസ്സിലെ [[നവരത്നങ്ങൾ (വ്യക്തികൾ)|നവരത്നങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പണ്ഡിതരുടെ കാലത്ത് ഉജ്ജയിനി [[സാഹിത്യം]], [[ഗണിതശാസ്ത്രം]], [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം]] എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രമായി മാറി.

1235-ൽ [[ഇൽത്തുമിഷ്]] ഈ നഗരം കീഴടക്കി. [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾകാലഘട്ടത്തിൽ]], [[അക്ബർ|അക്ബറിനു]] കീഴിൽ ഉജ്ജയിനി മാൾവയുടെ തലസ്ഥാനമായി.

=== ആധുനിക കാലഘട്ടം ===
പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മറാത്താ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കാലത്ത് ഉജ്ജയിനി സിന്ധ്യായുടെ കീഴിലായി. പിന്നീട് 1947 വരെ ഗ്വാളിയോറിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിയോടെ ഗ്വാളിയർ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിച്ചപ്പോൾ ഉജ്ജയിൻ [[മദ്ധ്യഭാരത്|മദ്ധ്യഭാരത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി. 1956-ൽ [[മദ്ധ്യഭാരത്]] [[മധ്യപ്രദേശ്‌|മധ്യപ്രദേശിൽ]] ലയിച്ചു.

==മറ്റു പേരുകൾ==

ഉജ്ജയിനിയുടെ പഴക്കവും പ്രശസ്തിയും മൂലം നിരവധി പേരുകളിൽ ഈ നഗരം അറിയപ്പെടുന്നു.

*അവന്തിക
*പദ്മാവതി
*കുശസ്ഥലി
*ഭഗവതി
*ഹരണ്യവതി
*കുമുദവതി
*ഉദേനി
*വിശാല

കൂടാതെ ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ ഒസീൻ എന്നും രേഖപ്പെടുത്തി കാണാം.
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.ujjain.nic.in/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630201443/http://ujjain.nic.in/ |date=2015-06-30 }}


[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു പുണ്യനഗരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മധ്യപ്രദേശിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുൻകാല തലസ്ഥാനനഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5cvgedbxrpl6xr672ze131mophyfhxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146114</id>
    <revision>
      <id>4619004</id>
      <parentid>4589025</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4619004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14353" sha1="0brsqorvtlewclw6ksbj5nwm5b6eot3" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency|constituency number=100|name=Kanjirappally|existence=1957 - present|image=Kanjirappally Mini Civil Station.jpg|caption=[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] മിനി-സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ|first member  =[[കെ.ടി. തോമസ്]]|reserved=None|current mla=[[എൻ. ജയരാജ്]]|party=[[Kerala Congress (Mani)|KC(M)]]|front={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[Left Democratic Front (Kerala)|LDF]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|electedbyyear=[[2021 Kerala Legislative Assembly election|2021]]|district=[[Kottayam district|കോട്ടയം]]|electorate=1,78,950 (2016)|self governed segments={{Collapsible list|bullets=yes
 | title = 
 | 1 = '''[[Gram panchayat|Grama Panchayaths]]'''&lt;br&gt;[[Chirakkadavu]]&lt;br&gt;[[Kanjirappally]]&lt;br&gt;[[Manimala]]&lt;br&gt;[[Kangazha]]&lt;br&gt;[[Karukachal]]&lt;br&gt;[[Nedumkunnam]]&lt;br&gt;[[Vazhoor]]&lt;br&gt;[[Vellavoor]]&lt;br&gt;[[Pallickathode]]
}}}}[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ [[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]], ചങ്ങനാശ്ശേരി താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]], [[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]], [[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]], [[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]], [[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളാവൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും; കോട്ടയം താലൂക്കിലെ [[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]] പഞ്ചായത്തും ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |title=District/Constituencies-Kottayam District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2026 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം, ഇപ്പോഴത്തെ എംഎൽഎ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ റോണി കെ ബേബി ആണ്.

== പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങൾ ==
കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
{| class=&quot;sortable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; border=&quot;2&quot;
! width=&quot;30px&quot; |Sl no.
! width=&quot;100px&quot; |പേര്
! width=&quot;130px&quot; |Status (ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി)
! width=&quot;100px&quot; |താലൂക്ക്
|-
|1
|[[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|2
|[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|3
|[[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|4
|[[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|5
|[[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|6
|[[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|7
|[[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|8
|[[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളളാവൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|9
|[[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കോട്ടയം
|}

== നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ==
ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച കേരള നിയമസഭയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഇനിപ്പറയുന്ന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|title=Local Self Governments in Assembly Constituencies of Kottayam District|website=www.ceo.kerala.gov.in|access-date=2011-03-21|archive-date=2011-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Key'''

{{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Kerala Congress (Mani)}}{{Party index link|Kerala  Congress (Jacob)}}{{Party index link|Socialist Party}}{{Party index link|Bharatiya Lok Dal}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}
{| class=&quot;sortable&quot; width=&quot;50%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; border=&quot;1&quot;
!Election
!Niyama
Sabha
!Member
! colspan=&quot;2&quot; |Party
!Tenure
|-
|1957
|1st
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.ടി. തോമസ്]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;2&quot; |
|1957 – 1960
|-
|1960
|2nd
|1960 – 1965
|-
|1967
|3rd
|[[കെ.എസ്. മുസ്തഫാ കമാൽ]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1967 – 1970
|-
|1970
|4th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.വി. കുര്യൻ]]
| rowspan=&quot;4&quot; |[[:en:Kerala_Congress|KEC]]
| rowspan=&quot;4&quot; |
|1970 – 1977
|-
|1977
|5th
|1977 – 1980
|-
|1980
|6th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[തോമസ് കല്ലമ്പള്ളി|തോമസ് കല്ലംപള്ളി]]
|1980 – 1982
|-
|1982
|7th
|1982 – 1987
|-
|1987
|8th
|[[കെ.ജെ. തോമസ് (സി.പി.എം.)|കെ.ജെ. തോമസ്]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1987 – 1991
|-
|1991
|9th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ജോർജ് ജെ. മാത്യു]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|1991 – 1996
|-
|1996
|10th
|1996 – 2001
|-
|2001
|11th
|2001 – 2006
|-
|2006
|12th
|[[അൽഫോൻസ് കണ്ണന്താനം|അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം]]
|[[:en:Independent_(politician)|Ind.]]
|
|2006 – 2011
|-
|2011
|13th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[എൻ. ജയരാജ്]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Kerala_Congress_(M)|KC(M)]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|2011 – 2016
|-
|2016
|14th
|2016 - 2021
|-
|2021
|15th
|[[:en:Incumbent|Incumbent]]
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==
ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

=== 2021 ===
{{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}
{{Election box winning candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=60,299|percentage=43.79|change={{increase}}4.93}}{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ജോസഫ് വാഴയ്ക്കൻ|votes=46,596|percentage=33.84|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം|votes=29,157|percentage=21.17|change={{decrease}}1.81|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=ആഷിക് എം എം|votes=727|percentage=0.53|change=||}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=624|percentage=0.45|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}

{{Election box margin of victory||votes=13,703|percentage=9.95|change={{increase}}7.11}}
{{Election box turnout|votes=1,37,703|percentage=73.76|change={{decrease}}2.63|}}

{{Election box hold with party link||winner=Kerala Congress (M)|swing=-}}{{Election box end}}

=== 2016 ===
2016 ലെ കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,78,950 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=53,126|percentage=38.86|change={{decrease}}11.54|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=വി. ബി. ബിനു|votes=49,236|percentage=36.02|change={{decrease}}3.59|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=വി. എൻ. മനോജ്|votes=31,411|percentage=22.98|change={{increase}}15.88|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=അരുൺ എം. ജോൺ|votes=1,113|percentage=0.81|change={{decrease}}2.08|}}{{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=മുഹമ്മദ് സിയാദ്|votes=839|percentage=0.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=618|percentage=0.45|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മനോജ് അരുവിക്കുഴി|votes=138|percentage=0.10|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അച്യുതൻ കെ. പി.|votes=137|percentage=0.10|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=3,890|percentage=2.84|change={{decrease}}7.95}}
{{Election box turnout|votes=1,36,708|percentage=76.39|change={{increase}}6.40|}}

{{Election box hold with party link|winner=Kerala Congress (M)|swing={{decrease}}11.54}}{{Election box end}}

=== 2011 ===
2011 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,61,648 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=57,021|percentage=50.40|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=സുരേഷ് ടി. നായർ|votes=44,815|percentage=39.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=രാജമോഹൻ|votes=8,037|percentage=7.10|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=പി. കെ. ഗീത കൃഷ്ണൻ|votes=3,268|percentage=2.89|change={{increase}}0.59|}}

{{Election box margin of victory||votes=12,206|percentage=10.79|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,13,141|percentage=69.99|change={{increase}}2.68|}}

{{Election box gain with party link|winner=Kerala Congress (M)|loser=Independent politician|swing=}}{{Election box end}}

== See also ==
&lt;mapframe text=&quot;കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q5101812,Q16136748,Q16133763,Q20580595,Q16137889,Q13564541,Q31696267,Q13114826,Q20576136&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>0brsqorvtlewclw6ksbj5nwm5b6eot3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4619006</id>
      <parentid>4619004</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4619006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14357" sha1="912sce89esm361lo1ylh6zo7xcw6ywl" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency|constituency number=100|name=Kanjirappally|existence=1957 - present|image=Kanjirappally Mini Civil Station.jpg|caption=[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] മിനി-സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ|first member  =[[കെ.ടി. തോമസ്]]|reserved=None|current mla=[[എൻ. ജയരാജ്]]|party=[[Kerala Congress (Mani)|KC(M)]]|front={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[Left Democratic Front (Kerala)|LDF]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|electedbyyear=[[2021 Kerala Legislative Assembly election|2021]]|district=[[Kottayam district|കോട്ടയം]]|electorate=1,78,950 (2016)|self governed segments={{Collapsible list|bullets=yes
 | title = 
 | 1 = '''[[Gram panchayat|Grama Panchayaths]]'''&lt;br&gt;[[Chirakkadavu]]&lt;br&gt;[[Kanjirappally]]&lt;br&gt;[[Manimala]]&lt;br&gt;[[Kangazha]]&lt;br&gt;[[Karukachal]]&lt;br&gt;[[Nedumkunnam]]&lt;br&gt;[[Vazhoor]]&lt;br&gt;[[Vellavoor]]&lt;br&gt;[[Pallickathode]]
}}}}[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ [[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]], ചങ്ങനാശ്ശേരി താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]], [[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]], [[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]], [[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]], [[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളാവൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും; കോട്ടയം താലൂക്കിലെ [[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]] പഞ്ചായത്തും ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |title=District/Constituencies-Kottayam District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2026 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം, ഇപ്പോഴത്തെ എംഎൽഎ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ [[റോണി കെ ബേബി]] ആണ്.

== പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങൾ ==
കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
{| class=&quot;sortable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; border=&quot;2&quot;
! width=&quot;30px&quot; |Sl no.
! width=&quot;100px&quot; |പേര്
! width=&quot;130px&quot; |Status (ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി)
! width=&quot;100px&quot; |താലൂക്ക്
|-
|1
|[[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|2
|[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|3
|[[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|4
|[[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|5
|[[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|6
|[[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|7
|[[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|8
|[[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളളാവൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|9
|[[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കോട്ടയം
|}

== നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ==
ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച കേരള നിയമസഭയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഇനിപ്പറയുന്ന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|title=Local Self Governments in Assembly Constituencies of Kottayam District|website=www.ceo.kerala.gov.in|access-date=2011-03-21|archive-date=2011-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Key'''

{{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Kerala Congress (Mani)}}{{Party index link|Kerala  Congress (Jacob)}}{{Party index link|Socialist Party}}{{Party index link|Bharatiya Lok Dal}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}
{| class=&quot;sortable&quot; width=&quot;50%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; border=&quot;1&quot;
!Election
!Niyama
Sabha
!Member
! colspan=&quot;2&quot; |Party
!Tenure
|-
|1957
|1st
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.ടി. തോമസ്]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;2&quot; |
|1957 – 1960
|-
|1960
|2nd
|1960 – 1965
|-
|1967
|3rd
|[[കെ.എസ്. മുസ്തഫാ കമാൽ]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1967 – 1970
|-
|1970
|4th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.വി. കുര്യൻ]]
| rowspan=&quot;4&quot; |[[:en:Kerala_Congress|KEC]]
| rowspan=&quot;4&quot; |
|1970 – 1977
|-
|1977
|5th
|1977 – 1980
|-
|1980
|6th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[തോമസ് കല്ലമ്പള്ളി|തോമസ് കല്ലംപള്ളി]]
|1980 – 1982
|-
|1982
|7th
|1982 – 1987
|-
|1987
|8th
|[[കെ.ജെ. തോമസ് (സി.പി.എം.)|കെ.ജെ. തോമസ്]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1987 – 1991
|-
|1991
|9th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ജോർജ് ജെ. മാത്യു]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|1991 – 1996
|-
|1996
|10th
|1996 – 2001
|-
|2001
|11th
|2001 – 2006
|-
|2006
|12th
|[[അൽഫോൻസ് കണ്ണന്താനം|അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം]]
|[[:en:Independent_(politician)|Ind.]]
|
|2006 – 2011
|-
|2011
|13th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[എൻ. ജയരാജ്]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Kerala_Congress_(M)|KC(M)]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|2011 – 2016
|-
|2016
|14th
|2016 - 2021
|-
|2021
|15th
|[[:en:Incumbent|Incumbent]]
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==
ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

=== 2021 ===
{{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}
{{Election box winning candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=60,299|percentage=43.79|change={{increase}}4.93}}{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ജോസഫ് വാഴയ്ക്കൻ|votes=46,596|percentage=33.84|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം|votes=29,157|percentage=21.17|change={{decrease}}1.81|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=ആഷിക് എം എം|votes=727|percentage=0.53|change=||}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=624|percentage=0.45|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}

{{Election box margin of victory||votes=13,703|percentage=9.95|change={{increase}}7.11}}
{{Election box turnout|votes=1,37,703|percentage=73.76|change={{decrease}}2.63|}}

{{Election box hold with party link||winner=Kerala Congress (M)|swing=-}}{{Election box end}}

=== 2016 ===
2016 ലെ കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,78,950 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=53,126|percentage=38.86|change={{decrease}}11.54|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=വി. ബി. ബിനു|votes=49,236|percentage=36.02|change={{decrease}}3.59|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=വി. എൻ. മനോജ്|votes=31,411|percentage=22.98|change={{increase}}15.88|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=അരുൺ എം. ജോൺ|votes=1,113|percentage=0.81|change={{decrease}}2.08|}}{{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=മുഹമ്മദ് സിയാദ്|votes=839|percentage=0.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=618|percentage=0.45|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മനോജ് അരുവിക്കുഴി|votes=138|percentage=0.10|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അച്യുതൻ കെ. പി.|votes=137|percentage=0.10|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=3,890|percentage=2.84|change={{decrease}}7.95}}
{{Election box turnout|votes=1,36,708|percentage=76.39|change={{increase}}6.40|}}

{{Election box hold with party link|winner=Kerala Congress (M)|swing={{decrease}}11.54}}{{Election box end}}

=== 2011 ===
2011 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,61,648 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=57,021|percentage=50.40|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=സുരേഷ് ടി. നായർ|votes=44,815|percentage=39.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=രാജമോഹൻ|votes=8,037|percentage=7.10|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=പി. കെ. ഗീത കൃഷ്ണൻ|votes=3,268|percentage=2.89|change={{increase}}0.59|}}

{{Election box margin of victory||votes=12,206|percentage=10.79|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,13,141|percentage=69.99|change={{increase}}2.68|}}

{{Election box gain with party link|winner=Kerala Congress (M)|loser=Independent politician|swing=}}{{Election box end}}

== See also ==
&lt;mapframe text=&quot;കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q5101812,Q16136748,Q16133763,Q20580595,Q16137889,Q13564541,Q31696267,Q13114826,Q20576136&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>912sce89esm361lo1ylh6zo7xcw6ywl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4619007</id>
      <parentid>4619006</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4619007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14363" sha1="1mt8odh24bptqyt6xmvbu298cv0txfi" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency|constituency number=100|name=Kanjirappally|existence=1957 - present|image=Kanjirappally Mini Civil Station.jpg|caption=[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] മിനി-സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ|first member  =[[കെ.ടി. തോമസ്]]|reserved=None|current mla=[[റോണി കെ ബേബി]]|party=[[Kerala Congress (Mani)|KC(M)]]|front={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[Left Democratic Front (Kerala)|LDF]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|electedbyyear=[[2021 Kerala Legislative Assembly election|2021]]|district=[[Kottayam district|കോട്ടയം]]|electorate=1,78,950 (2016)|self governed segments={{Collapsible list|bullets=yes
 | title = 
 | 1 = '''[[Gram panchayat|Grama Panchayaths]]'''&lt;br&gt;[[Chirakkadavu]]&lt;br&gt;[[Kanjirappally]]&lt;br&gt;[[Manimala]]&lt;br&gt;[[Kangazha]]&lt;br&gt;[[Karukachal]]&lt;br&gt;[[Nedumkunnam]]&lt;br&gt;[[Vazhoor]]&lt;br&gt;[[Vellavoor]]&lt;br&gt;[[Pallickathode]]
}}}}[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ [[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]], ചങ്ങനാശ്ശേരി താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]], [[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]], [[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]], [[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]], [[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളാവൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും; കോട്ടയം താലൂക്കിലെ [[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]] പഞ്ചായത്തും ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |title=District/Constituencies-Kottayam District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2026 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം, ഇപ്പോഴത്തെ എംഎൽഎ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ [[റോണി കെ ബേബി]] ആണ്.

== പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങൾ ==
കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
{| class=&quot;sortable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; border=&quot;2&quot;
! width=&quot;30px&quot; |Sl no.
! width=&quot;100px&quot; |പേര്
! width=&quot;130px&quot; |Status (ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി)
! width=&quot;100px&quot; |താലൂക്ക്
|-
|1
|[[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|2
|[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|3
|[[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|4
|[[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|5
|[[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|6
|[[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|7
|[[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|8
|[[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളളാവൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|9
|[[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കോട്ടയം
|}

== നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ==
ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച കേരള നിയമസഭയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഇനിപ്പറയുന്ന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|title=Local Self Governments in Assembly Constituencies of Kottayam District|website=www.ceo.kerala.gov.in|access-date=2011-03-21|archive-date=2011-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Key'''

{{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Kerala Congress (Mani)}}{{Party index link|Kerala  Congress (Jacob)}}{{Party index link|Socialist Party}}{{Party index link|Bharatiya Lok Dal}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}
{| class=&quot;sortable&quot; width=&quot;50%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; border=&quot;1&quot;
!Election
!Niyama
Sabha
!Member
! colspan=&quot;2&quot; |Party
!Tenure
|-
|1957
|1st
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.ടി. തോമസ്]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;2&quot; |
|1957 – 1960
|-
|1960
|2nd
|1960 – 1965
|-
|1967
|3rd
|[[കെ.എസ്. മുസ്തഫാ കമാൽ]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1967 – 1970
|-
|1970
|4th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.വി. കുര്യൻ]]
| rowspan=&quot;4&quot; |[[:en:Kerala_Congress|KEC]]
| rowspan=&quot;4&quot; |
|1970 – 1977
|-
|1977
|5th
|1977 – 1980
|-
|1980
|6th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[തോമസ് കല്ലമ്പള്ളി|തോമസ് കല്ലംപള്ളി]]
|1980 – 1982
|-
|1982
|7th
|1982 – 1987
|-
|1987
|8th
|[[കെ.ജെ. തോമസ് (സി.പി.എം.)|കെ.ജെ. തോമസ്]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1987 – 1991
|-
|1991
|9th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ജോർജ് ജെ. മാത്യു]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|1991 – 1996
|-
|1996
|10th
|1996 – 2001
|-
|2001
|11th
|2001 – 2006
|-
|2006
|12th
|[[അൽഫോൻസ് കണ്ണന്താനം|അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം]]
|[[:en:Independent_(politician)|Ind.]]
|
|2006 – 2011
|-
|2011
|13th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[എൻ. ജയരാജ്]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Kerala_Congress_(M)|KC(M)]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|2011 – 2016
|-
|2016
|14th
|2016 - 2021
|-
|2021
|15th
|[[:en:Incumbent|Incumbent]]
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==
ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

=== 2021 ===
{{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}
{{Election box winning candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=60,299|percentage=43.79|change={{increase}}4.93}}{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ജോസഫ് വാഴയ്ക്കൻ|votes=46,596|percentage=33.84|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം|votes=29,157|percentage=21.17|change={{decrease}}1.81|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=ആഷിക് എം എം|votes=727|percentage=0.53|change=||}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=624|percentage=0.45|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}

{{Election box margin of victory||votes=13,703|percentage=9.95|change={{increase}}7.11}}
{{Election box turnout|votes=1,37,703|percentage=73.76|change={{decrease}}2.63|}}

{{Election box hold with party link||winner=Kerala Congress (M)|swing=-}}{{Election box end}}

=== 2016 ===
2016 ലെ കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,78,950 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=53,126|percentage=38.86|change={{decrease}}11.54|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=വി. ബി. ബിനു|votes=49,236|percentage=36.02|change={{decrease}}3.59|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=വി. എൻ. മനോജ്|votes=31,411|percentage=22.98|change={{increase}}15.88|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=അരുൺ എം. ജോൺ|votes=1,113|percentage=0.81|change={{decrease}}2.08|}}{{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=മുഹമ്മദ് സിയാദ്|votes=839|percentage=0.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=618|percentage=0.45|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മനോജ് അരുവിക്കുഴി|votes=138|percentage=0.10|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അച്യുതൻ കെ. പി.|votes=137|percentage=0.10|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=3,890|percentage=2.84|change={{decrease}}7.95}}
{{Election box turnout|votes=1,36,708|percentage=76.39|change={{increase}}6.40|}}

{{Election box hold with party link|winner=Kerala Congress (M)|swing={{decrease}}11.54}}{{Election box end}}

=== 2011 ===
2011 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,61,648 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=57,021|percentage=50.40|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=സുരേഷ് ടി. നായർ|votes=44,815|percentage=39.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=രാജമോഹൻ|votes=8,037|percentage=7.10|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=പി. കെ. ഗീത കൃഷ്ണൻ|votes=3,268|percentage=2.89|change={{increase}}0.59|}}

{{Election box margin of victory||votes=12,206|percentage=10.79|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,13,141|percentage=69.99|change={{increase}}2.68|}}

{{Election box gain with party link|winner=Kerala Congress (M)|loser=Independent politician|swing=}}{{Election box end}}

== See also ==
&lt;mapframe text=&quot;കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q5101812,Q16136748,Q16133763,Q20580595,Q16137889,Q13564541,Q31696267,Q13114826,Q20576136&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>1mt8odh24bptqyt6xmvbu298cv0txfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4619008</id>
      <parentid>4619007</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4619008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14273" sha1="f4z6zki8jkoe9vt23l26mz9ndf6urom" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency|constituency number=100|name=Kanjirappally|existence=1957 - present|image=Kanjirappally Mini Civil Station.jpg|caption=[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] മിനി-സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ|first member  =[[കെ.ടി. തോമസ്]]|reserved=None|current mla=[[റോണി കെ ബേബി]]|party=[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]|front=UDF|electedbyyear=[[2026 Kerala Legislative Assembly election|2026]]|district=[[Kottayam district|കോട്ടയം]]|electorate=1,78,950 (2016)|self governed segments={{Collapsible list|bullets=yes
 | title = 
 | 1 = '''[[Gram panchayat|Grama Panchayaths]]'''&lt;br&gt;[[Chirakkadavu]]&lt;br&gt;[[Kanjirappally]]&lt;br&gt;[[Manimala]]&lt;br&gt;[[Kangazha]]&lt;br&gt;[[Karukachal]]&lt;br&gt;[[Nedumkunnam]]&lt;br&gt;[[Vazhoor]]&lt;br&gt;[[Vellavoor]]&lt;br&gt;[[Pallickathode]]
}}}}[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ [[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]], ചങ്ങനാശ്ശേരി താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]], [[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]], [[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]], [[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]], [[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളാവൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും; കോട്ടയം താലൂക്കിലെ [[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]] പഞ്ചായത്തും ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |title=District/Constituencies-Kottayam District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2026 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം, ഇപ്പോഴത്തെ എംഎൽഎ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ [[റോണി കെ ബേബി]] ആണ്.

== പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങൾ ==
കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
{| class=&quot;sortable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; border=&quot;2&quot;
! width=&quot;30px&quot; |Sl no.
! width=&quot;100px&quot; |പേര്
! width=&quot;130px&quot; |Status (ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി)
! width=&quot;100px&quot; |താലൂക്ക്
|-
|1
|[[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|2
|[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|3
|[[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|4
|[[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|5
|[[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|6
|[[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|7
|[[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|8
|[[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളളാവൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|9
|[[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കോട്ടയം
|}

== നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ==
ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച കേരള നിയമസഭയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഇനിപ്പറയുന്ന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|title=Local Self Governments in Assembly Constituencies of Kottayam District|website=www.ceo.kerala.gov.in|access-date=2011-03-21|archive-date=2011-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Key'''

{{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Kerala Congress (Mani)}}{{Party index link|Kerala  Congress (Jacob)}}{{Party index link|Socialist Party}}{{Party index link|Bharatiya Lok Dal}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}
{| class=&quot;sortable&quot; width=&quot;50%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; border=&quot;1&quot;
!Election
!Niyama
Sabha
!Member
! colspan=&quot;2&quot; |Party
!Tenure
|-
|1957
|1st
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.ടി. തോമസ്]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;2&quot; |
|1957 – 1960
|-
|1960
|2nd
|1960 – 1965
|-
|1967
|3rd
|[[കെ.എസ്. മുസ്തഫാ കമാൽ]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1967 – 1970
|-
|1970
|4th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.വി. കുര്യൻ]]
| rowspan=&quot;4&quot; |[[:en:Kerala_Congress|KEC]]
| rowspan=&quot;4&quot; |
|1970 – 1977
|-
|1977
|5th
|1977 – 1980
|-
|1980
|6th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[തോമസ് കല്ലമ്പള്ളി|തോമസ് കല്ലംപള്ളി]]
|1980 – 1982
|-
|1982
|7th
|1982 – 1987
|-
|1987
|8th
|[[കെ.ജെ. തോമസ് (സി.പി.എം.)|കെ.ജെ. തോമസ്]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1987 – 1991
|-
|1991
|9th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ജോർജ് ജെ. മാത്യു]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|1991 – 1996
|-
|1996
|10th
|1996 – 2001
|-
|2001
|11th
|2001 – 2006
|-
|2006
|12th
|[[അൽഫോൻസ് കണ്ണന്താനം|അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം]]
|[[:en:Independent_(politician)|Ind.]]
|
|2006 – 2011
|-
|2011
|13th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[എൻ. ജയരാജ്]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Kerala_Congress_(M)|KC(M)]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|2011 – 2016
|-
|2016
|14th
|2016 - 2021
|-
|2021
|15th
|[[:en:Incumbent|Incumbent]]
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==
ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

=== 2021 ===
{{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}
{{Election box winning candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=60,299|percentage=43.79|change={{increase}}4.93}}{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ജോസഫ് വാഴയ്ക്കൻ|votes=46,596|percentage=33.84|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം|votes=29,157|percentage=21.17|change={{decrease}}1.81|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=ആഷിക് എം എം|votes=727|percentage=0.53|change=||}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=624|percentage=0.45|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}

{{Election box margin of victory||votes=13,703|percentage=9.95|change={{increase}}7.11}}
{{Election box turnout|votes=1,37,703|percentage=73.76|change={{decrease}}2.63|}}

{{Election box hold with party link||winner=Kerala Congress (M)|swing=-}}{{Election box end}}

=== 2016 ===
2016 ലെ കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,78,950 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=53,126|percentage=38.86|change={{decrease}}11.54|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=വി. ബി. ബിനു|votes=49,236|percentage=36.02|change={{decrease}}3.59|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=വി. എൻ. മനോജ്|votes=31,411|percentage=22.98|change={{increase}}15.88|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=അരുൺ എം. ജോൺ|votes=1,113|percentage=0.81|change={{decrease}}2.08|}}{{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=മുഹമ്മദ് സിയാദ്|votes=839|percentage=0.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=618|percentage=0.45|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മനോജ് അരുവിക്കുഴി|votes=138|percentage=0.10|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അച്യുതൻ കെ. പി.|votes=137|percentage=0.10|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=3,890|percentage=2.84|change={{decrease}}7.95}}
{{Election box turnout|votes=1,36,708|percentage=76.39|change={{increase}}6.40|}}

{{Election box hold with party link|winner=Kerala Congress (M)|swing={{decrease}}11.54}}{{Election box end}}

=== 2011 ===
2011 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,61,648 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=57,021|percentage=50.40|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=സുരേഷ് ടി. നായർ|votes=44,815|percentage=39.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=രാജമോഹൻ|votes=8,037|percentage=7.10|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=പി. കെ. ഗീത കൃഷ്ണൻ|votes=3,268|percentage=2.89|change={{increase}}0.59|}}

{{Election box margin of victory||votes=12,206|percentage=10.79|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,13,141|percentage=69.99|change={{increase}}2.68|}}

{{Election box gain with party link|winner=Kerala Congress (M)|loser=Independent politician|swing=}}{{Election box end}}

== See also ==
&lt;mapframe text=&quot;കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q5101812,Q16136748,Q16133763,Q20580595,Q16137889,Q13564541,Q31696267,Q13114826,Q20576136&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>f4z6zki8jkoe9vt23l26mz9ndf6urom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4619009</id>
      <parentid>4619008</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4619009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14362" sha1="nmp1xmtgmcmkn7y7b53ysqdew45syho" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency|constituency number=100|name=Kanjirappally|existence=1957 - present|image=Kanjirappally Mini Civil Station.jpg|caption=[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] മിനി-സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ|first member  =[[കെ.ടി. തോമസ്]]|reserved=None|current mla=[[റോണി കെ ബേബി]]|party=[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]|front={{legend2|#0087BD |'''[[United Democratic Front (Kerala)|UDF]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|electedbyyear=[[2026 Kerala Legislative Assembly election|2026]]|district=[[Kottayam district|കോട്ടയം]]|electorate=1,78,950 (2016)|self governed segments={{Collapsible list|bullets=yes
 | title = 
 | 1 = '''[[Gram panchayat|Grama Panchayaths]]'''&lt;br&gt;[[Chirakkadavu]]&lt;br&gt;[[Kanjirappally]]&lt;br&gt;[[Manimala]]&lt;br&gt;[[Kangazha]]&lt;br&gt;[[Karukachal]]&lt;br&gt;[[Nedumkunnam]]&lt;br&gt;[[Vazhoor]]&lt;br&gt;[[Vellavoor]]&lt;br&gt;[[Pallickathode]]
}}}}[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ [[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]], ചങ്ങനാശ്ശേരി താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]], [[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]], [[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]], [[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]], [[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളാവൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും; കോട്ടയം താലൂക്കിലെ [[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]] പഞ്ചായത്തും ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |title=District/Constituencies-Kottayam District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2026 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം, ഇപ്പോഴത്തെ എംഎൽഎ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ [[റോണി കെ ബേബി]] ആണ്.

== പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങൾ ==
കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
{| class=&quot;sortable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; border=&quot;2&quot;
! width=&quot;30px&quot; |Sl no.
! width=&quot;100px&quot; |പേര്
! width=&quot;130px&quot; |Status (ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി)
! width=&quot;100px&quot; |താലൂക്ക്
|-
|1
|[[ചിറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കടവ്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|2
|[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|3
|[[മണിമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മണിമല]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|4
|[[കങ്ങഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കങ്ങഴ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|5
|[[കറുകച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കറുകച്ചാൽ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|6
|[[നെടുംകുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നെടുംകുന്നം]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|7
|[[വാഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാഴൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|8
|[[വെള്ളാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളളാവൂർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|ചങ്ങനാശേരി
|-
|9
|[[പള്ളിക്കത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കോട്ടയം
|}

== നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ==
ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച കേരള നിയമസഭയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഇനിപ്പറയുന്ന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|title=Local Self Governments in Assembly Constituencies of Kottayam District|website=www.ceo.kerala.gov.in|access-date=2011-03-21|archive-date=2011-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Key'''

{{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Kerala Congress (Mani)}}{{Party index link|Kerala  Congress (Jacob)}}{{Party index link|Socialist Party}}{{Party index link|Bharatiya Lok Dal}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}
{| class=&quot;sortable&quot; width=&quot;50%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; border=&quot;1&quot;
!Election
!Niyama
Sabha
!Member
! colspan=&quot;2&quot; |Party
!Tenure
|-
|1957
|1st
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.ടി. തോമസ്]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;2&quot; |
|1957 – 1960
|-
|1960
|2nd
|1960 – 1965
|-
|1967
|3rd
|[[കെ.എസ്. മുസ്തഫാ കമാൽ]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1967 – 1970
|-
|1970
|4th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[കെ.വി. കുര്യൻ]]
| rowspan=&quot;4&quot; |[[:en:Kerala_Congress|KEC]]
| rowspan=&quot;4&quot; |
|1970 – 1977
|-
|1977
|5th
|1977 – 1980
|-
|1980
|6th
| rowspan=&quot;2&quot; |[[തോമസ് കല്ലമ്പള്ളി|തോമസ് കല്ലംപള്ളി]]
|1980 – 1982
|-
|1982
|7th
|1982 – 1987
|-
|1987
|8th
|[[കെ.ജെ. തോമസ് (സി.പി.എം.)|കെ.ജെ. തോമസ്]]
|[[:en:Communist_Party_of_India_(Marxist)|CPI(M)]]
|
|1987 – 1991
|-
|1991
|9th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ജോർജ് ജെ. മാത്യു]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Indian_National_Congress|INC]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|1991 – 1996
|-
|1996
|10th
|1996 – 2001
|-
|2001
|11th
|2001 – 2006
|-
|2006
|12th
|[[അൽഫോൻസ് കണ്ണന്താനം|അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം]]
|[[:en:Independent_(politician)|Ind.]]
|
|2006 – 2011
|-
|2011
|13th
| rowspan=&quot;3&quot; |[[എൻ. ജയരാജ്]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:Kerala_Congress_(M)|KC(M)]]
| rowspan=&quot;3&quot; |
|2011 – 2016
|-
|2016
|14th
|2016 - 2021
|-
|2021
|15th
|[[:en:Incumbent|Incumbent]]
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==
ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

=== 2021 ===
{{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}
{{Election box winning candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=60,299|percentage=43.79|change={{increase}}4.93}}{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ജോസഫ് വാഴയ്ക്കൻ|votes=46,596|percentage=33.84|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=അൽഫോൺസ് കണ്ണന്താനം|votes=29,157|percentage=21.17|change={{decrease}}1.81|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=ആഷിക് എം എം|votes=727|percentage=0.53|change=||}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=624|percentage=0.45|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}

{{Election box margin of victory||votes=13,703|percentage=9.95|change={{increase}}7.11}}
{{Election box turnout|votes=1,37,703|percentage=73.76|change={{decrease}}2.63|}}

{{Election box hold with party link||winner=Kerala Congress (M)|swing=-}}{{Election box end}}

=== 2016 ===
2016 ലെ കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,78,950 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=53,126|percentage=38.86|change={{decrease}}11.54|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=വി. ബി. ബിനു|votes=49,236|percentage=36.02|change={{decrease}}3.59|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=വി. എൻ. മനോജ്|votes=31,411|percentage=22.98|change={{increase}}15.88|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=അരുൺ എം. ജോൺ|votes=1,113|percentage=0.81|change={{decrease}}2.08|}}{{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=മുഹമ്മദ് സിയാദ്|votes=839|percentage=0.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=618|percentage=0.45|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മനോജ് അരുവിക്കുഴി|votes=138|percentage=0.10|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അച്യുതൻ കെ. പി.|votes=137|percentage=0.10|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സാജൻ സി. മാധവൻ|votes=90|percentage=0.07|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=3,890|percentage=2.84|change={{decrease}}7.95}}
{{Election box turnout|votes=1,36,708|percentage=76.39|change={{increase}}6.40|}}

{{Election box hold with party link|winner=Kerala Congress (M)|swing={{decrease}}11.54}}{{Election box end}}

=== 2011 ===
2011 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,61,648 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]]: Kanjirappally}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=എൻ. ജയരാജ്|votes=57,021|percentage=50.40|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=സുരേഷ് ടി. നായർ|votes=44,815|percentage=39.61|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=രാജമോഹൻ|votes=8,037|percentage=7.10|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=പി. കെ. ഗീത കൃഷ്ണൻ|votes=3,268|percentage=2.89|change={{increase}}0.59|}}

{{Election box margin of victory||votes=12,206|percentage=10.79|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,13,141|percentage=69.99|change={{increase}}2.68|}}

{{Election box gain with party link|winner=Kerala Congress (M)|loser=Independent politician|swing=}}{{Election box end}}

== See also ==
&lt;mapframe text=&quot;കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q5101812,Q16136748,Q16133763,Q20580595,Q16137889,Q13564541,Q31696267,Q13114826,Q20576136&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>nmp1xmtgmcmkn7y7b53ysqdew45syho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146118</id>
    <revision>
      <id>4619011</id>
      <parentid>4599250</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4619011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19487" sha1="f88fxjfbccs7l8brh3p1ps3upwqampi" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Indian constituency
| name            = Poonjar
| type    = SLA
| state    =  Kerala
| constituency_no    =  101
| map_image = Kaippally Poonjar.jpg
| map_caption = Kaippally, the hilly region of [[Poonjar]]
| established     = 1957
| reservation     = None
| electors        = 3,00,000 (2021)
| mla             = [[Sebastian M. J.]]
| party           = [[Indian National Congress]]
| latest_election_year = [[2026 Kerala Legislative Assembly election|2026]]
| district        = [[Kottayam district|Kottayam]]
}}  

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. പത്തനംതിട്ട ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഏഴ് സംസ്ഥാന നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kottayam.nic.in/constituencies|title=State Assembly Constituencies in Kottayam district|access-date=16 March 2020|website=kottayam.nic.in}}&lt;/ref&gt; കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ [[എരുമേലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരുമേലി]], [[മുണ്ടക്കയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടക്കയം]], [[പാറത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാറത്തോട്]],  [[കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂട്ടിക്കൽ]],[[കോരുത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോരുത്തോട്]]  എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]], മീനച്ചിൽ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[പൂഞ്ഞാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഞ്ഞാർ]], [[പൂഞ്ഞാർ തെക്കേക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഞ്ഞാർ തെക്കേക്കര]], [[തീക്കോയി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തീക്കോയി]], [[തിടനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിടനാട്]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും [[ഈരാറ്റുപേട്ട നഗരസഭ|ഈരാറ്റുപേട്ട]] നഗരസഭയും അടങ്ങിയതാണ് പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |title=District/Constituencies-Kottayam District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html |url-status=deviated |archivedate=2011-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110313031449/http://www.ceo.kerala.gov.in/kottayam.html }}&lt;/ref&gt; 2026 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം, ഇപ്പോഴത്തെ എംഎൽഎ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ എം.ജെ. സെബാസ്റ്റ്യനാണ്. 

== തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ മണ്ഡലങ്ങൾ ==
പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ മണ്ഡലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kottayam.nic.in/constituencies|title=State Assembly Constituencies in Kottayam district|access-date=16 March 2020|website=kottayam.nic.in}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
! width=&quot;30px&quot; |ക്രമ നമ്പർ
! width=&quot;100px&quot; |പേര്
! width=&quot;130px&quot; |സ്റ്റാറ്റസ് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി)
! width=&quot;100px&quot; |താലൂക്ക്
|-
|1
|[[ഈരാറ്റുപേട്ട നഗരസഭ|ഈരാറ്റുപേട്ട]]
|മുനിസിപ്പാലിറ്റി
|[[മീനച്ചിൽ താലൂക്ക്|മീനച്ചിൽ]]
|-
|2
|[[പൂഞ്ഞാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഞ്ഞാർ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|മീനച്ചിൽ
|-
|3
|[[പൂഞ്ഞാർ തെക്കേക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഞ്ഞാർ തെക്കേക്കര]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|മീനച്ചിൽ
|-
|4
|[[തീക്കോയി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തീക്കോയി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|മീനച്ചിൽ
|-
|5
|[[തിടനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിടനാട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|മീനച്ചിൽ
|-
|6
|[[എരുമേലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരുമേലി]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|[[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി താലൂക്ക്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]
|-
|7
|[[കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂട്ടിക്കൽ]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|8
|[[കോരുത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോരുത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|9
|[[മുണ്ടക്കയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടക്കയം]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|-
|10
|[[പാറത്തോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാറത്തോട്]]
|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്
|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി
|}
&lt;mapframe text=&quot;പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q20581148,Q13111412,Q13111719,Q16135349,Q16133859,Q13112467,Q16137471,Q16135654,Q20581644,Q13114130&quot;}&lt;/mapframe&gt; 
== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-04-08 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-15 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
|2026 
|എം.ജെ. സെബാസ്റ്റ്യൻ
|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
|[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്ങൽ]]
|[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]]
|
|-
| 2021 || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്ങൽ]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]]|| [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] 
|
|-
| 2016 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] || [[ജോർജ്ജ്കുട്ടി ആഗസ്തി]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]]
|-
| 2011 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] || [[മോഹൻ തോമസ്]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], സി.പി.എം.
|-
| 2006 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (സെക്യുലർ)]] ||[[ടി.വി. എബ്രാഹം]] ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]]
|-
| 2001 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] || [[ടി.വി. എബ്രാഹം]] ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]]
|-
| 1996 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] || [[ജോയ് എബ്രാഹം]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]]
|-
|1991
|[[ജോയ് എബ്രാഹം]]
|[[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|[[എൻ.എം. ജോസഫ്]]
|[[ജെ.എൻ.പി.]]
|-
| 1987 || [[എൻ.എം. ജോസഫ്]] || [[ജെ.എൻ.പി.]]  || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]
|-
| 1982 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] || [[എൻ.എം. ജോസഫ്]] || [[ജെ.എൻ.പി.]]
|-
| 1980 || [[പി.സി. ജോർജ്ജ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] || [[വി.ജെ. ജോസഫ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==

=== 2021 ===
2021 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,89,091 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;turnout_2021&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/GE-2021/VoterTurnout2021.pdf|title=Kerala Niyamasabha Election Voter turnout 2021, CEO Kerala|website=www.ceo.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Poonjar}}
{{Election box winning candidate with party link||party=Kerala Congress (M)|candidate=[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്ങൽ]]|votes=58,668|percentage=41.94|change={{increase}}17.38}}

{{Election box candidate||party=[[Kerala Janapaksham (Secular)|KJ(S)]]|candidate=[[പി. സി. ജോർജ്]]|votes=41,851|percentage=29.92|change=-}}
{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ടോമി കല്ലാനി|votes=34,633|percentage=24.76|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharath Dharma Jana Sena|candidate=എം. പി. സെൻ|votes=2,965|percentage=2.12|change={{decrease}}11.58|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=ആൻസി ജോർജ്|votes=596|percentage=0.43|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=345|percentage=0.25|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=എം. വി. ജോർജ്|votes=278|percentage=0.2|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=അബ്ദു സമദ്|votes=259|percentage=0.19|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=ആൽബിൻ മാത്യു|votes=205|percentage=0.15|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=ടോമി ചെമ്മരപ്പള്ളിൽ|votes=94|percentage=0.07|change=|}}

{{Election box margin of victory||votes=16,581|percentage=11.85%|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,39,894|percentage=73.98|change={{decrease}}5.41|}}

{{Election box end}}

=== 2016 ===
2016 ലെ കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,83,590 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Poonjar}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=പി. സി. ജോർജ്|votes=63,621|percentage=43.65|change=-|}}{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=ജോർജ്ജുകുട്ടി അഗസ്റ്റിൻ|votes=35,800|percentage=24.56|change={{decrease}}26.21|}}
{{Election box candidate with party link|party=Janadhipathya Kerala Congress|candidate=പി. സി. ജോസഫ് പൊന്നാട്ട്|votes=22,270|percentage=15.28|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bharath Dharma Jana Sena|candidate=എം. ആർ. ഉല്ലാസ്|votes=19,966|percentage=13.70|change=-|}}{{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=പി. എ. അബ്ദുൾ ഹക്കിം|votes=804|percentage=0.55|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Peoples Democratic Party (India)|candidate=നിഷാദ് നടയ്ക്കൽ|votes=530|percentage=0.36|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സൈനുല്ലാദീൻ|votes=525|percentage=0.36|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=ഇന്ദുലേഖ ജോസഫ്|votes=397|percentage=0.27|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=ജോർജ്ജുകുട്ടി സെബാസ്റ്റ്യൻ|votes=375|percentage=0.26|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=313|percentage=0.21|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=ജോസഫ് പി. സി. പുരത്തയിൽ|votes=234|percentage=0.16|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=സിയാം പി. അഷ്‌റഫ്|votes=194|percentage=0.13|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=ജോർജ് ചാക്കോ|votes=166|percentage=0.11|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Socialist Unity Centre of India (Communist)|candidate=രാജു വട്ടപ്പാറ|votes=148|percentage=0.10|change={{decrease}}0.11}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=ജെയിംസ് ജോസഫ്|votes=143|percentage=0.10|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Kerala Janapaksham|candidate=സന്തോഷ് ചെന്നാട്|votes=96|percentage=0.07|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist–Leninist)|candidate=ടി.എം. സുരേന്ദ്രൻ|votes=94|percentage=0.06|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അബ്രഹാം|votes=77|percentage=0.05|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=27,821|percentage=19.10|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,45,753|percentage=79.39|change={{increase}}9.24|}}

{{Election box gain with party link|winner=Independent politician|loser=Kerala Congress (M)|swing=}}{{Election box end}}

=== 2011 ===
2011 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,67,928 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;{{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]]: Poonjar}}

{{Election box candidate with party link|party=Kerala Congress (M)|candidate=പി. സി. ജോർജ്|votes=59,809|percentage=50.77|change=-|}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മോഹൻ തോമസ്|votes=44,105|percentage=37.44|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=കെ. എം. സന്തോഷ് കുമാർ|votes=5,010|percentage=4.25|change=-|}}{{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=വി. എം. സുലൈമാൻ മൗലവി|votes=3,579|percentage=3.04|change=-|}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=പി. പി. ജോഷി|votes=2,956|percentage=2.51|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=ശിവൻ|votes=524|percentage=0.44|change=-|}}

{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=പി. കെ. ദിവാകരൻ|votes=455|percentage=0.39|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=പി. സി. ജോർജ്|votes=417|percentage=0.35|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=കെ. രാജപ്പൻ|votes=280|percentage=0.24|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Socialist Unity Centre of India (Communist)|candidate=രാജു വട്ടപ്പാറ|votes=243|percentage=0.21|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=മനോ ജോർജ്|votes=192|percentage=0.16|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അനൂപ് ഭാസ്കരൻ|votes=132|percentage=0.11|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=അനിൽ മാത്യു|votes=107|percentage=0.09|change=}}{{Election box margin of victory||votes=14,984|percentage=13.33|change=}}
{{Election box turnout|votes=1,17,809|percentage=70.15|change=|}}

{{Election box hold with party link|winner=Kerala Congress (M)|swing=}}{{Election box end}}

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>f88fxjfbccs7l8brh3p1ps3upwqampi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146303</id>
    <revision>
      <id>4618814</id>
      <parentid>4094564</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10764" sha1="n0g4yowcadb1ipj1zjaqmvg44bozpq0" xml:space="preserve">{{PU|A.K. Saseendran}}
{{Infobox_politician
| name = എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ
| image = A.K._Saseendran.jpg
| caption = 
|office  = കേരളത്തിലെ വനം വകുപ്പ് മന്ത്രി 
|term_start     = [[മേയ് 20]] [[2021]]
|term_end       = [[മേയ് 6]] [[2026]]
| predecessor = [[കെ. രാജു]]
| successor = TBD 

|office1         =  കേരളത്തിലെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി
|constituency1   =[[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ]]
|term_start1     = [[മേയ് 25]] [[2016]]
|term_end1       = [[26 മാർച്ച്]] [[2017]]
|predecessor1    =[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|successor1      = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
|term_start1     = [[മേയ് 25]] [[2016]]
|term_end1       = [[26 മാർച്ച്]] [[2017]]
|predecessor1    =[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|successor1      = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
|term_start2     = [[02 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
|term_end2       = [[03 മേയ്]] [[2021]]
|predecessor2    = [[പിണറായി വിജയൻ]]
|successor2      = [[ആൻറണി രാജു]]

|office3         =  കേരള നിയമസഭാംഗം
|constituency3   =[[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ]]
|term_start3     = [[മേയ് 14]] [[2011]]
|term_end3       = 
|predecessor3    = 
|successor3      = 
|constituency4   =[[ബാലുശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബാലുശ്ശേരി]]
|term_start4     = [[മേയ് 13]] [[2006]]
|term_end4      = [[മേയ് 14]] [[2011]]
|predecessor4    = [[എ.സി. ഷണ്മുഖദാസ്]]
|successor4      = [[പുരുഷൻ കടലുണ്ടി]]
|constituency5   =[[എടക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|എടക്കാട്]]
|term_start5     = [[മേയ് 25]] [[1982]]
|term_end5       = [[മാർച്ച് 25]] [[1987]]
|predecessor5    = [[പി.പി.വി. മൂസ]]
|successor5      = [[ഒ. ഭരതൻ]]
|constituency6   =[[പെരിങ്ങളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരിങ്ങളം]]
|term_start6     = [[ജനുവരി 25]] [[1980]]
|term_end6       = [[മാർച്ച് 17]] [[1982]]
|predecessor6   = [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്]]
|successor6      = [[എൻ.എ. മമ്മുഹാജി]]
| salary =
| birth_date ={{Birth date and age|1946|01|29|df=y}}
| birth_place = [[കണ്ണൂർ]]
| residence =[[കണ്ണൂർ]]
| death_date =
| death_place =
| party =  [[നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി|എൻ.സി.പി.]]
| religion = [[ഹിന്ദു]]
|father=എ. കുഞ്ഞമ്പു
|mother=എം.കെ. ജാനകി
| spouse =എൻ.ടി. അനിത കൃഷ്ണൻ
| children =ഒരു മകൻ
| website = 
| footnotes = 
| date = ജൂലൈ 4
| year = 2020
| source =http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/107%20A%20K%20Saseendran.pdf നിയമസഭ
}}
കേരളത്തിലെ [[ഇടതുപക്ഷം|ഇടതുപക്ഷ]] നേതാക്കളിലൊരാളും [[എൻ.സി.പി.]] ദേശീയ പ്രവർത്തകസമിതി അംഗവും [[:വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ|പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ]] വ​നം വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമാണ് '''എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ'''. വന്യജീവി സംരക്ഷണ വകുപ്പിന്റെയും ചുമതല വഹിക്കുന്നു.  [[:വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ|പതിന്നാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ]] ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്നു.  [[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള എം.എൽ.എ.യായ ശശീന്ദ്രൻ ഇതിനു മുൻപ് 2011-ലും ഏലത്തൂരിൽ നിന്നുതന്നെ മത്സരിച്ച് ജയിച്ചിരുന്നു. 2006-ൽ ബാലുശേരിയിൽ നിന്നും 1982-ൽ എടക്കാട്ടുനിന്നും 1980-ൽ പെരിങ്ങളത്തു നിന്നും ഇദ്ദേഹം നിയമസഭയിലെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2021  ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 38502 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് എ.കെ ശശീന്ദ്രൻ എലത്തൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചത്.

2016ൽ ഏലത്തൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എൽ ഡി എഫിന്റെ ഘടകമായ നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി അംഗമായാണ് മത്സരിച്ചത്. 2016 മേയ് 25 ന് മന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പിണറായി വിജയൻ]] (സിപിഎം) മുഖ്യമന്ത്രിയായ മന്ത്രിസഭയിൽ ഗതാഗത വകുപ്പാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. 

2017 മാർച്ച് 26 ന് പുതുതായി സംപ്രേഷണം ആരംഭിച്ച [[മംഗളം]] ചാനൽ പുറത്തുവിട്ട വാർത്തയെ തുടർന്ന് ശശീന്ദ്രൻ തന്റെ മന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. കേസിൽ ശശീന്ദ്രനെ കുറ്റവിമുക്തനായി കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ 2018 ഫെബ്രുവരി 1-ന് വീണ്ടും മന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
&lt;ref&gt;http://indianexpress.com/article/india/kerala-transport-minister-ak-saseendran-resigns-misconduct-with-woman/&lt;/ref&gt;  .&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/just-in/2017/03/26/ak-sasindran-alleged-sexual-audio-tape.html AK Saseendran]&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
എ. കുഞ്ഞമ്പുവിന്റെയും എം.കെ. ജാനകിയുടെയും മകനായി 1946 ജനുവരി 29-ന് കണ്ണൂരിൽ ജനിച്ച ശശീന്ദ്രൻ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിലൂടെയാണ് പൊതുരംഗത്ത് എത്തിയത്. [[കെ.എസ്.യു.|കെ.എസ്.യു-വിന്റെയും]] യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെയും ജില്ലാ-സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള വിവിധ പദവികൾ വഹിച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/saseendranak.pdf&lt;/ref&gt;1980-ൽ കോൺഗ്രസ്(യു)-വിലൂടെ ഇടതുപക്ഷ മുന്നണിയിലെത്തി. 1982 മുതൽ 1999 വരെ കോൺഗ്രസ്(എസ്)-ന്റെയും പിന്നീട് എൻ.സി.പി.യുടെയും സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ldfkeralam.org/content/%E0%B4%8E-%E0%B4%95%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-11 |archive-date=2020-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706112253/http://ldfkeralam.org/content/%E0%B4%8E-%E0%B4%95%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കോഫി ബോർഡ്, കേരള സാക്ഷരത സമിതിയുടെ ഗ‌വേണിംഗ് ബോഡി, കേരള ഭവന വികസന ബോർഡ് തുടങ്ങിയവയിൽ അംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. കണ്ണൂർ ജ‌വഹർലാൽ നെഹ്രു പബ്ലിക് ലൈബ്രറിയുടെ വൈസ്‌ പ്രസിഡണ്ടായും ഗവേണിംഗ് ബോർഡ് അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചു. 'മംഗളം' പുറത്തുവിട്ട വാർത്തയെ തുടർന്ന് ഗതാഗത മന്ത്രി എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ 26 മാർച്ച് 2017 നു രാജിവച്ചു&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/just-in/2017/03/26/ak-sasindran-alleged-sexual-audio-tape.html AK Saseendran]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:ശശീന്ദ്രൻ}}
{{Fourteenth KLA}}
[[വർഗ്ഗം:1946-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 29-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ എൻ.സി.പി. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗതാഗതവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>n0g4yowcadb1ipj1zjaqmvg44bozpq0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618816</id>
      <parentid>4618814</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10767" sha1="fy62967fof6yuxppifj7lwgwglrbsdp" xml:space="preserve">{{PU|A.K. Saseendran}}
{{Infobox_politician
| name = എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ
| image = A.K._Saseendran.jpg
| caption = 
|office  = കേരളത്തിലെ വനം വകുപ്പ് മന്ത്രി 
|term_start     = [[മേയ് 20]] [[2021]]
|term_end       = [[മേയ് 6]] [[2026]]
| predecessor = [[കെ. രാജു]]
| successor = TBD 

|office1         =  കേരളത്തിലെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി
|constituency1   =[[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ]]
|term_start1     = [[മേയ് 25]] [[2016]]
|term_end1       = [[26 മാർച്ച്]] [[2017]]
|predecessor1    =[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|successor1      = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
|term_start1     = [[മേയ് 25]] [[2016]]
|term_end1       = [[26 മാർച്ച്]] [[2017]]
|predecessor1    =[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|successor1      = [[തോമസ് ചാണ്ടി]]
|term_start2     = [[02 ഫെബ്രുവരി]] [[2018]]
|term_end2       = [[03 മേയ്]] [[2021]]
|predecessor2    = [[പിണറായി വിജയൻ]]
|successor2      = [[ആൻ്റണി രാജു]]

|office3         =  കേരള നിയമസഭാംഗം
|constituency3   =[[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ]]
|term_start3     = [[മേയ് 14]] [[2011]]
|term_end3       = 
|predecessor3    = 
|successor3      = 
|constituency4   =[[ബാലുശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബാലുശ്ശേരി]]
|term_start4     = [[മേയ് 13]] [[2006]]
|term_end4      = [[മേയ് 14]] [[2011]]
|predecessor4    = [[എ.സി. ഷണ്മുഖദാസ്]]
|successor4      = [[പുരുഷൻ കടലുണ്ടി]]
|constituency5   =[[എടക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|എടക്കാട്]]
|term_start5     = [[മേയ് 25]] [[1982]]
|term_end5       = [[മാർച്ച് 25]] [[1987]]
|predecessor5    = [[പി.പി.വി. മൂസ]]
|successor5      = [[ഒ. ഭരതൻ]]
|constituency6   =[[പെരിങ്ങളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരിങ്ങളം]]
|term_start6     = [[ജനുവരി 25]] [[1980]]
|term_end6       = [[മാർച്ച് 17]] [[1982]]
|predecessor6   = [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്]]
|successor6      = [[എൻ.എ. മമ്മുഹാജി]]
| salary =
| birth_date ={{Birth date and age|1946|01|29|df=y}}
| birth_place = [[കണ്ണൂർ]]
| residence =[[കണ്ണൂർ]]
| death_date =
| death_place =
| party =  [[നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി|എൻ.സി.പി.]]
| religion = [[ഹിന്ദു]]
|father=എ. കുഞ്ഞമ്പു
|mother=എം.കെ. ജാനകി
| spouse =എൻ.ടി. അനിത കൃഷ്ണൻ
| children =ഒരു മകൻ
| website = 
| footnotes = 
| date = ജൂലൈ 4
| year = 2020
| source =http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/107%20A%20K%20Saseendran.pdf നിയമസഭ
}}
കേരളത്തിലെ [[ഇടതുപക്ഷം|ഇടതുപക്ഷ]] നേതാക്കളിലൊരാളും [[എൻ.സി.പി.]] ദേശീയ പ്രവർത്തകസമിതി അംഗവും [[:വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ|പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ]] വ​നം വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമാണ് '''എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ'''. വന്യജീവി സംരക്ഷണ വകുപ്പിന്റെയും ചുമതല വഹിക്കുന്നു.  [[:വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ|പതിന്നാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ]] ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്നു.  [[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള എം.എൽ.എ.യായ ശശീന്ദ്രൻ ഇതിനു മുൻപ് 2011-ലും ഏലത്തൂരിൽ നിന്നുതന്നെ മത്സരിച്ച് ജയിച്ചിരുന്നു. 2006-ൽ ബാലുശേരിയിൽ നിന്നും 1982-ൽ എടക്കാട്ടുനിന്നും 1980-ൽ പെരിങ്ങളത്തു നിന്നും ഇദ്ദേഹം നിയമസഭയിലെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2021  ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 38502 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് എ.കെ ശശീന്ദ്രൻ എലത്തൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചത്.

2016ൽ ഏലത്തൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എൽ ഡി എഫിന്റെ ഘടകമായ നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി അംഗമായാണ് മത്സരിച്ചത്. 2016 മേയ് 25 ന് മന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പിണറായി വിജയൻ]] (സിപിഎം) മുഖ്യമന്ത്രിയായ മന്ത്രിസഭയിൽ ഗതാഗത വകുപ്പാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. 

2017 മാർച്ച് 26 ന് പുതുതായി സംപ്രേഷണം ആരംഭിച്ച [[മംഗളം]] ചാനൽ പുറത്തുവിട്ട വാർത്തയെ തുടർന്ന് ശശീന്ദ്രൻ തന്റെ മന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. കേസിൽ ശശീന്ദ്രനെ കുറ്റവിമുക്തനായി കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ 2018 ഫെബ്രുവരി 1-ന് വീണ്ടും മന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
&lt;ref&gt;http://indianexpress.com/article/india/kerala-transport-minister-ak-saseendran-resigns-misconduct-with-woman/&lt;/ref&gt;  .&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/just-in/2017/03/26/ak-sasindran-alleged-sexual-audio-tape.html AK Saseendran]&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
എ. കുഞ്ഞമ്പുവിന്റെയും എം.കെ. ജാനകിയുടെയും മകനായി 1946 ജനുവരി 29-ന് കണ്ണൂരിൽ ജനിച്ച ശശീന്ദ്രൻ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിലൂടെയാണ് പൊതുരംഗത്ത് എത്തിയത്. [[കെ.എസ്.യു.|കെ.എസ്.യു-വിന്റെയും]] യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെയും ജില്ലാ-സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള വിവിധ പദവികൾ വഹിച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/saseendranak.pdf&lt;/ref&gt;1980-ൽ കോൺഗ്രസ്(യു)-വിലൂടെ ഇടതുപക്ഷ മുന്നണിയിലെത്തി. 1982 മുതൽ 1999 വരെ കോൺഗ്രസ്(എസ്)-ന്റെയും പിന്നീട് എൻ.സി.പി.യുടെയും സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ldfkeralam.org/content/%E0%B4%8E-%E0%B4%95%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-11 |archive-date=2020-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706112253/http://ldfkeralam.org/content/%E0%B4%8E-%E0%B4%95%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കോഫി ബോർഡ്, കേരള സാക്ഷരത സമിതിയുടെ ഗ‌വേണിംഗ് ബോഡി, കേരള ഭവന വികസന ബോർഡ് തുടങ്ങിയവയിൽ അംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. കണ്ണൂർ ജ‌വഹർലാൽ നെഹ്രു പബ്ലിക് ലൈബ്രറിയുടെ വൈസ്‌ പ്രസിഡണ്ടായും ഗവേണിംഗ് ബോർഡ് അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചു. 'മംഗളം' പുറത്തുവിട്ട വാർത്തയെ തുടർന്ന് ഗതാഗത മന്ത്രി എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ 26 മാർച്ച് 2017 നു രാജിവച്ചു&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/just-in/2017/03/26/ak-sasindran-alleged-sexual-audio-tape.html AK Saseendran]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:ശശീന്ദ്രൻ}}
{{Fourteenth KLA}}
[[വർഗ്ഗം:1946-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 29-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ എൻ.സി.പി. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗതാഗതവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>fy62967fof6yuxppifj7lwgwglrbsdp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിത്യ മേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147972</id>
    <revision>
      <id>4618953</id>
      <parentid>4618525</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T05:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-28241-26|~2026-28241-26]] ([[User talk:~2026-28241-26|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:Malayamsujith|Malayamsujith]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ്</comment>
      <origin>4614150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25429" sha1="b6j9r2ab241n7bj08ygyywpvoc4yfsy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nithya Menen}} 
{{Infobox actor
| name               = നിത്യ മേനോൻ
| image              = Nithya Menen 2023.jpg
| caption            = നിത്യ മേനോൻ
| birthname          = നിത്യ മേനോൻ
| birth_date         = {{birth date and age|mf=yes|1988|4|8|df=yes}} &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/65680.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-04-14 |archive-date=2011-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416115722/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/65680.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ബാംഗ്ലൂർ]], [[കർണ്ണാടക]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref name=&quot;zimbio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.zimbio.com/South+Indian+Actresses/articles/vZ_Y_T0iGaP/Nithya+Menon+profile+photo+gallery |title=Nithya Menon profile,photo gallery - South Indian Actresses |publisher=Zimbio |date= |accessdate=2011-04-07}}&lt;/ref&gt;
| death_date         = 
| death_place        = 
| height             = 5 അടി 3 ഇഞ്ച്
| occupation         = നടി, മോഡൽ, പിന്നണിഗായിക
| yearsactive        = 1998 മുതൽ ഇതു വരെ
| parents            = 
}}
ഒരു മലയാളചലച്ചിത്ര [[അഭിനേതാവ്|അഭിനേത്രിയും]] പിന്നണി ഗായികയുമാണ് '''നിത്യ മേനോൻ''' (ജനനം: ഏപ്രിൽ 8, 1988). മലയാളം കൂടാതെ നിത്യ [[കന്നട|കന്നടയിലും]] [[തെലുങ്ക്|തെലുങ്കിലും]], [[തമിഴ്|തമിഴിലും]] ഹിന്ദിയിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1998-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ന്യൂ മച്ച്'' (ഹനുമാൻ) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രത്തിലൂടെ ബാലതാരമായി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്ന നിത്യാ മേനോൻ കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ ''7 ഓ ക്ലോക്കിൽ'' അഭിനയിച്ചുകൊണ്ട് അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. കൂടാതെ തികച്ചും ഇംഗ്ലീഷ് ആഖ്യാന ശൈലിയിൽ സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ''[[ആകാശഗോപുരം|ആകാശ ഗോപുരം]]'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്തു പ്രവേശിച്ച നിത്യാ മേനോൻ പ്രകടനം കാഴ്ച വച്ചു. തെലുങ്കിൽ ''മോഡലൈണ്ടി'', തമിഴിൽ ''180'' എന്നിവയായിരുന്നു അരങ്ങേറ്റ ചിത്രങ്ങൾ. മലയാളത്തിനു പുറത്ത് മറ്റു ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലും കൂടുതൽ ആരാധകരെ നേടാൻ നിത്യ മേനോനു കഴിഞ്ഞു. തെലുങ്ക് ചിത്രങ്ങളായ ''ഗുണ്ടെ ജാരി ഗല്ലന്തയ്യിന്റെ'', ''മല്ലി മല്ലി ഇഡി റാണി റോജു'', തമിഴിലെ ''[[മെർസൽ (ചലച്ചിത്രം)|മെർസൽ]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾക്ക് മൂന്ന് [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകൾ]] ലഭിച്ചിരുന്നു. പുതിയ തലമുറയുടെ ചിന്തകൾക്കും,ശൈലികൾക്കും ഒരുപോലെ ഇണങ്ങുന്നതും അതേ സമയം തന്നെ പ്രാചീനതയുടെ കുലീന വേഷങ്ങളും(ഉറുമി) നിത്യ മേനോനു അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. 2019 ഓഗസ്റ്റിൽ ''[[മിഷൻ മംഗൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.

== ആദ്യകാലം ==
മലയാളി മാതാപിതാക്കളുടെ പുത്രിയായി ബാംഗ്ലൂരിലെ ബാണശങ്കരിയിലാണ് നിത്യ മേനോൻ ജനിച്ചത്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിശേഷം മണിപ്പാൽ സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് പത്രപ്രവർത്തനം പഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Youtube&quot;&gt;{{cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=gwRzgTNXuR4&amp;t=736s#menu}}&lt;/ref&gt; ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന താൻ ഒരു നടിയാകാൻ ഒരുക്കലും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;rediff2&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2010/mar/03/slide-show-1-south-nithya-menon-on-apoorvaragam.htm|title='I love to do intelligent films like Kerala Cafe'|accessdate=7 April 2011|date=3 March 2010|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes1&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ആത്യന്തികമായി പത്രപ്രവർത്തനം അപ്രസക്തമാണെന്നു തോന്നിയതിനാൽ ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേയ്ക്ക് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും&lt;ref name=&quot;indiatimes12&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes2&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/news-interviews/28625193_1_films-ala-modalaindi-nithya-menon|title=I forced myself to learn Telugu: Nithya|work=The Times of India|date=22 February 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/news-interviews/28625193_1_films-ala-modalaindi-nithya-menon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-30/news-interviews/28310303_1_film-nithya-menon-actress|title=I've never wanted to be an actress: Nithya|work=The Times of India|date=30 July 2010|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183819/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-30/news-interviews/28310303_1_film-nithya-menon-actress|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പൂനെയിലെ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ഛായാഗ്രഹണ കോഴ്‌സിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. സ്കൂളിന്റെ പ്രവേശന പരീക്ഷയ്ക്കിടെ, ബി. വി. നന്ദിനി റെഡ്ഡിയെ കണ്ടുമുട്ടുകയും അഭിനയ രംഗത്തേയക്ക് പ്രവേശിക്കുവാൻ അവർ പ്രചോദനം നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;indiatimes13&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് സംവിധായികയായിത്തീർന്ന റെഡ്ഡി  നിത്യയെ തന്റെ ആദ്യ തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിനായി കരാർ ചെയ്തു. നിത്യയുടെ മാതൃഭാഷ മലയാളമാണെങ്കിലും അവർക്ക് എല്ലാ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളും സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=DfCYCbJcjic&lt;/ref&gt;

== അഭിനയജീവിതം ==

=== 1998-2010 ===
ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ചിത്രമായ ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ടു മച്ച് (1998) എന്ന ചിത്രത്തിൽ എട്ട് വയസുള്ളപ്പോൾ തബുവിന്റെ ഇളയ സഹോദരിയായ കഥാപാത്രമായി ബാലതാരമായാണ് നിത്യ അരങ്ങേറ്റം നടത്തിയത്.&lt;ref&gt;Gupta, Rinku (6 April 2011) [http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article373258.ece Nithya Menen enters Kollywood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315102313/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article373258.ece |date=2016-03-15 }}. The New Indian Express. Retrieved on 29 April 2016.&lt;/ref&gt; 2006 ൽ കന്നഡയിലെ മികച്ച ഛായാഗ്രാഹകൻ സന്തോഷ് റായ് പട്ടാജെ സംവിധാനം ചെയ്ത കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ 7 ഓ ക്ലോക്ക് എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://m.indiaglitz.com/nithya-menon-in-jogaiah-kannada-news-66798.html Nithya Menon in Jogaiah-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170510093356/http://m.indiaglitz.com/nithya-menon-in-jogaiah-kannada-news-66798.html |date=2017-05-10 }}. M.indiaglitz.com (18 May 2011). Retrieved on 29 April 2016.&lt;/ref&gt; ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് ജേതാവായ സംവിധായകൻ കെ. പി. കുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത 2008 ലെ ഓഫ് ബീറ്റ് ചിത്രം ആകാശ ഗോപുരത്തിലൂടെ മലയാളത്തിലും അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. സ്റ്റാർക്ക് വേൾഡ് കേരള ടൂറിസം മാസികയുടെ മുഖചിത്രത്തിൽ മോഹൻലാൽ കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് പരീക്ഷയ്ക്കിടയിലായിരുന്നു അവർക്ക് ഈ വേഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;rediff12&quot;&gt;{{cite web|url=http://tfpc.in/nithya-menon-latest-photos/|title=Nithya Menen Latest Photos|accessdate=17 April 2015|date=17 April 2015|publisher=TFPC|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417004021/http://tfpc.in/nithya-menon-latest-photos/|archive-date=17 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff23&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2010/mar/03/slide-show-1-south-nithya-menon-on-apoorvaragam.htm|title='I love to do intelligent films like Kerala Cafe'|accessdate=7 April 2011|date=3 March 2010|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt; നോർവീജിയൻ നാടകമായ ദി മാസ്റ്റർ ബിൽഡറിനെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഈ ചിത്രത്തിന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിക്കുകയും ചിത്രം സാമ്പത്തികയമായ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;india2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/10003.html|title=Akasha Gopuram Malayalam Movie Review|accessdate=7 April 2011|date=25 August 2008|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227000017/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/10003.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sify2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/aakasha-gopuram-review-malayalam-14744808.html|title=Movie Review:Aakasha Gopuram|accessdate=7 April 2011|publisher=Sify|archive-date=2014-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602111115/http://www.sify.com/movies/aakasha-gopuram-review-malayalam-14744808.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ചിത്രമായ ജോഷ് എന്ന കന്നഡ ചിത്രത്തിലൂടെ അവർ തിരിച്ചുവന്നു. ചിത്രത്തിൽ ഒരു സഹവേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ച അവരുടെ വേഷത്തിന് മികച്ച അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും&lt;ref&gt;{{cite news|author=Kumar, G. S.|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Josh/movie-review/4384074.cms|title=Josh movie review|work=The Times of India|date=10 April 2009|accessdate=7 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/10497.html|title=Josh Kannada Movie Review|accessdate=7 April 2011|date=14 April 2009|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915223233/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/10497.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2009/movie-josh-review-130409.html|title=Movie Josh Review &amp;#124; Akshay Alok Jagannath|accessdate=7 April 2011|date=13 April 2009|publisher=One India|archive-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023012400/http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2009/movie-josh-review-130409.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒപ്പം വാണിജ്യ വിജയവും നേടിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ വേഷം  57-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്തിൽ മികച്ച സഹനടി വിഭാഗത്തിൽ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

== ചിത്രങ്ങൾ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-  style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! വർഷം !! സിനിമ !! വേഷം !! ഭാഷ !!  കുറിപ്പ്
|-
|1998
|''ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ന്യൂ മച്ച്'' ''(ഹനുമാൻ)''
|
|[[ഇംഗ്ലീഷ്]]
|ബാലതാരം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/nithya-menen-acted-as-a-child-artist/articleshow/63855936.cms|title=Nithya Menen acted as a child artist - Times of India|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 2006 ||''[[Seven O' Clock|സെവൻ ഓ ക്ലോക്ക്]]'' || അനു || [[കന്നട]] ||അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|-
|| 2008 || ''[[ആകാശഗോപുരം]]'' || ഹിൽഡ വർഗീസ്സ് || [[മലയാളം]] ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2009 || ''[[Josh (2009 Kannada film)|ജോഷ്]]'' || Meera || [[കന്നട]] || Nominated, Filmfare Award for Best Supporting Actress (Kannada)
|-
| ''[[വെള്ളത്തൂവൽ (ചലച്ചിത്രം)|വെള്ളത്തൂവൽ]]'' || ജിയ || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[കേരള കഫേ]]'' || നിത്യ || [[മലയാളം]] || അഞ്ജലി മേനോൻ സംവിധാനം ചെയ്ത &quot;ഹാപ്പി ജേർണി&quot; എന്ന ചിത്രം.
|-
| ''[[എയ്ഞ്ചൽ ജോൺ]]'' || സോഫിയ|| [[മലയാളം]] 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2010 || ''[[അപൂർ‌വരാഗം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അപൂർ‌വരാഗം]]'' || നാൻസി || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[അൻവർ]]'' || അസ്ന || [[മലയാളം]] ||
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 2011 || ''[[Ala Modalaindi|ആല മൊദലൈന്ദി]]'' || നിത്യ || [[തെലുങ്ക്]] || വൻ വിജയം നേടിയ ചിത്രം
|-
| ''[[ഉറുമി (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഉറുമി]]'' || ബാല || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[Karmayogi (2011 film)|കർമ്മയോഗി]]'' || Moonumani || [[മലയാളം]] || 
|-
| ''[[വെപ്പം]]'' || രേവതി || [[തമിഴ്]] || 
|-
| ''[[180 (film)|180]]'' || വിദ്യ || [[തമിഴ്]]&lt;br /&gt; [[തെലുങ്ക്]] || 
|-
| ''[[വയലിൻ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വയലിൻ]]'' || ഏയ്ഞ്ചൽ || [[മലയാളം]] || .
|-
| ''[[Jogayya (film)|ജോഗയ്യ]]'' ||  || [[കന്നട]] || 
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2012
|''ഇഷ്ക്''
|Priya
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''തത്സമയം ഒരു പെൺകുട്ടി''
|Manjula Ayyapan
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''കർമ്മയോഗി''
|Moonumani
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ഡോക്ടർ ഇന്നസെന്റ് ആണ്''
|അന്ന
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ബാച്ച്‍ലർ പാർട്ടി''
|നീതു
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ഉസ്താദ് ഹോട്ടൽ''
|ഷഹാന
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''പോപ്പിൻസ്''
|അമ്മു
|[[മലയാളം]]
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
|''ഒക്കാഡിനെ''
|ഷൈലജ
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ജബാർദാസ്ത്''
|Saraswati
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''മൈന''
|മൈന
|[[കന്നട]]
|
|-
|''Gunde Jaari Gallanthayyinde''
|ശ്രാവണി
|[[തെലുങ്ക്]]
|Filmfare Award for Best Actress - Telugu 
Nominated - SIIMA Award for Best Actress - Telugu 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''മാലിനി 22 പാളയംകോട്ടൈ''
|മാലിനി
|[[തമിഴ്]]
|Nominated -Vijay Award for Best Actress
|-
|''ബാംഗ്ലൂർ ഡേസ്''
|നടാഷാ ഫ്രാൻസിസ്
|[[മലയാളം]]
|Cameo appearance
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2015
|മള്ളി മള്ളി ഇദി രാനി രോജു
|
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''JK Enum Nanbanin Vaazhkai / Rajadhi Raja''
|നിത്യ
|തമിഴ് /തെലുങ്ക്
|
|-
|''100 ഡേസ് ഓഫ് ലവ്''
|ഷീല
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''S/O സത്യമൂർത്തി''
|വല്ലി
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''കാഞ്ചന 2''
|ഗംഗ
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|ഓ കാതൽ കണ്മണി
|
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''രുദ്രമാദേവി''
|Muktamba
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2016
|''24''
|Priya
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''ഒക്ക അമ്മായി തപ്പ''
|Mango/ Satyabhama
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''Kotigobba 2/Mudinja Ivana Pudi''
|Subhashini/Shubhasree
|Kannada/Tamil
|
|-
|''ജനതാ ഗാരേജ്''
|Anu
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ഇരു മുഗം''
|Ayushi
|[[തമിഴ്]]
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2017
|''മെർസൽ''
|Aishwarya Vetrimaaran
|[[തമിഴ്]]
|[[:en:Filmfare_Award_for_Best_Supporting_Actress_-_Tamil|Filmfare Award for Best Supporting Actress - Tamil]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018
|''അവേ''
|Krishnaveni
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ഗീതാ ഗോവിന്ദം''
|Nithya
|[[തെലുങ്ക്]]
|Special appearence &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://menglish.tupaki.com/post/7188508/Nithya-Menon-for-Geetha-Govindam-Movie|title=‘Do You Know How Many Hours Nithya Shot For Geeta Govindam?’|date=18 August 2018|website=Tupaki.com|access-date=2020-06-20|archive-date=2018-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914094324/https://menglish.tupaki.com/post/7188508/Nithya-Menon-for-Geetha-Govindam-Movie|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/geetha-govindam-review-this-vijay-deverakonda-film-is-an-antithesis-to-arjun-reddy/article24696712.ece|title=‘'Geetha Govindam' review: The good guy takes over’|date=16 August 2018|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''NTR കതാനായകുഡു''
|[[:en:Savitri_(actress)|Savitri]]
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''പ്രാണ''
|Tara Anuradha
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''മിഷൻ മംഗൾ''
|Varsha Pillai
|[[:en:Hindi|Hindi]]
|Hindi Debut
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|''സൈക്കോ''
|Kamala Das IPS
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''കോളാമ്പി''
|Arundhati
|[[മലയാളം]]
|Post-Production
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |  ||  ||  ||  || 
|}

== ഗാനങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ഗാനം
!സിനിമ
!ഭാഷ
!Composer
|-
|2010
|&quot;പായസ&quot;
|[[:en:Aidondla_Aidu|''Aidondla Aidu'']]
|കന്നഡ
|അഭിജിത്-ജോ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|&quot;എഡോ അനുകുണ്ടെ&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |''Ala Modalaindi''
|തെലുങ്ക്
| rowspan=&quot;2&quot; |കല്ല്യാണി മാലിക്
|-
|&quot;അമ്മമ്മോ അമ്മോ&quot;
|തെലുങ്ക്
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|&quot;ഓ പ്രിയാ പ്രിയാ&quot;
|''ഇഷ്ക്''
|തെലുങ്ക്
|അനൂപ് റൂബൻസ്
|-
|&quot;പായസം&quot;
|''Poppins''
|മലയാളം
|രതീഷ് വേഗ
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |2013
|&quot;അരേരേ അരേരേ&quot;
|''Jabardasth''
|തെലുങ്ക്
|S. തമൻ
|-
|&quot;ദൂരെ ദൂരെ നീങ്ങി&quot;
|''നത്തൊലി ഒരു ചെരിയ മീനല്ല''
|മലയാളം
|അഭിജിത്
|-
|&quot;Modala Maleyante (Duet)&quot;
|''മൈന''
|കന്നഡ
|ജാസി ഗിഫ്റ്റ്
|-
|&quot;Thu Hi Rey&quot;
|[[:en:Gunde_Jaari_Gallanthayyinde|''Gunde Jaari Gallanthayyinde'']]
|തെലങ്ക്
|അനൂബ് റൂബൻസ്
|-
|&quot;Hi my name is malini&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |''മാലിനി 22 പാളയംകോട്ടൈ''
| rowspan=&quot;3&quot; |തമിഴ്
| rowspan=&quot;6&quot; |അരവിന്ദ് &amp; ശങ്കർ
|-
|&quot;Kanneer Thulilye (Duet)&quot;
|-
|&quot;Madharthamma (Immigrant Mix)&quot;
|-
|&quot;Hi my name is malini&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |''മാലിനി 22''
| rowspan=&quot;3&quot; |തെലുങ്ക്
|-
|&quot;Navve Kaluva (Duet)&quot;
|-
|&quot;Yennali (Immigrant Mix)&quot;
|-
|2015
|&quot;Paalnilaa : Lets Do the Dandiya&quot;
|''റോക്ക്സ്റ്റാർ (2015 സിനിമ)''
|മലയാളം
|പ്രശാന്ത് പിള്ളൈ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|&quot;Laalijo&quot;
|''24''
| rowspan=&quot;2&quot; |തെലുങ്ക്
|A. R. റഹ്മാൻ
|-
|&quot;Hrudayam Kannulatho&quot;
|''100 ഡേസ് ഓഫ് ലവ്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.123telugu.com/mnews/100-days-of-love-to-be-dubbed-into-telugu.html|title=‘100 Days of Love’ to be dubbed into Telugu - 123telugu.com|accessdate=22 August 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/Dulquers-100-Days-of-Love-to-be-remade-in-Telugu/articleshow/51778643.cms|title=Dulquer's 100 Days of Love to be remade in Telugu – Times of India|accessdate=22 August 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;''
|ഗോവിന്ദ് മേനോൻ
|-
|2018
|&quot;Va Va Vo&quot;
|''മോഹൻലാൽ''
|മലയാളം
|ടോണി ജോസഫ് പള്ളിവാതുക്കൽ
|}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Nithya Menen}}
[http://www.imdb.com/name/nm3383930/ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡേറ്റാബേസ്]

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]</text>
      <sha1>b6j9r2ab241n7bj08ygyywpvoc4yfsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618954</id>
      <parentid>4618953</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T05:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഗാനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4618954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25429" sha1="pgs6sq70xezhbozaks3vw6yhy6y49yl" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nithya Menen}} 
{{Infobox actor
| name               = നിത്യ മേനോൻ
| image              = Nithya Menen 2023.jpg
| caption            = നിത്യ മേനോൻ
| birthname          = നിത്യ മേനോൻ
| birth_date         = {{birth date and age|mf=yes|1988|4|8|df=yes}} &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/65680.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-04-14 |archive-date=2011-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416115722/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/65680.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ബാംഗ്ലൂർ]], [[കർണ്ണാടക]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref name=&quot;zimbio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.zimbio.com/South+Indian+Actresses/articles/vZ_Y_T0iGaP/Nithya+Menon+profile+photo+gallery |title=Nithya Menon profile,photo gallery - South Indian Actresses |publisher=Zimbio |date= |accessdate=2011-04-07}}&lt;/ref&gt;
| death_date         = 
| death_place        = 
| height             = 5 അടി 3 ഇഞ്ച്
| occupation         = നടി, മോഡൽ, പിന്നണിഗായിക
| yearsactive        = 1998 മുതൽ ഇതു വരെ
| parents            = 
}}
ഒരു മലയാളചലച്ചിത്ര [[അഭിനേതാവ്|അഭിനേത്രിയും]] പിന്നണി ഗായികയുമാണ് '''നിത്യ മേനോൻ''' (ജനനം: ഏപ്രിൽ 8, 1988). മലയാളം കൂടാതെ നിത്യ [[കന്നട|കന്നടയിലും]] [[തെലുങ്ക്|തെലുങ്കിലും]], [[തമിഴ്|തമിഴിലും]] ഹിന്ദിയിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1998-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ന്യൂ മച്ച്'' (ഹനുമാൻ) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രത്തിലൂടെ ബാലതാരമായി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്ന നിത്യാ മേനോൻ കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ ''7 ഓ ക്ലോക്കിൽ'' അഭിനയിച്ചുകൊണ്ട് അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. കൂടാതെ തികച്ചും ഇംഗ്ലീഷ് ആഖ്യാന ശൈലിയിൽ സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ''[[ആകാശഗോപുരം|ആകാശ ഗോപുരം]]'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്തു പ്രവേശിച്ച നിത്യാ മേനോൻ പ്രകടനം കാഴ്ച വച്ചു. തെലുങ്കിൽ ''മോഡലൈണ്ടി'', തമിഴിൽ ''180'' എന്നിവയായിരുന്നു അരങ്ങേറ്റ ചിത്രങ്ങൾ. മലയാളത്തിനു പുറത്ത് മറ്റു ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലും കൂടുതൽ ആരാധകരെ നേടാൻ നിത്യ മേനോനു കഴിഞ്ഞു. തെലുങ്ക് ചിത്രങ്ങളായ ''ഗുണ്ടെ ജാരി ഗല്ലന്തയ്യിന്റെ'', ''മല്ലി മല്ലി ഇഡി റാണി റോജു'', തമിഴിലെ ''[[മെർസൽ (ചലച്ചിത്രം)|മെർസൽ]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾക്ക് മൂന്ന് [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകൾ]] ലഭിച്ചിരുന്നു. പുതിയ തലമുറയുടെ ചിന്തകൾക്കും,ശൈലികൾക്കും ഒരുപോലെ ഇണങ്ങുന്നതും അതേ സമയം തന്നെ പ്രാചീനതയുടെ കുലീന വേഷങ്ങളും(ഉറുമി) നിത്യ മേനോനു അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. 2019 ഓഗസ്റ്റിൽ ''[[മിഷൻ മംഗൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.

== ആദ്യകാലം ==
മലയാളി മാതാപിതാക്കളുടെ പുത്രിയായി ബാംഗ്ലൂരിലെ ബാണശങ്കരിയിലാണ് നിത്യ മേനോൻ ജനിച്ചത്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിശേഷം മണിപ്പാൽ സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് പത്രപ്രവർത്തനം പഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Youtube&quot;&gt;{{cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=gwRzgTNXuR4&amp;t=736s#menu}}&lt;/ref&gt; ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന താൻ ഒരു നടിയാകാൻ ഒരുക്കലും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;rediff2&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2010/mar/03/slide-show-1-south-nithya-menon-on-apoorvaragam.htm|title='I love to do intelligent films like Kerala Cafe'|accessdate=7 April 2011|date=3 March 2010|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes1&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ആത്യന്തികമായി പത്രപ്രവർത്തനം അപ്രസക്തമാണെന്നു തോന്നിയതിനാൽ ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേയ്ക്ക് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും&lt;ref name=&quot;indiatimes12&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes2&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/news-interviews/28625193_1_films-ala-modalaindi-nithya-menon|title=I forced myself to learn Telugu: Nithya|work=The Times of India|date=22 February 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/news-interviews/28625193_1_films-ala-modalaindi-nithya-menon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-30/news-interviews/28310303_1_film-nithya-menon-actress|title=I've never wanted to be an actress: Nithya|work=The Times of India|date=30 July 2010|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183819/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-30/news-interviews/28310303_1_film-nithya-menon-actress|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പൂനെയിലെ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ഛായാഗ്രഹണ കോഴ്‌സിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. സ്കൂളിന്റെ പ്രവേശന പരീക്ഷയ്ക്കിടെ, ബി. വി. നന്ദിനി റെഡ്ഡിയെ കണ്ടുമുട്ടുകയും അഭിനയ രംഗത്തേയക്ക് പ്രവേശിക്കുവാൻ അവർ പ്രചോദനം നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;indiatimes13&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് സംവിധായികയായിത്തീർന്ന റെഡ്ഡി  നിത്യയെ തന്റെ ആദ്യ തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിനായി കരാർ ചെയ്തു. നിത്യയുടെ മാതൃഭാഷ മലയാളമാണെങ്കിലും അവർക്ക് എല്ലാ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളും സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=DfCYCbJcjic&lt;/ref&gt;

== അഭിനയജീവിതം ==

=== 1998-2010 ===
ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ചിത്രമായ ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ടു മച്ച് (1998) എന്ന ചിത്രത്തിൽ എട്ട് വയസുള്ളപ്പോൾ തബുവിന്റെ ഇളയ സഹോദരിയായ കഥാപാത്രമായി ബാലതാരമായാണ് നിത്യ അരങ്ങേറ്റം നടത്തിയത്.&lt;ref&gt;Gupta, Rinku (6 April 2011) [http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article373258.ece Nithya Menen enters Kollywood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315102313/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article373258.ece |date=2016-03-15 }}. The New Indian Express. Retrieved on 29 April 2016.&lt;/ref&gt; 2006 ൽ കന്നഡയിലെ മികച്ച ഛായാഗ്രാഹകൻ സന്തോഷ് റായ് പട്ടാജെ സംവിധാനം ചെയ്ത കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ 7 ഓ ക്ലോക്ക് എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://m.indiaglitz.com/nithya-menon-in-jogaiah-kannada-news-66798.html Nithya Menon in Jogaiah-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170510093356/http://m.indiaglitz.com/nithya-menon-in-jogaiah-kannada-news-66798.html |date=2017-05-10 }}. M.indiaglitz.com (18 May 2011). Retrieved on 29 April 2016.&lt;/ref&gt; ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് ജേതാവായ സംവിധായകൻ കെ. പി. കുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത 2008 ലെ ഓഫ് ബീറ്റ് ചിത്രം ആകാശ ഗോപുരത്തിലൂടെ മലയാളത്തിലും അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. സ്റ്റാർക്ക് വേൾഡ് കേരള ടൂറിസം മാസികയുടെ മുഖചിത്രത്തിൽ മോഹൻലാൽ കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് പരീക്ഷയ്ക്കിടയിലായിരുന്നു അവർക്ക് ഈ വേഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;rediff12&quot;&gt;{{cite web|url=http://tfpc.in/nithya-menon-latest-photos/|title=Nithya Menen Latest Photos|accessdate=17 April 2015|date=17 April 2015|publisher=TFPC|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417004021/http://tfpc.in/nithya-menon-latest-photos/|archive-date=17 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff23&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2010/mar/03/slide-show-1-south-nithya-menon-on-apoorvaragam.htm|title='I love to do intelligent films like Kerala Cafe'|accessdate=7 April 2011|date=3 March 2010|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt; നോർവീജിയൻ നാടകമായ ദി മാസ്റ്റർ ബിൽഡറിനെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഈ ചിത്രത്തിന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിക്കുകയും ചിത്രം സാമ്പത്തികയമായ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;india2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/10003.html|title=Akasha Gopuram Malayalam Movie Review|accessdate=7 April 2011|date=25 August 2008|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227000017/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/10003.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sify2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/aakasha-gopuram-review-malayalam-14744808.html|title=Movie Review:Aakasha Gopuram|accessdate=7 April 2011|publisher=Sify|archive-date=2014-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602111115/http://www.sify.com/movies/aakasha-gopuram-review-malayalam-14744808.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ചിത്രമായ ജോഷ് എന്ന കന്നഡ ചിത്രത്തിലൂടെ അവർ തിരിച്ചുവന്നു. ചിത്രത്തിൽ ഒരു സഹവേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ച അവരുടെ വേഷത്തിന് മികച്ച അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും&lt;ref&gt;{{cite news|author=Kumar, G. S.|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Josh/movie-review/4384074.cms|title=Josh movie review|work=The Times of India|date=10 April 2009|accessdate=7 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/10497.html|title=Josh Kannada Movie Review|accessdate=7 April 2011|date=14 April 2009|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915223233/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/10497.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2009/movie-josh-review-130409.html|title=Movie Josh Review &amp;#124; Akshay Alok Jagannath|accessdate=7 April 2011|date=13 April 2009|publisher=One India|archive-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023012400/http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2009/movie-josh-review-130409.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒപ്പം വാണിജ്യ വിജയവും നേടിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ വേഷം  57-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്തിൽ മികച്ച സഹനടി വിഭാഗത്തിൽ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

== ചിത്രങ്ങൾ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-  style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! വർഷം !! സിനിമ !! വേഷം !! ഭാഷ !!  കുറിപ്പ്
|-
|1998
|''ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ന്യൂ മച്ച്'' ''(ഹനുമാൻ)''
|
|[[ഇംഗ്ലീഷ്]]
|ബാലതാരം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/nithya-menen-acted-as-a-child-artist/articleshow/63855936.cms|title=Nithya Menen acted as a child artist - Times of India|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 2006 ||''[[Seven O' Clock|സെവൻ ഓ ക്ലോക്ക്]]'' || അനു || [[കന്നട]] ||അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|-
|| 2008 || ''[[ആകാശഗോപുരം]]'' || ഹിൽഡ വർഗീസ്സ് || [[മലയാളം]] ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2009 || ''[[Josh (2009 Kannada film)|ജോഷ്]]'' || Meera || [[കന്നട]] || Nominated, Filmfare Award for Best Supporting Actress (Kannada)
|-
| ''[[വെള്ളത്തൂവൽ (ചലച്ചിത്രം)|വെള്ളത്തൂവൽ]]'' || ജിയ || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[കേരള കഫേ]]'' || നിത്യ || [[മലയാളം]] || അഞ്ജലി മേനോൻ സംവിധാനം ചെയ്ത &quot;ഹാപ്പി ജേർണി&quot; എന്ന ചിത്രം.
|-
| ''[[എയ്ഞ്ചൽ ജോൺ]]'' || സോഫിയ|| [[മലയാളം]] 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2010 || ''[[അപൂർ‌വരാഗം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അപൂർ‌വരാഗം]]'' || നാൻസി || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[അൻവർ]]'' || അസ്ന || [[മലയാളം]] ||
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 2011 || ''[[Ala Modalaindi|ആല മൊദലൈന്ദി]]'' || നിത്യ || [[തെലുങ്ക്]] || വൻ വിജയം നേടിയ ചിത്രം
|-
| ''[[ഉറുമി (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഉറുമി]]'' || ബാല || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[Karmayogi (2011 film)|കർമ്മയോഗി]]'' || Moonumani || [[മലയാളം]] || 
|-
| ''[[വെപ്പം]]'' || രേവതി || [[തമിഴ്]] || 
|-
| ''[[180 (film)|180]]'' || വിദ്യ || [[തമിഴ്]]&lt;br /&gt; [[തെലുങ്ക്]] || 
|-
| ''[[വയലിൻ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വയലിൻ]]'' || ഏയ്ഞ്ചൽ || [[മലയാളം]] || .
|-
| ''[[Jogayya (film)|ജോഗയ്യ]]'' ||  || [[കന്നട]] || 
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2012
|''ഇഷ്ക്''
|Priya
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''തത്സമയം ഒരു പെൺകുട്ടി''
|Manjula Ayyapan
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''കർമ്മയോഗി''
|Moonumani
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ഡോക്ടർ ഇന്നസെന്റ് ആണ്''
|അന്ന
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ബാച്ച്‍ലർ പാർട്ടി''
|നീതു
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ഉസ്താദ് ഹോട്ടൽ''
|ഷഹാന
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''പോപ്പിൻസ്''
|അമ്മു
|[[മലയാളം]]
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
|''ഒക്കാഡിനെ''
|ഷൈലജ
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ജബാർദാസ്ത്''
|Saraswati
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''മൈന''
|മൈന
|[[കന്നട]]
|
|-
|''Gunde Jaari Gallanthayyinde''
|ശ്രാവണി
|[[തെലുങ്ക്]]
|Filmfare Award for Best Actress - Telugu 
Nominated - SIIMA Award for Best Actress - Telugu 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''മാലിനി 22 പാളയംകോട്ടൈ''
|മാലിനി
|[[തമിഴ്]]
|Nominated -Vijay Award for Best Actress
|-
|''ബാംഗ്ലൂർ ഡേസ്''
|നടാഷാ ഫ്രാൻസിസ്
|[[മലയാളം]]
|Cameo appearance
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2015
|മള്ളി മള്ളി ഇദി രാനി രോജു
|
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''JK Enum Nanbanin Vaazhkai / Rajadhi Raja''
|നിത്യ
|തമിഴ് /തെലുങ്ക്
|
|-
|''100 ഡേസ് ഓഫ് ലവ്''
|ഷീല
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''S/O സത്യമൂർത്തി''
|വല്ലി
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''കാഞ്ചന 2''
|ഗംഗ
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|ഓ കാതൽ കണ്മണി
|
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''രുദ്രമാദേവി''
|Muktamba
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2016
|''24''
|Priya
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''ഒക്ക അമ്മായി തപ്പ''
|Mango/ Satyabhama
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''Kotigobba 2/Mudinja Ivana Pudi''
|Subhashini/Shubhasree
|Kannada/Tamil
|
|-
|''ജനതാ ഗാരേജ്''
|Anu
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ഇരു മുഗം''
|Ayushi
|[[തമിഴ്]]
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2017
|''മെർസൽ''
|Aishwarya Vetrimaaran
|[[തമിഴ്]]
|[[:en:Filmfare_Award_for_Best_Supporting_Actress_-_Tamil|Filmfare Award for Best Supporting Actress - Tamil]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018
|''അവേ''
|Krishnaveni
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ഗീതാ ഗോവിന്ദം''
|Nithya
|[[തെലുങ്ക്]]
|Special appearence &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://menglish.tupaki.com/post/7188508/Nithya-Menon-for-Geetha-Govindam-Movie|title=‘Do You Know How Many Hours Nithya Shot For Geeta Govindam?’|date=18 August 2018|website=Tupaki.com|access-date=2020-06-20|archive-date=2018-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914094324/https://menglish.tupaki.com/post/7188508/Nithya-Menon-for-Geetha-Govindam-Movie|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/geetha-govindam-review-this-vijay-deverakonda-film-is-an-antithesis-to-arjun-reddy/article24696712.ece|title=‘'Geetha Govindam' review: The good guy takes over’|date=16 August 2018|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''NTR കതാനായകുഡു''
|[[:en:Savitri_(actress)|Savitri]]
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''പ്രാണ''
|Tara Anuradha
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''മിഷൻ മംഗൾ''
|Varsha Pillai
|[[:en:Hindi|Hindi]]
|Hindi Debut
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|''സൈക്കോ''
|Kamala Das IPS
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''കോളാമ്പി''
|Arundhati
|[[മലയാളം]]
|Post-Production
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |  ||  ||  ||  || 
|}

== ഗാനങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ഗാനം
!സിനിമ
!ഭാഷ
!Composer
|-
|2010
|&quot;പായസ&quot;
|[[:en:Aidondla_Aidu|''Aidondla Aidu'']]
|കന്നഡ
|അഭിജിത്-ജോ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|&quot;എഡോ അനുകുണ്ടെ&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |''Ala Modalaindi''
|തെലുങ്ക്
| rowspan=&quot;2&quot; |കല്ല്യാണി മാലിക്
|-
|&quot;അമ്മമ്മോ അമ്മോ&quot;
|തെലുങ്ക്
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|&quot;ഓ പ്രിയാ പ്രിയാ&quot;
|''ഇഷ്ക്''
|തെലുങ്ക്
|അനൂപ് റൂബൻസ്
|-
|&quot;പായസം&quot;
|''Poppins''
|മലയാളം
|രതീഷ് വേഗ
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |2013
|&quot;അരേരേ അരേരേ&quot;
|''Jabardasth''
|തെലുങ്ക്
|S. തമൻ
|-
|&quot;ദൂരെ ദൂരെ നീങ്ങി&quot;
|''നത്തോലി ഒരു ചെറിയ മീനല്ല''
|മലയാളം
|അഭിജിത്
|-
|&quot;Modala Maleyante (Duet)&quot;
|''മൈന''
|കന്നഡ
|ജാസി ഗിഫ്റ്റ്
|-
|&quot;Thu Hi Rey&quot;
|[[:en:Gunde_Jaari_Gallanthayyinde|''Gunde Jaari Gallanthayyinde'']]
|തെലങ്ക്
|അനൂബ് റൂബൻസ്
|-
|&quot;Hi my name is malini&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |''മാലിനി 22 പാളയംകോട്ടൈ''
| rowspan=&quot;3&quot; |തമിഴ്
| rowspan=&quot;6&quot; |അരവിന്ദ് &amp; ശങ്കർ
|-
|&quot;Kanneer Thulilye (Duet)&quot;
|-
|&quot;Madharthamma (Immigrant Mix)&quot;
|-
|&quot;Hi my name is malini&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |''മാലിനി 22''
| rowspan=&quot;3&quot; |തെലുങ്ക്
|-
|&quot;Navve Kaluva (Duet)&quot;
|-
|&quot;Yennali (Immigrant Mix)&quot;
|-
|2015
|&quot;Paalnilaa : Lets Do the Dandiya&quot;
|''റോക്ക്സ്റ്റാർ (2015 സിനിമ)''
|മലയാളം
|പ്രശാന്ത് പിള്ളൈ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|&quot;Laalijo&quot;
|''24''
| rowspan=&quot;2&quot; |തെലുങ്ക്
|A. R. റഹ്മാൻ
|-
|&quot;Hrudayam Kannulatho&quot;
|''100 ഡേസ് ഓഫ് ലവ്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.123telugu.com/mnews/100-days-of-love-to-be-dubbed-into-telugu.html|title=‘100 Days of Love’ to be dubbed into Telugu - 123telugu.com|accessdate=22 August 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/Dulquers-100-Days-of-Love-to-be-remade-in-Telugu/articleshow/51778643.cms|title=Dulquer's 100 Days of Love to be remade in Telugu – Times of India|accessdate=22 August 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;''
|ഗോവിന്ദ് മേനോൻ
|-
|2018
|&quot;Va Va Vo&quot;
|''മോഹൻലാൽ''
|മലയാളം
|ടോണി ജോസഫ് പള്ളിവാതുക്കൽ
|}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Nithya Menen}}
[http://www.imdb.com/name/nm3383930/ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡേറ്റാബേസ്]

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]</text>
      <sha1>pgs6sq70xezhbozaks3vw6yhy6y49yl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4619003</id>
      <parentid>4618954</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4619003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25776" sha1="7mtgqc38l14n2hwewlubza6eq6jkohq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nithya Menen}} 
{{Infobox actor
| name               = നിത്യ മേനോൻ
| image              = Nithya Menen 2023.jpg
| caption            = നിത്യ മേനോൻ
| birthname          = നിത്യ മേനോൻ
| birth_date         = {{birth date and age|mf=yes|1988|4|8|df=yes}} &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/65680.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-04-14 |archive-date=2011-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416115722/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/65680.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ബാംഗ്ലൂർ]], [[കർണ്ണാടക]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref name=&quot;zimbio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.zimbio.com/South+Indian+Actresses/articles/vZ_Y_T0iGaP/Nithya+Menon+profile+photo+gallery |title=Nithya Menon profile,photo gallery - South Indian Actresses |publisher=Zimbio |date= |accessdate=2011-04-07}}&lt;/ref&gt;
| death_date         = 
| death_place        = 
| height             = 5 അടി 3 ഇഞ്ച്
| occupation         = നടി, മോഡൽ, പിന്നണിഗായിക
| yearsactive        = 1998 മുതൽ ഇതു വരെ
| parents            = 
}}
ഒരു മലയാളചലച്ചിത്ര [[അഭിനേതാവ്|അഭിനേത്രിയും]] പിന്നണി ഗായികയുമാണ് '''നിത്യ മേനോൻ''' (ജനനം: ഏപ്രിൽ 8, 1988). മലയാളം കൂടാതെ നിത്യ [[കന്നട|കന്നടയിലും]] [[തെലുങ്ക്|തെലുങ്കിലും]], [[തമിഴ്|തമിഴിലും]] ഹിന്ദിയിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1998-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ന്യൂ മച്ച്'' (ഹനുമാൻ) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രത്തിലൂടെ ബാലതാരമായി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്ന നിത്യാ മേനോൻ കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ ''7 ഓ ക്ലോക്കിൽ'' അഭിനയിച്ചുകൊണ്ട് തന്റെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. കൂടാതെ തികച്ചും ഇംഗ്ലീഷ് ആഖ്യാന ശൈലിയിൽ സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ''[[ആകാശഗോപുരം|ആകാശ ഗോപുരം]]'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്തു പ്രവേശിച്ച നിത്യാ മേനോൻ ഈ ചിത്രത്തിൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ച വച്ചു. തെലുങ്കിൽ ''മോഡലൈണ്ടി'', തമിഴിൽ ''180'' എന്നിവയായിരുന്നു നിത്യയുടെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രങ്ങൾ. മലയാളത്തിനു പുറമേ മറ്റു ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലും കൂടുതൽ ആരാധകരെ നേടാൻ നിത്യ മേനോനു കഴിഞ്ഞു. തെലുങ്ക് ചിത്രങ്ങളായ ''ഗുണ്ടെ ജാരി ഗല്ലന്തയ്യിന്റെ'', ''മല്ലി മല്ലി ഇഡി റാണി റോജു'', തമിഴിലെ ''[[മെർസൽ (ചലച്ചിത്രം)|മെർസൽ]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾക്ക് മൂന്ന് [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകൾ]] ലഭിച്ചിരുന്നു. പുതിയ തലമുറയുടെ ചിന്തകൾക്കും,ശൈലികൾക്കും ഒരുപോലെ ഇണങ്ങുന്നതും അതേ സമയം തന്നെ പ്രാചീനതയുടെ കുലീന വേഷങ്ങളും (ഉറുമി) നിത്യ മേനോനു അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. 2019 ഓഗസ്റ്റിൽ ''[[മിഷൻ മംഗൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.

== ആദ്യകാലം ==
മലയാളി മാതാപിതാക്കളുടെ പുത്രിയായി ബാംഗ്ലൂരിലെ ബാണശങ്കരിയിലാണ് നിത്യ മേനോൻ ജനിച്ചത്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിശേഷം മണിപ്പാൽ സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് പത്രപ്രവർത്തനം പഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Youtube&quot;&gt;{{cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=gwRzgTNXuR4&amp;t=736s#menu}}&lt;/ref&gt; ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ അവർ പറഞ്ഞത് ഒരു പത്രപ്രവർത്തകയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന താൻ ഒരു നടിയാകാൻ ഒരുക്കലും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;rediff2&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2010/mar/03/slide-show-1-south-nithya-menon-on-apoorvaragam.htm|title='I love to do intelligent films like Kerala Cafe'|accessdate=7 April 2011|date=3 March 2010|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes1&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ആത്യന്തികമായി പത്രപ്രവർത്തനം അപ്രസക്തമാണെന്നു തോന്നിയതിനാൽ ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേയ്ക്ക് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും&lt;ref name=&quot;indiatimes12&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes2&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/news-interviews/28625193_1_films-ala-modalaindi-nithya-menon|title=I forced myself to learn Telugu: Nithya|work=The Times of India|date=22 February 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/news-interviews/28625193_1_films-ala-modalaindi-nithya-menon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-30/news-interviews/28310303_1_film-nithya-menon-actress|title=I've never wanted to be an actress: Nithya|work=The Times of India|date=30 July 2010|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183819/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-30/news-interviews/28310303_1_film-nithya-menon-actress|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പൂനെയിലെ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ഛായാഗ്രഹണ കോഴ്‌സിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. സ്കൂളിന്റെ പ്രവേശന പരീക്ഷയ്ക്കിടെ, ബി. വി. നന്ദിനി റെഡ്ഡിയെ കണ്ടുമുട്ടുകയും അഭിനയ രംഗത്തേയക്ക് പ്രവേശിക്കുവാൻ അവർ പ്രചോദനം നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;indiatimes13&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|title=Nithya plays a journalist in next|work=The Times of India|date=3 April 2011|accessdate=7 April 2011|archive-date=2012-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503102846/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-03/news-interviews/29374848_1_first-film-telugu-film-siddharth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് സംവിധായികയായിത്തീർന്ന റെഡ്ഡി  നിത്യയെ തന്റെ ആദ്യ തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിനായി കരാർ ചെയ്തു. നിത്യയുടെ മാതൃഭാഷ മലയാളമാണെങ്കിലും അവർക്ക് എല്ലാ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളും സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=DfCYCbJcjic&lt;/ref&gt;

== അഭിനയജീവിതം ==

=== 1998-2010 ===
ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ചിത്രമായ ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ടു മച്ച് (1998) എന്ന ചിത്രത്തിൽ എട്ട് വയസുള്ളപ്പോൾ തബുവിന്റെ ഇളയ സഹോദരിയായ കഥാപാത്രമായി ബാലതാരമായാണ് നിത്യ അരങ്ങേറ്റം നടത്തിയത്.&lt;ref&gt;Gupta, Rinku (6 April 2011) [http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article373258.ece Nithya Menen enters Kollywood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315102313/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article373258.ece |date=2016-03-15 }}. The New Indian Express. Retrieved on 29 April 2016.&lt;/ref&gt; 2006 ൽ കന്നഡയിലെ മികച്ച ഛായാഗ്രാഹകൻ സന്തോഷ് റായ് പട്ടാജെ സംവിധാനം ചെയ്ത കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ 7 ഓ ക്ലോക്ക് എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://m.indiaglitz.com/nithya-menon-in-jogaiah-kannada-news-66798.html Nithya Menon in Jogaiah-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170510093356/http://m.indiaglitz.com/nithya-menon-in-jogaiah-kannada-news-66798.html |date=2017-05-10 }}. M.indiaglitz.com (18 May 2011). Retrieved on 29 April 2016.&lt;/ref&gt; ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് ജേതാവായ സംവിധായകൻ കെ. പി. കുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത 2008 ലെ ഓഫ് ബീറ്റ് ചിത്രം ആകാശ ഗോപുരത്തിലൂടെ മലയാളത്തിലും അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. സ്റ്റാർക്ക് വേൾഡ് കേരള ടൂറിസം മാസികയുടെ മുഖചിത്രത്തിൽ മോഹൻലാൽ കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് പരീക്ഷയ്ക്കിടയിലായിരുന്നു അവർക്ക് ഈ വേഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;rediff12&quot;&gt;{{cite web|url=http://tfpc.in/nithya-menon-latest-photos/|title=Nithya Menen Latest Photos|accessdate=17 April 2015|date=17 April 2015|publisher=TFPC|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417004021/http://tfpc.in/nithya-menon-latest-photos/|archive-date=17 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff23&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2010/mar/03/slide-show-1-south-nithya-menon-on-apoorvaragam.htm|title='I love to do intelligent films like Kerala Cafe'|accessdate=7 April 2011|date=3 March 2010|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt; നോർവീജിയൻ നാടകമായ ദി മാസ്റ്റർ ബിൽഡറിനെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഈ ചിത്രത്തിന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിക്കുകയും ചിത്രം സാമ്പത്തികയമായ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;india2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/10003.html|title=Akasha Gopuram Malayalam Movie Review|accessdate=7 April 2011|date=25 August 2008|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227000017/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/10003.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sify2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/aakasha-gopuram-review-malayalam-14744808.html|title=Movie Review:Aakasha Gopuram|accessdate=7 April 2011|publisher=Sify|archive-date=2014-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602111115/http://www.sify.com/movies/aakasha-gopuram-review-malayalam-14744808.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ചിത്രമായ ജോഷ് എന്ന കന്നഡ ചിത്രത്തിലൂടെ അവർ തിരിച്ചുവന്നു. ചിത്രത്തിൽ ഒരു സഹവേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ച അവരുടെ വേഷത്തിന് മികച്ച അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും&lt;ref&gt;{{cite news|author=Kumar, G. S.|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Josh/movie-review/4384074.cms|title=Josh movie review|work=The Times of India|date=10 April 2009|accessdate=7 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/10497.html|title=Josh Kannada Movie Review|accessdate=7 April 2011|date=14 April 2009|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915223233/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/10497.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2009/movie-josh-review-130409.html|title=Movie Josh Review &amp;#124; Akshay Alok Jagannath|accessdate=7 April 2011|date=13 April 2009|publisher=One India|archive-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023012400/http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2009/movie-josh-review-130409.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒപ്പം വാണിജ്യ വിജയവും നേടിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ വേഷം  57-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്തിൽ മികച്ച സഹനടി വിഭാഗത്തിൽ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

== ചിത്രങ്ങൾ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-  style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! വർഷം !! സിനിമ !! വേഷം !! ഭാഷ !!  കുറിപ്പ്
|-
|1998
|''ദി മങ്കി ഹു ന്യൂ ന്യൂ മച്ച്'' ''(ഹനുമാൻ)''
|
|[[ഇംഗ്ലീഷ്]]
|ബാലതാരം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/nithya-menen-acted-as-a-child-artist/articleshow/63855936.cms|title=Nithya Menen acted as a child artist - Times of India|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 2006 ||''[[Seven O' Clock|സെവൻ ഓ ക്ലോക്ക്]]'' || അനു || [[കന്നട]] ||അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|-
|| 2008 || ''[[ആകാശഗോപുരം]]'' || ഹിൽഡ വർഗീസ്സ് || [[മലയാളം]] ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2009 || ''[[Josh (2009 Kannada film)|ജോഷ്]]'' || Meera || [[കന്നട]] || Nominated, Filmfare Award for Best Supporting Actress (Kannada)
|-
| ''[[വെള്ളത്തൂവൽ (ചലച്ചിത്രം)|വെള്ളത്തൂവൽ]]'' || ജിയ || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[കേരള കഫേ]]'' || നിത്യ || [[മലയാളം]] || അഞ്ജലി മേനോൻ സംവിധാനം ചെയ്ത &quot;ഹാപ്പി ജേർണി&quot; എന്ന ചിത്രം.
|-
| ''[[എയ്ഞ്ചൽ ജോൺ]]'' || സോഫിയ|| [[മലയാളം]] 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2010 || ''[[അപൂർ‌വരാഗം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അപൂർ‌വരാഗം]]'' || നാൻസി || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[അൻവർ]]'' || അസ്ന || [[മലയാളം]] ||
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 2011 || ''[[Ala Modalaindi|ആല മൊദലൈന്ദി]]'' || നിത്യ || [[തെലുങ്ക്]] || വൻ വിജയം നേടിയ ചിത്രം
|-
| ''[[ഉറുമി (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഉറുമി]]'' || ബാല || [[മലയാളം]] ||
|-
| ''[[Karmayogi (2011 film)|കർമ്മയോഗി]]'' || Moonumani || [[മലയാളം]] || 
|-
| ''[[വെപ്പം]]'' || രേവതി || [[തമിഴ്]] || 
|-
| ''[[180 (film)|180]]'' || വിദ്യ || [[തമിഴ്]]&lt;br /&gt; [[തെലുങ്ക്]] || 
|-
| ''[[വയലിൻ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വയലിൻ]]'' || ഏയ്ഞ്ചൽ || [[മലയാളം]] || .
|-
| ''[[Jogayya (film)|ജോഗയ്യ]]'' ||  || [[കന്നട]] || 
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2012
|''ഇഷ്ക്''
|Priya
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''തത്സമയം ഒരു പെൺകുട്ടി''
|Manjula Ayyapan
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''കർമ്മയോഗി''
|Moonumani
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ഡോക്ടർ ഇന്നസെന്റ് ആണ്''
|അന്ന
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ബാച്ച്‍ലർ പാർട്ടി''
|നീതു
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''ഉസ്താദ് ഹോട്ടൽ''
|ഷഹാന
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''പോപ്പിൻസ്''
|അമ്മു
|[[മലയാളം]]
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
|''ഒക്കാഡിനെ''
|ഷൈലജ
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ജബാർദാസ്ത്''
|സരസ്വതി
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''മൈന''
|മൈന
|[[കന്നട]]
|
|-
|''Gunde Jaari Gallanthayyinde''
|ശ്രാവണി
|[[തെലുങ്ക്]]
|Filmfare Award for Best Actress - Telugu 
Nominated - SIIMA Award for Best Actress - Telugu 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''മാലിനി 22 പാളയംകോട്ടൈ''
|മാലിനി
|[[തമിഴ്]]
|Nominated -Vijay Award for Best Actress
|-
|''ബാംഗ്ലൂർ ഡേസ്''
|നടാഷാ ഫ്രാൻസിസ്
|[[മലയാളം]]
|Cameo appearance
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2015
|മള്ളി മള്ളി ഇദി രാനി രോജു
|
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''JK Enum Nanbanin Vaazhkai / Rajadhi Raja''
|നിത്യ
|തമിഴ് /തെലുങ്ക്
|
|-
|''100 ഡേസ് ഓഫ് ലവ്''
|ഷീല
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''S/O സത്യമൂർത്തി''
|വല്ലി
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''കാഞ്ചന 2''
|ഗംഗ
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|ഓ കാതൽ കണ്മണി
|
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''രുദ്രമാദേവി''
|മുക്താംബ
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2016
|''24''
|പ്രിയ
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''ഒക്ക അമ്മായി തപ്പ''
|മാംഗോ/ സത്യഭാമ
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''Kotigobba 2/Mudinja Ivana Pudi''
|സുഭാഷിണി/ശുഭശ്രീ
|Kannada/Tamil
|
|-
|''ജനതാ ഗാരേജ്''
|അനു
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ഇരു മുഗം''
|ആയുഷി
|[[തമിഴ്]]
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2017
|''മെർസൽ''
|ഐശ്വര്യ വെട്രിമാരൻ
|[[തമിഴ്]]
|[[:en:Filmfare_Award_for_Best_Supporting_Actress_-_Tamil|Filmfare Award for Best Supporting Actress - Tamil]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018
|''അവേ''
|കൃഷ്ണവേണി
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''ഗീതാ ഗോവിന്ദം''
|നിത്യ
|[[തെലുങ്ക്]]
|Special appearence &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://menglish.tupaki.com/post/7188508/Nithya-Menon-for-Geetha-Govindam-Movie|title=‘Do You Know How Many Hours Nithya Shot For Geeta Govindam?’|date=18 August 2018|website=Tupaki.com|access-date=2020-06-20|archive-date=2018-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914094324/https://menglish.tupaki.com/post/7188508/Nithya-Menon-for-Geetha-Govindam-Movie|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/geetha-govindam-review-this-vijay-deverakonda-film-is-an-antithesis-to-arjun-reddy/article24696712.ece|title=‘'Geetha Govindam' review: The good guy takes over’|date=16 August 2018|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''NTR കതാനായകുഡു''
|സാവിത്രി
|[[തെലുങ്ക്]]
|
|-
|''പ്രാണ''
|താര അനുരാധ
|[[മലയാളം]]
|
|-
|''മിഷൻ മംഗൾ''
|വർഷ പിള്ള
|[[:en:Hindi|Hindi]]
|Hindi Debut
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|''സൈക്കോ''
|കമല ദാസ് IPS
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|''കോളാമ്പി''
|അരുന്ധതി
|[[മലയാളം]]
|Post-Production
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |  ||  ||  ||  || 
|}

== ഗാനങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ഗാനം
!സിനിമ
!ഭാഷ
!Composer
|-
|2010
|&quot;പായസ&quot;
|[[:en:Aidondla_Aidu|''Aidondla Aidu'']]
|കന്നഡ
|അഭിജിത്-ജോ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|&quot;എഡോ അനുകുണ്ടെ&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |''Ala Modalaindi''
|തെലുങ്ക്
| rowspan=&quot;2&quot; |കല്ല്യാണി മാലിക്
|-
|&quot;അമ്മമ്മോ അമ്മോ&quot;
|തെലുങ്ക്
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|&quot;ഓ പ്രിയാ പ്രിയാ&quot;
|''ഇഷ്ക്''
|തെലുങ്ക്
|അനൂപ് റൂബൻസ്
|-
|&quot;പായസം&quot;
|''Poppins''
|മലയാളം
|രതീഷ് വേഗ
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |2013
|&quot;അരേരേ അരേരേ&quot;
|''Jabardasth''
|തെലുങ്ക്
|S. തമൻ
|-
|&quot;ദൂരെ ദൂരെ നീങ്ങി&quot;
|''നത്തോലി ഒരു ചെറിയ മീനല്ല''
|മലയാളം
|അഭിജിത്
|-
|&quot;Modala Maleyante (Duet)&quot;
|''മൈന''
|കന്നഡ
|ജാസി ഗിഫ്റ്റ്
|-
|&quot;Thu Hi Rey&quot;
|[[:en:Gunde_Jaari_Gallanthayyinde|''Gunde Jaari Gallanthayyinde'']]
|തെലങ്ക്
|അനൂബ് റൂബൻസ്
|-
|&quot;Hi my name is malini&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |''മാലിനി 22 പാളയംകോട്ടൈ''
| rowspan=&quot;3&quot; |തമിഴ്
| rowspan=&quot;6&quot; |അരവിന്ദ് &amp; ശങ്കർ
|-
|&quot;Kanneer Thulilye (Duet)&quot;
|-
|&quot;Madharthamma (Immigrant Mix)&quot;
|-
|&quot;Hi my name is malini&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |''മാലിനി 22''
| rowspan=&quot;3&quot; |തെലുങ്ക്
|-
|&quot;Navve Kaluva (Duet)&quot;
|-
|&quot;Yennali (Immigrant Mix)&quot;
|-
|2015
|&quot;Paalnilaa : Lets Do the Dandiya&quot;
|''റോക്ക്സ്റ്റാർ (2015 സിനിമ)''
|മലയാളം
|പ്രശാന്ത് പിള്ളൈ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|&quot;Laalijo&quot;
|''24''
| rowspan=&quot;2&quot; |തെലുങ്ക്
|A. R. റഹ്മാൻ
|-
|&quot;Hrudayam Kannulatho&quot;
|''100 ഡേസ് ഓഫ് ലവ്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.123telugu.com/mnews/100-days-of-love-to-be-dubbed-into-telugu.html|title=‘100 Days of Love’ to be dubbed into Telugu - 123telugu.com|accessdate=22 August 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/Dulquers-100-Days-of-Love-to-be-remade-in-Telugu/articleshow/51778643.cms|title=Dulquer's 100 Days of Love to be remade in Telugu – Times of India|accessdate=22 August 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;''
|ഗോവിന്ദ് മേനോൻ
|-
|2018
|&quot;Va Va Vo&quot;
|''മോഹൻലാൽ''
|മലയാളം
|ടോണി ജോസഫ് പള്ളിവാതുക്കൽ
|}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Nithya Menen}}
[http://www.imdb.com/name/nm3383930/ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡേറ്റാബേസ്]

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]</text>
      <sha1>7mtgqc38l14n2hwewlubza6eq6jkohq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.ഡി. സതീശൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150260</id>
    <revision>
      <id>4618805</id>
      <parentid>4618786</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T13:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Safeer koyipra</username>
        <id>214642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4618805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15286" sha1="4oo1afs2qlm0xihe38rv7uh0ryfhugs" xml:space="preserve">{{prettyurl|V.D. Satheesan}}
{{Infobox_politician
| name                = വി.ഡി. സതീശൻ
| image               = File:Vdsatheesan.jpg
| caption             = വി.ഡി. സതീശൻ
| office              = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]]
| term_start          = [[22 മേയ്]] [[2021]]
| term_end            = 05 മെയ് 2026
| predecessor         = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor           = []
| constituency        = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]
| office2             = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]]
| constituency2       = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]
| term_start2         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| term_end2           = 
| predecessor2        = [[പി. രാജു]]
| successor2          = 
| salary              = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1964|05|31}}
| birth_place         = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]
| residence           = [[പറവൂർ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
| religion            = [[ഹിന്ദു]]
| father              = കെ. ദാമോദര മേനോൻ
| mother              = വി. വിലാസിനി അമ്മ
| spouse              = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ
| children            = ഒരു മകൾ
| website             = {{URL|www.vdsatheesan.in}}
| footnotes           = 
| date                = ഓഗസ്റ്റ് 14
| year                = 2020
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ
}}
കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് നേതാക്കളിലൊരാളും  വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ''' (ജനനം: 1964 മേയ് 31).  2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി  [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും നിയമസഭാ സാമാജികനാണ്.

==ജീവിതരേഖ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും മകനായി ജനനം. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം,  ഹൈ സ്ക്കൂൾ പനങ്ങാടിൽ ഹൈസ്ക്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. നിയമ ബിരുദധാരിയാണ്. വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെയാണ്  ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം.   തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.  എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം 1986-87 കാലത്ത് എം.ജി സർവ്വകലാശാലാ യൂണിയൻ ചെയർമാനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf&lt;/ref&gt; എൻ.എസ്.യു ദേശീയ കമ്മറ്റി സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട് &lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html&lt;/ref&gt;.

1996-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തോറ്റു കൊണ്ടാണ് വീഡി സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ തുടക്കം. പിന്നീട് 2001-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി സ്ഥാനാർഥിയായിരുന്ന കെ.എം. ദിനകരനെ 7,792  വോട്ടിന് തോൽപ്പിച്ചു ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലും 2011-ലും 2016-ലും 2021-ലും ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ വിജയം ആവർത്തിച്ചു. പന്ത്രണ്ടാം നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.&lt;ref name =madhyamam&gt;{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എം എൽ ഏ മാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖൻ&lt;ref&gt;http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&amp;id=27830&lt;/ref&gt;. എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയും 2014 ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി &lt;ref&gt;http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&amp;tabId=0&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.2026 ഏപ്രിൽ 9 ന് നടന്ന നിയമസഭാതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന്, 11376 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ എം എൽ എ ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു .

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] (NSUI) സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Members - Kerala Legislature&quot;&gt;{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}&lt;/ref&gt;

വി. ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

* 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു.
* 2006-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് കെ. എം. ദിനകരനെ പരാജയപ്പെടുത്തി വിജയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}&lt;/ref&gt;
* തുടർന്ന് നടന്ന [[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]]യുടെ [[പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]]നെ 11,349 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Members - Kerala Legislature&quot;/&gt;
* 2016-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ ശാരദ മോഹനെ 20,634 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി പരവൂർ നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും [[നിയമസഭാംഗം]]യായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}&lt;/ref&gt; 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.
* [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ എം. ടി. നിക്സണിനെ ഏകദേശം 22,000 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി പരവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ചാം തവണയും [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

* 2021 മേയ് 22-ന് [[കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി]] വി. ഡി. സതീശനെ [[15-ാം കേരള നിയമസഭ]]യിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്]] പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}&lt;/ref&gt; [[ടി.എം. തോമസ് ഐസക്ക്|ടി. എം. തോമസ് ഐസക്കിനെതിരായ]] സഭാ ചർച്ചകളിലൂടെ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനാണ്.
* 2026 ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പറവൂരിൽ നിന്ന് നിയമ സഭയിലേക്ക് വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
* കേരളം 16 നിയമസഭാ നിയുക്ത മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു

==അവലംബം==
{{Reflist|2}}
{{Fourteenth KLA}}
{{Fifteenth KLA}}

{{DEFAULTSORT:സതീശൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>4oo1afs2qlm0xihe38rv7uh0ryfhugs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി. കാർത്തികേയൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150405</id>
    <revision>
      <id>4618988</id>
      <parentid>4618626</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17746" sha1="68eo1995p0emxmlnk0chbbwd9snsiri" xml:space="preserve">{{prettyurl|G. Karthikeyan}}
{{വേണ്ടി|ഇതേ പേരിലുള്ള [[സി.പി.ഐ.]] നേതാവിനെക്കുറിച്ചറിയാൻ|ജി. കാർത്തികേയൻ (ഒന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗം)}}
{{ToDisambig|വാക്ക്=കാർത്തികേയൻ}}
{{Infobox Indian politician
| image = ജി. കാർത്തികേയൻ.png
| name = ജി. കാർത്തികേയൻ
| caption = 
| birth_date = {{Birth date |1949|1|20|df=y}}
| birth_place = [[Varkala|വർക്കല]], [[Kerala|കേരളം]], [[India|ഇൻഡ്യ]]
| residence = [[Thiruvananthapuram|തിരുവനന്തപുരം]], [[India|ഇൻഡ്യ]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|2015|3|7|1949|1|20}}
| death_place =[[ബെംഗളൂരു]]
| office = [[Speaker (politics)|സ്പീക്കർ]] [[Kerala Legislature|കേരള നിയമസഭ]]
| governor1     = [[H.R. Bhardwaj|എച്ച്.ആർ. ഭരദ്വാജ്]]
| term_start =02 ജൂൺ 2011  &lt;ref&gt;http://www.business-standard.com/india/news/g-karthikeyan-elected-speakerkerala-assembly/437673/&lt;/ref&gt;
| term_end =7 മാർച്ച് 2015
| predecessor = [[K. Radhakrishnan (politician)|കെ. രാധാകൃഷ്ണൻ]]
| successor = [[ എൻ. ശക്തൻ]]
| constituency1 = [[Aruvikkara|അരുവിക്കര]]
| office2 = പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ഉപനേതാവ്, [[Aryanad|ആര്യനാട്]] [[Member of the Legislative Assembly|എം.എൽ.എ.]]
| term_start2 = 2006
| term_end2 = 2011
| office3 = ഭക്ഷ്യ പൊതുവിതരണ മന്ത്രി
| term_start3 = 2001 മെയ് 26
| term_end3 = 2004 ഓഗസ്റ്റ് 29 
| predecessor3 = [[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]]
| successor3 = [[അടൂർ പ്രകാശ്]]

| office4     = [[കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി മന്ത്രി]]
| ministry4 = [[രണ്ടാം ആന്റണി മന്ത്രിസഭ]]
| termstart4    = [[20 ഏപ്രിൽ]] [[1995]]
| termend4 = [[9 മേയ്]][[1996]]
| predecessor4 =[[സി.വി. പത്മരാജൻ]]
| successor4 =[[പിണറായി വിജയൻ]]
| party =[[Indian National Congress|ഇൻഡ്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| religion = [[Hinduism|ഹിന്ദു]]
| spouse = ഡോ. എം.ടി. സുലേഖ
| children = 2 ആൺകുട്ടികൾ
| website = 
| alma_mater    = 
| footnotes = 
| date = Nov 7 |
| year = 2012 |
| source =  http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4101&amp;Itemid=2608 kerala.gov.in
}}

കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|കോൺഗ്രസ് (ഐ)]] നേതാക്കളിലൊരാളും, പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ സ്പീക്കറും,  [[അരുവിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുവിക്കര മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള എം.എൽ.എ-യും ആയിരുന്നു &quot;ജി.കെ.&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന '''ജി. കാർത്തികേയൻ''' (20 ജനുവരി  1949 - 7 മാർച്ച് 2015). 1995-ലെ എ.കെ. ആന്റണി മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി വകുപ്പ് മന്ത്രിയായും 2001-ലെ ആന്റണി മന്ത്രിസഭയിൽ ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, സാംസ്‌കാരിക മന്ത്രിയായും ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് പുറമേ കോൺഗ്രസിന്റെ നിയമസഭാ കക്ഷി ഉപനേതാവ്, ചീഫ് വിപ്പ് സ്ഥാനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=niyamasabha&gt;{{cite web|url=http://www.niyamasabha.org/codes/speaker.htm|title=സ്പീക്കറുടെ ജീവിതരേഖയും വ്യക്തിവിവരണവും|publisher=കേരള നിയമസഭയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725152430/http://www.niyamasabha.org/codes/speaker.htm|archivedate=2014-07-25|access-date=2011-06-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
1949 ജനുവരി 20-ന് [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] [[വർക്കല]] കണ്ണംബയിൽ എൻ.പി ഗോപാല പിള്ളയുടെയും വനജാക്ഷി അമ്മയുടെയും മൂത്ത മകനായി ജനനം. ഏഴ് സഹോദരങ്ങളുണ്ട്. ബിരുദത്തിന് ശേഷം എൽ.എൽ.ബിയും പൂർത്തിയാക്കി. [[കെ.എസ്.യു.]]-വിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് എത്തിയത്. 1978-ൽ കോൺഗ്രസിലുണ്ടായ പിളർപ്പിൽ കാർത്തികേയൻ കെ. കരുണാകരനൊപ്പം അടിയുറച്ചു നിന്നു. കെ.എസ്.യു. സംസ്ഥാന പ്രസിഡണ്ട് , യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡണ്ട് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം 1980-ൽ ആദ്യമായി നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മൽസരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. വർക്കല മണ്ഡലത്തിൽ [[വർക്കല രാധാകൃഷ്ണൻ|വർക്കല രാധാകൃഷ്ണനോടായിരുന്നു]] തോൽവി.&lt;ref name=kgov1980&gt;{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/docs/election_reportage/assembly_election/1980.pdf |title=1980-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ് |access-date=2011-06-14 |archive-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920031645/http://www.kerala.gov.in/docs/election_reportage/assembly_election/1980.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1982-ൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് മണ്ഡലത്തിൽ മത്സരിച്ച ഇദ്ദേഹം സി.പി.എം. നേതാവ് കെ. അനിരുദ്ധനെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി.&lt;ref name=kassembly1982&gt;[http://keralaassembly.org/1982/1982134.html 1982-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം,തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് മണ്ഡലം, കേരള നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിവരശേഖരം ]&lt;/ref&gt;  എന്നാൽ 1987-ൽ ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ എം.വിജയകുമാറിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=kassembly1987&gt;[http://keralaassembly.org/1987/1987134.html 1987-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം,തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് മണ്ഡലം, കേരള നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിവരശേഖരം ]&lt;/ref&gt;  പിന്നീട് തുടർച്ചയായി അഞ്ചു തവണ ജി. കാർത്തികേയൻ നിയമസഭയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1991, 1996, 2001, 2006 വർഷങ്ങളിൽ ആര്യനാട് നിന്നും 2011-ൽ അരുവിക്കരയിൽ നിന്നുമാണ് നിയമസഭയിലെത്തിയത്. തുടർന്ന് കേരള നിയമസഭയുടെ പതിനെട്ടാമത് സ്പീക്കറായി അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സ്പീക്കർ പദവിയിലിരിയ്ക്കേ 66-ആം വയസ്സിൽ, [[അർബുദം|അർബുദബാധയെത്തുടർന്ന്]] ബെംഗളൂരുവിലെ എച്ച്.സി.ജി. ആശുപത്രിയിൽ വച്ച് 2015 മാർച്ച്‌ ഏഴിന് രാവിലെ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. മൃതദേഹം വിമാനമാർഗ്ഗം തിരുവനന്തപുരത്തെത്തിയ്ക്കുകയും പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ തൈക്കാട് ശാന്തികവാടം വൈദ്യുതിശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]], സംസ്ഥാന മന്ത്രിമാർ, ഗവർണർ [[പി. സദാശിവം]] തുടങ്ങി നിരവധി പ്രമുഖർ അദ്ദേഹത്തിന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തെ തുടർന്ന് ഉപതിരെഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ കെ.എസ്.ശബരീനാഥൻ വൻ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ വിജയിച്ചു എം.എൽ.എ ആയി. 

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
|വർഷം||മണ്ഡലം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2011||[[അരുവിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||ജി. കാർത്തികേയൻ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[അമ്പലത്തറ ശ്രീധരൻ നായർ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006||[[ആര്യനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||ജി. കാർത്തികേയൻ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ടി.ജെ. ചന്ദ്രചൂഡൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001||[[ആര്യനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||ജി. കാർത്തികേയൻ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ജി. അർജുനൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1996||[[ആര്യനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||ജി. കാർത്തികേയൻ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.പി. ശങ്കരദാസ്]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1991||[[ആര്യനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]||ജി. കാർത്തികേയൻ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ. പങ്കജാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987||[[തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[എം. വിജയകുമാർ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ജി. കാർത്തികേയൻ || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982||[[തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || ജി. കാർത്തികേയൻ || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ. അനിരുദ്ധൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 
|-
|1980||[[വർക്കല നിയമസഭാമണ്ഡലം]]|| [[വർക്കല രാധാകൃഷ്ണൻ]] || [[സി.പി.എം.]] || ജി. കാർത്തികേയൻ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|}

== അധികാരങ്ങൾ ==
* 2006-2011 വരെ [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]യുടെ നിയമസഭാ കക്ഷി ഉപനേതാവ്. 
* 2001-ലെ [[എ.കെ. ആന്റണി]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, സാംസ്‌കാരിക മന്ത്രി
* 1995-2001 വരെ[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]യുടെ നിയമസഭാ കക്ഷി ഉപനേതാവ്.
* 1995-ലെ [[എ.കെ. ആന്റണി]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി വകുപ്പ് മന്ത്രി.
* 1991ൽ കോൺഗ്രസ് നിയമസഭാ കക്ഷി ചീഫ് വിപ്പ്.
* [[കെ.പി.സി.സി.]]യുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും ഏക വൈസ് പ്രസിഡന്റുമായിട്ടുണ്ട്.
* [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]]ന്റെ ബ്ലോക്ക് പ്രസിഡന്റ്, സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, പ്രസിഡന്റ് തുടങ്ങി വിവിധ പദവികൾ.
* [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്.
* കേരള സർവകലാശാല യൂണിയൻ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും കേരള സർവകലാശാല സെനറ്റിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിനിധിയുമായിരുന്നു.
* [[കെ.എസ്.യു.]]ന്റെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റ് മുതൽ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് വരെ വിവിധ പദവികൾ വഹിച്ചു.

==കുടുംബം==
ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഡയറക്ടർ ഡോ. എം.ടി. സുലേഖയാണ് ഭാര്യ . കെ.എസ്. അനന്തപത്മനാഭൻ, [[കെ.എസ്.ശബരീനാഥൻ]] എന്നിവർ മക്കളാണ്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}
{{Speakers of KLA}}
{{DEFAULTSORT:കാർത്തികേയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ സ്പീക്കർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാംസ്കാരികവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം ബോർഡ് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:2015-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 7-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1949-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:വർക്കലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>68eo1995p0emxmlnk0chbbwd9snsiri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപചയം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152647</id>
    <revision>
      <id>4618985</id>
      <parentid>3679334</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3400" sha1="r2mxacklyibolu1wqh2cyki77k38b19" xml:space="preserve">{{prettyurl|Anabolism}}
[[ജീവി|ജീവികളുടെ]] [[ശരീരം|ശരീരത്തിൽ]] നടക്കുന്ന ഉദ്ഗ്രഥനാത്മകമായ രാസപ്രക്രിയകൾക്കുള്ള സാമാന്യമായ പേരാണ് '''ഉപചയം'''. ശരീരത്തിനകത്തു സംഭവിക്കുന്ന രാസപ്രക്രിയകൾ ഉദ്ഗ്രഥനാത്മകമെന്നും (synthetic) അപഗ്രഥനാത്മകമെന്നും (analytic) രണ്ടു വിധത്തിലാണ്. ആദ്യത്തേതിന് അനബോളിസം അഥവാ ഉപചയം എന്നും രണ്ടാമത്തേതിന് കാറ്റബോളിസം അഥവാ [[അപചയം]] എന്നും രണ്ടിനുംകൂടി മെറ്റബോളിസം അഥവാ [[ഉപാപചയം]] എന്നും പറയുന്നു.

ദീപനവിധേയമായ [[ആഹാരം]] ചെറിയ [[തന്മാത്ര|തന്മാത്രകളുടെ]] രൂപത്തിൽ കുടലിന്റെ ഭിത്തികളിലൂടെ ആദ്യം [[അവശോഷണം]] (absorption) ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അനന്തരം ആ ചെറിയ തന്മാത്രകളിൽനിന്നാരംഭിച്ചു വലിയതും സങ്കീർണങ്ങളുമായ തന്മാത്രകൾ ഉദ്ഗ്രഥനം വഴി ശരീരത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കാണ് ഉപചയം എന്ന സംജ്ഞ നല്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. ശരീരത്തിനകത്തു സംഭരിക്കുവാനുള്ള ഗ്ലൈക്കോജൻ ([[മൃഗം|മൃഗങ്ങളിൽ]] ഗ്ലൈക്കോജൻ, [[സസ്യം|സസ്യങ്ങളിൽ]] [[സ്റ്റാർച്ച്]]) മുതലായ വസ്തുക്കളും [[ഹോർമോൺ|ഹോർമോണുകൾ]], [[എൻസൈം|എൻസൈമുകൾ]], ടിഷ്യൂകൾ മുതലായവയും ഉപചയത്തിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്നവയാണ്. ഈ ഉപചയപ്രക്രിയകൾ യഥാവിധി നടക്കുന്നതിനു ധാരാളം [[ഊർജം]] ലഭ്യമാകേണ്ടതുണ്ട്. രണ്ടാമതു സൂചിപ്പിച്ച അപഗ്രഥനാത്മകപ്രക്രിയകളിൽ നിന്നു അതു ലഭിക്കുന്നു.

==ഇതും കാണുക==
*[[അപചയം]]
*[[ബുക്ക്ലംഗ്]]
*[[പ്ലൂറസി]]

==പുറംകണ്ണികൾ==

*[http://science.jrank.org/pages/319/Anabolism.html Anabolism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907064003/http://science.jrank.org/pages/319/Anabolism.html |date=2011-09-07 }}
*[http://www.wisegeek.com/what-is-anabolism.htm What Is Anabolism?]

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}</text>
      <sha1>r2mxacklyibolu1wqh2cyki77k38b19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനാൽ‌സൈറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153232</id>
    <revision>
      <id>4618885</id>
      <parentid>3838206</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="pfgrmfslelivgcgvmc8667q7ek83z6c" xml:space="preserve">{{prettyurl|Analcime}} 
{{Infobox mineral
| name        = അനാൽ‌സൈറ്റ്
| category    = [[Zeolite]] [[mineral]]
| boxwidth    = 
| image       = Analcime - Kahwan Mountain, Semman, Iran.jpg
| caption     = 
| formula     = NaAlSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;·H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
| color       = White, colorless, gray, pink, greenish, yellowish
| habit       = Typically in crystals, usually trapezohedrons, also massive to granular.
| system      = Cubic; tetragonal, orthorhombic, or monoclinic, pseudocubic, with degree of ordering.
| twinning    = Polysynthetic on [001], [110]
| cleavage    = Very poor [100]
| fracture    = Uneven to subconchoidal
| mohs        = 5 - 5.5
| luster      = Vitreous
| refractive  = n = 1.479 - 1.493
| opticalprop = Isotropic; anomalously biaxial (-)
| pleochroism = 
| streak      = White
| gravity     = 2.24 - 2.29
| melt        = 
| fusibility  = 3.5
| solubility  = 
| other       = Weakly piezoelectric; weakly electrostatic when rubbed or heated.
| references  = &lt;ref&gt;http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/analcime.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213231642/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/analcime.pdf |date=2012-02-13 }} Mineral Data Publishing&lt;/ref&gt;
}}

സിയോലൈറ്റ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു [[ധാതു|ധാതുവാണ്]] '''അനാൽ‌സൈറ്റ്'''. ജലയോജിത [[സോഡിയം]] അലൂമിനോ സിലിക്കേറ്റ്. രാസസംഘടനം:  Na Al Si&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;,H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O ഇതിന് ''അനാൽകൈം'' എന്നും പറയുന്നു. [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്കുഭാഷയിൽ]] ''അനാൽകിമോസ്'' എന്നാൽ ''ദൃഢമല്ലാത്തത്'' എന്നർഥം. ചൂടാക്കുകയോ ശക്തിയായി ഉരസുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ ധാതുവിൽനിന്നും [[സ്ഥിതവൈദ്യുതി|സ്ഥിതവൈദ്യുതിയുടെ]] ദുർബലപ്രവാഹമുണ്ടാകുന്നു.

==ഘടന==

ഘടന, രാസസംയോഗം, ക്രമിക-സഹജനം എന്നിവയിലെല്ലാം ഫെൽസ്പതോയ്ഡ് (Felspathoid)&lt;ref&gt;[http://www.galleries.com/minerals/silicate/feldspat.htm THE FELDSPATHOID GROUP]&lt;/ref&gt; ധാതു സമൂഹത്തോട് അടുപ്പം കാട്ടുന്നു. മറ്റു സിയോലൈറ്റുകളെപ്പോലെ അനാൽസൈറ്റ് അപശല്കന (exfoliation)ത്തിനു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://spas.about.com/od/spatreatmentbasics/a/exfoliation.htm |title=What Is Exfoliation? |access-date=2011-07-06 |archive-date=2017-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170219200931/http://spas.about.com/od/spatreatmentbasics/a/exfoliation.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വിധേയമാവുന്നില്ല.

==നിറം, ആകൃതി==

സുതാര്യമോ അർധതാര്യമോ ആയ ഈ ധാതു സാധാരണയായി നിറമില്ലാത്തതാണ്. ചിലപ്പോൾ വെള്ള നിറത്തിലോ ഇളം പാടലവർണത്തിലോ കാണുന്നു. ഹീമെറ്റൈറ്റ് (Haematite) കലർന്ന അവസ്ഥയിൽ തിളങ്ങുന്ന ചുവപ്പുനിറമായിരിക്കും. പരലാകൃതിയാണുള്ളത്. പരലുകൾ ചതുഷ്കോണീയമോ സമലംബകീയമോ ഘനീയമോ ആകാം. [[ആഗ്നേയശില|ആഗ്നേയശിലകളുമായി]] കലർന്ന്, തരികളോ കണികാമയമോ ആയും കണ്ടുവരുന്നു; അപൂർവം ചിലപ്പോൾ ചെറുപരലുകളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള തരികളുടെ സംപിണ്ഡമായും കാണുന്നു. എളുപ്പം പൊടിയുന്ന സ്വഭാവമുണ്ട്. കാഠിന്യം: 5, ആ.ഘ: 2.26; കാചഭദ്യുതി. ജലാംശത്തിന്റെ കൂടുതൽ കുറവനുസരിച്ച് ഇരട്ട അപവർത്തനസ്വഭാവം കാണിക്കുന്നു; അപവർത്തനാങ്കം 1.48-1.49.

==നിക്ഷേപം==

[[യു.എസ്.|യു.എസ്സിലെ]] [[നോവസ്കോഷ്യ]], [[ന്യൂ ജെഴ്സി|ന്യൂജെഴ്സി]], [[കാലിഫോർണിയ]], സിസിലിയിലെ [[സൈക്ലോപിയൻ ദ്വീപുകൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെക്കോസ്ലൊവാക്കിയ (ഇന്നത്തെ ചെക്ക്, സ്ലോവാക്യ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ), [[ജർമനി]], [[സ്കോട്ട്ലൻഡ്]], [[ഐസ്‌ലാൻഡ്]], [[ആസ്ട്രേലിയ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലുമാണ് അനാൽസൈറ്റിന്റെ സമ്പന്നനിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അനാ%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8Dസൈറ്റ്|അനാൽസൈറ്റ്}}</text>
      <sha1>pfgrmfslelivgcgvmc8667q7ek83z6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്തർജലീയധ്വാനികം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155444</id>
    <revision>
      <id>4618895</id>
      <parentid>4595812</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7700" sha1="8r3dg6xqpcguf5drbz10ti1m91arlvv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Underwater acoustics}}
[[File:SCM4 fig11.jpg|thumb|300px|right|അന്തർജലീയധ്വാനികത്തിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടർ അവതരണം]]

ജലാന്തർഭാഗത്തെ ശബ്ദത്തിന്റെ ഉത്പാദനം, സഞ്ചരണം, ഗ്രഹണം എന്നീ പ്രക്രിയകളെക്കെറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്ന ശാസ്ത്രശാഖയാണ് '''അന്തർജലീയധ്വാനികം'''.  [[ജലം|ജലത്തിൽ]] പ്രകാശ-റേഡിയോ തരംഗങ്ങളെപ്പോലെ ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ അവശോഷിക്കപ്പെടാത്തതിനാൽ, നന്നേ കുറഞ്ഞതും വളരെ കൂടിയതുമായ ആവൃത്തികളുള്ള അൾട്രാസോണിക (ultrasonic) തരംഗങ്ങൾ ജലപാളികൾക്കിടയിലൂടെ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആഴമാപനം, ദിശാനിർണയം, വാർത്താവിനിമയം തുടങ്ങിയവയ്ക്കു മറ്റു ഗവേഷണങ്ങൾക്കും ഈ ശബ്ദതരംഗങ്ങളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം.

==ജലത്തിലെ ശബ്ദവേഗം==

[[ജലം|ജലത്തിൽ]] [[ശബ്ദം|ശബ്ദവേഗം]] [[സെക്കന്റ്|സെക്കന്റിൽ]] 1450 മുതൽ 1570 വരെ [[മീറ്റർ]] ആണ്. വായുവിൽ ഇത് 30 മീറ്റർ ആണ്. ഈ [[വേഗം]] ജലത്തിന്റെ [[താപം]], [[ലവണം|ലവണത]], [[മർദം]] എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രധാനഘടകം താപമാണ്. 1ബ്ബഇ താപവ്യത്യാസത്തിന് ആനുപാതികമായി ശബ്ദവേഗം 4.5 മീറ്റർ/സെക്കന്റ് എന്ന തോതിൽ കൂടുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്യുന്നു. 1/1,000 ലവണത ശബ്ദവേഗത്തിൽ വരുത്തുന്ന വ്യത്യാസത്തിന്റെ തോത് 1.3 മീറ്റർ/സെക്കന്റ് ആണ്. ആഴമടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വേഗവ്യത്യാസം 100 മീ. ന് 1.7/സെക്കന്റ് എന്ന നിരക്കിലുമാണ്. ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്തെ ശബ്ദവേഗം കണക്കാക്കുന്നത് അവിടത്തെ താപം, ലവണത, മർദം എന്നിവയെല്ലാം പരിഗണിച്ചായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്നു ശബ്ദമാപനത്തിന് വെലോസിറ്റോമീറ്റർ (Velocitometer) പ്രചാരത്തിൽ ആയിട്ടുണ്ട്.

==ശബ്ദവാഹികൾ==

സൂര്യപ്രകാശമേറ്റ് ഉപരിതലജലം ചൂടാവുന്നു. ക്രമേണ ഈ ചൂട് കീഴ്ത്തട്ടുകളിലേക്കു വ്യാപിക്കുന്നു. താപ വ്യത്യാസം മറ്റു ഭൌതിക-രാസഗുണങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നതോടെ സമുദ്രജലം വേർതിരിച്ചറിയാവുന്ന അനേകം ജലപാളികളായിത്തീരുന്നു. പ്രത്യേക ജലപാളികളിൽ ശബ്ദവേഗം താരതമ്യേന അധികമായിരിക്കും. ഇത്തരം പാളികളെ ശബ്ദവാഹിക(Sound channel)ളെന്നു വിളിക്കുന്നു.

==സൊഫാർ സമ്പ്രദായം==

ശബ്ദവാഹികകളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടാണ് സൊഫാർ സമ്പ്രദായ(Sofar=sound fixing &amp; ranging system)ത്തിന്റെ സംവിധാനം. അപായത്തിൽപെടുന്ന നാവികർക്കും വൈമാനികർക്കും അടിയന്തര സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ സൊഫാറിന്റെ സേവനം പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. [[സമുദ്രം|സമുദ്രത്തിലെ]] ശബ്ദതരംഗങ്ങളെ ഗ്രഹിച്ച് അവയെ ശബ്ദവാഹികളിലൂടെ കടത്തി കരയിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള സ്വനഗ്രാഹികളിൽ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുവാൻ കഴിവുള്ള വൈദ്യുതബോയികൾ സമുദ്രത്തിൽ പലയിടങ്ങളിലായി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. ശബ്ദവാഹികപാളികളുടെ ആഴം വ്യത്യാസപ്പെട്ടാൽ തദനുസരണം സ്ഥാനവ്യതിചലനം വരുത്തുവാൻ ഉള്ള കഴിവും ഈ ഉപകരണങ്ങൾക്കുണ്ടായിരിക്കും. അപകടത്തിൽപെട്ട കപ്പലുകൾക്കും വിമാനങ്ങൾക്കും, നിശ്ചിത ആഴത്തിലെത്തി സ്ഫോടനവിധേയമാവുന്ന ചെറുബോംബുകൾ വെള്ളത്തിൽ ഇടാവുന്നതാണ്. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ശബ്ദം ബോയികൾ സത്വരം ഗ്രഹിച്ച് ശബ്ദവാഹികകളിലൂടെ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുകയും, കരയിലെ സ്വനഗ്രാഹികൾ വളരെ പെട്ടെന്ന് ഈ ശബ്ദതരംഗങ്ങളെ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സഹായനടപടികൾ ഉടനടി എത്തിക്കുവാൻ ഇവ സഹായിക്കുന്നു.

==ഇതുകൂടികാണുക== 
*[[അക്കൗസ്റ്റിക്സ്]]

==പ്പുറംകണ്ണികൾ==
*http://www.pmel.noaa.gov/vents/acoustics/tutorial/tutorial.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527230451/http://www.pmel.noaa.gov/vents/acoustics/tutorial/tutorial.html |date=2010-05-27 }}
*http://www.fas.org/man/dod-101/sys/ship/acoustics.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021131929/https://fas.org/man/dod-101/sys/ship/acoustics.htm |date=2020-10-21 }}
*http://www.oceanlink.info/oinfo/acoustics/acoustics.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.outreach.psu.edu/programs/underwater-acoustics/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114120323/http://www.outreach.psu.edu/programs/underwater-acoustics/ |date=2012-01-14 }}
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്ത{{ർ}}ജലീയധ്വാനികം|അന്തർജലീയധ്വാനികം}}</text>
      <sha1>8r3dg6xqpcguf5drbz10ti1m91arlvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇൻഫ്രാറെഡ് നിരീക്ഷണകേന്ദ്രം, മൗണ്ട് അബു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155767</id>
    <revision>
      <id>4618975</id>
      <parentid>4019572</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T07:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="mdgkbbavqdopserj85nmeym53unh0hx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mount Abu Observatory}}
{{Infobox observatory
|name            = Mount Abu Observatory
|image           = Mount Abu Observatory.JPG
|caption         = Observatory as seen from [[Guru Shikhar]].
|established     = 1990&lt;ref name=BASI24 /&gt;
|head            = Prof. P. Janardhan
|city = [[Mount Abu]]
|state = [[Rajasthan]]
|country = [[India]]
|coords          = {{coord|24|39|17.34|N|72|46|45.18|E|display=inline,title|type:landmark_region:IN_source:dewiki}}
|website         = [http://www.prl.res.in/~aadto/aa.php Physical Research Laboratory]
}}
'''മൌണ്ട് അബു ഇൻഫ്രാറെഡ് ഒബ്സർവേറ്ററി''' (MIRO) ഇന്ത്യയിലെ രാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാനത്തിലെ മൗണ്ട് അബു പട്ടണത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇൻഫ്രാറെഡ്‌ ബാൻഡിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ദൂരദർശിനിയാണ് [[മൗണ്ട് ആബു|മൌണ്ട് അബു]]വിലേത്. മധ്യഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടിയായ ഗുരുശിഖാറിൻറെ സമീപത്താണിത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും 1680 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇവിടെ, അന്തരീക്ഷത്തിലെ നീരാവിയുടെ തോത് കുറവാണ് എന്നത്,അധോരുണ നിരീക്ഷണത്തിന്‌ അനുയോജ്യമായ സാഹചര്യം ഒരുക്കുന്നു. രാജസ്ഥാനിലെ മൌണ്ട് അബു സുഖവാസകേന്ദ്രം ഈ ദൂരദർശിനിക്കടുതാണ്. 1.2 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള പാരബോളിക ദർപ്പണമാണിവിടത്തെ ദൂരദർശിനിയുടെ പ്രധാന ഭാഗം.

==സ്ഥാനം==
1680 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ [[ആരവല്ലി പർവതനിര]]യിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൊടുമുടിയായ [[ഗുരു ശിഖർ|ഗുരു ശിഖറിന്]] സമീപത്താണ് നിരീക്ഷണാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=BASI24&gt;{{cite journal |last=Shah |first=R. R. |author2=N. S. Jog |author3=D. V. Subhedhar |author4=D. V. Subhedar |author5=A. D. Bobra |author6=H. T. Rangooni |author7=S. N. Mathur |author8=P. S. Patwal |author9=G. S. Rajpurohit |author10=J. K. Jain |display-authors=8 |title=The telescope control system at Mount Abu infrared observatory |journal=Bulletin of the Astronomical Society of India |date=2005 |volume=33 |pages=237–243 |accessdate=9 February 2014 |url=http://www.ncra.tifr.res.in:8081/~basi/05June/0533237.pdf |bibcode=2005BASI...33..237S }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അബു റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് 28 കിലോമീറ്ററും അഹമ്മദാബാദിൽ നിന്ന് 240 കിലോമീറ്ററും അകലെയാണ് മൗണ്ട് അബു. അഹമ്മദാബാദിലെ ഫിസിക്കൽ റിസർച്ച് ലബോറട്ടറിയിലെ ജ്യോതിശാസ്ത്ര വിഭാഗമാണ് മൌണ്ട് അബു ഇൻഫ്രാറെഡ് ഒബ്സർവേറ്ററി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* http://prints.iiap.res.in/handle/2248/775

[[വർഗ്ഗം:വാനനിരീക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>mdgkbbavqdopserj85nmeym53unh0hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്തഃസ്രവവിജ്ഞാനീയം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156150</id>
    <revision>
      <id>4618890</id>
      <parentid>4617408</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60631" sha1="6jezxz167406pajai11tlhefgggrzrm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Endocrinology}} 
{{ infobox medical speciality
| title        = Endocrinology
| subdivisions = 
| image        = [[File:Blausen 0345 EndocrineSystem Female2.png|225px]]
| caption      = Illustration depicting the primary endocrine organs of a female
| system       = [[അന്തഃസ്രാവീ വ്യൂഹം]]
| diseases     = [[പ്രമേഹം]], [[Thyroid disease]], [[Androgen excess]]
| tests        = [[Thyroid function tests]], [[Blood sugar level]]s
| specialist   = [[Endocrinologist]]
}}
അന്തഃസ്രാവികളെയും കലകളെയും അവ സ്രവിക്കുന്ന ഹോർമോണുകളെയും കുറിച്ചു പ്രതിപാദിക്കുന്ന വിജ്ഞാനശാഖയാണ് '''അന്തഃസ്രവവിജ്ഞാനീയം''' (Endocrinology).

==കശേരുകികൾ==

===പിറ്റ്യൂറ്ററി===
[[File:Gray1180.png|thumb|150px|right|പിറ്റ്യൂറ്ററി ഗ്രന്ഥി]]
[[File:Gray1181.png|thumb|150px|right|പാഴ്സ് ഇന്റർമീഡിയ]]
കശേരുകികളിൽ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്ന അന്തഃസ്രാവി പിറ്റ്യൂറ്ററിയാണ്(Pituitary).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hormone.org/Pituitary/overview.cfm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808130135/http://www.hormone.org/Pituitary/overview.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇത് ഒൻപത് പ്രധാന [[ഹോർമോൺ|ഹോർമോണുകൾ]] സ്രവിക്കുന്നു. മുൻപിറ്റ്യൂറ്ററി (അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസ്)യുടെ ഒരു ഭാഗമായ പാഴ്സ് ഇന്റർമീഡിയ (pars intermedia)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ctrgenpath.net/static/atlas/mousehistology/Windows/endocrine/pars.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112070931/http://ctrgenpath.net/static/atlas/mousehistology/Windows/endocrine/pars.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സ്രവിക്കുന്ന ഹോർമോൺ ആണ് '''ഇന്റർമെഡിൻ'''. ഇത് ചർമത്തിലുള്ള മെലനോഫോറുകളെ (melanophores)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.proweb.org/kinesin/Melanophore.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220181117/http://www.proweb.org/kinesin/Melanophore.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വികസിപ്പിച്ച് തൊലിക്ക് പൊതുവേ ഒരു കറുപ്പുനിറം നൽകുന്നു. ചില സമയത്ത് ഇത് മെലാനിൻ (melanin)&lt;ref&gt;http://www.wisegeek.com/what-is-melanin.htm&lt;/ref&gt; ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇന്റർമെഡിന്റെ പ്രക്രിയ കൂടുതൽ പ്രകടമായി കാണുന്നത് ഉഭയജീവികളിൽ (amphibia) ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.webspawner.com/users/petcentralamphibians/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002220750/http://www.webspawner.com/users/petcentralamphibians/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസിന്റെ ഭാഗമായ പാഴ്സ്ഡിസ്റ്റാലിസ് (pars distalis) ആറു ഹോർമോണുകൾ സ്രവിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ഒന്നാമത്തേതായ '''വളർച്ചാഹോർമോൺ''' അഥവാ സൊമാറ്റോട്രോപ്പിൻ (STH)&lt;ref&gt;http://www.ebi.ac.uk/interpro/IEntry?ac=IPR001400&lt;/ref&gt; വളർച്ചയെ (പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലുകളുടേയും മാംസപേശികളുടേയും) ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും നൈട്രജൻ വിസർജനം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് രക്തത്തിലുള്ള ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവ് കൂട്ടുന്ന (ഹൈപ്പർഗ്ളൈസീമിയ) ഗ്ലൂക്കഗോൺ (glucagon)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/pancreas/glucagon.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308231229/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/pancreas/glucagon.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്ന ഹോർമോൺ സ്രവിക്കാൻ പാൻക്രിയാസിലെ ആൽഫാ കോശങ്ങളെ (alpha cells) &lt;ref&gt;http://www.facebook.com/pages/Alpha-cell/139445439407196&lt;/ref&gt;ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു.

പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസ് സ്രവിക്കുന്ന '''അഡ്രിനോ കോർട്ടിക്കോ ട്രോപ്പിക്ക് ഹോർമോൺ''' (ACTH)&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8463553&lt;/ref&gt; അഡ്രിനൽ കോർട്ടക്സിനെ (adrenal cortex)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=9704 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805192048/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=9704 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഉത്തേജിപ്പിച്ച് അതിന്റെ കോശങ്ങളെ വലുതാക്കുകയും അതിൽനിന്ന് കൂടുതൽ ഹോർമോൺ സ്രവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എ.സി.റ്റി.എച്ചിന്റെ രക്തത്തിലേക്കുള്ള പ്രവാഹം ഒരു പുനർനിവിഷ്ഠ പ്രക്രിയ (Feed back process) വഴി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രക്തത്തിൽ അഡ്രിനോ കോർട്ടിക് ഹോർമോണിന്റെ അളവു കൂടുമ്പോൾ പിറ്റ്യൂറ്ററിയിൽനിന്നുള്ള എ.സി.റ്റി.എച്ചിന്റെ പ്രവാഹം കുറയുന്നു; അതുപോലെതന്നെ മറിച്ചും. എ.സി.റ്റി.എച്ചിന്റെ പ്രവാഹം കുറയുന്നതോടൊപ്പം അഡ്രിനോ കോർട്ടിക് ഹോർമോണിന്റെ അഥവാ ഹോർമോണുകളുടെ [[രക്തം|രക്തത്തിലേക്കുള്ള]] പ്രവാഹവും കുറയുന്നു. അസാധാരണമായുള്ള പ്രചോദനങ്ങളും എ.സി.റ്റി.എച്ചിന്റെ സ്രവണത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാറുണ്ട്. [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളിൽ]] എ.സി.റ്റി.എച്ചിന്റെ മറ്റൊരു കർത്തവ്യം മെലാനിൻ നിക്ഷേപത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയെന്നതാണ്.

പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസിൽനിന്നുള്ള മൂന്നാമത്തെ ഹോർമോണാണ് '''തൈറോട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ''' (Thyroid Stimulating Hormone-TSH).&lt;ref&gt;http://www.webmd.com/a-to-z-guides/thyroid-stimulating-hormone-tsh&lt;/ref&gt; ഇത് തൈറോയ്ഡ് ഗ്രന്ഥിയുടെ വളർച്ചയേയും തൈറോക്സിന്റെ (thyroxine)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dundee.ac.uk/medther/tayendoweb/thyroxine.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816234741/http://www.dundee.ac.uk/medther/tayendoweb/thyroxine.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സ്രവണത്തേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. രക്തത്തിലുള്ള തൈറോക്സിന്റെ അളവു കൂടുമ്പോൾ റ്റി.എസ്.എച്ചിന്റെ സ്രവണം നിലയ്ക്കുന്നു. പിറ്റ്യൂറ്ററിയിൽനിന്നുള്ള റ്റി.എസ്.എച്ചിന്റെ സ്രവണത്തിൽ ഒരു ന്യൂറോ-എൻഡോക്രൈൻ മെക്കാനിസം കൂടി ഉള്ളതായി അറിവായിട്ടുണ്ട്. അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ ചൂടു കുറയുമ്പോൾ ഹൈപ്പോതലാമസ്-ഹൈപ്പോഫൈസിയൽ പാത, മീഡിയൻ എമിനൻസ്, ഹൈപ്പോഫൈസിയൽ പോർട്ടൽ സിസ്റ്റം ഇവ വഴി അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസിലേക്ക് റ്റി.എസ്.എച്ച്. സ്രവണത്തിനാവശ്യമായ പ്രചോദനം അയയ്ക്കുകയും തത്ഫലമായി തൈറോക്സിന്റെ അളവ് രക്തത്തിൽ കൂടുകയും ചെയ്യുന്നു.

പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസ് സ്രവിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഹോർമോണാണ് '''ഫോളിക്കിൾ സ്റ്റിമുലേറ്റിങ് ഹോർമോൺ''' (FSH). ഇത് അണ്ഡാശയത്തിലുള്ള (ovary) ഫോളിക്കിളുകളുടേയും പുരുഷബീജത്തെ (sperm)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://menshealth.about.com/cs/stds/a/healthy_sperm.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808162916/http://menshealth.about.com/cs/stds/a/healthy_sperm.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ട്യൂബുകളുടേയും വളർച്ചയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു പുനർനിവിഷ്ഠ പ്രക്രിയവഴിയാണ് ഇതിന്റേയും സ്രവണം നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. രക്തത്തിലുള്ള ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ (sex hormones) അളവു കൂടുന്നതോടെ എഫ്.എസ്.എച്ചിന്റെ സ്രവണം നിലയ്ക്കുന്നു. [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] ഒരു ന്യൂറോ-എൻഡോക്രൈൻ റിഫ്ലക്സ് മൂലമാണ് എഫ്.എസ്.എച്ചിന്റെ സ്രവണനിയന്ത്രണം. പകലിന്റെ ദൈർഘ്യം കൂടുമ്പോൾ കണ്ണിലുള്ള സംവേദക കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് (sensory centre) കൂടുതൽ പ്രചോദനം ലഭിക്കുന്നു. ഈ പ്രചോദനങ്ങൾ ഹൈപോതലാമസ്-മീഡിയൻ എമിനൻസ് വഴി എഫ്.എസ്.എച്ച്. സ്രവിക്കുന്ന കോശങ്ങളിൽ എത്തുകയും അവ ഹോർമോൺ സ്രവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരു ഹോർമോണായ '''ലൂട്ടിനൈസിങ് ഹോർമോണും''' എൽ.എച്ച്. അന്തരാളീകോശങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന ഐ.സി.എസ്.എച്ച്. (interstitial cell stimulating hormone-ICSH)-ഉം&lt;ref&gt;http://www.ivy-rose.co.uk/References/glossary_entry386.htm&lt;/ref&gt; ഒന്നുതന്നെയാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. പിറ്റ്യൂറ്ററി എടുത്തുമാറ്റിയ സസ്തനികളിൽ എൽ.എച്ച്. ജനനഗ്രന്ഥികളിലെ അന്തരാളീ കോശങ്ങളുടെ നിലനില്പിനു സഹായകമാകുന്നു. മാത്രമല്ല എൽ.എച്ച്. അണ്ഡോത്സർഗത്തെ (ovulation) പ്രേരിപ്പിക്കുകയും അണ്ഡാശയഫോളിക്കിളിനെ ലൂട്ടിനൈസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. പക്ഷികളിൽ എൽ.എച്ചിന് തൂവലുകളുടെ വർണവിതാനത്തിൽ ഒരു പങ്കുണ്ടെന്ന് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. എൽ.എച്ചിന്റെ സ്രവണത്തെ ഈസ്ട്രജൻ (oestrogen)&lt;ref&gt;http://www.dailymail.co.uk/health/article-4098/Oestrogen-link-breast-cancer.html&lt;/ref&gt; പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ന്യൂറോ-എൻഡോക്രൈൻ റിഫ്ലക്സ് മൂലവും എൽ.എച്ച്. സ്രവിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്നു സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[മുയൽ|മുയലുകളിൽ]] സംയോഗം നടക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന പ്രചോദനം തലച്ചോറിലേക്ക് ചെല്ലുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി എൽ.എച്ച് രക്തത്തിലേക്ക് പ്രവഹിക്കുകയും അണ്ഡോത്സർഗം നടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അണ്ഡത്തിന്റെ സേകസാധ്യത ഇതിനാൽ ഉറപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.''' ലാക്ടോജനിക് ഹോർമോൺ''' (ലൂട്ടിയോ ട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ എൽ.റ്റി.എച്ച്. അഥവാ മാമോട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ എം.എച്ച് പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസിൽനിന്നുദ്ഭവിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട വേറൊരു ഹോർമോണാണ്. ഇത് സ്തനങ്ങളിൽ ക്ഷീരോത്പാദനത്തെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു. കോർപ്പസ് ലൂട്ടിയത്തിൽനിന്ന് പ്രോജിസ്റ്ററോൺ സ്രവിക്കുന്നതും ഈ ഹോർമോണിന്റെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ്. കരയിൽ ജീവിക്കുന്ന സാലമാൻഡറുകളിൽ പ്രായപൂർത്തിയായവ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ''വാട്ടർഡ്രൈവ്'' അഥവാ വെള്ളത്തിലേക്കുള്ള പാച്ചിൽ ഈ ഹോർമോൺ മൂലമാകുന്നു. ഹൈപ്പോതലാമസാണ് എൽ.റ്റി.എച്ചിന്റെ സ്രവണത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.

'''ഓക്സിടോസിനും, പ്രതിമൂത്രസംവർധക ഹോർമോണും''' (Anti diuretic Hormone- എ.ഡി.എച്ച്.)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/hypopit/adh.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026171256/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/hypopit/adh.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആണ് പിറ്റ്യൂറ്ററി (ന്യൂറോഹൈപ്പോഫൈസിസ്)യിൽനിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന രണ്ടു പ്രധാനപ്പെട്ട ഹോർമോണുകൾ. ഇവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന കോശങ്ങൾ തലച്ചോറിൽ ഹൈപ്പോതലാമസിനുള്ളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ ഹോർമോണുകൾ നാലു വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ ലൈസിൻ വാസോപ്രസിൻ, ആർജിനിൻ വാസോപ്രസിൻ എന്നിവ എ.ഡി.എച്ചിന്റെ രണ്ടു രൂപങ്ങളും, ഓക്സിടോസിനും ആർജിനിൻ വാസോടോസിനും ഓക്സിടോസിന്റെ രണ്ടു രൂപങ്ങളുമാണ്. ഇവയെല്ലാം തന്നെ രക്തസമ്മർദത്തെ പലവിധത്തിൽ ബാധിക്കുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ജന്തുവിഭാഗത്തിലും ഇവയുടെ പ്രവർത്തനരീതി വ്യത്യസ്തമാണ്. ഓക്സിടോസിന് സ്തനങ്ങളിൽനിന്ന് പാല് പുറത്തേക്കു പ്രവഹിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവുകൂടി ഉണ്ട്. പ്രസവത്തിലും അണ്ഡാശയനാളികളിൽകൂടി മുൻപോട്ടുള്ള പുംബീജചലനത്തിലും ഓക്സിടോസിനു പങ്കുണ്ടെന്നു തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

===തൈറോയ്ഡ്===
അയഡിൻ ശേഖരിക്കുകയും അതിനെ ടൈറോസിൻ എന്ന അമിനോ അമ്ലവുമായി യോജിപ്പിച്ച് തൈറോക്സിൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dundee.ac.uk/medther/tayendoweb/thyroxine.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816234741/http://www.dundee.ac.uk/medther/tayendoweb/thyroxine.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അഥവാ തൈറോയ്ഡ് ഹോർമോൺ സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥിയാണ് തൈറോയ്ഡ്. തൈറോക്സിന്റെ ഉത്പാദനത്തെ പിറ്റ്യൂറ്ററി നിയന്ത്രിക്കുന്നത് തൈറോട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ വഴിയാണ്. തൈറോക്സിൻ വാൽമാക്രികളിൽ രൂപാന്തരണത്തിന് വേഗത കൂട്ടുന്നു; കലകളിലാകട്ടെ ഇത് വിഭേദനത്തെ (differentiation)&lt;ref&gt;http://www.intmath.com/differentiation/differentiation-intro.php&lt;/ref&gt; ഉദ്ദീപിപ്പിക്കുന്നു. ചർമത്തിൽ തൈറോക്സിന്റെ പ്രവർത്തനമണ്ഡലം വളരെ വിപുലമാണ്. ഇത് ഉറയുരിക്കലിനു (moulting)&lt;ref&gt;http://www.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Molting.html&lt;/ref&gt; പ്രേരണ നൽകുകമാത്രമല്ല ചർമത്തിലെ കോശവിഭജന(mitosis)ത്തിന്റെ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cellsalive.com/mitosis.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2015-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404050004/http://www.cellsalive.com/mitosis.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തോത് ഉയർത്തുകയും തൂവലുകളുടേയും രോമത്തിന്റെയും വളർച്ചയേയും വർണവിതാനത്തേയും പരിപോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും രക്തയോട്ടത്തെ വിപുലീകരിക്കുകയും കൂടി ഇതു ചെയ്യുന്നുണ്ട്. നാഡീവ്യൂഹത്തെ ഇതു വളരെയധികം ബാധിക്കുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്. വലിപ്പത്തിൽ മാത്രമല്ല കോശവിഭജനത്തിന്റെ തോതിലും കാര്യമായ ഉയർച്ച തൈറോക്സിൻ ഉളവാക്കുന്നു. കൂടാതെ ഈ ഹോർമോൺ അമിത മൂത്രവിസർജനത്തെ (ഡൈയൂറോസിസ്) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ഉപാപചയത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

===പാരാതൈറോയ്ഡ്===
പാരാതൈറോയ്ഡ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പാരാത്തോർമോൺ&lt;ref&gt;http://www.britannica.com/EBchecked/topic/443312/parathormone&lt;/ref&gt; കാൽസ്യത്തിന്റേയും ഫോസ്ഫറസിന്റേയും ഉപാപചയത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. [[രക്തം|രക്തത്തിൽ]] ഈ [[ഹോർമോൺ|ഹോർമോണിന്റെ]] അളവു കൂടുമ്പോൾ എല്ലുകളിലുള്ള കാൽസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റിൽനിന്ന് കാൽസ്യം ചോർത്തിയെടുക്കപ്പെടും. അങ്ങനെ രക്തത്തിലുള്ള കാൽസ്യത്തിന്റെ അളവു കൂടുകയും അധികമുണ്ടാകുന്ന ഫോസ്ഫേറ്റ് വിസർജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. കുടലിൽ ഇത് ആഹാരത്തിലൂടെ വരുന്ന കാൽസ്യത്തെ കൂടുതലായി വലിച്ചെടുക്കാൻ പ്രേരണ നല്കുന്നു.

===പാൻക്രിയാസ് ([[ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി]])===
[[File:Illu pancrease_ml.svg|thumb|200px|right|ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി]]
പാൻക്രിയാസിലുള്ള&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pathology.jhu.edu/pc/BasicOverview1.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805145002/http://pathology.jhu.edu/pc/BasicOverview1.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആൽഫാ, ബീറ്റാ കോശങ്ങൾ യഥാക്രമം ഗ്ലൂക്കഗോൺ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/pancreas/glucagon.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308231229/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/pancreas/glucagon.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇൻസുലിൻ&lt;ref&gt;http://www.endocrineweb.com/conditions/diabetes/diabetes-what-insulin&lt;/ref&gt; എന്നീ ഹോർമോണുകളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. പാൻക്രിയാസ് മുഴുവനായി എടുത്തുമാറ്റുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ബീറ്റാ കോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ പ്രമേഹം ഉണ്ടാകുന്നു. ഹൈപ്പർഗ്ലൈസീമിയ (രക്തത്തിലുള്ള ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവ് അമിതമായി വർധിക്കുന്നത്), ഗ്ലൈക്കോസ്യൂറിയ (ഗ്ലൂക്കോസ് വിസർജനം), കരളിൽ ഗ്ലൈക്കോജൻശോഷണം, ഗ്ലൈക്കോജിനിസിസിന്റെ കുറവ്, ഗ്ലൂക്കോനിയോജെനിസിസിൽ (പ്രോട്ടീനിൽനിന്നും കാർബോഹൈഡ്രേറ്റിന്റെ ഉത്പാദനം) ഉള്ള താഴ്ച, ശ്വസനത്തോതിലുള്ള കുറവ് എന്നിവ ഇതേത്തുടർന്നു കാണപ്പെടുന്നു. സാധാരണ ജീവികളോ പാൻക്രിയാസ് മുറിച്ചുമാറ്റിയവയിലോ ഇൻസുലിൻ കടത്തിവിട്ടാൽ ഹൈപ്പോഗ്ലൈസീമിയ (രക്തത്തിൽ ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവ് കുറയുന്നത്) മാത്രമല്ല ഫലം; കരളിൽ ഗ്ലൈക്കോജെനിസിസും ഗ്ലൈക്കോനിയോജെനിസിസും കൂടുകയും ശ്വസനത്തോത് വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് മാംസപേശികളിലുള്ള ഗ്ലൈക്കോജനെ കരളിലെ ഗ്ലൈക്കോജനെപ്പോലെ ബാധിക്കുന്നില്ല. നേരെമറിച്ചുള്ള ഒരു അനുഭവമാണ് ഗ്ലൂക്കഗോൺ കടത്തിവിട്ടാലുണ്ടാകുക. രക്തത്തിലുള്ള ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവ് കൂടുകയും കരളിലുള്ള ഗ്ലൈക്കോജൻ കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. മാംസപേശികളിലുള്ള ഗ്ലൈക്കോജൻ നിക്ഷേപത്തെ ഇത് ഒട്ടുംതന്നെ ബാധിക്കുന്നില്ല. ഇൻസുലിന്റേയും ഗ്ലൂക്കഗോണിന്റേയും രക്തത്തിലേക്കുള്ള പ്രവാഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് രക്തത്തിലുള്ള ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലാണ്.

===അണ്ഡാശയം===
[[File:Gray589.png|thumb|200px|right|അണ്ഡാശയം]]
ഈസ്ട്രജൻ പ്രധാനമായും അണ്ഡാശയത്തിലാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://womenshealth.about.com/cs/ovarianconditions/a/yrovrisovuovads.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2011-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808011144/http://womenshealth.about.com/cs/ovarianconditions/a/yrovrisovuovads.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇത് അണ്ഡനാളത്തിന്റേയും [[ഗർഭപാത്രം|ഗർഭപാത്രത്തിന്റേയും]] നിലനില്പിനും പ്രചോദനത്തിനും അത്യാവശ്യമാകുന്നു. ഈസ്ട്രജന്റെ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pagepress.org/journals/index.php/es/article/view/es.2011.e5 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-04 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310172321/http://pagepress.org/journals/index.php/es/article/view/es.2011.e5 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഉത്തേജനം ലഭിച്ചിട്ടുള്ള ഗർഭപാത്രത്തിൻമേൽ ഓക്സിടോസിന് കൂടുതൽ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും. സസ്തനികളിൽ യോനീകോശങ്ങളുടെ വളർച്ചയിലും സ്തരിത എപ്പിത്തീലിയത്തിന്റെ (stratified epithelium)&lt;ref&gt;http://www.bio.davidson.edu/people/kabernd/BerndCV/Lab/EpithelialInfoWeb/Stratified%20Epithelium.html&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിലും ഈസ്ട്രജന് നിർണായക സ്വാധീനമുണ്ട്. പ്രായപൂർത്തിക്കൊത്തു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സ്ത്രൈണസ്വഭാവങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിലും ഈസ്ട്രജനു പങ്കുണ്ട്. ചില ജന്തുവർഗങ്ങളിൽ ഈസ്ട്രജൻ അഡ്രിനൽ ഗ്രന്ഥിയുടെ അമിതമായ വളർച്ചയ്ക്കു കാരണമാകുന്നു. ഈസ്ട്രജന്റെ തുടർച്ചയായുള്ള പ്രവാഹം പിറ്റ്യൂറ്ററിയിലെ ഗൊണാഡോട്രോപ്പിനുകളുടെ സ്രവണത്തെ തടയുന്നു.

===കോർപ്പസ് ലൂട്ടിയം===
പ്രോജസ്റ്ററോൺ പോലുള്ള യൌഗികങ്ങളായ ജെസ്റ്റജനുകൾ കോർപ്പസ് ലൂട്ടിയം,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.justmommies.com/articles/corpus-luteum.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804052516/http://www.justmommies.com/articles/corpus-luteum.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പ്ലാസന്റ എന്നിവയിൽനിന്ന് ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയെ കൂട്ടായി ''ഗർഭഹോർമോണുകൾ'' എന്നു വിളിക്കാം. [[ഗർഭിണി|ഗർഭിണികളിൽ]] പ്രോജസ്റ്ററോൺ (progesterone)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.progesteronefaqs.com/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728130517/http://www.progesteronefaqs.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വളർച്ചയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ മാംസപേശീവലയമായ മയോമെട്രിയത്തിന്&lt;ref&gt;http://www.britannica.com/EBchecked/topic/400502/myometrium&lt;/ref&gt; ഓക്സിടോസിനോടുള്ള സംവേദനക്ഷമത ഇതുമൂലം കുറയുന്നു. മാത്രമല്ല എൽ.എച്ച്.-ന്റെ സ്രവണത്തേയും അണ്ഡോത്സർഗത്തേയും പ്രോജസ്റ്ററോൺ തടയുകയും ചെയ്യും.

അണ്ഡാശയം, കോർപ്പസ് ലൂട്ടിയം, ഗർഭപാത്രത്തിലെ എൻഡോമെട്രിയം, പ്ലാസന്റ തുടങ്ങിയവകളിൽനിന്നു സ്രവിക്കുന്ന റിലാക്സിൻ&lt;ref&gt;http://www.physorg.com/news157616798.html&lt;/ref&gt; മറ്റൊരു ഗർഭഹോർമോണായിട്ടാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇത് ജഘന സ്നായു(pubic ligament)വിനെ&lt;ref&gt;http://www.facebook.com/pages/Inferior-pubic-ligament/102616086459022&lt;/ref&gt; അയവുള്ളതാക്കുകയും ജഘന സംധാന(P.symphysis)ത്തിൽനിന്ന്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prolonews.com/pubic_symphysis.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918022703/http://www.prolonews.com/pubic_symphysis.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എല്ലിനെ നിർമാർജ്ജനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ മറ്റുപല ഹോർമോണുകളോടും ഒത്തുനിന്നുകൊണ്ട് റിലാക്സിൻ സ്തനഗ്രന്ഥികളുടെ വളർച്ചയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, ഗർഭപാത്രത്തിൽ ചില മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

===വൃഷണം===
വൃഷണം&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.webanswers.com/health/does-the-size-of-a-males-tsticles-determine-the-sperm-count-09420f |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2012-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121228140505/http://www.webanswers.com/health/does-the-size-of-a-males-tsticles-determine-the-sperm-count-09420f |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ആൻഡ്രോജനാണ് ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ (testosterone).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://labtestsonline.org/understanding/analytes/testosterone/tab/test |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110731041216/http://labtestsonline.org/understanding/analytes/testosterone/tab/test |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വൃഷണത്തിന്റേയും സഹായകഗ്രന്ഥികളുടേയും പ്രവർത്തനത്തിനും പ്രൌഢലൈംഗികഭാവങ്ങളുടെ നിലനില്പിനും ഇത് ആവശ്യമാണ്. കൂടാതെ ഇവയ്ക്ക് പുംബീജോത്പാദനത്തിലും പ്രേരണ ചെലുത്താൻ കഴിയുമെന്നു തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പരീക്ഷണാർഥം സ്ത്രീകളിൽ ആൻഡ്രോജനുകൾ കടത്തിവിട്ടാൽ പുരുഷ ലിംഗസ്വഭാവങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; പ്രജനനവ്യൂഹത്തിൽ പുരുഷസമാനാവയവങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്കും ഇത് വഴിതെളിക്കും. ആൻഡ്രോജൻ, പ്രോട്ടീൻ സങ്കലനത്തെ സഹായിക്കുന്നുവെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.

===അഡ്രിനൽ===
[[File:Illu endocrine system New.png|thumb|200px|right|അഡ്രിനൽ ഗ്ലാൻഡ്]]
കോർട്ടിക്കോയ്ഡ് ഹോർമോണുകളായ ഗ്ലൂക്കോകോർട്ടിക്കോയ്ഡും മിനറലോ കോർട്ടിക്കോയ്ഡും അഡ്രിനൽ കോർട്ടക്സിൽ നിന്നാണ് ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ഗ്ലൂക്കോകോർട്ടിക്കോയ്ഡുകൾ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/adrenal/gluco.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517074801/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/adrenal/gluco.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പലതരമുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനം കോർട്ടിസോൾ,&lt;ref&gt;http://www.ultrunr.com/cortisol.html&lt;/ref&gt; കോർട്ടിസോൺ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leucoderma.com/app/cortisone.asp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728145532/http://www.leucoderma.com/app/cortisone.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കോർട്ടിക്കോസ്റ്റിറോൺ&lt;ref&gt;http://www.arborassays.com/products/inserts/K014-H1.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എന്നിവയാണ്. ആൽഡോസ്റ്റീറോണും ഡി-ഓക്സികോർട്ടിക്കോസ്റ്റിറോണുമാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട മിനറലോ കോർട്ടിക്കോയ്ഡുകൾ. ഇവകൂടാതെ ആൻഡ്രജനുകളും ഈസ്ട്രജനുകളും പ്രോജസ്റ്റിറോണും അഡ്രിനൽ ഗ്രന്ഥിയിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ അവസാനത്തേത് അഡ്രിനോ കോർട്ടിക്കൽ സ്റ്റീറോയ്ഡുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ഒരു ഉപോത്പന്നം മാത്രമാണ്.

അഡ്രിനൽഗ്രന്ഥി എടുത്തുമാറ്റിയാൽ രക്തത്തിലുള്ള സോഡിയം ക്ലോറൈഡിന്റേയും ബൈകാർബണേറ്റിന്റേയും അളവ് കുറയുകയും പൊട്ടാസ്യം വർധിക്കുകയും ചെയ്യും. സോഡിയവും അതിനോടൊപ്പം ജലവും അമിതമായി വിസർജിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ രക്തത്തിനു കട്ടികൂടുന്നു. ബൈകാർബണേറ്റിന്റെ അമിതമായ നഷ്ടം രക്തത്തെ അമ്ലീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ കുറവുകൾ മിനറലോ കോർട്ടിക്കോയ്ഡുകൾ കടത്തിവിട്ടു പരിഹരിക്കാവുന്നതേയുള്ളു. മറിച്ച് ഗ്ലോക്കോകോർട്ടിക്കോയ്ഡുകൾ സോഡിയത്തിന്റേയും വെള്ളത്തിന്റേയും വിസർജനത്തെ തടയുകയോ സഹായിക്കുകയോ ചെയ്തേക്കാം. ആൽഡോസ്റ്റീറോൺ സോഡിയത്തെ നിലനിർത്തുകയും പൊട്ടാസ്യത്തെ വൃക്കയിൽകൂടി വിസർജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ചില കോർട്ടിക്കൽ ഹോർമോണുകൾ ഗ്ലൂക്കോനിയോജനിക്കുകളാണ്; അഡ്രിനൽ കോർട്ടക്സിന് ലിംഗഹോർമോണിനെപ്പോലെ പ്രവർത്തിക്കാനും കഴിയും. കോർട്ടിക്കോയ്ഡുകൾക്ക് സംയോജനകലയിൽ പ്രേരണ ചെലുത്താനുള്ള കഴിവുമുണ്ട്. അവ കൊളാജൻ (collagen),&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.collagen1.net/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818014323/http://www.collagen1.net/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; മ്യൂക്കോപ്രോട്ടീൻ മാട്രിക്സ് (matrix)&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC441681/pdf/jcinvest00445-0001.pdf&lt;/ref&gt; എന്നിവയുടെ ശിഥിലീകരണത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
[[File:Illu adrenal gland.jpg|thumb|200px|right|കിഡ്നി]]
ഗ്ലൂക്കോ കോർട്ടിക്കോയ്ഡുകളുടെ സ്രവണത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് പിറ്റ്യൂറ്ററിയിലെ എ.സി.റ്റി.എച്ച്.-ഉം അഡ്രിനൽ കോർട്ടക്സും കൂടി ചേർന്നുള്ള ഒരു നെഗറ്റീവ് പുനർനിവിഷ്ഠ പ്രക്രിയ മുഖേനയാണ്. അതേസമയം ആൽഡോസ്റ്റിറോണിന്റെ സ്രവണം കോശത്തിനു പുറത്തുള്ള ദ്രവത്തിന്റെ അളവും പൊട്ടാസ്യത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയും അനുസരിച്ചായിരിക്കും. പൊട്ടാസ്യത്തിന്റെ അളവ് കൂടുമ്പോൾ ആൽഡോസ്റ്റിറോണിന്റെ സ്രവണത്തിലും വർധനവുണ്ടാകുന്നു. പൈനിയൽ ഗ്രന്ഥിയിൽനിന്നുള്ള ഒരു എപ്പിതലാമിക് ഘടകവും മിനറലോ കോർട്ടിക്കോട്രോപ്പിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഊഹിക്കപ്പെടുന്നു.

അഡ്രിനാലിൻ, നോർ അഡ്രിനാലിൻ എന്നീ ഹോർമോണുകൾ ക്രോമാഫിൻ കോശങ്ങളിൽനിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sulzerlab.org/Adrenal%20ChromaffinCultureSulzer.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2008-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201083206/http://www.sulzerlab.org/Adrenal%20ChromaffinCultureSulzer.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അഡ്രിനാലിൻ രക്തവാഹിനികളെ വികസിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല ഹൃദയത്തിൽനിന്നുള്ള രക്തത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തെ ത്വരിപ്പിക്കുകകൂടി ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ അഡ്രിനാലിനും നോർ അഡ്രിനാലിനും രക്തസമ്മർദത്തെ ഉയർത്തുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്. നോർ അഡ്രിനാലിൻ ഈ കർത്തവ്യം നിറവേറ്റുന്നത് രക്തവാഹിനികളെ സങ്കോചിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും, അഡ്രിനാലിൻ ഹൃദയത്തിൽനിന്നുള്ള രക്തപ്രവാഹത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുമാണ്. ഇവ രണ്ടും കരളിലേയും മാംസപേശികളിലേയും ഗ്ലൈക്കോജനോലിസിസ് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതു നിമിത്തം രക്തത്തിലുള്ള പഞ്ചസാരയുടെ അളവ് വർധിക്കുന്നു. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ പട്ടിണികിടക്കുന്ന ജന്തുക്കളിൽപ്പോലും മാംസപേശികളിൽ അഡ്രിനാലിൻ നിമിത്തമുള്ള ഗ്ലൈക്കോജനോലിസിസ് ഉണ്ടാകുന്നതും ലാക്ടേറ്റും ഗ്ലൂക്കോസും ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതും കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം ഇവയുടെ കരളിൽ ഈ ലാക്ടേറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഗ്ലൈക്കോജെനിസിസ് ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതേത്തുടർന്ന് ഓക്സിജന്റെ ഉപയോഗവും ചൂടും വർധിക്കുന്നു.

===പൈനിയൽ===
അഡ്രിനൽ കോർട്ടക്സിനെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഘടകത്തിനു പുറമേ വളരെ ശക്തിയുള്ള ഒരു ക്രോമറ്റോഫോറോട്രോപ്പിന്റെ കൂടി ഉത്പാദനകേന്ദ്രമാണ് പൈനിയൽ ഗ്രന്ഥി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/otherendo/pineal.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124190231/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/otherendo/pineal.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; മെലാടോണിൻ എന്ന ഈ വർണകചോദകഘടകം തവളയുടെ ചർമത്തിലുള്ള മെലാനിനെ സങ്കോചിപ്പിക്കുന്നു.

==അകശേരുകികൾ==
1917-ൽ കോപ്പെക് എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് നട്ടെല്ലില്ലാത്ത ജീവികളിലും ഹോർമോണുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ആദ്യമായി അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. ഷഡ്പദങ്ങളിൽ എക്ഡൈസിയൽ ഗ്രന്ഥി (പടം പൊഴിക്കൽ ഗ്രന്ഥി)&lt;ref&gt;http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jmor.1051450205/abstract&lt;/ref&gt; എക്ഡൈസോൺ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു മോൾട്ട് ഹോർമോൺ സ്രവിപ്പിക്കുന്നു. മുഖ്യമായി രണ്ടുതരത്തിലുള്ള എക്ഡൈസോണുകളാണ് ഉള്ളത്: ആൽഫാ എക്ഡൈസോണും ബീറ്റാ എക്ഡൈസോണും. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേതാണ് കൂടുതൽ വീര്യമുള്ള ഹോർമോൺ. പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ഷഡ്പദങ്ങളിൽ എക്ഡൈസോൺ കടത്തിവിട്ടാൽ അത് പടംപൊഴിക്കലിനേയും പ്രായപൂർത്തിയാകുമ്പോൾ മാത്രമുണ്ടാകുന്ന സ്വഭാവങ്ങളുടെ വളർച്ചയേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ലാർവകളിൽ ഇത് ഉറയുരിക്കലിനെ പ്രചോദിപ്പിച്ച് ലാർവൽ ഇൻസ്റ്റാറിന്റെ അവസാനം കുറിക്കുന്നു. പ്യൂപ്പയിൽ ഈ ഹോർമോൺ ഉറയുരിക്കലിനെ മാത്രമല്ല, വിഭേദനത്തേയും ഉദ്ദീപിപ്പിക്കുന്നു. അണ്ഡാശയത്തിന്റെയും വൃഷണത്തിന്റെയും പ്രാഥമിക വളർച്ചയ്ക്ക് ഇത് ഒഴിച്ചുകൂടാൻ ആകാത്തതാണ്. എക്ഡൈസിയൽ ഗ്രന്ഥിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നത് തലച്ചോറിലെ പാഴ്സ് ഇന്റർ സെറിബ്രാലിസിലുള്ള ചില നാഡീസ്രവകോശങ്ങൾ (neuro secretory cells)&lt;ref&gt;http://www.idosi.org/wjfms/wjfms2%282%2910/2.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; സ്രവിക്കുന്ന എക്ഡൈസോട്രോപ്പിനാണ്. എക്ഡൈസിയൽ ഗ്രന്ഥിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കാൻ മാത്രമല്ല, എക്ഡൈസോണിന്റെ ഉത്പാദനം തുടർന്നുപോകുന്നതിനും ഈ ഹോർമോൺ ആവശ്യമാണ്. മിക്കവാറും എല്ലാ ഷഡ്പദങ്ങളിലും പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതോടൊപ്പം എക്ഡൈസിയൽ ഗ്രന്ഥിയും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

ഷഡ്പദങ്ങളിലെ മറ്റൊരു അന്തഃസ്രാവിയാണ് ജുവനൈൽ ഹോർമോണിന്റെ (ജെ.എച്ച്.)&lt;ref&gt;http://www.animalbehavioronline.com/juvenilehormone.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഉത്പാദനകേന്ദ്രമായ കോർപ്പസ് അലാറ്റം (Corpus allatum).&lt;ref&gt;http://www.britannica.com/EBchecked/topic/138468/corpus-allatum&lt;/ref&gt; എക്ഡൈസോണിനോടു ചേർന്ന് ജൂവനൈൽ ഹോർമോൺ നിർദിഷ്ട കോശങ്ങൾക്ക് എക്ഡൈസോണിനോടുള്ള പ്രതികരണത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നു. ജെ.എച്ചിന്റെ പ്രവർത്തനം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണുന്നത് അധിചർമകോശങ്ങളിലാണ്. രക്തത്തിലുള്ള എക്ഡൈസോണിന്റേയും ജെ.എച്ചിന്റെയും അളവ് കൂടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പടം പൊഴിക്കൽ ഒരു ലാർവാ ദശയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു ലാർവാ ദശയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. എന്നാൽ ജെ.എച്ചിന്റെ അളവ് കുറയുകയും എക്ഡൈസോണിന്റെ അളവ് കൂടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഉറയുരിക്കൽ ലാർവയിൽനിന്ന് പ്യൂപ്പയെ ഉണ്ടാക്കുന്നു. പ്യൂപ്പയിൽനിന്നു പ്രായപൂർത്തിയായ ഷഡ്പദത്തിലേക്കുള്ള ഉറയുരിക്കലാകട്ടെ ജെ.എച്ചിന്റെ അഭാവത്തിൽ, അതായത് എക്ഡൈസോണിന്റെ മാത്രം സാന്നിധ്യത്തിൽ, നടക്കുന്നു. ഇവ കൂടാതെ ജെ.എച്ചിന് പ്രോതൊറാസിക് അഥവാ മോൾട്ട് ഗ്രന്ഥിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കർത്തവ്യംകൂടി നിശാശലഭങ്ങളിൽ ഉള്ളതായി അറിവുണ്ട്. പ്രായപൂർത്തിയായ ഷഡ്പദങ്ങളിൽ കോർപ്പസ് അലാറ്റം ഒരു ഗൊണാഡോട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ സ്രവിക്കുന്നു. ജെ.എച്ച്.-ഉം ഗൊണാഡോട്രോപ്പിക് ഹോർമോണും ഒന്നുതന്നെയെന്നാണ് പരക്കെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ഷഡ്പദങ്ങളുടെ ഓരോ ജീവിതദശയിലും അത് ഓരോ തരത്തിലുള്ള വളർച്ചയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നുവെന്നു മാത്രം. ലാർവാദശയിൽ ശരീരത്തിന്റെ പൊതുവേയുള്ള വളർച്ചയേയും പ്രൌഢദശയിൽ പ്രത്യുത്പാദനേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ വളർച്ചയേയും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. പെൺ ഷഡ്പദങ്ങളിൽ ജെ.എച്ച്., അണ്ഡാശയത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കും മുട്ടയിൽ പീതകം സങ്കലനം ചെയ്തു സംഭരിക്കുന്നതിനും അത്യാവശ്യമാണെന്നു കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഗാലേറിയാ മെലോനല്ലാ എന്ന ''മെഴുക് നിശാശലഭ''ത്തിൽ ഏതുതരത്തിലുള്ള കൊക്കൂണാണ് എന്നതുപോലും രക്തത്തിലുള്ള ജെ.എച്ചിന്റെ അളവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. ചില ശലഭങ്ങളിൽ സംയോഗം, ഡയാപ്പോസ്, ഫെറോമോണുകളുടെ ഉത്പാദനം എന്നിവയെല്ലാംതന്നെ ജെ.എച്ചിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. എക്ഡൈസോണിനെ പോലെ തന്നെ ജെ.എച്ചിന്റെ സ്രവണത്തേയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് തലച്ചോറിലെ നാഡീസ്രവകോശങ്ങളിൽനിന്നു പുറപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ആക്ടിവേഷൻ ഹോർമോണായ അലാറ്റോ ട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. കോർപ്പസ് അലാറ്റത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം നാഡീസ്രവത്തെക്കാൾ നാഡീചോദകങ്ങൾക്കനുസൃതമായാണെന്നും രക്തത്തിലെ പ്രോട്ടീൻ മെറ്റബൊളൈറ്റുകൾക്ക് അലാറ്റത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ പങ്കുണ്ടാകാമെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.

ക്രസ്റ്റേഷ്യകളിലുള്ള 'Y' അവയവം ഷഡ്പദങ്ങളിലെ എക്ഡൈസിയൽ ഗ്രന്ഥിക്കു തുല്യമാണ്. ഇത് പടം പൊഴിക്കലിനെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മോൾട്ട് ഹോർമോണായ 'ക്രിസ്റ്റെക്ഡൈസോൺ' ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ സ്രവണത്തെ തടയുന്നത് സൈനസ് ഗ്രന്ഥിയിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന മോൾട്ട് ഇൻഹിബിറ്റിങ് ഹോർമോണാണ്. മോൾട്ട് ഹോർമോൺ ഉറയുരിക്കലിനോടൊപ്പം തന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ കാലുകളുടെ പുനരുത്പാദനത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. അണ്ഡാശയത്തിന്റേയും വൃഷണത്തിന്റേയും പ്രാരംഭവളർച്ചയ്ക്കും ശലഭങ്ങളിലെന്നപോലെ ക്രസ്റ്റേഷ്യകളിലും ഈ ഹോർമോൺ ഒഴിച്ചുകൂടാൻ പാടില്ലാത്ത ഒന്നാണ്. ക്രസ്റ്റേഷ്യകളിൽ പലതും പ്രൌഢദശയിലും ഉറയുരിക്കൽ തുടർന്നു കൊണ്ടുപോകുന്നതിനാൽ 'Y' അവയവം ഒരിക്കലും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല.

ക്രസ്റ്റേഷ്യകളിലെ ആൻഡ്രോജനിക് ഗ്രന്ഥി പുരുഷ ഹോർമോൺ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ആൻഡ്രോജനിക് ഹോർമോൺ ലൈംഗിക ലക്ഷണങ്ങൾക്കു മാത്രമല്ല പുരുഷന്റെ പ്രത്യേകതരം പെരുമാറ്റങ്ങൾക്കുപോലും കാരണമാകുന്നു. ഈ ഗ്രന്ഥിയുടെ സ്രവണത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് സൈനസ് ഗ്രന്ഥി വഴി പുറത്തുവരുന്ന ഗൊണാഡ് ഇൻഹിബിറ്റിങ് ഹോർമോൺ എന്ന നാഡീസ്രവഘടകം ആണ്.

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[http://www.google.co.in/search?q=pituitary+gland&amp;hl=en&amp;client=firefox-a&amp;hs=Ebx&amp;rls=org.mozilla:en-US:official&amp;prmd=ivns&amp;tbm=isch&amp;tbo=u&amp;source=univ&amp;sa=X&amp;ei=f4o6TpeeJ4nkrAfIq-0O&amp;ved=0CEMQsAQ&amp;biw=1024&amp;bih=574] Images for pituitary gland
*http://www.hormone.org/Public/endocrinologist.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809100023/http://www.hormone.org/Public/endocrinologist.cfm |date=2011-08-09 }}
*http://endo.endojournals.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807075345/http://endo.endojournals.org/ |date=2011-08-07 }}
*http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK22/
*http://endocrinology.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110730234015/http://www.endocrinology.com/ |date=2011-07-30 }}
*http://www.endocrinology.org/

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്തഃസ്രവവിജ്ഞാനീയം}}

[[വർഗ്ഗം:ശരീരശാസ്ത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:അന്തഃസ്രവവിജ്ഞാനീയം]]
[[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രശാഖകൾ]]</text>
      <sha1>6jezxz167406pajai11tlhefgggrzrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്താരാഷ്ട്ര ഭൂവിജ്ഞാനീയ സമിതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156858</id>
    <revision>
      <id>4618891</id>
      <parentid>3623083</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8212" sha1="i8xczi4khgt48ebftdxxnb1wts0toj5" xml:space="preserve">{{prettyurl|International Geological Congress}}
ഭൂവിജ്ഞാനീയപരമായ പഠനം പുരോഗമിപ്പിക്കുന്നതിനും, അതിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകാരിത്വം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമിതിയാണ് '''അന്താരാഷ്ട്ര ഭൂവിജ്ഞാനീയ സമിതി'''. 1875-ൽ [[യു.എസ്.]], [[കാനഡ]], [[സ്വീഡൻ]]‍, ഗ്രേറ്റ്ബ്രിട്ടൻ‍, [[നെതർലൻഡ്സ്]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള പ്രതിനിധികളുടെ കൂടിയാലോചനയുടെ ഫലമായാണ് സമിതി രൂപംകൊണ്ടത്. പ്രവർത്തകസമിതിയുടെ ആദ്യത്തെ അധ്യക്ഷൻ ജെയിംസ് ഹാൾ (യു.എസ്.) ആയിരുന്നു.

==ആദ്യസമ്മേളനം==

സമിതിയുടെ ആദ്യസമ്മേളനം 1878-ൽ [[പാരീസ്|പാരിസിൽ]] നടന്നു. അതിനുശേഷം മൂന്നും നാലും കൊല്ലങ്ങളിലൊരിക്കലെന്ന ക്രമത്തിൽ 32 സമ്മേളനങ്ങൾ നടക്കുകയുണ്ടായി. 2004-ൽ [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിലെ]] ഫ്ലോറൻസിലാണ് 32-ആം സമ്മേളനം നടന്നത്. 33-ആം സമ്മേളനം 2008-ൽ [[നോർവെ|നോർവേയിലെ]] ഓസ്ലോയിൽ നടത്താൻ തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സമ്മേളനകാലം സാധാരണഗതിയിൽ ഒരു വാരമായി ക്ലിപ്തപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

==അംഗത്വം==

ഭൂവിജ്ഞാനീയത്തിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ താത്പര്യമുള്ള ഏതു വ്യക്തിക്കും, അയാൾ ഏതു തുറയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന പരിഗണനകൂടാതെതന്നെ, ഈ സമിതിയിൽ അംഗത്വം നേടാവുന്നതാണ്. ഭൂവിജ്ഞാനീയം, [[ഭൂമിശാസ്ത്രം]], മൈനിങ് [[എൻജിനീയറിങ്]] എന്നീ പഠനശാഖകൾക്കു പ്രാമുഖ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഔദ്യോഗിക സമ്മേളനങ്ങളെ നയിക്കുവാനുള്ള കൌൺസിലുകളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുവാനുള്ള അധികാരം അതതിടങ്ങളിലെ നിർവാഹകസമിതിക്കു വിട്ടുകൊടുത്തിരിക്കും. എന്നാൽ ഓരോ ഔദ്യോഗികസമ്മേളനവും അടുത്തു സമ്മേളിക്കേണ്ട സ്ഥലം, [[കാലം]], നിർവാഹകസമിതി എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച തീരുമാനമെടുത്തിട്ടാണ് പിരിയുക.

==സ്ഥലീയ പഠനത്തിനു പ്രാമുഖ്യം==

സ്ഥലീയ പഠനത്തിനു (field -study) പ്രാമുഖ്യം നല്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു പരിപാടിയാണ് ഔദ്യോഗിക സമ്മേളനങ്ങൾക്കുണ്ടായിരിക്കുക. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഭൂവിജ്ഞാനീയ സംഘടനകൾ, ഭൂവിജ്ഞാനീയ-ഖനനവകുപ്പുകൾ, [[അക്കാദമി|അക്കാദമികൾ]], സർവകലാശാലകൾ എന്നിവയുടെ പ്രതിനിധികൾ സമ്മേളനത്തിലേക്കു ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നു. സമ്മേളനം നടക്കുന്ന രാജ്യത്തെ ധാതുനിക്ഷേപങ്ങളെയും ശിലാസംരചനയെയും സംബന്ധിച്ച് വിശദമായ പഠനം നടത്താൻ എല്ലാ പ്രതിനിധികൾക്കും അവസരമുണ്ടായിരിക്കും.

==ഇരുപത്തിരണ്ടാം സമ്മേളനത്തിൽ==

അന്താരാഷ്ട്ര ഭൂവിജ്ഞാനീയ സമിതിയുടെ 22-ആം സമ്മേളനം 1964 ഡിസംബർ മൂന്നാംവാരത്തിൽ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയിൽ]] നടന്നു. ഏതെങ്കിലും [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]] രാജ്യത്തിൽ കൂടുന്ന ആദ്യത്തെ സമ്മേളനമായിരുന്നു അത്. 85 രാഷ്ട്രങ്ങളിൽനിന്നായി 1,800 പ്രതിനിധികൾ ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു; അംഗത്വമുള്ള 650 സംഘടനകളുടെ പ്രതിനിധികൾ ഹാജരുണ്ടായിരുന്നില്ല. മൊത്തം 415 പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സങ്കേതങ്ങളിലേക്ക് അമ്പതിൽപരം പഠനപര്യടനങ്ങൾ നടത്തി: ഇക്കൂട്ടത്തിൽ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ധാതുവിഭവങ്ങളും പഠനവിധേയമായി. [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം|ഇന്ത്യൻ സമുദ്ര]] പര്യവേഷണ (Indian Ocean Expedition) റിപ്പോർട്ടിൻമേലുള്ള വിശദമായ ചർച്ച ഈ സമ്മേളനത്തിന്റെ പരിപാടികളിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്നു.

അന്താരാഷ്ട്ര ഭൂവിജ്ഞാനീയ സമിതിയുടെ ഈ സമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഇന്ത്യൻ കമ്പിത്തപാൽ വകുപ്പ് ഒരു സ്മാരക സ്റ്റാമ്പ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയുണ്ടായി.

==പുറമണ്ണികൾ==
*http://www.34igc.org/FileLibrary/igc_outreach_paper.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.sopac.org/index.php/component/content/article/214-international-geological-congress-2012-first-circular-issued{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.agc.org.au/index.php/news/52-34th-international-geological-congress-brisbane-5-15-august-2012 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218192015/http://www.agc.org.au/index.php/news/52-34th-international-geological-congress-brisbane-5-15-august-2012 |date=2011-02-18 }}
*http://www.eurogeosurveys.org/the-34th-international-geological-congress {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025090147/http://www.eurogeosurveys.org/the-34th-international-geological-congress |date=2011-10-25 }}

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്താരാഷ്ട്ര_ഭൂവിജ്ഞാനീയ_സമിതി|അന്താരാഷ്ട്ര ഭൂവിജ്ഞാനീയ സമിതി}}</text>
      <sha1>i8xczi4khgt48ebftdxxnb1wts0toj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്യാപദേശം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160067</id>
    <revision>
      <id>4618902</id>
      <parentid>3987937</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45557" sha1="sz74gvoxer9bti7i8mpuiaonec1m5cn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Allegory}}
[[File:Filippino Lippi 001.jpg|thumb|250px|right|അന്യാപദേശം സംഗീതത്തിൽ ]]

ഒരു അർഥാലങ്കാരമാണ് '''അന്യാപദേശം''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]:Allegory).&lt;ref&gt;http://dictionary.reference.com/browse/allegory&lt;/ref&gt; അപ്രസ്തുത പ്രശംസയുടെ വകഭേദമാണ് ഇത്. ഉപമേയം പറയാത്തതാണ് അന്യാപദേശം (ഉപമേയസ്യാനുക്താവന്യാപദേശഃ). സ്വന്തരൂപത്തെ ആച്ഛാദനം ചെയ്യുക, പ്രച്ഛന്നവേഷം ധരിക്കുക, യാഥാർഥ്യം മറച്ചുവച്ച് വേറൊന്ന് പ്രകടിപ്പിക്കുക, ഇല്ലാത്തത് നടിക്കുക എന്നെല്ലാമാണ് ''അപദേശ'' ശബ്ദത്തിന്റെ അർഥം. ഒരു [[സാഹിത്യം|സാഹിത്യ]] പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ, പ്രകൃതാർഥസൂചനയ്ക്കുവേണ്ടി അപ്രകൃതമായ മറ്റൊന്നു പറഞ്ഞാൽ അത് അന്യാപദേശമായിത്തീരുന്നു. ഒന്ന് പറയുകയും അതിൽനിന്ന് വേറൊന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് ഇതിന്റെ മുഖ്യസവിശേഷത. സാഹിത്യത്തിലെന്നപോലെ ചിത്രരചന മുതലായ കലകളിലും ഇത് പ്രാചീനകാലം മുതൽ സാരമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിവരുന്നു.

==പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യത്തിൽ== 
[[File:Johann Heinrich Füssli 058.jpg|thumb|200px|right|ഫേയ്റീ ക്വീൻ]]
ഒരു സാഹിത്യരചനയിലോ കലാസൃഷ്ടിയിലോ അക്ഷരാർഥത്തിൽ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന വിവക്ഷയ്ക്കു സമാന്തരമായി കൂടുതൽ ഒരു പൊരുൾ കൂടി ബോധപൂർവം ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്ന രീതിക്ക് പാശ്ചാത്യലോകത്തിൽ വളരെ പഴക്കമുണ്ട്. ഈസോപ്പിന്റെ കഥകൾ തുടങ്ങി ജന്തുകഥാപാത്രങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ പ്രാചീനാഖ്യാനങ്ങളാണ് [[യൂറോപ്|യൂറോപ്യൻ]] കഥാസാഹിത്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്യാപദേശങ്ങൾ. എന്നാൽ ഇതിനു മുമ്പ് [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിൽ]] പഴയതും പുതിയതുമായ നിയമങ്ങളിൽ പ്രതീകഭംഗിയോടുകൂടിയുള്ള പല പരാമർശങ്ങളും ഉപാഖ്യാനങ്ങളും കാണാനുണ്ട്. 80-ആം സങ്കീർത്തനത്തിൽ വർണിച്ചിരിക്കുന്ന [[മുന്തിരി|മുന്തിരിവള്ളിയുടെ]] കഥ [[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രയേലിന്റെ]] തദാനീന്തന സ്ഥിതിയെ പരഭാഗഭംഗിയോടുകൂടി അനുവാചക ഹൃദയങ്ങളിൽ ശക്തിയായി മുദ്രണം ചെയ്യുന്നു. കുഞ്ഞാടുകളേയും മറ്റും പറ്റിയുള്ള സൂചനകളോടുകൂടി [[യേശു]] നടത്തുന്ന ഉദ്ബോധനങ്ങളിലെ പല ഉപകഥകളും, അപ്പോസ്തലനായ പൌലോസ് റോമർക്കും കൊരിന്ത്യർക്കും എഫേസ്യർക്കും ഫിലിപ്പിയർക്കും കൊലോസ്സ്യർക്കും തെസ്സലോനീക്യർക്കും തിമോഥെയോസിനും തീത്തോസിനും ഫിലേമോന്നും എഴുതിയ ലേഖനങ്ങളിലെ നിരവധി പരാമർശങ്ങളും പ്രതീകഭംഗി മുറ്റിനില്ക്കുന്ന ഉത്തമ സാഹിത്യ സൃഷ്ടികളാണ്. അധ്യാത്മികമായ അർഥാവിഷ്കരണങ്ങൾക്ക് അതിസമർഥമായ അന്യാപദേശങ്ങളാണ് ബൈബിളിൽ ഉടനീളം ഉള്ളതെന്ന് തോമസ് അക്വിനാസ് (1225-74) എന്ന ദൈവശാസ്ത്രപണ്ഡിതൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ജറുസലം അങ്ങനെയാണ് ചരിത്രപരമായി ഒരു വിശുദ്ധനഗരത്തേയും, പ്രതീകാത്മകമായി ക്രൈസ്തവ സഭയേയും, ധാർമികാർഥത്തിൽ ആത്മാവിനെയും, ഇവയെല്ലാം കൂടി ചേർന്ന് വിജയലാളിതമായ ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തെയും പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഒരു അന്യാപദേശമല്ലെങ്കിലും ദാന്തേ അലിഗരി(1265-1321)യുടെ ദിവ്യനാടകം (Divine Comedy)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.everypoet.com/archive/poetry/dante/dante_contents.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-03 |archive-date=2011-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901224137/http://www.everypoet.com/archive/poetry/dante/dante_contents.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ വ്യാഖ്യാനവിവൃതിയെ സമ്പൂർണമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
[[File:Jacob Jordaens - Prometheus bound.jpg|thumb|200px|right|പ്രൊമിഥിയൂസ്]]
പ്രാചീന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിൽ]] ഹോമറിന്റെയും ഹെസിയോദിന്റെയും ഇതിഹാസ കാവ്യങ്ങളിലെ പല ഭാഗങ്ങൾക്കും അന്യാപദേശപ്രധാനമായ അർഥചമല്കാരങ്ങൾ നല്കി വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ പല പണ്ഡിതൻമാരും അക്കാലം മുതൽ ശ്രമിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. [[പ്ലേറ്റോ]], സെനേക്കോ തുടങ്ങിയ ദാർശനികൻമാർ ഈ ശ്രമങ്ങളെ അന്നുതന്നെ നിരാകരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത് (എന്നാൽ പ്ലേറ്റോ തന്നെ തന്റെ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ ഒരു ഗുഹയെപ്പറ്റി നടത്തുന്ന പരാമർശം ഒരു അന്യാപദേശമാണ്). ഓവിഡ് (ബി.സി. 43 - എ.ഡി. 17), വെർജിൽ (ബി.സി. 70-19), പ്ലൂട്ടാർക് (എ.ഡി. 48-120) തുടങ്ങിയ പ്രാചീന ലത്തീൻ കവികളും സാഹിത്യകാരൻമാരും പല ''ബിംബങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് അർഥചമല്കാരം വരുത്തിയിട്ടുള്ളവരാണ്.''

ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യം സ്വതന്ത്രവ്യക്തിത്വത്തോടുകൂടി ഉരുത്തിരിയാൻ തുടങ്ങിയകാലം മുതൽ നിഗീര്യാധ്യവസായ പ്രസ്ഥാനത്തിന് നല്ല സ്വാധീനത സാഹിത്യസൃഷ്ടികളിൽ ചെലുത്താൻ കഴിഞ്ഞു. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ ആദ്യം എടുത്തു പറയേണ്ട കൃതി എഡ്മൺഡ് സ്പെൻസറുടെ (1552-99) ഫേയ്റീ ക്വീൻ (Faerie Queene) ആണ്.&lt;ref&gt;http://www.sparknotes.com/poetry/fqueen&lt;/ref&gt; പ്രഭുക്കൻമാരാലും സാമന്തൻമാരാലും പരിസേവിതയായി ഇതിൽ വർണിക്കപ്പെടുന്ന ഗ്ലോറിയാന എന്ന വനമോഹിനി ഒന്നാം എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയല്ലാതെ മറ്റാരുമല്ല. സ്പെൻസറുടെ സമകാലികനായ ഫ്രാൻസിസ്ബേക്കന്റെ (1561-1626) വിജ്ഞാന വികസന (Advancement of Learning)ത്തിലും &lt;ref&gt;http://www.classic-literature.co.uk/british-authors/16th-century/francis-bacon/the-advancement-of-learning/&lt;/ref&gt; ധാരാളം പ്രതീകങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതായി കാണാം. ക്രൈസ്തവ ധർമശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ അക്കാലത്തെ ആവിഷ്കരണം ജോൺ ബന്യന്റെ (1628-88) തീർഥാടക പുരോഗതി (Pilgrim's Progress)&lt;ref&gt;http://www.sacred-texts.com/chr/bunyan/index.htm&lt;/ref&gt; എന്ന അന്യാപദേശത്തിലാണ്.

തൊട്ടടുത്ത തലമുറയിൽ ജോൺ ഡ്രൈഡന്റെ (1631-1700) അബ്ശാലോമും അഹിതോപ്പലും എന്ന കാവ്യം ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ മുഴച്ചുനില്ക്കുന്നു. ഒരു ബൈബിൾ കഥയെ പശ്ചാത്തലമായി സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഡ്രൈഡൻ അക്കാലത്തെ രാഷ്ട്രീയോപജാപങ്ങളെ നിശിതമായി അപഹസിക്കുകയാണ് ഇതിൽ ചെയ്യുന്നത്. മതത്തെയും മാനുഷിക ദൌർബല്യങ്ങളെയും പരിഹാസരസത്തോടുകൂടി വിവരിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റു രണ്ട് അന്യാപദേശകൃതികളാണ് മക്ഫ്ലെക്നോ (Mac Flecknoe), മാൻപേടയും പുള്ളിപ്പുലിയും (The Hint and the Panther) എന്നിവ.

ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ ഒന്നാമത്തെ രാഷ്ട്രീയ അപഹാസകൃതിയായി നിലനില്ക്കുന്ന ഡീൻ (ജൊനാഥൻ) സ്വിഫ്റ്റി (1666-1745)ന്റെ ഗള്ളിവറുടെ സഞ്ചാരകഥകൾക്കുള്ള സ്ഥാനം കാലത്തിന് ഇന്നുവരെ കുറയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. അത്യുത്തമമായ ഒരു ബാലസാഹിത്യകൃതിയെന്നതുപോലെ തന്നെ സമകാലികരാഷ്ട്രീയസംഭവങ്ങളെ സകല ആവരണങ്ങളും മാറ്റി പ്രദർശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു അന്യാപദേശാഖ്യാനം എന്ന നിലയിലും അതിന്റെ ശാശ്വത മൂല്യം സാർവത്രികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതുപോലെ തന്നെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വെള്ളത്തൊട്ടിയുടെ കഥ(The Tale of a Tub)യും&lt;ref&gt;http://www.online-literature.com/swift/tale-of-a-tub/&lt;/ref&gt; പ്രതീകഭംഗികലർന്ന ഒരു ആക്ഷേപഹാസ്യകൃതിയാണ്; ഇതിൽ ഇരയായിരിക്കുന്നതു മതകലഹങ്ങളാണെന്ന വ്യത്യാസമേ ഉള്ളു.

ഷെല്ലിയുടെ ബന്ധനമുക്തനായ പ്രൊമിഥിയൂസ് (Prometheus),&lt;ref&gt;http://www.theoi.com/Titan/TitanPrometheus.html&lt;/ref&gt; ലൂയി കരോളി(1832-98)ന്റെ അത്ഭുതലോകത്തിലെ ആലീസ് (Alice in Wonderland)&lt;ref&gt;http://www.alice-in-wonderland.net/&lt;/ref&gt; തുടങ്ങിയവയും പ്രത്യക്ഷാർഥത്തിനു പുറമേ പല ആന്തരികവിവക്ഷകളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഉത്തമകൃതികളെന്ന സ്ഥാനത്തിന് അർഹങ്ങളാണ്.

ആധുനികപാശ്ചാത്യസാഹിത്യങ്ങളിൽ അന്യാപദേശത്തിന്റെ അതിപ്രസരം ക്രമേണ മങ്ങിവരുന്നതായാണ് കാണുന്നത്. എന്നാൽ ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക(1886-1924)യുടെ ചെറുകഥകളിലും നോവലുകളിലും പ്രതീകാത്മകമായ പ്രതിപാദനങ്ങൾ സുലഭമാണ്. സി.എസ്. ല്യൂവിസ് രചിച്ച തീർഥാടകന്റെ പശ്ചാദ്ഗമനം (Pilgrim's Regress)&lt;ref&gt;http://www.lewisiana.nl/regressquotes/&lt;/ref&gt; ബന്യന്റെ അന്യാപദേശത്തിന്റെ ഒരു ബദൽ രചനയാണെന്ന് പേരുകൊണ്ടു തന്നെ വ്യക്തമാകുന്നു. ആധുനിക യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയാപഹാസകൃതി എന്ന പദവിക്ക് അർഹമായിരിക്കുന്നത് ജോർജ് ഓർവലിന്റെ (1903-50) ആനിമൽ ഫാം (Animal Farm)&lt;ref&gt;http://www.online-literature.com/orwell/animalfarm/&lt;/ref&gt; എന്ന അന്യാപദേശാഖ്യാനമാണ്.

==ഭാരതീയസാഹിത്യങ്ങളിൽ== 

പാശ്ചാത്യലോകത്തിലെന്നതുപോലെ അന്യോക്തിപ്രധാനമായ സാഹിത്യസൃഷ്ടി പ്രാചീനഭാരതത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവോ എന്ന കാര്യം സംശയാസ്പദമാണ്. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നതായി സാഹിത്യചരിത്രകാരൻമാർ കരുതുന്ന [[അശ്വഘോഷൻ]] ഈ സങ്കേതവുമായി പരിചിതനായിരുന്നുവെന്ന് വിചാരിക്കാൻ ചില ന്യായങ്ങൾ ഉന്നയിക്കപ്പെടാറുണ്ടെങ്കിലും ഇദ്ദേഹം ഇത് ബോധപൂർവം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നതിന് ഇതുവരെ തെളിവൊന്നും കിട്ടിയിട്ടില്ല. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുദ്ധചരിതത്തിലും, സൌന്ദരനന്ദത്തിലും ശാരീപുത്ര പ്രകരണത്തിലും അങ്ങിങ്ങായി ചില പ്രതീകഭംഗികൾ ഒളിവീശുന്നുണ്ടെന്നേ പറഞ്ഞുകൂടു. എ.ഡി. 6-ആം നൂറ്റാണ്ടിനു മുമ്പുണ്ടായ [[പഞ്ചതന്ത്രം]], ഈസോപ്പിന്റെ കഥകളിൽ എന്നപോലെ പക്ഷിമൃഗാദികളെ കഥാപാത്രങ്ങളാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ശരിക്ക് ഒരു അന്യാപദേശമെന്ന പദവിക്ക് അർഹമല്ല. ''മിത്രഭേദം''
''മിത്രപ്രാപ്തി'', ''സന്ധിവിഗ്രഹം'', ''ലബ്ധനാശം'', ''അപരീക്ഷിതകാരിത്വം'' എന്നീ പേരുകളോടുകൂടിയ അഞ്ചു ഖണ്ഡങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ കഥാസമാഹാരം ചില ലോകതത്ത്വങ്ങളെ ഉദാഹരിക്കാനായി ഏതാനും ജന്തുകഥകളെ സരസമായി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

എ.ഡി. 11-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഉത്തരാർധത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന കൃഷ്ണമിശ്രൻ എന്ന കവിയുടെ പ്രബോധചന്ദ്രോദയം നാടകമാണ് അന്യാപദേശരീതിയിൽ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ഉണ്ടായിട്ടുള്ള ആദ്യത്തെ സാഹിത്യസൃഷ്ടി. ആറങ്കങ്ങളുള്ള ഈ നാടകത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ മനസ്സ്; പ്രവൃത്തി, നിവൃത്തി, മോഹം, വിവേകം, കാമം, രതി, ക്രോധം, ഹിംസ, അഹങ്കാരം, ദംഭം, ലോഭം, തൃഷ്ണ, മിഥ്യാദൃഷ്ടി, മതി, ധർമം, കരുണ, മൈത്രി, ശാന്തി, ശ്രദ്ധ, ക്ഷമ, സന്തോഷം, വസ്തു, വിചാരം, ഭക്തി തുടങ്ങിയ അമൂർത്ത സത്തകളാണ്. ശരിക്കു പറഞ്ഞാൽ ഇത് അന്യാപദേശത്തിന്റെ നിർവചനത്തിൽപെടുകയില്ല. മനുഷ്യമനോവൃത്തികൾക്ക് പ്രതീകാത്മകമായ പുരുഷാകാരം നല്കി, യഥാർഥജ്ഞാനം ഉദിക്കേണ്ട വഴികളെ തത്ത്വചിന്താപ്രധാനമായി ആവിഷ്കരിക്കാനുള്ള ഒരുശ്രമമാണ് ഇവിടെ നടന്നിട്ടുള്ളത് (കുമാരനാശാൻ ഈ കൃതി മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്).

പരമാനന്ദ ദാസസേന കവികർണപൂരൻ രചിച്ച (16-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ചൈതന്യചന്ദ്രോദയം, യശോപാലൻ എന്ന കവി(13-ആം നൂറ്റാണ്ട്)യുടെ മോഹപരാജയം എന്നിങ്ങനെ അന്യാപദേശപരമായ മറ്റു ചില സംസ്കൃത നാടകങ്ങളെപ്പറ്റിയും സാഹിത്യചരിത്രകാരൻമാർ പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇവയ്ക്കൊന്നും സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ പ്രചാരമോ അവരുടെ അംഗീകാരമോ നേടാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിലുൾപ്പെടുത്താവുന്ന സങ്കല്പ സൂര്യോദയം, യതിരാജവിജയം അല്ലെങ്കിൽ വേദാന്തവിലാസം എന്നീ നാടകങ്ങൾ യഥാക്രമം ദാക്ഷിണാത്യൻമാരായ വെങ്കടനാഥവേദാന്തദേശിക കവി താർക്കിക സിംഹനും വരദാചാര്യനും എഴുതിയവയാണ്. ഇവ രാമാനുജ സിദ്ധാന്തങ്ങളെ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് എഴുതിയവയാണെന്നാണ് കാണുന്നത്.

സംസ്കൃതത്തിൽ അന്യാപദേശ കാവ്യങ്ങളും അത്ര വിരളമല്ല. അന്യാപദേശശതകം എന്ന പേരിൽ നീലകണ്ഠദീക്ഷിതരും (17-ആം നൂറ്റാണ്ട്) 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന മിഥിലയിലെ മധുസൂദനനും അൽമോറയിലെ ആലങ്കാരികനായ വിശ്വേശ്വരനും കാവ്യങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ളത് ദീക്ഷിതരുടെ കൃതിയാണ്. രുദ്രനാരായണവാചസ്പതിയുടെ ഭാവവിലാസം, ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെ ലോകോക്തിമുക്താവലി, നാഗരാജന്റെ ഭാവശതകം, കുസുമദേവന്റെ ദൃഷ്ടാന്തകലികാശതകം, ഗുവാനിയുടെ ഉപദേശശതകം തുടങ്ങിയ കൃതികളേയും ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം. ഇവയുടെ കർത്താക്കൻമാരുടെ ജീവിതത്തെയോ മറ്റു കൃതികളേയോപറ്റി വിശ്വാസയോഗ്യമായ വിവരങ്ങളൊന്നും ഇല്ലെന്നുള്ളതും ഈ കൃതികളുടെ രചനാഭംഗി പരിമിതമാണെന്നുള്ളതും എടുത്തുപറയേണ്ട വസ്തുതകളാണ്.

==കേരളത്തിൽ== 

നീലകണ്ഠദീക്ഷിതർ എഴുതിയ അന്യാപദേശശതകത്തിന്റെ വിവർത്തനങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളുമായി പല കൃതികളും ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ [[കേരളം|കേരളീയർ]] രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന് പുറമേ, കേരളീയകവികളുടെ വകയായി സംസ്കൃതത്തിലും [[മലയാളം|മലയാളത്തിലും]] പല മൌലികകൃതികളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്; ഇവയുടെ പേരുകളും അന്യാപദേശശതകം, അന്യാപദേശമാല എന്നു തുടങ്ങിയവതന്നെ. ദീക്ഷിതരുടെ അന്യാപദേശശതകത്തിന് കേരളത്തിൽ ആദ്യമായുണ്ടായ സമഗ്രവും വിമർശനപരവും ആയ വ്യാഖ്യാനം [[സ്വാതിതിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ]] മഹാരാജാവിന്റെതാണ് (1813-47). ഓരോ പദ്യത്തിനും പ്രത്യേകം അവതാരികകൾ എഴുതിയിട്ടുള്ള സർവംകഷമായ ഒരു സംസ്കൃത വ്യാഖ്യാനമാണിത്. [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാമവർമയുടെ]] പിതാവായ ചങ്ങനാശേരി ലക്ഷ്മീപുരത്ത് രാജരാജവർമ കോയിത്തമ്പുരാനും (1825-59) ഇതിലെ നാല്പതോളം ശ്ലോകങ്ങൾക്ക് സംസ്കൃതത്തിൽ വ്യാഖ്യാനം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അന്യാപദേശശതകത്തിന് മലയാളത്തിലുള്ള ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ തർജുമ കേരളവർമ വലിയ കോയിത്തമ്പുരാന്റേ(1845-1914)താണ്. ഇലത്തൂർ രാമസ്വാമി ശാസ്ത്രികൾ (1824-87) എന്ന പണ്ഡിതൻ അന്യാപദേശദ്വാസപ്തതി എന്ന പേരിലും കടത്തനാട്ടു രവിവർമത്തമ്പുരാൻ (1872-1914) അന്യാപദേശം എന്ന പേരിലും ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഓരോ മൌലിക സംസ്കൃത കാവ്യങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ കൊച്ചുണ്ണിത്തമ്പുരാൻ (1858-1926) എഴുതിയ അന്യാപദേശവും മാവേലിക്കര ഉദയവർമതമ്പുരാന്റെ (1844-1921) അന്യാപദേശശതകവും ഗ്രാമത്തിൽ രാമവർമ കോയിത്തമ്പുരാന്റെ (1853-1916) അന്യാപദേശമാലയും മലയാളത്തിന് ഈ ശാഖയിൽ ലഭിച്ചിട്ടുള്ള സ്വതന്ത്രകാവ്യങ്ങളാണ്. തനിക്കു കുറച്ചു തുക കടം തന്നിരുന്ന ധനികനായ ഒരു ഉത്തമർണൻ അത് തിരിച്ചു ചോദിച്ചപ്പോൾ ഗ്രാമത്തിൽ രാമവർമ കോയിത്തമ്പുരാൻ മറുപടിയായി നൽകിയ താഴെപറയുന്ന ശ്ലോകം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്യാപദേശമാലയിൽ ഉള്ളതാണ്. 
{{Cquote|വല്ലപ്പോഴുമൊരിക്കലിത്തിരി ഭവൽ&lt;br&gt;പാകത്തെ നോക്കീടുവോർ-&lt;br&gt;ക്കെല്ലാർക്കും ബഹുധോപകാരകരമാ-&lt;br&gt;യീടും ഫലം നല്കിലും&lt;br&gt;തെങ്ങേ, നിന്നുടെ തുങ്ഗതയ്ക്കനുസരി-&lt;br&gt;ച്ചുൾക്കാതലുണ്ടായിരു-&lt;br&gt;ന്നെന്നാലിത്ഥമുലച്ചിലിച്ചെറുസമീ-&lt;br&gt;രൻ കൊണ്ടു വന്നീടുമോ?}}
ദീക്ഷിതരുടെ അന്യാപദേശശതകത്തിന്റെ രീതി ഗ്രഹിക്കുവാൻ അതിന് കേരളവർമ നൽകിയിരിക്കുന്ന ഒരു വിവർത്തനം നല്ലൊരു മാതൃകയാണ്.
{{Cquote|പല്ലണച്ചു ചെറുവിട്ചരങ്ങളെ&lt;br&gt;യുപദ്രവിച്ച് വിളയാടുവാൻ&lt;br&gt;വല്ലഭത്വമെഴുമെത്ര പട്ടികളിരിക്കി-&lt;br&gt;ലെന്തവ മരിക്കിലും?&lt;br&gt;നല്ലവൻമലയിലേറി വാണിടണ-,&lt;br&gt;മിച്ഛപോലെ വിഹരിക്കണം,&lt;br&gt;കൊല്ലണം മദഗജങ്ങളെശ്രുതി&lt;br&gt;മൃഗേന്ദ്രനെന്നിഹ പരത്തണം}}
20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം ദശകം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ മലയാളകവികളാരും കാര്യമായ താത്പര്യം പ്രദർശിപ്പിച്ചതായി കാണുന്നില്ല.

==അന്യാപദേശവും പ്രതീകാത്മകകവിതയും== 
[[File:The Death of the Grave Digger.jpg|thumb|200px|right|''ഒരു ശവക്കുഴി വെട്ടുന്നവന്റെ മരണം'' എന്ന ഈ ചിത്രം പ്രതീകത്മക വാദത്തിന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഉദാഹരണമാണ്]]
അന്യാപദേശം (Allegory) എന്നും പ്രതികാത്മകവാദം (Symbolism)&lt;ref&gt;http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/symbolism.htm&lt;/ref&gt; എന്നും പറയുന്നതിന്റെ വിഭജനരേഖ ഏതാണ്ട് സുനിർവചിതമാണ്. അന്യാപദേശങ്ങൾ അപ്രകൃതമായ ഒന്നിനെ കൈക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് പ്രകൃതമായ ഒന്നിനെ ഭംഗ്യന്തരേണ സമർഥിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സാഹിത്യത്തിലെ - മറ്റു കലകളിലേയും - പ്രതീകാത്മക പ്രസ്ഥാനം കലാകാരനിലുള്ള അതീന്ദ്രിയ യാഥാർഥ്യത്തെ ഉദാത്തമായ ഭാവചിന്തകളിലൂടെ, രഹസ്യവാദപ്രസ്ഥാനത്തിന് സാഹോദര്യം വഹിക്കുന്ന ആവിഷ്കരണരീതിയിൽ, പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിൽ]] രൂപംകൊണ്ട സിംബോളിക് പ്രസ്ഥാനത്തിലെ കലാകാരൻമാർ എല്ലാവരും തന്നെ ''കല കലയ്ക്കുവേണ്ടി'' എന്ന വാദത്തിൽ മുറുകെപ്പിടിച്ചവരായിരുന്നു. കവിയുടെ ''ആന്തരികസ്വപ്നം'' (inner dream)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.astrology-numerology.com/num-innerdreams.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-03 |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903081015/http://www.astrology-numerology.com/num-innerdreams.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അഭിവ്യഞ്ജിപ്പിക്കുന്ന അതിസൂക്ഷ്മമായ പ്രതീകങ്ങളാണ് ഇവരുടെ ആശയപ്രകാശനത്തിന് തുണ നിന്നിട്ടുള്ളത്. ആധ്യാത്മികവും മതപരവും ഐസ്വരവുമായ ഊന്നൽ തങ്ങളുടെ സൃഷ്ടികൾക്ക് നൽകാൻ ഇവർ ശ്രമിച്ചു. കവികളുടെ ഉള്ളിലും കവികളിലൂടെ മാത്രവും നിലനില്ക്കുന്ന പ്രപഞ്ചത്തെപ്പറ്റിയുള്ള അതിഭൌതിക സങ്കല്പത്തിന്റെ കാഹളവാദികളായ ഇവർ ആദർശവാദികളായ സൌന്ദര്യാരാധകരും അതീന്ദ്രിയ സാക്ഷാത്കാരങ്ങളിൽ മാത്രം സത്യം ദർശിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു. ''ഭാവനാദീപ്തമായ ആന്തരികാനുഭവത്തിന്റെ പ്രകാശത്തെ, അത് വ്യഞ്ജിപ്പിക്കാൻ നിപുണമായ പ്രതീകകേന്ദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിപ്പിച്ച് ഹൃദയംഗമമാക്കുന്ന'' പ്രകാശനസരണിക്കാണ് സിംബലിസം, പ്രതീകാത്മകരീതി, ഛായാവാദം, പ്രതിരൂപാത്മകപ്രസ്ഥാനം എന്നൊക്കെ പേരുവീണിട്ടുള്ളതെന്ന് [[ജി.ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] പറയുന്നു.

എന്നാൽ, കഥാവസ്തുവോ സന്ദർഭമോ അറിയാവുന്ന ഒരാൾക്ക് അന്യാപദേശപരാമർശങ്ങൾ അനായാസമായി ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുന്നു. മേലുദ്ധരിച്ച ഗ്രാമത്തിൽകോയിത്തമ്പുരാന്റെ പദ്യത്തിലെ തെങ്ങ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്തമർണന് പകരം നിൽക്കുന്നു. വളരെ ഔന്നത്യത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ജനോപകാരപ്രദമായ ഈ [[വൃക്ഷം]] ഒരു ചെറുകാറ്റടിക്കുമ്പോൾ-തുച്ഛമായ ഒരു തുകയെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ - ഉലയുന്നതിന്റെ പരിഹാസരസികതനിറഞ്ഞ സ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് ഈ അപ്രകൃതപരാമർശം നല്ല ഒരു ഭാഷ്യം ചമയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഭാരതീയ വേദോപനിഷത്തുകളിലെ പല സൂചനകളെയും അന്യാപദേശങ്ങളായും പ്രതീകങ്ങളായും വ്യാഖ്യാനിക്കാനുള്ള ഒരു പ്രവണത ആധുനികകാലത്ത് സാർവത്രികമായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്. ചില നാടൻപാട്ടുകളിൽ കൂടി പ്രതീകാത്മകത്വം ദർശിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ നല്ല ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
{{Cquote|അക്കര ഞാനൊരു മുല്ല നട്ടു, മുല്ല നട്ടു,&lt;br&gt;ഇക്കര ഞാനൊരു കാവൽകാത്തു, കാവൽകാത്തു,&lt;br&gt;മുല്ലയ്ക്കൊരുകുടം വെള്ളം വീഴ്ത്തി,&lt;br&gt;വെള്ളം വീഴ്ത്തി,}}
എന്ന ഗാനത്തിൽ ''പാരത്രിക ജീവിതസുഖത്തിൽ വിശ്വാസമർപ്പിച്ച് ഈ ലോകത്തിൽ അതിനെ നോക്കിയും കണ്ണുനീരിൽ നനച്ചും കഴിയുന്ന അധ്യാത്മവാദിയായ ഏതോ കേരളീയന്റെ ഭാവന''യെ ദർശിക്കുന്ന വിമർശകന്റെ വീക്ഷണം. [[കുമാരനാശാൻ|കുമാരനാശാന്റെ]] ജീവിതത്തിലെ നിർണായകമായ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുള്ള [[വീണപൂവ്]], ഒരു സിംഹപ്രസവം, ഗ്രാമവൃക്ഷത്തിലെ കുയിൽ തുടങ്ങിയ കവിതകൾ സിംബലിസത്തോടെന്നതിനെക്കാൾ അന്യാപദേശത്തോടാണ് അടുത്തുനിൽക്കുന്നത്.

==അന്യാപദേശം, ചിത്രകലയിൽ== 
[[File:Bhairavi Ragini, Manley Ragamala, an album painting in gouache on paper.jpg|thumb|250px|right|രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾ]]
ആശയങ്ങളെ വ്യക്തികളായി പ്രതിനിധാനം ചെയ്ത്, അവരുടെ വാക്കുകളിലൂടെയും പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും പ്രസ്തുത ആശയങ്ങളെ വിവരിക്കുകയും ചർച്ചാവിഷയമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹിത്യസങ്കേതം. ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇതിനെ ''അലിഗറി'' എന്നു പറയുന്നു. ഇതു മറ്റു കലകളിലും ഉണ്ട്. അരൂപങ്ങളായ ആശയങ്ങൾക്ക് വ്യക്തികളുടെ രൂപം നൽകി അവരുടെ ഭാവഹാവാദികളിലൂടെ പ്രസ്തുത ആശയത്തെ വിശദമാക്കുന്ന ചിത്രകലാസമ്പ്രദായം ആണ് ഇവിടെ പ്രസക്തമായിട്ടുള്ളത്. ഭാരതീയ കലയിൽ രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bombaymuseum.org/powm/jubilee/ragamala.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-03 |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903074752/http://www.bombaymuseum.org/powm/jubilee/ragamala.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിൽ ആരോഹണങ്ങളും, പുരുഷരൂപികളായ ഈ രാഗങ്ങളിൽ ഓരോന്നിനും പത്നിമാരായി അഞ്ചുരാഗിണിമാരും ഓരോ രാഗിണിക്കും എട്ടുപുത്രൻമാരും ഉണ്ടെന്ന് ഒരു സങ്കല്പമുണ്ട്. രാഗങ്ങളെ മറ്റു ക്രമങ്ങളിലും വിഭജിക്കാറുണ്ട്. ഈ രാഗിണിമാരെ കാമിനിമാരായി സങ്കല്പിച്ചുകൊണ്ട് രചിച്ചിട്ടുള്ള ചിത്രങ്ങളെ രാഗമാലാചിത്രങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു. രാജസ്ഥാനികലാപ്രസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു ചിത്രണസങ്കേതമാണിത്. തോടിരാഗത്തിന്റെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു തരുണി വീണ വായിക്കുന്നു. ആ സംഗീതത്തിൽ മാൻകിടാങ്ങൾ ആകൃഷ്ടരായി നിൽക്കുന്നു. തോണ്ടിദേശമായ ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ രാഗമാണ് തോടി. ദക്ഷിണദേശത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് [[വീണ]]. മാൻകിടാങ്ങൾ രാഗത്തിൽ ലയിച്ച കാമുകഹൃദയങ്ങളാണെന്നും ഒരു സങ്കല്പമുണ്ട്. ഇപ്രകാരം ചിത്രിതരൂപങ്ങളിലൂടെ [[സംഗീതം]], [[പ്രേമം]] മുതലായ ആശയങ്ങൾ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന അന്യാപദേശ ചിത്രങ്ങളാണ് രാഗമാലാചിത്രങ്ങൾ.
[[File:Botticelli-primavera.jpg|thumb|250px|right|ബോട്ടിസെല്ലി രചിച്ച പ്രൈമവേര]]
പാശ്ചാത്യകലയിൽ ബോട്ടിസെല്ലി രചിച്ച പ്രൈമവേര എന്ന അലിഗറി പ്രസിദ്ധമാണ്.&lt;ref&gt;http://objectiveart01.tripod.com/la_primavera.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഇത് വസന്തത്തിന്റെ ചിത്രമാണ്. ചിത്രത്തിന്റെ നടുവിൽ സൌന്ദര്യദേവതയായ വീനസ്സും ഒരരുകിൽ ആപ്പിൾ പറിച്ചുകൊണ്ട് പാരീസ് എന്ന യുവാവും നിൽക്കുന്നു. [[വീനസ്സ്]] സദ്ഗുണസമ്പൂർണയാണ്. പാരീസ് ഈ ദേവതയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ഇതേവിധം ഈ ചിത്രം കാണുന്നവരും സദ്ഗുണങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ താത്പര്യം. ലോറൻസോ മെഡിസി എന്ന പ്രഭുവിന്റെ അനന്തരവനായ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരനുവേണ്ടിയാണ് ഈ ചിത്രം രചിക്കപ്പെട്ടത്. ചിത്രത്തിലൂടെ ബോട്ടിസെല്ലി പ്രസ്തുത യുവാവിനെ ഉപദേശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു ചിത്രമാണ് ഇറ്റാലിയൻ ചിത്രകാരനായ ഫ്രാൻസെസ് കോസ്സാ രചിച്ച ഗ്രീഷ്മം (Autumn) എന്ന ചിത്രം. ഫോർഡ് മഡോക്സ് ബ്രൌൺ രചിച്ച അധ്വാനം എന്ന അന്യാപദേശ ചിത്രത്തിൽ അധ്വാനിക്കുന്നവരെ വെളിച്ചത്തിലും അധ്വാനഫലം അനുഭവിക്കുന്നവരെ നിഴലിലും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. ജി.എഫ്. വാട്ട്സിന്റെ പ്രത്യാശ എന്ന ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യാശ ഒരു തരുണിയാണ്. അവളുടെ കണ്ണുകൾ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു. ഭൂഗോളത്തിന്റെ മുകളിലാണ് ഇരിക്കുന്നത്. കൈയിൽ ഒരു ''ലയർ'' (lyre) ഉണ്ട്. ഒറ്റക്കമ്പിയൊഴികെ മറ്റെല്ലാം പൊട്ടിപ്പോയിരിക്കുന്നു. നിരാശാഭരിതമായ ഈ അന്തരീക്ഷത്തിലും പ്രസ്തുത ലയറിൽനിന്ന് ആവുന്നത്ര സംഗീതം വലിച്ചെടുക്കാനാണ് അവളുടെ ശ്രമം. [[പിക്കാസോ|പിക്കാസ്സോയുടെ]] പ്രസിദ്ധമായ ഗൂർണിക്ക എന്ന കാർട്ടൂൺ ചിത്രവും വിശാലമായ അർഥത്തിൽ ഒരു അന്യാപദേശചിത്രമാണ്. സ്പെയിനിലെ നിരായുധരായ ബാസ്ക് പട്ടണവാസികളെ ഫ്രാങ്കോയുടെ പിണിയാളുകളായി വന്ന [[ഹിറ്റ്ലർ|ഹിറ്റ്ലറുടെ]] വൈമാനികർ ബോംബിട്ടു കൊല്ലുന്നതാണ് പ്രമേയം. 

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*http://www.tnellen.com/cybereng/lit_terms/allegory.html
*http://www.thefreedictionary.com/allegory
*http://grammar.about.com/od/terms/g/allegory.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827073622/http://grammar.about.com/od/terms/g/allegory.htm |date=2011-08-27 }}
*http://www.answers.com/topic/allegory

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്യാപദേശം}}

[[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരങ്ങൾ (വ്യാകരണം)]]</text>
      <sha1>sz74gvoxer9bti7i8mpuiaonec1m5cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161904</id>
    <revision>
      <id>4618905</id>
      <parentid>4142439</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48144" sha1="gnluuwnbbuzowjh6eni600bxn99qox7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Analytical Psychology }}
{{അപൂർണ്ണം}}
മാനസികാപഗ്രഥനത്തിൽ പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്ന പല വാക്കുകളും [[കാൾ യുങ്]] തന്റേതായ പ്രത്യേകാർഥത്തിലാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്.

==സൈക്കി==

ബോധാത്മകവും അബോധാത്മകവുമായ മാനസികപ്രക്രിയകളുടെ സാകല്യത്തിന് യൂങ്ങ് സൈക്കി (Psyche) &lt;ref&gt;http://www.thefreedictionary.com/Psyche&lt;/ref&gt; എന്നു പറയുന്നു. ഇതിന് ആത്മാവിനേക്കാൾ (soul) വിപുലമായ അർഥമുണ്ട്. സൈക്കിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നാലുവിധത്തിലാണ്: 
#ചിന്തനം (thinking)ബാഹ്യലോകത്തെക്കുറിച്ചറിയുന്നതിന് &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.psychology4all.com/Thinking.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-19 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124715/http://www.psychology4all.com/Thinking.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#അനുഭൂതി (feeling)സുഖം-അസുഖം, നല്ലത്-ചീത്ത, ശരി-തെറ്റ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള അറിവുകൾക്ക് &lt;ref&gt;http://www.psitek.net/pages/PsiTek-the-mental-highway-8.html&lt;/ref&gt;
#അന്തഃപ്രജ്ഞ (intution)-ഉൾക്കാഴ്ചയ്ക്ക്&lt;ref&gt;http://www.awakening-intuition.com/&lt;/ref&gt; 
#സംവേദനം (sensation)പരിതഃസ്ഥിതിയുടെ യാഥാർഥ്യം അറിയുന്നതിന്.&lt;ref&gt;http://dictionary.reference.com/browse/sensation&lt;/ref&gt;

സൈക്കിയുടെ ഒരു ഭാഗം ബാഹ്യലോകവുമായി സദാ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.[[സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡ്]]  ഈഗോ (Ego) എന്നു പറയുന്ന ഈ ഭാഗത്തിന് യൂങ്ങ് ''പേഴ്സൊണ'' (Persona) എന്നു പറയുന്നു. പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുള്ള സമ്മർദങ്ങളും വ്യക്തിയുടെ ആന്തരികാവശ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അനുരഞ്ജനഫലമാണ് പേഴ്സൊണ. യൂങ്ങ് പ്രാധാന്യം നൽകി ഉപയോഗിച്ചുപോന്നതും ഇന്ന് വളരെ പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്നതുമായ മറ്റൊരു വാക്ക് കോംപ്ലക്സ് (Complex)&lt;ref&gt;http://www.ucl.ac.uk/complex/&lt;/ref&gt; ആണ്. അത്യധികമായ വികാരത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും അബോധമനസ്സിലാണ്ടുപോയതുമായ ആശയത്തിനോ ആശയസമൂഹത്തിനോ ആണ് കോംപ്ലക്സ് എന്ന് അപഗ്രഥന [[മനഃശാസ്ത്രം|മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ]] പറയുന്നത്.

==അന്തർമുഖത-ബഹിർമുഖത==

അന്തർമുഖതയെന്നും ബഹിർമുഖതയെന്നും ഉള്ള പരികല്പനങ്ങൾക്കു യൂങ്ങിനോടാണ് ആധുനികമനഃശാസ്ത്രം കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഒരാളിന്റെ പെരുമാറ്റങ്ങ (behaviour)&lt;ref&gt;http://www.thefreedictionary.com/behaviour&lt;/ref&gt; ളുടെ പ്രയാണദിശ (direction) ഒന്നുകിൽ തന്നിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ബാഹ്യവസ്തുക്കളിലേക്കോ ആയിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത് എന്ന വസ്തുത യൂങ്ങിന്റെ ശ്രദ്ധയെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി. ബാഹ്യവസ്തുക്കളിലേക്കും മറ്റാളുകളിലേക്കും ചേഷ്ടകൾ തിരിഞ്ഞുപോകുന്നതിനെ ബഹിർമുഖത (extroversion)&lt;ref&gt;http://www.thefreedictionary.com/extraversion&lt;/ref&gt; എന്നും വ്യക്തിയുടെ ആന്തരാവസ്ഥകളിലേക്ക് ചേഷ്ടകൾ തിരിയുന്നതിനെ അന്തർമുഖത (introversion)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://giftedkids.about.com/od/glossary/g/introvert.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-19 |archive-date=2011-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925225935/http://giftedkids.about.com/od/glossary/g/introvert.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  എന്നും യൂങ്ങ് വിളിച്ചു. ഇവ രണ്ടും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളാണെങ്കിലും പരസ്പരപൂരകങ്ങൾ കൂടിയാണെന്നു യൂങ്ങ് കരുതുന്നു. ഉദാ. ഒരാളുടെ ബോധമനസ് അന്തർമുഖമാണെങ്കിൽ അയാളുടെ അബോധമനസ് ബഹിർമുഖമായിരിക്കും. ഈ രണ്ടു മനോഭാവങ്ങളും പരസ്പരപൂരകങ്ങളാണെങ്കിലും ഓരോരുത്തരുടെയും ബോധമണ്ഡലത്തിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു ഭാവം സ്ഥായിയായി കാണപ്പെടും. രണ്ടു മനോഭാവങ്ങൾക്കും തുല്യ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനേക്കാൾ മെച്ചമാണെന്ന് യൂങ്ങ് കരുതുന്നില്ല.

നേരത്തെ രേഖപ്പെടുത്തിയ സൈക്കിയുടെ നാലുതരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ അന്തർമുഖമോ ബഹിർമുഖമോ ആകാം. അങ്ങനെ വരുമ്പോൾ മനുഷ്യരെ അവരുടെ വ്യക്തിസ്വഭാവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി എട്ടായി തിരിക്കാമെന്ന് യൂങ്ങ് വിശ്വസിക്കുന്നു.

===ബഹിർമുഖചിന്താശീലർ===
(Extroverted thinking type)

വസ്തുനിഷ്ഠമായി ചിന്തിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരാണിവർ. ഇക്കൂട്ടർ തത്ത്വങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതുതന്നെ വസ്തുക്കളിലുള്ള തങ്ങളുടെ പിടിമുറുക്കാനായിരിക്കും. എൻജിനീയർമാരും ഡോക്ടർമാരും ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും ഇവരിൽപെടും. [[പരിണാമസിദ്ധാന്തം|പരിണാമസിദ്ധാന്ത]] പ്രണേതാവായ [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ|ചാൾസ് ഡാർവിനെ]](1809-82)യാണ് ഇത്തരം ആളുകൾക്ക് ഉദാഹരണമായി യൂങ്ങ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;http://www.cognitiveprocesses.com/extravertedthinking.html&lt;/ref&gt;

===ബഹിർമുഖാനുഭൂതിശീലർ===
(Extroverted feeling type)

വികാരങ്ങളെ ഇളക്കുന്ന വസ്തുക്കളിലാണിവർക്കു താത്പര്യം.ഒന്നും ചെയ്യാനില്ലാത്ത ദിവസങ്ങളിൽ ഒരു രസമില്ല എന്ന് ഇവർ പരാതിപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കും.&lt;ref&gt;http://www.cognitiveprocesses.com/extravertedfeeling.html&lt;/ref&gt;

===ബഹിർമുഖ സംവേദനശീലർ===
(Extroverted sensation type)

[[ഭക്ഷണം]], [[മദ്യം]], [[സ്ത്രീ]] എന്നിവയിൽ കമ്പമുള്ളവർ. ''തിന്നുക, കുടിക്കുക, ആനന്ദിക്കുക; എന്തെന്നാൽ നാം മരിക്കാൻ പോകുന്നു'' എന്ന തത്ത്വചിന്തയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നവർ. ഇത്തരക്കാരിൽ അധികവും പുരുഷന്മാരായിരിക്കും.&lt;ref&gt;http://www.cognitiveprocesses.com/extravertedsensing.html&lt;/ref&gt;

===ബഹിർമുഖാന്തഃപ്രജ്ഞാശീലർ===
(Extroverted intuition)

അന്തർജ്ഞാനത്തിന് അബോധാത്മകമായ ഉൾക്കാഴ്ച എന്നർഥം. ജീവിതവിജയത്തിനാവശ്യമായ വസ്തുക്കളെയും ഭൌതികപരിതഃസ്ഥിതികളെയും അബോധമായിത്തന്നെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നവരാണിവർ. ഇക്കൂട്ടർ അധികവും സ്ത്രീകളായിരിക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽപെടുന്ന [[പുരുഷൻ|പുരുഷന്മാർ]] കച്ചവടക്കാരും രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകരും ഊഹക്കച്ചവടക്കാരും ആകാനാണ് സാധ്യത.&lt;ref&gt;http://www.cognitiveprocesses.com/extravertedintuiting.html&lt;/ref&gt;

===അന്തർമുഖചിന്താശീലർ===
(Introverted thinking type)

കർക്കശമായ [[നിയമം|നിയമങ്ങൾ]], തത്ത്വങ്ങൾ മുതലായവ, അവയുടെ പ്രായോഗികഫലങ്ങൾ എന്തുതന്നെയായാലും മുറുകെപ്പിടിക്കുന്നവരാണിവർ.[[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്]] (1724-1804), [[ഫ്രീഡ്രിക്ക് നീച്ച]] (1844-1900) എന്നീ തത്ത്വചിന്തകരാണ് ഇക്കൂട്ടർക്ക് യൂങ്ങ് നൽകുന്ന ഉദാഹരണങ്ങൾ. മുഷിഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചു നടക്കുന്നവരും സമയോചിതമായി പെരുമാറാൻ അറിയാത്തവരും ഇക്കാരണങ്ങളാൽതന്നെ മറ്റാളുകളുമായി ഇടപെടുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നവരുമാണിവർ.&lt;ref&gt;http://www.cognitiveprocesses.com/introvertedthinking.html&lt;/ref&gt;

===അന്തർമുഖാനുഭൂതിശീലർ===
(Introverted feeling type)

തങ്ങളുടെ ഉള്ളിലുള്ളത് മറ്റുള്ളവർക്ക് പിടികൊടുക്കാത്ത നിശ്ശബ്ദർ. പുറമേ നിർവികാരത്വം പ്രദർശിപ്പിക്കുമെങ്കിലും ഇവരുടെ അകം വികാരച്ചൂളയായിരിക്കും. ഈ വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നത് അധികവും [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകളായിരിക്കും]].&lt;ref&gt;http://www.cognitiveprocesses.com/introvertedfeeling.html&lt;/ref&gt;

===അന്തർമുഖസംവേദനശീലർ===
(Introverted sensation type)

മനുഷ്യർ, [[നദി|നദികൾ]], [[പർവ്വതം|പർവതങ്ങൾ]] മുതലായ ഭൌതികയാഥാർഥ്യങ്ങളിൽ ദൈവികത്വം (രാക്ഷസീയത്വവും) ആരോപിച്ച് ഒരു തരം ആധ്യാത്മികജീവിതം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർ. കലാകാരന്മാരിൽ ഒരു വിഭാഗം ഇക്കൂട്ടത്തിൽപെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.9types.com/wwwboard/messages/4013.html&lt;/ref&gt;

===അന്തർമുഖാന്തഃപ്രജ്ഞാശീലർ===
(Introverted intuition)

പ്രവാചകർ, കാല്പനിക [[കവി|കവികൾ]], [[യന്ത്രം|യന്ത്രങ്ങളും]] മറ്റും കണ്ടുപിടിക്കുന്നവർ, വഴിതെറ്റിപ്പോയ പ്രതിഭാശാലികൾ, അനുയായികളില്ലാത്ത നേതാക്കൾ, അപ്രായോഗിക കാര്യങ്ങളെ സ്വപ്നം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവർ എന്നിവരെയൊക്കെ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുത്താം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.famoustype.com/Ni.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-19 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927220118/http://www.famoustype.com/Ni.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

മനോഭാവങ്ങൾക്ക് അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രത്തിൽ പരമ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. യൂങ്ങിന്റെ തന്നെ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞാൽ ഒരുവശത്തു ബാഹ്യവൃത്തികളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും മറുവശത്ത് അനുഭവങ്ങളെ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്ര ''സ്വിച്ച് ബോർഡാ''ണ് മനോഭാവങ്ങൾ.

==മനസ്==

മനസ് എന്ന് യൂങ്ങ് വിളിക്കുന്നത് ബോധാത്മകമായ ബുദ്ധി (conscious Intelligence) യെയാണ്.&lt;ref&gt;http://onphilosophy.wordpress.com/2006/06/05/consciousness-and-intelligence/&lt;/ref&gt; അബോധമനസ് രണ്ടുതരമുണ്ട്.

===വ്യക്തിപരമായ അബോധമനസ്===
(Personal unconscious)

മറവിയിലാണ്ടുപോയതും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതും അമർത്തിവയ്ക്കപ്പെട്ടതും അവ്യക്തരൂപത്തിൽ ഉള്ളതുമായ എല്ലാ ആശയങ്ങളും അഭിലാഷങ്ങളും ചേർന്നുണ്ടാകുന്നതാണിത്.&lt;ref&gt;http://www.schuelers.com/ChaosPsyche/part_1_23.htm&lt;/ref&gt;

===സമഷ്ടിപരമായ അബോധമനസ്===
(Collective unconscious)

മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ ജന്മസിദ്ധമായ ഘടനയോടു ബന്ധപ്പെട്ടതും മനുഷ്യവർഗത്തിന്റെ മാനസികപരിണാമത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതും നൈസർഗിക ചോദനകളുടെ (instincts) പ്രതീകങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടിട്ടുള്ളതുമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.timestar.org/collective.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-20 |archive-date=2011-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807211928/http://www.timestar.org/collective.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ പ്രതീകങ്ങൾക്ക് യൂങ്ങ് നൽകുന്ന പ്രത്യേക പേര് പ്രാകൃതരൂപങ്ങൾ (Arche types) എന്നാണ്.&lt;ref&gt;http://dictionary.reference.com/browse/archetype&lt;/ref&gt;

ബോധമനസ്സിനെക്കുറിച്ച് നേരിട്ടറിയാൻ കഴിയും. എന്നാൽ അബോധമനസ്സിനെക്കുറിച്ച് പരോക്ഷമായി മാത്രമേ അറിയാൻ പറ്റൂ. സ്വപ്നങ്ങളിലും ഭാവനയിലും ഉൾക്കാഴ്ചകളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന രൂപങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ, പ്രതീകങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ മാത്രമാണ് അബോധമനസ്സിനെക്കുറിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നത്. ബോധമനസും അബോധമനസും പരസ്പരപൂരകങ്ങളാണ്. ബോധമനസ്സിന് ബാഹ്യലോകവുമായുള്ള പൊരുത്തപ്പെടലാണ് ലക്ഷ്യമെങ്കിൽ അബോധമനസ്സിന് ബാഹ്യലോകവുമായി ബന്ധം ഇല്ല. പിന്നെങ്ങനെ രണ്ടും ഒരു പ്രക്രിയയുടെ രണ്ടുഭാഗങ്ങളാകും? യൂങ്ങ് പറയുന്നത് ബോധമനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പൂർണത കൈവരുന്നത് പാരമ്പര്യമായി ഓരോ ശിശുവിനും ലഭിക്കുന്ന സമഷ്ടിപരമായ അബോധമനസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന പ്രതീകങ്ങളിലൂടെയാണെന്നാണ്. ഓരോ വർഗത്തിന്റെയും വംശത്തിന്റെയും തലമുറകളായുള്ള മാനസികാനുഭവങ്ങൾ പാരമ്പര്യംവഴി കൈമാറുന്ന ഒന്നാണ് ഈ അബോധമനസ്. എല്ലാ സംവേദനങ്ങളും സമഷ്ടിപരമായ അബോധമനസാകുന്ന മൂശയിലിട്ടു കരുപ്പിടിച്ചശേഷമാണ് ബോധമണ്ഡലത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾ ആയിത്തീരുന്നതെന്ന് അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രം സിദ്ധാന്തിക്കുന്നു. തന്നെ സമീപിച്ച രോഗികളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ അപഗ്രഥിച്ചപ്പോൾ യൂങ്ങിനു തോന്നിയത് പുരാണേതിഹാസങ്ങളിലെ പ്രതിപാദ്യങ്ങളുടെ പ്രതിബിംബങ്ങളും അവരുടെ സ്വപ്നങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നുവെന്നാണ്. എന്നാൽ രോഗികൾക്ക് ഇവയെക്കുറിച്ച് യാതൊരറിവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിൽനിന്നും യൂങ്ങ് ഊഹിച്ചത് അവയിലെ ആശയങ്ങൾ ഉറഞ്ഞുകൂടിയ സമഷ്ടിപരമായ അബോധമനസ് എല്ലാ മനുഷ്യർക്കും ജന്മനാതന്നെ ലഭിക്കുന്നുണ്ടായിരിക്കണമെന്നാണ്.

==രണ്ടു തത്ത്വങ്ങൾ==

പ്രധാനമായും രണ്ടു പൊതുതത്ത്വങ്ങൾ മാനസികപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുണ്ടെന്ന് യൂങ്ങ് കരുതുന്നു. ഒന്നാമതായി, എല്ലാ മാനസികവൃത്തികളും ഗതിശീലമുള്ളവ (dynamic) ആണ്. ഭൌതികശാസ്ത്രത്തിലെ ''എനർജി'' (energy) ക്ക് തുല്യമായ ഇതിനെ ''ലിബിഡോ'' (libido) എന്നാണ് യൂങ്ങ് പറയുന്നത്. [[ഫ്രോയിഡ്|ഫ്രോയിഡിനെ]] സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ലിബിഡോ ലൈംഗികാനന്ദം തരുന്ന ഊർജ്ജമാണെന്നകാര്യം ഇവിടെ ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഓരോ നിറത്തിനും പൂരകവർണം ഉള്ളതുപോലെ ഓരോ മാനസികധർമത്തിനും പൂരകധർമംകൂടിയുണ്ടെന്ന് യൂങ്ങ് വിശ്വസിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുശേഷം വിനാശകരമായ പ്രവൃത്തികളിലേക്ക് മനസുതിരിയുന്നത് പലർക്കും അനുഭവപ്പെട്ടിരിക്കാനിടയുണ്ട്.

[[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ]] ഊർജസംരക്ഷണനിയമ (The Law of Conservation of Energy)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://library.thinkquest.org/2745/data/lawce1.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2011-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926224800/http://library.thinkquest.org/2745/data/lawce1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ത്തോട് സാധർമ്യമുള്ളതാണ് രണ്ടാമത്തെ നിയമം; അതായത് ''സൈക്കി''ലെ ഊർജ്ജത്തിന്റെ ആകെ അളവിന് മാറ്റമുണ്ടാകുന്നില്ല. ബോധമണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് അബോധമണ്ഡലത്തിലേക്കും മറിച്ചും ഈ ഊർജ്ജം സദാ പ്രവഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഊർജ്ജം മുഴുവൻ ഒരു മണ്ഡലത്തിലായിപ്പോകുന്നത് അപകടകരമാണ്. ബോധമണ്ഡലത്തിലെ ഊർജ്ജം മുഴുവൻ അബോധമണ്ഡലത്തിലേക്കൊഴുകി നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അബോധമണ്ഡലത്തിലെ പ്രാകൃതരൂപങ്ങൾ, കോംപ്ലക്സുകൾ മുതലായവയ്ക്ക് ശക്തി ലഭിക്കുകയും അവ ബോധമണ്ഡലത്തിലേക്കു നുഴഞ്ഞുകയറി മാനസികസമനിലയെ തെറ്റിക്കുകയും ചെയ്യും. ലഘുമനോരോഗത്തിനും (neurosis)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.continuum-concept.org/reading/neurosis.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2020-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123194849/http://www.continuum-concept.org/reading/neurosis.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ചിത്തരോഗത്തിനും (psychosis)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cmha.ca/bins/content_page.asp?cid=3-105 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2006-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060619134206/http://www.cmha.ca/bins/content_page.asp?cid=3-105 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇതാണ് കാരണം. പ്രശ്നപരിഹാരചിന്ത, തീരുമാനമെടുക്കൽ മുതലായ മാനസികവൃത്തികളിൽ അബോധമണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് ബോധമണ്ഡലത്തിലേക്കാണ് ലിബിഡോ പ്രവഹിക്കുന്നത്. ലിബിഡോ രണ്ടു മണ്ഡലങ്ങളിലും സമമായി നിൽക്കുന്നതും അപകടകരമത്രേ. ഭാഗ്യവശാൽ അത്തരം സ്ഥിതിവിശേഷം വളരെ അപൂർവമായേ ഉണ്ടാകാറുള്ളു എന്ന് യൂങ്ങ് പറയുന്നു.

==മനോരോഗചികിത്സ==

അബോധമനസ്സിൽ ആണ്ടുപോയ കോംപ്ലക്സുകൾക്ക് ശക്തി ലഭിക്കുമ്പോൾ ബോധമണ്ഡലത്തിലേക്ക് അവ കടന്നുവരുമെന്നും അതാണ് മാനസികരോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമെന്നുമാണ് യൂങ്ങിന്റെ അഭിപ്രായം. രോഗിയുടെ അബോധമനസ്സിലേക്കുള്ള എത്തിനോക്കൽ നാലു ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് സാധിക്കുന്നത്.

===സ്വതന്ത്രമായ ആശയാനുബന്ധം===
(Free association method)

സാധാരണ [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യർക്ക്]] ഉദാസീന (neutral) മായി തോന്നുന്ന കുറെ വാക്കുകൾ ഓരോന്നായി രോഗിയെ കേൾപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ വാക്കിന്റെയും പ്രഥമ ശ്രവണത്തിൽതന്നെ രോഗിക്കു തോന്നുന്ന ആശയത്തെ അപഗ്രഥിച്ച് രോഗനിദാനമായ കോംപ്ലക്സുകളെക്കുറിച്ചറിയുന്നു. ഇതിനുവേണ്ടി യൂങ്ങ് നിർമിച്ച പദാനുബന്ധനപരീക്ഷ (word association test)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.enotes.com/gale-psychology-encyclopedia/word-association-test |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529233017/http://www.enotes.com/gale-psychology-encyclopedia/word-association-test |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വ്യക്തിത്വപഠനത്തിനുള്ള മനഃശാസ്ത്ര പരീക്ഷകളിൽ പ്രമുഖമാണ്. ഇത്തരം പരീക്ഷകൾ പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.education.ed.ac.uk/e-learning/gallery/gritton_serendipitous_learning/freeassociation/freeassociation.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801004930/http://www.education.ed.ac.uk/e-learning/gallery/gritton_serendipitous_learning/freeassociation/freeassociation.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===രോഗലക്ഷണാപഗ്രഥനം===
(Symptom analysis method)

ഹിപ്നോട്ടിക് നിർദ്ദേശങ്ങളിലൂടെ പൂർവകാലസംഭവങ്ങളെ രോഗിയുടെ സ്മൃതിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനുള്ള ശ്രമമാണ് രണ്ടാം ഘട്ടം.&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7958686&lt;/ref&gt;

===വിസ്മൃതി നിർമാർജ്ജനം===
(Anamnestic method)

രോഗലക്ഷണത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളെ കാലക്രമത്തിൽ അടുക്കി ഓർമയുടെ ഒരു ശൃംഖല നിർമ്മിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;http://ieeexplore.ieee.org/xpl/freeabs_all.jsp?arnumber=1692124&lt;/ref&gt;

===വ്യക്തിത്വവിപുലനം===
(Amplification method)

നാലാമത്തേതായ ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് അബോധമനസ്സിലേക്കു ചൂഴ്ന്നിറങ്ങുന്നത്. ഈ സമയം രോഗിയും ചികിത്സകനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഏറ്റവും ദൃഢമായിരിക്കും.&lt;ref&gt;http://dreamhawk.com/dream-encyclopedia/the-amplification-method/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==സ്വപ്നങ്ങൾ==

അബോധമനസ്സിലേക്കിറങ്ങാനുള്ള പ്രധാനപാത, ഫ്രോയിഡിനെന്നപോലെ, യൂങ്ങിനും [[സ്വപ്നം|സ്വപ്നങ്ങൾതന്നെ]]. സമഷ്ടിപരമായ അബോധമനസാണ് സ്വപ്നങ്ങളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതെന്ന് യൂങ്ങ് കരുതുന്നു. ഫ്രോയിഡിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ആശയാനുബന്ധനരീതിയിൽ സ്വപ്നത്തിലെ ആശയങ്ങളോടു ബന്ധപ്പെട്ട് അതിനുമുമ്പുണ്ടായ സംഭവങ്ങളെ സ്മൃതിയിലേക്കു കൊണ്ടുവരാനുള്ള ശ്രമമാണ് നടക്കുന്നതെങ്കിൽ, അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്, സ്വപ്നത്തിലെ ആശയങ്ങൾക്ക് [[പുരാണം]], [[ഇതിഹാസം]], [[ഐതിഹ്യം]], നാടോടിക്കഥകൾ, കെട്ടുകഥകൾ എന്നിവയിൽനിന്നെല്ലാം നൽകാവുന്നത്ര അർഥം നൽകി അവയെ വിപുലീകരിച്ച് സംപുഷ്ടമാക്കിത്തീർക്കുകയാണ്. ഈ മാർഗ്ഗത്തിന് യൂങ്ങ് നൽകുന്ന പേർ വിപുലനം എന്നാണ്. മാനസികാപഗ്രഥനത്തിൽ ആശയാനുബന്ധനം രോഗിയാണ് ചെയ്യുന്നതെങ്കിൽ, വിപുലനത്തിൽ ചികിത്സകന്റെ സഹായം അനിവാര്യമാണ്. പുരാണേതിഹാസങ്ങളിൽ ചികിത്സകന് നല്ല പരിജ്ഞാനം ഉണ്ടായിരിക്കണം.

സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ആശയങ്ങളെ നൈസർഗികവാസനകളുടെ പ്രതീകങ്ങളായിട്ടാണ് ഫ്രോയിഡ് കരുതുന്നത്. ഉദാഹരണമായി [[പാമ്പ്]] പുരുഷലിംഗത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് ഫ്രോയിഡിന്. എന്നാൽ യൂങ്ങിനാകട്ടെ മൂർഖത, ചതി, നന്ദിയില്ലായ്മ മുതലായി പുരാണേതിഹാസങ്ങളിലും ഐതിഹ്യങ്ങളിലും കെട്ടുകഥകളിലും നാടോടിക്കഥകളിലും മറ്റും ആരോപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള സകല പ്രത്യേകതകളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പ്രതീകമാണ് പാമ്പ്. ഫ്രോയിഡ് സ്വപ്നത്തിലൂടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ആശയങ്ങളുടെ ഉറവിടം അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ യൂങ്ങ് ആ ആശയങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം എന്താണെന്ന് ആരായുന്നു. ഈ ലക്ഷ്യബോധം നിമിത്തം ലഘുമനോരോഗങ്ങളെ ശാപമായിട്ടല്ല അനുഗ്രഹമായിട്ടാണ് കണക്കാക്കേണ്ടതെന്ന് യൂങ്ങ് പറയുന്നു; മധ്യവയസ്സിനുമേൽ ഉണ്ടാകുന്ന ലഘുമനോരോഗങ്ങളെ മിക്കവാറും ഇത്തരത്തിലാണ് യൂങ്ങ് കണക്കാക്കുന്നത്.

ബാല്യകാലത്തുണ്ടാകുന്ന ഭീകരാനുഭവങ്ങളിൽ (trauma) നിന്നും ലഘുമനോരോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകാമെന്ന് യൂങ്ങ് വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഫ്രോയിഡിനെപ്പോലെ എല്ലാ ലഘുമനോരോഗങ്ങളും അങ്ങനെയുണ്ടാകുന്നവയാണെന്നു കരുതുന്നുമില്ല.

==ആത്മാവബോധം==

വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായ സ്വത്വം അറിയുന്നതിനെയാണ് ആത്മാവബോധം (self realization)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.self-realization.com/articles/self_realization.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903064039/http://www.self-realization.com/articles/self_realization.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നു പറയുന്നത്. സ്വത്വത്തെ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്നു കരുതാവുന്ന പലതരം പോളകളുണ്ട്. ഈ പോളകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ആത്മാവബോധം നേടുന്നതിനുള്ള അപഗ്രഥനാത്മകമായ മാർഗ്ഗത്തിന് യൂങ്ങ് നൽകുന്ന പേര് പൃഥക്കരണം (individuation)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jungiananalyticpraxis.com/individuation_lecture.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-09-22 |archive-date=2011-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925030145/http://www.jungiananalyticpraxis.com/individuation_lecture.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നാണ്. പൃഥക്കരണത്തിന് പല ശ്രേണികളുണ്ട്; ആദ്യമായി പേർസണാലിറ്റിയുടെ മറുവശം അറിയണം. [[നിഴൽ]] (shadow), ''കറുത്ത സഹോദരൻ'' (dark brother) എന്നൊക്കെയാണ് വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ മറുവശത്തിന് യൂങ്ങ് നൽകുന്ന പേരുകൾ. ആചാരം, കീഴ്വഴക്കം, നല്ലനടത്ത, അന്തസ് എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം എതിരായ ആഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാ വ്യക്തികൾക്കുമുണ്ട്. വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പുറംമൂടി നീക്കിയാൽ ഈ ''കറുത്ത സഹോദര'' നെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. നിഴലിനെക്കുറിച്ച് ബോധമണ്ഡലത്തിന് എത്രകണ്ട് അറിവു കുറയുന്നുവോ അത്രകണ്ട് കട്ടികൂടിയിരിക്കും നിഴലിന്. ദാക്ഷിണ്യമില്ലാത്ത നിരൂപണബുദ്ധികൊണ്ടു വേണം നിഴലിനെ നേരിടുക. കാരണം നിഴലിനെക്കുറിച്ച് ഓർമിക്കുന്നതുതന്നെ സാധാരണഗതിയിൽ എതിർപ്പുളവാക്കുന്നതാണ്. തന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന് ഒരു ഇരുണ്ട വശമുണ്ടെന്നു വിചാരിക്കാൻകൂടി മിക്കവരും കൂട്ടാക്കുകയില്ല; പിന്നെ വേണമല്ലോ അതംഗീകരിക്കുക. നിഴലിനെ അംഗീകരിച്ചാൽ തന്റെ നിലനില്പുതന്നെ അപകടത്തിലായേക്കുമോ എന്ന് വ്യക്തി ഭയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ എത്രമാത്രം ഹൃദയവേദന ഉളവാക്കുന്നതായാലും നിഴലിനെ മനസ്സിലാക്കുകയും വ്യക്തിത്വത്തിൽനിന്നു മുറിച്ചുകളയുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ പൃഥക്കരണത്തിന്റെ അടുത്ത പടിയിലേക്കു കടക്കാൻ പറ്റുകയില്ല.

[[പുരുഷൻ|പുരുഷനിൽ]] ''അനിമ'' (anima) എന്നും [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീയിൽ]] ''അനിമസ്'' (animus)&lt;ref&gt;http://www.merriam-webster.com/dictionary/animus&lt;/ref&gt; എന്നും യൂങ്ങ് വിളിക്കുന്ന ലിംഗവൈരുദ്ധ്യത്തെ അറിയുകയാണ് അടുത്ത പടി. പുരുഷന്മാരുടെ സ്വപ്നങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന കന്യാസ്ത്രീ, [[മാലാഖ]], ഭിക്ഷക്കാരി മുതലായ രൂപങ്ങൾ അനിമയുടെ പ്രതീകങ്ങളാണ്. ഇതുപോലെ സ്ത്രീകളിൽ അനിമസും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറുണ്ട്. പുരുഷൻ, തന്നിലുള്ള സ്ത്രീത്വത്തെ(സ്ത്രൈണാഭിലാഷങ്ങളെ)യും സ്ത്രീ തന്നിലുള്ള പുരുഷത്വത്തെ(പുരുഷാഭിലാഷങ്ങളെ)യും അംഗീകരിക്കണമെന്നു താത്പര്യം. ഓരോ വ്യക്തിയിലും ഉള്ള ലിംഗവൈരുദ്ധ്യം അംഗീകരിക്കുകവഴി വ്യക്തിത്വം വിപുലീകരിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നാണ് യൂങ്ങിന്റെ അഭിപ്രായം.

പൃഥക്കരണത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ പടി നമ്മിലുള്ള ആത്മീയ തത്ത്വത്തെ അറിയുകയാണ്. ഓരോ വ്യക്തിയിലും ഓരോ വന്ദ്യവയോധികനും (old wise woman), ഓരോ വന്ദ്യവയോധികയും (old wise woman ) ഉണ്ട്. ആത്മീയതയുടെയും സന്മാർഗ ചിന്തയുടെയും ഉറവിടമാണിത്. പുരുഷനെ ''പദാർഥമാക്കപ്പെട്ട ചൈതന്യം'' (materialized spirit) എന്നും, സ്ത്രീയെ ''ചൈതന്യമാവേശിച്ച പദാർഥം'' (matter impregnated) എന്നും യൂങ്ങ് വിളിക്കുന്നു. ഒരുവന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിൽ ആത്മീയാംശം ഉണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതുന്നതാണ് ഇതിനു കാരണം.

പൃഥക്കരണത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടമാണ് ആത്മാവബോധം. വ്യക്തിത്വത്തിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ അവസാനിക്കുകയും ബോധാബോധമണ്ഡലങ്ങൾ സ്വത്വം എന്ന കേന്ദ്രബിന്ദുവിൽ ഒന്നിച്ചുചേരുകയും ആഭ്യന്തര-ബാഹ്യയാഥാർഥ്യങ്ങളുമായി വ്യക്തിത്വം പൂർണയോജിപ്പിലെത്തുകയും അങ്ങനെ വ്യക്തിത്വം സംപൂർണതയിലേക്ക് ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്വത്വം എന്നത് ''അതീന്ദ്രിയമായ ഒരു സങ്കല്പം'' (transcendental postulate)&lt;ref&gt;http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/kant-s-transcendental-deduction-of-god-s-existence-as-a-postulate-of-rajF0u0Squ&lt;/ref&gt; മാത്രമായിട്ടാണ് അപഗ്രഥന മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ വ്യവഹരിക്കുന്നത്. അത് മനുഷ്യൻ എത്തിച്ചേരേണ്ട സന്മാർഗാധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ലക്ഷ്യം ആകുന്നു. അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രത്തിന് ആത്മീയവും മതപരവുമായ പരിവേഷം നൽകുന്നത് ഈ സങ്കല്പമാണ്. യൂങ്ങിന് പൌരസ്ത്യദേശത്തെ, പ്രത്യേകിച്ചും ഭാരതത്തിലെ തത്ത്വചിന്തയോട് നിസ്സീമമായ ആദരം ഉണ്ടായിരുന്നു. മനുഷ്യനിൽ ആത്മാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശാശ്വതമായ ഒരു തത്ത്വം ഉണ്ടെന്നും അതിനെ ചുറ്റി യഥാക്രമം ആനന്ദമയം, ജ്ഞാനമയം, മനോമയം, പ്രാണമയം, അന്നമയം എന്ന് അഞ്ചു കോശങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നും മറ്റുമുള്ള ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയ്ക്കും യൂങ്ങിന്റെ അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രസിദ്ധാന്തത്തിനും തമ്മിലുള്ള സാദൃശ്യം ശ്രദ്ധേയമാണ്. പൃഥക്കരണത്തിലൂടെ ആത്മാവബോധം നേടാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ആദ്യകാലപ്രയത്നങ്ങൾക്ക് കാല്പനികരൂപം നൽകിയതാണ് [[ഇരുമ്പ്|ഇരുമ്പും]] [[ചെമ്പ്|ചെമ്പും]] [[സ്വർണം|സ്വർണമാക്കി]] മാറ്റാമെന്നുള്ള പ്രാചീന [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്തുകാരുടെ]] വിശ്വാസത്തിൽ (alchemy) കാണുന്നതെന്ന് യൂങ്ങ് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെതന്നെ, കൂടെക്കൂടെ വർത്തമാനപത്രങ്ങളിലും മറ്റും സ്ഥലം പിടിക്കുന്ന പറക്കും തളികകളും സ്വത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അബോധാത്മക സങ്കല്പത്തിൽനിന്നു രൂപമെടുക്കുന്ന മിഥ്യാദർശനങ്ങൾ (hallucinations)&lt;ref&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003258.htm&lt;/ref&gt;  ആണെന്ന് സമർഥിക്കാൻ യൂങ്ങ് ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രം, ഇന്ന്==

യൂങ്ങിന്റെ മനോരോഗചികിത്സയെ പിന്തുടരുന്നവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെന്നപോലെ, എന്നും അപൂർവമായി മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. എങ്കിലും വ്യക്തിത്വപരിശോധനയ്ക്കും കോംപ്ലെക്സുകൾ കണ്ടെത്താനും യൂങ്ങ് നടപ്പിൽ വരുത്തിയ പദാനുബന്ധനപരീക്ഷ ഇന്ന് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. അതേ രൂപത്തിലല്ലെങ്കിലും അതുപോലെതന്നെ, വ്യക്തിത്വത്തിന് അന്തർമുഖതയെന്നും ബഹിർമുഖതയെന്നും രണ്ടു ഭാവങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന യൂങ്ങിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തവും സർവാദൃതമായിത്തീർന്നിട്ടുണ്ട്. വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഈ പരസ്പരവിരുദ്ധഭാവങ്ങളെ മസ്തിഷ്കപ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി അവയ്ക്കു ജീവശാസ്ത്രപരമായ അടിസ്ഥാനംതന്നെ ഉണ്ടെന്ന് ആധുനികമനഃശാസ്ത്രം ഏറെക്കുറെ തെളിയിച്ചുകഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. 1940-കളിൽ സ്ഥാപിതമായ ലണ്ടനിലെ അപഗ്രഥന മനഃശാസ്ത്ര സൊസൈറ്റി അപഗ്രഥന മനഃശാസ്ത്രത്തിലധിഷ്ഠിതമായ പഠനങ്ങളും ചികിത്സാരീതികളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.     

==ഇതുംകൂടികാണുക==
*[[അന്തർമുഖത]]

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*http://www.marxists.org/reference/subject/philosophy/works/at/jung.htm
*http://iaap.org/
*http://www.wiley.com/bw/journal.asp?ref=0021-8774 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913001247/http://www.wiley.com/bw/journal.asp?ref=0021-8774 |date=2011-09-13 }}
*http://www.psychologycampus.com/analytical-psychology.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902233518/http://www.psychologycampus.com/analytical-psychology.html |date=2011-09-02 }}

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അപഗ്രഥനമനഃശാസ്ത്രം}}

[[വർഗ്ഗം:മനഃശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>gnluuwnbbuzowjh6eni600bxn99qox7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അപ്പലാച്ചി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164004</id>
    <revision>
      <id>4618907</id>
      <parentid>3801045</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8138" sha1="ipwtgp0gjsiad6sde6k49bfnkcxnz6x" xml:space="preserve">{{infobox ethnic group|
|group = അപ്പലാച്ചീ ഇന്ത്യൻസ്|image = [[File:Apalachee Nation flag.svg|250px]]|caption = Flag of the Apalachee Nation|poptime = Extinct as tribe; about 300 descendants self-identify as Apalachee|popplace = [[United States]] [[Florida]]; subsequently [[Louisiana]])|langs = [[Apalachee language|Apalachee]] (historical)|related = [[Apalachicola people|Apalachicola]], other [[Muskogean languages|Muskogean]] peoples}}[[യു.എസ്.|യു.എസ്സിൽ]] വടക്കു പടിഞ്ഞാറേ [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലെ]] ഒരു തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ വർഗ്ഗമാണ് '''അപ്പലാച്ചി'''. ചരിത്രപരമായി അവർ ജീവിച്ചിരുന്നത് ഫ്ലോറിഡ പാൻഹാൻഡിൽ (ഫ്ലോറിഡയുടെ പ്രധാനഭാഗത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാഗത്തേയ്ക്കു തള്ളിനിൽക്കുന്ന ഭാഗം) പ്രദേശത്തായിരുന്നു. എ.ഡി. 16-ആം നൂറ്റാണ്ട് മുതലാണ് ഈ വർഗത്തെപ്പറ്റി അറിഞ്ഞുതുടങ്ങിയത്. ഔസില്ല നദിയ്ക്കും (Aucilla) ഒച്ലോക്കോണി (Ochlockonee) നദികൾക്കും  ഇടയിൽ, യൂറോപ്പുകാർ “അപ്പലാച്ചീ പ്രോവിൻസ്” എന്നു വിളിച്ചിരുന്ന അപ്പലാച്ചി ഉൾക്കടലിൻറെ ഉച്ചസ്ഥാനത്തായിരുന്നു ഇവരുടെ പ്രധാന അധിവാസമേഖല.  ''മറുവശത്തെ ജനത'' എന്ന അർഥംവരുന്ന ''അപ്പലാച്ചി കോള'' എന്ന പദത്തിൽനിന്നാണ് ''അപ്പലാച്ചി'' എന്ന പേരുണ്ടായത്. 16-ആം നൂറ്റണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ [[സ്പെയിൻ|സ്പാനിഷ്]] ഫ്രാൻസിസ്കർ അപ്പലാച്ചികളുടെയിടയിൽ മിഷനുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നടന്ന സ്പാനിഷ് പിൻതുടർച്ചാവകാശയുദ്ധത്തിൽ [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലിഷുകാർക്കെതിരായി]] സ്പെയിൻകാരുമായി അപ്പലാച്ചികൾ സഖ്യം ചെയ്തു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ അപ്പലാച്ചികൾക്കു കനത്ത പരാജയം നേരിട്ടു. അനേകം മിഷൻപള്ളികൾ അഗ്നിക്കിരയാകുകയും നിരവധി പുരോഹിതർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതോടെ അപ്പലാച്ചിവർഗം നാമാവശേഷമായി. അപ്പലാച്ചിവർഗക്കാരിലെ ആയിരത്തിലധികമാളുകളെ യുദ്ധത്തടവുകാരായി പിടിച്ച് അടിമകളായി വിറ്റു. ശേഷിച്ച അപ്പലാച്ചികൾ ക്രീക്ക് വർഗത്തിൽ ലയിച്ചു. അപ്പലാച്ചികൾ പ്രയത്നശീലരും യോദ്ധാക്കളുമായിരുന്നു. ഈ തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വർഗ്ഗം സംസാരിച്ചിരുന്ന ഭാക്ഷ ഇപ്പോൾ മൃതഭാക്ഷയായ അപ്പലാച്ചീ എന്ന മുസ്കോഗ്യാൻ (Muskogean) ഭാക്ഷയായിരുന്നു. 

1450 CE യിൽ അപ്പലാച്ചികൾ ലിയോൺ കൌണ്ടിയിലുൾപ്പെട്ട വടക്കൻ ടല്ലഹസിയിലെ “വെൽഡാ മൌണ്ടിൽ” അധിവാസമുറപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇതൊരു അമേരിക്കൻ-ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു ഖനനപ്രദേശമാണ്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്പെയിൻകാർ ഇവിടേയ്ക്കു അധിനിവേശം നടത്തിയപ്പോൾ അപ്പലാച്ചികൾ ഈ പ്രദേശം വിട്ടുപോയി. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, സ്പാനീഷ് പര്യവേക്ഷകനായ ഹെർനാൻഡോ ഡി സോട്ടോയുടെ ആഗമനകാലത്ത് ഇവർ യൂറോപ്യന്മാരുമായി നിരന്തരം ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നടത്തിയിരുന്നു. യൂറോപ്യന്മാർ വഴി എത്തിയ സാംക്രമിക രോഗങ്ങളും ഭൂമി കയ്യേറ്റങ്ങളും കാരണമായി അപ്പലാച്ചികളുടെ ജനസംഖ്യ ക്രമാനുഗതമായി കുറഞ്ഞുവന്നു. രോഗങ്ങളെയും യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തെയും അതിജീവിച്ചവർ കൂട്ടം പിരിഞ്ഞ് കാലക്രമേണ മറ്റ് വർഗ്ഗങ്ങളിൽ ലയിച്ചു ചേർന്നു. ഇത് പ്രധാനമായും ക്രീക്ക് കോൺഫെഡറസിയിലായിരുന്നു. മറ്റു ചിലർ തങ്ങളുടെ അധിവാസമേഖല സ്പെയിൻ അധിനിവേശ പ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്കു മാറ്റി. ഇനിയും കുറച്ചുപേർ ഇപ്പോൾ ലൂയിസിയാന എന്നറിയപ്പെടുന്ന മേഖലയിൽത്തന്നെ തുടർന്നു. ഇന്ന് അപ്പലാച്ചീ മൌലികത അവകാശപ്പെടുന്ന ഏകദേശം 300 അപ്പലാച്ചീ ഇന്ത്യൻ വർഗ്ഗക്കാർ ലൂയിസിയാനയിലെ റാപിഡ്സ്, നാറ്റ്ചി “പാരീഷുകളിൽ” വസിക്കുന്നു. (ഐക്യനാടുകളിലെ ലൂയിസിയാന സംസ്ഥാനം 64 പാരീഷുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു).

==പുറംകണ്ണികൾ==
*http://library.thinkquest.org/TQ0310443/Appalachian%20Culture.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007004927/http://library.thinkquest.org/TQ0310443/Appalachian%20Culture.htm |date=2011-10-07 }}
*http://www.smithsonianmag.com/people-places/Capturing-Appalachias-Mountain-People.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010232056/http://www.smithsonianmag.com/people-places/Capturing-Appalachias-Mountain-People.html |date=2011-10-10 }}
*http://www.wvculture.org/history/journal_wvh/wvh30-2.html
*http://earthsaver77.tripod.com/Link_2.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.google.co.in/search?q=appalachian+people&amp;hl=en&amp;client=firefox-a&amp;hs=ZEI&amp;rls=org.mozilla:en-US:official&amp;prmd=imvns&amp;tbm=isch&amp;tbo=u&amp;source=univ&amp;sa=X&amp;ei=wKmWTtTSCsXmrAf22sDvAw&amp;ved=0CEEQsAQ&amp;biw=1024&amp;bih=548] Images for appalachian people

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അപ്പലാച്ചി}}</text>
      <sha1>ipwtgp0gjsiad6sde6k49bfnkcxnz6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അപ്പലേച്ചിയൻ പർവ്വതനിരകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164078</id>
    <revision>
      <id>4618908</id>
      <parentid>3838244</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9237" sha1="244y4q0rjtpdvgrr0cg3k6cotpsq5m9" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Appalachian Mountains}}
{{Infobox mountain range
|name=അപ്പലേച്ചിയൻ പർവ്വതനിരകൾ
|photo=MonNatForest.jpg
|photo_caption=View from the slopes of [[Back Allegheny Mountain]], looking east, in the Appalachian Mountains. Visible are [[Allegheny Mountain (West Virginia, Virginia)|Allegheny Mountain]] (in the [[Monongahela National Forest]] of [[West Virginia]], middle distance) and [[Shenandoah Mountain]] (in the [[George Washington National Forest]] of [[Virginia]], far distance).
|other_name=അപ്പലേച്ചിയൻ 
|country=United States
|country1=Canada
|country2=
|region=[[Newfoundland and Labrador|ന്യൂഫൗണ്ട്ലാൻഡ്]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iatnl.ca/ |title=International Appalachian Trail- Newfoundland |publisher=Iatnl.ca |date= |accessdate=2010-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cees R. van Staal, [http://gsc.nrcan.gc.ca/mindep/synth_prov/appalachian/index_e.php Mineral Deposits of Canada: Regional Metallogeny: Pre-Carboniferous tectonic evolution and metallogeny of the Canadian Appalachians] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311034415/http://gsc.nrcan.gc.ca/mindep/synth_prov/appalachian/index_e.php |date=2009-03-11 }}, Geological Survey of Canada website&lt;/ref&gt;
[[Saint Pierre and Miquelon]],
[[Quebec|ക്യൂബെക്ക്]],
[[Nova Scotia|നോവ സ്കോട്ടിയ]],
[[New Brunswick|ന്യൂ ബ്രൺസ്‌വിക്ക്]],
[[Maine|മെയിൻ]],
[[New Hampshire|ന്യൂ ഹാമ്പ്ഷയർ]],
[[Vermont|വെർമണ്ട്]],
[[Massachusetts|മസാച്യൂസെറ്റ്സ്]],
[[Connecticut|കണക്ടിക്കട്ട്]],
[[New York|ന്യൂയോർക്ക്]],
[[Pennsylvania|പെൻസിൽവാനിയ]],
[[Maryland|മേരിലാൻഡ്]],
[[Virginia|വിർജീനിയ]],
[[West Virginia|പടിഞ്ഞാറൻ വിർജീനിയ]],
[[Ohio|ഒഹയോ]],
[[Kentucky|കെന്റക്കി]],
[[Tennessee|ടെന്നസി]],
[[New Jersey|ന്യൂ ജേഴ്സി]],
[[North Carolina|വടക്കൻ കരോളീന]],
[[South Carolina|തെക്കൻ കരോളീന]],
[[Georgia (U.S. state)|ജോർജ്ജിയ]],
[[Alabama|അലബാമ]]
|highest=മിച്ചൽ പർവ്വതം
|elevation_ft=6684 
|geology= | period=[[Ordovician|ഓർഡോവീഷ്യൻ]]| orogeny=[[Taconic orogeny|ടാക്കോണിക്ക്]]
|map_image=Greatvalley-map.png
|map_size=275
}}

[[യു.എസ്.|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] കിഴക്കേ അരികിലുള്ള പർവ്വതമേഖലയാണ് '''അപ്പലേച്ചിയൻ പർവ്വതനിരകൾ'''. വടക്ക് [[ന്യൂഫൗണ്ട്‍ലാന്റ്|ന്യൂഫൌണ്ട്‌ലൻഡ്]] മുതൽ തെക്ക് [[അലബാമ|അലബാമാവരെ]] ഏകദേശം 2,415 കിലോമീറ്റർ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഈ മലനിരകളുടെ വീതി ചിലയിടങ്ങളിൽ 480 കിലോമീറ്ററോളം വരും.

[[അറ്റ്‌ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം|അറ്റ്ലാന്റിക്ക്]] തീരത്തിനു സമാന്തരമായുള്ള രണ്ടു പംക്തികളായിട്ടാണ് ഈ [[പർവ്വതം|പർവ്വതങ്ങൾ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ''[[ബ്ലൂറിഡ്ജ് മലനിരകൾ|ബ്ളൂറിഡ്ജ്]]'' എന്നും ''[[ഗ്രേറ്റ് സ്മോക്കി മലനിരകൾ|ഗ്രേറ്റ്സ്മോക്കി]]'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന കിഴക്കേ നിര ഉദ്ദേശം 1,200 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ, നീണ്ടു കിടക്കുന്നു. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്കിനു]] വടക്കു ഭാഗത്തായുള്ള ''ഹഡ്സൺ ലേക്ക്'' താഴ്വരയൊഴിച്ചാൽ ഈ നിര ഇടതടവില്ലാത്തതാണ്. പൊതുവേ വന്യവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഊഷരഭൂമിയാണിത്. ഈ മലനിരകളുടെ മുകൾപ്പരപ്പിലൂടെ വെട്ടിയിട്ടുള്ള സൌകര്യപ്രദമായ പാതയും അവിടവിടെയുള്ള വന്യമൃഗസങ്കേതങ്ങളും ധാരാളം വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു.

അല്ലിഗെനി പർവ്വതങ്ങളാണ് പടിഞ്ഞാറു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയ്ക്കിടയിലാണ് ''ഗ്രേറ്റ് അപ്പലേച്ചിയൻ താഴ്വര''. ജലസമൃദ്ധവും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ ഈ താഴ്വര ഖനിജസമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്നു. താഴ്വരയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി അല്ലിഗെനി നിരയുടെ ചെങ്കുത്തായ മലഞ്ചരിവുകളാണ്. ഈ നിരയുടെ മറ്റേവശം ക്രമേണ ചാഞ്ഞിറങ്ങി പടിഞ്ഞാറൻ സമതലങ്ങളിൽ ലയിക്കുന്നു. കിഴക്കേ അരികിൽ 1,215 മീറ്ററോളം ഉയരം വരും. ഏറ്റവും പൊക്കംകൂടിയ ശിഖരങ്ങളിൽപോലും നിബിഡവനങ്ങൾ കാണാം. സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള വിവിധയിനം [[വൃക്ഷം|വൃക്ഷങ്ങൾ]] ഇവിടെ സമൃദ്ധമായി വളരുന്നുണ്ട്.

[[കൽക്കരി]], എണ്ണ തുടങ്ങി സമ്പദ്പ്രധാനങ്ങളായ ധാരാളം ധാതുക്കൾ ഇവിടെ ഉപസ്ഥിതമാണ്. അല്ലിഗെനി നിരകളാണ് കൂടുതൽ സമ്പന്നം. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം ഖനനം നടന്നുവരുന്നു. മലമുകളിലേക്കു വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞുകയറുന്ന നിരവധി റെയിൽപ്പാതകൾ ഇവിടെ കാണാം.

യു.എസ്സിന്റെ ചരിത്രത്തിലും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും അപ്പലേച്ചിയൻ മലനിരകൾ അത്യധികസ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടും]] [[ഫ്രഞ്ച്|ഫ്രാൻസും]] തമ്മിൽ ആധിപത്യത്തിനുവേണ്ടി നടത്തിയ പോരാട്ടങ്ങളും [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സ്വാതന്ത്ര്യയുദ്ധവും നടന്നത് അപ്പലേച്ചിയൻ താഴ്വരയിലായിരുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ പുരോഗതിക്ക് ഏറെക്കുറെ പ്രതിബന്ധമായിരുന്നു ഈ പർവ്വതം. ജനാധിവാസം കുറഞ്ഞ ഈ മേഖലയിലെ നിവാസികൾ ഇന്നും താരതമ്യേന അപരിഷ്കൃതരാണ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*http://animals.about.com/od/environmenthabitat/p/appalachian.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024194941/http://animals.about.com/od/environmenthabitat/p/appalachian.htm |date=2011-10-24 }}
*http://www.peakware.com/areas.html?a=308{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.infoplease.com/ce6/us/A0804389.html
*http://www.britannica.com/EBchecked/topic/30353/Appalachian-Mountains

==വീഡിയോ==
*http://www.youtube.com/watch?v=6vw_uqZKjO8
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അപ്പലേച്ചിയ{{ൻ}}_പ{{ർ}}വതം|അപ്പലേച്ചിയൻ പർവ്വതനിരകൾ}}

[[Category:വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ മലനിരകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപ്പലേച്ചിയൻ പർവ്വതനിരകൾ]]</text>
      <sha1>244y4q0rjtpdvgrr0cg3k6cotpsq5m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അപ്പാച്ചി ഇന്ത്യർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164113</id>
    <revision>
      <id>4618909</id>
      <parentid>3771962</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7354" sha1="hybfgb5vrz2b40rpaus3qdqbn5dujkp" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Apache}}
{{Infobox Ethnic group
|group    = അപ്പാച്ചി ഇന്ത്യർ
|image    =Apache portraits.jpg
|poptime  = 56,060 (self-identified)&lt;ref&gt;[http://www.census.gov/population/cen2000/phc-t18/tab001.pdf Census.gov] Census 2000 PHC-T-18. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States: 2000. ''[[US Census Bureau]]'' 2000 (retrieved December 28, 2009)&lt;/ref&gt;
|popplace = [[Arizona]], [[New Mexico]] and [[Oklahoma]]
|rels     = [[Native American Church]], [[Christianity]], traditional [[Shamanism|shamanistic]] tribal religion
|langs    = [[Chiricahua language|Chiricahua]], [[Jicarilla language|Jicarilla]], [[Lipan language|Lipan Apache]], [[Plains Apache]], [[Mescalero language|Mescalero]], [[Western Apache language|Western Apache]]
|related  = [[Inuit people|Inuit]]
}}

അതബാസ്കൻ ഗോത്രവർഗക്കാരുടെ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന [[റെഡ്‌ ഇന്ത്യൻ ജനത|അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യാക്കാരാണ്]] '''‍അപ്പാച്ചി ഇന്ത്യർ'''. വെള്ളക്കാരുമായുണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലുകളെത്തുടർന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ [[അരിസോണ|അരിസോണയിൽനിന്ന്]] മധ്യ [[ടെക്സാസ്|ടെക്സാസിലേക്കും]] (Central texas) പടിഞ്ഞാറൻ [[കൻസാസ്|കൻസാസിലേക്കും]] (kansas) ഇവർ പലായനം ചെയ്തു.

ലിപാൻ, ജികാറില്ല, മെസ്കാലെറോ, കിയോവ അപ്പാച്ചി എന്നിവ കിഴക്കൻ അപ്പാച്ചി മേഖലയിലെ ഉപഗോത്രങ്ങളാണ്. ഇവർ വസിക്കുന്നത് താഴ്വരകളിലാണ്. പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിലെ പ്രധാന ഉപഗോത്രങ്ങൾ ചിരികാഹുവ, ടൊന്റോ, പിനാൽ, കൊയോടെറോ, അറിവെയ്പാ, വൈറ്റ് മൌണ്ടൻ അപ്പാച്ചി എന്നിവയാണ്.

== പ്രധാന തൊഴിൽ ==

ജികാറില്ല ഗോത്രക്കാരുടെ പ്രധാന തൊഴിൽ [[കൃഷി|കൃഷിയും]] മൺപാത്ര നിർമ്മാണവും ആയിരുന്നു. കിയോവ ഒഴികെയുള്ള ഗോത്രക്കാർ കൂട നെയ്ത്തിൽ വിദഗ്ദ്ധരായിരുന്നു. 17-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ അതബാസ്കർ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറിത്തുടങ്ങി. 17-ആം നൂറ്റാണ്ടു വരെ ഇത് തുടർന്നു. അപ്പാച്ചെകൾ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കരുത്താർജിച്ചു. [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിനും]], [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയ്ക്കും]] ഇവർ തലവേദനയായി. 1846-ൽ ഈ പ്രദേശം ന്യൂ മെക്സിക്കോയുടെ ഭാഗമായി. 1850-കളിൽ സമാധാനം നിലനിർത്താൻ സഹകരിച്ചിരുന്ന ചിരികാഹുവ വിഭാഗത്തിന്റെ തലവനായ കോച്ചിസിനെ 1861-ൽ ചതിയിലൂടെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയത് ഇവർ അമേരിക്കക്കാരുമായി യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ ഇടയാക്കി. അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരകലാപം യുദ്ധത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. അപ്പാച്ചി ഇന്ത്യക്കാരും വെളുത്ത വർഗക്കാരും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധം ഗുരുതരമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടവരുത്തി. കൊയോടെറോ, ലിപാൻ ഗോത്രങ്ങൾ തുടച്ചു നീക്കപ്പെട്ടു. 1863-ൽ മെസ്കാലെറോയും 1868-ൽ ജികാറില്ലയും അടിയറവ് പറഞ്ഞു. കോച്ചിസും ചിരികാഹുവയുടെ ഒരു വലിയ വിഭാഗവും 1872-ൽ സമാധാനസന്ധിക്ക് തയ്യാറായി. [[ജെറോനിമോ]] എന്ന നേതാവ് നയിച്ചിരുന്ന ചിരികാഹുവക്കാർ കോച്ചിസിന്റെ സമാധാന ഉടമ്പടി തിരസ്കരിച്ചു വിട്ടുനിന്നു. എങ്കിലും 1886-ൽ ജെറോനിമോയുടെ കീഴടങ്ങലോടെ ശേഷിച്ചവരും കീഴടങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരായി. യുദ്ധത്തടവുകാരെ [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിൽ]] തടവിലിടുകയും ഓക്ലയിലെ ഫോർട്ട്ഹില്ലിലേക്ക് നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
File:Edward S. Curtis Collection People 039.jpg|അവിവാഹിതയായ യുവതി
File:Kiowa Apache Essa-queta.jpg|അപ്പാച്ചി ചീഫ്
File:Apache bride.jpg|അപ്പാച്ചി വധു
File:Naiche ChiriApache hidepainting 1900 OHS.jpg|ചിത്രകല
File:Apache-still-life restored-2.jpg|ചിത്രപണി ചെയ്ത പത്രങ്ങൾ
&lt;/gallery&gt; 

== അവലംബം ==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സംസ്കാരം]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സമൂഹം]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ ജനത]]

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*http://www.greatdreams.com/apache/apache-tribe.htm
*http://mazingaaz.tripod.com/apache.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.bigorrin.org/apache_kids.htm
*http://www.fi.edu/fellows/fellow4/feb99/mccullough/Apache_Helena.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111018055953/http://www.fi.edu/fellows/fellow4/feb99/mccullough/Apache_Helena.htm |date=2011-10-18 }}
*[http://www.google.co.in/search?q=Apache+Indians&amp;hl=en&amp;client=firefox-a&amp;hs=FU3&amp;rls=org.mozilla:en-US:official&amp;prmd=imvns&amp;tbm=isch&amp;tbo=u&amp;source=univ&amp;sa=X&amp;ei=9jiYTtOZBoq8rAe89bCbBA&amp;ved=0CEIQsAQ&amp;biw=1024&amp;bih=548] Images for Apache Indians

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അപ്പാച്ചി_ഇന്ത്യ{{ർ}}‍|അപ്പാച്ചി ഇന്ത്യർ}}</text>
      <sha1>hybfgb5vrz2b40rpaus3qdqbn5dujkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shaikmk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>164754</id>
    <revision>
      <id>4618833</id>
      <parentid>4067734</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>അറിയിപ്പ്: [[പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79308" sha1="7vz0zt64yc60gmqslinqbparr99tv2z" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം Shaikmk !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
*[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
*[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
*[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]]
*[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
*[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
*[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.


ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] 10:17, 24 ഒക്ടോബർ 2011 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Shaikmk|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 10:28, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f1f1f1;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#efefef;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ   [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Shaikmk|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 22:18, 16 നവംബർ 2013 (UTC)

== Copy from Schoolwiki ==

താങ്കൾ തുടങ്ങിയ [[G H S S Pulamanthole]] എന്ന ലേഖനം സ്ക്കൂൾവിക്കിയിലെ [https://schoolwiki.in/%E0%B4%9C%E0%B4%BF.%E0%B4%8E%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%8D.%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D.%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D._%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B5%BE പേജിന്റെ] കോപ്പിയാണ്. സ്ക്കൂൾവിക്കി ഇതേ ലൈസൻസിലായതുകൊണ്ട് താങ്കൾ കോപ്പിറൈറ്റ് violation നടത്തിയിരിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇനി ഇത്തരം പ്രവർത്തി ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. സ്ക്കൂൾവിക്കിയിൽ നിന്നും കോപ്പിചെയ്യുന്നതിന് ഒരു നയമുണ്ടാവുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കുക. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:55, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)

== ഇതരഭാഷാ കണ്ണികൾ ==

പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നതിനു നന്ദി. പുതിയതായി തുടങ്ങുന്ന ലേഖനങ്ങളെ മറ്റു ഭാഷകളിലെ വിക്കി ലേഖനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനായി ലേഖനത്തിന്റെ ഇടതുവശത്തുള്ള പൽചക്രത്തിനു താഴെ '''ഇതരഭാഷകളിൽ''' എന്നതിലെ '''കണ്ണികൾ ചേർക്കുക''' എന്ന ലിങ്കിൽ ക്ലിക്കുചെയ്ത് മറ്റു ഭാഷകളിലുള്ള ലേഖനങ്ങളുമായി കണ്ണി ചേർക്കാം. പൊതുവെ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കി ലേഖനത്തിലേക്കാണ് കണ്ണി ചേർക്കുന്നത്. ഭാഷ എന്നുള്ളതിൽ enwiki എന്നു കൊടുത്ത ശേഷം ഇംഗ്ലീഷ് ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് നൽകുക. Set sitelink ക്ലിക്കുചെയ്ത് കുറച്ചു സമയത്തിനു ശേഷം മലയാളം ലേഖനത്തിന്റെ ഇടതുവശത്തായി മറ്റു ഭാഷാ കണ്ണികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. ഇങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. [[ശിരുവാണി അണക്കെട്ട്|ശിരുവാണി അണക്കെട്ടിൽ]] ഞാൻ കണ്ണി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 12:32, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)
== സ്വതേ റോന്തുചുറ്റൽ==
{{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}}
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Shaikmk, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും  താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. 

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 04:44, 30 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)

== അവലംബം നീക്കം ചെയ്തത് സംബന്ധിച്ച് ==

{{tb|സംവാദം:വനിതാ മതിൽ}}

== വിക്കി സംഗമോത്സവം 2018 ==

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#F1F1DE;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:1px solid #C2dfff; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #E7FFFF; background: -moz-linear-gradient(top, #A7D7F9 0%, #7db9e8 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px; font-family:Calibri, Verdana, sans-serif;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; font-size:14px;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam_2018_banner_2.svg|520px|upright|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018]]
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2018]], 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വികാസ് ആഡിറ്റോറിയത്തിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018/പങ്കെടുക്കാൻ ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

സംഗമോത്സവത്തിലെ ഒന്നാം ദിനമായ ജനുവരി 19 ശനിയാഴ്ച രാവിലെ 10 ന് വിസംഗമോത്സവം ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നതാണ്. അന്നേ ദിവസം വിക്കിവിദ്യാർത്ഥി സംഗമം, വിക്കിപീഡിയ പരിചയപ്പെടുത്തൽ, വിക്കിപീഡിയ തൽസ്ഥിതി അവലോകനം, വിവിധ സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ മുതലായവ നടക്കും. രാത്രി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കുറിച്ച് ഓപ്പൺ ഫോറം ഉണ്ടാകും.

രണ്ടാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 20 ഞായറാഴ്ച രാവിലെ പ്രാദേശിക ചരിത്ര രചന സംബന്ധിച്ച സെമിനാറോടെ സംഗമോത്സവം ആരംഭിക്കും. അന്നേ ദിവസവും വിവിധ  സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ നടക്കും. രാത്രി വിക്കി ചങ്ങാത്തം ഉണ്ടാകും.

മൂന്നാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 21 തിങ്കളാഴ്ച രാവിലെ മുതൽ വിക്കിജലയാത്രയാണ്. മുസിരിസ് പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളായ ജൂത ചരിത്ര മ്യൂസിയം പാലിയം കൊട്ടാരം മ്യൂസിയം സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ മ്യൂസിയം തുടങ്ങിയ 8 മ്യൂസിയങ്ങളും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രം, പട്ടണം പര്യവേക്ഷണം തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളും ഒരു ദിവസം നീളുന്ന ഈ ജലയാത്രയിൽ സന്ദർശിക്കും.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വച്ച് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ..

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ambadyanands|Ambadyanands]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ambadyanands|സംവാദം]]) 18:15, 15 ജനുവരി 2019 (UTC)

==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==  [[:കനകദുർഗ (ശബരിമല ഫെയിം)]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:കനകദുർഗ (ശബരിമല ഫെയിം)]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കനകദുർഗ (ശബരിമല ഫെയിം)]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt;  [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 15:56, 24 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)

== ഷാഹിന ഇ.കെ.==
ഷാഹിന ഈ.കെ. എന്ന താളിൻറെ ഇരട്ടിപ്പു (രണ്ടാമതു വന്നത്) നീക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ക്ഷമിക്കണം, നേരത്തേ താൾ നിലവിലുള്ളതു ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നില്ല.
എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങളൊക്കെ നന്നായിട്ടുണ്ട്. ആശംസകൾ
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 14:14, 3 മാർച്ച് 2019 (UTC)
== [[എവറസ്റ്റ് കൊടുമുടി കീഴടക്കിയ ഇന്ത്യക്കാർ]] ==
താങ്കളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പ്രധാനതാളിലേയ്ക്ക് ഉചിതമായ ലേഖനമാണോ ഇത്.........മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു ലേഖനം വിത്തുപുരയിൽ ഫോർമാറ്റുചെയ്യേണ്ടവ എന്നഭാഗത്ത് ലേഖനങ്ങൾ ചേർത്തിരിക്കുന്ന ഫോർമാറ്റ് നോക്കി അതുപോലെ ചേർക്കുക.........എന്തെങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കാൻ മടിക്കേണ്ട...........--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 17:10, 16 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)
==  [[:ഫിറോസ് കുന്നംപറമ്പിൽ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:ഫിറോസ് കുന്നംപറമ്പിൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഫിറോസ് കുന്നംപറമ്പിൽ]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt; &lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:44, 16 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==  [[:അഡ്വ.രശ്‌മിത രാമചന്ദ്രൻ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:അഡ്വ.രശ്‌മിത രാമചന്ദ്രൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അഡ്വ.രശ്‌മിത രാമചന്ദ്രൻ]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt; &lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:56, 4 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

== പോസ്റ്റർ ==

അയ്യപ്പനും കോശിയും ചിത്രത്തിന്റെ പേജിൽ ആ ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പോസ്റ്റർ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാമോ [[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 04:43, 19 മാർച്ച് 2020 (UTC)
==  [[:സുനിത ദേവദാസ്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സുനിത ദേവദാസ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിത ദേവദാസ്]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt; &lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 06:52, 8 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)
==  [[:പി.പി. സുനീർ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:പി.പി. സുനീർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.പി. സുനീർ]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt; &lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 07:00, 8 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)
==  [[:സൗഭാഗ്യ വെങ്കിടേഷ്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സൗഭാഗ്യ വെങ്കിടേഷ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സൗഭാഗ്യ വെങ്കിടേഷ്]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt; &lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 07:10, 8 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു  ==

പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Shaikmk}}

വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി.

വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം.

നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:11, 2 ജൂൺ 2020 (UTC)

ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക.
==  [[:യുംന അജിൻ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:യുംന അജിൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/യുംന അജിൻ]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 13:51, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
==  [[:വി.പി. സാനു]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:വി.പി. സാനു]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വി.പി. സാനു]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:10, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Shaikmk,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==  [[:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:29, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7vz0zt64yc60gmqslinqbparr99tv2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അബുൽ കാസിം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167031</id>
    <revision>
      <id>4618912</id>
      <parentid>4287079</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4375" sha1="5pp94uxukctywx5dnczxhdvl13nl183" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Abdul Kasim}}
{{Infobox Muslim scholars
 | notability = [[Islamic science|Muslim scientist]]
 | era = [[Islamic Golden Age]]
 | image = Albucasis.gif
 | caption =
 | name = അബുൽ കാസിം
 | title= '''Alzahrawi''', '''Albucasis'''
 | birth_date = 936 CE
 | death_date = 1013 CE
 | Maddhab =  [[Sunni Islam]]
 | ethnicity = [[Arab]]
 | region = [[Al-Andalus]], [[Caliphate of Córdoba]]
 | notable_ideas = Founder of modern surgical and medical instruments; Father of [[Surgery]]
 | influenced =  [[Abu Muhammad bin Hazm]],  [[Guy de Chauliac]], [[Jacques Delechamps]]
 | works = [[Kitab al-Tasrif]]
}}
[[File:Albucasis.gif|thumb|150px|right|അബുൽ കാസിം]]

[[അറബി]]-[[സ്പെയിൻ|സ്പാനിഷ്]] [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു]] '''‍അബുൽ കാസിം'''([[അറബി]]: أبو القاسم بن خلف بن العباس الزهراوي‎); പൂർണമായ പേര് അബുൽകാസിം ഖലാഫ് ഇബ്ൻ അബ്ബാസ് അൽ സഹ്രാവി. 936-ൽ എൽസഹ്രയിൽ ജനിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾ സ്പെയിൻകാരായിരുന്നു. വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ അസാമാന്യമായ അവഗാഹം നേടിയിരുന്ന ഇദ്ദേഹം, കാലിഫ് അബിസ് അർറഹ്മാൻ മൂന്നാമന്റെ കൊട്ടാരഭിഷഗ്വരനായിരുന്നു.

അനവധി വൈദ്യശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഇദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുപ്പത് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുള്ള അൽട്രാസ്രിഫ് (Altrasrif) ആണ് ഇവയിൽ പ്രധാനം. ശസ്ത്രക്രിയയെ സംബന്ധിച്ച ഈ ആധികാരിക ഗ്രന്ഥത്തിലെ വിവിധോപകരണങ്ങളുടെ സചിത്രവിവരണം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധാർഹമായിരുന്നു. 500 വർഷത്തോളം യൂറോപ്പിൽ പാഠപുസ്തകമെന്ന നിലയിൽ ഇതാണ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതും, എപ്പിറ്റോമീ (Epitome) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തെ ആധാരമാക്കിയാണ് രചിക്കപ്പെട്ടതെങ്കിലും അതിനെക്കാൾ മെച്ചപ്പെട്ടതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ഉള്ളടക്കം. അറബി ഭിഷഗ്വരന്മാർ അബുൽ കാസിമിനെ പിന്തുടരാൻ തയ്യാറായില്ലെങ്കിലും ലത്തീൻ [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] പ്രധാനാചാര്യൻ ഇദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു. വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ ശസ്ത്രക്രിയാവിഭാഗത്തിന് ഒരു പ്രത്യേകപദവി നേടിക്കൊടുത്ത അബുൽ കാസിം 1013-ൽ നിര്യാതനായി.

==അവലംബം==
*http://wzzz.tripod.com/ZAHRAWI.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://ismaili.net/mirrors/57_sina/zahrawi.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421165711/http://www.ismaili.net/mirrors/57_sina/zahrawi.htm |date=2012-04-21 }}
*[http://www.google.co.in/search?q=abu+al-qasim+al-zahrawi&amp;hl=en&amp;client=firefox-a&amp;hs=VB8&amp;rls=org.mozilla:en-US:official&amp;prmd=imvnso&amp;tbm=isch&amp;tbo=u&amp;source=univ&amp;sa=X&amp;ei=QHC6TvL-NYbRrQeq95W0Bg&amp;ved=0CDIQsAQ&amp;biw=1024&amp;bih=548&amp;sei=%20uXC6TrjdI8_NrQe594WrBg Images for abu al-qasim al-zahrawi] 

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അബു{{ൽ}}_കാസിം|അബുൽ കാസിം}}

[[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>5pp94uxukctywx5dnczxhdvl13nl183</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇ.പി. പൗലോസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167211</id>
    <revision>
      <id>4618989</id>
      <parentid>3812424</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7082" sha1="qrgq83guggcmleenxeml01qeg1j26t4" xml:space="preserve">{{prettyurl|E.P. Poulose}}
{{Infobox officeholder
|name = ഇ.പി. പൗലോസ് 
|image =E.P. Poulose.jpg
|birth_name =
|imagesize = 
|caption = 
|office = കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യം, കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രി
|constituency =
|term_start = [[ഫെബ്രുവരി 2]] [[1960]]
|term_end =[[സെപ്റ്റംബർ 26]] [[1964]]
|predecessor =[[കെ.സി. ജോർജ്ജ്]] [[സി. അച്യുതമേനോൻ]] (കൃഷി)
|successor = [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]]
|office1 = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ അംഗം]]
|constituency1 =[[രാമമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|രാമമംഗലം]]
|term_start1 = [[മാർച്ച് 16]] [[1957]]
|term_end1 = [[സെപ്റ്റംബർ 26]] [[1964]]
|predecessor1 = 
|successor1 =
|salary =
|birth_date ={{Birth date|1909|10|2}}
|birth_place =
|residence =
|death_date = {{Death date and age|1983|11|17|1909|10|2}} 
|death_place =
|party =[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
|religion = 
|father =
|mother=
|spouse = 
|children =
|website = 
|footnotes = 
|date = നവംബർ 11
|year = 2011
|source = http://niyamasabha.org/codes/members/m505.htm നിയമസഭ
|}} 
കോൺഗ്രസ് നേതാവും കേരളസംസ്ഥാനത്തിലെ മുൻമന്ത്രിയും [[ഒന്നാം കേരളനിയമസഭ|ഒന്നും]], രണ്ടും കേരളനിയമസഭകളിൽ&lt;ref&gt;http://niyamasabha.org/codes/members/m505.htm&lt;/ref&gt; [[രാമമംഗലം]] നിയോജകമണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവായിരുന്നു '''ഇ.പി. പൗലോസ്'''(2 ഒക്ടോബർ 1909 - 17 നവംബർ 1983). കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായാണ് ഇ.പി. പൗലോസ് കേരള നിയമസഭയിലേക്കെത്തിയത്. രണ്ടാം കേരളനിയമസഭ്യയിൽ ഭക്ഷ്യം, കൃഷി എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു ഇ.പി. പൗലോസ്.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[മൂവാറ്റുപുഴ|മൂവാറ്റുപുഴയ്ക്കടുത്തുള്ള]] രാമമംഗലം എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ 1909 ഒക്ടോബർ രണ്ടിനാണ് ഇ.പി. പൗലോസ് ജനിച്ചത്. ബിരുദം നേടിയതിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹം 1933-ൽ നിയമത്തിലും മറ്റൊരു ബിരുദം നേടി, അതിനു ശേഷം ഒരു അഭിഭാഷക ജോലിയിലേർപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20p%20paulose.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-11-11 |archive-date=2011-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121201845/http://stateofkerala.in/niyamasabha/e%20p%20paulose.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1935-ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസിൽ]] ചേർന്നതിനു ശേഷം [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|സ്വാതന്ത്ര്യ സമരപ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും]] ഇദ്ദേഹം സജീവ പങ്കാളിയായി. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുക വഴി 1935ലും 1946ലും ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചിരുന്നു. 1948-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ]] നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പൗലോസ്, രാമംഗലത്തുനിന്ന് കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായാണ് ഒന്നും രണ്ടും കേരളനിയമസഭയിലേക്കെത്തിയത്.

രണ്ടാം കേരളനിയമസഭയിലെ രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിലും ഇദ്ദേഹം മന്ത്രിയായിട്ടുണ്ട്. [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള|പട്ടം താണുപിള്ള]] മന്ത്രിസഭയിൽ (1960 ഫെബ്രുവരി 22 മുതൽ 1962 സെപ്റ്റംബർ 26 വരെ) ഭക്ഷ്യം, കൃഷി എന്നീ വകുപ്പുകളാണിദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. [[ആർ. ശങ്കർ|ആർ. ശങ്കറിന്റെ]] നേതൃത്തത്തിലുള്ള രണ്ടാം മന്ത്രി സഭയിലും (1962 സെപ്റ്റംബർ 26 മുതൽ 1964 സെപ്റ്റംബർ 10 വരെ) അതേ വകുപ്പുകളുടെ തന്നെ മന്ത്രിയായിരുന്നു ഇ.പി. പൗലോസ്. 

സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച ഒരു വ്യക്തികൂടിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1983 നവംബർ 17ന് ഇ.പി. പൗലോസ് അന്തരിച്ചു.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:പൗലോസ്}}
{{First KLA}}
{{Second KLA}}

[[വർഗ്ഗം:1909-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 2-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1983-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 17-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവിതാംകൂർ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>qrgq83guggcmleenxeml01qeg1j26t4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618993</id>
      <parentid>4618989</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7126" sha1="rrcyzpi67oabewkouyk3uvxaz850c5z" xml:space="preserve">{{prettyurl|E.P. Poulose}}
{{Infobox officeholder
|name = ഇ.പി. പൗലോസ് 
|image =E.P. Poulose.jpg
|birth_name =
|imagesize = 
|caption = 
|office = കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യം, കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രി
|constituency =
|term_start = [[ഫെബ്രുവരി 2]] [[1960]]
|term_end =[[സെപ്റ്റംബർ 26]] [[1964]]
|predecessor =[[കെ.സി. ജോർജ്ജ്]] [[സി. അച്യുതമേനോൻ]] (കൃഷി)
|successor = [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ]]
|office1 = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ അംഗം]]
|constituency1 =[[രാമമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|രാമമംഗലം]]
|term_start1 = [[മാർച്ച് 16]] [[1957]]
|term_end1 = [[സെപ്റ്റംബർ 26]] [[1964]]
|predecessor1 = 
|successor1 =
|salary =
|birth_date ={{Birth date|1909|10|2}}
|birth_place =
|residence =
|death_date = {{Death date and age|1983|11|17|1909|10|2}} 
|death_place =
|party =[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
|religion = 
|father =
|mother=
|spouse = 
|children =
|website = 
|footnotes = 
|date = നവംബർ 11
|year = 2011
|source = http://niyamasabha.org/codes/members/m505.htm നിയമസഭ
|}} 
കോൺഗ്രസ് നേതാവും കേരളസംസ്ഥാനത്തിലെ മുൻമന്ത്രിയും [[ഒന്നാം കേരളനിയമസഭ|ഒന്നും]], രണ്ടും കേരളനിയമസഭകളിൽ&lt;ref&gt;http://niyamasabha.org/codes/members/m505.htm&lt;/ref&gt; [[രാമമംഗലം]] നിയോജകമണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവായിരുന്നു '''ഇ.പി. പൗലോസ്'''(2 ഒക്ടോബർ 1909 - 17 നവംബർ 1983). കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായാണ് ഇ.പി. പൗലോസ് കേരള നിയമസഭയിലേക്കെത്തിയത്. രണ്ടാം കേരളനിയമസഭ്യയിൽ ഭക്ഷ്യം, കൃഷി എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു ഇ.പി. പൗലോസ്.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[മൂവാറ്റുപുഴ|മൂവാറ്റുപുഴയ്ക്കടുത്തുള്ള]] രാമമംഗലം എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ 1909 ഒക്ടോബർ രണ്ടിനാണ് ഇ.പി. പൗലോസ് ജനിച്ചത്. ബിരുദം നേടിയതിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹം 1933-ൽ നിയമത്തിലും മറ്റൊരു ബിരുദം നേടി, അതിനു ശേഷം ഒരു അഭിഭാഷക ജോലിയിലേർപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20p%20paulose.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-11-11 |archive-date=2011-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121201845/http://stateofkerala.in/niyamasabha/e%20p%20paulose.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1935-ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസിൽ]] ചേർന്നതിനു ശേഷം [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|സ്വാതന്ത്ര്യ സമരപ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും]] ഇദ്ദേഹം സജീവ പങ്കാളിയായി. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുക വഴി 1935ലും 1946ലും ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചിരുന്നു. 1948-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ]] നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പൗലോസ്, രാമംഗലത്തുനിന്ന് കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായാണ് ഒന്നും രണ്ടും കേരളനിയമസഭയിലേക്കെത്തിയത്.

രണ്ടാം കേരളനിയമസഭയിലെ രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിലും ഇദ്ദേഹം മന്ത്രിയായിട്ടുണ്ട്. [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള|പട്ടം താണുപിള്ള]] മന്ത്രിസഭയിൽ (1960 ഫെബ്രുവരി 22 മുതൽ 1962 സെപ്റ്റംബർ 26 വരെ) ഭക്ഷ്യം, കൃഷി എന്നീ വകുപ്പുകളാണിദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. [[ആർ. ശങ്കർ|ആർ. ശങ്കറിന്റെ]] നേതൃത്തത്തിലുള്ള രണ്ടാം മന്ത്രി സഭയിലും (1962 സെപ്റ്റംബർ 26 മുതൽ 1964 സെപ്റ്റംബർ 10 വരെ) അതേ വകുപ്പുകളുടെ തന്നെ മന്ത്രിയായിരുന്നു ഇ.പി. പൗലോസ്. 

സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച ഒരു വ്യക്തികൂടിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1983 നവംബർ 17ന് ഇ.പി. പൗലോസ് അന്തരിച്ചു.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:പൗലോസ്}}
{{First KLA}}
{{Second KLA}}

[[വർഗ്ഗം:1909-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 2-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1983-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 17-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവിതാംകൂർ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>rrcyzpi67oabewkouyk3uvxaz850c5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618994</id>
      <parentid>4618993</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7150" sha1="p1qg6w77gwndevu6mzwddizhf944ha2" xml:space="preserve">{{prettyurl|E.P. Poulose}}
{{Infobox officeholder
|name = ഇ.പി. പൗലോസ് 
|image =E.P. Poulose.jpg
|birth_name =
|imagesize = 
|caption = 
|office = കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യം, കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രി
|constituency =
|term_start = [[ഫെബ്രുവരി 2]] [[1960]]
|term_end =[[സെപ്റ്റംബർ 26]] [[1964]]
|predecessor =[[കെ.സി. ജോർജ്ജ്]] [[സി. അച്യുതമേനോൻ]] (കൃഷി)
|successor = [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ]] (ഭക്ഷ്യം)
|office1 = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ അംഗം]]
|constituency1 =[[രാമമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|രാമമംഗലം]]
|term_start1 = [[മാർച്ച് 16]] [[1957]]
|term_end1 = [[സെപ്റ്റംബർ 26]] [[1964]]
|predecessor1 = 
|successor1 =
|salary =
|birth_date ={{Birth date|1909|10|2}}
|birth_place =
|residence =
|death_date = {{Death date and age|1983|11|17|1909|10|2}} 
|death_place =
|party =[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
|religion = 
|father =
|mother=
|spouse = 
|children =
|website = 
|footnotes = 
|date = നവംബർ 11
|year = 2011
|source = http://niyamasabha.org/codes/members/m505.htm നിയമസഭ
|}} 
കോൺഗ്രസ് നേതാവും കേരളസംസ്ഥാനത്തിലെ മുൻമന്ത്രിയും [[ഒന്നാം കേരളനിയമസഭ|ഒന്നും]], രണ്ടും കേരളനിയമസഭകളിൽ&lt;ref&gt;http://niyamasabha.org/codes/members/m505.htm&lt;/ref&gt; [[രാമമംഗലം]] നിയോജകമണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവായിരുന്നു '''ഇ.പി. പൗലോസ്'''(2 ഒക്ടോബർ 1909 - 17 നവംബർ 1983). കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായാണ് ഇ.പി. പൗലോസ് കേരള നിയമസഭയിലേക്കെത്തിയത്. രണ്ടാം കേരളനിയമസഭ്യയിൽ ഭക്ഷ്യം, കൃഷി എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു ഇ.പി. പൗലോസ്.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[മൂവാറ്റുപുഴ|മൂവാറ്റുപുഴയ്ക്കടുത്തുള്ള]] രാമമംഗലം എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ 1909 ഒക്ടോബർ രണ്ടിനാണ് ഇ.പി. പൗലോസ് ജനിച്ചത്. ബിരുദം നേടിയതിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹം 1933-ൽ നിയമത്തിലും മറ്റൊരു ബിരുദം നേടി, അതിനു ശേഷം ഒരു അഭിഭാഷക ജോലിയിലേർപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20p%20paulose.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-11-11 |archive-date=2011-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121201845/http://stateofkerala.in/niyamasabha/e%20p%20paulose.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1935-ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസിൽ]] ചേർന്നതിനു ശേഷം [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|സ്വാതന്ത്ര്യ സമരപ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും]] ഇദ്ദേഹം സജീവ പങ്കാളിയായി. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുക വഴി 1935ലും 1946ലും ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചിരുന്നു. 1948-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ]] നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പൗലോസ്, രാമംഗലത്തുനിന്ന് കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായാണ് ഒന്നും രണ്ടും കേരളനിയമസഭയിലേക്കെത്തിയത്.

രണ്ടാം കേരളനിയമസഭയിലെ രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിലും ഇദ്ദേഹം മന്ത്രിയായിട്ടുണ്ട്. [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള|പട്ടം താണുപിള്ള]] മന്ത്രിസഭയിൽ (1960 ഫെബ്രുവരി 22 മുതൽ 1962 സെപ്റ്റംബർ 26 വരെ) ഭക്ഷ്യം, കൃഷി എന്നീ വകുപ്പുകളാണിദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. [[ആർ. ശങ്കർ|ആർ. ശങ്കറിന്റെ]] നേതൃത്തത്തിലുള്ള രണ്ടാം മന്ത്രി സഭയിലും (1962 സെപ്റ്റംബർ 26 മുതൽ 1964 സെപ്റ്റംബർ 10 വരെ) അതേ വകുപ്പുകളുടെ തന്നെ മന്ത്രിയായിരുന്നു ഇ.പി. പൗലോസ്. 

സംസ്ഥാനത്തിലെ സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച ഒരു വ്യക്തികൂടിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1983 നവംബർ 17ന് ഇ.പി. പൗലോസ് അന്തരിച്ചു.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:പൗലോസ്}}
{{First KLA}}
{{Second KLA}}

[[വർഗ്ഗം:1909-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 2-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1983-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 17-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവിതാംകൂർ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>p1qg6w77gwndevu6mzwddizhf944ha2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.ആർ. മേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167515</id>
    <revision>
      <id>4618999</id>
      <parentid>4540431</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T10:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18665" sha1="snfyqxzsljo6tcc0t7weh3lxw9h5rnu" xml:space="preserve">{{prettyurl|A.R. Menon}}
{{Infobox officeholder
|name           = ഡോ:എ.ആർ. മേനോൻ 
|image          =A.R. Menon.jpg
|birth_name =അമ്പാട്ട് രാവുണ്ണി മേനോൻ
|imagesize = 
|caption = 
|office = കേരളത്തിലെ ആരോഗ്യവകുപ്പ് മന്ത്രി
|constituency =
|term_start = [[ഏപ്രിൽ 4]] [[1957]]
|term_end = [[ജൂലൈ 31]] [[1959]] 
|predecessor =
|successor = [[വി.കെ. വേലപ്പൻ]]
|office1 = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ അംഗം]]
|constituency1 =[[പറളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറളി]]
|term_start1 =[[ഫെബ്രുവരി 9]] [[1960]]
|term_end1 = [[ഒക്ടോബർ 9]] [[1960]]
|predecessor1    = [[സി.കെ. നാരായണൻ കുട്ടി]] 
|successor1     = [[എം.വി. വാസു]]
|constituency2 =[[തൃശ്ശൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃശ്ശൂർ]]
|term_start2 = [[മാർച്ച് 16]] [[1957]]
|term_end2 = [[ജൂലൈ 31]] [[1959]] 
|predecessor2 = 
|successor2 =[[ടി.എ. ധർമ്മരാജ അയ്യർ]]
|salary =
|birth_date ={{Birth date|1886|4|06}}&lt;ref name=chitturfolks&gt;{{Cite web |url=http://chitturfolks.webs.com/prideofchittur.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-11-14 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610213625/http://chitturfolks.webs.com/prideofchittur.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
|birth_place =
|residence =
|death_date ={{Death date and age|1960|10|9|1886|4|06}} 
|death_place =
|party = 
|religion = 
|father =ചമ്പത്തിൽ ചാത്തുക്കുട്ടി മന്നാടിയാർ
|mother=
|spouse = കമലം&lt;ref name=manojambat&gt;http://manojambat.tripod.com/ambat.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|children =രണ്ട് മകൻ, രണ്ട് മകൾ
|website = 
|footnotes = 
| date          = നവംബർ 3
| year          = 2011
| source        = http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/a%20r%20menon.php സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കേരള
|}} 

[[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാനത്തിലെ]] ആദ്യത്തെ ആരോഗ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിയും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/a%20r%20menon.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-11-14 |archive-date=2013-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819171718/http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/a%20r%20menon.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരു ഭിഷഗ്വരനുമായിരുന്നു '''അമ്പാട്ട് രാവുണ്ണി മേനോൻ''' എന്ന '''എ.ആർ. മേനോൻ''' (06 ഏപ്രിൽ 1886 - 09 ഒക്ടോബർ 1960). തൊഴിലുകൊണ്ട് ഒരു ഡോക്ടറായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം പൊതു പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വളരെ സജീവമായിരുന്നു. രണ്ട്&lt;ref&gt;http://niyamasabha.org/codes/members/m414.htm&lt;/ref&gt; തവണ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലും]] ഇരുപത് വർഷത്തോളം കൊച്ചിനിയമസഭയിലും, ഒരു തവണ [[തിരുക്കൊച്ചി]] നിയമസഭയിലും എ.ആർ. മേനോൻ അംഗമായിരുന്നു. രണ്ട് തവണ [[തൃശൂർ കോർപ്പറേഷൻ|തൃശൂർ നഗരസഭയുടെ]] കൗൺസിലറായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം [[മദ്രാസ് സർവകലാശാല|മദ്രാസ് സർവകലാശാലാ]] സെനറ്റംഗവും ആയിരുന്നു. കേരള നിയമസഭയിലെ സമാജികനായിരിക്കെ 1960 ഒക്ടോബർ 09-ന് 74-ആം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.

== ജീവിതരേഖ ==
[[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[ചിറ്റൂർ താലൂക്ക്|ചിറ്റൂർ താലൂക്കിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധ നായർ തറവാടായ അമ്പാട്ട് കുടുംബത്തിലാണ് 1886 ഏപ്രിൽ 6ന് എ.ആർ. മേനോൻ ജനിച്ചത്. അച്ഛൻ പ്രസിദ്ധ സാഹിത്യകാരനായ ചമ്പത്തിൽ ചാത്തുക്കുട്ടി മന്നാടിയാർ. അപ്പൂപ്പൻ കേനാത്തുവീട്ടിൽ ചാമു മേനോൻ. മദ്രാസ് സർവകാലാശാലയിൽ നിന്നും [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബിരുദം നേടിയതിനു ശേഷം ഉപരിപഠനത്തിനായി ഇദ്ദേഹം [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക്]] പോയി. അവിടെ നിന്നും വൈദ്യശാത്രത്തിൽ MB,ChB (Edinborough) എടുത്തു, ഏകദേശം പതിനാല് വർഷത്തോളം ബ്രിട്ടനിൽ ജോലിനോക്കി. [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]] കൊടുമ്പിരിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു ഇത്. ഈ കാലയളവിൽ(ഏകദേശം 10 വർഷത്തോളം) [[അയർലന്റ്|അയർലന്റിലുള്ള]] ഗ്ലാസ്ഗോ ആശുപതിയിൽ ഒരു സർജന്റെ ജോലിയായിരുന്നു. ആ സമയത്തെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സർജനായിരുന്നു എ.ആർ. മേനോൻ. 1921-ൽ തിരിച്ച് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] വന്നതിനു ശേഷം [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിൽ]] പ്രാക്ടീസ് തുടങ്ങി.

== കുടുംബം ==
[[1907]]-ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഉപരിപഠനത്തിനു പോകുന്നതിനു മുൻപ് തന്നെ തന്റെ അമ്മാവനായ ഡോ. [[എ.ജി. മേനോൻ|എ.ജി. മേനോന്റെ]] മകളായ മാധവിക്കുട്ടിയുമായി എ.ആർ. മേനോൻ വിവാഹം നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ 14 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മേനോൻ തിരിച്ചു വരുന്നതിനു മുൻപ് മാധവിക്കുട്ടി അന്തരിച്ചു. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നും തിരിച്ചു വന്നതിനു ശേഷം രുക്മിണി തങ്കച്ചിയുടെയും ശ്രീ നാരായണൻ തമ്പിയുടേയും മകളായ കമലത്തെ വിവാഹം ചെയ്തു. [[തിരുവിതാംകൂർ]] മഹാരാജാവായിരുന്ന [[വിശാഖം തിരുനാൾ|വിശാഖം തിരുനാളിന്റെ]] ഏകമകനായിരുന്നു ശ്രീ നാരായണൻ തമ്പി. എ.ആർ. മേനോനും കമലത്തിനുമായി രണ്ട് പെൺകുട്ടികളും രണ്ട് ആൺകുട്ടികളുമാണുണ്ടായിരുന്നത് അവർ യഥാക്രമം ജാനകി, രാധ, രാം മോഹൻ, വിജയൻ എന്നിവരാണ്.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
ഒരു ഡോക്ടറായിരുന്നെങ്കിൽ കൂടിയും പൊതു പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മേനോൻ സജീവ തല്പരനായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ കലാപം ശാന്തമാക്കുന്നതിലുള്ള മേനോന്റെ ഇടപെടലുകൾ&lt;ref name=&quot;MAC&quot;&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/machakkonasranis0000mkur|title=M.A. Chakko : Nasrani Simham|last=Kuryan|first=M|date=2009|page=80|publisher=Tiruvalla : ക്രൈസ്തവ സാഹിത്യ സമിതി|others=Beth Mardutho: The Syriac Institute|isbn=978-81-7821-100-8}}&lt;/ref&gt; തൃശൂരിലെ ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ജാതിമത ഭേദമെന്യേ നല്ല ആദരവ് ലഭിക്കുവാൻ ഇടയാക്കി. ഈ സംഭവത്തിന് വളരെ അടുത്ത് തന്നെ അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. തുടർച്ചയായി മൂന്നു പ്രാവശ്യം [[തൃശൂർ കോർപ്പറേഷൻ|തൃശ്ശൂർ നഗരസഭയുടെ]] കൗൺസിലറായി മേനോൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചാന്ദിനി എന്ന കമ്പനിക്ക് വൈദ്യുതിബന്ധം നൽകാൻ അനുവദിച്ച കൊച്ചി ദിവാനായിരുന്ന [[ആർ.കെ. ഷണ്മുഖം ചെട്ടി|ആർ.കെ. ഷണ്മുഖം ചെട്ടിയുടെ]] തീരുമാനത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് മേനോൻ തന്റെ കൗൺസിലർ സ്ഥാനം രാജിവച്ചു. [[ബ്രിട്ടിഷ് ഇന്ത്യ|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ]] അക്കാലത്ത് കൊണ്ടുവന്ന [[മൊണ്ടേഗു ചെംസ്ഫോർഡ് ഭരണപരിഷാകാരം]] അനുസരിച്ച് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചിയിലും]] [[ദ്വയാധികാരം]] അനുവദിച്ചു. അതോടുകൂടി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയടിസ്ഥാനത്തിൽ നടന്നു. കൊച്ചിൻ കോൺഗ്രസ്സ് അധികാരത്തിലേക്ക് വരികയും എ.ആർ. മേനോന്റെ മച്ചുനനായ [[എ.എസ്. മേനോൻ|ശിവരാമമേനോൻ]] ഗ്രാമവികസന മന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. ശിവരാമമേനോന്റെ അകാലത്തിലുള്ള വിയോഗത്തെ തുടർന്ന് 1938 സെപ്റ്റംബർ 5-ന് എ.ആർ. മേനോൻ കൊച്ചി നിയമസഭയിലെ ഗ്രാമവികസന മന്ത്രിയായി. 1942-ൽ മന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവയ്ക്കുകയും [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടേക്ക്]] താമസം മാറ്റി അവിടെ ഒരു ആശുപത്രി നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. കുറച്ച് കാലം [[പാലക്കാട് നഗരസഭ|പാലക്കാട് നഗരസഭാംഗവും]] ചെയർമാനുമായി മേനോൻ പ്രവർത്തിച്ചു. മേനോന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കയി ഒരു പ്രതിമ പാലക്കാട് നഗരസഭയുടെ മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കേരള സംസ്ഥനം രൂപംകൊണ്ടതിനു ശേഷം നടന്ന ആദ്യ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃശ്ശൂർ മണ്ഡലത്തിൽ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച് [[ഒന്നാം കേരളനിയമസഭ|ഒന്നാം കേരളനിയമസഭയിൽ]] അംഗമായി. തുടർന്ന് ഇ.എം.എസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രഥമ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മന്ത്രിസഭയിലെ ആരോഗ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിയായി. രണ്ടാം കേരളാ നിയമസഭയിൽ പറളി മണ്ഡലത്തെയാണ് മേനോൻ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. മദ്രാസ് സെനറ്റിലും, [[എ.ഐ.സി.സി.|ഓൾ ഇന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയിലും]] മേനോൻ അംഗമായിരുന്നു.
===തൃശ്ശൂർ കലാപം===
1921 ഫെബ്രുവരിയിൽ നിസ്സഹകരണപ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു യോഗത്തിലുണ്ടായ അക്രമത്തോടെയാണ് തൃശ്ശൂർ കലാപം ആരംഭിക്കുന്നത്&lt;ref name=&quot;MAC&quot;/&gt;. സ്വതവേ അകൽച്ചയിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ക്രിസ്ത്യാനികളും ഹിന്ദുക്കളും ഇതോടെ സാമുദായികമായി ഏറ്റുമുട്ടിത്തുടങ്ങി&lt;ref name=&quot;MAC&quot;/&gt;. സ്ഥാപനങ്ങൾ പരസ്പരം കൊള്ളയടിക്കുകയും, അതിൽ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് കൂടുതൽ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സമയത്ത് എ.ആർ. മേനോൻ മുൻകൈ എടുത്തുകൊണ്ട് കോഴിക്കോട് നിന്ന് മാപ്പിളമാരെ സഹായത്തിനായി വരുത്തുകയുണ്ടായി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-02-07 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം|| വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|1960 || [[പറളി നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[എ.ആർ. മേനോൻ]]||[[സി.പി.ഐ.]] ||  ||  
|-
|1957 ||[[തൃശ്ശൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[എ.ആർ. മേനോൻ]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||[[കെ. കരുണാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
|-
|}

== അവസാന കാലം ==
[[രണ്ടാം കേരളനിയമസഭ|രണ്ടാം കേരളനിയമസഭയിലെ]] അംഗമായിരിക്കെ 1960 ഒക്ടോബർ പത്തിനായിരുന്നു എ.ആർ. മേനോൻ അന്തരിച്ചത്. കേരള നിയമസഭാചരിത്രത്തിൽ പദവിയിലിരിക്കേ അന്തരിച്ച ആദ്യ എം.എൽ.എയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പിറ്റേദിവസം കേരള നിയമസഭ അദ്ദേഹത്തിന് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിച്ചു. എ.ആർ. മേനോനോടുള്ള ആദരസൂചകമായി തൃശ്ശൂരിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തറവാടായ അമ്പാട്ട് വീട്ടിലേക്കുള്ള വിവേകോദയം സ്കൂൾ റോഡിനെ ''എ.ആർ. മേനോൻ റോഡ്'' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. അതുപോലെ തന്നെ പാലക്കാട് സുൽത്താൻപേട്ടിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശുപത്രിയിലേക്കുള്ള റോഡിന്റെ പേരും എ.ആർ. മേനോൻ റോഡ് എന്നാക്കിമാറ്റി.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:മേനോൻ}}
{{First KLA}}
{{Second KLA}}

[[വർഗ്ഗം:1886-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1960-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 6-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 9-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭിഷഗ്വരർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരു-കൊച്ചി നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുമുള്ള രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആരോഗ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]]</text>
      <sha1>snfyqxzsljo6tcc0t7weh3lxw9h5rnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നീറ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178295</id>
    <revision>
      <id>4618997</id>
      <parentid>4618676</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T10:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Chinchu C.</username>
        <id>6603</id>
      </contributor>
      <comment>/* ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ പങ്കു് */ Added image</comment>
      <origin>4618997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32370" sha1="gvmjxv37ysm234mminu3a74evglnm9o" xml:space="preserve">{{prettyurl|Weaver ant}}
{{Taxobox
| name = '''''Oecophylla'''''
| fossil_range = {{fossilrange|47|0}} [[Eocene]] - Recent
| image = Ants playing.jpg
| image_width = 
| image_caption = നീറുകൾ, [[പേരാവൂർ|പേരാവൂരിൽ]] നിന്നും
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Arthropod]]a
| classis = [[Insect]]a
| ordo = [[Hymenoptera]]
| familia = [[Ant|Formicidae]]
| subfamilia = [[Formicinae]]
| tribus = '''Oecophyllini'''
| tribus_authority =
| genus = '''''Oecophylla'''''
| genus_authority = [[Frederick Smith (entomologist)|Smith]], 1860
| diversity_link = Weaver ant
| diversity = 2 species
| subdivision_ranks = [[Species]]
| subdivision = 
†''[[Oecophylla atavina]]'' &lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla bartoniana]]'' &lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla brischkei]]'' &lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla crassinoda]]'' &lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla eckfeldiana]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla grandimandibula]]'' &lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla leakeyi]]'' &lt;br/&gt;
''[[Oecophylla longinoda]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla longiceps]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla megarche]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla obesa]]'' &lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla perdita]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla praeclara]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla sicula]]'' &lt;br/&gt;
''[[Oecophylla smaragdina]]''&lt;br/&gt;
†''[[Oecophylla superba]]''&lt;br/&gt; 
†''[[Oecophylla xiejiaheensis]]''
| range_map = Oecophylla range map.png
| range_map_width = 
| range_map_alt = Map showing range of Oecophylla
| range_map_caption = ''Oecophylla'' range map.&lt;br/&gt;''Oecophylla longinoda'' in blue, ''Oecophylla smaragdina'' in red.&lt;ref name=Dlussky2008&gt;{{cite journal|last=Dlussky|first=Gennady M.|coauthors=Torsten Wappler and Sonja Wedmann|title=New middle Eocene formicid species from Germany and the evolution of weaver ants|journal=Acta Palaeontologica Polonica|year=2008|volume=53|issue=4|pages=615–626|doi=10.4202/app.2008.0406|url=http://gap.entclub.org/taxonomists/Dlussky/Oecophylla%20Dlussky08.pdf}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}

മരമുകളിലും ചെടിത്തലപ്പുകളിലും കൂടു കെട്ടി ജീവിക്കുന്ന   ഇളം തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പുകളെയാണ്]] '''മുഷർ''' അഥവാ '''പുളിയുറുമ്പ്''' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ശാസ്ത്രീയ നാമം:  ഏയ്കോഫില്ല സ്മരഗ്ഡിന, Oecophylla smaragdina.  ഇംഗ്ലീഷ്: Weaver ant. സംഘടിത പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഉദാത്തമായ ഉദാഹരണമാണ് ഈ ജീവികൾ.  പുളിയുറുമ്പുകൾ ഉള്ള മരത്തിലെ കായ് ഏറ്റവും ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായിരിക്കും എന്നു പറയാറുണ്ട്. ഇവ വളരുന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ ഉള്ള കീടങ്ങളെ ഇവ കൊന്നൊടുക്കുന്നതു കൊണ്ട് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ കീടനിവാരണത്തിനായി കർഷകർ പുളിയുറുമ്പുകളെ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു

== വർഗ്ഗീകരണം ==
എയ്ക്കോഫില്ല സ്മരഗ്ഡിന എന്ന ഇനം ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും എയ്കോഫില ലോങിനോഡ എന്ന ഇനം മദ്ധ്യ ആഫ്രിക്കയിലും കണ്ടുവരുന്ന അവശേഷിക്കുന്ന രണ്ട് സ്പീഷീസുകളാണ്. 13 മറ്റു സ്പീഷീസുകൾക്ക് വംശനാശം സംഭവിച്ചു.

== വിതരണം ==
ഇന്ത്യ, ശ്രീലങ്ക എന്നി രാജ്യങ്ങൾ മുതൽ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും വടക്കൻ ആസ്റ്റ്രേലിയയും മെലനേഷ്യ വരേക്കും കണ്ടു വരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite journal|title=A masterpiece of evolution – ''Oecophylla'' weaver ants (Hymenoptera: Formicidae)|last1=Crozier|first1=R.H.|last2=Newey|first2=P.S.|journal=Myrmecological News|year=2010|volume=13|pages=57–71|last3=E.A.|first3=Schlüns|last4=Robson|first4=S.K.A.}}&lt;/ref&gt;  ആസ്റ്റ്രേലിയയിൽ ഭൂമധ്യരേഖക്കടുത്തുള്ള തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ തെക്ക് ബ്രൂമേ വരേയും വടക്ക് ക്വീൻസ്ലാൻഡിലെ യെപ്പൂൺ വരെയും ഇവയെ കണ്ടുവരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Distribution of the Weaver Ant, ''Oecophylla smaragdina'' (Fabricius) (Hymenoptera, Formicidae) in Northern Australia|url=https://archive.org/details/sim_australian-journal-of-zoology_1986_34_5/page/683|last1=Lokkers|first1=C|journal=Australian Journal of Zoology|issue=5|doi=10.1071/ZO9860683|year=1986|volume=34|pages=683–687|issn=0004-959X}}&lt;/ref&gt;

==സാമൂഹ്യവ്യവസ്ഥ==
[[File:WeaverAntKeralaPrd.jpg|left|thumb|നീറ്]]
പുളിയുറുമ്പുകളുടെ ഒരു സമൂഹത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്നത് ഒന്നോ അതിലധികമോ റാണി ഉറുമ്പുകളാണ്. &lt;ref&gt;RK Peng, K Christian, K Gibb (1998) How many queens are there in mature colonies of the green ant, ''Oecophylla smaragdina'' (Fabricius)? Australian Journal of Entomology 37 (3), 249–253 {{doi|10.1111/j.1440-6055.1998.tb01579.x}}&lt;/ref&gt;  ഇവ ഇണ ചേർന്നു കഴിഞ്ഞാണ്  കോളനിസ്ഥാപനം നടത്തുക. റാണി ആദ്യത്തെ മുട്ടകൾ തിരഞ്ഞെടുത്ത ഒരു മരത്തിലെ ഒരിലയിൽ മുട്ടകൾ ഇടുകയും അവയെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ആദ്യത്തെ പറ്റം ഉറുമ്പുകളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതു വരെ അവർക്ക് തീറ്റകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുതിർന്നു കഴിഞ്ഞ ഉറുമ്പുകൾ ആണ് ഇനിയുള്ള പണികൾക്കായി വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ജോലിക്കാർ. ഇവർ ഇലകൾ നെയ്ത് കൂടുകൾ കെട്ടുകയും റാണി വഴിയേ ഇടുന്ന മുട്ടകൾക്ക് പൊർന്നയിരിക്കുകയും അവയുടെ സംരക്ഷണവും പാലിക്കുന്നു. അങ്ങനെ കൂടുതൽ ഉറുമ്പുകൾ ഉണ്ടാകുകയും കോളനി വികസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിക്കാരൻ ഉറുമ്പുകൾ പ്രത്യേകം സംഘങ്ങളായി തിരിഞ്ഞ് കോളനിയുടെ മരാമത്തുകൾ, പ്രതിരോധം, ഇരതേടൽ തുടങ്ങി വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിവരുന്നു. ബൃഹത്തായ സംഘങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സ്പർശനത്തിലൂടെയും ഫിറമോണുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന രാസപദാർത്ഥങ്ങളുടെ കൈമാറ്റത്തിലൂടെയുമാണ് സാധിക്കുന്നത്. ഈ അടയാളങ്ങൾ പ്രതിരോധത്തിനും ഇരതേടലിലുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.  ഭക്ഷണമാക്കാവുന്ന ഇരകളെ കണ്ടെത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ഉറുമ്പു ജോലിക്കാർ പ്രത്യേകതരം ഫിറമോണുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. ഇതിനെ ആസ്പദമാക്കി കൂടുതൽ ഉറുമ്പുകൾ അവിടേക്ക് എത്തുകയും ഭക്ഷ്യവസ്തുവിനെ കൂടിലേക്ക് നിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;Hölldobler, B. 1999. Multimodal signals in ant communication. J Comp Physiol A 184:129-141.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hölldobler, B. 1983. Territorial behavior in the green tree ant (''Oecophylla smaragdina''). Biotropica 15:241-250.&lt;/ref&gt; 

വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സാമൂഹ്യവ്യവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നു എന്ന കാരണത്താൽ പുളിയുറുമ്പുകളെ റോബ്ബോട്ടിൿസ് തുടങ്ങിയ ആധുനികസാങ്കേതികശാസ്ത്രത്തിൽ പഠനവിധേയമാക്കുന്നുണ്ടു്. &lt;ref name=&quot;naturia&quot;&gt;{{cite web|title=Weaver Ants|url=http://www.naturia.per.sg/buloh/inverts/weaver_ants.htm|accessdate=11 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2013-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206071214/http://www.naturia.per.sg/buloh/inverts/weaver_ants.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒരു സസ്യത്തിന്റെ വിവിധ ശാഖകളിലോ അടുത്തടുത്തുള്ള പല സസ്യങ്ങളിൽ തന്നെയായിട്ടോ നീറുകൾ കൂടുണ്ടാക്കുകയും അവയെല്ലാം ഒരു കോളനിയുടെത്തന്നെ ഭാഗങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.  റാണി ( റാണികൾ)  ഇടുന്ന മുട്ടകളെല്ലാം മറ്റു കൂടുകളിലേക്കു് തക്കതായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അതുവഴി ഏതെങ്കിലും ഒരു കൂടിന്റെ നാശം മൂലം കോളനി ഒന്നടങ്കം നശിക്കാതിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;naturia&quot; /&gt;

==കൂടുണ്ടാക്കുന്ന സ്വഭാവ സവിശേഷത==
[[File:Oecophylla smaragdina nest 02.jpg|thumb|left|പുളിയുറുമ്പുകളുടെ കൂട്]]

[[File:Cophylla smaragdina .jpg|thumb|പുളിയുറുമ്പുകളുടെ കൂട്]]

കൂടുണ്ടാക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ഉറുമ്പുവംശങ്ങളിൽവെച്ച് ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു രീതിയാണു് പുളിയുറുമ്പുകളുടേതു്.&lt;ref name=&quot;naturia&quot;/&gt;

[[File:നീറ് Asian Weaver Ant, imported from iNaturalist photo 657960028.jpg|thumb|പാഷൻഫ്രൂട്ട് ഇലകൾ കൊണ്ടുള്ള കൂട്]]

സജീവമായതും സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ളതുമായ ഇലകളാണു് ഇവയുടെ കൂടിന്റെ അടിസ്ഥാനഘടകം. വേട്ടജീവികളിൽനിന്നും ചൂട്, മഴതുടങ്ങിയ പ്രാകൃതിക അവസ്ഥകളിൽനിന്നും അഭയം തേടാൻ  ഇത്തരം കൂടുകൾ അവയെ സഹായിക്കുന്നു.
[[വേലക്കാരികൾ|വേലക്കാരായ]]  ഒരുപറ്റം ഉറുമ്പുകൾ സമീപസ്ഥമായ രണ്ടു് ഇലകളുടെ വക്കുകളിൽ വരിവരിയായി നിൽക്കുന്നു. വക്കുകളുടെ അറ്റത്തുനിൽക്കുന്ന ഉറുമ്പുകൾ ഇലകളെ പതുക്കെ അടുപ്പിക്കുകയും ക്രമേണ മറ്റുറുമ്പുകൾ കുറേശ്ശെക്കുറേശ്ശെയായി  ഈ ഇലകളെ ചേർത്തുവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടൊപ്പം തന്നെ ഒരു പറ്റം ഉറുമ്പുകൾ അവയുടെ ലാർവകളെ രണ്ട് ഇലകൾക്കുമിടയിലൂടെ ചേർത്തുനിർത്തി സാവധാനം ഞെരുക്കുന്നു. ഈ ലാർവകളുടെ പ്രത്യേക ഗ്രന്ഥികളിലൂടെ ഊറിവരുന്ന പട്ടുനൂൽ ഉപയോഗിച്ച് മുതിർന്ന ഉറുമ്പുകൾ ഇലകളെ ഒരറ്റത്തുനിന്നും മറ്റേ അറ്റം വരെ കോർത്തുകെട്ടുന്നു. ഇത്തരം പട്ടുനൂൽ ഉല്പാദിപ്പിക്കാൻ ലാർവകൾക്കു മാത്രമേ സാധിക്കൂ. മുതിർന്ന ഉറുമ്പുകൾക്കു് ഈ കഴിവില്ല.&lt;ref name=&quot;naturia&quot;/&gt;

==ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ പങ്കു്==
[[File:Myrmarachne plataleoides - jumping spider that mimics the Kerengga or weaver ant.jpg|thumb|left|പുളിയുറുമ്പിനെ അനുകരിക്കുന്ന ചിലന്തി]]
ചെറിയ കീടങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഒരു വേട്ടജീവിയാണു് നീറുകൾ. ചെടിയുടെ ഇലകൾ വൻ‌തോതിൽ തിന്നുതീർക്കുന്ന വിവിധ ഷഡ്പദങ്ങളുടെ ലാർവകൾ പുളിയുറുമ്പിന്റെ ആഹാരമാണു്. അതിനാൽ പുളിയുറുമ്പുകൾ ഫലത്തിൽ ഒരു പ്രാകൃതിക കീടനാശിനിയായി സഹവർത്തിക്കുന്നു.   ഇതുകൂടാതെ, സസ്യഭുക്കുകളായ വലിയ ജീവികളും പുളിയുറുമ്പിന്റെ അസുഖകരമായ കടി മൂലം അവ പാർക്കുന്ന ചെടികൾ ഒഴിവാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;naturia&quot;/&gt;

കടൽച്ചെമ്പരത്തി (Sea Hibiscus - Hibiscus tiliceaus), [[നോനി]] തുടങ്ങിയ സസ്യങ്ങൾ പുളിയുറുമ്പുകളുടെ ആവാസം ആകർഷിക്കാനായി അവയ്ക്കു് ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരമായ വിധത്തിലുള്ള ഒരു തേൻ  ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ടു്.&lt;ref name=&quot;naturia&quot;/&gt;

[[File:നീറ്.jpg|thumb|മുള്ളാത്ത മരത്തിന്റെ കായയിൽ നീറ് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു]]

ചില തരം ചിലന്തികളും ശലഭങ്ങളും പുളിയുറുമ്പുകളെ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടു്. ലിക്കേനിഡേ(Lycaenidae), നൊക്റ്റൂയ്ഡേ ( Noctuidae) വർഗ്ഗങ്ങളിൽ പെട്ട ശലഭങ്ങൾ പുളിയുറുമ്പുകളുടെ സംരക്ഷണം ലഭിയ്ക്കുന്നതിനായി അവയ്ക്കിഷ്ടപ്പെട്ട തരത്തിലുള്ള ഒരു തേൻ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഇവയിൽ ചില ഇനങ്ങൾ പുളിയുറുമ്പുകളുടെ കൂടുകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ കടന്നുകയറി ഉറുമ്പിന്റെ ലാർവകളെ മോഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചില ചിലന്തികളാകട്ടെ, ഉറുമ്പിന്റേതുപോലുള്ള ഗന്ധം ചുരത്തി, കൂടുകൾക്കുള്ളിൽ കയറിയാണു് ഇങ്ങനെ ലാർവകളെ മോഷ്ടിക്കുന്നതു്.&lt;ref name=&quot;naturia&quot;/&gt; മയിർമപ്ലാറ്റ എന്ന ജനുസ്സിൽ പെട്ട ചിലന്തികൾ പുളിയുറുമ്പുകളെ അനുകരിക്കുകയും  പുളിയുറുമ്പുകളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥക്കരിൽ കൂടുണ്ടാക്കി ഇര പിടിക്കുന്നു.  പുളിയുറുമ്പിനോട് മറ്റു ജീവികൾക്കുള്ള ഭീതിയെ മുതലെടുത്ത് സഹജീവിതം നടിക്കുന്നു.

==മനുഷ്യരുമായുള്ള ബന്ധം==

===കൃഷിയിൽ===
[[Image:Oecophylla smaragdina tending.jpg|thumb|left|''[[Oecophylla smaragdina|O. smaragdina]]'' tending scale insects]]
വലിയ സമൂഹിക വ്യവസ്ഥയുള്ള പുളിയുറുമ്പുകൾക്ക് ധാരാളം ഭക്ഷണം ആവശ്യമുള്ളവരായതിനാൽ, അവ കൂടിനു സമീപത്തുള്ള വരുന്ന എന്തു തരം കീടങ്ങളെയും തുടർച്ചയായി തിന്നൊടുക്കുന്നു.  നീറുകൾ വസിക്കുന്ന  മരത്തിൽ പക്ഷികളും മറ്റു ജീവികളും ( മനുഷ്യനുൾപ്പടെ)  കയറാൻ ഭയപ്പെടുന്നു. അത്രക്ക് അസഹ്യമാണ് നീറുകളുടെ കടിയും ഫോർമിക് ആസിഡിന്റെ നീറ്റലും.  അതിനാൽത്തന്നെ നീറുകൾ ജീവിക്കുന്ന മരങ്ങൾക്ക് മറ്റു കീടശല്യം പുതുവേ കുറവായിരിക്കും.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Offenberg|first1=J.|last2=Havanon|first2=S.|last3=Aksornkoae|first3=S.|last4=Macintosh|first4=D.J.|last5=Nielsen|first5=M.G.|title=Observations on the Ecology of Weaver Ants (''Oecophylla smaragdina'' Fabricius) in a Thai Mangrove Ecosystem and Their Effect on Herbivory of Rhizophora mucronata Lam.|url=https://archive.org/details/sim_biotropica_2004-09_36_3/page/344|journal=Biotropica|date=2004|volume=36|issue=3|pages=344–351|doi=10.1111/j.1744-7429.2004.tb00326.x}}&lt;/ref&gt; 400 AD മുതൽക്കുതന്നെ തോട്ടങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ചൈനയിലും തെക്കുകിഴക്കനേഷ്യയിലും നീറുകളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Chen|first1=S.|title=The oldest practice of biological control: The cultural and efficacy of ''Oecophylla smaragdina'' Fabr in orange orchards|journal=Acta Entomologica Sinica|date=1991|volume=11|pages=401–407}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barzman|first1=M.S.|last2=Mills|first2=N.J.|last3=Thu Cuc|first3=N.G.|title=Traditional knowledge and rationale for weaver ant husbandry in the Mekong delta of Vietnam|journal=Agriculture and Human Values|date=1996|volume=13|issue=4|pages=2–9|doi=10.1007/BF01530519}}&lt;/ref&gt; കൃഷിക്കു ഹാനികരമായ കീടങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനു നീറുകളുടെ കഴിവ് പല പഠനങ്ങളും ശരിവയ്ക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Van Mele|first1=P.|title=A historical review of research on the weaver ant ''Oecophylla'' in biological control|journal=Agricultural and Forest Entomology|date=2008|volume=10|issue=1|pages=13–22|doi=10.1111/j.1461-9563.2007.00350.x}}&lt;/ref&gt; പഴക്കൃഷിയിൽ ആസ്ത്രേലിയയിലും തെക്കുകിഴക്കേഷ്യയിലും ഇവയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Van Mele|first1=P.|last2=Cuc|first2=N. T. T.|last3=VanHuis|first3=A.|title=Direct and indirect influences of the weaver ant ''Oecophylla smaragdina'' on citrus farmers' pest perceptions and management practices in the Mekong Delta, Vietnam|journal=International Journal of Pest Management|date=2002|volume=48|issue=3|pages=225–232|doi=10.1080/09670870110118713}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peng, R. 2007&quot;&gt;{{cite journal|last1=Peng|first1=R.|last2=Christian|first2=K.|title=The effect of the weaver ant,                            (Hymenoptera: Formicidae), on the mango seed weevil,                            (Coleoptera: Curculionidae), in mango orchards in the Northern Territory of Australia|journal=International Journal of Pest Management|date=2007|volume=53|issue=1|pages=15–24|doi=10.1080/09670870600968859}}&lt;/ref&gt; കീടനാശിനി ഉപയോഗം കുറച്ചുമാത്രം വേണ്ടിവരുന്ന ഈ കൃഷിയിടങ്ങളിൽ ഉന്നതഗുണമുള്ള ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും കീടാക്രമണങ്ങൾ കുറവായും കണ്ടുവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peng, R. 2007&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Peng|first1=R. K.|last2=Christian|first2=K.|title=The dimpling bug, ''Campylomma austrina'' Malipatil (Hemiptera: Miridae): the damage and its relationship with ants in mango orchards in the Northern Territory of Australia|journal=International Journal of Pest Management|date=2008|volume=54|issue=2|pages=173–179|doi=10.1080/09670870701875243}}&lt;/ref&gt; ഫലപ്രദമായി കീടനിയന്ത്രണം സാധ്യമാകുന്നതുവഴി കർഷകർക്ക് ഉയർന്ന വരുമാനവും ലഭ്യമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Offenberg|first1=J.|last2=Firn|first2=J.|title=Ants as tools in sustainable agriculture|journal=Journal of Applied Ecology|date=2015|volume=52|issue=5|pages=1197–1205|doi=10.1111/1365-2664.12496}}&lt;/ref&gt;

തെക്കുകിഴക്കേഷ്യയിൽ നീറുകളെ സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രത്യേകമായിത്തന്നെ കരുതൽ എടുക്കാറുണ്ട്. ഭക്ഷണവും സുരക്ഷയും നീറുകൾക്കു നൽകുന്നതു കൂടാതെ മരങ്ങൾക്കിടയിൽ അവയുടെ സഞ്ചാരം സുഗമമാക്കുന്നതിനു വള്ളികൾ കെട്ടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name='&quot;Van Mele_Vayssières_2007&quot;'&gt;{{cite journal|last1=Van Mele|first1=P.|last2=Vayssières|first2=J.F.|title=Weaver ants help farmers to capture organic markets|journal=Pesticides News|date=2007|volume=75|pages=9–11|url=http://www.pan-uk.org/pestnews/Issue/pn75/pn75%20p9-11.pdf|access-date=2016-11-27|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.pan-uk.org/pestnews/Issue/pn75/pn75%20p9-11.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
കേരളത്തിലും കശുമാവ് കർഷകർ ഇവയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഉദാഹരണങ്ങളൂണ്ട്. കശൂമാവ് പൂക്കുന്ന കാലത്ത് നീരൂറ്റിക്കുടിച്ച് പൂകരിച്ചിലിനും കായ്കൊഴിച്ചിലിനും കാരണമാകുന്ന തേയിലകൊതുകുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി നീറുകളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/agriculture/cash-crops/joseph-as-cashew-nut-farmer-1.3546829 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-02-06 |archive-date=2019-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190206103820/https://www.mathrubhumi.com/agriculture/cash-crops/joseph-as-cashew-nut-farmer-1.3546829 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇവയ്ക്ക് ഒരു മരത്തിൽ നിന്നും മറ്റൊരു മരത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുവാനായി കർഷകർ വള്ളികളോ കേബിൾ വയറുകളോ ഉപയോഗിച്ച് മരങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
പുളിയുറുമ്പുകളുടെ കോളനികൾ എപ്പോഴും പരിപൂർന്ന ഗുണം ആയെന്നു വരണാമെന്നില്ല. ഈ ഉറുമ്പുകൾ കാരണം പരാഗണം നടത്തുന്ന കീടങ്ങൾ വരാതിരിക്കുകയും പരാഗണം നടത്തുന്നവയും പഴങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതുമായ പക്ഷികളും ജീവികളും അകന്നു നിൽക്കുന്നതായും കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Thomas |first1=Donald W. |year=1988 |title=The influence of aggressive ants on fruit removal in the tropical tree, ''Ficus capensis'' (Moraceae) |url=https://archive.org/details/sim_biotropica_1988-03_20_1/page/49 |journal=Biotropica |volume=20 |issue=1 |pages=49–53 |jstor=2388425 |doi=10.2307/2388425}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kazuki TSUJI 2004&quot;&gt;{{cite journal |authors=Tsuji, Kazuki, Ahsol Hasyim, Harlion and Koji Nakamura |year=2004 |title=Asian weaver ants, ''Oecophylla smaragdina'', and their repelling of pollinators |journal=Ecological Research |volume=19 |issue= |pages=669–673 |doi=10.1111/j.1440-1703.2004.00682.x}}&lt;/ref&gt; ഉറുമ്പുകൾക്കു ഗുണകരമായ മറ്റു ചില കീടങ്ങളെ ഇവ സംരക്ഷിക്കുന്നതുവഴി മരങ്ങൾക്ക് വിപരീതഫലവും ഉണ്ടാവാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Kazuki TSUJI 2004&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Weber |first1=Neal A. |year=1949 |title=The functional significance of dimorphism in the African ant, ''Oecophylla'' |journal=Ecology |volume=30 |issue=3 |pages=397–400 |url=https://archive.org/details/ants_10438 |doi=10.2307/1932624}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blüthgen, N. Fiedler, K., 2002 Interactions between weaver ants ''Oecophylla smaragdina'', homopterans, trees and lianas in an Australian rain forest canopy. Journal of Animal Ecology, 71:5&lt;/ref&gt;

===ഭക്ഷണമായും ഔഷധമായും===
[[File:Ants Eggs Market Thailand.jpg|thumb|200px|right|Leaf packets of larvae in [[Isaan]] typically sell for about 20 Thai Baht each (about 0.65 USD)]]
[[entomophagy|പ്രാണികളെ ഭക്ഷിക്കുന്ന]]  രാജ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിലപിടിപ്പുള്ള പ്രാണികളാണ് പുളിയുറുമ്പുകൾ. ജൈവകീടനിയന്ത്രണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൂടാതെ മാംസ്യആവശ്യത്തിനും ഭക്ഷണാവശ്യത്തിനും പുളിയുറുമ്പുകളെയും അവയുടെ ലാർവകളെയും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;Raksakantong P, Meeso N, Kubola J and Siriamornpun S, 2010. Fatty acids and proximate composition of eight Thai edible terricolous insects. Food Research International 43(1): 350-355&lt;/ref&gt; പ്രാദേശിക സാമ്പത്തികമേഖലയെത്തത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉതകുന്നതരത്തിൽ അത്ര വിലപിടിച്ചതാണ് പലയിടത്തും ഇവയുടെ വിപണി.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Edible insects: future prospects for food and feed security |authors=van Huis, Arnold |year=2013 |publisher=FAO |location= |isbn=978-92-5-107596-8 |series=FAO Forestry Paper 171 |pages= |url=http://www.fao.org/docrep/018/i3253e/i3253e.pdf |accessdate=|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt; നല്ലഗുണനിലവാരമുള്ള ബീഫിനേക്കാൾ വിലയുണ്ട് വടക്കേ തായ്‌ലാന്റിൽ നീറിന്റെ ലാർവകൾക്ക്. ഒരു തായ്‌ലാന്റ് സംസ്ഥാനത്ത് 620000 USD മൂല്യമുള്ള പുളിയുറുമ്പുലാർവകളാണ് ഒരു വർഷം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;Sribandit W, Wiwatwitaya D, Suksard S and Offenberg J, 2008. The importance of weaver ant (''Oecophylla smaragdina'' Fabricius) harvest to a local community in Northeastern Thailand. Asian Myrmecology 2: 129-138. http://www.asian-myrmecology.org/publications/sribandit-et-al-am-2008.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offenberg J, 2011. ''Oecophylla smaragdina'' food conversion efficiency: prospects for ant farming. Journal of Applied Entomology 135(8): 575-581&lt;/ref&gt; ഇങ്ങനെ ഭക്ഷ്യാവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉറുമ്പുകളെ വളർത്തുന്നത് ഇവയുടെ ജൈവകീടനിയന്ത്രണശേഷിയെ ബാധിക്കുന്നുമില്ല കാരണം രാജ്ഞി ലാർവകളും പുഴുക്കളുമാണ് ഇതിനായി ശേഖരിക്കുന്നത്, ഇവയാവട്ടെ കോളനിയുടെ നിലനിൽപ്പിന് അത്രയ്ക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതമല്ല താനും. പ്രാണിഭോജികളായ പക്ഷികൾക്കുള്ള വിലയേറിയ ഭക്ഷണമാണ് ഇന്തോനേഷ്യയിൽ നീറുകൾ. ഇന്ത്യയിലും ചൈനയിലും നാട്ടുവൈദ്യത്തിൽ നീറുകളെ ഉപയോഗിക്കുന്നുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;Césard N, 2004. Harvesting and commercialisation of kroto (''Oecophylla smaragdina'') in the Malingpeng area, West Java, Indonesia. In: Forest products, livelihoods and conservation. Case studies of non-timber product systems (Kusters K, Belcher B, eds), Center for International Forestry Research, Bogor, 61-77&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rastogi N, 2011. Provisioning services from ants: food and pharmaceuticals. Asian Myrmecology 4: 103-120. http://www.asian-myrmecology.org/publications/am04_103-120_ragosti_2011.pdf&lt;/ref&gt;


==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഉറുമ്പുകൾ]]</text>
      <sha1>gvmjxv37ysm234mminu3a74evglnm9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആന്ത്രശൂല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183136</id>
    <revision>
      <id>4618933</id>
      <parentid>2343237</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T01:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8162" sha1="5p5fdyi3hoizcniracvq3mz2dgfd0ey" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Colitis}}
{{Infobox disease |
  Name           = ആന്ത്രശൂല |
  ICD10          = {{ICD10|K|50| |k|50}} - K52 |
  ICD9           = {{ICD9|556.9}} | 
  Image          = Cryptitis high mag.jpg|
  Caption        = A [[micrograph]] demonstrating [[cryptitis]], a [[ligh microscope|microscopic]] correlate of '''colitis'''. [[H&amp;E stain]].|
  DiseasesDB     = 31340 |
  ICDO           = |
  OMIM           = 191390 |
  MedlinePlus    = 001125 |
  eMedicineSubj  = ped |
  eMedicineTopic = 435 |
  MeshName       = Colitis |
  MeshNumber     = C06.405.205.265 |
}}

വൻകുടലിനുണ്ടാകുന്ന വീക്കമാണ് '''ആന്ത്രശൂല'''. ഇത് രണ്ടു തരമുണ്ട്:
#ശ്ലേഷ്മശൂല. (Mucous or Spastic colon)
#വ്രണമുണ്ടാക്കുന്ന ആന്ത്രശൂല (Ulcerative Colitis)

==ശ്ലേഷ്മാന്ത്രശൂല== 
(Mucous or Spastic colon). 

ഈ [[രോഗം]] താരതമ്യേന നിസ്സാരമാണ്.&lt;ref&gt;http://www.medconnect.in/ClinicalTools/PatientHandouts/PatientHandoutDetails/tabid/113/s8/Gastroenterology/ct5/c2045/Irritable-Bowel-Syndrome-Spastic-Colon-Mucous-Colitis-/Default.aspx{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Irritable Bowel Syndrome (Spastic Colon; Mucous Colitis&lt;/ref&gt; ഇതു ബാധിച്ചാൽ കുടലിൽ വീക്കമുണ്ടാകണമെന്നില്ല. എന്നാൽ അപൂർവമായി വളരെ ചെറിയതോതിൽ വീക്കമുണ്ടാകാറുണ്ട്. രോഗിക്ക് വയറിന്റെ ഇടതുവശത്തായി അല്പമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. [[അതിസാരം|അതിസാരവും]] [[മലബന്ധം|മലബന്ധവും]] മാറി മാറി ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. വൻകുടലിന്റെ ഭിത്തികൾക്കുണ്ടാകുന്ന സത്വരമായ സങ്കോചവികാസങ്ങൾ (spasma) കുടലിന്റെ തരംഗരൂപത്തിലുള്ള ''പെരിസ്റ്റാൾട്ടിക്'' ചലനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നതിനാലാണ് ഈ അവസ്ഥ ഉണ്ടാകുന്നത്. തുടർച്ചയായി [[വിരേചനൗഷധങ്ങൾ]] ഉപയോഗിക്കുന്നതുമൂലം ഈ രോഗമുണ്ടാവുകയും ഉള്ള രോഗം വർധിക്കുകയും ചെയ്യാൻ ഇടയുണ്ട്. ഭക്ഷണം ശരിയായി നിയന്ത്രിക്കുകയും വിരേചനൗഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കയുമാണ് ചികിത്സാ നടപടികൾ.

==വ്രണമുണ്ടാക്കുന്ന ആന്ത്രശൂല== 
(Ulcerative Colitis) 

ഇന്നോളം കാരണം കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തതും വളരെ ഗുരുതരവും ആയ ഒരു രോഗമാണിത്.&lt;ref&gt;http://www.medicinenet.com/ulcerative_colitis/article.htm Ulcerative Colitis Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment by &lt;/ref&gt; 20-നും 40-നും ഇടയ്ക്കു പ്രായമുള്ളവരെയാണ് ഇതു സാധാരണയായി ബാധിക്കുക. ഭക്ഷ്യവിഷബാധ, ഏതെങ്കിലും ഭക്ഷണത്തിനോടുള്ള അരോചകത്വം, വികാരവിക്ഷോഭങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിനു കാരണങ്ങളാണ്. മറ്റു രോഗങ്ങൾ, ക്ഷതങ്ങൾ എന്നിവയോടൊപ്പം ഉപരോഗങ്ങൾ ആയും ആന്ത്രശൂല ഉണ്ടാകാം. ഉദാഹരണത്തിന് കുടലിൽ ട്യൂമറുണ്ടാകുന്നതിനോടൊപ്പം ആന്ത്രശൂലയും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.

ഗുദത്തിനടുത്ത്, വൻകുടലിന്റെ അവസാനഭാഗത്തായാണ് സാധാരണയായി ഈ രോഗം ആരംഭിക്കുക. അവിടെ നിന്നും അത് മുകളിലേക്കു വ്യാപിക്കുന്നു. രോഗബാധയുണ്ടായ ഭാഗങ്ങൾ ചുവന്നു തുടുക്കുകയും, തുറന്ന വ്രണങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. മലത്തിൽ [[രക്തം]] കാണുക സാധാരണമാണ്. വയറുവേദനയും കഠിനമായ [[അതിസാരം|അതിസാരവും]] ഉണ്ടാകാം. 15-20 പ്രാവശ്യം വരെ വയറിളകുക സാധാരണമാണ്. പലപ്പോഴും ഈ രോഗം സ്ഥിരമോ, വളരെക്കാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതോ ആയിരിക്കും. എന്നാൽ ഇടയ്ക്കിടെ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയോ, രോഗത്തിന് താത്കാലിക ശമനം ഉണ്ടാവുകയോ ചെയ്യുക പതിവാണ്. സാധാരണയായി രോഗികൾക്ക് വികാരസംഘർഷം സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ഇത് രോഗത്തോടൊപ്പമുള്ള വേദനയുടെയും മറ്റും ഫലമാണോ അതോ ഒരു രോഗകാരണം തന്നെയാണോ എന്നു നിർണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

==ചികിത്സ==

പരിപൂർണ വിശ്രമമാണ് രോഗത്തിനുള്ള പ്രധാന ചികിത്സ. [[പഴം|പഴങ്ങൾ]], [[പച്ചക്കറി|പച്ചക്കറികൾ]] എന്നിവ കുറവും, [[ജീവകം|ജീവകങ്ങളും]] ധാതുലവണങ്ങളും ധാരാളവും ഉള്ള [[ഭക്ഷണം|ഭക്ഷണമാണ്]] കഴിക്കേണ്ടത്. കോർട്ടിസോൺ പോലെയുള്ള ഔഷധങ്ങൾ ഗുളികകളായോ എനിമ മുഖാന്തരമോ കൊടുക്കാറുണ്ട്. വളരെ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയിൽ കുടലിൽ രോഗം ബാധിച്ച ഭാഗം മുറിച്ചു കളയേണ്ടിവരും. (കോളോസ്റ്റമി അഥവാ ഇലിയോസ്റ്റമി എന്ന പേരിൽ ഇതറിയപ്പെടുന്നു.) ഇതോടൊപ്പം കുടലിന്റെ അറ്റം പുറത്തേക്കു തുറക്കുന്നതിനുവേണ്ടി ഉദരഭിത്തിയിൽ കൃത്രിമമായി ദ്വാരമിടുകയും വേണം. വിസർജനത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*http://www.medicinenet.com/colitis/article.htm
*http://www.emedicinehealth.com/colitis/article_em.htm
*http://emedicine.medscape.com/article/927845-overview

{{Inflammation}}
{{Digestive system diseases}}
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|ആന്ത്രശൂല}}

[[വർഗ്ഗം:ഉദര സംബന്ധിയായ രോഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5p5fdyi3hoizcniracvq3mz2dgfd0ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എംഐടി അനുമതിപത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197955</id>
    <revision>
      <id>4619013</id>
      <parentid>4596128</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4619013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15746" sha1="94wesdbalo98asiyqqobg3yqvsqm20c" xml:space="preserve">{{prettyurl|MIT License}}
{{Infobox software license
| name = എംഐടി അനുമതിപത്രം
| image = [[File:MIT logo 2003-2023.svg|220px]]
| author = [[മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]]
| version =
| copyright = [[മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]]
| date = 1988{{Citation needed|date=February 2012}}
| OSI approved = Yes
| Debian approved = Yes
| Free Software = Yes
| GPL compatible = Yes
| copyleft = No
| copyfree = Yes&lt;ref&gt;Certified [http://copyfree.org/licenses Copyfree Licenses]&lt;/ref&gt;
| linking = Yes
}}
[[മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] (എംഐടി) നിർമ്മിച്ച സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുമതിപ്പത്രമാണ് എംഐടി അനുമതിപത്രം. [[ജിപിഎൽ|ജിപിഎല്ലിൽ]] നിന്നും ഇത് താരതമ്യേന കർശന സ്വഭാവം ഇല്ലാത്തതാണ് എംഐടി ലൈസൻസ്. ഇത് സ്വകാര്യ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടെ കൂടെയും ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അനുമതി നൽകുന്നുണ്ട്. എന്നാലും [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സമിതി]] അംഗീകരിച്ച അനുമതിപത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#GPLCompatibleLicenses |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-27 |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825004145/http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#GPLCompatibleLicenses |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഒരു അനുവദനീയമായ ലൈസൻസ് എന്ന നിലയിൽ, അത് പുനരുപയോഗത്തിന് വളരെ പരിമിതമായ നിയന്ത്രണം മാത്രമേ ഏർപ്പെടുത്തുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ ഉയർന്ന ലൈസൻസ് അനുയോജ്യതയുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;opensoucecomp&quot;&gt;{{cite web|url=http://opensource.com/business/14/1/what-license-should-i-use-open-source-project |quote=Permissive licensing simplifies things One reason the business world, and more and more developers [...], favor permissive licenses is in the simplicity of reuse. The license usually only pertains to the source code that is licensed and makes no attempt to infer any conditions upon any other component, and because of this there is no need to define what constitutes a derived work. I have also never seen a license compatibility chart for permissive licenses; it seems that they are all compatible.|title=Should I use a permissive license? Copyleft? Or something in the middle? |date=2014-01-28 |access-date=2015-05-30 |first=Marcus D. |last=Hanwell |publisher=opensource.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;comaptible&quot;&gt;{{cite web |url=https://joinup.ec.europa.eu/software/page/licence_compatibility_and_interoperability |work=Open-Source Software - Develop, share, and reuse open source software for public administrations |title=Licence Compatibility and Interoperability |publisher=joinup.ec.europa.eu |quote=The licences for distributing free or open source software (FOSS) are divided in two families: permissive and copyleft. Permissive licences (BSD, MIT, X11, Apache, Zope) are generally compatible and interoperable with most other licences, tolerating to merge, combine or improve the covered code and to re-distribute it under many licences (including non-free or 'proprietary'). |access-date=2015-05-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617130550/https://joinup.ec.europa.eu/software/page/licence_compatibility_and_interoperability |archive-date=2015-06-17 }}&lt;/ref&gt; [[വിക്കിപീഡിയ]], [[വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ്]] പ്രോജക്ടുകൾ എക്സ്പാറ്റ് ലൈസൻസ് എന്ന ഇതര നാമം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഗ്നു ജനറൽ പബ്ലിക്ക് ലൈസൻസ് (GNU GPL) പോലെയുള്ള നിരവധി കോപ്പിലെഫ്റ്റ് ലൈസൻസുകളുമായി എംഐടി ലൈസൻസ് പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. എം‌ഐ‌ടി ലൈസൻസിന്റെ നിബന്ധനകൾക്ക് കീഴിൽ ലൈസൻസുള്ള ഏത് സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറും ഗ്നു ജിപിഎൽ നിബന്ധനകൾക്ക് കീഴിൽ ലൈസൻസുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയറുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref name=&quot;gnu-license-list-gpl&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.gnu.org/licenses/license-list.html#GPLCompatibleLicenses |title=Various Licenses and Comments about Them |access-date=17 July 2013 |publisher=Free Software Foundation }}&lt;/ref&gt;[[പകർപ്പുപേക്ഷ|കോപ്പിലെഫ്റ്റ്]] സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ലൈസൻസുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിന്റെ എല്ലാ പകർപ്പുകളും അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളും എംഐടി ലൈസൻസിന്റെ നിബന്ധനകളുടെ ഒരു പകർപ്പും ഒരു പകർപ്പവകാശ അറിയിപ്പും ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ, എംഐടി ലൈസൻസ് കുത്തക സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിനുള്ളിൽ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു.

[[എക്സ്പാറ്റ്]], [[പുട്ടി]], [[മോണോ]] ലൈബ്രറി ക്ലാസുകൾ, [[റൂബി ഓൺ റെയിൽസ്]], [[കേക്ക് പി.എച്ച്.പി]], [[സിംഫണി]], [[ലൂഅ (പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷ)|ലൂഅ]], [[എക്സ് ജാലകസംവിധാനം]] എന്നിവയാണ് എംഐടി അനുമതിപത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ.

==വിവിധ രൂപങ്ങൾ ==
[[എക്സ്പാറ്റ് ലൈബ്രറി]] ഉപയോഗിക്കുന്ന എംഐടി അനുമതിപത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണ് എക്സ്പാറ്റ് അനുമതിപത്രം.&lt;ref name=&quot;GUN-Expat&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#Expat |title=Various Licenses and Comments about Them # Expat License |accessdate=5 December 2010 |last=Stallman |first=Richard |publisher=Free Software Foundation |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825004145/http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#Expat |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എംഐടി എക്സ് കൺസോർഷ്യം വികസിപ്പിക്കുന്ന [[എക്സ് ജാലകസംവിധാനം|എക്സ് ജാലകസംവിധാനത്തിലുള്ള]] അനുമതിപത്രമാണ് എംഐടി/എക്സ് കൺസോർഷ്യം അനുമതിപത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്ന എക്സ്11 അനുമതിപത്രം.&lt;ref name=&quot;GUN-X11License&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#X11License |title=Various Licenses and Comments about Them # X11 License |accessdate=5 December 2010 |last=Stallman |first=Richard |publisher=Free Software Foundation |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825004145/http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#X11License |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ [[ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സംരംഭം|ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സംരംഭത്തിന്റെ]] ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിലുള്ള എംഐടി അനുമതിപത്രം എക്സ്പാറ്റ് അനുമതിപത്രം തന്നെയാണ്.&lt;ref name=&quot;OSI-MIT&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.opensource.org/licenses/mit-license.php|title=Open Source Initiative OSI - The MIT License:Licensing|publisher=Open Source Initiative|accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;

[[എക്സ് ഫ്രീ86]] പ്രൊജക്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എംഐടി അനുമതിപത്രത്തിന്റെ നവീകരിച്ച ഒരു രൂപമാണ്. ഇത് [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|നാല് ഉപവകുപ്പ് ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രത്തിന്റെ]] ചില സവിശേഷതകൾ കാണിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.xfree86.org/current/LICENSE4.html#6 |title=XFree86 License (version 1.1) |accessdate=2007-07-12 |publisher=XFree86 Project }}&lt;/ref&gt; ഇത് [[ജിപിഎൽ|ജിപിഎല്ലിന്റെ]] രണ്ടാം പതിപ്പുമായി ഒത്തു പോകുന്നതല്ലെങ്കിലും മൂന്നാം പതിപ്പുമായി ചേർന്ന് പോകും.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#XFree861.1License |title=Various Licenses and Comments about Them |accessdate=2011-05-10 |publisher=[[Free Software Foundation]] |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825004145/http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#XFree861.1License |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==താരതമ്യം ==
എംഐടി അനുമതിപത്രം [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|നവീകരിച്ച ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രത്തോട്]] സാദൃശ്യം കാണിക്കുന്നുണ്ട്. പകർപ്പവകാശ ഉടമസ്ഥന്റെ പേര് ചേർക്കുന്നതിനെ [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം]] എതിർക്കുമ്പോൾ എംഐടിയിൽ അത്തരം ഒരു നിർദ്ദേശം ഇല്ല എന്നതാണ് ഈ രണ്ട് അനുമതിപത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം. എന്നാൽ എംഐടി അനുമതിപത്രത്തിന്റെ ചില പതിപ്പുകളിൽ ഈ ഭാഗവും കാണാവുന്നതാണ്.

[[എക്സ് ഫ്രീ86 പ്രൊജക്റ്റ്]] ഉപയോഗിക്കുന്ന എംഐടി അനുമതിപത്രത്തിൽ [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|യഥാർത്ഥ ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രത്തിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്ന പരസ്യപ്പെടുത്തൽ ഉപവകുപ്പ്( [[ബെർക്കിലീ സർവകലാശാല]] പിന്നീട് ഒഴിവാക്കിയത്&lt;ref name=update&gt;{{cite web|url=ftp://ftp.cs.berkeley.edu/pub/4bsd/README.Impt.License.Change|title=To All Licensees, Distributors of Any Version of BSD|publisher=University of California, Berkeley|date=1999-07-22|accessdate=2006-11-15}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;) ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.

എംഐടി അനുമതിപത്രം ഉപയോക്താവിന് ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അല്ലെങ്കിൽ ലൈബ്രറി ഉപയോഗിക്കാനും, പകർപ്പെടുക്കാനും, നവീകരിക്കാനും, കൂട്ടിച്ചേർക്കാനും, വിതരണം ചെയ്യാനും ഉപഅനുമതിപത്രം നിർമ്മിക്കാനും, വിൽക്കാനും ഉള്ള അനുമതികൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു.

[[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|ലഘൂകരിച്ച ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രവും]] എല്ലാതരത്തിലും എംഐടി അനുമതിപത്രവുമായി സാദൃശ്യം കാണിക്കുന്നുണ്ട്. കാരണം [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|ലഘൂകരിച്ച ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രത്തിൽ]] പരസ്യത്തെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഉപവകുപ്പോ, പകർപ്പവകാശ ഉടമസ്ഥന്റെ പേരുപയോഗിക്കുന്നതിനെ എതിർക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല.

[[ഇല്ലിനോയ്സ് സർവകലാശാല / എൻസിഎസ്എ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് അനുമതിപത്രം]] എംഐടി, [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|ബിഎസ്ഡി]] അനുമതിപത്രങ്ങളെ സമന്വയിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ചതാണ്. പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ എംഐടി അനുമതിപത്രത്തിലേതാണ്.

ഏകദേശം ഒരേപോലെയുള്ള നിയമങ്ങളടങ്ങിയ [[ഐ.എസ്.സി അനുമതിപത്രം|ഐ.എസ്.സി അനുമതിപത്രത്തിൽ]] താരതമ്യേന ലളിതമായ ഭാഷയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്.

==ഇതും കൂടി കാണുക ==
{{fossportal}}
* [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം]]
* [[ആപ്പിൾ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം]]
* [[ഗ്നൂ ലഘു സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം]]
* [[ബിഎസ്ഡി അനുവാദപത്രം]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.opensource.org/licenses/MIT The MIT License template]
* [http://www.jclark.com/xml/copying.txt Expat License] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220721145318/http://www.jclark.com/xml/copying.txt |date=2022-07-21 }}
* [http://www.xfree86.org/3.3.6/COPYRIGHT2.html#3 X11 License]
* [http://www.xfree86.org/current/LICENSE4.html#6 XFree86 License]

{{FOSS}}

[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുവാദപത്രം]]</text>
      <sha1>94wesdbalo98asiyqqobg3yqvsqm20c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203211</id>
    <revision>
      <id>4618812</id>
      <parentid>4489424</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreehari lijinas</username>
        <id>209493</id>
      </contributor>
      <origin>4618812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13916" sha1="rau37goca4m8gqlw9fxkrulgyo852xp" xml:space="preserve">{{PU|Oru kudayum kunju pengalum}}
{{Infobox book
| name             = ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും
| image            = [[File:Oru kudayum kunju pengalum.jpg|200px|alt=Cover]]
| image_caption    = 
| author           = [[മുട്ടത്തുവർക്കി]]
| title_orig       = 
| translator       = 
| illustrator      = 
| cover_artist     = 
| country          = ഇന്ത്യ
| language         = മലയാളം
| series           = 
| subject          = ബാലസാഹിത്യം
| genre            = 
| publisher        = 
| publisher2       = 
| pub_date         = 1961
| english_pub_date = 
| media_type       = 
| pages            = 88  
| awards           = 
| isbn             = 
| oclc             = 
| dewey            = 
| congress         = 
| preceded_by      = 
| followed_by      = 
| wikisource       =
}}
[[മുട്ടത്തുവർക്കി]] കുട്ടികൾക്കുവേണ്ടി എഴുതിയ [[മലയാളം]] നോവലാണ് '''ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും'''. 1961-ലാണ് ഈ നോവൽ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.   മാതാപിതാക്കളില്ലാതെ , അമ്മയുടെ സഹോദരിയോടൊപ്പം അനാഥരായി വളർന്ന ബേബി, ലില്ലി എന്നീ കുട്ടികളുടെ കഥ.&lt;ref&gt;Books Talk, Indulekha Network, [http://books.indulekha.com/2010/08/30/oru-kudayum-kunjupengalum/ ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105204409/http://books.indulekha.com/2010/08/30/oru-kudayum-kunjupengalum/ |date=2012-11-05 }}&lt;/ref&gt; 
 
ബാലസാഹിത്യ രചനയിൽ മുട്ടത്തുവർക്കിയുടെ മാസ്റ്റർപീസ് ആയിരുന്ന ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും സ്‌കൂളുകളിൽ ഉപപാഠപുസ്തകമായി പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. വിവിധ ഇന്ത്യൻഭാഷകളിലേക്കും റഷ്യൻഭാഷയിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ കൃതി, മലയാളത്തിലെ പ്രധാന ബാലസാഹിത്യകൃതികളിലൊന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;ഡി.സി. ബുക്ക്സ്&quot;&gt;{{cite news|title=ജനപ്രിയ സാഹിത്യത്തിന്റെ ജന്മശതാബ്ദി|url=http://www.dcbooks.com/birth-centenary-of-muttath-varkey.html|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 18|newspaper=www.dcbooks.com|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306050410/http://www.dcbooks.com/birth-centenary-of-muttath-varkey.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
__TOC__

==ഗ്രന്ഥകാരൻ==
മലയാള സാഹിത്യരംഗത്തെ ജനപ്രിയനായ കഥാകാരനും, കവിയുമായ '''[[മുട്ടത്തു വർക്കി]]''', [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[കോട്ടയം]] ജില്ലയിലെ [[ചങ്ങനാശേരി|ചങ്ങനാശേരിയിൽ]] ചെത്തിപ്പുഴ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. 65 നോവലുകളുൾപ്പെടെ 132 പുസ്തകങ്ങൾ  അദ്ദേഹം  രചിച്ചിട്ടുണ്ട് .  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില നോവലുകളെ അവലംബിച്ച്  മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് .അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയിൽ 
വർഷം തോറും  [[മുട്ടത്തു വർക്കി പുരസ്കാരം]] എഴുത്തുകാർക്ക് നൽകപ്പെടുന്നു.

==കഥാസാരം==
മഴയുള്ള ഒരു ദിവസം സ്കൂളിൽ പോവുകയായിരുന്ന ലില്ലിയെ കുടയിൽ കയറ്റാതിരുന്ന പണക്കാരിയായ സഹപാഠി ഗ്രേസിയുടെ നെറ്റി സഹോദരനായ ബേബി എറിഞ്ഞു പൊട്ടിച്ചു. [[പോലീസ്|പോലീസിനെ]] പേടിച്ച ബേബി, മടങ്ങി വരുമ്പോൾ സഹോദരിക്ക് ചില്ലുകൈപ്പിടിയിൽ [[കുരുവി|കുരുവിയുടെ]] രൂപമുള്ള കുടയുമായി വരാമെന്ന ഉറപ്പു കൊടുത്തശേഷം വീടുവിട്ടിറങ്ങി.  പേരമ്മ, മാമ്മിത്തള്ളയുടെ മർദ്ദനം അസഹ്യമായതിനെ തുടർന്ന് പിന്നീടു വീടുവിട്ടുപോയ ലില്ലി ഒരു ഡോക്ടറുടെ വീട്ടിലെത്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടു മക്കൾക്കൊപ്പം  വളരുന്നു.  നഗരത്തിലെത്തിയ ബേബിയാകട്ടെ, സൗദാമിനി എന്ന സംഗീതാദ്ധ്യാപികയുടെ വീട്ടിൽ എത്തിപ്പെട്ട് വളരുന്നു.  ലില്ലിയുടെ സഹോദരനെക്കുറിച്ചറിഞ്ഞ ഡോക്ടർ അവനെ കണ്ടുപിടിക്കാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ വിജയിച്ചില്ല.&lt;ref name =&quot;mambazham&quot;&gt;Mambazham, DC Books Malayala Padavali, [http://www.indouknews.com/lessondetail.aspx?id=203 പാഠം 2: വേദനിക്കുന്ന കുഞ്ഞു ഹൃദയങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ഡോക്ടറുടെ മക്കളുടെ സംഗീതാദ്ധ്യാപിക ആയിരുന്നു സൗദാമിനി. അവരിൽ നിന്ന് ബേബിയെക്കുറിച്ചറിഞ്ഞ ഡോക്ടർ അവനെ തന്റെ വീട്ടിലേക്കു കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു.   അവിടെ വളർന്ന അവൻ പഠിച്ചു ഡോക്ടറാകുന്നു. ഡോക്ടറുടെ മകൾ മോളിയെ അയാൾ വിവാഹവും കഴിച്ചു. ലില്ലിയെ ഡോക്ടറുടെ മകൻ ജോയിയും വിവാഹം ചെയ്തു.  ഡോക്ടർ ബേബിയുടെ ശസ്ത്രക്രിയ ഒരു യുവതിയെ രോഗമുക്തയാക്കി. നന്ദിപ്രകടിപ്പിക്കാനെത്തിയ യുവതിയും ഭർത്താവും നൽകിയ പണം ബേബി വാങ്ങിയില്ല. പകരം ഒരു കുട സമ്മാനമായി ചോദിക്കുകയാണ് അയാൾ ചെയ്തത്.  അവർ കുടയുമായി എത്തിയപ്പോൾ അത് ഏറ്റുവാങ്ങാൻ ലില്ലിയും എത്തിയിരുന്നു. സമ്മാനം കൈമാറിയപ്പോൾ, ആ യുവതി ഗ്രേസിയാണെന്നു ബേബി ലില്ലിയെ അറിയിച്ചു. അങ്ങനെ എല്ലാവരുടേയും സന്തോഷത്തിൽ കഥ അവസാനിക്കുന്നു.&lt;ref name =&quot;mambazham&quot;/&gt;

==വിശകലനം==
മലയാള ബാലസാഹിത്യ രംഗത്തെ എക്കാലത്തെയും ഹൃദയസ്പർശിയായ നോവലാണ്‌ മുട്ടത്തു വർക്കിയുടെ ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും . 
സഹോദരസ്നേഹത്തിന്റെ നൈർമല്യവും അനാഥത്വത്തിന്റെ ദുഖഭാരവും ഒരു നാണയത്തിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങളെന്നപോലെ മനോഹരമായി ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു . ദുഷ്ടയായ പേരമ്മയുടെ ഇടപെടലും ,വിധിയുടെ ക്രൂരതയും ഈ രണ്ടു നിഷ്കളങ്ക ഹൃദയങ്ങളെ അകറ്റുന്നതും ,പിന്നീട് അതെ വിധിയുടെ അത്ഭുതകരമായ വഴിത്തിരിവുകൾ അവരെ കൂട്ടിയിണക്കുന്നതുമാണ് ഈ ലളിതമായ രചനയുടെ ഇതിവൃത്തം. ഈ രണ്ടു കുട്ടികളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ ലോകത്തിലെ നന്മതിന്മകളും രചയിതാവ് വിളിച്ചോതുന്നു. 

ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ പടുകുഴിയിൽ, അനാഥത്വത്തിന്റെ ഹൃദയഭാരവും പേറി ജീവിക്കുന്ന രണ്ടു നിസ്സഹായ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കഥ തുടങ്ങുന്നത്. ദരിദ്രയായ ലില്ലിയെ പണക്കാരിയായ  ഗ്രേസി പരിഹസിക്കുകയും തന്മൂലം ബേബി പകരം വീട്ടാനായി അവളെ മുറിപ്പെടുത്തുകയും ,തുടർന്ന് നാട്ടുകാരുടേയും പേരമ്മയുടെയും രോഷം ഭയന്ന് ബേബി തന്റെ പാതി ഹൃദയമായ ലില്ലിയെ ഉപേക്ഷിച്ചു ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്ന സന്ദർഭത്തിൽ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. പോരുമ്പോൾ സ്വർണ പിടിയുള്ള കുട വാങ്ങിത്തരാം എന്ന് ലില്ലിക്കു ഉറപ്പുകൊടുത്തിട്ട ബേബി പോകുന്നത്. തുടർന്ന് ലില്ലിയും തന്റെ ചെറ്റക്കുടിൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ നിർബന്ധിതയാവുന്നു. ബേബി ജീവിതത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണമായ വശങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ,ലില്ലി ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഭദ്രതയിൽ എത്തിപ്പെടുന്നു.


ബേബി തുടക്കത്തിൽ കടന്നുപോകുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളിലൂടെ സ്വാർത്ഥവും കപടവുമായ ലോകത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ഉള്ളറകളിലേക്ക് ഗ്രന്ഥകാരൻ വെളിച്ചം വീശുന്നു.  പിന്നീട് ബേബിയെ സൌദാമിനി എന്ന സ്ത്രി സ്വന്തം അനുജനെ എന്നപോലെ സ്നേഹിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.എന്നാൽ സൌദാമിനിയുടെ  ബന്ധുക്കൾ ബേബിയോട് കാണിക്കുന്ന അകല്ചയിലൂടെ നാമെങ്ങനെ സ്വാർത്ഥരാവുന്നു എന്നു ഗ്രന്ഥകാരൻ കാണിക്കുന്നു.

മറുവശത്ത്, ഡോക്ടർ ജോണിന്റെ സംരക്ഷണയിൽ ലില്ലിക്കു വിദ്യാഭാസവും നല്ല ജീവിതവും ലഭിക്കുന്നു. ഡോക്ടർ ജോണിലൂടെ മനുഷ്യമനസ്സിന്റെ വറ്റാത്ത നന്മ ഊട്ടിയുറപ്പിക്കപെടുന്നു. 
അത്യന്തം ഹൃദയസ്പർശിയായ സന്ദർഭങ്ങളിലൂടെ പുരോഗമിക്കുന്ന കഥ ബേബിയുടെയും ലില്ലിയുടെയും ഒത്തുചേരലിൽ അവസാനിക്കുന്നു.കഥാന്ത്യം,ലില്ലിയും ബേബിയും സന്തോഷകരവും ഭദ്രവുമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.

==കഥാപാത്രങ്ങൾ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
*ബേബി
*ലില്ലി
*ജോൺ
*ശോശാമ്മ
*മോളി
{{col-2}}
*ജോയി
*സൌദാമിനി
*ഗോപി
*ഗ്രേസി
{{col-end}}
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ ബാലസാഹിത്യകൃതികൾ]]</text>
      <sha1>rau37goca4m8gqlw9fxkrulgyo852xp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618974</id>
      <parentid>4618812</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T07:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreehari lijinas</username>
        <id>209493</id>
      </contributor>
      <origin>4618974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14270" sha1="msb59cq2vjs3di09f0f28j6cbourwmm" xml:space="preserve">{{PU|Oru kudayum kunju pengalum}}
{{Infobox book
| name             = ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും
| image            = [[File:Oru kudayum kunju pengalum.jpg|200px|alt=Cover]]
| image_caption    = 
| author           = [[മുട്ടത്തുവർക്കി]]
| title_orig       = 
| translator       = 
| illustrator      = 
| cover_artist     = 
| country          = ഇന്ത്യ
| language         = മലയാളം
| series           = 
| subject          = ബാലസാഹിത്യം
| genre            = 
| publisher        = 
| publisher2       = 
| pub_date         = 1961
| english_pub_date = 
| media_type       = 
| pages            = 88  
| awards           = 
| isbn             = 
| oclc             = 
| dewey            = 
| congress         = 
| preceded_by      = 
| followed_by      = 
| wikisource       =
}}
[[മുട്ടത്തുവർക്കി]] കുട്ടികൾക്കുവേണ്ടി എഴുതിയ [[മലയാളം]] നോവലാണ് '''ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും'''. 1961-ലാണ് ഈ [[നോവൽ]] ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.   മാതാപിതാക്കളില്ലാതെ , അമ്മയുടെ സഹോദരിയോടൊപ്പം അനാഥരായി വളർന്ന ബേബി, ലില്ലി എന്നീ കുട്ടികളുടെ കഥ.&lt;ref&gt;Books Talk, Indulekha Network, [http://books.indulekha.com/2010/08/30/oru-kudayum-kunjupengalum/ ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105204409/http://books.indulekha.com/2010/08/30/oru-kudayum-kunjupengalum/ |date=2012-11-05 }}&lt;/ref&gt; 
 
[[ബാലസാഹിത്യം|ബാലസാഹിത്യ]] [[രചന (ഫോണ്ട്)|രചനയിൽ]] [[മുട്ടത്തുവർക്കി|മുട്ടത്തുവർക്കിയുടെ]] [[മാസ്റ്റർപീസ്]] ആയിരുന്ന [[ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും]] [[വിദ്യാലയം|സ്‌കൂളുകളിൽ]] [[ഉപപാഠപുസ്തകം|ഉപപാഠപുസ്തകമായി]] പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. വിവിധ [[ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ|ഇന്ത്യൻഭാഷകളിലേക്കും]] [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻഭാഷയിലേക്കും]] [[വിവർത്തനം]] ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ കൃതി, [[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] പ്രധാന [[ബാലസാഹിത്യം|ബാലസാഹിത്യകൃതികളിലൊന്നാണ്]].&lt;ref name=&quot;ഡി.സി. ബുക്ക്സ്&quot;&gt;{{cite news|title=ജനപ്രിയ സാഹിത്യത്തിന്റെ ജന്മശതാബ്ദി|url=http://www.dcbooks.com/birth-centenary-of-muttath-varkey.html|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 18|newspaper=www.dcbooks.com|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306050410/http://www.dcbooks.com/birth-centenary-of-muttath-varkey.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
__TOC__

==ഗ്രന്ഥകാരൻ==
മലയാള സാഹിത്യരംഗത്തെ ജനപ്രിയനായ കഥാകാരനും, കവിയുമായ '''[[മുട്ടത്തു വർക്കി]]''', [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[കോട്ടയം]] ജില്ലയിലെ [[ചങ്ങനാശേരി|ചങ്ങനാശേരിയിൽ]] ചെത്തിപ്പുഴ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. 65 നോവലുകളുൾപ്പെടെ 132 പുസ്തകങ്ങൾ  അദ്ദേഹം  രചിച്ചിട്ടുണ്ട് .  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില നോവലുകളെ അവലംബിച്ച്  മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് .അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയിൽ 
വർഷം തോറും  [[മുട്ടത്തു വർക്കി പുരസ്കാരം]] എഴുത്തുകാർക്ക് നൽകപ്പെടുന്നു.

==കഥാസാരം==
മഴയുള്ള ഒരു ദിവസം സ്കൂളിൽ പോവുകയായിരുന്ന ലില്ലിയെ കുടയിൽ കയറ്റാതിരുന്ന പണക്കാരിയായ സഹപാഠി ഗ്രേസിയുടെ നെറ്റി സഹോദരനായ ബേബി എറിഞ്ഞു പൊട്ടിച്ചു. [[പോലീസ്|പോലീസിനെ]] പേടിച്ച ബേബി, മടങ്ങി വരുമ്പോൾ സഹോദരിക്ക് ചില്ലുകൈപ്പിടിയിൽ [[കുരുവി|കുരുവിയുടെ]] രൂപമുള്ള കുടയുമായി വരാമെന്ന ഉറപ്പു കൊടുത്തശേഷം വീടുവിട്ടിറങ്ങി.  പേരമ്മ, മാമ്മിത്തള്ളയുടെ മർദ്ദനം അസഹ്യമായതിനെ തുടർന്ന് പിന്നീടു വീടുവിട്ടുപോയ ലില്ലി ഒരു ഡോക്ടറുടെ വീട്ടിലെത്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടു മക്കൾക്കൊപ്പം  വളരുന്നു.  നഗരത്തിലെത്തിയ ബേബിയാകട്ടെ, സൗദാമിനി എന്ന സംഗീതാദ്ധ്യാപികയുടെ വീട്ടിൽ എത്തിപ്പെട്ട് വളരുന്നു.  ലില്ലിയുടെ സഹോദരനെക്കുറിച്ചറിഞ്ഞ ഡോക്ടർ അവനെ കണ്ടുപിടിക്കാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ വിജയിച്ചില്ല.&lt;ref name =&quot;mambazham&quot;&gt;Mambazham, DC Books Malayala Padavali, [http://www.indouknews.com/lessondetail.aspx?id=203 പാഠം 2: വേദനിക്കുന്ന കുഞ്ഞു ഹൃദയങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ഡോക്ടറുടെ മക്കളുടെ സംഗീതാദ്ധ്യാപിക ആയിരുന്നു സൗദാമിനി. അവരിൽ നിന്ന് ബേബിയെക്കുറിച്ചറിഞ്ഞ ഡോക്ടർ അവനെ തന്റെ വീട്ടിലേക്കു കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു.   അവിടെ വളർന്ന അവൻ പഠിച്ചു ഡോക്ടറാകുന്നു. ഡോക്ടറുടെ മകൾ മോളിയെ അയാൾ വിവാഹവും കഴിച്ചു. ലില്ലിയെ ഡോക്ടറുടെ മകൻ ജോയിയും വിവാഹം ചെയ്തു.  ഡോക്ടർ ബേബിയുടെ ശസ്ത്രക്രിയ ഒരു യുവതിയെ രോഗമുക്തയാക്കി. നന്ദിപ്രകടിപ്പിക്കാനെത്തിയ യുവതിയും ഭർത്താവും നൽകിയ പണം ബേബി വാങ്ങിയില്ല. പകരം ഒരു കുട സമ്മാനമായി ചോദിക്കുകയാണ് അയാൾ ചെയ്തത്.  അവർ കുടയുമായി എത്തിയപ്പോൾ അത് ഏറ്റുവാങ്ങാൻ ലില്ലിയും എത്തിയിരുന്നു. സമ്മാനം കൈമാറിയപ്പോൾ, ആ യുവതി ഗ്രേസിയാണെന്നു ബേബി ലില്ലിയെ അറിയിച്ചു. അങ്ങനെ എല്ലാവരുടേയും സന്തോഷത്തിൽ കഥ അവസാനിക്കുന്നു.&lt;ref name =&quot;mambazham&quot;/&gt;

==വിശകലനം==
മലയാള ബാലസാഹിത്യ രംഗത്തെ എക്കാലത്തെയും ഹൃദയസ്പർശിയായ നോവലാണ്‌ മുട്ടത്തു വർക്കിയുടെ ഒരു കുടയും കുഞ്ഞുപെങ്ങളും . 
സഹോദരസ്നേഹത്തിന്റെ നൈർമല്യവും അനാഥത്വത്തിന്റെ ദുഖഭാരവും ഒരു നാണയത്തിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങളെന്നപോലെ മനോഹരമായി ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു . ദുഷ്ടയായ പേരമ്മയുടെ ഇടപെടലും ,വിധിയുടെ ക്രൂരതയും ഈ രണ്ടു നിഷ്കളങ്ക ഹൃദയങ്ങളെ അകറ്റുന്നതും ,പിന്നീട് അതെ വിധിയുടെ അത്ഭുതകരമായ വഴിത്തിരിവുകൾ അവരെ കൂട്ടിയിണക്കുന്നതുമാണ് ഈ ലളിതമായ രചനയുടെ ഇതിവൃത്തം. ഈ രണ്ടു കുട്ടികളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ ലോകത്തിലെ നന്മതിന്മകളും രചയിതാവ് വിളിച്ചോതുന്നു. 

ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ പടുകുഴിയിൽ, അനാഥത്വത്തിന്റെ ഹൃദയഭാരവും പേറി ജീവിക്കുന്ന രണ്ടു നിസ്സഹായ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കഥ തുടങ്ങുന്നത്. ദരിദ്രയായ ലില്ലിയെ പണക്കാരിയായ  ഗ്രേസി പരിഹസിക്കുകയും തന്മൂലം ബേബി പകരം വീട്ടാനായി അവളെ മുറിപ്പെടുത്തുകയും ,തുടർന്ന് നാട്ടുകാരുടേയും പേരമ്മയുടെയും രോഷം ഭയന്ന് ബേബി തന്റെ പാതി ഹൃദയമായ ലില്ലിയെ ഉപേക്ഷിച്ചു ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്ന സന്ദർഭത്തിൽ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. പോരുമ്പോൾ സ്വർണ പിടിയുള്ള കുട വാങ്ങിത്തരാം എന്ന് ലില്ലിക്കു ഉറപ്പുകൊടുത്തിട്ട ബേബി പോകുന്നത്. തുടർന്ന് ലില്ലിയും തന്റെ ചെറ്റക്കുടിൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ നിർബന്ധിതയാവുന്നു. ബേബി ജീവിതത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണമായ വശങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ,ലില്ലി ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഭദ്രതയിൽ എത്തിപ്പെടുന്നു.


ബേബി തുടക്കത്തിൽ കടന്നുപോകുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളിലൂടെ സ്വാർത്ഥവും കപടവുമായ ലോകത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ഉള്ളറകളിലേക്ക് ഗ്രന്ഥകാരൻ വെളിച്ചം വീശുന്നു.  പിന്നീട് ബേബിയെ സൌദാമിനി എന്ന സ്ത്രി സ്വന്തം അനുജനെ എന്നപോലെ സ്നേഹിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.എന്നാൽ സൌദാമിനിയുടെ  ബന്ധുക്കൾ ബേബിയോട് കാണിക്കുന്ന അകല്ചയിലൂടെ നാമെങ്ങനെ സ്വാർത്ഥരാവുന്നു എന്നു ഗ്രന്ഥകാരൻ കാണിക്കുന്നു.

മറുവശത്ത്, ഡോക്ടർ ജോണിന്റെ സംരക്ഷണയിൽ ലില്ലിക്കു വിദ്യാഭാസവും നല്ല ജീവിതവും ലഭിക്കുന്നു. ഡോക്ടർ ജോണിലൂടെ മനുഷ്യമനസ്സിന്റെ വറ്റാത്ത നന്മ ഊട്ടിയുറപ്പിക്കപെടുന്നു. 
അത്യന്തം ഹൃദയസ്പർശിയായ സന്ദർഭങ്ങളിലൂടെ പുരോഗമിക്കുന്ന കഥ ബേബിയുടെയും ലില്ലിയുടെയും ഒത്തുചേരലിൽ അവസാനിക്കുന്നു.കഥാന്ത്യം,ലില്ലിയും ബേബിയും സന്തോഷകരവും ഭദ്രവുമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.

==കഥാപാത്രങ്ങൾ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
*ബേബി
*ലില്ലി
*ജോൺ
*ശോശാമ്മ
*മോളി
{{col-2}}
*ജോയി
*സൌദാമിനി
*ഗോപി
*ഗ്രേസി
{{col-end}}
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ ബാലസാഹിത്യകൃതികൾ]]</text>
      <sha1>msb59cq2vjs3di09f0f28j6cbourwmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.പി. മേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203910</id>
    <revision>
      <id>4618945</id>
      <parentid>3970684</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dvellakat</username>
        <id>4080</id>
      </contributor>
      <comment>/* മരണം */</comment>
      <origin>4618945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11319" sha1="e8e3timm4aaafx3gbrry6vis0otkthk" xml:space="preserve">{{Infobox Person
|name        = വി. പി. മേനോൻ
|image       = വി.പി. മേനോൻ.jpg
|caption     = 
|birth_name  = വാപ്പാല പങ്കുണ്ണി മേനോൻ
|birth_date  = {{Birth date|1893|09|30|df=yes}}
|birth_place =[[ഒറ്റപ്പാലം]], [[മലബാർ ജില്ല]], [[മദ്രാസ്]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]] 
|death_date  = {{Death date and age|1965|12|31|1893|09|30|df=yes}}
|death_place =ഒറ്റപ്പാലം, [[പാലക്കാട് ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] 
|other_names = 
|known_for   = സ്വതന്ത്ര്യ ഇന്ത്യയുടെ ഏകീകരണത്തിൽ വഹിച്ച പങ്കിനാൽ
|occupation  = സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ
|nationality = [[ഭാരതം|ഭാരതീയൻ]]
}}
[[ഇന്ത്യാ വിഭജനം|ഇന്ത്യാ വിഭജനക്കാലത്ത്]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] രാഷ്ട്രീയ ഏകീകരണത്തിൽ മുഖ്യപങ്ക് വഹിച്ച ആളാണ്  '''വാപ്പാല പങ്കുണ്ണി മേനോൻ''' എന്ന '''വി.പി. മേനോൻ''' (1893-1965).&lt;ref&gt;{{cite book|first=മാതൃഭൂമി|last=പബ്ലിക്കേഷൻസ്|title=മാതൃഭൂമി ഇയർബുക്ക്|year=2013|publisher=മാതൃഭൂമി|isbn=9788182652590|url=http://buy.mathrubhumi.com/books/mathrubhumi/reference/bookdetails/1339/mathrubhumi-yearbook-plus-english-2013|access-date=2013-07-26|archive-date=2013-02-16|archive-url=https://archive.today/20130216103136/http://buy.mathrubhumi.com/books/mathrubhumi/reference/bookdetails/1339/mathrubhumi-yearbook-plus-english-2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വിഭിന്ന ഭരണവ്യവസ്ഥകളാൽ വൈചിത്ര്യപൂർണ്ണമായിരുന്നു സ്വാതന്ത്ര്യപൂർവ ഇന്ത്യ. മതത്തിലും പാരമ്പര്യാവകാശത്തിലും യുദ്ധത്തിന്റെ ബലതന്ത്രത്തിലും  സംസ്കാരത്തനിമകളിലും ചിലപ്പോൾ ഭാഗ്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതങ്ങളായി നിലനിന്ന വിഭിന്ന നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ സൈനിക നടപടികൾ കൂടാതെ ഇൻഡ്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ [[സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ|സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേലിനെ]] പ്രാപ്തനാക്കിയത് വി.പി. മേനോന്റെ ഉപദേശവും സഹായവുമാണ്. 

==ആദ്യകാല ജീവിതം==
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്ത്]] [[1893]] [[സെപ്റ്റംബർ 30]]-ആം തീയതി ജനിച്ചു. പിതാവ് ചുനങ്ങാട് ശങ്കര മേനോൻ ഒരു ഹൈസ്കൂൾ ഹെഡ്‌മാസ്റ്റർ ആയിരുന്നു. പന്ത്രണ്ട് മക്കളിൽ മൂത്തവനായിരുന്ന മേനോൻ പതിമൂന്നാം വയസ്സിൽ സ്കൂൾ വിട്ടശേഷം കൂലിപ്പണിക്കാരനായും കൽക്കരിഖനിത്തൊഴിലാളിയായും ഫാക്ടറിത്തൊഴിലാളിയായും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ റെയിൽവേയിൽ സ്റ്റോക്കറായും മാറിമാറി ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;സ്വാതന്ത്യം&quot;&gt;{{cite book|first=ലാറി കൊളിൻസ്|last=ഡൊമിനിക് ലാപ്പിയർ|title=സ്വാതന്ത്ര്യം അർദ്ധരാത്രിയിൽ|year=2012-08-24|publisher=ഡി.സി. ബുക്സ്|isbn=9788171300938}}&lt;/ref&gt;

പരുത്തിക്കച്ചവടത്തിലെ ദല്ലാൾപണി നോക്കി അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. ഒരു സ്കൂൾ അധ്യാപകനായും പ്രവർത്തിച്ചു. അവസാനം ടൈപ്പ് ചെയ്യാൻ സ്വയം പഠിച്ച അദ്ദേഹം [[1929]]-ൽ [[സിംല|സിംലയിലെ]] ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തിൽ ഒരു ഗുമസ്തനായി കയറിപ്പറ്റി.

==ഔദ്യോഗിക ജീവിതം==
ഔദ്യോഗികജീവിതത്തിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റേത് കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന ഉയർച്ചയായിരുന്നു. നിരന്തരമായ അദ്ധ്വാനവും ഇച്ഛാശക്തിയും കൊണ്ട് താഴേത്തട്ടിൽനിന്നു പടിപടിയായി ഔന്നത്യങ്ങളിലേക്കു എത്തിപ്പെടാൻ വി.പി.മേനോനു കഴിഞ്ഞു.
1947 ആകുമ്പോഴേക്കും വൈസ്രോയിയുടെ സ്റ്റാഫിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നിൽ അദ്ദേഹമെത്തിച്ചേർന്നു.

==ഇന്ത്യാവിഭജന പദ്ധതി==
[[പ്രമാണം:Mountbatten with Menon.jpg|ലഘുചിത്രം|മൗണ്ട്‌ബാറ്റണോടൊപ്പം മേനോൻ]]
ഇന്ത്യയുടെ അവസാന വൈസ്രോയി ആയിരുന്ന [[ലൂയി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ|ലൂയി മൗണ്ട്ബാറ്റന്റെ]] രാഷ്ട്രീയ ഉപദേഷ്ടാവായിരുന്നു മേനോൻ. [[1947]]-ൽ വിഭജനത്തിനു ശേഷം ഇന്ത്യയുടെ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയായി മാറിയ സർദാർ പട്ടേൽ, വി.പി. മേനോനെ സെക്രട്ടറിയാക്കി.

ഇടക്കാല ഗവൺമെന്റിൽ [[കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസും]] [[മുസ്ലീം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗും]] തമ്മിലുള്ള ബലപരീക്ഷണത്തിനിടയിലാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും വേറിട്ടൊരു സ്വതന്ത്ര്യരാജ്യം വേണമെന്നുള്ള മുസ്ലീം ലീഗിന്റെ ആവശ്യത്തെ അംഗീകരിക്കാൻ മൗണ്ട്‌ബാറ്റൺ, ജവഹർലാൽ നെഹ്രു, സർദാർ വല്ലഭ് ഭായ് പട്ടേൽ എന്നിവരോട് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത്.

മൗണ്ട്‌ബാറ്റന്റെ ആദ്യ ഇന്ത്യാവിഭജനപദ്ധതി [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു|നെഹ്രു]] ശക്തമായി നിരാകരിച്ചതിനെത്തുടർന്നുണ്ടാക്കിയ പുതിയ പദ്ധതിയുടെ കരട് രൂപം തയ്യാറാക്കിയത് വി.പി.മേനോനാണ്.&lt;ref name=&quot;സ്വാതന്ത്യം&quot;/&gt;

==ഇന്ത്യയുടെ പുനരേകീകരണം==
ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്‌ധിക്കുശേഷം സർദാർ പട്ടേൽ കൈകാര്യം ചെയ്ത മന്ത്രാലയത്തിൽ മേനോൻ സെക്രട്ടറിയായിത്തീർന്നു. മേനോന്റെ ബുദ്ധിവൈഭവവും കഠിനാദ്ധ്വാനവും പട്ടേലിനെ വശീകരിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ 565 നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിലേക്ക് ചേർക്കാൻ പട്ടേലിനോടൊപ്പം അദ്ദേഹം അഹോരാത്രം അദ്ധ്വാനം ചെയ്തു.

[[രജപുത്താന]] ([[രാജസ്ഥാൻ]]), [[കശ്മീർ]], [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[ഹൈദരാബാദ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഇൻഡ്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നതിൽ വി.പി. മേനോൻ മുഖ്യപങ്കുവഹിച്ചു.

== മരണം ==
അവസാനകാലത്ത് വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെത്തുടർന്ന് ഒറ്റപ്പെടൽ അനുഭവിച്ച മേനോൻ 72-ആം വയസ്സിൽ 1965 ഡിസംബർ 31-ന് ഒറ്റപ്പാലത്തെ കുടുംബവീട്ടിൽ വച്ച് അന്തരിച്ചു. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ വീട്ടുവളപ്പിൽ സംസ്കരിച്ചു.
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
ചിത്രം:V.P.Menon 01.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:V.P.Menon 02.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:V.P.Menon 03.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:V.P.Menon 04.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:Mountbatten with Menon.jpg|മൌണ്ട് ബാറ്റൺ പ്രഭുവുമൊത്ത്
&lt;/gallery&gt;

==ഇതും കാണുക==

* [[ഇന്ത്യാ വിഭജനം]]
* [[മൗണ്ട് ബാറ്റൺ പ്രഭു]]
* [[ജൂൺ തേഡ് പ്ലാൻ]]

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

{{Commons category|V. P. Menon}}

{{DEFAULTSORT:മേനോൻ, വി.പി.}}
[[വർഗ്ഗം:1893-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1965-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 30-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 31-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]</text>
      <sha1>e8e3timm4aaafx3gbrry6vis0otkthk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618946</id>
      <parentid>4618945</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dvellakat</username>
        <id>4080</id>
      </contributor>
      <comment>/* ആദ്യകാല ജീവിതം */</comment>
      <origin>4618946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11635" sha1="pshsm7r9u1h3ccxmqydz2x8xmxr1qbd" xml:space="preserve">{{Infobox Person
|name        = വി. പി. മേനോൻ
|image       = വി.പി. മേനോൻ.jpg
|caption     = 
|birth_name  = വാപ്പാല പങ്കുണ്ണി മേനോൻ
|birth_date  = {{Birth date|1893|09|30|df=yes}}
|birth_place =[[ഒറ്റപ്പാലം]], [[മലബാർ ജില്ല]], [[മദ്രാസ്]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]] 
|death_date  = {{Death date and age|1965|12|31|1893|09|30|df=yes}}
|death_place =ഒറ്റപ്പാലം, [[പാലക്കാട് ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] 
|other_names = 
|known_for   = സ്വതന്ത്ര്യ ഇന്ത്യയുടെ ഏകീകരണത്തിൽ വഹിച്ച പങ്കിനാൽ
|occupation  = സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ
|nationality = [[ഭാരതം|ഭാരതീയൻ]]
}}
[[ഇന്ത്യാ വിഭജനം|ഇന്ത്യാ വിഭജനക്കാലത്ത്]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] രാഷ്ട്രീയ ഏകീകരണത്തിൽ മുഖ്യപങ്ക് വഹിച്ച ആളാണ്  '''വാപ്പാല പങ്കുണ്ണി മേനോൻ''' എന്ന '''വി.പി. മേനോൻ''' (1893-1965).&lt;ref&gt;{{cite book|first=മാതൃഭൂമി|last=പബ്ലിക്കേഷൻസ്|title=മാതൃഭൂമി ഇയർബുക്ക്|year=2013|publisher=മാതൃഭൂമി|isbn=9788182652590|url=http://buy.mathrubhumi.com/books/mathrubhumi/reference/bookdetails/1339/mathrubhumi-yearbook-plus-english-2013|access-date=2013-07-26|archive-date=2013-02-16|archive-url=https://archive.today/20130216103136/http://buy.mathrubhumi.com/books/mathrubhumi/reference/bookdetails/1339/mathrubhumi-yearbook-plus-english-2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വിഭിന്ന ഭരണവ്യവസ്ഥകളാൽ വൈചിത്ര്യപൂർണ്ണമായിരുന്നു സ്വാതന്ത്ര്യപൂർവ ഇന്ത്യ. മതത്തിലും പാരമ്പര്യാവകാശത്തിലും യുദ്ധത്തിന്റെ ബലതന്ത്രത്തിലും  സംസ്കാരത്തനിമകളിലും ചിലപ്പോൾ ഭാഗ്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതങ്ങളായി നിലനിന്ന വിഭിന്ന നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ സൈനിക നടപടികൾ കൂടാതെ ഇൻഡ്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ [[സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ|സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേലിനെ]] പ്രാപ്തനാക്കിയത് വി.പി. മേനോന്റെ ഉപദേശവും സഹായവുമാണ്. 

==ആദ്യകാല ജീവിതം==
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്ത്]] അനങ്ങനടി എന്നു കൂടി പറയുന്ന [[കോതകുറിശ്ശി]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ വാപ്പാലക്കളം എന്ന കുടുംബത്തിൽ  [[1893]] [[സെപ്റ്റംബർ 30]]-ആം തീയതി ജനിച്ചു. പിതാവ് ചുനങ്ങാട് ശങ്കര മേനോൻ ഒരു ഹൈസ്കൂൾ ഹെഡ്‌മാസ്റ്റർ ആയിരുന്നു. അമ്മ കുഞ്ഞിക്കുട്ടി അമ്മ. പന്ത്രണ്ട് മക്കളിൽ മൂത്തവനായിരുന്ന മേനോൻ പതിമൂന്നാം വയസ്സിൽ സ്കൂൾ വിട്ടശേഷം കൂലിപ്പണിക്കാരനായും കൽക്കരിഖനിത്തൊഴിലാളിയായും ഫാക്ടറിത്തൊഴിലാളിയായും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ റെയിൽവേയിൽ സ്റ്റോക്കറായും മാറിമാറി ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;സ്വാതന്ത്യം&quot;&gt;{{cite book|first=ലാറി കൊളിൻസ്|last=ഡൊമിനിക് ലാപ്പിയർ|title=സ്വാതന്ത്ര്യം അർദ്ധരാത്രിയിൽ|year=2012-08-24|publisher=ഡി.സി. ബുക്സ്|isbn=9788171300938}}&lt;/ref&gt;

പരുത്തിക്കച്ചവടത്തിലെ ദല്ലാൾപണി നോക്കി അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. ഒരു സ്കൂൾ അധ്യാപകനായും പ്രവർത്തിച്ചു. അവസാനം ടൈപ്പ് ചെയ്യാൻ സ്വയം പഠിച്ച അദ്ദേഹം [[1929]]-ൽ [[സിംല|സിംലയിലെ]] ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തിൽ ഒരു ഗുമസ്തനായി കയറിപ്പറ്റി.

==ഔദ്യോഗിക ജീവിതം==
ഔദ്യോഗികജീവിതത്തിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റേത് കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന ഉയർച്ചയായിരുന്നു. നിരന്തരമായ അദ്ധ്വാനവും ഇച്ഛാശക്തിയും കൊണ്ട് താഴേത്തട്ടിൽനിന്നു പടിപടിയായി ഔന്നത്യങ്ങളിലേക്കു എത്തിപ്പെടാൻ വി.പി.മേനോനു കഴിഞ്ഞു.
1947 ആകുമ്പോഴേക്കും വൈസ്രോയിയുടെ സ്റ്റാഫിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നിൽ അദ്ദേഹമെത്തിച്ചേർന്നു.

==ഇന്ത്യാവിഭജന പദ്ധതി==
[[പ്രമാണം:Mountbatten with Menon.jpg|ലഘുചിത്രം|മൗണ്ട്‌ബാറ്റണോടൊപ്പം മേനോൻ]]
ഇന്ത്യയുടെ അവസാന വൈസ്രോയി ആയിരുന്ന [[ലൂയി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ|ലൂയി മൗണ്ട്ബാറ്റന്റെ]] രാഷ്ട്രീയ ഉപദേഷ്ടാവായിരുന്നു മേനോൻ. [[1947]]-ൽ വിഭജനത്തിനു ശേഷം ഇന്ത്യയുടെ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയായി മാറിയ സർദാർ പട്ടേൽ, വി.പി. മേനോനെ സെക്രട്ടറിയാക്കി.

ഇടക്കാല ഗവൺമെന്റിൽ [[കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസും]] [[മുസ്ലീം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗും]] തമ്മിലുള്ള ബലപരീക്ഷണത്തിനിടയിലാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും വേറിട്ടൊരു സ്വതന്ത്ര്യരാജ്യം വേണമെന്നുള്ള മുസ്ലീം ലീഗിന്റെ ആവശ്യത്തെ അംഗീകരിക്കാൻ മൗണ്ട്‌ബാറ്റൺ, ജവഹർലാൽ നെഹ്രു, സർദാർ വല്ലഭ് ഭായ് പട്ടേൽ എന്നിവരോട് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത്.

മൗണ്ട്‌ബാറ്റന്റെ ആദ്യ ഇന്ത്യാവിഭജനപദ്ധതി [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു|നെഹ്രു]] ശക്തമായി നിരാകരിച്ചതിനെത്തുടർന്നുണ്ടാക്കിയ പുതിയ പദ്ധതിയുടെ കരട് രൂപം തയ്യാറാക്കിയത് വി.പി.മേനോനാണ്.&lt;ref name=&quot;സ്വാതന്ത്യം&quot;/&gt;

==ഇന്ത്യയുടെ പുനരേകീകരണം==
ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്‌ധിക്കുശേഷം സർദാർ പട്ടേൽ കൈകാര്യം ചെയ്ത മന്ത്രാലയത്തിൽ മേനോൻ സെക്രട്ടറിയായിത്തീർന്നു. മേനോന്റെ ബുദ്ധിവൈഭവവും കഠിനാദ്ധ്വാനവും പട്ടേലിനെ വശീകരിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ 565 നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിലേക്ക് ചേർക്കാൻ പട്ടേലിനോടൊപ്പം അദ്ദേഹം അഹോരാത്രം അദ്ധ്വാനം ചെയ്തു.

[[രജപുത്താന]] ([[രാജസ്ഥാൻ]]), [[കശ്മീർ]], [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[ഹൈദരാബാദ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഇൻഡ്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നതിൽ വി.പി. മേനോൻ മുഖ്യപങ്കുവഹിച്ചു.

== മരണം ==
അവസാനകാലത്ത് വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെത്തുടർന്ന് ഒറ്റപ്പെടൽ അനുഭവിച്ച മേനോൻ 72-ആം വയസ്സിൽ 1965 ഡിസംബർ 31-ന് ഒറ്റപ്പാലത്തെ കുടുംബവീട്ടിൽ വച്ച് അന്തരിച്ചു. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ വീട്ടുവളപ്പിൽ സംസ്കരിച്ചു.
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
ചിത്രം:V.P.Menon 01.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:V.P.Menon 02.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:V.P.Menon 03.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:V.P.Menon 04.jpg|മേനോനെ ക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം
ചിത്രം:Mountbatten with Menon.jpg|മൌണ്ട് ബാറ്റൺ പ്രഭുവുമൊത്ത്
&lt;/gallery&gt;

==ഇതും കാണുക==

* [[ഇന്ത്യാ വിഭജനം]]
* [[മൗണ്ട് ബാറ്റൺ പ്രഭു]]
* [[ജൂൺ തേഡ് പ്ലാൻ]]

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

{{Commons category|V. P. Menon}}

{{DEFAULTSORT:മേനോൻ, വി.പി.}}
[[വർഗ്ഗം:1893-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1965-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 30-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 31-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേനോന്മാർ]]</text>
      <sha1>pshsm7r9u1h3ccxmqydz2x8xmxr1qbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യൻ നദീതട പദ്ധതികൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210758</id>
    <revision>
      <id>4618957</id>
      <parentid>4608028</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T05:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105301" sha1="1uwp3h7gp81zxpjerbtwpf8puhx9xa8" xml:space="preserve">പുരാതനകാലം മുതൽ [[മനുഷ്യർ]] നദീതടങ്ങളിലാണ് അധിവസിച്ചിരുന്നത്.  [[ഗതാഗതം|ഗതാഗത്തിനും]] [[കൃഷി|കൃഷിക്കും]] ഗാർഹികാവശ്യങ്ങൾക്കും നദീജലം പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ കഴിയും എന്നതായിരിക്കാം ഇതിനു കാരണം. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] സ്ഥിതിയും ഒട്ടും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല.  ഏകദേശം 5000 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന സിന്ധുനദീതട നാഗരികതയുടെ [[ചരിത്രം|ചരിത്രംതന്നെ]] ഇതിനു സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.  മോഹൻജദാരോ-ഹരപ്പാ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നു ലഭിച്ച അവശിഷിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവിടെ ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങളും [[പരുത്തി|പരുത്തിയും]] വൻതോതിൽ [[കൃഷി|കൃഷിചെയ്തിരുന്നു]] എന്നു തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.  [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി|അലക്സാണ്ടറുടെ]] പ്രധിനിധിയായി ഇന്ത്യയിൽ വന്ന [[മെഗസ്തനീസ്]] ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  അതുപോലെ [[തഞ്ചാവൂർ|തഞ്ചാവൂരിലെ]] നെൽകൃഷിക്കുവേണ്ടി [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി|തിരുച്ചിറപ്പള്ളിക്കു]] സമീപം ചോളരാജാക്കന്മാർ കല്ലണ നിർമിച്ചിരുന്നു. മൗര്യരാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്തുതന്നെ ഇന്ത്യ [[ജലസേചനം|ജലസേചന]] പദ്ധതികളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് ലോകപ്രശസ്തിയാർജിച്ചിരുന്നു.

Website:- [ [./Https://www.kuttanadpackage.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210912164121/https://www.kuttanadpackage.in/ |date=2021-09-12 }} kuttanadpackage.in] ]

;പ്രധാന നദികൾ
ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നദികളെ മൂന്നായി തരംതിരിക്കാം.
#'''ഹിമാലയൻ നദികൾ''':- [[ഗംഗ]], [[ബ്രഹ്മപുത്ര]] എന്നീ നദികളും അവയുടെ അനേകം കൈവഴികളും.
#'''മധ്യേന്ത്യൻ നദികൾ''':- ചമ്പൽ, [[മഹാനദി]], [[നർമദ]], താപ്തി എന്നിവ.
#'''ദക്ഷിണേന്ത്യൻ നദികൾ''':- [[ഗോദാവരി]], [[കൃഷ്ണ]], [[കാവേരി]], പെന്നാർ, വൈഗ, [[ഭാരതപ്പുഴ]], [[പെരിയാർ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]] തുടങ്ങിയവ.

==സിന്ധുനദീതട പദ്ധതികൾ==

===ഭക്രാനംഗൽ പദ്ധതി===
[[File:Bhakra Dam Aug 15 2008.JPG|thumb|150px|right|ഭക്രാനംഗൽ ഡാം]]
{{main|ഭക്ര നങ്കൽ അണക്കെട്ട്}}
സിന്ധുനദിയുടെ പോഷകന്ദികളിൽ ഒന്നായ [[സത്‌ലജ്]] നദിയിൽ [[ഹരിയാന|ഹരിയാനയിലെ]] ഭക്ര എന്ന സ്ഥലത്ത് നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന അണക്കെട്ടാണ് ഇതിന്റെ മുഖ്യഭാഗം.  ഇൻഡ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിവിധോദ്യേശ പദ്ധതിയായ അണക്കെട്ടിന്റെ ഉയരം 226മീറ്റർ ആണ്.&lt;ref&gt;[http://www.ecoindia.com/valleys/bhakranangal.html About Bhakra Nangal Dam]&lt;/ref&gt;  കൂടാതെ ഭക്രയിൽ നിന്ന് 128 കിലോമീറ്റർ താഴെ നംഗൽ എന്ന സ്ഥലത്ത് 29 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അണക്കെട്ട്, 64 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള നംഗൽ ജലവൈദ്വുത തോട്, ഭക്രയിലെ രണ്ടും തോടിന്റെ കരയിൽ ശങ്കർമാൾ, കോട്‌ല എന്നീസ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നുവീതവും വൈദ്യുതോത്പാതനകേന്ദ്രങ്ങൾ, 4,464 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന പ്രധാന തോടുകൾ ഇവയെല്ലാം ഈ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.  ഇതുമൂലം 14.6 ലക്ഷം ഹെക്റ്ററിൽ ജലസേചനം നടത്തുവാനും 1,204 മെഗാവാട്ട് വിദ്യുഛക്തി ഉത്പാദിപ്പിക്കുവാനും കഴിയുന്നുണ്ട്. [[ഹരിയാന]], [[പഞ്ചാബ്]], [[രാജസ്ഥാൻ]] എന്നീ മൂന്നുസംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും പങ്കുള്ള ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രവർത്തനവും മേൽനോട്ടവും കേന്ദ്ര ഗവണ്മെന്റിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു ബോർഡിന്റെ ചുമതലയിലാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.indianetzone.com/4/the_bhakra-nangal_project.htm Bhakra-Nangal Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321183946/http://www.indianetzone.com/4/the_bhakra-nangal_project.htm |date=2012-03-21 }} is a joint venture by the states of Punjab, Rajasthan and Haryana.&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് ഏകദേശം 235 കോടി രൂപയാണെന്നാണ് കണക്കാക്കിയിരിക്കുണത്.  ഭക്ര അണക്കെട്ടുണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ള ജലാശയം ഗൊവിന്ദസാഗർ എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

===ബിയാസ് പദ്ധതി===

[[സിന്ധു]] [[നദി|നദിയുടെ]] പോഷക നദികളായ [[ബിയാസ് നദി|ബിയാസിനെയും]] [[സത്‌ലജ്|സത്‌ലജിനേയും]] കൂട്ടിയോജിപ്പിച്ച്  ഇരു നദികളിലെയും ജലപ്രവാഹം അണകെട്ടി നിയന്ത്രിച്ച് വൈദ്യുതി ഉത്പാദനത്തിനും [[ജലസേചനം|ജലസേചനത്തിനു]] ഉപയോഗിക്കുവാൻ ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണിത്.

ബിയാസിൽ [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശത്തുള്ള]] പാണ്ടോ എന്ന സ്ഥലത്ത് 61 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി ഭക്രാ ജലാശയത്തിനു മുകളിൽ ദഹാദ് എന്ന സ്ഥലത്തു നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന വൈദ്വുതിനിലയത്തിലേക്കും, അവിടെനിന്ന് സത്‌ലജിലേക്കും ബിയാസ് നദീജലം തിരിച്ചുവിടുന്നതുമൂലം 305 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു ജലപാതം സാധ്യമാകുന്നു.  ഇതിൽ നിന്ന് 660 മെഗാവാട്ട് വിദ്യുച്ഛക്തി ഉത്പാദിക്കുവാനും സാധിക്കുന്നു.  വൈദ്വുതിനിലയത്തിൽ നിന്നും പ്രവഹിക്കുന്ന ജലംകൊണ്ട് ഭക്രാപദ്ധതിയുടെ കീഴിൽവരുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ കൂടാതെ 5.3 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തുകൂടി ജലസേചനം വ്യാപിപ്പിക്കുവാനും കഴിയും.&lt;ref&gt;[http://hatch.ca/Environmental_Services_Group/EAM/Projects/pando.htm Environmental Assessment Management Projects]&lt;/ref&gt;

പാണ്ടോ അണയ്ക്കു താഴെ ബിയാസിൽ പോങ്ങ് എന്ന സ്ഥലത്ത് 116 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള വേറൊരു അണകെട്ടി രാജസ്ഥാൻ, പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന എന്നീസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 6.5 ലക്ഷം ഹെക്ടർ ഭൂമിയിൽകൂടി ജലസേചനം വ്യാപിക്കുന്നതിനു പുറമേ, 300 മെഗാവാട്ട് വിദ്യുച്ഛക്തി ഉത്പാദിപ്പിക്കാനുമുള്ള ഒരു പദ്ധതിയും ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഈ രണ്ടുപദ്ധതികൾക്കും കൂടി മൊത്തം 240 കോടി രുപയുടെ ചെലവാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.mcllo.com/pongdam.html Maharana Pratap Sagar - Pong Dam Lake]&lt;/ref&gt;

===രാജസ്ഥാൻതോട് പദ്ധതി===
[[File:View of canal Rajasthan Feeder.jpg|thumb|150px|right|രാജസ്ഥാൻ കനാൽ]]
[[രാജസ്ഥാൻ]] [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തിലെ]] ശ്രീഗംഗാനഗർ, ജയ്സൽമീർ, ബിക്കാനീർ എന്നീ [[ജില്ല|ജില്ലകളിൽ]] ഏകദേശം 12 ലക്ഷം ഹെക്ടർ സ്ഥലത്ത് കൃഷിനടത്തുവാൻ ഉതകുന്ന ഒരു പദ്ധതിയാണിത്. [[ഇന്ദിര ഗാന്ധി കനാൽ]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ബിയസ് നദിയിലെ പോങ് അണക്കെട്ടിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നത്.  സത്‌ലജും ബിയാസും തമ്മിൽ ചേരുന്ന ഹരീക്കയിൽ ഒരു റെഗുലേറ്റർ സ്ഥപിച്ച് കനാൽവ്യവസ്ഥയിലെ 470 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പ്രധാന തോടും, 215 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പോഷക തോടും 6,308 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന പോഷകതോടും വഴിയാണ് ജലസേചനം നടത്തുന്നത്. ഈ വിധത്തിൽ [[ഥാർ മരുഭൂമി|ഥാർ മരുഭൂമിയുടെ]] ഒരുഭാഗം കൃഷിയോഗ്യമാക്കാൻ ഈ പദ്ധതി സഹായിക്കുന്നു.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 184 കോടി രൂപയായിരിക്കും.&lt;ref&gt;[http://www.indiankanoon.org/doc/1292785/ Rajasthan Canal Project, ... vs Rajasthan Canal Rastriya Mazdoor ... on 24 October, 1975]&lt;/ref&gt;

===സിന്ധുനദീജലക്കരാർ===

സിന്ധുനദീതടം [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലും]] [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിലുമായി]] വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നതിനാൽ സിന്ധുനദിയിലേയും പോഷകനദികളിലേയും [[ജലം]] ഇരുരാജ്യങ്ങളും പങ്കുവച്ചു കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് സംബന്ധിച്ചുള്ള ഒരുടമ്പടി 1960-ൽ ഉണ്ടായി.  രവി, ബിയാസ് നദികളിലെ ജലം 1960 മുതൽ പത്തു വർഷത്തേക്കു താത്കാലിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ പാകിസ്താൻ ഉപയോഗിച്ചുകൊള്ളുന്നതിനും, ഈ പത്തു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ആ രാജ്യം പുതിയ ജലസേചനമാർഗങ്ങൾ നിലവിൽ വരുത്തേണ്ടതാണെന്നും ഉടമ്പടിയിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.scribd.com/doc/13749560/The-Indus-Water-Treaty-Between-India-and-Pakistan The Indus Water Treaty Between India and Pakistan]&lt;/ref&gt;

==ഗംഗാനദീതട പദ്ധതികൾ==

===തെഹ്‌രി പദ്ധതി===
[[ഡൽഹി|ഡൽഹിയിൽ]] നിന്നും  200 മൈയിൽ വടക്കു കിഴക്കായി ഉത്തരാഞ്ചലിൽ ഭാഗീരഥി നദിയിൽ നിർനിച്ച അണക്കെട്ടാണ് തെഹ്‌രീ.  ഉയരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ [[ലോകം|ലോകത്തിൽ]] 5-ആം സ്ഥാനമാണ് ഈ അണക്കെട്ടിനുള്ളത്.   അണക്കെട്ടുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ജലവൈദ്യുതിയും, കൃഷിയാവശ്യങ്ങൾക്കായി ജലസേചനവും, [[ഉത്തരാഞ്ചൽ]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]] ഡൽഹി നിവാസികൾക്ക് കുടിവെള്ളവുമാണ്.  2.7 കോടി ഗാലൻ കുടിവെള്ളം വീതം പ്രതിദിനം കൊടുക്കാനുള്ള കഴിവ് പദ്ധതിക്കുണ്ട്. 1000 മെഗാവട്ട് വൈദ്യുതിയും 2,70,000 ഹെക്റ്റർ കൃഷിസ്ഥലങ്ങൾക്ക് വെള്ളവും കോടുക്കാൻ ഇതുകോണ്ട് സാധിക്കും. വിവാദങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി ഇതിന്റെ ഒന്നാം ഘട്ടം മാത്രമേ തുറന്നു കൊടുത്തിട്ടുള്ളു 

'''പദ്ധതി രൂപരേഖ''' 
*പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചത് - 1972
*പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത് - 1978
*ഡാം പണിതീർത്തത് -1996
*അവസാന രണ്ടു ടണലുകൾ 2002 ഡിസംബറിൽ അടച്ചു
*പദ്ധതി തീർന്നത് - 2003

പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ തെഹ്‌രി പട്ടണവും ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും പൂർണമായും മുങ്ങിപ്പോകും മെന്നതിനാൽ അവസാനത്തെ രണ്ടു ടണലുകൾ 2002 - ൽ അടച്ചുകഴിഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/highlight/ |title=Tehri Dam - euttaranchal.com |access-date=2012-11-18 |archive-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403104541/http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/highlight/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://thdc.gov.in/ |title=THDC India Limited |access-date=2012-11-18 |archive-date=2008-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929014905/http://thdc.gov.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ചമ്പൽ പദ്ധതി===
[[File:Chambal river near Dhaulpur, India.jpg|thumb|200px|right|ചമ്പൽ നദി]]
[[File:Gandhi Sagar Dam.JPG|thumb|200px|right|ഗാന്ധിസാഗർ ഡാം]]
[[File:View of Ranapratap Dam from Upstream side.jpg|thumb|150px|right|പ്രതാപ് സാഗർ ഡാം]]
[[യമുന|യമുനാ]] [[നദി|നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട പോഷക നദിയാണ് [[ചമ്പൽ നദി]].  വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] [[രാജസ്ഥാൻ]] എന്നീ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] കൂടി ഒഴുകി [[ഉത്തർപ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിലെ]] ഈത്വാ എന്ന സ്ഥത്തുവച്ച് യമുനാനദിയുമായി ചേരുന്നു.  മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളായി തീർക്കേണ്ട ഒരു വിവിധോദ്ദേശ പദ്ധതിയാണ് ചമ്പൽ പദ്ധതി.  ഇത് മധ്യപ്രദേശും രാജസ്ഥാനു യോജിച്ചാണ് ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://waterresources.rajasthan.gov.in/4chambal.htm |title=Chambal Valley Project - Water Resources Department, Govt. of rajastan |access-date=2012-10-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304085442/http://waterresources.rajasthan.gov.in/4chambal.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ഒന്നാം ഘട്ടം====
#ചമ്പൽ നദിയിൽ ഗാന്ധിസാഗർ അണക്കെട്ടും വൈദ്വുതിഉത്പാദന കേന്ദ്രവും.
#രാജസ്ഥാനിൽ കോട്ടഎന്നസ്ഥലത്ത് ജലസേചനത്തിനായി ഒരു ബരാഷും (barrage) ഇരു വശത്തേക്കും തോടുകളും.
ഇതിന്റെഫലമായി ഇരു സംസ്ഥാനങ്ങളിലുമായി ഏതാണ്ട് 4.4 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ ഭൂമിയിൽ ജലസേചനം നടത്താൻ കഴിയും.  64 കോടി രൂപ ഇതിനു ചെലവു പ്രതീഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.mapsofindia.com/kota/barrage.html Kota Barrage - Maps of India]&lt;/ref&gt;

====രണ്ടാം ഘട്ടം====
#ഗാന്ധിസാഗർ അണക്കെട്ടിന് 26 കിലോമീറ്റർ താഴെ റാണാപ്രതാപ് സാഗർ അണക്കെട്ടും അതിനോടുചേർന്ന വൈദ്വ്യുതിഉത്പാദനകേന്ദ്രവും.
#ജൽസേചന തോടുകളും.
ഇതിന്റെ പ്രയോജനം 1.22 ലക്ഷം ഹെക്ടർ ഭൂമിയിൽ ജലസേചനം സാധ്യമാകും എന്നതാണ്.  ഇവയുടെ ചെലവ് 23 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indianetzone.com/33/gandhi_sagar_dam_madhya_pradesh.htm |title=Gandhi Sagar Dam, Madhya Pradesh |access-date=2012-10-16 |archive-date=2013-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218050452/http://www.indianetzone.com/33/gandhi_sagar_dam_madhya_pradesh.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====മൂന്നാം ഘട്ടം====
#കോട്ട അണക്കെട്ടിനും റാണാപ്രതാപ്‌ സാഗർ അണക്കെട്ടിനും ഇടയിൽ ജവാഹർ സാഗർ അണക്കെട്ടും
#വൈദ്വ്യുതിഉത്പാതനകേന്ദ്രവും
മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളും പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ചമ്പൽ പദ്ധതിമൂലം 386 മെഗാവാട്ട് വിദ്യുച്ഛക്തി ഉത്പാതിപ്പിക്കും.

===യമുനാകനാലുകൾ===
[[File:Agra canal headworks1871a.jpg|thumb|200px|right|യമുനാകനാൽ ആഗ്രക്കു സമീപം]]
[[File:GangesCanalRoorkee2008.jpg|thumb|200px|right|ഗംഗാകനാൽ റൂർക്കിക്കു സമീപം]]
പുരാതന [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിലെ]] തന്നെ ഒരു പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതിയാണ് [[യമുനാ നദി|യമുനാനദിയുടെ]] പടിഞ്ഞാറും കിഴക്കുമുള്ള തോടുകൾ.  ഇവയിൽ കിഴക്കേകനാലിന്റെ നിർമ്മാണ [[ചരിത്രം|ചരിത്രത്തെ]] പ്പറ്റി ശരിയായ രേഖകൾ ഇനിയും ലഭ്യമായിട്ടില്ല.  പടിഞ്ഞാറൻ കനാൽ 14-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉത്തരേന്ത്യ ഭരിച്ചിരുന്ന [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്]], വെള്ളപ്പൊക്കകാലത്തെ അധികജലം [[പഞ്ചാബ്‌ (ഇന്ത്യ)|പഞ്ചാബിലെ]] ഹിസ്സാർ [[ജില്ല|ജില്ലയിലെ]] കൃഷിയാവശ്യങ്ങൾക്കായി  തിരിച്ചുവിടുന്നതിനുവേണ്ടി ആവിഷ്കരിച്ചതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.  ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ജലനിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ കാലക്രമേണ രണ്ടുതോടുകളും ഉപയോഗശൂന്യമായി.  [[ഷാജഹാൻ|ഷാജഹാന്റെ]] കലത്ത് പ്രസിദ്ധ ശില്പിയായിരുന്ന ''ആലി മദ്ദാൻ'' പടിഞ്ഞാറൻ യമുനത്തോട് പുതുക്കി ഉപയോഗപ്രദമാക്കി [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയിലേക്കു]] വ്യാപിപ്പിച്ചു. 19 ആം [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടിലും]] അതിനുശേഷവും രണ്ടുകനാലുകളിലും ചീപ്പുകൾ നിർമിച്ച് പുതുക്കിയതുമൂലം കിഴക്കൻ കനാൽ രണ്ടുലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തും പടിഞ്ഞാറൻ കനാൽ 7 ലക്ഷം ഹെറ്റർ സ്ഥലത്തും [[ജലം]] നൽകുവാൻ പ്രാപ്തമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/On%20The%20Brink_Water%20Governance_Yamuna%20River%20Basin_Haryana_PEACE_SPWD_2010.pdf |title=On the Brink... Water Governance in the Yamuna River Basin in Haryana |access-date=2012-10-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306070810/http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/On%20The%20Brink_Water%20Governance_Yamuna%20River%20Basin_Haryana_PEACE_SPWD_2010.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ഗംഗാകനാലുകൾ===
{{main|ഗംഗ കനാൽ}}
[[ഗംഗാനദി]]  സമതലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന സ്ഥലമായ [[ഹരിദ്വാർ|ഹരിദ്വാറിൽ]] 19-ആം [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടിൽ]] നദിക്കു കുറുകെ ഒരണകെട്ടി.  [[ഉത്തർപ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിൽ]] ജലസേചനത്തിനു വേണ്ടി അപ്പർഗംഗാ കനാൽ എന്നും ലോവർഗംഗാ കനാൽ എന്നും പേരുള്ള രണ്ടു തോടുകൾ  നിർമിച്ചു.  6.4 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം അതുകൊണ്ട് സാധിക്കും.  അന്ന് അപ്പർഗംഗാകനാൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലസേചന കനാൽ ആയിരുന്നു; ഇപ്പോൾ ഈ പദവി ഇല്ലെങ്കിലും അനേകം പവർഹൗസുകൾ ഇവയിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ച് വൈദ്യുതോത്പാദനം നടത്തിവരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.fao.org/nr/water/docs/masscote/applications/MASSCOTEMeerutreport.pdf Modernisation Strategy For Irrigation Management - Main Ganga Canal System]&lt;/ref&gt;

===രാംഗംഗാ പദ്ധതി===

കുമയോൺ മലകളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തു കൂടി ഒഴുകി കനൗജിനു സമീപംവച്ച് ഗംഗാനദിയിൽ ചേരുന്ന രാംഗംഗയിൽ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന 125.6 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അണക്കെട്ടും 108 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന കനാലുകളുമാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.  ഉത്തർപ്രദേശിലെ പൗരിഗാർവാൾ കാലാഗഡ് ഗ്രാമത്തിന് മുന്നു [[കിലോമീറ്റർ]] മുകളിലാണ് ഈ അണക്കെട്ട്.  5.7 ലക്ഷം [[ഹെക്റ്റർ]] നിലങ്ങൾക്ക് [[ജലസേചനം]] നടത്തുന്നു. 180 മെഗാവാട്ട് [[വൈദ്യുതി]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുവാനും ഈ പദ്ധതിമൂലം സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 96.86 [[കോടി]] [[രൂപ|രൂപയാണ്]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.preservearticles.com/2012020122322/complete-information-on-ramganga-project.html |title=Complete Information on Ramganga Project |access-date=2012-10-28 |archive-date=2012-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120228202531/http://www.preservearticles.com/2012020122322/complete-information-on-ramganga-project.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ശാരദാകനാൽ പദ്ധതി===

[[ഹിമാലയം|ഹിമാലയത്തിൽ]] നിന്നുത്ഭവിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിൽകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് ഘാഘ്‌ര. ഘാഘ്‌രയുടെ ഒരു പോഷക നദിയാണ് ശാരദ.  ഇതു സമതലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നിടത്തുവച്ച് നദിയിലെ ഒഴുക്കു നിയന്ത്രിച്ച് [[കനാൽ|കനാലുകളിലേക്കു]] ജലം തിരിച്ചുവിടുന്നു.  ഈ ആവശ്യത്തിനു വേണ്ടി 1915-ൽ ഒരു അണ കെട്ടിയിരുന്നു.  ഇതിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 1873 കിലോമീറ്റർ മൊത്തം നീളം വരുന്ന അനേകം തോടുകൾ വഴി 4.5 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.  പദ്ധതിയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ മറ്റൊരു അണക്കെട്ടുകൂടി നിർമിച്ച് 1114 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന കനാലുകൾ വഴി 75,000 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തുകൂടി ജലസേചനം സാദ്ധ്യമാക്കി.  രണ്ടാം ഘട്ടം 1926-ൽ പൂർത്തീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://tenders.indiamart.com/details/365983251/ Construction Of Filter Drain To Sarada Canal For 55.000 To Km 56.000 At Sitapur]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===[[സോൺ ബാരേജ് പദ്ധതി]]===

ഗംഗാനദിയുടെ ഒരു പോഷക നദിയാണ് സോൺ.  [[ബീഹാർ|ബീഹാറിലെ]] ഷാഹാബാദ് ജില്ലയിൽ ഇന്ദ്രപുരി എന്ന സ്ഥലത്ത് സോൺ നദിക്കുകുറുകെ 1407 മീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു അണക്കെട്ടും ഇരുവശത്തേക്കുമുള്ള കനാലുകളും ചേർന്നുള്ള [[ജലസേചനം|ജലസേചന]] പദ്ധതിയാണിത്.  ഇതിന്റെ ഫലമായി 10.3 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്;  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് ഏകദേശം 22 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/nation/north/tardy-progress-project-son-river-cag-559 |title=Tardy progress in project on son river: CAG |access-date=2012-10-29 |archive-date=2012-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023163004/http://www.deccanchronicle.com/channels/nation/north/tardy-progress-project-son-river-cag-559 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===റിഹൻഡ് പദ്ധതി===

ഉത്തർപ്രദേശിന്റെയും മദ്ധ്യപ്രദേശിന്റെയും അതിർത്തിയിലുള്ള മിർസാപൂർ ജില്ലയിൽ റിഹൻഡ് നദി സോൺനദിയുമായി യോജിക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന് 46 [[കിലോമീറ്റർ]] മുകളിലായി റിഹൻഡ് നദിയിൽ 91.4 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി [[ജലം]] സംഭരിച്ച് 300 മെഗവാട്ട് [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശ്യം.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 46 കോടി രൂപയാണെന്നാണ് കണക്കാക്കിയിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indianetzone.com/4/the_rihand_project.htm |title=Rihand Projec, Uttar Pradesh |access-date=2012-10-29 |archive-date=2012-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120705153730/http://www.indianetzone.com/4/the_rihand_project.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ഗാണ്ഡക് പദ്ധതി===

[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയും]] [[നേപാൾ|നേപാളും]] തമ്മിൽ 1959 ഉണ്ടാക്കിയ ഒരുടമ്പടി അനുസരിച്ചാണ് ഈ പദ്ധതി വിഭാവന ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;[http://www.commonlii.org/in/other/treaties/INTSer/1959/18.html Agreement Between His Majesty's Government of Nepal and the Government of India on the Gandak Irrigation &amp; Power Project]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ഇന്ത്യയിൽ [[ബീഹാർ]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഈ പദ്ധതികൊണ്ട് പ്രയോജനം ഉണ്ടാകും.  ഇനിപറയുന്നവ ഈ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ബീഹാറിലെ വാല്മീകി നഗറിനുസമീപം ഗംഗാനദിയുടെ പോഷകനദിയായ ഗാണ്ഡക്കിൽ 747.4 മീറ്റർ നീളവും 9.76 മീറ്റർ ഉയരവുമുള്ള ഒരണക്കെട്ടും, കൂടാതെ ഗതാഗത സൗകര്യത്തിനുള്ള ഒരു വൻകിട പാലവും ഉണ്ട്.  ഉത്തർപ്രദേശിൽ 3.8 ലക്ഷം ഹെക്റ്ററും ബീഹാറിൽ 11.52 ലക്ഷം ഹെക്റ്ററും നേപാളിൽ 63,400 ഹെക്റ്ററും സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നൽകുവാൻ ആവശ്യമുള്ള തോടുകളും നിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്.  നേപാളിന്റെ മാത്രം ആവശ്യത്തിനുള്ള 15 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിക്കായി ഒരു പവ്വർഹൗസും സ്ഥപിച്ചിട്ടുണ്ട്.  പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ചെലവ് എതാണ്ട് 95 കോടി രൂപയായിരിക്കും.&lt;ref&gt;[http://www.ekantipur.com/2012/10/11/top-story/indian-authorities-halt-gandak-dam-construction/361453/ Indian authorities halt Gandak dam construction]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===കോസി പദ്ധതി===
[[File:Koshi.jpg|thumb|250px|right|കോസി ബാരേജ്]]
[[നേപാൾ|നേപാളിൽ]] നിന്നു് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഗംഗയുടെ ഒരു പോഷക നദിയാണു കോസി.  ഈ നദി [[ബീഹാർ]] സംസ്ഥാനത്ത് വർഷംതോറും വെള്ളപ്പൊക്കം മൂലം വൻ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുക പതിവാണ്.  ഇതിനൊരു പരിഹാരം എന്ന നിലയ്ക്കാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുള്ളത്.  ഈ പദ്ധതിയിൽ  ഉൾപ്പെടുന്നവ ഇനി പറയുന്നു :-&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ens-newswire.com/ens/sep2004/2004-09-20-04.html |title=High Dam Planned for Nepal's Sapta Koshi River |access-date=2012-10-31 |archive-date=2012-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120728073638/http://www.ens-newswire.com/ens/sep2004/2004-09-20-04.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*നേപാളിലെ ഹനുമാൻസാഗറിൽ ഒരണക്കെട്ട്.
*നദിയുടെ ഗതിമാറ്റം തടയാനായി ഇരുകരകളിലും 240 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന കരിങ്കൽ ചിറകൾ.
*കോസി ജലസേചന കനാലുകൾ.&lt;ref&gt;[http://www.indiaenvironmentportal.org.in/news/koshi-pump-irrigation-canal-verge-closing-down Koshi pump irrigation canal on the verge of closing down]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*കോസി പവർഹൗസ്.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/3570597/Bhote-Koshi-Hydro-Power-House Bhote Koshi Hydro Power House - Wikimapia]&lt;/ref&gt;
*രാജാപൂർ ജലസേചന കനാൽ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www2.adb.org/Documents/PCRs/NEP/pcr_nep_22126.pdf |title=Rajapur Irrigation Rehabilitation Project - Asian Development Bank |access-date=2012-10-31 |archive-date=2006-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927181123/http://www.adb.org/Documents/PCRs/NEP/pcr_nep_22126.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ഇവയിൽ അണക്കെട്ട് 1963 ലും കരിങ്കൽ ചിറകളുടെ പണി 1959 ലും പൂർത്തിയായി.  കോസി കനാലുകൾ ബീഹാറിലെ 9 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തും നേപാളിലെ 12,000 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തും ജലസേചനം നടത്താൻ കഴിയും.  കോസി വൈദ്യുതിനിലയം 20 മെഗാവട്ട് വൈദ്യുതി ഉദ്പാദിക്കും.  രാജാപൂർ കനാലിലൂടെ ബീഹാറിലെ 1.6 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം സാധിക്കും.  ബീഹാറിലും നേപാളിലും കൂടി മൊത്തം ഏകദേശം 21,000 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ പ്രദേശത്തെ പ്രളയബാധയിൽ നിന്നു മോചിപ്പിക്കുവാൻ ഈ പദ്ധതിമൂലം സാധിച്ചു എന്നകാര്യം എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്.

===ഫറാക്കാ ബരാഷ് പദ്ധതി===
{{main|ഫറാക്ക അണക്കെട്ട്}}
[[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്താ]] തുറമുഖം [[ഹൂഗ്ലി|ഹൂഗ്ലിനദിയിലാണ്]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.  ഗംഗാനദിയിൽ വർഷംതോറും അടിയുന്ന മണ്ണ്  മൂലം ഗതാഗതടസം ഉണ്ടാവുന്നു.  ഇതൊഴിവാക്കി പ്രവർത്തനം സുഗമമാക്കുവാൻ ആവിഷകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒരു പദ്ധധിയാണ് ഫറാക്കാ ബരാഷ്.  ഇവയിൽ താഴെപറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു:-&lt;ref&gt;[http://mowr.gov.in/index3.asp?sslid=296&amp;subsublinkid=714&amp;langid=1 [Farakka Barrage Project - Ministry of Water Resources, India]&lt;/ref&gt;
*ഗംഗാനദിക്കു കുറുകെ തീവണ്ടിക്കും മറ്റുവാഹനങ്ങൾക്കും സഞ്ചരിക്കത്തക്ക ഒരുപാലവും അതിന്റെ അടിൽ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന ബരാഷും.
*ഭാഗീരഥീനദിയിൽ ജംഗാപൂരിനു സമീപം ഒരു ജലനിയന്ത്രണ ബരാഷ്.
*ഭാഗീരഥിയിൽനിന്നു തുടങ്ങുന്നതും 42.6 കിലോമീറ്റർ നിളം വരുന്നതുമായ ഒരു പോഷകകനാൽ.

ഇവമൂലം ഹുഗ്ലിനദിയിലേക്ക് കൂടുതൽ ഗംഗാജലം തിരിച്ചുവിട്ട് മണ്ണടിയുന്നത് കുറയ്ക്കുവാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.  ഇതോടൊപ്പം കൽക്കട്ടാ നഗരത്തിലെ ശുദ്ധജലവിതരണവും മലിനജലനിർഗമനവും ജലഗതഗതവും മെച്ചപ്പെടും. ഈ പദ്ധതിൽ രണ്ടു ബരാഷുകളുടെ പണികൾ തീർന്നുകഴിഞിരിക്കുന്നു; കനാലിന്റെ പണികൾ നടന്നു വരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.mapsofindia.com/west-bengal/tourism/farakka-barrage.html Farakka Barrage - Maps of India]&lt;/ref&gt;

ഗംഗാനദിയുടെ ശാഖകൾ ബംഗ്ലാദേശിൽകൂടിയും ഒഴുകുന്നതുകൊണ്ട് ആഗണ്മെന്റുമായി ഇതുസംബന്ധിച്ച് ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷം മാത്രമേ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാൻ കശിയുകയുള്ളു.  അതിനുവേണ്ടുന്ന നയപരമായപ്രമായ സംഭാഷണങ്ങൾ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നടന്നു വരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.telegraphnepal.com/views/2012-09-13/nepal-study:-india-and-bangladesh-have-serious-water-disputes |title=Nepal study: India and Bangladesh have serious water disputes |access-date=2012-11-02 |archive-date=2012-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121210130101/http://www.telegraphnepal.com/views/2012-09-13/nepal-study:-india-and-bangladesh-have-serious-water-disputes |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ദാമോദർവാലി പദ്ധതി==
[[File:Damodar Map.jpg|thumb|200px|right|ദാമോദർ ബേസിൻ]]
[[File:Konar Damm Indien.jpg|thumb|200px|right|കൊനാർ ഡാം]]
[[ദാമോദർ നദി]] [[ബീഹാർ|ബീഹാറിലെ]] ഛോട്ടാനാഗ്പൂർ കുന്നുകളിൽനിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.  ബീഹാർ, [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] എന്നീ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽകൂടി]] ഒഴുകി [[കൽക്കത്ത|കൽക്കത്തയ്ക്ക്]] 48 കിലോമീറ്റർ താഴെവച്ച് [[ഹൂഗ്ലി നദി|ഹൂഗ്ലി നദിയുമായി]] ചേരുന്നു.  വെള്ളപൊക്കം കരണം എല്ലാ വർഷങ്ങളിലും ഈ നദിയുടെ കരകളിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരുന്നു.  അതിനാൽ യു.എസ്സിലെ ''ടെനസിവാലി'' പദ്ധതിയുടെ മാതൃകയിൽ ദാമോദർ നദീതടത്തിന്റെ പൂർണ്ണവികസനത്തിനും ജലപ്രളയ നിയന്ത്രണത്തിനുമായി ഒരു വമ്പിച്ച പദ്ധതി രൂപീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.preservearticles.com/2012020122312/short-essay-on-damodar-valley-project.html |title=Short essay on Damodar Valley Projec |access-date=2012-11-05 |archive-date=2012-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120820142846/http://www.preservearticles.com/2012020122312/short-essay-on-damodar-valley-project.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഈ പധതിയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ ഇനി പറയുന്നവയാണ്:-
*തിലയ്യാ, മയ്തോൺ, കോനാർ, പഞ്ചറ്റ്‌ഹിൽ എന്നിങ്ങനെ നാല് വിവിധോദ്ദേശ്യ അണക്കെട്ടുകൾ.
*കോനാർ ഒഴികെയുള്ള അണക്കെട്ടുകളിൽ പവർഹൗസുകൾ.
*കൽക്കത്തയിൽ നിന്ന് 56 കിലോമീറ്റർ മുകളിൽ ഒരു ബരാഷും അതിനോടുകൂടി ഗതാഗതത്തിനും ജലസേചനത്തിനും ഉതകുന്ന തോടുകളും.  ഈ തോടുകളുടെ മൊത്തം നീളം 2480 കിലോമീറ്റർ.
*ചന്ദ്രപുരം, ബൊക്കാറോ, ദുർഗാപൂർ എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന താപ-വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ
ദാമോദർ നദിയുടെ പോഷകനദികളാണ് ബാരാക്കുഡ്, കോനാർ എന്നിവ.

===തിലയ്യാ അണക്കെട്ട്===
ബാരാക്കുഡ് നദിയിൽ 80.18 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള തിലയ്യാ അണകെട്ടി 4 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. 1953-ൽ പണിപൂർത്തിയാക്കിയ ഈ അണക്കെട്ടിന് മൊത്തം 3.7 കോടി രൂപ ചെലവായി.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/598287/Tilaiya-dam Tilaiya Dam - Wikimapia]&lt;/ref&gt;
===കോനാർ അണക്കെട്ട്===
1953-ൽ കോനാർ നദിക്കുകുറുകെ ഒരു അണകെട്ടി.  48.8 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ് ഈ അണ കെട്ടിയിരിക്കുന്നത്.  അന്ന് ഇതിന്റെ പണി പൂർത്തിയായപ്പൊൾ മൊത്തം 9.8 കോടിരൂപ ചെലവായി.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/12872269/Konar-Dam Konar Dam - WIkimapia]&lt;/ref&gt;
===മയ്തോൺ അണക്കെട്ട്===
ബാരാക്കുഡ് നദിയിൽ അസൻസോൾ പട്ടണത്തിനു സമീപമാണ് മ്യ്തോൺ അണ നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.  60 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പവർഹൗസ് മലയുടെയുള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന പ്രത്യേകത ഈ ഘടകത്തിനുണ്ട്.  18 കോടി ചെലവായ ഈ പദ്ധതി 1958-ൽ പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/199841/Maithon-Dam Maithon Dam - Wikimapia]&lt;/ref&gt;
===പഞ്ചറ്റ്‌ഹിൽ അണക്കെട്ട്===
ഈ അണക്കെട്ട ദാമോദർനദിക്കു കുറുകെയാണ്. 44.8 മീറ്ററാണ് പഞ്ചറ്റ്‌ഹിൽ അണക്കെട്ടിന്റെ ഉയരം.  1959-ൽ പൂർത്തിയായ ഇത് 40 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപിക്കുന്നു.  ഈ പദ്ധതിക്ക് മൊത്തം 19 കോടിരൂപ ചെലവായി.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/187342/Panchet-Hill-Dam Panchet Hill Dam - WIkimapia]&lt;/ref&gt;

മേൽക്കാണിച്ച നാല് അണക്കെട്ടുകളും പ്രധാനമായി വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണത്തിനായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയിലെ ജലസംഭരണത്തിന്റെ ആസൂത്രണം അതിനുതകുന്ന രീതിയിലാണ്.

ദാമോദർ നദി ദുർഗാപൂരിൽ സമതല പ്രദേശത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.  ഈ ഭാഗത്ത് നദിക്കു കുറുകെ 692.2 മീറ്റർ നീളവും 11.6 മീറ്റർ ഉയരവും ഉള്ള ഒരു ബരാഷ് നിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്.  നദിയിലെ ജലം നിയന്ത്രിച്ച് ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള കനാലുകളിലേക്ക് തിരിച്ചു വിടുന്നതിലേക്കായി അതിൽ 34 ഷട്ടറുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.  കനാലുകൾ മുഖേന 3.7 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവാൻ സാധിക്കുന്നു.  137 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇടകനാലിൽ കൂടി ദുർഗാപൂരിനു സമീപത്തുള്ള റാണിഗഞ്ച് ഖനികളിൽ നിന്ന് കൽക്കത്തായിലേക്കു ജലമാർഗ്ഗം കൽക്കരി കൊണ്ടുപോകുവാൻ സാധിക്കുന്നു.  19 കോടി രൂപ ചെലവാക്കി 1955-ൽ പൂർത്തിയാക്കിയ അണയും തോടുകളും 1964 മുതൽ പശ്ചിമബംഗാൾ ഗണ്മെന്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചുകൊടുത്തു.&lt;ref&gt;[http://wbiwd.gov.in/irrigation_sector/major/stats/dvc_stats.htm Durgapur Barrage - Irrigation &amp; Waterways Department, West Bengal]&lt;/ref&gt;

==മഹാനദീതട പദ്ധതികൾ==
===ഹീരാകുദ് പദ്ധതി===
[[File:Hirakud Dam Panorama.jpg|thumb|250px|right|ഹിരാകുദ് ഡാം]]
{{main|ഹിരാക്കുഡ് അണക്കെട്ട്}}
[[മഹാനദി]] [[ഒറീസ|ഒറീസയിലെ]] വലിയ നദികളിൽ ഒന്നാണ്.  മഹാനദിയിൽ നടപ്പാക്കിയ പ്രധാനപ്പെട്ട പദ്ധതിയാണ് ഹിരാകുദ് പദ്ധതി.  സംഭൽപൂർ റെയിൽവേസ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും പത്തു കിലോമീറ്റർ അകലെ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന 4,801 മീറ്റർ നീളമുള്ള അണക്കെട്ടാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം.  അതിന്റെ വശങ്ങളിലായി മൊത്തം 20,661 മീറ്റർ നീളം വരുന്ന 5 അണക്കെട്ടുകൾ കൂടികണക്കാക്കുമ്പോൾ ഇതു ലോകത്തിൽ ഇന്നുള്ള ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ അണക്കെട്ടായി മാറുന്നതാണ്.  [[മണ്ണ്|മണ്ണുകൊണ്ടു]] മിർമിച്ച ഈ അണക്കെട്ടിന്റെ പൊക്കം 61 മിറ്ററാണ്.  147 കിലോമീറ്റർ മൊത്തം നീളംവരുന്ന [[കനാൽ|കനാലുകൾ]] വഴി 2.5 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നൽകുവാൻ ഈ പദ്ധതി സഹായിക്കുന്നു.  കൂടാതെ 270 മെഗവാട്ട് വൈദ്യുതിയും ഈ പദ്ധതിയിൽ നിന്നും ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.  ഇതിനു മൊത്തം ചെലവ് 82 [[കോടി]] രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.preservearticles.com/2012020122316/complete-information-on-hirakud-project.html |title=Complete Information on Hirakud Project |access-date=2012-11-07 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025132707/http://www.preservearticles.com/2012020122316/complete-information-on-hirakud-project.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===മഹാനദി ഡൽറ്റാ പദ്ധതി===
ഒറീസയിലെ [[കട്ടക്]] [[ജില്ല|ജില്ലയിലാണ്]] ഈ പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയിട്ടുള്ളത്.  മഹാനദിക്കു കുറുകെ 1353 മീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു ചിറകെട്ടി ഇരുവശത്തും നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന കനാലുകൾ വഴി ജലസേചനം നടത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പദ്ധതിയാണിത്.&lt;ref&gt;[http://dspace.nitrkl.ac.in/dspace/bitstream/2080/1096/1/xMANAGEMENT++OF++HIGH+FLOOD++IN+MAHANADI+%26+ITS++TRIBUTARIES++BELOW++NARAJ.pdf Management of High Flood in Mahanadi &amp; its Tributaries below Naraj]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ഇതു മൂലം 6.8 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവാൻ കഴിയും.  ഇതിന്റെ ആകെ ചെലവ് 34.5 കോടിരൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nih.ernet.in/rbis/india_information/MAHANADI_projects.htm |title=Major and Medium Water Resources Projects in the Mahanadi Basin |access-date=2012-11-08 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222143314/http://www.nih.ernet.in/rbis/india_information/MAHANADI_projects.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==താപ്തി നദീതടപദ്ധതികൾ==
===കക്കഡ്പൂർ പദ്ധതി===
[[ഗുജറാത്ത്]] [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തിലുള്ള]] [[സൂററ്റ്]] [[പട്ടണം|പട്ടണത്തിന്]] 81 കിലോമീറ്റർ മുകളിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പദ്ധതിയാണിത്. താപ്തിനദിക്കു കുറുകെ 14 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അണകെട്ടി ജലം തിരിച്ചുവിടുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതി കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.  കനാലുകളുടെ മൊത്തം നീളം 435 കിലോമീറ്റർ വരും. 2.28 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്താൻ കഴിയും.  ഈ പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ചെലവ് 19 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.suratrealestate.com/info/?p=257 |title=Tapi riverfront development project in Surat will add a new dimension to Surat |access-date=2012-11-10 |archive-date=2012-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120903183648/http://www.suratrealestate.com/info/?p=257 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ഉക്കായ് പദ്ധതി===
ഗുജറാത്തിലെ സൂററ്റ് പട്ടണത്തിന് 116 കിലോമീറ്റർ മുകളിലായി തപ്തിനദി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. താപ്തിനദിയിൽ 69 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി ജലം സംഭരിച്ച് ജലസേചനതിനും വൈദ്യുതി ഉത്പാദനത്തിനുമായി തിർച്ചു വിടുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശ്യം.  206 കിലോമീറ്റർ മൊത്തം നീളം വരുന്ന ജലസേചന കനാലുകൾ വഴി 1.6 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ നിലങ്ങൾക്ക് പുതുതായി വെള്ളം കൊടുക്കുന്നതിനും കക്കഡ്പൂർ പദ്ധതിയിലെ 2.28 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ ഭൂമിയിൽ നിലവിലുള്ള ജലസേചനത്തിന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനും ഈ പദ്ധതി മൂലം സാധിക്കും.  300 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിക്കുവാനുള്ള പവർഹൗസ് ഉൾപ്പെടെ ഈ പദ്ധതിക്ക്  മൊത്തം ചെലവ് 96 കോടി രൂപ ആയിരിക്കും.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.webindia123.com/news/articles/India/20060805/412857.html |title=Rains boost hydel power generation in Gujarat |access-date=2012-11-11 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305134050/http://news.webindia123.com/news/articles/India/20060805/412857.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==നർമദാ നദീതടപദ്ധതികൾ==
===നർമദാ പദ്ധതി===
[[File:Sardar Sarovar Dam partially completed.JPG|thumb|250px|right|നർമദ അണക്കെട്ട്]]
{{main|സർദാർ സരോവർ അണക്കെട്ട്}}
[[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] ഭരോയ് ജില്ലയിൽ നാമാഗം ഗ്രാമത്തിൽ നർമദാ നദിക്കു കുറുകെ 58.2 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അണകെട്ടി 4 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുന്നതിനാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[സർദാർ സരോവർ അണക്കെട്ട്]] എന്നാണ് ഈ അണക്കെട്ട് അറിയപ്പെടുന്നത്. പ്രധാനകനാലിനും ഉപകനാലുകൾക്കും കൂടി മൊത്തം 143 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.  ഈ പദ്ധതിയുടെ ആകെ ചെലവു കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത് 41 കോടി രൂപയണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://coe.mse.ac.in/nm.htm |title=The Narmada Valley Project - Centre of Excellence in Environmental Economics, Madras School of Economics |access-date=2012-11-11 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918093457/http://coe.mse.ac.in/nm.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ബാർണാ പദ്ധതി===
[[മധ്യപ്രദേശ്‌|മധ്യപ്രദേശിലെ]] റെയിസാൻ ജില്ലയിൽകൂടി ഒഴുകി നർമദാനദിയിൽ ചേരുന്ന ഒരു പോഷകനദിയാണ് ബർണാനദി.  ബാരിഗ്രാമത്തിനു സമീപം മണ്ണുകൊണ്ടു നിർമിച്ച ഒരു അണക്കെട്ടാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഘടകം.  ഈ അണക്കെട്ടിന് 46.65 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്.  63.4 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പ്രധനകനാൽവഴി 66,435 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തു ജലസേചനം നടത്തുവാൻ ഇത് ഉപകരിക്കുന്നു.  പദ്ധതിയുടെ ആകെ ചെലവ് 70 കോടി രൂപയാണെന്നാണ് കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ajes.in/PDFs/07-1/22-Rajnish%20Shrivastava.pdf |title=Barna Water Resource Project of Madhya Pradesh, India : An Environmental Impact Assessment |access-date=2012-11-11 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219003958/http://ajes.in/PDFs/07-1/22-Rajnish%20Shrivastava.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===തവാ പദ്ധതി===
മധ്യപ്രദേശിലെ ഹോഷംഗാബാദ് ജില്ലയിൽ നർമദനദിയുടെ പോഷകനദിയായ തവയിൽ 51 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ഒരു അണക്കെട്ടാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ മുഖ്യഘടകം.  അണയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന കനാലുകൾ വഴി 3 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ മുഖ്യ ലക്ഷ്യം.  20 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിയും ഈ പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 34 കോടിരൂപയാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.india9.com/i9show/Tawa-Dam-65866.htm Tawa Dam]&lt;/ref&gt;

==ഗോദാവരി നദീതടപദ്ധതികൾ==
===ജയക്വാഡി പദ്ധതി===
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] പെയിഫാൻ എന്ന സ്ഥലത്ത് [[ഗോദാവരി]] [[നദി|നദിയിൽ]] 36.6 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ഒരു അണ നിർമിച്ച്  അതിൽ നിന്നും 1,41,645 ഹെക്റ്റർ സ്ഥല്ലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു കൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു ഈ പദ്ധതി.  ഈ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെട്ട പ്രധാന കനാലിന്റെ നീളം 185 [[കിലോമീറ്റർ]] ആണ്.  ഇതിന്റെ മൊത്തംചെലവ് 39 കോടി രൂപയാണെന്ന് കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=mdjGoXN3y1AC&amp;pg=PA263&amp;lpg=PA263&amp;dq=jayakwadi+river+valley+project&amp;source=bl&amp;ots=eWDHKPGYHb&amp;sig=Bj8xhDXByMBoD6j_tAylBSp_1-Q&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=8nygUJnENYTSrQe54oG4AQ&amp;ved=0CFIQ6AEwBw#v=onepage&amp;q&amp;f=false Encyclopedia of Professional Education Volume 7 - Page 263] Retrieved from Google Books&lt;/ref&gt;
===പൂർണാ പദ്ധതി===
[[ഗോദാവരി നദി|ഗോദാവരിയുടെ]] പോഷക നദിയായ പൂർണാനദിയിൽ രണ്ടണകൾ കെട്ടി [[ജലസേചനം|ജലസേചനത്തിനും]] വൈദ്യുതിയുത്പാതനത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പദ്ധതിയാണിത്.  [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] പാദനി ജില്ലയിലെ യെൽഭാരി എന്ന സ്ഥലത്തും അവിടെനിന്നും 64 കിലോമീറ്റർ താഴെ സ്നിദ്ധേശ്വറിലുമാണ് ഈ രണ്ടണക്കെട്ടുകൾ നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.  ആദ്യത്തെ അണക്കെട്ടിന് 51.4 മീറ്ററും രണ്ടാമത്തേതിന് 38.3 മീറ്ററും വിതം ഉയരമാണുള്ളത്.  കനാലുകളുടെ മൊത്തം നീളം 45 കിലോമീറ്റർ വരും.  ഇതിലിൽ നിന്നും 71,110 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തു ജലസേചനം നടത്തുന്നുണ്ട്.  ഈ പദ്ധതിയുടെ ആകെ ചെലവ് 19 കോടി രൂപയാണ്ണ്.&lt;ref&gt;[http://www.worldbank.org/projects/P009623/purna-irrigation-project?lang=en Purna Irrigation Project - The World Bank]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===പോച്ചംപാഡ് പദ്ധതി===
[[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രാസംസ്ഥാനത്ത്]] നീറമലയിൽ ഗോദാവരി നദിയിലെ സോൺപാലത്തിനു 5 കിലോമീറ്റർ മുകളിലായാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നത്.  42.67 മീറ്റർ ഉയരമുള്ളതും 13.7 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്നതുമായ മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ഒരു [[അണക്കെട്ട്|അണക്കെട്ടാണ്]] ഇതിന്റെ പ്രധാന ഘടകം.  ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ 2.7 ഹെക്റ്ററും, പൂർത്തിയാവുമ്പോൾ മൊത്തം 4.7 ലക്ഷം ഹെക്റ്ററും സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു പദ്ധതിയണിത്.  പ്രധാന കനാലിന്റെ നീളം 113 കിലോമീറ്റർ ആണ്. ഈ പദ്ധതി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 100 കോടി രൂപയിൽ കവിയും എന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/1453379/Sriramsagar-Pochampad Sriramsagar/Pochampad - WIkimapia]&lt;/ref&gt; 

===ശീലേരു പദ്ധതി===
ഗോദാവരിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ ശീലേരുവിൽ, മച്ച്കുണ്ഡ്, ബാലിമേല, അപ്പർ ശീലേരു, ലോവർ ശീലേരു എന്നിങ്ങനെ 4 ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഇവയിൽ  മച്ചുകുണ്ഡ്, അപ്പർ ശീലേരു എന്നീ പദ്ധതികളിൽ നിന്നും 235 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നു; ഇവയ്ക്കു മൊത്തം 36.8 കോടി രൂപ ചെലവായിട്ടുണ്ട്.  മറ്റു രണ്ടു പദ്ധതികളുടെ പണി കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. &lt;ref&gt;[http://www.veethi.com/places/upper-sileru-project-site-camp-andhra-pradesh-place-3577.htm Upper Sileru Project Site Camp]&lt;/ref&gt;

==കൃഷ്ണാ നദീതടപദ്ധതികൾ==
===കൊയിനാ ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി===
[[File:Koyna-Dam.jpg|thumb|200px|right|കൊയ്നാ അണക്കെട്ട്]]
[[കൃഷ്ണാ നദി|കൃഷ്ണാനദിയുടെ]] പ്രഭവസ്ഥാനത്തിനടുത്ത് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] സതാരാ ജില്ലയിൽ കൃഷ്ണയുമായി ചേരുന്ന ഒരു പോഷക നദിയാണ് കൊയിന.  കരാഡ് പട്ടനത്തിൽ നിന്ന് 80 കിലോമീറ്റർ അകലെ മലകളുടെ അടിവാരത്തിൽ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ഭൂഗർഭ പവ്വർഹൗസും [[ബോംബെ|ബോംബെയ്ക്ക്]] 240 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ഹെൽവാക്ക് ഗ്രമത്തിനടുത്ത് കൊയ്നാനദിക്കു കുറുകെ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരണക്കെട്ടുമാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.  മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലായി പണിമുഴുവൻ പൂർത്തിയായി.  ഈ പദ്ധതിയിൽ നിന്നും 860 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 88 കോടി രൂപയാണ്.  1967 ഡിസംബറിൽ ഉണ്ടായ ഭൂചലനത്തിൽ അണക്കെട്ടിനു ചില നാശങ്ങൾ സംഭവിച്ചതൊഴിച്ചാൽ അണക്കെട്ടു ഭദ്രമായിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://koynaproject.org/ |title=Koyna Hydro-electric Project - Water Resources Department, Maharashtra |access-date=2012-11-13 |archive-date=2010-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100430002918/http://koynaproject.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===കൃഷ്ണാ പദ്ധതി===
[[File:Soutěska řeky Kršny u Šríšajlamu.jpg|thumb|200px|right|കൃഷ്ണാ നദി]]
ഈ പദ്ധതി മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സതാരാ ജില്ലയിലാണ്.  ധോം, ബേർഖൻ, കാൻഹഡ് എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ [[കൃഷ്ണാ നദി|കൃഷ്ണാ നദിക്കു]] കുറുകെ മൂന്ന് അണക്കെട്ടുകളാണ് ഇതിന്റെ മുഖ്യഭാഗങ്ങൾ.  1.06 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്താൻ ഇതുപകരിക്കും. ഈ പദ്ധതിയിലെ ഏറ്റവും പൊക്കം കൂടിയ അണക്കെട്ടിന്റെ ഉയരം 50 മീറ്റർ ആണ്.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 28 കോടി രൂപയാണെന്നു കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_ukp.htm Upper Krishnam Project - Water Resources Department, Karnataka]&lt;/ref&gt;
===ഭീമാ പദ്ധതി===
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഷോലാപൂർ ജില്ലയിൽ [[കൃഷ്ണാ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] പോഷക നദിയായ ഭീമാനദിയിൽ 51.8 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഉജ്ജയിനി അണയും ഭീമാനദിയുടെ പോഷക ന്ദിയായ ശോണാനദിയിൽ 43 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മറ്റൊരണയുമാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.  ശോണാനദിയിലെ അണ മണ്ണുകൊണ്ടു നിർമിച്ചതാണ്.  ഏകദേശം 475 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന പ്രധാന കനാലുകളും മറ്റുപകനാലുകളുംകൂടി ആകെ 1.9 ലക്ഷം ഭൂമിക്കു ജലസേചനം സദ്ധ്യമാക്കുന്നു.  ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 43 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gulbarga.nic.in/GANAGAPUR/MASTERPLAN.pdf |title=Master Plan for Ganagapur, Gulbarga District Website |access-date=2012-11-14 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303211015/http://gulbarga.nic.in/GANAGAPUR/MASTERPLAN.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===വർണാ പദ്ധതി===
ഈപദ്ധതി മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സാംഗ്ലി ജില്ലയിൽ കൃക്ഷ്ണാ നദിയുടെ പൊഷക നദിയായ വർണാനദിയിലാണ് നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നത്.  വർണാനദിയിൽ 58.5 മീറ്റർ നീളം വരുന്ന ഒരു അണകെട്ടി 99,000 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്താൻ കഴിവുള്ള ഒരു പദ്ധതിയാണിത്.  341 കിലോമീറ്റർ നീളംവരുന്നതായിരിക്കും പ്രധാനകനാലുകൾ.  പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ചെലവ് 32 കോടി രൂപ ആയിരിക്കുമെന്ന് അടങ്കലുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

===ഭദ്രാ പദ്ധതി===
[[File:Bhadra River Project Dam.jpg|thumb|200px|rightഭദ്രാ അണക്കെട്ട്]]
[[കൃഷ്ണാ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] പ്രധാന പോഷകനദിയായ [[തുംഗഭദ്ര നദി|തുംഗഭദ്രയുടെ]] ഒരുപശാഖയാണ് ഭദ്രാനദി.  ഈ നദി [[മൈസൂരു|മൈസൂറിൽകൂടി]] ഒഴുകുന്നു.  ഭദ്രാവതി തീവണ്ടിസ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് 23 കിലോമീറ്റർ അകലെ 71.6 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അണക്കെട്ടാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഘടകം.  ജലസേചന കനാലിന് 177 കിലോമിറ്റർ നീളമുള്ള പ്രധാനകനാലും മറ്റ് ഉപകനാലുകളും ഉണ്ട്.  ഈ പദ്ധതിമൂലം 99,015 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം സാധ്യമാകുന്നു.  കൂടാതെ രണ്ടു പവ്വർഹൗസുകളിൽ നിന്നുമായി 33 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുമുണ്ട്.  ഈപധതികളുടെ മൊത്തം ചെലവ് 34 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;[http://beta.geospatialworld.net/Paper/Application/ArticleView.aspx?aid=264 Assessing irrigation performance of rice-based Bhadra project in India]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===തുംഗഭദ്രാ പദ്ധതി===
[[File:TungabhadraRiver Dam (cropped).jpg|thumb|300px|right|തുംഗഭദ്ര അണക്കെട്ട്]]
1944-ൽ അന്നത്തെ [[മദ്രാസ്]] പ്രവിശ്യയും [[മൈസൂർ]], [[ഹൈദരാബാദ്]] നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുണ്ടാക്കിയ ഒരു കരാറനുസരിച്ച് ഉടലെടുത്ത ഒരു വൻകിട ജലസേചനപദ്ധതി ആണ് [[തുംഗഭദ്ര|തുംഗഭദ്രാ]] പദ്ധതി.  മൈസൂറിലെ ബല്ലാറി ജില്ലയിൽ ഹോസ്പ്പെട്ടിന് 4.8 കിലോമീറ്റർ അകലെ [[തുംഗഭദ്ര നദി|തുംഗഭദ്ര നദിയിലാണ്]] അണക്കെട്ടു നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.  അണക്കെട്ടിന് 49.4 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്.  346 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള വലതു കനാലും 202 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന ഇടതുകനാലും ഉപകനാലുകളും ഇതിന്റെ ഭാഗമായുണ്ട്.  കനാലുകളുടെ പലഭാഗങ്ങളിലുള്ള പവ്വർഹൗസുകൾ വഴി 126 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിയും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.  3.5 ലക്ഷം ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം ഈ പദ്ധതികൊണ്ടു സാധ്യമാകുന്നു.  1945-ൽ ആരംഭിച്ച ഈ പദ്ധതിയുടെ ആകെചെലവ് 24 കോടി രൂപയാണ്.  1953-ൽ [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] [[സംസ്ഥാനം]] രൂപംകൊണ്ടതോടെ ഈ പദ്ധതികൊണ്ടുള്ള പ്രയോജനം [[കർണാടകം]], ആന്ധ്രപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കു മാത്രമായിത്തീർന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.indianetzone.com/4/the_tungabhadra_project.htm Tungabhadra Project, Andhra Pradesh]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===നാഗാർജുനസാഗർ പദ്ധതി===
{{main|നാഗാർജുനസാഗർ അണക്കെട്ട്}}
[[പ്രമാണം:NagarjunaSagarDam.JPG|thumb|200px|right|[[നാഗാർജുനസാഗർ അണക്കെട്ട്]]]]
ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ നൽഗോണ്ടജില്ലയിൽ ഹൈദരാബാദിൽനിന്നും 144 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള നന്ദികൊണ്ട ഗ്രാമത്തിലാണ് [[നാഗാർജുനസാഗർ അണക്കെട്ട്|നാഗാർജുനസാഗർ പദ്ധതി]].  കൃഷ്ണാനദിക്കു കുറുകെ 124.7 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണക്കെട്ടുനിർമിച്ച് 8.3 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്താനാണ് ഈ പദ്ധതി. ഇരുഭാഗത്തുമായി 237 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പ്രധനകനാലുകൾ വഴി ജലവിതരണം നടത്തൻ കഴിയും.  1967-ൽ അണക്കെട്ടു പൂർത്തിയായി എങ്കിലും വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ ഈ പധതി മന്ദഗതിയിലാണ് പുരോഗമിക്കുന്നത്. ആദ്യത്തെ അടങ്കലുകൾ അനുസരിച്ച് ഇതിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് 165 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.gisdevelopment.net/application/agriculture/irrigation/agriir001pf.htm Performance evaluation of an irrigation project using satellite Remote Sensing GIS &amp; GPS]&lt;/ref&gt;

===ഘടപ്രഭ പദ്ധതി===
[[മൈസൂരു|മൈസൂറിലെ]] ബൽഗാം ജില്ലയിൽ കൂടി ഒഴുകുന്ന ഘടപ്രഭാനദിയിൽ 9 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അണക്കെട്ടും അതിനടുത്തായി 50 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മറ്റൊരണക്കെട്ടും 114 കിലോമീറ്റർ നീളം വരുന്ന പ്രധാന കനാലുമാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ മുഖ്യഭാഗങ്ങൾ.  ഈ പദ്ധതി മൂലം 1.20 ഹെക്റ്റർ കൃഷിഭൂമിയിൽ [[ജലസേചനം]] തരപ്പെടുമെന്നാണ് അനുമാനം.  രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളിലായി പൂർത്തിയാക്കേണ്ട ഈ പദ്ധതിയുടെ ചെലവ് 48 കോടി രൂപയായിരിക്കും.&lt;ref&gt;[http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_ghataprabha.htm Ghata Prabha Project - Water Resources Department, Karnataka]&lt;/ref&gt;

===ശരാവതി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി===
[[File:Mighty Jog.jpg|thumb|200px|right|ശരാവതി നദി ജോഗ് ജലപാതം]]
[[സഹ്യപർവതം|സഹ്യാപർവതത്തിൽ]] നിന്നുത്ഭവിച്ച് [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ഷിമോഗ|ഷിമോഗാ]] ജില്ലയിൽ കൂടി പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകി [[അറേബ്യൻ കടൽ|അറേബ്യൻ കടലിൽ]] ചേരുന്ന നദിയാണ് [[ശരാവതി]].  ജോഗ് ജലപാതം ഈ നദിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.  അതിനു മുകളിലായി 61.3 മീറ്ററും 62.5 മീറ്ററും ഉയരമുള്ള രണ്ട അണക്കെട്ടുകൾ നിമിച്ച് അതുമൂലം കൃത്രിമ ജലപാതം സൃഷ്ടിച്ച് 891 മെഗാവട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുവാൻ ഈ പദ്ധതി പ്രയോജനപ്പെടുന്നു.  മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലായി ഇത് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ സുമാർ 107 കോടി രൂപ ചെലവാകുമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.karnatakapower.com/sharavathi.htm |title=Sharavati Generating Station - Karnataka Power Corporation Limited |access-date=2012-11-15 |archive-date=2009-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090119135302/http://www.karnatakapower.com/Sharavathi.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==കാവേരി നദീതടപദ്ധതികൾ==
[[File:Mettur dam.jpg|thumb|200px|right|മേട്ടൂർ അണ]]
[[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] മലനിരകളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച് [[കർണാടകം]], [[തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]] എന്നീ മൂന്നു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ക്കൂടിഒഴുകി [[തഞ്ചാവൂർ]] ജില്ലയിലൂടെ [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ]] പതിക്കുന്ന നദിയാണ് [[കാവേരി]].  ഇതിനിടയിൽ ഹേമാവതി, ഹരാംഗി, ലക്ഷ്മൺ തീർഥ, [[കബനി]], ശിംശ, ഭവാനി, [[അമരാവതി]] എന്നീ പോഷകനദികൾ കാവേരിയുമായി ചേരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indianetzone.com/30/history_kaveri_river_indian_river.htm |title=History Of Kaveri River, Indian River |access-date=2012-11-16 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115130317/http://www.indianetzone.com/30/history_kaveri_river_indian_river.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

[[മൈസൂർ]] നാട്ടുരാജ്യവും [[മദ്രാസ്]] പ്രവിശ്യയുമായി 1892-ലും 1924-ലും കാവേരി നദീജലഉപയോഗം സംബന്ധിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയിരുന്ന കരാറുകൾ അനുസരിച്ചാണ് കാവേരീനദീതട പദ്ധതികൾ രൂപംകൊണ്ടത്.  ഇപ്പോൾ കർണാടകം, തമിഴ്നാട്, കേരളം എന്നീ മൂന്നു സംസ്ഥാനങ്ങൾ കാവേരീനദീജലത്തെ സംബന്ധിച്ച മുൻകരാറുകൾ പുതുക്കി.  പുതിയ വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരുടമ്പടിക്കുവേണ്ടി ചർച്ചകൾ നടത്തിവരികയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wrmin.nic.in/writereaddata/linkimages/VolII6365819269.pdf |title=The reportof the Cauvery Water Disputes Tribunal with the Decision |access-date=2012-11-16 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127032758/http://www.wrmin.nic.in/writereaddata/linkimages/VolII6365819269.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ഹേമാവതി പധതി===
[[കർണാടകം|കർണാടകത്തിലെ]] [[ഹസൻ]] ജില്ലയിൽ രാഗാരൂർ ഗ്രാമത്തിനു സമീപമാണ് ഈ പദ്ധതി.  47.87 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരണക്കെട്ടും 336 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പ്രധാന കനാലും മറ്റുപകനാലുകളും ചേർന്നതാണ് ഇത്.  ഇത് 40,470 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്തു ജലസേചനം നടത്തുവാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണ്.  ഇതിന്റെ പണി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ 16 കോടി രൂപ ചെലവാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.fao.org/docrep/016/ap435e/ap435e.pdf Modernization Strategy for Irrigation Management]&lt;/ref&gt;

===കൃഷ്ണരാജസാഗർ പദ്ധതി===
ഹേമാവതി, ലക്ഷ്മൺ തീർഥ എന്നീ പോഷകനദികൾ കാവേരിയിൽ ചേരുന്നതിന് അല്പം താഴെ 42.7 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി1,20,000 ഹെക്റ്റർ കൃഷിസ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുന്ന ഒരു പദ്ധതിയാണിത്.  ഈ അണ നിർമിച്ച കൃത്രിമ ജലാശയമാണ് കൃഷ്ണരാജസാഗർ.  [[വൃന്ദാവനം]] എന്ന സുപ്രസിദ്ധ ഉപവനം ഈ അണയോടനുബന്ധിച്ചാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/376320/Krishna-Raja-Sagara Wikimapia - Krishna Raja Sagara]&lt;/ref&gt;

===കബനി പദ്ധതി===
കേരളത്തിലെ [[വയനാട്|വയനാട്ടിൽ]] നിന്നുത്ഭവിക്കുന്ന നദിയാണ് [[കബനി]].  ഈ നദിയിൽ [[കർണാടകം|കർണാടകത്തിലെ]] ബീഭാരഹള്ളി എന്നഗ്രാമത്തിലാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്.  [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമത്തിൽ]] 59.45 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി അതുമൂലം 51,874 ഹെക്റ്റർ കൃഷിഭൂമിക്കു [[ജലസേചനം]] നടത്താനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.  ഈ അണക്കെട്ടുമൂലം ഉണ്ടകുന്ന ജലാശയം കേരളത്തിലെ കുറേപ്രദേശങ്ങളെ മുക്കി കളയുന്നു.  ഇതു സംബന്ധിച്ച പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്നത് പദ്ധതിയുടെ പുരോഗതിയെ തടസപ്പെടുത്തുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.spml.co.in/downloads/Kabini_Case_Study.pdf |title=Case Study Kabini Mini-Hydel Power Plant |access-date=2012-11-16 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023825/http://www.spml.co.in/downloads/Kabini_Case_Study.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===മേട്ടൂർ പദ്ധതി===
[[കാവേരി നദി|കാവേരിനദി]] [[മൈസൂർ]] പീഠഭൂമി വിട്ട് തനിഴ്നാട് അതിർത്തിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന സ്ഥലത്തിനു സമീപം [[സേലം]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും 51.5 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള മേട്ടൂരിലെ രണ്ടു മലകൾക്കിടയിൽ കൂടെ ഒഴുകുന്നു.  അവിടെ 65.2 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണ കെട്ടി 5,50,000 ഹെക്റ്റർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുവാൻ ഈ പദ്ധതി പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. ഇതിനു പുറമേ 100 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിയും ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.cabdirect.org/abstracts/19641800834.html Benefit-cost evaluation of Cauvery-Mettur Project]&lt;/ref&gt;

===ലോവർഭവാനി പദ്ധതി===
കാവേരിയുടെ പോഷകനദിയായ ഭവാനി നദിയിൽ കോയമ്പത്തൂർ ജില്ലയിലെ ഗോപിച്ചെട്ടിപ്പാളയത്ത് 62 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി 79,000 ഹെക്റ്റർ കൃഷിസ്ഥലം ജലസേചനത്തിനു വിധേയമക്കുന്ന പദ്ധതിയാണിത്.  1956-ൽ പൂർത്തിയാക്കപ്പെട്ട ഈപദ്ധതിക്ക് ഏകദേശം 10.5 കോടി രൂപ ചെലവായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://water-observatory.net/sources/iwtc2006/10-5.PDF Performance Evaluation of Farmers' Councils in Lower Bhavani Project for Sustainable Development]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ഭാരതപ്പുഴ നദീതട പദ്ധതികൾ==
===പറമ്പിക്കുളം-ആളിയാർ പദ്ധതി===
{{main|പറമ്പിക്കുളം അണക്കെട്ട്}}
[[സഹ്യപർവ്വതം|സഹ്യപർവ്വത്തിൽ]] നിന്നും ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] കൂടി ഒഴുകുന്ന നദിയാണ് ചാലക്കുടിയാർ.  ഇതിന്റെ കൈവഴികളായ  [[ഷോളയാർ]], പറമ്പിക്കുളംപുഴ, തൂനക്കടവാർ, പെരുവാരിപ്പളയാർ എന്നിവയലും പെരിയാർ പുഴയുടെ കൈവഴിയായ ഇടമലയാരിന്റെ ശാഖയായ നീരാറിലും അണകൾ കെട്ടി തുരങ്കങ്ങളും കനാലുകളും (link canals) വഴി ജലം കിഴക്കോട്ടു തിരിച്ചിവിട്ട്, ഭാരതപ്പുഴയുടെ പോഷകനദികളായ ആളിയാർ പാലാർ നദികളിൽലെ അളിയാർ,തിരുമൂർത്തി അണക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിചു തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കോയമ്പത്തൂർ]] ജില്ലയിലും [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ചിറ്റൂർ]] പ്രദേശത്തും പ്രധാനമായി ജലസേചനം നടത്തുവാൻ ആവിഷ്ക്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒരു വിവിധോദ്ദേശ്യ പദ്ധതിയാണിത്.  185 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുവാനും ഇതു സഹായിക്കുന്നു.  പ്രാഥമിക അടങ്കൽപ്രകാരം ഈ പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ചെലവ് 59 കോടി രൂപ ആയിരിക്കും.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kovaizone.in/coimbatore-tourist-attraction/coimbatore-tourist-places/parambikulam-aliyar-dam.html |title=Parambikulam Aliyar Dam |access-date=2012-11-17 |archive-date=2012-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029000104/http://www.kovaizone.in/coimbatore-tourist-attraction/coimbatore-tourist-places/parambikulam-aliyar-dam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===മലമ്പുഴ പദ്ധതി===
{{main|മലമ്പുഴ അണക്കെട്ട്}}
[[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴയുടെ]] കൈവഴിയായ [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടിനടുത്ത്]] 38 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി 38,527 ഹെക്റ്റർ കൃഷിഭൂമിക്കു ജലസേചനത്തിനുള്ള പദ്ധതിയാണിത്.  1967-ൽ പൂർത്തിയായ ഈ പദ്ധതിക്ക് ആകെ 5.8 കോടി രൂപ ചെലവായതായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/1411632/Malampuzha-Dam-and-Reservoir-Kerala Wikimapia - Malampuzha Dam and Reservoir, Kerala]&lt;/ref&gt;

==പെരിയാർ നദീതട പദ്ധതികൾ==

===പെരിയാർ പദ്ധതി===
കേരളത്തിലെ പെരിയാറ്റിൽ [[തേക്കടി|തേക്കടിക്കടുത്ത്]] 54 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണകെട്ടി സഹ്യപർവ്വതത്തിലൂടെ [[തുരങ്കം]] വഴി കിഴക്കോട്ട് ജലം തിരിച്ചുവിട്ട് തമിഴ്നാട്ടിലെ [[മധുര ജില്ല|മധുരജില്ലയിൽ]] [[ജലസേചനം]] നിർവഹിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണിത്.  1896-ൽ പൂർത്തിയാക്കിയ ഈ [[അണ|അണയും]] തുരങ്കവും ഉപയോഗിച്ച് 140 മെഗാവാട്ട് [[വൈദ്യുതി|വൈദ്യുതിയും]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.  വൈദ്യുതപദ്ധതിയുടെ മാത്രം ചെലവ് 11.4 കോടി രൂപയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.irrigation.kerala.gov.in/pjt_%26_pgm/Periyar.php |title=Periyar Valley Irrigation Project - Department of Irrigation, Government of Kerala |access-date=2012-11-17 |archive-date=2013-11-19 |archive-url=https://archive.today/20131119041639/http://www.irrigation.kerala.gov.in/pjt_&amp;_pgm/Periyar.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ഇടുക്കി വിവിധോദ്ദേശ്യ പദ്ധതി===
[[File:IdukkiDamConcaveSide.jpg|thumb|200px|right|ഇടുക്കി അണക്കെട്ട്]]
{{main|ഇടുക്കി അണക്കെട്ട്}}
[[പെരിയാർ|പെരിയാറ്റിൽ]] [[ഇടുക്കി]], [[ചെറുതോണി]], [[കുളമാവ്]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് അണകൾകെട്ടി തുരങ്കത്തിൽകൂടെ [[തൊടുപുഴ|തൊടുപുഴക്കടുത്തുള്ള]] [[മൂലമറ്റം|മൂലമറ്റത്ത്]] ഭൂഗർഭത്തിൽ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന പവർഹൗസുവഴി ജലം മൂവാറ്റുപുഴയാറ്റിലേക്കു തിരിച്ചുവിടുന്നു. അതുവഴി 280 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം 170.68 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഇടുക്കി അണ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി നിർനിക്കുന്ന ആർച്ച് അണക്കെട്ടാണ്.  ലോകത്തിൽ ഇപ്പോഴുള്ള ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും ഉയരംകൂടിയ പത്തെണ്ണത്തിൽ ഒന്നുമാണിത്.  ചെറുതോണി അണയുടെ ഉയരം ഉയരം 135.38 മീറ്ററും, കുളമാവ് അണയുടെ ഉയരം 76.2 മിറ്ററും ആണ്.  1963-ൽ ആരംഭിച്ച ഈ പദ്ധതിയുടെ അടങ്കൽതുക 63 കോടിരൂപയായിരുന്നു.  1976 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇതിന്റെ ആദ്യഘട്ടം പൂർത്തിയായപ്പൊൾതന്നെ 107.5 കോടി രൂപ ചെലവായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.idk.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=85&amp;Itemid=58 |title=Energy Sources - Idukki District, Government of Kerala |access-date=2012-11-17 |archive-date=2018-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417105923/http://www.idk.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=85&amp;Itemid=58 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==പമ്പാ നദീതട പദ്ധതികൾ==

===ശബരിഗിരി പദ്ധതി===
പമ്പാനദിയിൽ 51.8 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണക്കെട്ടും പമ്പയുടെ പോഷകനദിയായ കക്കിയാറ്റിൽ 109.7 മീറ്റർ ഉയരമൂള്ള മറ്റൊരണക്കെട്ടും ഇവയുടെ വശത്തായി 35.05 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മൂന്നാമത്തെ അണക്കെട്ടും നിർമിച്ച് പവർഹൗസുവഴി കക്കാട്ടാറിലേക്കു വെള്ളം തിരിച്ചുവിട്ട് 300 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുവാനയി ആവിഷ്കരിച്ച പദ്ധതിയാണിത്.  ഏഷ്യയിൽ ഏറ്റവും പൊക്കം കൂടിയതാണ് ഈ പദ്ധതിയിലെ 127 മീറ്റർ ഉയരമ്മുള്ള ''സേർജ് ഷാഫ്റ്റ്''.  1968 പൂർത്തിയായ ഈ പദ്ധതിക്ക് 37.5 കോടി രൂപ ചെലവായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralawaves.com/kwaves/aboutkerala/tourism_dams.asp |title=Dams - Keralawaves.com |access-date=2012-11-17 |archive-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121121092201/http://www.keralawaves.com/kwaves/aboutkerala/tourism_dams.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===കുട്ടനാട് വികസന പദ്ധതി===
കേരളത്തിന്റെ നെല്ലറകളിൽ ഒന്നായ [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാടൻ]] പ്രദേശത്തെ ജലപ്രളയങ്ങളിൽ നിന്നും [[കടൽ|കടലിൽനിന്നും]] കടന്നുകയറുന്ന ഉപ്പുവെള്ളത്തിൽ നിന്നും രക്ഷപെടുത്തി 50,000 ഹെക്റ്റർ പാടശേഖരം ഇരുപ്പൂനിലങ്ങളാക്കി, അതിലൂടെ ഭക്ഷ്യോത്പാതനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി ആവിഷ്കരിക്കുന്ന ഒരു പദ്ധതിയാണിത്.  ഇപ്പോൾ വേർതിരിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന കൃഷിനിലങ്ങളെ പാടശേഖർങ്ങളായി കൂട്ടിയിണക്കി അവയ്ക്കുചുറ്റും ബലമുള്ള ചിറകൾ നിർമിച്ച് കൃഷിൻടത്തുവാനും ഉപ്പുവെള്ളം തടയുവാൻ [[തണ്ണീർമുക്കം]], [[കാർത്തികപ്പള്ളി]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ബരാഷുകൾ നിർമ്മിക്കുവനും ജലപ്രളയ കാലത്ത് അധികജലം കടലിലേക്കു തള്ളിക്കളയുവനു ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്ന തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയുടെ പ്രവർത്തനം പരിഷ്ക്കരിക്കുവാനുമുള്ള ഒരു വൻകിട പദ്ധതിയാണിത്.  ഈ പദ്ധതിക്കു 24 കോടി രൂപ ചെലവുവരുമെന്നു കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kuttanadpackage.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=77&amp;Itemid=71 |title=History - Kuttanad Package |access-date=2012-11-17 |archive-date=2012-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204211419/http://kuttanadpackage.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=77&amp;Itemid=71 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*http://waterresources.rajasthan.gov.in/4bhakhra.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010021117/http://waterresources.rajasthan.gov.in/4bhakhra.htm |date=2012-10-10 }}
*http://www.hatch.ca/Power/Hydroelectric/Projects/ie_pando-monte-lirio.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.indianetzone.com/46/chambal_valley_project.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123181701/http://www.indianetzone.com/46/chambal_valley_project.htm |date=2012-01-23 }}
*http://waterresources.rajasthan.gov.in/1climate.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020033127/http://waterresources.rajasthan.gov.in/1climate.htm |date=2012-10-20 }}
*http://www.ccsindia.org/ccsindia/pdf/Ch08_Water%20Supply.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://www.jagranjosh.com/general-knowledge/multipurpose-rivervalley-projects-1292061339-1 MULTIPURPOSE RIVER-VALLEY PROJECTS
*http://www.facts-about-india.com/river-valley-projects.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014065823/http://www.facts-about-india.com/river-valley-projects.php |date=2012-10-14 }} Important River Valley Projects in India
*http://www.csmantra.com/Geography/important-river-valley-projects-in-india.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831060714/http://www.csmantra.com/Geography/important-river-valley-projects-in-india.html |date=2012-08-31 }} Important River Valley Projects in India
*http://www.icrisat.org/what-we-do/agro-ecosystems/CA_Watersheds/pdfs/Pochampad.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  RIVER VALLEY PROJECTS
*http://dilipkumar.in/india/rivers/dams.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120710112814/http://dilipkumar.in/india/rivers/dams.php |date=2012-07-10 }} Major River Projectsof India....

[[വർഗ്ഗം:ജലസേചനകനാലുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജലസേചനം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അണക്കെട്ടുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നദീതടപദ്ധതികൾ]]</text>
      <sha1>1uwp3h7gp81zxpjerbtwpf8puhx9xa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222759</id>
    <revision>
      <id>4618910</id>
      <parentid>3782038</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6594" sha1="fxxincqeikgzjjcjqamf4trtr6x2smp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Apache Camel}}
{{Infobox software
| name = അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ
| logo = [[File:Apache Camel Logo.svg|200px|Apache Camel Logo]]
| screenshot = 
| caption = 
| developer = [[Apache Software Foundation]]
| released = {{Start date and age|2007|06|27}}&lt;ref&gt;{{citation|url=https://gitbox.apache.org/repos/asf?p=camel.git;a=log;h=refs/tags/camel-1.0.0|title=Apache Camel 1.0|access-date=15 April 2021}}&lt;/ref&gt;
| latest release version = &lt;!--{{Multiple releases
  |branch1 = 2.25.x (Legacy)
  |version1 = 2.25.2
  |date1 = {{Start date and age|df=yes|2020|07|18}}
  |branch2 = 3.7.x (LTS)
  |version2 = 3.7.5
  |date2 = {{Start date and age|df=yes|2021|07|12}}
  |branch3 = 3.x (Latest)
  |version3 = 3.18.0
  |date3 = {{Start date and age|df=yes|2022|07|06}}
}}--&gt;
| latest release date = &lt;!--{{Start date and age|2019|06|20}}&lt;ref&gt;{{cite|url=https://github.com/apache/camel/releases/tag/camel-2.24.1|title=Apache Camel 2.24.1|access-date=5 July 2019}}&lt;/ref&gt;--&gt;
| latest preview version = &lt;!--3.0.0-RC3--&gt;
| latest preview date = &lt;!--{{Start date and age|2019|10|25}}&lt;ref&gt;{{cite|url=https://projects.apache.org/releases.html|title=Apache Projects Releases|access-date=3 September 2019}}&lt;/ref&gt;--&gt;
| operating system = [[Cross-platform]]
| repo = {{URL|https://gitbox.apache.org/repos/asf?p{{=}}camel.git|Camel Repository}}
| programming language = [[Java (programming language)|Java]], [[XML]]
| genre = [[Enterprise Integration Patterns]] [[Enterprise Service Bus]] [[Service-oriented architecture|SOA]] [[Message Oriented Middleware]]
| license = [[Apache License 2.0]]
| website = {{URL|http://camel.apache.org}}
}}
റൂൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഒരു റൗട്ടിംഗ്, മെഡിറ്റേഷൻ യന്ത്രമാണ് '''അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ'''. റൗട്ടിംഗ്, മെഡിറ്റേഷൻ റൂളുകൾ സജ്ജീകരിക്കാനായി ഒരു [[API|എപിഐയുടേയോ]] അല്ലെങ്കിൽ ഡൊമെയ്ൻ-സ്ഫെസിഫിക്ക് ലാങ്ങ്വേജ് വലിയ അളവിലുള്ള [[XML|എക്സ്എംഎൽ]] കോൺഫിഗറേഷൻ ഫയലുകളില്ലാതെ സാധാരണ ജാവ കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സംയോജിത വികസന പരിതസ്ഥിതിയിൽ റൂട്ടിംഗ് നിയമങ്ങളാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ടൈപ്പ്-സേഫ് സ്‌മാർട്ട് കംപ്ലീക്ഷനെ അപ്പാച്ചെ ക്യാമലിന് പിന്തുണയ്‌ക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ്, എന്നിരുന്നാലും സ്‌പ്രിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്കിനുള്ളിലെ എക്സ്എംഎൽ കോൺഫിഗറേഷനെയും പിന്തുണയ്‌ക്കുന്നു.

സേവന പ്രധാന ആർക്കിടെക്ചറുകളിൽ ക്യാമൽ [[അപ്പാച്ചെ സർവീസ് മിക്സ്]], [[അപ്പാച്ചെ ആക്റ്റീവ്എംക്യൂ]], [[അപ്പാച്ചെ സിഎക്സ്എഫ്]] എന്നിവയോടൊപ്പവും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. [[അപ്പാച്ചെ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൗണ്ടേഷൻ]] പുറത്തിറക്കുന്ന ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ [[അപ്പാച്ചെ അനുമതി പത്രം]] പ്രകാരമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.
==ഉപകരണങ്ങൾ==
*മൂല്യനിർണ്ണയത്തിനും വിന്യാസത്തിനുമായി നിരവധി അപ്പാച്ചെ മാവെൻ-പ്ലഗിനുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
*ഗ്രാഫിക്കൽ, [[എക്ലിപ്സ് (ഐ.ഡി.ഇ.)|എക്ലിപ്സ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ടൂളിംഗ് [[റെഡ്ഹാറ്റ്]] നിന്ന് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാണ്. ഇത് ഗ്രാഫിക്കൽ എഡിറ്റിംഗ്, ഡീബഗ്ഗിംഗ് വിപുലമായ മൂല്യനിർണ്ണയം എന്നിവ നൽകുന്നു.
*ടാലൻഡിൽ നിന്നുള്ള എക്ലിപ്സ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ടൂളിംഗ്.
== പുറംകണ്ണികൾ ==
* [http://camel.apache.org/ അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ ഹോംപേജ്]
* [http://fusesource.com/fuse/apache-books/ ക്യാമൽ ഫ്യൂസ് സോഴ്സിൽ]
* [http://camelone.fusesource.com ക്യാമൽവൺ 2012 സമ്മേളനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514071321/http://camelone.fusesource.com/ |date=2019-05-14 }}
* [http://fusesource.com/products/enterprise-camel/ അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഫ്യൂസ് മെഡിറ്റേഷൻ റൗട്ടർ]
* [http://www.methodsandtools.com/tools/tools.php?camel ക്യാമലിനെ സംബന്ധിച്ച് മെതേഡ് ആൻഡ് ടൂൾസിൽ]
* [http://opensource.sys-con.com/read/504392.htm ക്യാമലിനെ സംബന്ധിച്ച ജെഡിജെ ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820090048/http://opensource.sys-con.com/read/504392.htm |date=2008-08-20 }}
* [http://wiki.open-esb.java.net/Wiki.jsp?page=CamelSE അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ ജെബിഐ സേവന യന്ത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915035805/http://wiki.open-esb.java.net/Wiki.jsp?page=CamelSE |date=2008-09-15 }}
* [http://cwiki.apache.org/qpid/ അപ്പാച്ചെ ക്യുപിഡ്]
* [http://talend.com/ അപ്പാച്ചെ ക്യാമൽ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ടാലെൻഡ്l]

{{അപ്പാച്ചെ}}
==അവലംബം==
[[വർഗ്ഗം:അപ്പാച്ചെ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൗണ്ടേഷൻ]]</text>
      <sha1>fxxincqeikgzjjcjqamf4trtr6x2smp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആരൺ ഷ്വാർട്‌സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227309</id>
    <revision>
      <id>4618936</id>
      <parentid>3624394</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12181" sha1="gfauxmykl2earlz6jm9k0az8637rpqg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Aaron Swartz}}
{{Infobox person
| name        = ആരൺ സ്വാർട്‌സ്
| image       =Aaron_Swartz_2_at_Boston_Wikipedia_Meetup,_2009-08-18.jpg
| image_size  = 
| caption     = ആരൺ സ്വാർട്‌സ് 2009 ൽ ബോസ്റ്റണിൽ നടന്ന വിക്കിപീഡിയ മീറ്റപ്പിൽ
| birth_name  = ആരൺ സ്വാർട്‌സ്
| birth_date  = {{birth date|mf=yes|1986|11|8}}
| birth_place = [[ഷിക്കാഗോ]], [[ഇല്ലിനോയി]]
| death_date  = {{death date and age|mf=yes|2013|1|11|1986|11|8}}
| death_place = [[ബ്രൂക്ക്ലിൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]]
| death_cause = ആത്മഹത്യ
| occupation  = സോഫ്ട് വെയർ വികസനം, എഴുത്തുകാരൻ, ഇന്റർനെറ്റ് ആക്ടിവിസ്റ്റ്
| website     = [http://www.aaronsw.com/ aaronsw.com]}}
ഇന്റർനെറ്റ് ഉള്ളടക്കങ്ങളെ ആവശ്യക്കാരിലേക്ക് എത്തിയ്ക്കുന്ന വെബ് ഫീഡ് ഫോർമാറ്റിന്റെ വിഭാഗമായ ആർഎസ്എസ് 1.0 (RSS 1.0) രൂപകൽപ്പനയിലെ നിർണ്ണായക വ്യക്തിയായിരുന്നു '''ആരൺ സ്വാർട്‌സ്''' (8 നവംബർ 1986 - 11 ജനുവരി 2013).  14 വയസ്സിലാണ് ആരോൺ ആർഎസ്എസ് 1.0 രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiavisiontv.com/2013/01/13/156870.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-01-13 |archive-date=2013-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130129111907/http://www.indiavisiontv.com/2013/01/13/156870.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സോഷ്യൽ ന്യൂസ് വെബ്‌സൈറ്റായ റെഡ്ഡിറ്റിന്റെയും, പകർപ്പവകാശ അനുമതി പത്രങ്ങൾ  ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ നൽകുന്ന [[ക്രിയേറ്റീവ് കോമൺസ്]]ന്റെയും, സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളായ ആരൺ   ഇന്റർനെറ്റിലെ വിവരങ്ങൾ സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കാൻ വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചവരിൽ പ്രമുഖനാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=331927 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-01-13 |archive-date=2013-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113175229/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=331927 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://bostinno.com/2013/01/12/aaron-swartz-suicide-reddit-co-founder-commits-suicide/&lt;/ref&gt; ജേസ്റ്റോറിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മോഷ്ടിച്ചു എന്ന കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ട ആരോൺ 27ആം വയസ്സിൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയായിരുന്നു.
==ജീവിത രേഖ==
കുട്ടിക്കാലം മുതലെ കംപ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാം ചെയ്യാൻ ആരംഭിച്ച സ്വാർട്സ്, പതിനാലാം വയസ്സിൽ ആർഎസ്എസിൻറെ ആദ്യ പതിപ്പ് കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിൽ പങ്കു വഹിച്ചു. ഹാക്കിങ്ങിന്റെ  പേരിൽ അടുത്ത കാലത്തു സ്വാർട്സിനെതിരേ കേസെടുത്തിരുന്നു. [[ഇന്റർനെറ്റ്]] സെൻസർഷിപ്പിനെതിരേ പോരാടുന്ന സംഘടനയായ [[ഡിമാൻഡ് പ്രോഗ്രസ് ക്യാംപെയ്ൻ ഗ്രൂപ്പ്]] സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളാണ്.&lt;ref&gt;http://www.metrovaartha.com/2013/01/13073843/Aaron-Swartz.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഡിജിറ്റൽ ലൈബ്രറിയായ [[ജെസ്‌റ്റോർ|ജെസ്‌റ്റോറിൽ]] നിന്നും 40 ലക്ഷത്തോളം അക്കാദമിക് പ്രബന്ധങ്ങൾ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ആരൺ വിതരണം ചെയ്തിരുന്നു. 35 വർഷത്തോളം തടവും 10 ലക്ഷം ഡോളർ പിഴയും ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റമാണിത്.&lt;ref&gt;http://www.reporteronlive.com/story/6750/index.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; കേസിൽ വിചാരണ തുടങ്ങാനിരിക്കെയാണ് ഇരുപത്തിയാറാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. കുറ്റക്കാരനെന്ന് കണ്ടെത്തിയാൽ അദ്ദേഹത്തിന് ദീർഘകാലം തടവിൽ കഴിയേണ്ടി വരുമായിരുന്നു.
റിച്ച് സൈറ്റ് സമ്മറി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആർ.എസ്.എസ് സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ച് വിവിധ സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് അമേരിക്കൻ കോടതികളുടെ രേഖകൾ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത് ആവശ്യക്കാർക്ക് സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്തിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite news|title = മീഡിയസ്കാൻ|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1940|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 780|date = 2013 ഫെബ്രുവരി 04|accessdate = 2013 മെയ് 20|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. [[കാലിഫോർണിയ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള റെഡിറ്റ് വഴി നിരവധി വാർത്തകളും ലേഖനങ്ങളും കോടതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളും ആരൺ ഇന്റർനെറ്റിൽ സൗജന്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഇതേ തുടർന്നുള്ള ചർച്ചകളിലൂടെയാണ് ആരൺ പ്രശസ്തനായത്. കോടതി രേഖകൾ ചോർത്തിയ സംഭവത്തിൽ സ്വാർട്‌സിനെതിരെ [[ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ|എഫ്.ബി.ഐ]] അന്വേഷണം നടത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും കുറ്റം ചുമത്തിയിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=f41bbcd86019f07f7e8894f7d7106897&lt;/ref&gt;
[[മസാച്യുസെറ്റ്‌സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജി|മസാച്യുസെറ്റ്‌സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജിയിൽ ]]നിന്ന് രേഖകൾ ചോർത്തിയത് അടക്കമുള്ള നിരവധി കേസുകൾ അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധി സഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഓൺലൈൻ പകർപ്പവകാശ നിയമത്തിനെതിരെ ആരണിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ശക്തമായ പ്രക്ഷോഭം നടന്നിരുന്നു.   റ്റ്യൂ

==റിച്ച് സൈറ്റ് സമ്മറി ==
{{main|ആർ.എസ്.എസ്. ഫീഡ്}}
സ്ഥിരമായി പുതുക്കപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബ്ലോഗുകൾ, വാർത്താ തലക്കെട്ടുകൾ, ഓഡിയോ, വീഡിയോ തുടങ്ങിയ ഇന്റർനെറ്റ് ഉള്ളടക്കങ്ങളെ ആവശ്യക്കാരിലേക്ക് തൽസമയം എത്തിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന വെബ് ഫീഡ് ഫോർമാറ്റുകളുടെ ഒരു വിഭാഗമാണ് ആർ.എസ്‌.എസ്‌. (ആർ.ഡി.എഫ്. സൈറ്റ് സമ്മറി എന്നാണ് യഥാർത്ഥ പേരെങ്കിലും റിയലി സിമ്പിൾ സിൻഡിക്കേഷൻ എന്നും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു).

==കൃതികൾ==
* {{cite journal|last=Swartz|first=Aaron|doi=10.1109/5254.988466|title=MusicBrainz: A Semantic Web Service| publisher =[[IEEE]] | journal = Intelligent Systems|volume=17|issue=1|pages=76–77|month=Jan–Feb|year=2002 |issn=1541-1672}}
* {{Citation | last1 = Swartz | first1 = Aaron | last2 = Hendler | first2 = James | url = http://blogspace.com/rdf/SwartzHendler | contribution = The Semantic Web: A Network of Content for the Digital City | title = Proceedings of the Second Annual Digital Cities Workshop | place = [[Kyoto]], [[Japan|JP]] | month = October | year = 2001 | publisher = Blogspace}}.
* {{Citation | author1-link = John Gruber| last1 = Gruber | first1 = John | last2 = Swartz | first2 = Aaron | url = http://daringfireball.net/projects/markdown/ | title = Markdown definition | publisher = Daring fireball | month = December | year = 2004}}.

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Sister project links|wikt=no|commons=Category:Aaron_Swartz|n=Aaron Swartz arrested and charged for downloading JSTOR articles|v=no|q=no|s=no|b=no}}
*{{Official website|http://www.aaronsw.com/}}
* {{Citation | url = http://rememberaaronsw.tumblr.com/post/40372208044/official-statement-from-the-family-and-partner-of-aaron | contribution = Official Statement from the family and partner of Aaron Swartz | title = Remember Aaron Swartz | publisher = Tumblr | access-date = 2013-01-13 | archive-date = 2013-01-13 | archive-url = https://www.webcitation.org/6DdbeYyVO?url=http://rememberaaronsw.tumblr.com/post/40372208044/official-statement-from-the-family-and-partner-of-aaron | url-status = dead }}.
*[http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/pushed-into-the-abyss/article4310194.ece Pushed into the abyss]
*[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/aaron-swartz-trends-all-day-on-the-net/article4310826.ece Aaron Swartz trends all day on the Net]
*[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/a-whiz-kids-sad-story/article4310865.ece A whiz kid's sad story]
*{{twitter |aaronsw}}
*{{IMDb name|2290901}}

[[വർഗ്ഗം:1986-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 2013-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 8-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 11-ന് മരിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആത്മഹത്യ ചെയ്തവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പൊതുസഞ്ചയ രേഖകൾക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>gfauxmykl2earlz6jm9k0az8637rpqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>233572</id>
    <revision>
      <id>4618984</id>
      <parentid>4096098</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15128" sha1="sf7b4ur8frsxdl69qkp32dx8qocrkff" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bureaucracy}}
{{Forms of government}}
ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെ മേധാവിത്വത്തിലുള്ള ഭരണത്തെ '''ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണം''' എന്നുപറയുന്നു.  പൊതുകാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സർക്കാരാഫീസിനെ സൂചിപിക്കുന്ന ബ്യൂറോ (bureau) എന്ന [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ചുപദത്തിൽ]] നിന്നാണ് ''ബ്യൂറോക്രസി'' (bureaucracy) എന്ന പ്രയോഗം ഉണ്ടായത്.  [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിൽ]] [[സർക്കാർ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ മേശവിരിയെ പരമർശിക്കുന്നതിനാണ് ബ്യൂറോ എന്ന പദം ആദ്യമായി പ്രയോഗിച്ചത്.  ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണം എന്ന പദത്തിന് [[ചുവപ്പുനാട]] അല്ലെങ്കിൽ ''കാര്യക്ഷമതാരാഹിത്യം'' എന്നീ ധ്വനികളാണുള്ളത്.  കാലക്രമേണ ''ഉദ്യോഗസ്ഥദുഷ്പ്രഭുത്വം'' എന്ന അർഥം അതിനു കൈവന്നു എന്നു മാത്രം.  ഈ അർഥത്തിൽ ഇപ്പോൾ ഈ പദം ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരെ വിമർശിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.
==സമാന്യ സ്വഭാവങ്ങൾ==
നിർദിഷ്ടമായ ഒരു  ഔപചാരിക [[സംഘടന|സംഘടനാ]] സംവിധാനത്തെ പരാമർശിക്കുന്നതിന്  ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണം എന്ന [[പദം]] ഉപയോഗിക്കുന്നു.  ഈ പദം ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദം (civil service) എന്ന അർഥത്തിലും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.  ഒരുപ്രകൃയ എന്ന അർഥവും ഇതുൾക്കൊള്ളുന്നു.  സംഘടനാരൂപം എന്ന നിലയിൽ ഇതിന് ചില സ്വഭാവവിശേഷങ്ങളുണ്ട്.  ഇവനിയമരൂപത്തിൽ ആവിഷ്കരിച്ചത് [[ജർമൻ]] സാമൂഹിക [[ശാസ്ത്രം|ശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] മാക്സ് വെബ്ബർ (1864 - 1920) ആണ്.&lt;ref&gt;http://faculty.babson.edu/krollag/org_site/encyclop/bureaucracy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224112221/http://faculty.babson.edu/krollag/org_site/encyclop/bureaucracy.html |date=2013-02-24 }} Max Weber was a historian that wrote about the emergence of bureaucracy&lt;/ref&gt;
*തൊഴിൽവിഭജനം (division of labor)&lt;ref&gt;http://www.businessmate.org/Article.php?ArtikelId=30 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024182504/http://www.businessmate.org/Article.php?ArtikelId=30 |date=2012-10-24 }} Max Weber's theory of Bureaucracy&lt;/ref&gt;
*അധികാരഘടന
*ഓരോഅംഗത്തിന്റെയും പദവി
*സംഘടനയിലെ അംഗങ്ങളുടെ പരസ്പരബന്ധം നിർണയിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ
തുടങ്ങിയവയാണ് ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകൾ.  ഉദ്യോഗസ്തഭരണത്തിന്റെ മൗലിക ലക്ഷണങ്ങൾ പൂർണ വികസിതമായ [[തൊഴിൽ]] വിഭജനവും തൊഴിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യവത്കരണവും (functional specialization)&lt;ref&gt;http://www.pnas.org/content/early/2012/01/23/1110521109 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030060619/https://www.pnas.org/content/early/2012/01/23/1110521109 |date=2020-10-30 }} Evolution of functional specialization and division of labor&lt;/ref&gt; ആണ്.  ഓരോ പദവിയുടെയും ഉത്തരവാദിത്തത്തെ സംബന്ധിച്ച സൂക്ഷ്മായ വിശദ നിർവചനങ്ങളിലൂടെയാണ് ഈ തൊഴിൽ വിഭജനം സാധിക്കുന്നത്.  ഭരണപരമായ ചട്ടങ്ങളിലൂടെ നിർണയിക്കുന്ന നിശ്ചിതാധികാര മേഖലകൾ എന്ന തത്ത്വമനുസരിച്ചാണ് ഓരോപദവിയിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്തന്മാരുടെ ജോലികൾ തീരുമാനിക്കുക.  പൗരാണിക ഭരണ വ്യവസ്ഥകളിൽ (ഉദാഹരണം ഫ്യൂഡൽ സംവിധാനം) മേലാൾ കീഴാൾ ബന്ധം വ്യക്തിഗതമായിരുന്നു.  ഈ ബന്ധത്തിനടിസ്ഥാനം പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പവിത്രതയിലുള്ള വിശ്വാസമായിരുന്നു.  ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണത്തിൽ അതല്ല സ്ഥിതി.  ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ കൂറ് ഉന്നതപദവിയോടായിരിക്കും; ആപദവിയിൽ അവരോധിതനായിരിക്കുന്ന വ്യക്തിയോടല്ല.  ഉന്നതോദ്യോഗസ്ഥനും കീഴ്ജീവനക്കാരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധതെ സംബന്ധിച്ച യുക്തിസഹവും നിർവ്യക്തികവും (impersonal) ആയ ചട്ടങ്ങള്ളുണ്ടെന്നതാണ് മറ്റൊരു സവിശേഷത.

[[കുടുംബം|കുടുംബപദവി]], രാഷ്ടീയബന്ധം എന്നിവ ഉദ്യോഗസ്ഥ നിയമനത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങളായി പരിഗണിക്കാറില്ല.  ചുമതലകൾ ഫലപ്രദമായി നിർവഹിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ യോഗ്യതയുണ്ടോ എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഒരാളുടെ നിയമനം നടത്തുന്നത്.  ഒരു വ്യക്തി ഭരണസംവിധാണത്തിൽ പ്രവേശിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ തന്റെ ഏകജീവിതമാർഗ്ഗം ആ ഉദ്യോകമായി തീരുന്നു.  ഉദ്യൊഗസ്ഥനു വേതനം ലഭിക്കുന്നു.  പദവി അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വേദനം നിശ്ചയിക്കുന്നത് അല്ലാതെ ഉത്പാദനക്ഷമതയല്ല വേദനത്തിനടിസ്ഥാനം.  ഒരുദ്യോഗസ്ഥനു തന്റെ സ്ഥാനം കൈമാറ്റം ചെയ്യുവാനോ അനന്തരാവകാശിക്കു സമ്മാനിക്കുവാനോ സാധ്യമല്ല.  ഉദ്യോഗത്തിൽ നിന്നു വിരമിക്കുന്നതിന് പ്രായപരിധി നിശ്ചയിട്ടുണ്ട് ആ പ്രായപരിധി കഴിയുമ്പോൾ വിരമിക്കണം.

സാങ്കേതിജ്ഞാനമാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.  പരമാവധി കാര്യക്ഷമതയാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യം.  ഇതിനായി [[സംഘടന|സംഘടനയുടെ]] ആസൂത്രണവും നിയന്ത്രണവും നിർവഹിക്കുന്ന [[നിയമം|നിയമങ്ങൾ]] നിലനിൽക്കുന്നു.  മറ്റൊരുകാര്യം ഇതിന്റെ ശ്രേണീഘടനയാണ്.&lt;ref&gt;http://www.webopedia.com/TERM/H/hierarchical.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} hierarchical&lt;/ref&gt;  അതനുസരിച്ച് മേൽനോട്ടത്തിനും നിയന്ത്രണത്തിനുമുള്ള അധികാരം ഒരു നിശ്ചിത ശ്രേണിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.  സാംഗത്യം, വിവേചനം, വാസ്തവികത, സൂക്ഷ്മത എന്നിവയും ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു.

ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണ ഭരണസമ്പ്രദായത്തിന്റെ പ്രധാന മെച്ചം കേന്ദ്രീകരണം, ഐക്യം, കർമക്ഷമത എന്നിവ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ്.  ''പ്രൊഫസർ ഗൈ കെയറുടെ'' അഭിപ്രായത്തിൽ ''കൂട്ടായ പരിശ്രമഫലങ്ങൾ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമമായി നേടാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മാതൃകയായി, ജോലിയുടെയും വ്യക്തികളുടെയും വ്യവസ്ഥിതമായ ഒരു സമന്വയം'' ആണ് ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണവ്യവസ്ഥ.  ഓരോ ഉദ്യോഗസ്ഥനും തന്റെ തൊട്ടടുത്ത മേലധികാരിയോടും അങ്ങനെ അന്തിമമായി രാഷ്ട്രത്തലവനോടും ഉത്തരവദിത്വം വഹിക്കുന്നു.

ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണത്തിൽ ചില ന്യൂനതകൾ ഉണ്ട്.  ''ചാക്രിക ക്രമണം'' (circumlocation) ആണ് ഇതിൽ പ്രധാനം.  സുദീർഘവും സുനിശ്ചിതവും നിർദിഷ്ടവുമായ നടപടിക്രമമനുസരിച്ച് എന്തും വളച്ചുകെട്ടിപറയുന്നതിനും പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ശീലത്തെയാണ് ഈ പദംകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.  എത്രയേറെ അടിയന്തര സ്വഭാവമുള്ള സംഗതിയായാലും ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ നടപടിക്രമങ്ങളുടെ നൂലാമാലകൾ പൂർത്തിയാക്കിയശേഷമേ തീരുമാനമുണ്ടാവുകയുള്ളൂ.  പൊതുഭരണം പൊതുജനാഭിപ്രയത്തോട് ഉത്തരവാദരഹിതമായും പ്രതികരണശൂന്യമായും വർത്തിക്കുന്നു എന്നതാണ് മറ്റൊരുന്യൂനത.  തന്മൂലം ഉദ്യോഗസ്ഥരും സാമാന്യജനങ്ങളും തമ്മിൽ അഗാധമായ വിടവുണ്ടാകുന്നു.  ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ മേധാവിത്വബോധം (superiority complex) പുലർത്തുകയും അവരുടെ സമീപനം അരോചകമായിതീരുകയും ചെയ്യുന്നു&lt;ref&gt;http://smallbusiness.chron.com/advantages-disadvantages-bureaucratic-organization-structure-2761.html  Advantages and Disadvantages of a Bureaucratic Organization Structure?&lt;/ref&gt;

ഔപചാരികത്വം ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണത്തിന്റെ മറ്റൊരു തകരാറാണ്.  വസ്തുതകൾ മുഴുവനും കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ഉപചാരപരത ഉദ്യോഗസ്ഥനെ സഹായിച്ചേക്കാം.  എന്നാൽ അതധികമാകുമാകുമ്പോൾ വിധിതീർപ്പിനുള്ള ശേഷി മരവിക്കുന്നതിനിടയാക്കുന്നു.  പുറത്ത് [[രാഷ്ട്രീയം|രാഷ്ട്രീയ]] സാഹചര്യത്തിൽ വരുന്ന മാറ്റത്തോട് പ്രതികരണമൊന്നുമില്ലാത്ത യാഥാസ്ഥിതിക ശക്തിയാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണം.  ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അനുവർത്തിക്കേണ്ടി വരുന്ന ക്രമീകൃത നടപടികളും ഔപചാരികത്വവുമാവാം ഈ തകരാറിനു കാരണം

==ഉദ്യോഗസ്ഥഭരണവത്കരണം==
===രാജ്യഭരണവും കൊട്ടാര ഭരണസംവിധാനവും===
===പശ്ചിമയൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ===
===അഭിജാതവത്കരണവും വാണിജ്യവത്കരണവും===
===വളർച്ച===
==ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ==
===ക്ലാസിക്കൽ===
====മാർക്സിയൻ==== 
====വെബേറിയൻ====
====പ്രഭുത്വാധിപത്യപരം====
===ആധുനികം===
==സമാന്യാവലോകനം==
==അവലംബം==
{{reflist|2}}
==External link==
*http://dictionary.reference.com/browse/bureaucracy
*http://mises.org/etexts/mises/bureaucracy.asp
*http://www.janbanning.com/gallery/bureaucratics/
*http://www.amazon.com/Bureaucracy-Government-Agencies-Basic-Classics/dp/0465007856
*http://www.ushistory.org/gov/8.asp
*http://www.amazon.com/Bureaucracy-Lib-Works-Ludwig-Mises/dp/0865976643
*http://www.redwoods.edu/instruct/klee/bureaucracy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141126020629/http://www.redwoods.edu/instruct/klee/bureaucracy.htm |date=2014-11-26 }}
{{Law}}
{{Use dmy dates|date=September 2011}}

[[വർഗ്ഗം:ഭരണസം‌വിധാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>sf7b4ur8frsxdl69qkp32dx8qocrkff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എം.വി. കൈരളി (കപ്പൽ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248173</id>
    <revision>
      <id>4619012</id>
      <parentid>4301475</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4619012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5212" sha1="gmr7cw5r1gps1fr6i4blaeiy52igvp2" xml:space="preserve">{{prettyurl|kairali ship}}
കേരളാ സർക്കാർ സ്ഥാപനമായ കേരളാ ഷിപ്പിംഗ് കോർപറേഷന്റെ കപ്പലായിരുന്നു '''കൈരളി.''' [[നോർവെ|നോർവെയിൽ]] നിന്ന് പഴയ വിലയ്ക്കു വാങ്ങിയ ഓസ്കാർസോർഡ് എന്ന കപ്പലാണ് എം.വി.കൈരളി എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത്. 1979 ജൂണിന് മർമ്മഗോവ തുറമുഖത്തുനിന്നും യൂറോപ്പിലെ റോസ്റ്റക്കിലേക്ക് യാത്രതിരിച്ച കൈരളി കപ്പൽ, നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം കാണാതായി. കപ്പൽകാണാതായതോടെ പ്രവർത്തനം നിലച്ച കോർപറേഷൻ കേരളാ ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപറേഷനിൽ ലയിപ്പിച്ചു. കപ്പലിലുണ്ടായിരുന്ന ക്യാപ്റ്റൻ മരിയദാസ് ജോസഫ് അടക്കം 51 ജീവനക്കാരെ കാണാതായി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=കൈരളി കപ്പൽ കാണാതായി 34 വർഷങ്ങൾ പിന്നിട്ടിട്ടും സർക്കാർ യാതൊരു അന്വേഷണവും നടത്തിയില്ലെന്ന് വിവരാവകാശ രേഖകൾ|url=http://www.reporteronlive.com/2013/05/29/20532.html|accessdate=2013 ജൂൺ 2|newspaper=റിപ്പോർട്ടർ ടി.വി|date=May 29, 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hhgo1&gt;{{cite news|title=ഹെർ ഹാർട്ട് ഗോസ് ഓൺ|url=https://archive.today/rcdOm(ആർക്കൈവ് )|publisher=തെഹൽക്ക|last=ജെ.|first=ഗോപീകൃഷ്ണൻ|date=09-ഒക്ടോബർ-2004}}&lt;/ref&gt;

==ദുരൂഹതകൾ==
ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ജർമ്മനിയിലേക്കുള്ള 20538 ടൺ ഇരുമ്പയിരായിരുന്നു കൈരളിയിലുണ്ടായിരുന്നത്. 51 കപ്പൽ ജോലിക്കാരാണ് ഈ യാത്രയിലുണ്ടായിരുന്നത്. ആദ്യ മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ കപ്പലിൽ നിന്നു സന്ദേശങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് കപ്പലിൽ നിന്നും സന്ദേശങ്ങളൊന്നും ലഭിച്ചില്ല. ഡിജിബൗട്ടിയിലെ കമ്പനിയുടെ ഏജന്റാണ് കപ്പൽ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിയില്ല എന്ന വിവരം പ്രധാന കാര്യാലയത്തിൽ വിളിച്ചറിയിച്ചത്. കടൽക്കൊള്ളക്കാരുടെ പിടിയിൽപ്പെട്ടതായി സംശയിച്ചിരുന്നെങ്കിലും തെളിവുകളില്ല. കപ്പൽ പുറപ്പെട്ട് രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കു ശേഷം പത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വാർത്ത വരികയും നാവിക സേനയും വിമാനവും തിരച്ചിലിനിറങ്ങിയെങ്കിലും വിവരങ്ങളൊന്നും ലഭ്യമായില്ല. റഡാർ സംവിധാനങ്ങളില്ലാതെയാണ് കപ്പൽ യാത്ര തിരിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ക്യാപ്റ്റന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായി മതിയായ സംവിധാനമില്ലായിരുന്നെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദത്തത്തുടർന്നാണ് കപ്പലിനു പുറപ്പെടേണ്ടി വന്നത് എന്നും ആരോപണമുണ്ട്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
*[http://josephbabu123.blogspot.in/2012/12/the-story-behind-kairaly-disappearance.html കൈരളിയിലുണ്ടായിരുന്നവരെ കണ്ടെത്താൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട സംഘാംഗമായിരുന്ന ജോസഫ് ബാബുവിന്റെ ബ്ലോഗ്]
[[വർഗ്ഗം:ദുരൂഹ സാഹചര്യത്തിൽ കാണാതായ കപ്പലുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതം]]</text>
      <sha1>gmr7cw5r1gps1fr6i4blaeiy52igvp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനംഗരംഗം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253408</id>
    <revision>
      <id>4618847</id>
      <parentid>3771454</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AncientAnalyst</username>
        <id>217568</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>തർജ്ജമയെ സംബന്ധിച്ച ഒരു അധികവിവരം ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4618847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6503" sha1="ldwr641z18vgabpq9v2jb2zlpizyxxf" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananga Ranga}}
{{Infobox Book | &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --&gt;
| name         = അനംഗരംഗം 
| title_orig   =
| translator   = [[ആർ. നാരായണപണിക്കർ]] (മലയാളം)
| image        =[[ചിത്രം:AnangaRangam.tif|250px|center]]
| image_caption    = മലയാളത്തിലെ വിഷയാനുക്രമണിക
| author       = [[കല്യാണമല്ലൻ]]
| cover_artist = 
| country      = പുരാതന ഭാരതം
| language     = [[സംസ്കൃതം]]
| series       = 
| genre        = ലൈംഗിക സാഹിത്യം
| publisher    = 
| release_date = 
| media_type   =
| isbn         = 
| oclc= 
| preceded_by  = 
| followed_by  = 
| wikisource       = അനംഗരംഗം 
}}
[[കാമസൂത്രം|കാമസൂത്രത്തിന്റെ]] വ്യാഖ്യാനമെന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദാമ്പത്യകലാ പുസ്തകമാണ് '''അനംഗരംഗം'''. 16-ആം ശതകത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[കല്യാണമല്ലൻ]] എന്ന രചയിതാവിന്റേതായാണ് ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ലോദി വംശത്തിലെ അഹമ്മദ്‌ ഖാൻ ലോദിയുടെ പുത്രനായ ലാദ് ഖാന്റെ അംഗീകാരത്തിലേക്കായി എഴുതപ്പെട്ടതാണിതെന്നാണ് ആദ്യ പണ്ഡിത മതം. പിന്നീടുവന്ന വ്യാഖ്യാതാക്കൾ പക്ഷേ, ഭാര്യാ-ഭർതൃ ബന്ധത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പ് സൂക്ഷിക്കാനായാണ് ഇതെഴുതിയതെന്നു കരുതുന്നു.

== തർജ്ജമ ==
1885-ൽ [[റിച്ചാർഡ് ഫ്രാൻസിസ് ബർട്ടൻ]] ആംഗലേയത്തിലേക്ക് തർജ്ജമ ചെയ്തു. ഈ കൃതി മലയാളത്തിലേക്ക് ഇതേപേരിൽ [[ആർ. നാരായണപണിക്കർ]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബർട്ടന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയായ ഇസബെൽ ബർട്ടൻ വിക്ടോറിയന് കാലഘട്ടത്തിലെ മാനഹാനിയെ ഭയന്ന് നിരവധി കൈയെഴുത്തു പ്രതികള് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://therai.org.uk/archives-and-manuscripts/archive-contents/burton-library-a103/|title=BURTON LIBRARY (A103) - Royal Anthropological Institute|access-date=2026-05-12|last=rai_t2hst5|date=2009-02-22|language=en-US}}&lt;/ref&gt;കത്തിച്ചുകളഞ്ഞുവത്രേ. 

== ഉള്ളടക്കം ==
ഏക പത്നീവൃതത്തെ സമർത്ഥിക്കുന്ന കൃതിയിൽ ഒരേ പത്നിയെ തന്നെ സ്നേഹിച്ചുകൊണ്ട് 32 വിവിധ സ്ത്രീകളുടെ കൂടെ ദാമ്പത്യം അനുഷ്ഠിച്ചാലെന്ന പോലെയുള്ള അനുഭവം സിദ്ധമാക്കാനുള്ള പ്രയത്നത്തെ വിവരിക്കുന്നു. ഇതുവഴി ഭാര്യാ ഭർത്താക്കന്മാർ തമ്മിലുണ്ടാകുന്ന അകല്ചയെ ഇല്ലാതാക്കാനും, സ്നേഹം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും കൃതി സഹായിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീ-പുരുഷന്മാരുടെ വർഗ്ഗികരണത്തെപ്പറ്റി പറഞ്ഞുകൊണ്ടു തുടങ്ങുന്ന കൃതിയിൽ പലവിധ സംഭോഗ രീതികൾക്കു പുറമേ അനവധി [[രതിപൂർവ്വലീല|രതിപൂർവ്വ ലീലകളെപ്പറ്റിയും]] അന്യോന്യ ആകർഷണരീതികളെപ്പറ്റിയും പരാമർശിക്കുന്നു. അവസാനത്തിൽ ആകർഷണത്തിനും [[വാജീകരണം|വാജീകരണത്തിനും]] ഉപയോഗിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ചില ഔഷധപ്രയോഗങ്ങളെ കുറിച്ചും പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

=== അദ്ധ്യായങ്ങൾ ===
* പ്രഥമസ്ഥലം - സ്ത്രീലക്ഷണം
* ദ്വിതീയ സ്ഥലം (ചന്ദ്രകല)
* തൃതീയസ്ഥലം - ശശമൃഗാദിഭേദം
* ചതുർത്ഥസ്ഥലം - സാമാന്യധർമ്മം
* പഞ്ചസ്ഥലം - ദേശനിയമങ്ങൾ 
* ഷഷ്ഠസ്ഥലം - വിവാഹാദ്യുദ്ദേശം 
* സപ്തമസ്ഥലം (ബാഹ്യസംഭോഗവിധാനം)
* അഷ്ടമസ്ഥലം - സുരതഭേദങ്ങൾ
* നവമസ്ഥലം 
* ദശമസ്ഥലം (വശീകരണാദികം)

== അവലംബം ==
{{reflist}}
== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.sacred-texts.com/sex/ar/ റിച്ചാർഡ് ബർട്ടന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തർജ്ജമ]
** [http://books.google.co.in/books/about/Sacred_Sexuality.html?id=txZcKmgVoLgC ഗൂഗിൾ ബുക്സിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413143608/https://books.google.co.in/books/about/Sacred_Sexuality.html?id=txZcKmgVoLgC |date=2016-04-13 }}
* [https://archive.org/details/Anangarangam അനംഗരംഗം - സവ്യാഖ്യാനം], ആർക്കൈവ്.ഓർഗ് (മലയാളം)

[[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികസാഹിത്യം]]
[[വർഗ്ഗം:പ്രാചീന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ldwr641z18vgabpq9v2jb2zlpizyxxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618903</id>
      <parentid>4618847</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AncientAnalyst</username>
        <id>217568</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>അനുമാനമായി എഴുതിയത് സ്ഥിരീകരണം എന്നു കണ്ടതിനാല് അത് ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4618903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6526" sha1="1o8t8iyspo36q4zqa1nv9z0s8vtuz8t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananga Ranga}}
{{Infobox Book | &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --&gt;
| name         = അനംഗരംഗം 
| title_orig   =
| translator   = [[ആർ. നാരായണപണിക്കർ]] (മലയാളം)
| image        =[[ചിത്രം:AnangaRangam.tif|250px|center]]
| image_caption    = മലയാളത്തിലെ വിഷയാനുക്രമണിക
| author       = [[കല്യാണമല്ലൻ]]
| cover_artist = 
| country      = പുരാതന ഭാരതം
| language     = [[സംസ്കൃതം]]
| series       = 
| genre        = ലൈംഗിക സാഹിത്യം
| publisher    = 
| release_date = 
| media_type   =
| isbn         = 
| oclc= 
| preceded_by  = 
| followed_by  = 
| wikisource       = അനംഗരംഗം 
}}
[[കാമസൂത്രം|കാമസൂത്രത്തിന്റെ]] വ്യാഖ്യാനമെന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദാമ്പത്യകലാ പുസ്തകമാണ് '''അനംഗരംഗം'''. 16-ആം ശതകത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[കല്യാണമല്ലൻ]] എന്ന രചയിതാവിന്റേതായാണ് ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ലോദി വംശത്തിലെ അഹമ്മദ്‌ ഖാൻ ലോദിയുടെ പുത്രനായ ലാദ് ഖാന്റെ അംഗീകാരത്തിലേക്കായി എഴുതപ്പെട്ടതാണിതെന്നാണ് ആദ്യ പണ്ഡിത മതം. പിന്നീടുവന്ന വ്യാഖ്യാതാക്കൾ പക്ഷേ, ഭാര്യാ-ഭർതൃ ബന്ധത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പ് സൂക്ഷിക്കാനായാണ് ഇതെഴുതിയതെന്നു കരുതുന്നു.

== തർജ്ജമ ==
1885-ൽ [[റിച്ചാർഡ് ഫ്രാൻസിസ് ബർട്ടൻ]] ആംഗലേയത്തിലേക്ക് തർജ്ജമ ചെയ്തു. ഈ കൃതി മലയാളത്തിലേക്ക് ഇതേപേരിൽ [[ആർ. നാരായണപണിക്കർ]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബർട്ടന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയായ ഇസബെൽ ബർട്ടൻ വിക്ടോറിയന് കാലഘട്ടത്തിലെ മാനഹാനിയെ ഭയന്ന് നിരവധി കൈയെഴുത്തു പ്രതികള് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://therai.org.uk/archives-and-manuscripts/archive-contents/burton-library-a103/|title=BURTON LIBRARY (A103) - Royal Anthropological Institute|access-date=2026-05-12|last=rai_t2hst5|date=2009-02-22|language=en-US}}&lt;/ref&gt;കത്തിച്ചുകളഞ്ഞതായി കണ്ടെത്തി.. 

== ഉള്ളടക്കം ==
ഏക പത്നീവൃതത്തെ സമർത്ഥിക്കുന്ന കൃതിയിൽ ഒരേ പത്നിയെ തന്നെ സ്നേഹിച്ചുകൊണ്ട് 32 വിവിധ സ്ത്രീകളുടെ കൂടെ ദാമ്പത്യം അനുഷ്ഠിച്ചാലെന്ന പോലെയുള്ള അനുഭവം സിദ്ധമാക്കാനുള്ള പ്രയത്നത്തെ വിവരിക്കുന്നു. ഇതുവഴി ഭാര്യാ ഭർത്താക്കന്മാർ തമ്മിലുണ്ടാകുന്ന അകല്ചയെ ഇല്ലാതാക്കാനും, സ്നേഹം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും കൃതി സഹായിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീ-പുരുഷന്മാരുടെ വർഗ്ഗികരണത്തെപ്പറ്റി പറഞ്ഞുകൊണ്ടു തുടങ്ങുന്ന കൃതിയിൽ പലവിധ സംഭോഗ രീതികൾക്കു പുറമേ അനവധി [[രതിപൂർവ്വലീല|രതിപൂർവ്വ ലീലകളെപ്പറ്റിയും]] അന്യോന്യ ആകർഷണരീതികളെപ്പറ്റിയും പരാമർശിക്കുന്നു. അവസാനത്തിൽ ആകർഷണത്തിനും [[വാജീകരണം|വാജീകരണത്തിനും]] ഉപയോഗിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ചില ഔഷധപ്രയോഗങ്ങളെ കുറിച്ചും പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

=== അദ്ധ്യായങ്ങൾ ===
* പ്രഥമസ്ഥലം - സ്ത്രീലക്ഷണം
* ദ്വിതീയ സ്ഥലം (ചന്ദ്രകല)
* തൃതീയസ്ഥലം - ശശമൃഗാദിഭേദം
* ചതുർത്ഥസ്ഥലം - സാമാന്യധർമ്മം
* പഞ്ചസ്ഥലം - ദേശനിയമങ്ങൾ 
* ഷഷ്ഠസ്ഥലം - വിവാഹാദ്യുദ്ദേശം 
* സപ്തമസ്ഥലം (ബാഹ്യസംഭോഗവിധാനം)
* അഷ്ടമസ്ഥലം - സുരതഭേദങ്ങൾ
* നവമസ്ഥലം 
* ദശമസ്ഥലം (വശീകരണാദികം)

== അവലംബം ==
{{reflist}}
== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.sacred-texts.com/sex/ar/ റിച്ചാർഡ് ബർട്ടന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തർജ്ജമ]
** [http://books.google.co.in/books/about/Sacred_Sexuality.html?id=txZcKmgVoLgC ഗൂഗിൾ ബുക്സിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413143608/https://books.google.co.in/books/about/Sacred_Sexuality.html?id=txZcKmgVoLgC |date=2016-04-13 }}
* [https://archive.org/details/Anangarangam അനംഗരംഗം - സവ്യാഖ്യാനം], ആർക്കൈവ്.ഓർഗ് (മലയാളം)

[[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികസാഹിത്യം]]
[[വർഗ്ഗം:പ്രാചീന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1o8t8iyspo36q4zqa1nv9z0s8vtuz8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618904</id>
      <parentid>4618903</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AncientAnalyst</username>
        <id>217568</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ   കൃത്യമാക്കി</comment>
      <origin>4618904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6521" sha1="f2tc181bo4aglgmmysjrsgqci38wfyq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananga Ranga}}
{{Infobox Book | &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --&gt;
| name         = അനംഗരംഗം 
| title_orig   =
| translator   = [[ആർ. നാരായണപണിക്കർ]] (മലയാളം)
| image        =[[ചിത്രം:AnangaRangam.tif|250px|center]]
| image_caption    = മലയാളത്തിലെ വിഷയാനുക്രമണിക
| author       = [[കല്യാണമല്ലൻ]]
| cover_artist = 
| country      = പുരാതന ഭാരതം
| language     = [[സംസ്കൃതം]]
| series       = 
| genre        = ലൈംഗിക സാഹിത്യം
| publisher    = 
| release_date = 
| media_type   =
| isbn         = 
| oclc= 
| preceded_by  = 
| followed_by  = 
| wikisource       = അനംഗരംഗം 
}}
[[കാമസൂത്രം|കാമസൂത്രത്തിന്റെ]] വ്യാഖ്യാനമെന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദാമ്പത്യകലാ പുസ്തകമാണ് '''അനംഗരംഗം'''. 16-ആം ശതകത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[കല്യാണമല്ലൻ]] എന്ന രചയിതാവിന്റേതായാണ് ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ലോദി വംശത്തിലെ അഹമ്മദ്‌ ഖാൻ ലോദിയുടെ പുത്രനായ ലാദ് ഖാന്റെ അംഗീകാരത്തിലേക്കായി എഴുതപ്പെട്ടതാണിതെന്നാണ് ആദ്യ പണ്ഡിത മതം. പിന്നീടുവന്ന വ്യാഖ്യാതാക്കൾ പക്ഷേ, ഭാര്യാ-ഭർതൃ ബന്ധത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പ് സൂക്ഷിക്കാനായാണ് ഇതെഴുതിയതെന്നു കരുതുന്നു.

== തർജ്ജമ ==
1885-ൽ [[റിച്ചാർഡ് ഫ്രാൻസിസ് ബർട്ടൻ]] ആംഗലേയത്തിലേക്ക് തർജ്ജമ ചെയ്തു. ഈ കൃതി മലയാളത്തിലേക്ക് ഇതേപേരിൽ [[ആർ. നാരായണപണിക്കർ]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബർട്ടന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയായ ഇസബെൽ ബർട്ടൻ വിക്ടോറിയൻ  കാലഘട്ടത്തിലെ മാനഹാനിയെ ഭയന്ന് നിരവധി കൈയെഴുത്തു പ്രതികൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://therai.org.uk/archives-and-manuscripts/archive-contents/burton-library-a103/|title=BURTON LIBRARY (A103) - Royal Anthropological Institute|access-date=2026-05-12|last=rai_t2hst5|date=2009-02-22|language=en-US}}&lt;/ref&gt;കത്തിച്ചുകളഞ്ഞതായി കണ്ടെത്തി.. 

== ഉള്ളടക്കം ==
ഏക പത്നീവൃതത്തെ സമർത്ഥിക്കുന്ന കൃതിയിൽ ഒരേ പത്നിയെ തന്നെ സ്നേഹിച്ചുകൊണ്ട് 32 വിവിധ സ്ത്രീകളുടെ കൂടെ ദാമ്പത്യം അനുഷ്ഠിച്ചാലെന്ന പോലെയുള്ള അനുഭവം സിദ്ധമാക്കാനുള്ള പ്രയത്നത്തെ വിവരിക്കുന്നു. ഇതുവഴി ഭാര്യാ ഭർത്താക്കന്മാർ തമ്മിലുണ്ടാകുന്ന അകല്ചയെ ഇല്ലാതാക്കാനും, സ്നേഹം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും കൃതി സഹായിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീ-പുരുഷന്മാരുടെ വർഗ്ഗികരണത്തെപ്പറ്റി പറഞ്ഞുകൊണ്ടു തുടങ്ങുന്ന കൃതിയിൽ പലവിധ സംഭോഗ രീതികൾക്കു പുറമേ അനവധി [[രതിപൂർവ്വലീല|രതിപൂർവ്വ ലീലകളെപ്പറ്റിയും]] അന്യോന്യ ആകർഷണരീതികളെപ്പറ്റിയും പരാമർശിക്കുന്നു. അവസാനത്തിൽ ആകർഷണത്തിനും [[വാജീകരണം|വാജീകരണത്തിനും]] ഉപയോഗിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ചില ഔഷധപ്രയോഗങ്ങളെ കുറിച്ചും പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

=== അദ്ധ്യായങ്ങൾ ===
* പ്രഥമസ്ഥലം - സ്ത്രീലക്ഷണം
* ദ്വിതീയ സ്ഥലം (ചന്ദ്രകല)
* തൃതീയസ്ഥലം - ശശമൃഗാദിഭേദം
* ചതുർത്ഥസ്ഥലം - സാമാന്യധർമ്മം
* പഞ്ചസ്ഥലം - ദേശനിയമങ്ങൾ 
* ഷഷ്ഠസ്ഥലം - വിവാഹാദ്യുദ്ദേശം 
* സപ്തമസ്ഥലം (ബാഹ്യസംഭോഗവിധാനം)
* അഷ്ടമസ്ഥലം - സുരതഭേദങ്ങൾ
* നവമസ്ഥലം 
* ദശമസ്ഥലം (വശീകരണാദികം)

== അവലംബം ==
{{reflist}}
== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.sacred-texts.com/sex/ar/ റിച്ചാർഡ് ബർട്ടന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തർജ്ജമ]
** [http://books.google.co.in/books/about/Sacred_Sexuality.html?id=txZcKmgVoLgC ഗൂഗിൾ ബുക്സിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413143608/https://books.google.co.in/books/about/Sacred_Sexuality.html?id=txZcKmgVoLgC |date=2016-04-13 }}
* [https://archive.org/details/Anangarangam അനംഗരംഗം - സവ്യാഖ്യാനം], ആർക്കൈവ്.ഓർഗ് (മലയാളം)

[[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികസാഹിത്യം]]
[[വർഗ്ഗം:പ്രാചീന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>f2tc181bo4aglgmmysjrsgqci38wfyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അച്ചടിവേല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253941</id>
    <revision>
      <id>4618844</id>
      <parentid>3970366</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18320" sha1="i2tuf9s2sv45zmsdnb769f05o7hl2wd" xml:space="preserve">{{PU|Typography}}
[[File:Trajan typeface specimen.svg|thumb|right|220px|[[Trajan (typeface)|ട്രാജൻ]] അച്ചുമാതൃക. [[Trajan's Column|ട്രാജൻ സ്തംഭത്തിലെ]] [[Roman square capitals|റോമൻ ചതുര ക്യാപ്പിറ്റലുകളെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ അച്ച് സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുള്ളത്.]]
ഒരു ഭാഷയിലെ എഴുത്ത് അച്ചടിക്കുവേണ്ടി തയ്യാറാക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയെയോ കലയെയോ ആണ് '''അച്ചടിവേല അഥവാ ടൈപ്പോഗ്രാഫി''' ([[Greek language|ഗ്രീക്ക്]] പദങ്ങളായ τύπος (ടൈപ്പോസ്) = രൂപം, γραφή (ഗ്രാഫെ) = എഴുത്ത് എന്നീ വാക്കുകളിൽ നിന്നുണ്ടായത്) എന്നുപറയുന്നത്. [[typeface|അച്ചടിരൂപം]], [[Point (typography)|പോയിന്റ് വലിപ്പം]], [[line length|വരിയുടെ നീളം]], [[leading|ലീഡിംഗ്]] (വരികൾക്കിടയിലെ അകലം) അക്ഷരക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിലെ അകലം ([[Letter-spacing|ട്രാക്കിംഗ്]]) രണ്ടക്ഷരങ്ങൾക്കിടയിലെ അകലം ([[kerning|കേണിംഗ്]]&lt;ref&gt;Bringhurst, Robert. ''The Elements of Typographic Style'', version 3.1. Canada: Hartley &amp; Marks, 2005. pp. 32.&lt;/ref&gt;) എന്നിവ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് അച്ചടിവേലയുടെ ഭാഗമാണ്. [[Type design|അച്ചിന്റെ രൂപകല്പന]] അച്ചടിവേലയുടെ ഭാഗമാണെന്നും അല്ലെന്നും കരുതുന്നവരുണ്ട്. മിക്ക അച്ചടിക്കാരും അച്ചിന്റെ രൂപകല്പന നടത്താറില്ല. ഇത്തരം അച്ചുകൾ രൂപകൽപ്പന നടത്തുന്ന ചിലർ തങ്ങൾ അച്ചടിവേലക്കാരാണെന്ന് കരു‌തുന്നുമില്ല.{{Sfn | Pipes | 1997 | p = 40}}&lt;ref&gt;{{Citation | url = http://www.creativepro.com/article/dot-font-being-a-typographer | first = John | last = Berry | title = Being a Typographer | publisher = Creative pro}}.&lt;/ref&gt; ആശയവിനിമയത്തിന്റെ ഭാഗമായി ആധുനികകാലത്ത് അച്ചടിവേല ടെലിവിഷനിലും ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും മറ്റും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Citation | url = http://kinetictypography.com/kinetic-typography-and-mass-communications/ | first = Vas | last = Blagodarskiy | title = Kinetic Typography and Mass Communications}}.&lt;/ref&gt;

[[Information Age|ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിന്റെ]] ആരംഭം വരെ അച്ചടിവേല ഒരു വിദഗ്ദ്ധജോലിയായിരുന്നു. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇതിനെ സാധാരണക്കാർക്കും പ്രാപ്യമാക്കി. &quot;അച്ചടിവേല ഇപ്പോൾ എല്ലാവരും ചെയ്യുന്ന കാര്യമാണ്&quot; എന്നാണ് ഡേവിഡ് ജൂറി പറയുന്നത്.{{Sfn | Jury | 2004 | p = 63}}

==കുറിപ്പുകൾ==
{{Reflist |64em}}

==അവലംബം==
{{Refbegin |2}}
* {{Citation | publisher = [[ASTM International]] | id = D7298 | title = Standard Test Method of Comparative Legibility by Means of Polarizing Filter Instrumentation}}.
* {{Citation | last = Brekle | first = Herbert E | authorlink = Herbert E. Brekle | title = Das typographische Prinzip. Versuch einer Begriffsklärung | url = http://www.typeforum.de/news_332.htm | journal = [[Gutenberg-Jahrbuch]] | volume = 72 | pages = 58–63 | year = 1997 | language = German | access-date = 2013-07-12 | archive-date = 2011-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110716022750/http://www.typeforum.de/news_332.htm | url-status = dead }}.
* {{Citation | last = Brekle | first = Herbert E | authorlink = Herbert E. Brekle | title = Die Prüfeninger Weihinschrift von 1119. Eine paläographisch-typographische Untersuchung | type = brief summary | url = http://www.typeforum.de/news_308.htm | publisher = Scriptorium Verlag für Kultur und Wissenschaft | place = Regensburg | year = 2005 | isbn = 3-937527-06-0 | author-mask = 3 | language = German | access-date = 2013-07-12 | archive-date = 2011-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111001051756/http://www.typeforum.de/news_308.htm | url-status = dead }}.
* {{Citation | last = Brekle | first = Herbert E | authorlink = Herbert E. Brekle | editor1-last = Hanneforth | editor1-first = Thomas | editor2-last = Fanselow | editor2-first = Gisbert | contribution = Herstellungstechniken von Inschriften auf römischen Wasserleitungsrohren aus Blei | title = Language and Logos. Studies in Theoretical and Computational Linguistics | publisher = Akademie Verlag | place = Berlin | series = Studia grammatica | volume = 72 | isbn = 978-3-05-004931-1 | year = 2010 | pages = 419–37 | author-mask = 3}}.
*{{Citation | last = Brekle | first = Herbert E | year = 2011 | language = German | format = [[PDF]] | place = [[Germany|DE]] | url = http://epub.uni-regensburg.de/20788/6/Die_typographische_Herstellungstechnik_der_Inschriften_auf_dem_silbernen_Altaraufsatz_im_Dom_von_Cividale.pdf | title = Die typographische Herstellungstechnik der Inschriften auf dem silbernen Altaraufsatz im Dom von Cividale | publisher = Regensburg | author-mask = 3 }}.
* {{Citation | author-link = Robert Bringhurst| last = Bringhurst | first = Robert | year = 2002 | title = [[The Elements of Typographic Style]] | edition = 2.5 | place = Vancouver | publisher = Hartley &amp; Marks | ISBN = 0-88179-133-4}}.  Often referred to simply as &quot;Bringhurst&quot;, ''Elements'' is widely respected as the current authority on typographic style for Latin typography ([http://www.aaronsw.com/2002/typographicStyle excerpts]). Well-paired with {{Harvnb | Tschichold | 1991}}.
* {{Citation | last = Ch'on | first = Hye-bong | title = Typography in Korea | journal = Koreana | volume = 7 | number = 2 | year = 1993 | pages = 10–19}}.
* {{Citation | last1 = Craig | first1 = J | last2 = Scala | first2 = IK | title = Designing with Type, the Essential Guide to Typography | edition = 5th | publisher = Watson Guptil | year = 2006}}.
* {{Citation | title = [[Guns, Germs, and Steel]]: The Fates of Human Society |first=Jared| last = Diamond | authorlink= Jared Diamond | chapter = 13: Necessity's Mother: The evolution of technology | isbn = 0-393-03891-2}}.
* {{Citation|last=Eckersley|first=Richard|title=Glossary of Typesetting Terms|publisher=University of Chicago Press|year=1994|series=Chicago guides to writing, editing and publishing| chapter=Color|isbn = 978-0-226-18371-8 |oclc= 316234150}}.
* {{Citation | last = Eisenstein | first = Elizabeth L | authorlink = Elizabeth L. Eisenstein | title = The Printing Press as an Agent of Change | publisher = Cambridge University Press | year = 1980 | isbn = 0-521-29955-1}}.
* {{Citation | last1 = Febvre | first1 = Lucien | authorlink1 = Lucien Febvre | last2 = Martin | first2 = Henri-Jean | authorlink2 = Henri-Jean Martin | title = The Coming of the Book: The Impact of Printing 1450–1800 | publisher = Verso | place = London | year = 1997 | isbn = 1-85984-108-2}}.
* {{Citation|publisher=David R Godine|isbn= 0-87923-950-6|year= 2000|origyear= 1931|page = 188|last = Gill | first =Eric|authorlink=Eric Gill|title=An Essay on Typography}}.
* {{Citation | author1-link = Steven Heller (graphic design)| last1 = Heller | first1 = Steven | author2-link = Philip B. Meggs| last2 = Meggs | first2 = Philip B | title = Texts on Type: Critical Writings on Typography | year = 2001 | publisher = Allworth Press | place = New York | ISBN = 1-58115-082-2}}. A compilation of over fifty texts on the history, practice, and aesthetics of type design and typography.
* {{Citation | last = Hodge | first = A. Trevor | title = Roman Aqueducts &amp; Water Supply | place = London | publisher = Duckworth | year = 1992 | isbn = 0-7156-2194-7}}.
* {{Citation | last = Hupp | first = Otto | authorlink = Otto Hupp | contribution = Die Prüfeninger Weiheinschrift von 1119 | title = Studien aus Kunst und Geschichte, Festschrift für Friedrich Schneider | year = 1906 | publisher = Herder | location = Freiburg i. Br. | language = German}}.
* {{Citation | title = About Face: Reviving the Rules of Typography| last= Jury| first= David| year = 2004 | publisher = Rotovision | location = [[Switzerland|CH]] |isbn= 2-88046-798-5}}, 159 pp.
* {{Citation |title= 2011 Classic Specialized Catalogue of Stamps &amp; Cover 1840–1940|edition= 17 | editor-first =James E | editor-last = Kloetzel|year=2010|publisher=Scott | location =Sidney, [[Ohio|OH]] |isbn=0-89487-455-1|page= 34A}}.
* {{Citation | last = Koch | first = Walter | title = Literaturbericht zur mittelalterlichen und neuzeitlichen Epigraphik (1985–1991) | series = [[Monumenta Germaniae Historica]]: Hilfsmittel | volume = 14 | year = 1994 | location = München | isbn = 978-3-88612-114-4 | page = 213 | language = German}}.
* {{Citation | last = Lanciani | first = R | title = Topografia di Roma antica. I commentarii di Frontino intorno le acque e gli acquedotti. Silloge epigrafica aquaria | trans_title = Topography of ancient Rome.  The commentaries of Frontini around the waters and the aquaducts | journal = Memorie della Reale Accademia dei Lincei | series = III | volume = IV | origyear = Classe di Scienze Morali, Rom 1881 | publisher = Quasar | year = 1975 | pages = 215–616 | language = Italian}}.
* {{Citation | first = Alexander | last = Lawson | title = [[Anatomy of a Typeface]] | year = 1990 | ISBN = 978-0-87923-333-4}}, devotes entire chapters to the development and uses of individual or small groupings of typefaces.
* {{Citation | last = Lehmann-Haupt | first = Hellmut | title = Englische Holzstempelalphabete des XIII. Jahrhunderts | journal = [[Gutenberg-Jahrbuch]] | pages = 93–97 | year = 1940 | language = German}}.
* {{Citation | last = Lipinsky | first = Angelo | title = La pala argentea del Patriarca Pellegrino nella Collegiata di Cividale e le sue iscrizioni con caratteri mobili | journal = Ateneo Veneto | volume = 24 | pages = 75–80 | year = 1986 | language = Italian}}.
* {{Citation | last = Man | first = John | authorlink = John Man (author) | title = The Gutenberg Revolution: The Story of a Genius and an Invention that Changed the World | publisher = Headline Review | place = London | year = 2002 | isbn = 978-0-7472-4504-9}}.
* {{Citation | last = Martínez de Sousa | first = José | title = Manual de estilo de la lengua española | trans_title = Style manual of the Spanish language | edition = 3.ª | place = Gijón | publisher = Trea | year = 2007 | language = es}}.
* {{Citation | last = Martínez de Sousa | first = José | title = Ortografía y ortotipografía del español actual | trans_title = Orthography and orthotypography of current Spanish | edition = 2.ª | place = Gijón | publisher = Trea | year = 2008 | language = es | author-mask = 3}}.
* {{Citation | last = McLuhan | first = Marshall | authorlink = Marshall McLuhan | title = The Gutenberg Galaxy: The Making of Typographic Man | publisher = University of Toronto Press | edition = 1st | year = 1962 | isbn = 978-0-8020-6041-9}}.
* {{Citation | last1 = Mestres | first1 = Josep M | last2 = Costa | first2 = Joan | last3 = Oliva | first3 = Mireia | last4 = Fité | first4 = Ricard | title = Manual d'estil. La redacció i l'edició de textos | trans_title = Style manual.  The redaction &amp; edition of texts | edition = 4a. rev. i ampl. | place = Vic/Barcelona | publisher = Eumo/UB/UPF/Rosa Sensat | year = 2009 | language = Catalan}}.
* {{Citation | last = Pace | first = Pietrantonio | title = Gli acquedotti di Roma e il Aquaeductu di Frontino | trans_title = The aquaducts of Rome and the aquaduct of Frontino | edition = 2nd | place = Rome | language = Italian | publisher = Art Studio S. Eligio | year = 1986}}.
* {{Citation | contribution = Improving the Tool | first = Hrant H | last = Papazian | editor-last = Swanson | editor-first = Gunnar | title = Graphic Design and Reading: explorations of an uneasy relationship | year = 2000 | publisher = Allworth Press | place = New York | ISBN = 1-58115-063-6}}.
* {{Citation | last = Pipes | first = Alan | title = Production For Graphic Designers | edition = 2nd | publisher = [[Prentice Hall]] | year = 1997}}.
* {{Citation | last1 = Pujol | first1 = JM | last2 = i Solà | first2 = Joan | title = Ortotipografia. Manual de l'author, l'autoeditor i el dissenyador gràfic | trans_title = Orthotypography.  Manual of the authors, the self-editor and the graphic designer | edition = 2a rev | place = Barcelona | publisher = Columna | year = 2000 | language = Catalan}}.
* {{Citation | title = Legibility of Type | first = Linda | last = Reynolds | year = 1988 | magazine = [[Baseline (magazine)|Baseline]] | volume = 10}}.
* {{Citation | title = The Phaistos disk| first= Benjamin| last= Schwartz| journal= [[Journal of Near Eastern Studies]] | volume = 18|issue= 2|year= 1959|pages= 105–12 |doi= 10.1086/371517}}.
* {{Citation | last = Swanson | first = Gunnar | title = Graphic Design and Reading: explorations of an uneasy relationship | year = 2000 | publisher = Allworth Press | place = New York | ISBN = 1-58115-063-6}}.
* {{Citation | author-link = Walter Tracy| last = Tracy | first = Walter | title = Letters of Credit | year =1986 | publisher = Gordon Fraser}}.
* {{Citation | author-link = Jan Tschichold| last = Tschichold | first = Jan | year = 1991 | title = The Form of the Book: Essays on the Morality of Good Design | place = Vancouver | publisher = Hartley &amp; Marks | ISBN = 978-0-88179-034-4}}. A comprehensive collection of essays on the typographic art.  A more classic companion to {{Harvnb | Bringhust | 2002}}.
* {{Citation | contribution = The Crystal Goblet, or Printing Should Be Invisible | first = Beatrice | last = Warde | editor-last = Swanson | editor-first = Gunnar | title = Graphic Design and Reading: explorations of an uneasy relationship | year = 2000 | publisher = Allworth Press | place = New York | ISBN = 1-58115-063-6}}.
* {{Citation | last = White | first = Alex W | year = 1999 | title = Type in Use – Effective typography for electronic publishing | edition = 2.0 | publisher = [[W.W. Norton &amp; Company|WW Norton &amp; Co]] | place = New York | ISBN = 0-393-73034-4 | format = pbk}}.
* {{Citation | title = {{lang|fr|Lexique des règles typographiques en usage à l'Imprimerie nationale}} | trans_title = Lexic of the typographic rules used at the National press | publisher = {{lang-fr |Imprimerie nationale}} | year = 2002 | ISBN = 2-7433-0482-0 | language = French}}.
{{Refend}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
{{Wiktionary|typography}}
&lt;!-- Please help keep this section short and simple. Do not add links to free font sites, commercial font vendors, websites of commercial graphic designers or typographers. For details read Wikipedia's policy on spam and external links. Only include sites that add significantly to the article. Only the best sites with the most relevant content of highest quality with minimum commercial content will be retained.  Sites like Microsoft Typography, Typophile.com, Planet typography, and the articles at Logorange are excepted by the significance of their content on typography. Thanks!--&gt;
* [http://www.aiga.org/content.cfm/search?topicAlias=typography എ.ഐ.ജി.എ. ടൈപ്പോഗ്രാഫി] {{Webarchive|url=https://archive.today/20070430010944/http://www.aiga.org/content.cfm/search?topicAlias=typography |date=2007-04-30 }} – ടൈപ്പോഗ്രാഫി സംബന്ധിച്ച ആർട്ടിക്കിളുകളും അഭിമുഖങ്ങളും -എ.ഐ.ജി.എ.സ് വോയ്സ് സെക്ഷൻ.
* [http://www.inspireyourway.com/ ഇൻസ്പയർയുവർവേ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ഇടയ്ക്കിടെ ടൈപ്പോഗ്രാഫി സംബന്ധിച്ച ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഓൺലൈൻ മാഗസിൻ 
* [http://www.decodeunicode.org/ ഡികോഡ് യൂണികോഡ്] – 98,884 യൂണികോഡ് കാരക്ടറുകളുള്ള വിക്കി.
* [http://www.typeculture.com/academic_resource/ ടൈപ്പ് കൾച്ചർ അക്കാദമിക് റിസോഴ്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412060139/http://www.typeculture.com/academic_resource/ |date=2010-04-12 }} – വിദ്യാഭ്യാസപരമായ വിവരങ്ങൾ. ടൈപ്പോഗ്രാഫി സംബന്ധിച്ച ഡോക്യുമെന്ററി വീഡിയോകൾEducational resources, including documentary videos about typography.
* [http://www.typedesk.com/ ടൈപ്പ് ഡെസ്ക്] – ടൈപ്പോഗ്രാഫിയും ഗ്രാഫിക് കമ്യൂണിക്കേഷനും സംബന്ധിച്ച ഓൺലൈൻ ജേണൽ.

* [[:Category:Typographical symbols|സിംബലുകൾ]] – ടൈപ്പോഗ്രാഫി സംബന്ധിച്ച സിംബലുകൾ

{{-}}
{{Typography terms}}
{{Design}}

[[വർഗ്ഗം:അച്ചടിവിദ്യ]]
[[വർഗ്ഗം:രൂപകൽപന]]</text>
      <sha1>i2tuf9s2sv45zmsdnb769f05o7hl2wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അമേരിക്കയുടെ വ്യതിരിക്തത</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260446</id>
    <revision>
      <id>4618917</id>
      <parentid>4550553</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T20:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19410" sha1="0wt08lxqgq3o956ec1mkovbzjlhfyth" xml:space="preserve">{{Prettyurl|American exceptionalism}}
[[Image:Statue of Liberty 7.jpg|thumb|ചില പണ്ഡിതർ വാദിക്കുന്നത് &quot;അമേരിക്കക്കാർക്ക് തങ്ങളുടെ രാജ്യം വ്യത്യസ്തമാണെന്ന വിചാരത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായ പരിവർത്തനത്വരയുടെ ബഹിർസ്ഫുരണമാണ്&quot; സ്വാതന്ത്ര്യപ്രതിമ എന്നാണ്.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Winfried Fluck|author2=Donald E. Pease|author3=John Carlos Rowe|title=Re-Framing the Transnational Turn in American Studies|url=http://books.google.com/books?id=ccz81DWudCAC&amp;pg=PA207|year=2011|publisher=UPNE|page=207}}&lt;/ref&gt;]]
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] മറ്റു രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് &quot;അടിസ്ഥാന ഗുണങ്ങൾ വച്ചുനോക്കിയാൽ&quot; വ്യത്യസ്തമാണ് എന്ന സിദ്ധാന്തമാണ് '''അമേരിക്കൻ എക്സപ്ഷണലിസം''' അല്ലെങ്കിൽ '''അമേരിക്കയുടെ വ്യതിരിക്തത''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=812lbix0oH4C&amp;pg=PA18 ''American Exceptionalism: A Double-Edged Sword.''] Seymour Martin Lipset. New York, N.Y.: W.W. Norton &amp; Co., Inc. 1996. Page 18. ISBN: 0-393-03725-8. Retrieved 11 October 2012.&lt;/ref&gt;  ഈ കാഴ്ച്ചപ്പാടനുസരിച്ച് വിപ്ലവത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച് (രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞനായ [[Seymour Martin Lipset|സൈമർ മാർട്ടിൻ ലിപ്‌സെറ്റിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ) ''ആദ്യത്തെ പുതു രാജ്യമായി'' എന്നതാണ് അമേരിക്കയുടെ [[exceptionalism|വ്യത്യസ്തതയുടെ]] അടിസ്ഥാന കാരണം.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=812lbix0oH4C&amp;pg=PA18 ''American Exceptionalism: A Double-Edged Sword.''] Seymour Martin Lipset. (1996). Page 18. &lt;/ref&gt; സ്വാതന്ത്ര്യം, [[egalitarianism|തുല്യത]], [[individualism|ഇൻഡിവിജ്വലിസം]], [[Republicanism in the United States|റിപ്പബ്ലിക്കനിസം]], [[populism|ജനപക്ഷചിന്ത]] [[laissez-faire|ഭരണകൂടത്തിന്റെ കൂച്ചുവിലങ്ങില്ലാത്ത സ്വകാര്യ ഇടപാടുകൾക്കുള്ള അനുമതി]] മുതലായ അമേരിക്കയുടേതു മാത്രമായതുമായ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങൾ (&quot;[[Americanism (ideology)|അമേരിക്കനിസം]]&quot; വികസിപ്പിച്ചു എന്നതും അമേരിക്കയുടെ വ്യത്യസ്തതയുടെ കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Lipset1997/&gt; ഈ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളെത്തന്നെ &quot;അമേരിക്കയുടെ വ്യത്യസ്തത&quot; എന്നുവിളിക്കാറുണ്ട്&lt;ref name=Lipset1997/&gt;

ഈ പദം മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ ഉയർന്നവരാണ് അമേരിക്കക്കാർ എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും മിക്ക [[neoconservative|നവയാധാസ്ഥിതികരും]] അമേരിക്കയിലെ യാധാസ്ഥിതികരായ എഴുത്തുകാരും ഈ തോന്നലുണ്ടാക്കുന്ന തരത്തിലാണ് ഈ പദപ്രയോഗം നടത്തുന്നത്.&lt;ref name=Lipset1997&gt;Lipset, ''American Exceptionalism'', pp. 1, 17–19, 165–174, 197&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The American Spectator : In Defense of American Exceptionalism &quot;[http://spectator.org/archives/2011/03/03/in-defense-of-american-excepti#%20 the conditions American Exceptionalism provides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018091727/http://spectator.org/archives/2011/03/03/in-defense-of-american-excepti#%20 |date=2013-10-18 }}, allow us to enjoy the economic and social mobility that other countries envy&quot; and &quot;progressivism rejects American Exceptionalism&quot;.&lt;/ref&gt; ഇവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിലെ]] &quot;[[City upon a Hill|കുന്നിൻ മുകളിലെ തിളങ്ങുന്ന പട്ടണത്തെപ്പോലെയാണ്]]&quot;. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ മറ്റു രാജ്യങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന ചരിത്രപ്രമായ ശക്തികളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് മുക്തമാണെന്നാണ് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;Harold Koh, &quot;America's Jekyll-and-Hyde Exceptionalism&quot;, in Michael Ignatieff, ed., ''American Exceptionalism and Human Rights'', p. 112&lt;/ref&gt;

അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ വ്യതിരിക്തമാണ് എന്ന സിദ്ധാന്തം ആദ്യമായി ഉന്നയിച്ചത് (1831-ലും 1840-ലും) [[Alexis de Tocqueville|അലക്സിസ് ഡെ ടോക്‌വിൽ]] എന്നയാളാണ്.&lt;ref&gt;de Tocqueville, Alexis. [http://books.google.com/books?id=oEQvAAAAYAAJ&amp;pg=PA36 ''Democracy in America''] (1840), part 2, page 36: &quot;The position of the Americans is therefore quite exceptional, and it may be believed that no other democratic people will ever be placed in a similar one.&quot;&lt;/ref&gt; &quot;അമേരിക്കൻ എക്സപ്ഷണലിസം&quot; എന്ന പ്രയോഗം 1920-കൾ മുതലെങ്കിലും നിലവിലുണ്ട്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ്]] നേതാവായ [[Joseph Stalin|ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]] [[Communist Party USA|അമേരിക്കൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] [[Jay Lovestone|ജേയ് ലവ്സ്റ്റോനിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിഭാഗം അമേരിക്ക ചരിത്രം സംബന്ധിച്ചുള്ള മാർക്സിസ്റ്റ് നിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തമാണെന്നുള്ള പിന്തിരിപ്പൻ വിശ്വാസം മുറുകെപ്പിടിച്ചതിനെ ശാസിച്ചതോടെയാണ് ഇത് കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലെത്തിയത്. &quot;പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ, വ്യാവസായിക ശേഷി, ഉറച്ചുപോയ വർഗ്ഗവ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത അവസ്ഥ&quot; എന്നിവ കാരണമാണ് അമേരിക്ക വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് എന്നായിരുന്നു അമേരിക്കൻ കമ്യൂണിസ്റ്റുകളുടെ ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ വിശ്വാസം. തങ്ങളുടെ ഗ്രൂപ്പ് പോരുകളിൽ അമേരിക്കൻ കമ്യൂണിസ്റ്റുകാർ &quot;അമേരിക്കയുടെ വ്യതിരിക്തത&quot; എന്ന പ്രയോഗം ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ഇത് പിന്നീട് ബുദ്ധിജീവികൾക്കിടയിൽ വ്യാപകമാവുകയുമാണുണ്ടായത്.&lt;ref&gt;Albert Fried, [http://books.google.com/books?id=mLJbT3NMbN4C&amp;pg=PA7 ''Communism in America: A History in Documents''] (1997), p. 7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Donald E. Pease|title=The New American Exceptionalism|url=http://books.google.com/books?id=ewC6rekn86gC&amp;pg=PA10|year=2009|publisher=U of Minnesota Press|page=10}}&lt;/ref&gt;

1960-കൾ മുതൽ [[postnationalism|പോസ്റ്റ് നേഷണലിസ്റ്റ്]] പണ്ഡിതർ അമേരിക്കയുടെ വ്യത്യസ്തത എന്ന സിദ്ധാന്തം തള്ളിക്കളയുകയാണുണ്ടായത്. യൂറോപ്യൻ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയ്ക്ക് വിട്ടുമാറാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതും അതിനാൽ അമേരിക്കയിൽ വർഗ്ഗവ്യത്യാസവും സാമ്രാജ്യത്വവും യുദ്ധത്വരയും നിലവിലുണ്ട് എന്നതും അമേരിക്ക വ്യത്യസ്തമല്ല എന്നു വാദിക്കുന്നവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. കൂടാതെ മറ്റു മിക്ക രാജ്യങ്ങളും അവർക്ക് ഒന്നല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു തരം വ്യത്യസ്തതയുണ്ട് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;David W. Noble, ''Death of a nation: American culture and the end of exceptionalism'', pp. xxiii ff.&lt;/ref&gt;

==ചർച്ചകൾ==
2009 ഏപ്രിലിൽ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകന്റെ ചോദ്യത്തിനുത്തരമായി സ്ട്രാസ്ബോർഗിൽ വച്ച് [[Barack Obama|ബറാക് ഒബാമ]] ഇങ്ങനെ പറയുകയുണ്ടായി. &quot;ഞാൻ അമേരിക്കയുടെ വ്യതിരിക്തതയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം തന്നെ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അവർ വ്യത്യസ്തരാണ് എന്നും ഗ്രീക്കുകാർക്ക് അവർ വ്യത്യസ്തരാണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട് എന്നും എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-kirchick28-2009apr28,0,4218519.story |title=Squanderer in chief |work=Los Angeles Times |date=April 28, 2009 |accessdate=March 11, 2010 | first=James | last=Kirchick}}&lt;/ref&gt;  ആ ഉത്തരത്തോടൊപ്പം തന്നെ ഒബാമ ഇങ്ങനെ നിരീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി &quot;അമേരിക്കയ്ക്ക് ലോകത്തെ സമാധാനത്തിലേയ്ക്കും സാമ്പത്തികമായ ഉന്നതിയിലേയ്ക്കും നയിക്കുന്നതിൽ തുടർച്ചയുള്ളതും അസാധാരണവുമായ ഒരു പങ്കുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതിലും ഈ നേതൃസ്ഥാനം പങ്കാളിത്തമുണ്ടാക്കാൻ നമുക്കുള്ള കഴിവിൽ അധിഷ്ടിതമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നതും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട് എന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നില്ല. ഞങ്ങൾക്ക് ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ തനിയെ പരിഹരിക്കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നതുതന്നെയാണ് ഇതിനു കാരണം.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/04/AR2009040400700.html |title=On European Trip, President Tries to Set a New, Pragmatic Tone |work=The Washington Post |date=April 5, 2009 |accessdate=November 8, 2010 | first=Michael| last=Sheer}}&lt;/ref&gt;  [[Mitt Romney|മിറ്റ് റോംനി]] ഒബാമയുടെ ഈ പ്രസ്താവനയെ ആക്രമിക്കുകയുണ്ടായി. ഒബാമ അമേരിക്കൻ വ്യത്യസ്തതയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല എന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് ഇതെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Mitt Romney|title=No Apology: The Case for American Greatness|url=http://books.google.com/books?id=PDpBpo5CVB4C&amp;pg=PA29|date= 2010|publisher=Macmillan|page=29}}&lt;/ref&gt; [[അർക്കൻസാസ്|അർക്കൻസായിലെ]] മുൻ ഗവർണറായിരുന്ന [[Mike Huckabee|മൈക്ക് ഹക്കാബീ]] പറഞ്ഞത് ഒബാമയുടെ &quot;ആഗോള കാഴ്ച്ചപ്പാട് ഇതുവരെ അമേരിക്കയ്ക്കുണ്ടായിട്ടുള്ള എല്ലാ പ്രസിഡന്റുമാരിൽ നിന്നും (റിപ്പബ്ലിക്കനോ ഡെമോക്രാറ്റോ) നാടകീയമായി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു...&quot; എന്നും &quot;അദ്ദേഹം അമേരിക്കൻ എന്നതിനുപരി ഒരു ആഗോളവാദി എന്ന നിലയിലാണ് വളർന്നത്&quot; എന്നും &quot; അമേരിക്കൻ വ്യത്യസ്തതയെ തള്ളിപ്പറയുന്നത് അമേരിക്കയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവും നിഷേദിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്&quot; എന്നുമാണ്.&lt;ref&gt;Jonathan Martin and Ben Smith, &quot;The New Battle:What It Means to be American,&quot; August 20, 2010, www.politico.com/news/stories/0810/41273.html.&lt;/ref&gt;

സിറിയൻ പ്രശ്നത്തെപ്പറ്റിയുള്ള തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ 2013 സെപ്റ്റംബർ 10-ന് ഒബാമ ഇങ്ങനെ പറയുകയുണ്ടായി, &quot;പക്ഷേ തുലോം ലഘുവായ പരിശ്രമവും റിസ്കും നേരിട്ടുകൊണ്ട് കുട്ടികളെ രാസായുധപ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുമെങ്കിൽ - ഇത് നമ്മുടെ കുട്ടികളെയും ഭാവിയിൽ സംരക്ഷിക്കും - നാം നടപടിയെടുക്കണം എന്നാണ് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നത്....ഇതാണ് അമേരിക്കയെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്. ഇതാണ് നമ്മുടെ വ്യതിരിക്തത.&quot;&lt;ref&gt;Karen Tumulty, &quot;American exceptionalism, explained,&quot; [http://www.washingtonpost.com/blogs/the-fix/wp/2013/09/12/american-exceptionalism-explained/?hpid=z10 ''Washington Post'' Sept. 12, 2013]&lt;/ref&gt; അടുത്തദിവസം ഇതിന് മറുപടിയെന്നോണം റഷ്യയുടെ പ്രസിഡന്റ് [[Vladimir Putin|വ്ലാഡിമിർ പൂട്ടിൻ]] ''ന്യൂ യോർക്ക് ടൈംസിൽ'' (2013 സെപ്റ്റംബർ 11) അമേരിക്കക്കാർ വ്യത്യസ്തതയോട് കൂടിച്ചേർന്നുപോയിട്ടുണ്ട് എന്ന് പരാതിപ്പെട്ടു. &quot;വ്യക്തികളെ അവർ വ്യത്യസ്തരാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്, അതിനുള്ള കാരണം എന്തുതന്നെയാണെങ്കിലും വളരെ അപകടകരമാണ്&quot; എന്നായിരുന്നു പൂട്ടിൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്&lt;ref&gt;Max  Fisher, &quot;Vladimir Putin’s New York Times op-ed, annotated and fact-checked,&quot; [http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2013/09/12/vladimir-putins-new-york-times-op-ed-annotated-and-fact-checked/?hpid=z1 ''Washington Post'' Sept. 12, 2013]&lt;/ref&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
{{Reflist|30em}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Wikiquote}}
* [http://newsweek.washingtonpost.com/postglobal/america How the World Sees America]—Washington Post Feature
* [http://www.foreignaffairs.org/19960301fareviewessay4193/michael-lind/the-american-creed-does-it-matter-should-it-change.html &quot;The American Creed: Does It Matter? Should It Change?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040803210716/http://www.foreignaffairs.org/19960301fareviewessay4193/michael-lind/the-american-creed-does-it-matter-should-it-change.html |date=2004-08-03 }}
* [http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2011/03/29/exceptionalism/index.html Obama and American exceptionalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904045814/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2011/03/29/exceptionalism/index.html |date=2011-09-04 }} – [[Glenn Greenwald]], ''[[Salon.com]]''
* [http://online.wsj.com/article/SB10001424053111904787404576532623176115558.html Obama and the Burden of Exceptionalism] – [[Shelby Steele]], ''[[WSJ.com]]''
* [http://www.opendemocracy.net/democracy-letterstoamericans/article_2032.jsp The right to be different] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130004850/http://www.opendemocracy.net/democracy-letterstoamericans/article_2032.jsp |date=2010-11-30 }} Debate between [[Grover Norquist]] and [[Will Hutton]]
*[http://www.booknotes.org/Watch/71644-1/Seymour+Martin+Lipset.aspx ''Booknotes'' interview with Seymour Martin Lipset on ''American Exceptionalism: A Double-Edged Sword'', June 23, 1996.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120928203133/http://www.booknotes.org/Watch/71644-1/Seymour+Martin+Lipset.aspx |date=2012-09-28 }}
* ''[http://www.themontrealreview.com/2009/American-Exceptionalism-American-Freedom.php American Exceptionalism, American Freedom]'', by [[Eric Foner]] (''The Montreal Review'', January, 2013)

[[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>0wt08lxqgq3o956ec1mkovbzjlhfyth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:ഫവാസ്</title>
    <ns>2</ns>
    <id>261635</id>
    <revision>
      <id>4619001</id>
      <parentid>1838834</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T10:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28638-78</username>
        <id>217654</id>
      </contributor>
      <comment>Gave description</comment>
      <origin>4619001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1190" sha1="2aotat1qdadkrgucyic6q9om8khp51y" xml:space="preserve">{{infobox person
|name=ഫവാസ്.സി
|birth_date=22 ജൂലൈ 1994
|birth_place=[[മഞ്ചേരി]],[[മലപ്പുറം]],[[കേരളം]]
|education=ബി.ടെക് കെമിക്കൽ എൻജിനിയറിങ്ങ് ആദ്യ വർഷം ,[[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി മദ്രാസ്|ഐ.ഐ.ടി മദ്രാസ്]]
}}
'''നമസ്കാരം'''&lt;br&gt;
ഞാൻ ''ഫവാസ്''. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി മദ്രാസ്|ഐ.ഐ.ടി മദ്രാസിൽ]] കെമിക്കൽ എൻജിനീയറിങ്ങ് ആദ്യ വർഷ ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയാണ്.[http://ccw.iitm.ac.in/?q=/IITMHostels/sinfo/CH13B022]&lt;br&gt;
മലയാളം വിക്കിപ്പീഡിയയുടെ വളർച്ചയിൽ ഒരു ഭാഗമാവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ശ്രമിക്കുന്നു..&lt;br&gt;
നന്ദി.. Ijonne pooyanivudenne</text>
      <sha1>2aotat1qdadkrgucyic6q9om8khp51y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇരിങ്ങോൾ കാവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277504</id>
    <revision>
      <id>4618966</id>
      <parentid>4143722</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12681" sha1="7fh5wae8cshmu7geozpilzns2bd08rc" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Iringole Kavu}}
{{Infobox Mandir
| name               = ഇരിങ്ങോൾ കാവ്
| image              = Iringol Kavu Perumbavur Kerala India DSC 5415.jpg
| alt          = 
| caption            = കാവിന്റെ ഉൾഭാഗം
| pushpin_map        = &lt;!-- India Kerala --&gt;
| map_caption        = Location in Kerala
| latd =  | latm =  | lats = | latNS = 
| longd =  | longm =  | longs = | longEW = 
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = 
| proper_name        = ഇരിങ്ങോൾ കാവ്
| devanagari         = 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| country            = [[India|ഇന്ത്യ]]
| state              = [[Kerala|കേരളം]]
| district           = 
| location           = [[Ernakulam district|എറണാകുളം ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ദുർഗ്ഗ]] അല്ലെങ്കിൽ ആദിപരാശക്തി 
*രാവിലെ [[Saraswati|മഹാസരസ്വതി]]യായും
*ഉച്ചക്ക് [[Durga|വനദുർഗ്ഗയായും]]
*രാത്രിയിൽ [[Bhadrakali|ഭദ്രകാളീ]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 
| important_festivals= 
| architecture       = 
| number_of_temples  = 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = 
| website            = 
}}
[[File:Iringol temple.jpg|thumb]]
കേരളത്തിലെ  [[കുന്നത്തുനാട് താലൂക്ക്|കുന്നത്തുനാട്]] താലൂക്കിൽ [[പെരുമ്പാവൂർ|പെരുമ്പാവൂരിൽ]] നിന്നും അഞ്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു കാവാണ്  '''ഇരിങ്ങോൾ കാവ് അഥവാ ഇരിങ്ങോൾ കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (Iringole Kavu)'''. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ [[ദുർഗ്ഗ]] ഭഗവതി ആണ് പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായും ഉച്ചയ്ക്ക് [[വനദുർഗ്ഗ]]യായും വൈകുന്നേരം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യായും [[പരാശക്തി]] ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

കേരളത്തിലെ 108 ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇത് [[പരശുരാമൻ]] നിർമ്മിച്ചതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.{{തെളിവ്}} [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്ത്]] നിന്ന് മുപ്പത്തിയഞ്ച് കിലോമീറ്റർ അകലെ [[ആലുവ]]- [[മൂന്നാർ]] റോഡിൽ [[കുറുപ്പുംപടി|കുറുപ്പുംപടിക്കും]] [[പെരുമ്പാവൂർ|പെരുമ്പാവൂരിനും]] ഇടയ്ക്കാണ് ഈ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, നവമി, അഷ്ടമി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[തൃക്കാർത്തിക]], മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം.  

മുൻപ്  ക്ഷേത്രനടത്തിപ്പിന്റെ ചുമതല  28 ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങൾക്കായിരുന്നു. പട്ടശ്ശേരി, ഓരോഴിയം, നാഗഞ്ചേരി എന്നിവ ഇതിൽ പെടുന്നു. 1945ന്റെ  അവസാനത്തോടെ [[സർ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സർ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ]] ഭരണകാലത്ത്, ക്ഷേത്രഭരണം ഇവർ ദിവാൻ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്]] കൈമാറി. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെ പറ്റി കൃത്യമായ വിവരം ലഭ്യമല്ല.

നാഗഞ്ചേരി മനയുടെ കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന അനേകം കാവുകളിൽ ഒരു കാവായിരുന്നു ഇത്. ഒരു വ്യക്തിക്ക് 15 ഏക്കറിൽ കൂടുതൽ കൈവശം വെയ്ക്കാൻ പാടില്ല എന്ന ഭൂപരിഷ്കരണനിയമം 1963-ൽ സർക്കാർ കൊണ്ട് വന്നപ്പോൾ, മനയുടെ കാരണവരായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരി 1980-ൽ [[പെരുമ്പാവൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]യ്ക്ക് കൈമാറിയതാണ് ഇരിങ്ങോൾ കാവ്. ഇപ്പോൾ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലാണ് ഇരിങ്ങോക്കാവ്. &lt;ref name=&quot;mathrubhumi-1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/travel/destination/iringole-bhagavathy-temple-forest-temple-kerala-pilgrimage-kerala-temples-1.6296412|title=പൂരത്തിന് എഴുന്നെള്ളിക്കുന്നത് പിടിയാനകളെ, പൂജയ്ക്ക് പോലും സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളുപയോഗിക്കാത്ത വനക്ഷേത്രം|date= 2021-12-23|publisher=Mathrubhumi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;keralakaumudi-1&quot;&gt;{{cite web |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=826&amp;u=kerala-famous-temple-iringolkavu|title=കേരളത്തിലെ പുകൾപെറ്റ കാവായ ഇരിങ്ങോൾ കാവിന്റെ വിശേഷമറിയാം|date= 2018-09-30|publisher=keralakaumudi}}&lt;/ref&gt;.

=== ഐതിഹ്യം ===
[[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിൽ]], അസുരരാജാവായ [[കംസൻ]] ദേവകിയുടെയും വസുദേവരുടെയും എട്ടാമത്തെ പുത്രനാൽ വധിക്കപെടുമെന്നു അറിയുകയാൽ ഗർഭിണിയായ തന്റെ സഹോദരിയെയും ഭർത്താവിനെയും കാരാഗ്രഹത്തിലടച്ചു. എട്ടാമത്തെ പുത്രനെ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്ന കംസൻ പക്ഷെ ഒരു പെൺകുഞ്ഞിനെയാണ് കാണാനിടയായത്. ദേവകിയും വസുദേവരും തങ്ങൾക്കുണ്ടായ ആൺകുട്ടിയെ ഗോകുലത്തിലെ നന്ദഗോപനും യശോധക്കുമുണ്ടായ പെൺകുട്ടിയുമായി കൈമാറിയിരുന്നു. എന്നിട്ടും കംസൻ ആ കുഞ്ഞിനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ആ കുഞ്ഞ് കംസന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് തെന്നി മാറി ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; ഒരു നക്ഷത്രം പോലെ തിളങ്ങി. (സാക്ഷാൽ [[ദുർഗ്ഗ]]യായ ആ ഭഗവതി കംസന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനത്തെ പറ്റി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി അപ്രത്യക്ഷയായി) ആ വെളിച്ചം ആദ്യം വീണ സ്ഥലത്ത്, ഭഗവതി വസിക്കുവാൻ വന്നു എന്ന വിശ്വാസത്തിനാൽ, 'ഇരിന്നോൾ' എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ഇരിന്നോൾ എന്ന പേര് കാലക്രമേണ 'ഇരിങ്ങോൾ' എന്നായി മാറി.

ഇവിടുത്തെ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ സ്വയംഭൂവാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. നെയ്പായസവും ശർക്കര പായസവും, ഗോതമ്പുകൊണ്ട് തയ്യാറാക്കിയ പ്രത്യേകതരം പായസമായ '''ചതുസ്സ്തം'' എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. വിവാഹം, കെട്ടുനിറ, രാമായണ വായന എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്താറില്ല. സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളോ അവ ചൂടിയിരിക്കുന്ന സ്ത്രീകളെയോ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ അനുവദിക്കാറില്ല. കാവിനു ചുറ്റുമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളിൽ ദൈവാംശമുള്ളതായി വിശ്വസിക്കപെടുന്നു. അതിനാൽ ഇവിടെയുള്ള മരങ്ങൾ ഒരു കാരണവശാലും മുറിക്കാറില്ല. താഴെ വീണ് കിടക്കുന്ന മരത്തടിപോലും മറ്റൊരു ആവശ്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാറില്ല.

[[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ]] [[കാർത്തിക (നക്ഷത്രം)|കാർത്തിക]] പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ്. ആ ദിവസം ഇവിടെയെത്തി പരാശക്തിയെ   ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ദീർഘായുസ്സും ആഗ്രഹപൂർത്തിയും  അവിവാഹിതരായവർക്ക് ‌മംഗല്യസൗഖ്യവും ഐശ്വര്യവും നൽകി ഭഗവതി അനുഗ്രഹിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം.

==ചിത്രശാല==
===ഇരിങ്ങോൾ കാവ്===
&lt;gallery&gt;
Iringol Kavu Perumbavur Kerala India DSC 5392.jpg
Iringol Kavu Perumbavur Kerala India DSC 5394.jpg
Iringol Kavu Perumbavur Kerala India DSC 5397.jpg
Iringol Kavu Perumbavur Kerala India DSC 5417.jpg
Iringol Kavu Perumbavur Kerala India DSC 5401.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5425.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ഇരിങ്ങോൾ കാവ് ക്ഷേത്രം===
&lt;gallery&gt;
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5418.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5413.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5412.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5411.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5409.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5428.jpg
Iringol Kavu Temple Perumbavur Kerala India DSC 5431.jpg
&lt;/gallery&gt;
==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [https://nuttyways.com/ml/perma/link/IringolKaavu ഇരിങ്ങോൾ കാവ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{commons category|Iringol Kavu}}

{{Hindu temples in Kerala}}

{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ‎]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7fh5wae8cshmu7geozpilzns2bd08rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എം.എ. കുട്ടപ്പൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278421</id>
    <revision>
      <id>4619002</id>
      <parentid>4587480</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4619002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18115" sha1="03uuhh7xptnh40xri9sw7l86bevdhhp" xml:space="preserve">{{infobox politician
| name = ഡോ.എം.എ.കുട്ടപ്പൻ
| image = Dr.M.A.Kuttappan.jpg
| caption =
| birth_date = 1947 ഏപ്രിൽ 12
| birth_place = എഴുമാറ്റൂർ മല്ലപ്പള്ളി, പത്തനംതിട്ട ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2023|06|20|1947|04|12|mf=yes}}
| death_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| office = സംസ്ഥാന, എസ്.സി-എസ്.ടി പിന്നോക്കക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 2001 - 2004
| predecessor = കെ.രാധാകൃഷ്ണൻ
| successor = എ.പി.അനിൽകുമാർ
| office2 = നിയമസഭാംഗം
| term2 = 2001, 1996, 1987, 1980
| constituency2 =
* ഞാറയ്ക്കൽ
* ചേലക്കര
* വണ്ടൂർ
| party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
| spouse = ബീബി ജോൺ
| children = 2
| year = 2023
| date = 21 ജൂൺ
| source = http://www.niyamasabha.org/codes/members/m369.htm കേരള നിയമസഭ
}}
2001 മുതൽ 2004 വരെ എ.കെ.ആൻ്റണി മന്ത്രിസഭയിലെ പിന്നോക്കക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്നു
''' ഡോ.എം.എ.കുട്ടപ്പൻ.(1947-2023) ''' നാലു തവണ നിയമസഭാംഗം, പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ചീഫ് വിപ്പ് എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/06/21/former-kerala-minister-and-congress-leader-m-a-kuttappan-passes-away.html മുൻ മന്ത്രിയും കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ഡോ.എം.എ.കുട്ടപ്പൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/former-minister-ma-kuttappan-passed-away-1.8660313 മുൻ മന്ത്രി എം.എ.കുട്ടപ്പൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/congress-leader-former-minister-ma-kuttappan-passes-away-life-story-profile-1.8662294 |title=രാഷ്ട്രീയക്കാരനാകാൻ ഡോക്ടർ ജോലി രാജിവച്ചു |access-date=2023-06-21 |archive-date=2023-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621155817/https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/congress-leader-former-minister-ma-kuttappan-passes-away-life-story-profile-1.8662294 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://jaihindtv.in/former-minister-ma-kuttappan-passed-away/ എം.എ.കുട്ടപ്പൻ, ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിന്ന വ്യക്തിത്വം]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ എഴുമറ്റൂർ പഞ്ചായത്തിലെ വാളക്കുഴിയിലെ ഒരു ദളിത് കുടുംബത്തിൽ അയ്യപ്പൻ്റെയും കല്യാണിയുടേയും മകനായി 1947 ഏപ്രിൽ 12ന് ജനനം. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വന്ന പട്ടിണിയെയും ദാരിദ്ര്യത്തെയും കഠിനാധ്വാനവും ദൃഢനിശ്ചയവും കൊണ്ട് കുട്ടപ്പൻ കീഴടക്കി. 1977-ൽ കോട്ടയം മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് എം.ബി.ബി.എസ് നേടിയ കുട്ടപ്പൻ 1979-ൽ തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് എം.എസ് ബിരുദം നേടി.

1972-1973 കാലഘട്ടത്തിൽ എം.എ.ജോണിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കോൺഗ്രസ് പരിവർത്തനവാദിയായി രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. 1973 മുതൽ 1975 വരെ ആലപ്പുഴ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ട്യൂട്ടറായി ജോലി നോക്കിയ കുട്ടപ്പൻ 1975 മുതൽ 1980 വരെ ആരോഗ്യവകുപ്പിൽ അസി.സർജനായും 1983 മുതൽ 1987 വരെ കൊച്ചിൻ പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ് ആശുപത്രിയിൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും പ്രവർത്തിച്ചു.

എറണാകുളം ജനറൽ ആശുപത്രിയിലെ ഹൗസ് സർജൻസിക്കിടെയാണ് കുട്ടപ്പന് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ താത്പര്യം തോന്നിയത്. കാരണമായത് കോൺഗ്രസിലെ പരിവർത്തനവാദികളുടെ തീപ്പൊരി മുദ്രാവാക്യങ്ങളും. പഠനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് തിരുവനന്തപുരത്തായിരുന്ന കുട്ടപ്പൻ കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനുമായി സൗഹൃദത്തിലായി. തുടർന്ന് ലീഡർ കെ.കരുണാകരനിലേയ്ക്ക് ബന്ധം നീണ്ടതോടെ 1978 മുതൽ തികഞ്ഞ കോൺഗ്രസുകാരനായി കുട്ടപ്പൻ മാറി.

1980-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വണ്ടൂരിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തിയ കുട്ടപ്പന് 1982-ൽ പാർട്ടി സീറ്റ് നിഷേധിച്ചു. 1982 മുതൽ 1996 വരെ വീണ്ടും കൊച്ചിൻ പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ് ആശുപത്രിയിൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി ഉദ്യോഗം തുടർന്നു.
1987-ൽ ചേലക്കരയിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച കുട്ടപ്പൻ 1991-ൽ പന്തളത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് 1996-ലും 2001-ലും ഞാറക്കലിൽ നിന്ന് വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി മന്ത്രിസഭാംഗമായി. സിറ്റിംഗ് എം.എൽ.എ എന്ന നിലയിൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 2006-ൽ മത്സരിക്കാനാവാതെ തഴയപ്പെട്ടു.

എ.കെ.ആൻ്റണി മുഖ്യമന്ത്രിയായപ്പോൾ മന്ത്രിസഭയിൽ ഇടം നേടിയ കുട്ടപ്പൻ പിന്നീട് ഉമ്മൻചാണ്ടി മുഖ്യമന്ത്രിയായതോടെ മന്ത്രിസ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
എ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്ന് ഐ ഗ്രൂപ്പിലേക്ക് ചേക്കേറിയതാണ് 2006-ൽ ഞാറയ്ക്കലിൽ നിന്ന് സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം നഷ്ടമാകുന്നതിന് കാരണമായതെന്നാണ് കേൾവി.

വിവാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ജീവിതമായിരുന്നു ഡോ.എം.എ.കുട്ടപ്പൻ്റെത്. 
കോൺഗ്രസിലെ ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയം നിന്ന് കത്തിയത് കുട്ടപ്പൻ്റെ പേരിലാണ്. കോൺഗ്രസ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ എ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ശക്തനായ വക്താവായിരുന്നു എം.എ.കുട്ടപ്പൻ.
1994-ൽ പാർട്ടി നിർദേശപ്രകാരം കുട്ടപ്പൻ നാമനിർദ്ദേശ പത്രിക നൽകിയതിന് ശേഷം കോൺഗ്രസിൻ്റെ രാജ്യസഭ സീറ്റ് അന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരൻ ലീഗിന് നൽകിയതായിരുന്നു ഒന്ന്.

തുടർന്നുണ്ടായ വിവാദത്തിൽ ഇതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് ധനകാര്യവകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന ഉമ്മൻചാണ്ടി രാജിവച്ചു. 
ഇതിനെ തുടർന്നാണ് കോൺഗ്രസിൽ എ, ഐ ഗ്രൂപ്പുകൾ തമ്മിൽ തുറന്ന പോര് ആരംഭിക്കുന്നതും.
തൻ്റെ ജാതി പറഞ്ഞ് അധിക്ഷേപിച്ചതിനെതിരെ എം.എ.കുട്ടപ്പൻ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി ഇ.കെ.നായനാർക്കെതിരെ നൽകിയ കേസ് ഇതിനിടയിൽ സുപ്രീം കോടതി വരെയെത്തി.
ഈ കേസിൻ്റെ എഫ്.ഐ.ആർ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന നായനാർ ഹൈക്കോടതിയിൽ പോയി റദ്ദാക്കിച്ചു എന്നാണ് ചരിത്രം.

ഖാദി &amp; വില്ലേജ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് കമ്മീഷൻ, സതേൺ റെയിൽവേ റിക്രൂട്ട്മെൻ്റ് ബോർഡ്, കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാല സെനറ്റ്, കെ.പി.സി.സി നിർവാഹക സമിതി എന്നിവയിൽ അംഗമായിരുന്നു.
കെ.പി.സി.സി ജനറൽ സെക്രട്ടറി, കോൺഗ്രസ് എസ്.സി-എസ്.ടി സെൽ സംസ്ഥാന ചെയർമാൻ എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു.

വൈപ്പിൻ ദ്വീപ് നിവാസികളുടെ രണ്ട് വലിയ സ്വപ്നങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ച ജനപ്രതിനിധിയാണ്.
ഗോശ്രീ പാലങ്ങളും ഹഡ്കോ കുടിവെള്ള പദ്ധതിയും യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നത് കുട്ടപ്പൻ സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ്.
2001-ൽ എ.കെ.ആൻ്റണി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നപ്പോൾ തൻ്റെ പ്രവർത്തന കാലയളവിൽ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നായി വൈപ്പിൻ - എറണാകുളം പാലങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രധാന കാരണമായത് കുട്ടപ്പൻ തന്നെയാണ്. അതു കൊണ്ട് തന്നെ എ.കെ.ആൻ്റണി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനമൊഴിയുന്നതിന് തൊട്ട് മുമ്പായാണ് ഗോശ്രീ പാലങ്ങൾ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്.

വൈപ്പിനിലെ കുടിവെള്ള സമരത്തെ തുടർന്ന് ഹഡ്കോ കുടിവെള്ള പദ്ധതി യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നതിലും കുട്ടപ്പൻ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.
വൈപ്പിനിലെ സംസ്ഥാന പാത ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതും കുട്ടപ്പൻ്റെ കാലത്താണ്. പിന്നീട് കോൺഗ്രസ് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങളുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് കുട്ടപ്പന് മൂന്നാം വട്ടം സീറ്റ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നതും ഞാറക്കൽ നിയമസഭ മണ്ഡലം കോൺഗ്രസിനെ കൈവിടുന്നതും.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/06/22/ak-antony-about-dr-ma-kuttappan.html സാഹസികൻ, നിർഭയൻ : എ.കെ.ആൻ്റണി]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile//news.php?id=1092179&amp;u=m-a-kuttappan-rip എം.എ.കുട്ടപ്പന് വിടചൊല്ലി രാഷ്ട്രീയ കേരളം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2014-04-22 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !!മണ്ഡലം|| വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2001||[[ഞാറയ്ക്കൽ നിയമസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എം.എ. കുട്ടപ്പൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || എം.എ. പുരുഷോത്തമൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 
|-
|1996||[[ഞാറയ്ക്കൽ നിയമസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എം.എ. കുട്ടപ്പൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[വി.കെ. ബാബു]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987||[[ചേലക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എം.എ. കുട്ടപ്പൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.വി. പുഷ്പ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1980||[[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എം.എ. കുട്ടപ്പൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || പി. സുരേഷ് || ഐ.എൻ.സി. (യു.) 
|-
|}

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
* ഭാര്യ : ബീബി ജോൺ(റിട്ട. ഹൈസ്കൂൾ അധ്യാപിക,എളമക്കര ഗവ.വിദ്യാലയം)
* മക്കൾ :
* അജിത്ത് പ്രശാന്ത്
* അനന്തു പ്രവീൺ

== മരണം ==
2013-ൽ പക്ഷാഘാതത്തെ തുടർന്ന് സജീവരാഷ്ട്രീയം വിട്ടു.
പിന്നീട് രോഗമുക്തി നേടി വിശ്രമജീവിതത്തിൽ തുടരുകയായിരുന്നു.
വാർധക്യ സഹജമായ അസുഖങ്ങൾക്ക് ചികിത്സയിലിരിക്കെ 2023 ജൂൺ 20ന് അന്തരിച്ചു. ജൂൺ 21ന് വൈകിട്ട് പച്ചാളം ശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ നടന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/06/21/dr-ma-kuttappan-passed-away.html ഡോ.എം.എ.കുട്ടപ്പന് അന്ത്യാഞ്ജലി]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>03uuhh7xptnh40xri9sw7l86bevdhhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉത്‌പൽ കുമാർ ബസു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300476</id>
    <revision>
      <id>4618982</id>
      <parentid>4616148</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T08:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5931" sha1="erudgy0xskfo2dz1nanny00u0op2ksz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Utpal Kumar Basu}}
{{Infobox person
| name        = ഉത്‌പൽ കുമാർ ബസു 
| image       = 
| alt         =
| caption     = ഉത്‌പൽ കുമാർ ബസു 
| birth_date  = {{Birth date|1939|07|03}}
| birth_place =കൊൽക്കത്ത [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]]
| death_date  = 
| death_place =
| nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]]
| other_names =
| known_for   = 
| spouse = 
| children = 
| occupation  = അദ്ധ്യാപകൻ, ബംഗാളി കവി
}}
ബംഗാളി സാഹിത്യകാരനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ഉത്‌പൽ കുമാർ ബസു'''(ജനനം :3 ഓഗസ്റ്റ് 1939). '[[പിയാ മനാ ഭാവെ]]' എന്ന കാവ്യ സമാഹാരത്തിന്റെ രചനയ്ക്ക് [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2014|2014 ൽ കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/india/263562{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
പഴയ കൊൽക്കത്തയിലെ ബിഭാനിപൂരിൽ ജനിച്ചു. ജിയോളജസ്റ്റായി പരിശീലനം നേടി. ധാരാളം വിദേശ രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു. അദ്ധ്യാപകനാണ്. 1950 ൽ കോളേജിലെ അദ്ധ്യാപക ജോലി ഉപേക്ഷിച്ചു. യൂറോപ്പിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തി. അമേരിക്കൻ കവി അലൻ ഗിന്നസ്ബർഗ്ഗിന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്നു. ഉത്പലിന്റെ അബർ പുരി സീരിസ്, പുരി സീരിസ് തുടങ്ങിയ  യാത്രാ കവിതാ പരമ്പരകൾ പ്രസിദ്ധമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kaurab.tripod.com/english/bengali_poetry/utpal.html |title=KAURAB Online :: Utpal Kumar Basu |publisher=Kaurab.tripod.com |date= |accessdate=2013-12-31 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235302/http://kaurab.tripod.com/english/bengali_poetry/utpal.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://downloads.bbc.co.uk/radio4/transcripts/20130214-ob-calcutta-ch1.pdf&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|author=Budhaditya Bhattacharya |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/calcutta-chronicles/article4458522.ece |title=Calcutta chronicles |publisher=The Hindu |date=2013-02-27 |accessdate=2013-12-31}}&lt;/ref&gt;
==കൃതികൾ==
*ചിത്രയേ രൊചിതോ കൊബിത (Chaitrye Rochito Kobita (চৈত্রে রচিত কবিতা) [1956])
*പുരി സീരിസ് (Puri Series (পুরী সিরিজ) [1964])
*നരോഖദോക് (Narokhadok, collection of short stories (নরখাদক) [1970])
*അബർ പുരി സീരിസ് (Abar Puri Series (আবার পুরী সিরিজ) [1978])
*ലോഖൻദാസ് കരിഗർ (Lochondas Karigar(লোচনদাস কারিগর) [1982])
*ഖണ്ഡോബൈചിത്രേർ (Khandobaichitrer Din (খন্ডবৈচিত্র্যের দিন) [1986])
*ശ്രേഷ്തോ കൊബിത (Srestho kobita (শ্রেষ্ট কবিতা) [1991])
*ധൂസർ അടഗാച്ച്, കാവ്യ സമാഹാരം (Dhusar Atagach, collection of free prose (ধূসর আতাগাছ) [1994])
*സൽമ ജോരീർ കാജ് (Salma Jorir Kaaj (সলমা জরির কাজ) [1995])
*കഹബോതിർ നാച്ച് (Kahabotir Nach (কহবতীর নাচ) [1996])
*നൈറ്റ് സ്കൂൾ (Night School (নাইটস্কুল) [1998])
*തുസു അമർ ചിന്താമൊണി (Tusu Amar Chintamoni (তুসু আমার চিন্তামনি))
*മീൻയുദ്ധ (Meenyuddha (মীনযুদ্ধ))
*ഭോക്ഷികുഞ്ജേ പദമപരെ (Bokshigunje Padmapare (বক্সিগঞ্জে পদ্মাপাড়ে))
*അന്നദത്ത ജോസഫ് (Annadata Joseph (অন্নদাতা জোসেফ))
*സുഖ് ദുഖേർ സതി (Sukh Duhkher sathi (সুখদুঃখের সাথী))
*സാഫോ വിവർത്തനം (Translation from Safo [সাফোর কবিতা (অনুবাদ))
*സമാഹൃത കവിതകൾ (Collected poems (কবিতা সংগ্রহ))
*സമാഹൃത ഗദ്യം (Collected prose (গদ্যসংগ্রহ))
*സകൽ ഏകരോതാർ റൊഡൂർ (Sakal Egarotar Roddur)
*പിയാ മനാ ഭാവെ (Piya Mana Bhabe (കവിത))
==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
* കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2014&lt;ref&gt;http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2014-e.pdf&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളി സാഹിത്യകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 3-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>erudgy0xskfo2dz1nanny00u0op2ksz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആലിസ് ഗായ്-ബ്ലേക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336083</id>
    <revision>
      <id>4618938</id>
      <parentid>4581296</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38153" sha1="mjmrutgqimtblezksd60zra8catpmil" xml:space="preserve">{{prettyurl|Alice Guy-Blaché}}
{{Infobox person
| image = Alice Guy.jpg
| caption = പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലെ ഗായ് ബ്ലേക്ക്.
| birth_date = {{Birth date|1873|7|1|df=y}}
| birth_place =  ഫ്രാൻസിലെ, [[പാരീസ്]]  [[സെയിന്റ് മണ്ടെ]] യിൽ
| death_date = {{Death date and age|1968|3|24|1873|7|1|df=y}}
| death_place = [[Wayne, New Jersey]],&lt;ref&gt;As reported in the margins of p. 91 of [http://archives.cg94.fr/consultation/eta/img-viewer/etat-civil/94067/1MI_002595_01/viewer.htmlher birth certificate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331070026/http://archives.cg94.fr/consultation/eta/img-viewer/etat-civil/94067/1MI_002595_01/viewer.htmlher |date=2014-03-31 }} from the city of Saint-Mandé.&lt;/ref&gt; United States
| nationality = ഫ്രെഞ്ച്
| years_active = 1894&amp;ndash;1922
| birth_name = ആലീസ് ഗായ്
| occupation = [[സിനിമനിർമ്മാതാവ്]], [[സംവിധായകൻ]], [[എഴുത്തുകാരി]], [[പ്രോഡ്യൂസർ]], [[അഭിനേതാവ്]]
| education =
| alma_mater =
| spouse = [[ഹെർബർട്ട് ബ്ലേക്ക്]] (രണ്ട് കുട്ടികൾ)
| parents =
}}
'''ആലിസ് ഗായ്-ബ്ലേക്ക് '''(1873 ജൂലൈ 1 - 1968 മാർച്ച് 24) ആയിരുന്നു  ആദ്യാകാല ഫ്രെഞ്ച് സിനിമയുടെ നിർമ്മാതാവ്.കൂടാതെ ബ്ലേക്ക് തന്നെയാണ് ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ   [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ|സംവിധായകയും]],  എഴുത്തുകാരിയും കൂടാതെ ശബ്ദ സംയോജകനത്തിനായുള്ള ക്രോണോഫോണിനെ മികച്ച രീതിയിൽ ഉപയോഗിച്ചതും, സിനിമയിലെ നിറം ചേർത്തലിലും,കാസ്റ്റിങ്ങിലും, സ്പെഷ്യൽ ഇഫക്റ്റിലും വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾവരുത്തിയതും, ബ്ലേക്കുതന്നെയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{ഫലകം:Cite web|url=http://www.biography.com/people/alice-guy-blach%C3%A9-37846#death-and-legacy|title=Alice Guy-Blaché|website=Biography.com|publisher=A&amp;E Television Networks|accessdate=3 May 2015}}&lt;/ref&gt;

==ആദ്യകാല ജീവിതവും, വിദ്യാഭ്യാസവും==
1863 [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിൽ]], ഒരു പുസ്തകക്കടയടെ ഉടമസ്ഥനായ  ആലീസിന്റെ അച്ഛൻ എമിലി ഗായ്, മരിയ ക്ലോട്ടിൽഡെ ഫ്രാൻസിൽനെ ഓബർട്ടിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.അവർ തമ്മിൽ പരിചയപ്പെട്ടത് കുടുംബ ബന്ധങ്ങളിലൂടെതന്നെയായിരുന്നു. വിവാഹത്തിനുശേഷം പെട്ടെന്നുതന്നെ അവർ സാൻഡിഗോയിലേക്ക് തിരിച്ചു.  

1873ന് മുമ്പ് മരിയയും, എമിലിയും, ചിലിയിലെ സാന്റിഗോ യുടെ ഫ്രെഞ്ച് കോളണിയിലായിരുന്നു താമസിച്ചിരുന്നത്,അപ്പോൾ കൂടെ ആലീസിന്റെ മറ്റ് സഹോദരസഹോദരിമാരുണ്ടായിരുന്നു.എന്നിരുന്നാലും, അവർ ഏഴ് ആഴ്ചത്തോളം ബോട്ട് യാത്ര ചെയ്ത് ഫ്രാൻസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പാരീസിലെ സെയിന്റ് മണ്ടെയിലെത്തിച്ചേർന്നു, അവിടെ വച്ച് 1973 ജൂലൈ 1ന് അഞ്ചാമത്തെ കുട്ടി ജനനമെടുത്തു.ആലീസ് ഇഡ ആന്റോയ്നിറ്റെ ഗായ് എന്നാണ് അവളുടെ പേര്.ആലീസിന്റെ ആത്മകഥയിൽ തന്റെ അമ്മ മക്കളിലൊരാൾ ഫ്രെഞ്ചുകാരനാകാൻ/കാരിയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നതെന്ന് പറയുന്നുണ്ട്.അവരുടെ അച്ഛൻ ചിലിയിലേക്ക് ആലീസിന്റെ ജനനത്തിന് ശേഷം തിരിച്ചുപോയി, അവരുടെ അമ്മയും വേഗം യാത്ര തിരിച്ചു.ആലീസ് പിന്നീട് തന്റെ മുത്തശ്ശന്റേയും, മുത്തശ്ശിയുടേയും, കൂടെ തന്റെ മൂന്നോ, നാലോ വയസ്സുവരെ താമസ്സിച്ചു, പിന്നീട് ആലീസ് മാതാപിതാക്കളുടെയൊപ്പമായി.അവിടെ ചിലിയിൽ വച്ചാണ് ആലീസ് ചിലിയൻ ഗൃഹനാഥയായ കോഞ്ചിറ്റയിൽ നിന്ന് ഫ്രെഞ്ച് പഠിച്ചത്.

സ്വിസ്സ് ബോർഡറിലെ സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോണവെന്റ് സ്ക്കൂളിലേക്ക് തന്റെ ആറാം വയസ്സിൽ ഫ്രാൻസിലേക്ക് ആലീസ് എത്തി.
ആലീസിന്റെ കൂടപിറപ്പുകളെ, യാത്ര ചെയ്യാൻ പ്രാപ്തരായപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ മൂലകളിലേക്ക് പറഞ്ഞയച്ചു.അന്ന് ഫ്ര‍ഞ്ച് ഇഗ്നേഷ്യസ്‌ ലയോള 1540-ൽ സ്ഥാപിച്ച സന്യാസസമൂഹാംഗത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമേ കൃത്യമായി നടന്നിരുന്നുള്ളൂ....
പിന്നീട് ആലീസിന്റെ അച്ഛന്റെ പുസ്തകക്കട ബാങ്കുകാർ ജപ്തി ചെയ്യുകയുണ്ടായി, അപ്പോൾ ആലീസ് വിദേശത്തായിരുന്നു, ആലീസിന്റേയും, അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കുഞ്ഞനിയത്തിയുടെ പഠിത്തം കുറച്ചുകൂടി വലിയ സ്ക്കൂളിലേക്ക് മാറാൻ പ്രേരണയായി. വൈകാതെയായിരുന്നു ആലീസിന്റെ സഹോദരൻ 17 ാം വയസ്സിൽ മരിക്കുന്നത്.അവരുടെ അച്ഛൻ ബിസിനിസ്സിന്റെ കടത്തിൽ പെട്ട് 1893-ലും മരിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Guy Blaché|first1=Alice|title=The Memoirs of Alice Guy Blaché|date=1986|isbn=0-8108-1902-3}}&lt;/ref&gt;അച്ഛൻ മരിച്ചതോടെ ആലീസ് ജീവിക്കാനായി ടൈപ്പറേറ്ററായും, സ്റ്റെനോഗ്രാഫറായും ട്രെയിൻ ചെയ്തു.അതന്ന് പുതിയൊരു സംരംഭമായിരുന്നു.ആലീസ് ആദ്യമായി ഒരു വാർനിഷ് ഫാക്ടറിയിലായിരുന്നു ജോലിക്ക് പോയത്.

ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം 1894-ൽ, അവർ കോമ്പ്റ്റോയിർ ജെനെറൽ ഡി അൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫിയിലെ, ലിയോണ ഗോമോണ്ടുമൊത്ത് ജോലി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.പിന്നീട് ഗോമോണ്ടായിരുന്നു ആ കമ്പനിയുടെ തലവനായത്.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Alice Guy Blaché: Cinema Pioneer|isbn=978-0-300-15250-0}}&lt;/ref&gt;

==ഗോമണ്ടും, ഫ്രാൻസും==
1894-ൽ ആലീസ് ഗായ് ലിയോം ഗോമണ്ടിന്റെ കമ്പനിയിൽ ഒരു സെക്ക്രട്ടറിയായി സ്റ്റിൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി ജോലിക്ക് ചേർന്നു.ആ കമ്പനി ബിസിനസ്സ് രംഗത്തുനിന്ന് വേഗം തന്നെ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു, പക്ഷെ ലിയോൺ തന്റെ ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് ഗാലറി അങ്ങനെതന്നെ വച്ചു, കൂടാതെ വൈകാതെ ആ കമ്പനി ഫ്രാൻസിലെ സിനിമ രംഗത്ത് വലിയ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഗായ് ഈ പുതിയ സിനിമ കമ്പനിയിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചു,ആ തീരുമാനത്തിന്റെ നിറവിൽ ആലീസ് ആ കമ്പനിയിൽ ചേരുകയും, സിനിമ രാഗത്തേക്ക് വരുകയും, ഇരുപത്തഞ്ചു വർഷത്തിനിടയിൽ സിനിമ ഡയറക്ട് ചെയ്യുകയും, പ്രൊഡ്യൂസ് ചെയ്യുകയും, ഏകദേശം 700 -ഓളം സിനിമകൾ നിർമ്മിക്കുകുയും ചെയ്തു.&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web |url=http://www.nfb.ca/collection/films/fiche/?id=32905 |title=The Lost Garden: The Life and Cinema of Alice Guy-Blaché – NFB – Collection |publisher=Nfb.ca |date=2012-05-02 |accessdate=2012-06-24 |archive-date=2008-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080619133601/http://www.nfb.ca/collection/films/fiche/?id=32905 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

എങ്ങനെയിരുന്നാലും ഇതൊക്കെ തുടങ്ങിയത് ലിയോൺ ഗോമണ്ടിന്റെ സെക്രട്ടറിയായതിലൂടെയായിരുന്നു, പക്ഷെ പെട്ടെന്നു തന്നെ അവർ ആ ജോലിയുടെ നേട്ടത്തെ മനസ്സിലാക്കി.ആലീസ് ബിസിനസ്സ് തന്ത്രങ്ങളും,പൊരുത്തമായ കമ്പോളരീതിയും, കമ്പനിയിലുള്ള കാമറകളുടെ സ്റ്റോക്കുകളെക്കുറിച്ചും നിരവധി ഉപഭോക്താക്കളിൽ നിന്നും മറ്റുമായി പഠിച്ചറിഞ്ഞു.അതേ സമയത്ത് ആലീസ് ജോർജെസ് ഡെമ്നി, ആഗസ്റ്റെ, ലൂയിസ് ലുമിരെ എന്നീ എഞ്ചിനീയർമാരെ പരിചയപ്പെടുകയും, അവരേയും തന്റോടൊപ്പം ചേർക്കുകയും ചെയ്തു.

1895- മാർച്ച് 22-ൽ ആലീസും, ലിയോൺ ഗിമോണ്ടും, ചേർന്ന് &quot;സർപ്പറൈസ്&quot; എന്ന പരിപാടിയിലേക്ക് പോയി.അതായിരുന്നു ലോകത്തെ ആദ്യ സിനിമ പൊതുവേദിയിലേക്ക് ദൃശ്യമായ സംഭവം.പക്ഷെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പ്രശ്നത്തെ ഗോമണ്ടും, ലുമിറെസും കൂടി പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു അപ്പോൾ.അവരുടെ ആദ്യത്തെ സിനിമയായ 
''വർക്കേഴ്സ് ലീവിങ്ങ് ദി ലുമിറെ ഫാക്ടറി''  അവിടെവച്ച് പ്രദർശിപ്പിച്ചു,അത് ലുമിറയുടെ ഫാക്ടറി വിട്ടുപോകുന്ന ഒരു സാധാരണ ജോലിക്കാരന്റെ ജീവിതകഥയായിരുന്നു.

അപ്പോഴായിരുന്നു ആലീസ് സിനിമയുടെ മഹത്ത്വത്തെ, അതിന്റെ ഹൃദയത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്.ആലീസ് സിനിമയെ ശാസ്ത്രവിഷയങ്ങൾക്കായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ചും, ക്യാമറകളുടെ വിൽപ്പനയ്ക്കായി ഉപയോഗിച്ചും, മടുത്തിരുന്നു.അവർ സിനിമയിലേക്ക് കൽപ്പനയേയും സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു.ആലീസ്, ലിയോൺ ഗോമണ്ടിനോട് തന്റേതായ ഒരു സിനിമയെടുക്കാൻ അനുവാദം ചോദിക്കുകയും അതംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.പക്ഷെ അതവരുടെ ആദ്യത്തെ സിനിമയായതുകൊണ്ടാവാം അവിടെ  ചൂതാട്ടം നിറഞ്ഞിരുന്നു.'' ദി ഗ്രേറ്റ് അഡ്വെഞ്ച്വർ: ആലീസ് ഗായ് ബ്ലേക്ക്, ഫിലിം പൊയനീയർ'' എന്ന സിനിമയുടെ തിരക്കഥാകൃത്ത് ജോൺ സൈമൺ ആലീസിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞിതിങ്ങനെയായിരുന്നു, അലീസ് തന്നിലൊളിഞ്ഞിരുന്ന കഴിവുകളിലൂടെ ഗോമണ്ടിന് താനാരാണെന്ന് തെളിയിച്ചിരിക്കുന്നു.സൈമൺ മറ്റൊരു വാദഗതിയും ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു:യഥാർത്ഥ സിനിമയുടെ ഹൃദയത്തെക്കാണാനുള്ള ഗോമണ്ടിന്റെ കഴിവില്ലായ്മായായിരുന്നു ആലീസിനെ ആലീസാക്കി മാറ്റിയത്.ആലീസിന്റെ ഉയർന്ന വ്യക്തിത്വം തന്റെ സിനിമയേയും മാറ്റിമറിച്ചു, അത് മുഴുവനായും പലർക്കും മനസ്സിലായില്ല. എങ്ങനെയിരുന്നാലും, വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഭാഷയിലും വേഷത്തിലുമുള്ളതായിരുന്നു ആലീസിന്റെ ചുറ്റുപാട്,ആലീസിന്റെ ഉള്ളിൽ എന്നുമുണ്ടായിരുന്ന  &quot;സമൃദ്ധമായ കൽപ്പനകളായിരുന്നു&quot; അവരുടെ സിനിമയെ പ്രകാശമാനമാക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;Entretiens avec Alice Guy&quot;&gt;{{cite book|last1=Bachy|first1=Victor|title=Entretiens avec Alice Guy|page=41}}&lt;/ref&gt;

ആലീസ് ഗായുടെ ആദ്യത്തെ സിനിമയായിരുന്നു ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ വിവരണാത്മക സിനിമ,1896-ൽ ഇറങ്ങിയ ''ലാ ഫീ ഓക്സ് ചോക്സ്'' എന്നായിരുന്നു ആ സിനിമയുടെ പേര്.കുഞ്ഞിനെ വളർത്തി വലുതാക്കുന്ന ഒരമ്മയുടെ ജീവിതകഥയെ ഹാസ്യാത്മകരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ് സിനിമയുടെ സാരം.പിന്നീട് ആ സിനിമ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട തിയ്യതിയെ ചൊല്ലി ചരിത്രകാരന്മാർ ഈ സിനിമയെ ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ വിവരണാത്മക സിനിമയുടെ പദവിനൽകുന്നതിൽ പല തർക്കങ്ങളുമുണ്ടാക്കി.കാരണം ഈ സിനിമ ഗോമണ്ടിന്റെ ഒരു വിവരണാത്മക സിനിമ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട തിയ്യതിയുടെ അടുത്തായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Alice Guy Blaché Cinema Pioneer&quot;&gt;{{cite book|last1=Simon|first1=Joan|title=Alice Guy Blaché Cinema Pioneer|year=2009|url=https://archive.org/details/aliceguyblachcin0000unse|isbn=978-0-300-15250-0}}&lt;/ref&gt;

1896 തൊട്ട് 1906 വരെ ആലീസ് ഗായ് ഗോമണ്ടിന്റെ കമ്പനിയുടെ ഹെഡായി പ്രവർത്തിച്ചു, കൂടാതെ ആദ്യമായും തുടർച്ചയായും വിരണാത്മക സിനിമകൾ തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തു.ആലീസുതന്നെയായിരുന്നു 1896 മുതൽ 1906വരെയുളള കാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന ഏക സംവിധായക.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/ccp-alice-guy-blache/|title=Alice Guy Blaché – Women Film Pioneers Project|website=wfpp.cdrs.columbia.edu|access-date=2016-03-31|archive-date=2019-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623061101/https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/ccp-alice-guy-blache/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ആലീസിന്റെ ആദ്യകാല സിനിമകളിലൂടെ അവർ പുതിയ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകി, അപ്പോൾ തന്റെ സമകാലീനരായ ആഗസ്റ്റെ, ലൂയിസ് ലുമിറെ പിന്നെ മിലിസ് എന്നിവരുമായി സിനിമ ലോകത്ത് മത്സരിക്കേണ്ടിയും വന്നു. യാത്രയുടേയും, നൃത്തത്തിന്റേയും,രണ്ടും ചേർന്ന സിനിമകളെ ആലീസ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ആലീസ് രണ്ട് ദമ്പതിമാരുടെ നൃത്ത സിനിമയെ സ്പെയിനിൽ വച്ച് നിർമ്മിച്ചു.ലെ ബോലേറോയായും, ടാങ്കോ യായും മിസ്സ് സഹാരെറ്റ് അഭിനയിച്ചു(1905).ഗായുടെ ആദ്യാകല നൃത്ത സിനിമകൾ നൃത്ത ലോകത്ത്  വേഗം പ്രശസ്തി പിടിച്ചുപറ്റി.അതിനുദാഹരണമാണ്  സെർപ്പന്റൈൻ നൃത്ത സിനിമകൾ.ഇതുതന്നെയായിരുന്ന തോമസ് എഡിസണിന്റേയും, ലുമിറസിന്റേയും,സിനിമളുടെ മുഖ്യോത്പന്നം.&lt;ref name=&quot;Alice Guy Blaché Cinema Pioneer&quot;/&gt;1906-ൽ ''ദി ലൈഫ് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ്'' എന്ന സിനിമ ആലീസ് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. ആ സമയത്തെ വലിയ ബഡ്ജറ്റ് സിനിമകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു അത്.ഇതുകൂടാതെ ഗോമണ്ടിന്റെ ക്രോണോഫോൺ വച്ച് ചിത്രങ്ങൾക്ക് ശബ്ദം നൽകുകയും, ശബ്ദം റെക്കോർഡ് ചെയ്ത് ക്രോണോഫോണിനെ മികച്ചരീതിൽ പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്ത ചുരുക്കം ചിലരിൽ ഒരാളാണ് ആലീസ്.ഇതിനായി മുറിക്കപ്പെട്ടതും, ചെറുതാക്കപ്പെട്ടതുമായ ഒരു ഡിസ്കാണ് ഉപയോഗിച്ചത്.നവീനമായ മാസ്ക്കിങ് ടെക്കനിക്സും, സ്പെഷ്യൽ ഇഫക്റ്റും, ഫിലിം പിന്നോട്ട് ഓടുന്നരീതിയിലുള്ള രീതിയും ആലീസ് സിനിമയിൽ പ്രയോഗിച്ചു.

==സോളാക്സ്==
[[File:Still from Alice Guy-Blaché - film Two little strangers - 1912 - Solax - EYE FOT414158.jpg|thumb|''ടു ലിറ്റിൽ സ്റ്റ്രെയിഞ്ചേഴ്സ്'' എന്ന സിനിമയിൽ നിന്ന്]]
അമേരിക്കയിൽ ഗോമണ്ടിന്റെ കമ്പനിയിൽ പ്രോഡക്ഷൻ മാനേജറായി ജോലിക്ക് ചേർന്ന ഹെർബർട്ട് ബ്ലേക്കിനെ 1907-ൽ ആലീസ് വിവാഹം കഴിച്ചു. ദി സോളാക്സ് കമ്പനി യുടെ വരവോടെ  ആദ്യകാല ഹോളിവുഡ് ചരിത്രത്തിലെ വലിയ അമേരിക്കൻ സ്റ്റുഡിയോയായി അത് മാറി.&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;ആ കമ്പനിയുടെ പ്രോഡക്ഷൻ സംവിധാനങ്ങൾ ന്യൂയോർക്കിലെ ഫ്ലഷിങ്ങിലായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്, ആ കമ്പനിയുടേയും, പ്രോഡക്ഷൻ മാനേജർ ആലീസിന്റെ ഭർത്താവായിരുന്നു.സിനിമാട്ടോഗ്രാഫറായും, ഡയറക്ടറായും, ആലീസ് അവിടെ ജോലി ചെയ്തു.കുറച്ച് വർഷങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെ
ആ കമ്പനി പടർന്ന് പന്തലിച്ച് പുതിയ ടെക്നോളജികളുടെ സഹായത്തോടെ $100,000 ത്തോളം സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്തു. അമേരിക്കയുടെ ആദ്യത്തെ മോഷൻ പിക്ച്ചർ ഇന്ഡസ്റ്റ്രിയിലെ മറ്റു ഫിലിം സ്റ്റുഡിയോകൾ തുടക്കം കുറിച്ചത്, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സോളാക്സ് കമ്പനിയുടെ അടിത്തറയിലൂടെയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Citation | last = Koszarski | first = Richard | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Fort Lee: The Film Town | place = Rome, Italy | publisher = John Libbey Publishing -CIC srl | year = 2004 | volume = | edition = | url = http://books.google.nl/books?id=5w0r8YKan04C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Fort+Lee:+the+film+town+Door+Richard+Koszarski | doi = | id = | isbn= 0-86196-653-8 | quote = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | last =  | first =  | authorlink =  | coauthors =  | title = Studios and Films | work =  | publisher = Fort Lee Film Commission | date =  | url = http://www.fortleefilm.org/studios.html | doi =  | accessdate = 2011-05-30 | quote =  | archive-date = 2011-04-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110425014840/http://www.fortleefilm.org/studios.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation | last = Fort Lee Film Commission | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Fort Lee Birthplace of the Motion Picture Industry | place = | publisher = Arcadia Publishing | year = 2006 | volume = | edition = | url = http://books.google.com/books?id=ViR3b72xkK0C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Fort+Lee+Birthplace+of+the+Motion+Picture+Industry | doi = | id = | isbn = 0-7385-4501-5 | quote = }}&lt;/ref&gt;കാലത്തിന്റെ പോക്കിൽ പിന്നീട് ആലീസ് ഗായ് സിനിമ രംഗത്ത് തന്റേതായ ഒപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തിയതിന് തെളിവുകൾ ഏറെ ലഭിച്ചു,അവർ പറഞ്ഞത്:എന്നും താനായിരിക്കുക എന്നായിരുന്നു.&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;

==പോസ്റ്റ് സോളാക്സ്==
ആലീസ് ഗായും ഭർത്താവും, കുറച്ച് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ് വിവാഹ മോചിതരായി, കൂടാതെ കിഴക്ക് ദിക്കിൽ എടുക്കാനിരുന്ന സിനിമയുടെ നിരാകരണത്തോടെ അവരുടെ സിനിമ പാർട്ട്ണർഷിപ്പും അവസാനിച്ചു.

ഈ വേർപാടിനും, സോളാക്സ് പ്രൊഡക്ഷന്റേയും അവസാനത്തിനുശേഷം ഗായ് ബ്ലേക്ക് വില്യം റാൻഡോൾഫ് ഹീസ്റ്റ്സ് ഇന്റർനാഷ്ണൾ ഫിലിം സെർവീസിലേക്ക് പോയി.1922 -ൽ ഫ്രാൻസിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു, പിന്നീട് ഗായ് ഒരു സിനിമയും നിർമ്മിച്ചില്ല.അടുത്ത മുപ്പത് വർഷത്തേക്ക് അവർ സിനിമയെക്കുറിച്ച് ക്ലാസ്സെടുക്കുകയും, സ്ക്രിപ്റ്റുകൾക്ക് നോവൽ എഴുതുകയും ചെയ്തു.പിന്നീടുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകൾ ബ്ലേക്കിനെ മറക്കപ്പെട്ട അവസ്ഥയിലെത്തി.പക്ഷെ 1953 ൽ ഫ്രാൻസിന്റെ അപ്പോഴത്തെ സർക്കാർ ലെജിയോൺ ഓഫ് ഹോണർ എന്ന അവാർഡ് നൽകി ആധരിച്ചു.

==സ്വകാര്യം ജീവിതം==
ആലീസ് ഗായുടെ വിവാഹം ഗോമണ്ടിന്റെ കമ്പനിയിലെ ആ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് മാറാനുള്ളതായിരുന്നു എന്നാണ് വിചാരിച്ചിരുന്നത്. പക്ഷെ പുതിയൊരു തുടക്കത്തിനായിരുന്നു അത്, ആ ദമ്പതിമാർ ന്യോയോർക്കിലേക്ക് താമസം മാറ്റി, അവിടെവച്ചായിരുന്നു ആലീസിന്റെ ആദ്യത്തെ മകളായ സൈമൺ 1908 -ന് ജന്മമെടുത്തത്.&lt;ref name=AGB&gt;{{cite web|url=http://www.aliceguyblache.com/|title=Alice Guy Blaché|publisher=Aliceguyblance.com|accessdate=11 November 2014|archive-date=2011-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110207102711/http://aliceguyblache.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ജനത്തിന് രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അവർ സോളാക്സ് നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ ആലീസായിരുന്നു സ്വന്തമായി സ്റ്റുഡിയോ നിർമ്മിച്ച ആദ്യത്തെ വനിത.ആ സമയത്ത് ഗായ് അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ മകനെ ഗർഭിണിയായിരുന്നു.പക്ഷെ അതൊന്നും അവരെ സിനിമ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് തടസ്സമായില്ല.എഴുത്തിലും, സംവിധാനത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുവാൻ 1914-ൽ ഗായ് ഭർത്താവിനെ സോളാക്സിന്റെ പ്രസിഡന്റാക്കി.

പക്ഷെ പെട്ടെന്നുതന്നെ ബാാങ്കുകാർ ആ സോളാക്സിനേയും ജപ്തി ചെയ്തു, കാരണം ഭർത്താവായ ഹെർബർട്ട് ബ്ലേക്ക് രോഗാവസ്ഥയിലും, സോളാക്സിനെ നേരെ  നോക്കി നടത്താനും കഴിയാത്തിനായാലായിരുന്നു, കൂടാതെ ആലീസ് ഗർഭിണിയുമായിരുന്നു.പക്ഷെ എഴുത്തുകാരനായ ആലീസൺ മക്മാഹൻ വിലയിരുത്തിയത്, ഹെർബർട്ടിന്റെ കുറഞ്ഞ നിക്ഷേപമായിരുന്നു ജപ്തിക്ക് വഴിവച്ചത് എന്നായിരുന്നു.ആലീസും, ഹെർബർട്ടും ബാങ്കിനോടുതന്നെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിച്ചു.അവർ കമ്പനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ലാഭത്തിന്റെ 51% തരണമെന്ന് പറഞ്ഞു, അങ്ങനെയാ സോളാക്സ് കാത്തറീൻ കാൽവെർട്ടിന്റേതുമായി മാറി- കാത്തറീനിന് ആലീസിന്റെ ഭർത്താവിനോട് അടുപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Madame Blaché in America&quot;&gt;{{cite book|last1=McMahan|first1=Alison|editor1-last=Simon|editor1-first=Joan|title=Madame Blaché in America|year=2009|url=https://archive.org/details/aliceguyblachcin0000unse|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15250-0}}&lt;/ref&gt; പക്ഷെ പിന്നീട് ഹെർബർട്ട് ബ്ലേക്ക് സ്വന്തമായൊരു സിനിമ കമ്പനിതുടങ്ങി,ആ കമ്പനി ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടുകൊണ്ടേയിരുന്നു.പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങൾക്ക് സ്വകാര്യമായതും, ബിസിനസ്സ്പരമായതുമായ പാർട്ടണർഷിപ്പ് ആലീസും, ഹെർബർട്ടും നിലനിർത്തി, അവരൊരുമിച്ച് നിരവധി പ്രോജക്റ്റുകൾ ഏറ്റെടുത്തു.പക്ഷെ അവർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അധികകാലം നീണ്ടുനിന്നില്ല.1918ന് ഹോർബർട്ട് ബ്ലേക്ക് ആലീസിനേയും, കുട്ടികളേയും, വിട്ട് വേറൊരു ഹോളിവുഡ് നടിയുമായി വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref name=AGB/&gt;

ഗായ് തന്റെ അവസാനത്തെ സിനിമ ചെയ്തത് 1920 നായിരുന്നു, ആ സമയത്ത് സ്പാനിഷ് ഇൻഫ്ലൂവെൻസ ബാധിച്ച് ആലീസ് പകുതി മരിച്ചിരുന്നു.1922 ആയപ്പോൾ ഗായ് നിയമപരമായി വിവാഹമോചിതയായി, പിന്നീട് വൈകാതെ ആലീസിന്റെ സ്റ്റുഡിയോ ബാങ്കുകാർ കൊണ്ടുപോയി.സ്റ്റുഡിയോയുടെ നഷ്ടത്തിന് ശേഷം, ഗായ് 1922 -ൽ ഫ്രാൻസിലേക്ക് പോയി, പിന്നീട് അവർ ഒരു സിനിമയുടെ ചെയ്തിട്ടില്ല.&lt;ref name=AGB/&gt;ജപ്തിയും, വിവാഹമോചനവും ആയതോടെ ആലീസിന് ഒരു സിനിമയും ചെയ്യാനുള്ള ആരോഗ്യംമുണ്ടായില്ല.ആലിസൺ മക്മഹാൻ പറഞ്ഞത്, വിവാഹമോചനവും, സോളാക്സിന്റെ നഷ്ടവുമായതോടെ ആ വിഷാദത്തിൽ  ആലീസ് തന്നെതന്നെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു, എന്നായിരുന്നു.ആലീസ് തന്റെ ഭർത്താവിനെ ഒരു പാർട്ട്ണറായി മാത്രമാണ് വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്, അയാൾ തന്റെ ഭർത്താവാണെന്ന് ആലീസ് വെട്ടിതുറന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;Madame Blaché in America&quot;/&gt;

1927 -ൽ ഗായ് അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിച്ചുവരികയും, തന്റെ പഴയ പ്രവർത്തനങ്ങളെയെല്ലാം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും, പരാചിതയാകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;autogenerated1997&quot;&gt;McMahan, Alison J. (1997). ''Madame a des envies (Madam has her cravings): A critical analysis of the short films of Alice Guy Blaché, the first woman filmmaker''. Ph.D. dissertation, The Union Institute, United States—Ohio, from Dissertations &amp; Theses: A&amp;I (publication No. AAT 9817949).&lt;/ref&gt; 1930 ൽ, ലിയോണ ഗോമണ്ട് 1907ന് മുമ്പുള്ള
തന്റെ കമ്പനിയുടെ ചരിത്രത്തെ ഉൾപ്പെടുത്താതെ കമ്പനിയുടെ ഒരു ചരിത്രരേഖയുണ്ടാക്കി.ഇതിൽ മനഃം നൊന്ത്, ആ ഗോക്കുമെന്റുകൾ ഗോമണ്ട് മാറ്റുന്നതിന് സമ്മതം നൽകിയതിന് ശേഷം  ഗോമണ്ടിന് ഗായ് ഒരു കത്തെഴുതി. എങ്ങനെയിരുന്നാലും, ആ തിരുത്തുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.പിന്നീടുള്ള ഗായുടെ ജീവിതം തന്റെ മക്കൾക്കായി അവർ മാറ്റിവച്ചു, പ്രതേകിച്ച്, തന്റെ ആദ്യത്തെ മകളായ സൈമോണിന് വേണ്ടി.കുറച്ച് വർഷം ഗായ് സൈോണിന്റൊപ്പമായിരുന്നു.

ആലീസ് ഗായ് ബ്ലേക്ക് പിന്നീട് വിവാഹം കഴിച്ചില്ല, പിന്നീട് 1964 -ന് അവർ അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിക്കുകയും, തന്റെ മക്കളിലൊരാളുമായി താമസിക്കുകയും ചെയ്തു. മാർച്ച് 24, 1968 ന് തന്റെ 94 ാം വയസ്സിൽ നേഴ്സിങ്ങ് വീട്ടിൽ താമസ്സിക്കുമ്പോൾ  ആലീസ് ഗായ് ബ്ലേക്ക് അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;autogenerated1997&quot;/&gt;ന്യൂ ജേഴ്സിയിലെ മേരിറെസ്റ്റ് സെമിത്തേരിയൽ ആലീസിനെ അടക്കം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.findagrave.com/php/famous.php?page=gSearch&amp;page=gSearch&amp;globalSearchCriteria=Alice+Guy-Blach%E9|title=Find-a-Grave|publisher=Findagrave.com|accessdate=11 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== References ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[വർഗ്ഗം:1873-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1968-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര സംവിധായികമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് വനിതാ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഫ്രഞ്ച് കുടിയേറ്റക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ അഗ്രഗാമികൾ]]</text>
      <sha1>mjmrutgqimtblezksd60zra8catpmil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എം.എസ് സ്വാമിനാഥൻ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338372</id>
    <revision>
      <id>4619005</id>
      <parentid>4080915</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4619005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5837" sha1="8mdyskw7zbkf8hmh1ni9sb305l69eml" xml:space="preserve">{{PU|MSSRF}}
[[ചെന്നൈ]] ആസ്ഥാനമായി ലാഭേച്ഛ കൂടാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗവൺമെന്റേതര സന്നദ്ധസംഘടനയുടെ കീഴിലുള്ള ഒരു സ്ഥാപനമാണ് '''എം.എസ് സ്വാമിനാഥൻ റിസർച്ച ഫൗണ്ടേഷൻ '''(എം.എസ്.എസ്.ആർ.എഫ്) &lt;ref&gt;{{cite web|title=M S Swaminathan Research Foundation|url=http://www.mssrf.org/}}&lt;/ref&gt;. ഈ സംഘടന ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ പാവപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെ ശാക്തീകരണത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. പാരിസ്ഥിതികസംതുലനാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്ന മാറ്റങ്ങൾക്കായാണ് എം.എസ്.എസ്.ആർ.എഫ് ശാസ്ത്രത്തേയും, ശാസ്ത്രസാങ്കേതികവിദ്യയേയും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലോഗോ തുടർച്ചയേയും, മാറ്റത്തേയും, ഒരുമിപ്പിക്കുന്നതും, തുറന്ന അവസാനവും, വിവിധ മുഖങ്ങളും ഉള്ള  ഡി.എൻ.എ യുടെ മാത‍ൃകയിലുള്ളതാണ്.

==ചരിത്രം==
എം.എസ്.എസ്.ആർ.എഫ് നിലവിൽ വന്നത് 1988 -ലാണ്. ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ചെയർമാനായിരുന്ന [[എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ|ഡോ.എം.എസ്. സ്വാമിനാഥനായിരുന്നു]] ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവും.1970 -ൽ നോബൽപുരസ്കാര ജേതാവായ സി.വി രാമൻ, സ്വാമിനാഥനോട് [[ഹരിതവിപ്ലവം|ഹരിതവിപ്ലവം]] എന്നിന്നറിയപ്പെടുന്ന സുസ്ഥിരവികസനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു റിസർച്ച് സെന്ററാണിത്. 1988-ൽ വേൾഡ് ഫുഡ് പ്രൈസ് സ്വാമിനാഥന് ലഭിച്ചതിനുശേഷം അതിലൂടെ കിട്ടിയ 200,000 യു.എസ് ഡോളർ എം.എസ്.എസ്.ആർ.എഫ് തുടങ്ങാനായി അദ്ദേഹം വിനിയോഗിച്ചു. കൂടാതെ അദ്ദേഹം [[UNESCO|യുനെസ്കോ]]യുടെ എക്കോടെക്ക്നോളജിയുടെ ചെയർ ആയി നിർവഹിക്കുന്നു. നാഷ്ണൽ കമ്മീഷൻ ഓൺ അഗ്രിക്കൾച്ചർ ഫുഡ്, നൂട്രീഷൻ സെക്കൂരിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ചെയർമാനുമാണ് അദ്ദേഹം.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.openpr.com/news/28733/Prof-MS-Swaminathan-s-Inspiring-Talk-on-Biotechnology-and-Food-Security-at-BITS-Pilani-Rajasthan.html Prof MS Swaminathan's Inspiring Talk on Biotechnology and Food Security at BITS Pilani Rajasthan]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.prleap.com/pr/94807/ Green Revolution Champion Prof MS Swaminathan at BITS Pilani]
*[http://www.indiaprwire.com/pressrelease/biotechnology/200709204630.htm Proud to be an Indian Prof MS Swaminathan lectures at BITS Pilani ...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020224905/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/biotechnology/200709204630.htm |date=2007-10-20 }}
*[http://www.prlog.org/10031284-prof-swaminathan-talk-on-biotechnology-and-food-security-at-bits-pilani-rajasthan.html Prof M S Swaminathan Talk on Biotechnology and Food Security at BITS Pilani Rajasthan]
*[http://www.live-pr.com/en/evergreen-prof-ms-swaminathan-lectures-at-r1048151779.htm Evergreen Prof MS Swaminathan lectures at BITS Pilani Rajasthan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116154111/http://www.live-pr.com/en/evergreen-prof-ms-swaminathan-lectures-at-r1048151779.htm |date=2010-01-16 }}
*[http://www.i-newswire.com/pr122148.html Evergreen Prof MS Swaminathan speech at BITS Pilani Rajasthan] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130126033259/http://www.i-newswire.com/pr122148.html |date=2013-01-26 }}
*[http://www.prlog.org/10030780-bits-pilani-rajasthan-prof-lakshminarayanan-memorial-lecture-2007-curtain-raiser.html BITS Pilani Rajasthan Prof V Lakshminarayanan Memorial Lecture 2007 – Curtain Raiser]
*[http://www.live-pr.com/en/prof-v-lakshminarayanan-memorial-lecture-r1048146699.htm Prof V Lakshminarayanan Memorial Lecture 2007 at BITS Pilani Rajasthan – Curtain Raiser] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705053037/http://www.live-pr.com/en/prof-v-lakshminarayanan-memorial-lecture-r1048146699.htm |date=2009-07-05 }}
*[http://www.i-newswire.com/pr121313.html Curtain Raiser: Prof V Lakshminarayanan Memorial Lecture 2007 at BITS Pilani Rajasthan] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130126003537/http://www.i-newswire.com/pr121313.html |date=2013-01-26 }}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8mdyskw7zbkf8hmh1ni9sb305l69eml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തോമസ് ചാണ്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339438</id>
    <revision>
      <id>4618821</id>
      <parentid>4572127</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GV2010</username>
        <id>217548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7830" sha1="6jei0hd2me8e0x05z4xfd7hkqd726md" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thomas Chandy}}
{{Infobox officeholder
| name = തോമസ് ചാണ്ടി
| image = Thomas chandy.jpg
| caption = 
|office         =  കേരളത്തിലെ ഗതാഗത വകുപ്പ്  മന്ത്രി
|term_start     = [[ഏപ്രിൽ 1]] [[2017]]
|term_end       = [[നവംബർ 15]] [[2017]]
|predecessor    =[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]]
|successor      = [[പിണറായി വിജയൻ]]
|office1         = കേരള നിയമ സഭയിലെ അംഗം
|constituency1   =[[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട്]]
|term_start1     =  [[മേയ് 13]] [[2006]]
|term_end1       = [[ഡിസംബർ 20]] [[2019]]
|predecessor1    = [[കെ.സി. ജോസഫ് (കുട്ടനാട്)|കെ.സി. ജോസഫ്]]
|successor1      =  [[തോമസ് കെ. തോമസ്]]
| salary =
| birth_date ={{Birth date|1947|8|29}}
| birth_place =[[ചേന്നങ്കരി]]
| residence =[[ചേന്നങ്കരി]]
| death_date ={{Death date and age|2019|12|20|1947|8|29}}
| death_place =[[കൊച്ചി]]
| nationality = ഇന്ത്യൻ [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]]
| party =  [[നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി|എൻ.സി.പി.]] [[File:NCP-flag.svg|20px]]
| religion = 
|father =വി.സി. തോമസ്
|mother=ഏലിയാമ്മ തോമസ്
| spouse =മേഴ്സി ചാണ്ടി
| children =ഒരു മകൻ, രണ്ട് മകൾ
| website = www.thomaschandy.com
| footnotes = 
| date = ഓഗസ്റ്റ് 30
| year = 2020
| source =http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/131%20Thomas%20Chandy.pdf നിയമസഭ
}}

പ്രമുഖ എൻ.സി.പി നേതാവും കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാ സമാജികനും കുവൈത്ത് കേന്ദ്രമാക്കിയുളള പ്രമുഖ വ്യവസായിയുമായിരുന്നു '''തോമസ് ചാണ്ടി'''.

==ആദ്യകാലജീവിതവും കുടുംബവും==
1947 ഓഗസ്റ്റ് 29-നാണ് വി.സി തോമസിന്റെയും ഏലിയാമ്മയുടെയും മകനായി തോമസ് ചാണ്ടി ജനിച്ചത്.ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഒാഫ് എഞ്ചിനിയറിങ്ങ് ടെക്ക്നോളജി,ചെന്നൈയിൽ നിന്നും ടെലികമ്മ്യുണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനിയറിങ്ങിൽ ഡിപ്ലോമ നേടി&lt;ref name=Affidavit&gt;{{cite web|title=Affidavit - 2011 Elections|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/affidavit/GE2011/106_2.pdf|publisher=Election Commission, Kerala|accessdate=23 July 2013|date=25 March 2011}}&lt;/ref&gt;. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം ​ഭാര്യ മേഴ്സ്ക്കുട്ടിയും ഒരു മകനും രണ്ട് കുട്ടികളും അടങ്ങുന്നതാണ്&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thomas Chandy|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4029&amp;Itemid=2608|work=Member Profile|publisher=Government of Kerala|accessdate=23 July 2013|archive-date=2013-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717152720/http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4029&amp;Itemid=2608|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

==രാഷ്ട്രീയജീവിതം==
തോമസ് ചാണ്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയജീവിതം [[കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ|കെ.എസ്.യുവിലാണ്]]  ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് തോമസ് ചാണ്ടി 1970-ൽ കുട്ടനാട്ടിലെ കെ.എസ്.യുവിന്റെയും യൂത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെയും പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2006-ഓട് കൂടി സജീവരാഷ്ട്രീയത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ശേഷം തോമസ് ചാണ്ടി ഡി.ഐ.സി.(കെ)യിൽ ചേർന്നു. [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2006)|2006-ലെ]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട്ടിൽ]] നിന്നു വിജയിച്ച അദ്ദേഹം  ഡി.ഐ.സി.(കെ)-യുടെ ഏക എം. എൽ. എ ആയിരുന്നു. ഡി.ഐ.സി.(കെ) പിന്നീട് എൻ.സി.പി.യിൽ ലയിക്കുകയും, 2011-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽ.ഡി.എഫുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2011)|2011-ലെയും]] [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2016)|2016-ലെയും]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കുട്ടനാട്ടിൽ നിന്നു വീണ്ടും അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thomas Chandy defends his stance|url=http://www.hindu.com/2006/11/15/stories/2006111512540400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128014547/http://www.hindu.com/2006/11/15/stories/2006111512540400.htm|url-status=dead|archive-date=28 November 2007|accessdate=23 July 2013|author=Staff Reporter|location=Kerala|work=[[The Hindu]]|date=15 November 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ചാണ്ടി |first1=തോമസ് |title=തോമസ് ചാണ്ടി എം.എൽ.എ അന്തരിച്ചു |url=https://www.madhyamam.com/kerala/thomas-chandi-death-kerala-news/656019 |website=https://www.madhyamam.com |accessdate=16 ഒക്ടോബർ 2025}}&lt;/ref&gt;

==മരണം==
ക്യാൻസർ സംബന്ധമായ അസുഖം ബാധിച്ച് 2019 ഡിസംബർ 20ന് എറണാകുളത്ത് വച്ച് മരണപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/12/20/thomas-chandy-passed-away.html&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Fourteenth KLA}}


[[വർഗ്ഗം:1947-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2019-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 20-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ എൻ.സി.പി. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗതാഗതവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]]</text>
      <sha1>6jei0hd2me8e0x05z4xfd7hkqd726md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കണ്ണാടി വിശ്വനാഥൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339905</id>
    <revision>
      <id>4619016</id>
      <parentid>3802631</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4619016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5652" sha1="9r1mh4t71n0jd0hb37kcqwn12lp8qe4" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
മലയാളത്തിലെ പ്രശസ്തമായ നിരവധി ചിത്രകഥകളുടെ രചയിതാവായിരുന്നു '''പി. വിശ്വനാഥൻ''' എന്ന '''കണ്ണാടി വിശ്വനാഥൻ'''(ജനനം : 1932).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/books/columns/--1.179186 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-06-04 |archive-date=2019-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604073932/https://www.mathrubhumi.com/books/columns/--1.179186 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ജീവിതരേഖ==
'''കണ്ണാടി വിശ്വനാഥൻ'''അച്യുതൻ നായരുടെയും ദേവകി അമ്മയുടെയും മകനായി [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടെ]] [[കണ്ണാടി|കണ്ണാടിയിൽ]] 1932ൽ ജനിച്ചു. സാമ്പത്തിക പരാധീനതകൾ കാരണം പത്താം ക്ലാസ്സിൽ പഠനം നിർത്തി. 15 വർഷം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] തുന്നൽജോലി ചെയ്തശേഷം 32 വയസ്സിൽ സ്വദേശത്ത് തിരിച്ചെത്തി. കുന്നത്തൂർമേട്ടിൽ അച്യുതൻ ബുക്ക് ഹൗസ് ഉടമ അച്യുതന്റെ കെട്ടിടത്തിൽ തുന്നൽക്കട നടത്തി. തമിഴിൽ നിന്നും [[ചിത്രകഥ|ചിത്രകഥകൾ]] മലയാളത്തിലേയ്ക്കു വിവർത്തനം ചെയ്ത് അച്യുതൻ ബുക്ക് ഹൗസിനു നൽകി. ''ഇരുമ്പുകൈ മായാവി'', ''സർപ്പദ്വീപ്'', ''മഞ്ഞുകട്ട രഹസ്യം'' എന്നീ ചിത്രകഥകൾ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് വലിയ വിജയമായി&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/books/columns/82-1.179186{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. മിക്ക ചിത്രകഥകളും കുറ്റാന്വേഷണകഥകളായിരുന്നു. തുടർന്ന് 123 ചിത്രകഥകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. സി. ഐ. ഡി. മൂസയായിരുന്നു പ്രധാന നായകൻ. കൂടാതെ സി. ഐ. ഡി. മൈക്കീൾ, സി. ഐ. ഡി. മഹേഷ്, റിവോൾവർ റിങ്കോ എന്നിവരും പ്രധാന കഥാപത്രങ്ങളായിട്ടുണ്ട്. ഓരോ പുസ്തകവും പതിനായിരക്കണക്കിനു കോപ്പികൾ വിറ്റഴിച്ചു. അന്ന് ഒരു രൂപ മാത്രമായിരുന്നു വില. ''നിയോകോമിക്സ്'' എന്ന പേരിലാണ് ഈ ചിത്രകഥകൾ ഇറക്കിയത്. 1983ൽ അവസാന ചിത്രകഥ ''ശൂന്യാകാശത്തിലെ ക്ഷുദ്രജീവികൾ''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.charithranwesikal.com/index.php/arts/item/272-chithrakatha-charithram |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-06-14 |archive-date=2017-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515115433/http://www.charithranwesikal.com/index.php/arts/item/272-chithrakatha-charithram |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mathrubhumi.com/books/article/columns/3020 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-06-14 |archive-date=2015-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150823002353/http://www.mathrubhumi.com/books/article/columns/3020/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഇറക്കി. ഭാര്യ : ശാരദ

ഒരു കാലത്ത് യുവതലമുറയുടെ ഹരമായിരുന്നു ഈ ഡിറ്റക്ടീവ് ചിത്രകഥകൾ. കണ്ണാടി വിശ്വനാഥൻ ആ ചിത്രകഥകളിൽ ഉപയോഗിച്ച &quot;ടമാാർ&quot;(വെടിയൊച്ച), ''പഠാാർ''(സ്ഫോടനം) എന്നീ വാക്കുകൾ പ്രശസ്തങ്ങളാണ്.&lt;ref&gt;http://archives.mathrubhumi.com/books/article/columns/3020#{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
സി.ഐ.ഡി മൂസ, റിവോൾവർ റിങ്കോ എന്നീ മലയാള ചിത്രങ്ങളുടെ പേരുകൾ കണ്ണാടി വിശ്വനാഥന്റെ അതേ പേരിലുള്ള ചിത്രകഥയിൽ പ്രചോദിതമായി നൽകിയതാണ്.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/movies-music/interview/revolver-rinko-movie-kiran-narayanan-interview-usicf0xs&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/kerala/remember-cid-moosa-docu-series-captures-magic-malayalam-comics-138124&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ചിത്രകഥാ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1932-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>9r1mh4t71n0jd0hb37kcqwn12lp8qe4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രസ്ന (നടി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>340653</id>
    <revision>
      <id>4618963</id>
      <parentid>4583679</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28838-24</username>
        <id>217646</id>
      </contributor>
      <origin>4618963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6388" sha1="rofxx2prixwm8fb5c3yk523b40tsrwh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Fathimath_rasna}}

{{Infobox person
| Name = രസ്ന/ Saakshi B Devaraj 
| name = 
| image = 
| caption = രസ്ന / Saakshi B Devaraj 
| birthname = ഫാത്തിമത്ത് രസ്ന
| birth_date = Jan 8 , 1994&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://serialactress.com/rasna-malayalam-serial-actress|accessdate=6 ജൂൺ 2016}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[പെരിന്തൽമണ്ണ]], [[മലപ്പുറം]]
| death_date = 
| death_place = 
| residence = [[കഴക്കൂട്ടം]], [[തിരുവനന്തപുരം]]
| othername = 
| occupation = [[അഭിനേത്രി]]
| yearsactive = 
| parents = 
| spouse = Baiju Devraj (director )
| children = 3
| homepage = 
| notable role = 
}}


മലയാളം ടി.വി പരമ്പരകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു നടിയാണ് '''രസ്ന'''. മുഴുവൻ പേര്, ഫാത്തിമത്ത് രസ്ന.
Fell in love and married director Baiju Devraj while acting in the serial called ' paarijatham'.

==ജീവിതരേഖ==
മലപ്പുറത്തെ പെരിന്തൽമണ്ണയിൽ ഒരു ഇടത്തരം മുസ്ലീം കുടുംബത്തിൽ  ജനിച്ചു. അമ്മ സാജിത വീട്ടമ്മയായിരുന്നു. പിതാവ് അബ്ദുൾ നാസർ&lt;ref&gt;http://malayalam.filmibeat.com/news/05-arrest-warrent-against-actress-rasna-aid0032.html&lt;/ref&gt; മസ്കറ്റിൽ എയർ കണ്ടീഷനിങ്ങ് മെക്കാനിക്കായിരുന്നു. എന്നാൽ പിതാവ് തങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയതാണെന്നും അദ്ദേഹത്തെ പറ്റി താൻ തെറ്റായ വിവരം മാധ്യമങ്ങൾക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും മുന്നിൽ നൽകുകയായിരുന്നു എന്നും രസ്ന വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് &lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/I-lied-about-my-father-Rasana/articleshow/36337126.cms&lt;/ref&gt;  സഹോദരി നീനു രസ്നയോടൊപ്പം അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഭിനയവുമായി കുടുംബത്തിലാർക്കും അകന്ന ബന്ധം പോലുമില്ലായിരുന്നു. ബാങ്ക് ലോൺ തിരിച്ചടവിനായി രസ്നയുടെ ശംബളം ചോദിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിതാവ് അബ്ദുൾ നാസറിനെതിരെ അമ്മ സാജിത ഗാർഹിക പീഡനത്തിന് കേസ് നടത്തിയിരുന്നു. ഈ കേസിൽ സാക്ഷിയായ രസ്നക്കെതിരെ കോടതിയിൽ ഹാജരാകാത്തതിൽ ജാമ്യമില്ലാവാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചതായി രേഖകൾ ഉണ്ട്. 

==അഭിനയരംഗത്ത്==
6-ആം തരത്തിൽ പഠിക്കുമ്പൊഴാണ് ആദ്യമായി കാമറക്കു മുന്നിലെത്തുന്നത്. ഷാജു ശ്രീധറിന്റെ സംഗീത ആൽബങ്ങളിലാണ് രസ്ന ആദ്യം അഭിനയിക്കുന്നത്. അതിനുശേഷം നിരവധി വേഷങ്ങളണിഞ്ഞു. ടി.വി. പരമ്പര സംവിധായകനായ [[ഷാജി സുരേന്ദ്രൻ|ഷാജി സുരേന്ദ്രന്റെ]] അമ്മക്കായ് എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചതോടെ മലയാളം ടി.വി. പരമ്പരകളിലേക്കുള്ള അരങ്ങേറ്റമായി. തുടർന്ന് ഏഷ്യാനെറ്റിലെ മെഗാ പരമ്പരയായ പാരിജാതത്തിലെ പ്രശസ്തമായ വേഷം ലഭിച്ചു. ആ സമയത്ത് 12 ആം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുകയായിരുന്നു രസ്ന. പിന്നീട് സിന്ദൂരച്ചെപ്പ് എന്ന അമൃത ടി.വി. പരമ്പരയാണ് ചെയ്തത്. പിന്നീട് വേളാങ്കണ്ണി മാതാവ്, വൃന്ദാവനം, വധു,  നന്ദനം തുടങ്ങിയ സീരിയലുകളും.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==

2011 ൽ 2011	പാരിജാതം എന്ന സീരിയലിലെ അഭിനയത്തിനു ഏഷ്യാനെറ്റ് ടെലിവിഷന്റെ മികച്ച നടിക്കുള്ള പുരസ്കാരം നേടി. &lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/and-the-winner-is/article1569254.ece&lt;/ref&gt;

== Films ==

* Madhuchandralekha (2006)
* Chocolate (2007)
*Kaaryasthan (2010)
* Vellarupravinte Changathi (2011)
*Padachon Porukkatha Thettu
*Pravasiyude Kannuneer
*Aa Vazhi Pokaruthu

== TV Serials ==

* Parijatham (Asianet) as Seema &amp; Aruna
* Parijatham (&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Tamil&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;) - (Vijay TV)  as Arundathi &amp; Aarthi
* Parijatha (&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Kannada&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;) - (Suvarna TV) as Arundhati &amp; Aarti
* Ammakkai (Surya TV) as Thushara (Thumbikutty) 
* Sree Guruvayoorappan (Surya TV)
* Velankani Mathavu (Surya TV)
* Vadhu (Surya TV) as Gauri
* Panchagni (Kairali TV) as Niyathi
* Nandanam (Surya TV) as Meera
* Vrindavanam (Asianet) as Meera
* Ponnu Polouru Pennu (Amrita TV)
*Sindooracheppu (Amrita TV) as Priyanka

== Albums ==

* Chembaka Chellula Penne
* Ninneyum Thedi
* Muhabath
* Ishkin Isai
* Suruma
* Sivanandhini 
* Pavizhanilavu
* Sivapriya
* Durgapooja
* Mathira Mathira
* Oh Sakhi
* Ponkinakkal

==റഫറൻസുകൾ==
&lt;References/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാള ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]]</text>
      <sha1>rofxx2prixwm8fb5c3yk523b40tsrwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യയിലെ മ്യൂസിയങ്ങളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>349396</id>
    <revision>
      <id>4618952</id>
      <parentid>4546411</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T05:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20539" sha1="fzlgfwsq7mnregpbivoob2q6s7yp221" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യയിലേയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശത്തെയും പ്രധാനപ്പെട്ട മ്യൂസിയങ്ങളുടെ പട്ടികയാണിത്. 1814ൽ സ്ഥാപിതമായ കൽക്കട്ടയിലെ ഇന്ത്യൻ മ്യൂസിയമാണ്  ഏറ്റവും വലുതും പഴക്കം ചെന്നതുമായ മ്യൂസിയം. അവിടെ 102,646 പ്രദർശനവസ്തുക്കളുണ്ട്(മാർച്ച് 31, 2004ലെ കണക്കുപ്രകാരം).
1949ൽ സ്ഥാപിതമായ, ന്യൂ ഡൽഹിയിലെ നാഷനൽ മ്യൂസിയവും വലിയ മ്യൂസിയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. അവിടെ 2,00000ൽ അധികം പ്രദർശനവസ്തുക്കളുണ്ട്. 

==ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ==

* [[മറൈൻ മ്യൂസിയം]] - സൂവോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
* [[സോണൽ ആന്ത്രോപോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം]] - ആന്ത്രോപോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ. പോർട്ട്ബ്ലയർ.

==ആന്ധ്രാപ്രദേശ്==

* [[ഐ എൻ എസ് കുർസുര]] (എസ്20) വിശാഖപട്ടണം
* [[വിശാഖ മ്യൂസിയം]], വിശാഖപട്ടണം
* [[സ്വർണ്ണ ജ്യോതി മ്യൂസിയം]], നേവൽ മ്യൂസിയം, വിശാഖപട്ടണം
* [[ട്രൈബൽ മ്യൂസിയം]], അരകു വാലി
* [[വിക്റ്റോറിയ ജൂബിലി മ്യൂസിയം]], വിജയവാഡ
* [[അമരാവതി മ്യൂസിയം]], അമരാവതി
* [[ബുദ്ധിസ്റ്റ് മ്യൂസിയം]], നാഗാർജ്ജുനക്കൊണ്ട
* [[ഭഗവാൻ മഹാവീർ മ്യൂസിയം]], കടപ്പ
* [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വേര മ്യൂസിയം]], തിരുപ്പതി
*

==അരുണാചൽ പ്രദേശ==

[[ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മ്യൂസിയം]], ഇറ്റാനഗർ

==ആസം==

* ആസാം സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം, ഗുവാഹട്ടി
* മായോംഗ് സെന്റ്രൽ മ്യൂസിയം ആൻഡ് എമ്പോറിയം, മായോംഗ്
* ശങ്കർദേവ് കലാക്ഷേത്ര, ഗുവാഹട്ടി
* റീജ്യനൽ സയൻസ് സെന്റർ, ഗുവാഹട്ടി
* 
==ബീഹാർ==

* പാറ്റ്ന മ്യൂസിയം
==ചണ്ഡീഗഡ്==

* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം ആൻഡ് ആർട്ട് ഗ്യാലറി, ചണ്ഡീഗഡ്

==ചത്തീസ്‌ഗഡ്==
* ഡിസൈൻ മ്യൂസിയം, ബിലാസ്‌പൂർ
* മാനവ് സംഗ്രഹാലയ, ജഗ്‌ദാൽ‌പൂർ

==ദാദ്ര നഗർ ഹവേല==

==ഡൽഹി==

* നാഷനൽ മ്യൂസിയം
* നാഷനൽ ഹാൻഡിക്രാഫ്റ്റ് ആൻഡ് ഹാൻഡ്‌ലൂംസ് മ്യൂസിയം, ന്യൂ ഡൽഹി
* ഇന്ത്യൻ എയർഫോഴ്സ് മ്യൂസിയം, പാലം, ഡൽഹി
* എറ്റേണൽ ഗാന്ധി മൾട്ടിമീഡിയ മ്യൂസിയം, ന്യൂ ഡൽഹി
* നാഷനൽ ഗാന്ധി മ്യൂസിയം, ന്യൂ ഡൽഹി
* ഗാന്ധി സ്മൃതി, ന്യൂ ഡൽഹി
* നാഷനൽ ഗ്യാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, ന്യൂ ഡൽഹി
* നാഷനൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് നാച്ച്വറൽ ഹിസ്റ്ററി, ന്യൂ ഡൽഹി
* നാഷനൽ റെയിൽ മ്യൂസിയം, ന്യൂ ഡൽഹി
* നാഷനൽ സയൻസ് സെന്റർ, ഡൽഹി
* നെഹ്രു മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം ആൻഡ് ലൈബ്രറി, ന്യൂ ഡൽഹി
* പാർലിമെന്റ് മ്യൂസിയം, ന്യൂ ഡൽഹി
* തീൻ മൂർത്തി ഭവൻ, ന്യൂ ഡൽഹി
* സംസ്കൃതി കേന്ദ്ര മ്യൂസിയം, ഡൽഹി
* ശങ്കേർസ് ഇന്റർനാഷനൽ ഡോൾ മ്യൂസിയം, ഡൽഹി
* സുലഭ് ഇന്റർനാഷനൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് ടോയ്‌ലറ്റ്സ്, ന്യൂ ഡൽഹി

==ഗോവ==

* ഗോവ ചിത്ര മ്യൂസിയം, ബെനോലിം
* ഗോവ സയൻസ് സെന്റർ, പനജി
* ഗോവ സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം, പനജി
* നേവൽ ഏവിയേഷൻ മ്യൂസിയം, വാസ്കോ ഡ ഗാമ

==ഗുജറാത്ത്==

* ബറോഡ മ്യൂസിയം ആൻഡ് പിക്ച്ചർ ഗ്യാലറി, വഡോദര
* സർദാർ പട്ടേൽ മ്യൂസിയം, സൂററ്റ്
* കാലിക്കോ മ്യൂസിയം ഓഫ് ടെക്സ്റ്റൈൽ‌സ്, അഹമ്മദാബാദ്
* കോൺഫ്ലിക്റ്റോറിയം, മ്യൂസിയം ഓഫ് കോൺഫ്ലിക്റ്റ്, അഹമ്മദാബാദ്
* ഗാന്ധി സ്മാരക് സംഗ്രഹാലയ, അഹമ്മദാബാദ്
* ഗുജറാത്ത് സയൻസ് സിറ്റി, അഹമ്മദാബാദ്
* ലാൽഭായ് ദൾപത്ഭായ് മ്യൂസിയം, അഹമ്മദാബാദ്
* കബ ഗാന്ധി നോ ദേലോ, രാജ്കോട്ട്
* കീർത്തി മന്ദിർ, പോർബന്തർ
* കച്ച് മ്യൂസിയം, ഭുജ്
* മഹാരാജ ഫത്തേ സിംഗ് മ്യൂസിയം, വഡോദര
* സബർമതി ആശ്രമം, അഹമ്മദാബാദ്
* സംസ്കാർ കേന്ദ്ര, അഹമ്മദാബാദ്
* സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ നാഷനം മെമ്മോറിയൽ, അഹമ്മദാബാദ്
* സ്വാമിനാരായൺ മ്യൂസിയം, അഹമ്മദാബാദ്

==ഹരിയാന==

* ദരോഹർ, കുരുക്ഷേത്ര സർവ്വകലാശാല

==ഹിമാചൽ  പ്രദേശ്==

* ലൈബ്രറി ഓഫ് ടിബറ്റൻ വർൿസ് ആൻഡ് ആർക്കൈവ്സ്, ധരംശാല
* ശിവാലിക് ഫോസിൽ പാർക്ക്, സാകേതി

==ജമ്മു കാശ്മീർ==

* മുൻഷി അസീസ് ഭട്ട് മ്യൂസിയം
* ഡോഗ്ര ആർട്ട് മ്യൂസിയം, ജമ്മു
* മീരാസ മഹൽ മ്യൂസിയം, സോപ്പോർ
* 
==ജാർഖണ്ഡ്==

* റാഞ്ചി സയൻസ് സെന്റർ, റാഞ്ചി
* സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം, ഹോട്ട്വർ, ജാർഖണ്ഡ്

==കർണ്ണാടക==

[[കർണ്ണാടകയിലെ മ്യൂസിയങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

==കേരളം==
* അറക്കൽ മ്യൂസിയം, ആയിക്കര
* തേക്ക് മ്യൂസിയം, നിലമ്പൂർ
* സർദാർ വല്ലഭ്ഭായ് പട്ടേൽ പോലീസ് മ്യൂസിയം, കൊല്ലം
* കൃഷ്ണപുരം കൊട്ടാരം, കായം കുളം
* ഇൻഡോ- പോർച്ചുഗീസ് മ്യൂസിയം, കൊച്ചി
* വള്ളത്തോൾ മ്യൂസിയം, തൃശ്ശൂർ
* മ്യൂറൽ ആർട്ട് മ്യൂസിയം, തൃശ്ശൂർ
* ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം, തൃശ്ശൂർ
* വൈദ്യരത്നം ആയുർവേദ മ്യൂസിയം, തൃശ്ശൂർ
* ഇന്ത്യൻ ബിസിനസ്സ് മ്യൂസിയം, കോഴിക്കോട്
* കേരള സോയിൽ മ്യൂസിയം, തിരുവനന്തപുരം
* നാപിയർ മ്യൂസിയം, തിരുവനന്തപുരം
* പഴശ്ശിരാജ ആർകിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം, കോഴിക്കോട്
* വയനാട് ഹെറിറ്റേജ് മ്യൂസിയം, അമ്പലവയൽ
* ഹിൽ പാലസ്, തൃപ്പൂണിത്തുറ

==ലക്ഷദ്വീപ്==

==മദ്ധ്യപ്രദേശ്==

[[മദ്ധ്യപ്രദേശിലെ മ്യൂസിയങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

==മഹാരാഷ്ട്ര==

* അന്തരംഗ് - സെക്സ് ഹെൽത്ത് ഇൻഫോർമേഷൻ ആർട്ട് ഗ്യാലറി, മുംബൈ
* ദി ആർട്ട് ട്രസ്റ്റ് - ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കണ്ടമ്പററി ഇന്ത്യൻ ആർട്ട്, മുംബൈ
* ബല്ലാദ് ബന്ദർ ഗേറ്റ് ഹൌസ്, മുംബൈ
* [[ഡോ. ഭാവു ദാജി ലാഡ് മ്യൂസിയം]], മുംബൈ
* ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജ് മ്യൂസിയം ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ഹിസ്റ്ററി, പൂനെ
* കാവൽ‌റി ടാങ്ക് മ്യൂസിയം, അഹമ്മദ്‌നഗർ
* ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജ് വാസ്തു സംഗ്രഹാലയ, മുംബൈ
* കൌവസ്ജി ജഹാംഗീർ ഹാൾ, മുംബൈ
* ദർശൻ മ്യൂസിയം, പൂനെ
* ഗാന്ധി റിസർച്ച് ഫൌണ്ടേഷൻ, ഗാന്ധി തീർഥ്, ഖോജ് ഗാന്ധി കീ മ്യൂസിയം, ജൽഗാവ്
* ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ ന്യൂമിസ്മാറ്റിക് സ്റ്റഡീസ്, നാസിക്ക്
* ജോഷീസ് മ്യൂസിയം ഓഫ് മിനിയേച്ചർ റെയിൽ‌വേ, പൂനെ
* മഹാത്മ ഫൂലെ മ്യൂസിയം, പൂനെ
* [[മണി ഭവൻ]], മുംബൈ
* നാഗ്‌പൂർ സെൻ‌ട്രൽ മ്യൂസിയം
* നെഹ്രു സയൻസ് സെന്റർ, മുംബൈ
* പിരമാൾ മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട്. മുംബൈ (പ്രൈവറ്റ് ആർട്ട് മ്യൂസിയം)
* രാജാ ദിനകർ കേൽക്കർ മ്യൂസിയം, പൂനെ
* രാമൻ സയൻസ് സെന്റർ, നാഗ്‌പൂർ
* സിദ്ധഗിരി ഗ്രാംജീവൻ മ്യൂസിയം, കോലാപ്പൂർ
* ശ്രീ ഛത്രപതി സാഹു മ്യൂസിയം, കോലാപ്പൂർ
* ഐ എൻ എസ് വിക്രാന്ത്, മുംബൈ
* നാഷനൽ ഗ്യാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, മുംബൈ

==മണിപ്പൂർ==

==മേഘാലയ==

* ഡോൺ ബോസ്കോ മ്യൂസിയം
* മിസോറാം
* മിസോറാം സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം
* ലുംഗ്‌ലേയ് ജില്ലാ മ്യൂസിയം
* 
==നാഗാലാൻഡ്==

* [[നാഗാലാൻഡ് സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം]], കൊഹീമ

==ഒഡീഷ==

* ഒഡീഷ സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം
* റീജ്യനൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി, ഭുവനേശ്വർ
* ട്രൈബൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് മ്യൂസിയം
* ഒഡീഷ ആൻഷ്യന്റ് സീ ട്രേദ് മ്യൂസിയം, കട്ടക്ക്

==പുതുച്ചേരി==

* [[പോണ്ടിച്ചേരി മ്യൂസിയം]]

==പഞ്ചാബ്==

* വിരാസത്ത്- എ- ഖത്സ, അനന്ത്പൂർ സാഹിബ്
* നാഷനൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സ്പോർട്ട്സ്, പട്യാല
* സാംഘോൾ മ്യൂസിയം, സാംഘോൾ
* സിഖ് അജൈബ്ഘർ, ബലോംഗി
* സെൻ‌ട്രൽ സിഖ് മ്യൂസിയം, അമൃത്‌സർ
* 
==രാജസ്ഥാൻ==

[[രാജസ്ഥാനിലെ മ്യൂസിയങ്ങളുടേയും ആർട്ട് ഗ്യാലറികളുടേയും പട്ടിക]]

==സിക്കിം==

* നംഗ്യാൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടിബെറ്റോളജി

==തമിഴ്‍നാട് ==
* ഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം, മധുര
* ഗാസ്സ് ഫോറസ്റ്റ് മ്യൂസിയം, കോയമ്പത്തൂർ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, ചെന്നൈ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, ഗൂഡല്ലൂർ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, കാരൂർ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, പുതുക്കോട്ടൈ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, തിരുച്ചിറപ്പള്ളി
* ഐ എൻ എസ് വേല
* മഹാകവി ഭാരതി മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി, ഈറോഡ്
* റെയിൽ‌വേ ഹെറിറ്റേജ് സെന്റർ, തിരുച്ചിറപ്പള്ളി
* റീജ്യനൽ റെയിൽ‌വേ മ്യൂസിയം, ചെന്നൈ
* [[സരസ്വതി മഹൽ ലൈബ്രറി, തഞ്ചാവൂർ]]
* വിവേകാനന്ദർ ഇല്ലം, ചെന്നൈ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, സേലം

==തെലുങ്കാന==

* ആലമ്പൂർ മ്യൂസിയം
* തെലുങ്കാന സ്റ്റേറ്റ് ആർക്കിയോളജി മ്യൂസിയം, ഹൈദരാബാദ്
* ബിർള സയൻസ് മ്യൂസിയം, ഹൈദരാബാദ്
* സിറ്റി മ്യൂസിയം, ഹൈദരാബാദ്
* നിസാം മ്യൂസിയം, ഹൈദരാബാദ്
* സലാർ ജംഗ് മ്യൂസിയം, ഹൈദരാബാദ്

==ത്രിപുര==

* ത്രിപുര സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം, ഉജ്ജയന്ത പാലസ്, അഗർത്തല

==ഉത്തർ പ്രദേശ്==

* അലഹബാദ് മ്യൂസിയം, അലഹബാദ്
* സിനാ അക്കാഡമി ഓഫ് മെഡീവൽ മെഡിസിൻ ആൻഡ് സയൻസസ്, അലിഗഢ്
* കാൺപൂർ സംഗ്രഹാലയ, കാൺപൂർ
* ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിയം, മഥുര
* രാഷ്ട്രീയ ദളിത് പ്രേരണ സ്ഥൽ ആൻഡ് ഗ്രീൻ ഗാററ്ഡൻ, നോയിഡ
* സാരനാഥ് മ്യൂസിയം, സാരനാഥ്
* സ്വരാജ് ഭവൻ (പഴയ ആനന്ദ് ഭവൻ) അലഹാബാദ്

==ഉത്തരാഖണ്ഡ്==

* ഫോറസ്റ്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ഡെറാഡൂൺ
* സോണൽ ആന്ത്രോപോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം, ഡെറാഡൂൺ
* മത്പാൽ‌സ് മ്യൂസിയം ആൻഡ് ആർട്ട് ഗ്യാലറി, ഭീംതൽ, നൈനിറ്റാൾ
* ഹിമാനി നാച്ച്വർ മ്യൂസിയം, നൈനിറ്റാൾ

==വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ==

* ഇന്ത്യൻ മ്യൂസിയം, കൽക്കത്ത
* വിക്റ്റോറിയ മെമ്മോറിയൽ, കൽക്കത്ത
* അശുതോഷ് മ്യൂസിയം ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ആർട്ട്, കൽക്കത്ത
* ബിർള അക്കാദമി ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്ട്സ്, കൽക്കത്ത
* സ്റ്റേറ്റ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ ഗ്യാലറി, കൽക്കത്ത
* കെ എം ഓ എം എ കൽക്കത്ത
* അക്കാദമി ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്ട്സ്, കൽക്കത്ത
* ഗുരുസദയ് മ്യൂസിയം, കൽക്കത്ത
* ജോരാസങ്കോ താക്കൂർ ബാരി, കൽക്കത്ത
* മാർബിൾ പാലസ്, കൽക്കത്ത
* സോണൽ അന്ത്രോപോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം, സോൾട്ട് ലേക്ക്, കൽക്കത്ത

==മൂർഷിദാബാദിലെ മ്യൂസിയങ്ങൾ==

* ഹസാർ ദുവാരി പാലസ് മ്യൂസിയം, മൂർഷിദാബാദ്
* കഥ്ഗോള ബഗൻ പാലസ് മ്യൂസിയം, മൂർഷിദാബാദ്
* വാസിഫ് മഞ്ചിൽ മ്യൂസിയം, (ന്യൂ പാലസ്), മൂർഷിദാബാദ്
* മൂർഷിദാബാദ് ജില്ലാ മ്യൂസിയം, ജിയാഗഞ്ച്, മൂർഷിദാബാദ്
* നാഷിപ്പൂർ രാജ്ബരി മ്യൂസിയം ആൻഡ് ആർട്ട് ഗ്യാലറി, മൂർഷിദാബാദ്


==ഇതും കാണുക==

* ഇന്ത്യയിലെ ആർക്കൈവ്സിന്റെ പട്ടിക
* മ്യൂസിയത്തിന്റെ പട്ടിക

==അവലംബം==

Indian Museum
Comptroller &amp; Auditor General of India report No. 4 of 2005 (Civil) of Chapter III: Ministry of Culture, p: 31

&quot;Delhi- 100 years as the Capital&quot;. The Hindu. 1 February 2011.

&quot;Museum showcases beautiful marine life of Andaman&quot;. ANI. Yahoo News. 3 March 2014. Retrieved 24 April 2014.

http://www.statemuseumranchi.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023175009/http://www.statemuseumranchi.in/ |date=2016-10-23 }}

&quot;Piramal Art Foundation&quot;. piramalartfoundation.com. Retrieved 2016-05-03.

&quot;INSIDE THE PIRAMAL GROUP'S NEW MUSEUM OF ART&quot;.

&quot;Security Check Required&quot;. www.facebook.com. Retrieved 2016-05-03.

http://www.goldentempleamritsar.org/places-to-visit-in-golden-temple-amritsar/Central-Sikh-Museum.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161206073933/http://goldentempleamritsar.org/places-to-visit-in-golden-temple-amritsar/Central-Sikh-Museum.php |date=2016-12-06 }}

Chandra, Arup (2015). Murshidabad Itibritta. Berhampore, Murshidabad, West Bengal: Basabhumi Prakashan. p. 169. ISBN 9788193047422.

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മ്യൂസിയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fzlgfwsq7mnregpbivoob2q6s7yp221</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇറാൻ സിനിമ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>349969</id>
    <revision>
      <id>4618972</id>
      <parentid>4552556</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T07:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13776" sha1="cjbyw50917qran12z5i7l3au34823g8" xml:space="preserve">{{Infobox സിനിമാ വ്യവസായം
| name                 = ഇറാൻ സിനിമ
| image                = Cinemapersia.jpg
| image_size           = 250px
| alt                  = 
| caption              = Persia movie theater in [[Shiraz]],  [[Iran]]
| screens              = 438 (2011)&lt;ref name=screens_uis&gt;{{cite web|title=Table 8: Cinema Infrastructure - Capacity|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=5542|publisher=UNESCO Institute for Statistics|accessdate=5 November 2013|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226145104/http://data.uis.unesco.org/?ReportId=5542|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| screens_per_capita   = 0.6 per 100,000 (2011)&lt;ref name=screens_uis/&gt;
| distributors         = &lt;!-- {{br separated entries|entry1|entry2|entry3}} &lt;ref name=distributors_uis&gt;{{cite web|title=Table 6: Share of Top 3 distributors (Excel)|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/ReportFolders/reportFolders.aspx|publisher=UNESCO Institute for Statistics|accessdate=5 November 2013}}&lt;/ref&gt; --&gt;
| produced_year        = 2017
| produced_ref         = &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Salehi Amiri|first1=Reza|authorlink1=Reza Salehi Amiri|title=سالانه 200 فیلم در ایران ساخته می‌شود|url=http://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/473072-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|publisher=ILNA|accessdate=11 July 2017}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| produced_total       = 200
| produced_fictional   = 
| produced_animated    = 
| produced_documentary = 
| admissions_year      = 2009
| admissions_ref       = &lt;ref name=adm_gross_uis&gt;{{cite web|title=Table 11: Exhibition - Admissions &amp; Gross Box Office (GBO)|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=5538|publisher=UNESCO Institute for Statistics|accessdate=5 November 2013|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224225511/http://data.uis.unesco.org/?ReportId=5538|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| admissions_total     = 18,354,081
| admissions_national  = 18,332,802 (99.9%)
| box_office_year      = 2011
| box_office_ref       = &lt;ref name=adm_gross_uis/&gt;
| box_office_total     = ${{Format price|27900000}}
| box_office_national  = &lt;!-- ${{Format price| }} --&gt;
}}
ഇറാനിൽ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലും അല്ലാതെയും നിർമ്മിക്കുന്ന സിനിമകളെയാണ് '''ഇറാനിലെ സിനിമ (Cinema of Iran)''' (പേർഷ്യനിൽ; : ''سینمای ایران'') എന്നതുകൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കുന്നത് . ഇറാനിയൻ ആർട്ട് സിനിമകൾ ലോകമെങ്ങും വലിയ സ്വീകാര്യത നേടിക്കഴിഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;internews1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.internews.org/visavis/BTVPagesInews/Iranian_Cinema.html |title=The Iranian Cinema |access-date=2016-09-26 |archive-date=2012-08-02 |archive-url=https://archive.today/20120802041712/http://www.internews.org/visavis/BTVPagesInews/Iranian_Cinema.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1990 കളോടെ ചൈനക്കൊപ്പം ഇറാനും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സിനിമകൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stanford.edu/group/psa/events/1999-00/kiarostami/articles.utf8.html |title=Abbas Kiarostami: Articles &amp; Interviews |access-date=2016-09-26 |archive-date=2013-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130916063602/http://www.stanford.edu/group/psa/events/1999-00/kiarostami/articles.utf8.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കലാപരമായ വ്യത്യസ്തതകൊണ്ടും ഇറാനിയൻ നവസിനിമയുടെയും അതുപോലുള്ള പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഇടപെടൽ കൊണ്ടും ഇറാനിയൻ സിനിമയെ ചില നിരൂപകർ ലോകത്തിലെതന്നെ ഏറ്റവും പ്രധാന ദേശീയസിനിമകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;internews1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.internews.org/visavis/BTVPagesInews/Iranian_Cinema.html |title=The Iranian Cinema |access-date=2016-09-26 |archive-date=2012-08-02 |archive-url=https://archive.today/20120802041712/http://www.internews.org/visavis/BTVPagesInews/Iranian_Cinema.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നിരവധി അന്തർദേശീയ ചലചിത്രമേളകളിൽ കഴിഞ്ഞ ഇരുപത് വർഷം കൊണ്ട് ഇറാനിയൻ സിനിമകൾ വലിയ ബഹുമതികൾ കരസ്ഥതമാക്കിയിട്ടുമുണ്ട് . ലോകപ്രശസ്ത ആസ്ത്രേലിയൻ സിനിമ സംവിധായകനായ  മൈക്കിൾ ഹനേക്, ജെർമൻ സിനിമ സംവിധായകനായ വെർണർ ഹെർസോഗ് എന്നിവർ ഇറാനിയൻ സിനിമയെ ലോകോത്തരസിനിമകളായി വാഴ്‌ത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://incolor.inebraska.com/theater/spring2000/the_iranian_cinema.html |title=The Iranian Cinema: A Dream With No Awakening |access-date=2016-09-26 |archive-date=2006-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021003434/http://incolor.inebraska.com/theater/spring2000/the_iranian_cinema.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

=== പേർഷ്യൻ ദൃശ്യകല ===
പെർപോളിസിലെ ബാസ് റിലീഫുകളോളം(c. 500 B. C.) പഴക്കമുള്ളതാണ് ഇറാനിയൻ ദൃശ്യകലയുടെ ചരിത്രം. ഒരു ലോഹഫലകത്തിന്റെയോ ശിലാഫലകത്തിന്റെയോ മുകളിൽ കൊത്തുപണികൾ ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് ബാസ് റിലീഫുകളിൽ കാണുക. ആക്കിമെനിഡ്സ്  ഭരണകാലത്തെ അനുഷ്ഠാനകർമ്മങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു പെർപോളിസ് ദൃശ്യവ്യാകരണത്തിന്റെയും നിയമങ്ങളുടെയും ശരിയായ ഉപയോഗം പെർപോളിസിലെ കലാരൂപങ്ങളിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Honour, Hugh and John Fleming, ''The Visual Arts: A History''. &lt;/ref&gt;

==ഇതും കാണുക ==
* List of Iranian films
* International Fajr Film Festival
* London Iranian Film Festival
* Bāgh-e Ferdows, ''Film Museum of Iran''
* Persian theatre
* Persian Film

== അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

== അധികവായനയ്ക്ക് ==
* Umid, Jamal, ''Tarikh-i sinima-yi Iran : 1279-1357 / Jamal Umid = [The history of Iranian cinema] : [1900-1978] / [Jamal Omid]'' 1175 pages. Illustrated. Press:Teheran Rawzanah. Year:1374[1995]. Language:Persian.
* ''Displaced Allegories: Post-Revolutionary Iranian Cinema'' (Duke University Press, 2008). ISBN 978-0-8223-4275-5
* Hamid Dabashi, ''Close Up: Iranian Cinema, Past, Present, and Future'', 320 p. (Verso, London, 2001). ISBN 1-85984-332-8
* Hamid Dabashi, ''Masters &amp; Masterpieces of Iranian Cinema'', 451 p. (Mage Publishers, Washington, D.C., 2007) ISBN 0-934211-85-X
* Gönül Dönmez-Colin, ''Cinemas of the Other'', Intellect (April, 2006) ISBN 978-1-84150-143-7
* Hamid Reza Sadr, ''Iranian Cinema: A Political History'', I.B.Tauris (2006). ISBN 978-1-84511-146-5
* Najmeh Khalili Mahani, ''Women of Iranian Popular Cinema: Projection of Progress'',  Offscreen, Vol. '''10''', Issue 7, July 31, 2006, [http://www.offscreen.com/biblio/phile/essays/women_of_iran/].
* Hester, Elizabeth J. &quot;Cinema in Iran: A Selective Annotated Bibliography of Dissertations and Theses&quot; ISBN 978-1493505494.
* K. Talattof &amp; A.A. Seyed-Gohrab (eds.), ''Conflict and Development in Iranian Film'' (Leiden: Leiden University Press, 2013). ISBN 978-908-72-8169-4

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.ifilmtv.com/english/ IFILM TV - Iranian TV Channel on Cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160903223510/http://www.ifilmtv.com/english/ |date=2016-09-03 }}
* [http://www.iribmediatrade.ir IRIB MEDIA TRADE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161005055320/http://iribmediatrade.ir/ |date=2016-10-05 }}
* [http://www.sourehpictures.com Soureh Pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161010004630/http://www.sourehpictures.com/ |date=2016-10-10 }}
* [http://www.iranianmovies.org Iranian Movies Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404171005/http://www.iranianmovies.org/ |date=2015-04-04 }}
* [http://www.fandor.com/blog/the-iranian-film-50 50 Essential Iranian Films] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150407225641/https://www.fandor.com/blog/the-iranian-film-50 |date=2015-04-07 }}
* [http://www.mooweex.com mooweex : Iranian Online Cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170126065347/http://mooweex.com/ |date=2017-01-26 }}
* [http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/03/28/iran.hollywood.cinema/index.html Iranian film industry thriving, Hollywood learns] - ''CNN''
* [http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2006/05/060522_mj-pj-ir-cinema-encyclopedia-ed.shtml Encyclopedia of Iranian cinema] (in Persian)
* [http://www.horschamp.qc.ca/new_offscreen/preiran.html Iranian Cinema: Before the Revolution]
* [http://www.greencine.com/static/primers/iran-1.jsp Iranian New Wave (Post-1997 Cinema)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211015424/http://www.greencine.com/static/primers/iran-1.jsp |date=2005-12-11 }}
* [http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2005/05/050510_l-pj-uk-irancinmea.shtml Iranian Cinema in Western eye]
* [http://www.massoudmehrabi.com/articles.asp?id=-845561736 The history of Iranian cinema: Time for intellectuals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221218205535/http://www.massoudmehrabi.com/articles.asp?id=-845561736 |date=2022-12-18 }}
* [http://www.iranchamber.com/cinema/cinema.php Iranian cinema &amp; performance arts]
* [http://www.parstimes.com/film/ Iran Film]
* [http://www.bbc.co.uk/persian/arts/030914_mf-cinema.shtml Iranian OSCAR: Annual Celebration of Iranian Cinema]
* [http://www.offscreen.com/biblio/essays/women_of_iran/ Women of Iranian Popular Cinema]
* [http://www.mehrnews.ir/en/NewsDetail.aspx?NewsID=417464 Nantes festival director calls Iranian cinema one of world’s best] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312070152/http://www.mehrnews.ir/en/NewsDetail.aspx?NewsID=417464 |date=2008-03-12 }}
* [http://www.bbc.co.uk/persian/tajikistan/story/2005/05/050511_dr_culture_tajcinema.shtml History of Cinema in Tajikistan: The Iranian influence] (in Persian)
* [http://irandocfilm.org/historyen.asp Review on Starting of Iranian Documentary Films]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.iraninfo.dk/iranske-dokumentar-film-iranian-documentaries/iransk-film-historie-history-of-iranian-c.html Watch Iranian CINEMA DOCUMENTARY. The history of Iranian Cinema DOCUMENTARY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019003857/http://www.iraninfo.dk/iranske-dokumentar-film-iranian-documentaries/iransk-film-historie-history-of-iranian-c.html |date=2017-10-19 }}
* Reza Talachian, 1984, ''A Brief Critical History of Iranian Feature Film (1896–1975)'', [http://www.iranchamber.com/cinema/articles/critical_history_iranian_film.php Iran Chamber Society].
* [http://www.film-international.com/ Film International, Iranian Film Quarterly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424071222/http://www.film-international.com/ |date=2008-04-24 }} [http://www.film-international.com/faces/?showall=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303180857/http://www.film-international.com/faces/?showall=1 |date=2016-03-03 }}
* [http://www.fcf.ir/english/index.asp Farabi Cinema Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317152613/http://fcf.ir/english/index.asp |date=2008-03-17 }}
* [http://www.shortfilmfest-ir.com/index-en.htm Tehran International Short Film Festival]
* [http://presstv.com/Program/172273.html Iran's film industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231407/http://presstv.com/Program/172273.html |date=2016-03-03 }} (2011 PressTV)
* [http://www.presstv.com/Program/212993.html Political cinema in Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303213648/http://www.presstv.com/Program/212993.html |date=2016-03-03 }} (2011 PressTV)

[[വർഗ്ഗം:ഇറാനിയൻ ചലച്ചിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇറാനിയൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇറാൻ]]
{{ലോക സിനിമ|state=collapsed}}</text>
      <sha1>cjbyw50917qran12z5i7l3au34823g8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അലൻ പാരിഷ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>362723</id>
    <revision>
      <id>4618926</id>
      <parentid>3794995</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T22:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4628" sha1="o1rrm380pvpg3cccvdt1bz4pcgv5bcx" xml:space="preserve">{{PU|Allen Parish, Louisiana}}
{{For|സമാന പേരിലുള്ള സ്ഥലങ്ങളെക്കുറിച്ചറിയാൻ|Alan Parrish (disambiguation)}}
{{Infobox U.S. county
| county          = അലൻ പാരിഷ്
| state           = ലൂയിസിയാന
| seal            = Seal of Allen Parish, Louisiana.png
| founded year    = 1912
| founded date    =
| seat wl         = ഓബർലിൻ
| largest city wl = ഓക്‌ഡെയ്‌ൽ
| area_total_sq_mi = 766
| area_land_sq_mi = 762
| area_water_sq_mi = 4.1
| area percentage = 0.5%
| census estimate yr = 2015
| pop             = 25683
| density_sq_mi   = 34
| time zone       = സെൻട്രൽ
| footnotes       =
| web             =
| named for       = [[Henry Watkins Allen|ഹെൻറി വാട്‌ക്കിൻസ് അലൻ]]
| ex image = Courthouse of Allen Parish, Louisiana.jpg
| ex image cap = ഓബർലിനിലെ അലൻ പാരിഷ് കോടതി
| district = 4ആം
}}
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.]] സംസ്ഥാനമായ [[ലുയീസിയാന|ലൂയിസിയാനയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പാരിഷാണ് '''അല്ലെൻ പാരിഷ്''' (ഫ്രഞ്ച് : ''Paroisse d'Allen''). 2010ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഈ പാരിഷിലെ ജനസംഖ്യ 25,764 ആണ്&lt;ref name=&quot;QF&quot;&gt;{{cite web|title=State &amp; County QuickFacts|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/22/22003.html|publisher=United States Census Bureau|accessdate=August 20, 2013|archive-date=2011-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607015658/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/22/22003.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. [[ഒബെർലിൻ]] പട്ടണമാണ് പാരിഷ് ആസ്ഥാനം&lt;ref name=&quot;GR6&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx |accessdate=2011-06-07 |title=Find a County |publisher=National Association of Counties |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110531210815/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx |archivedate=May 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[ലുയീസിയാന|ലൂയിസിയാനയിൽ]] അലക്സാണ്ട്രിയ പട്ടണത്തിന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറായിട്ടാണ് പാരിഷിൻറെ സ്ഥാനം. ഈ പാരിഷ് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടത് കോൺഫെഡറേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ആർമിയുടെ മുൻജനറലും ലൂയിസിയാനയുടെ ഗവർണറുമായിരുന്ന [[ഹെൻട്രി വാട്ട്കിൻസ് അല്ലെൻ|ഹെൻട്രി വാട്ട്കിൻസ് അല്ലെന്റെ]] ബഹുമാനാർത്ഥമാണ്. 1912ൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള വിശാല [[കാൽക്കാസ്യൂ പാരിഷിൻറെ]] ഭാഗം അടർത്തിയെടുത്താണ് ഈ പാരിഷ്‍ രൂപീകരിച്ചത്. 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Commons category|Allen Parish, Louisiana}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.allenparish.com/ അലൻ പാരിഷ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180316022945/http://www.allenparish.com/ |date=2018-03-16 }}
*[http://allenparishso.org/ അലൻ പാരിഷ് ഷെറീഫിന്റെ ഓഫീസ്]

{{Geographic Location
|Centre    = അലൻ പാരിഷ്, ലൂയിസിയാന
|North     = [[Rapides Parish, Louisiana|റാപ്പിഡ്സ് പാരിഷ്]]
|Northeast = 
|East      = [[Evangeline Parish, Louisiana|ഇവാഞ്ചെലിൻ പാരിഷ്]]
|Southeast =
|South     = [[Jefferson Davis Parish, Louisiana|ജെഫേഴ്സൺ ഡേവിസ് പാരിഷ്]]
|Southwest =
|West      = [[Beauregard Parish, Louisiana|ബോറെഗാർഡ് പാരിഷ്]]
|Northwest = [[Vernon Parish, Louisiana|വേർണൺ പാരിഷ്]]
}}

{{Allen Parish, Louisiana}}
{{Louisiana parishes}}

{{Coord|30.66|-92.83|display=title|type:adm2nd_region:US-LA_source:UScensus1990}}

[[വർഗ്ഗം:ലൂയിസിയാനയിലെ പാരീഷുകൾ]]</text>
      <sha1>o1rrm380pvpg3cccvdt1bz4pcgv5bcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അമ അട്ട ഐഡു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366277</id>
    <revision>
      <id>4618916</id>
      <parentid>4098665</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T20:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9814" sha1="1u0ikc0cxx7nkdvelrf182sznkxc3lc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ama Ata Aidoo}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;|
|name=Ama Ata Aidoo|image=|caption=|birth_date={{Birth date and age|1942|03|23|df=y}}|birth_place=[[Saltpond]], Ghana|death_date=|death_place=|occupation=Author, playwright, professor|nationality=Ghanaian|genre=Drama, fiction|subject=[[Comparative literature]], [[postcolonial literature]]|influences=|influenced=|awards={{awd|[[Commonwealth Writers Prize]]|1992}}}}ഒരു [[ഘാന]] സ്വദേശിയായ എഴുത്തുകാരിയും കവയിത്രിയും നാടരചയിതാവുമാണ്''' അമ അട്ട ഐഡു (Ama Ata Aidoo''', ''née'' '''Christina Ama Aidoo''') (born 23 March 1942, Saltpond). ഘാനയിലെ [[Jerry rawlings|ജെറി റോളിംഗ്]] മന്ത്രി സഭയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയായിരുന്നു ഐഡു. അമ അട്ട ഐഡു 2000ത്തിൽ ആഫ്രിക്കൻ എഴുത്തുകാരികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, പിന്തുണയ്ക്കുക എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങളോടുകൂടി മ്പാസേം ഫൗണ്ടേഷൻ രൂപീകരിച്ചു..&lt;ref name=&quot;Mbaasem&quot;&gt;[http://mbaasem.net/ &quot;Welcome to Mbaasem&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180317105444/http://mbaasem.net/ |date=2018-03-17 }}, Mbaasem Foundation.&lt;/ref&gt;

== ജീവിതം ==
[[ഘാന]]യിലെ സാൾട്ട്പോണ്ട് എന്ന സ്ഥലത്താണ് അമ അട്ട ഐഡു ജനിച്ചത്. ഐഡുവിന്റെ പിതാവ് നാന യാവ് ഫാമ, ഇദ്ദേഹം [[Abeadzi kyiakor|അബായ്ഡ്സി ക്യാകോർ]] എന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ അധികാരിയായിരുന്നു. അമ്മയുടെ പേര് മാമെ അബാസെമ എന്നാണ്.  1961 മുതൽ 1964 വരെ ഐഡുവിന്റെ പിതാവ് അവളെ [[Cape coast|കേപ്കോസ്റ്റിലെ]] [[Wesley girls' high school|വെസ്ലി ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിൽ]] പഠിക്കാനായി അയച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Books&amp;Writers&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.kirjasto.sci.fi/aidoo.htm|title=Ama Ata Aidoo|last=Liukkonen|first=Petri|website=Books and Writers ''(kirjasto.sci.fi)''|publisher=[[Kuusankoski]] Public Library|location=Finland|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141126085729/http://www.kirjasto.sci.fi/aidoo.htm|archivedate=2014-11-26|access-date=2017-03-11}}&lt;/ref&gt;  വെസ്ലി ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലെ പ്രഥമാധ്യാപിക അവൾക്ക് ആദ്യമായി ഒരു [[ടൈപ്റൈറ്റർ]] വാങ്ങികൊടുത്തു.  ഹൈസ്കൂൾ പഠത്തിനു ശേഷം [[University of ghana|ഘാന സർവ്വകലാശായലിൽ]]  നിന്നും ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. 1964 ൽ ആണ് ഐഡു തന്റെ ആദ്യത്തെ നാടകമായ ദ ഡിലേമ ഓഫ് ഗോസ്റ്റ് രചിച്ചത്.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/10410/Ama-Ata-Aidoo &quot;Ama Ata Aidoo&quot;], ''Encyclopædia Britannica''.&lt;/ref&gt; ഈ നാടകം ലോംങ്മാൻ പുസ്തക പ്രസാധകർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുച്ചു. ഐ‍ഡുവാണ് ആഫ്രിക്കയിലെ ആദ്യ സ്ത്രീ നാടകരചയിതാവ്..&lt;ref&gt;Naana Banyiwa Horne, &quot;Aidoo, Ama Ata&quot;, ''Who's Who in Contemporary Women's Writing'', 2001, Routledge.&lt;/ref&gt;

സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നും സാഹിത്യത്തിൽ ഫെല്ലോഷിപ്പോടുകൂടി അവൾ അമേരിക്കയിൽ ജോലിചെയ്തിരുന്നു. ഘാന സർവ്വകലാശാലയ്ക്കു കീഴിലുള്ള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ സ്റ്റഡീസിൽ ഗവേഷകയായിരുന്നു. കേപ്കോസ്റ്റ് സർവ്വകലാശായലിൽ അധ്യാപികയായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 

തന്റെ സാഹിത്യജീവിതത്തിനു പുറമെ 1982 ൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയായും ഐഡു സേവനമനുഷ്ടിച്ചു.  18 മാസം വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയായിരുന്ന ഐഡു ഘാനയിലെ എല്ലാവർക്കും സൗജന്യവിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കുക എന്ന തന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റാൻ കഴിഞ്ഞില്ല എന്ന കാരണത്താൽ  മന്ത്രി പദം രാജിവെച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/worldservice/arts/features/womenwriters/aidoo_life.shtml &quot;Ama Ata Aidoo&quot;], BBC World Service.&lt;/ref&gt; അവൾ കുറേ കാലം [[ഘാന|ഘാനയ്ക്ക്]] പുറത്ത് കുറച്ചുകാലം അധ്യാപികയായിരുന്നു. . [[അമേരിക്ക]], [[ബ്രിട്ടൺ]], [[സിംബാബ്‌വെ]], [[ജെർമനി]] എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം ഇവർ താമസിച്ചിരുന്നു. 1990കളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ന്യൂയോർക്കിലെ [[Hamilton college|ഹാമിൽട്ടൺ കോളേജിൽ]] ഇംഗ്ലീഷ് അധ്യാപികയായിരുന്നു. ഐ‍ഡു ഇപ്പോൾ [[Brown university|ബ്രൗൺ സർവ്വകലാശാലയിൽ]] വിസിറ്റിംങ് പ്രൊഫസറാണ്. 

== സിനിമ ==
[[Yaba badoe|യാബ ബഡോ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ദ ആർട്ട് ഓഫ് അമ അട്ട ഐഡു എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി സിനിമ ഐ‍ഡുവിനെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമാക്കിയിട്ടുള്ളതാണ്.&lt;ref&gt;[http://amaatafilm.com/ &quot;The Art of Ama Ata Aidoo&quot;.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Beti Ellerson, [http://africanwomenincinema.blogspot.co.uk/2013/12/yaba-badoe-talks-about-documentary-film.html &quot;Yaba Badoe talks about the documentary film project 'The Art of Ama Ata Aidoo'&quot;], African Women in Cinema, December 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shakira Chambas and Sionne Neely, [http://www.awdf.org/the-art-of-ama-ata-aidoo-documentary-film-launch/ &quot;The Art of AMA ATA AIDOO: Documentary Film Launch&quot;], African Women’s Development Fund, 26 September 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://amaatafilm.com/ &quot;The Art of Ama Ata Aidoo - a film by Yaba Badoe&quot;], official website.&lt;/ref&gt;

== പുസ്തകങ്ങൾ ==
* ''The Dilemma of a Ghost'' (play), Longman, 1965
* ''[[Anowa]]'' (a play based on a Ghanaian legend), Longman, 1970
* ''No Sweetness Here: A Collection of Short Stories'', The Feminist Press, 1995
* ''[[Our Sister Killjoy: or Reflections from a Black-eyed Squint]]'', Longman, 1977
* ''Someone Talking to Sometime'' (a poetry collection), Harare: College Press, 1986
* ''The Eagle and the Chickens and Other Stories'' (for children), Tana Press, 1986
* ''Birds and Other Poems'', Harare: College Press, 1987
* ''Changes: a Love Story'' (novel), The Feminist Press, 1993
* ''An Angry Letter in January'' (poems), Dangaroo Press, 1992
* ''The Girl Who Can and Other Stories'', Heinemann [[African Writers Series]], 1997
* ''Diplomatic Pounds &amp; Other Stories'', Ayebia Clarke Publishing, 2012.

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://bldr.alexanderstreet.com Full-text, searchable works] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20100411194422/http://solomon.bldr.alexanderstreet.com/ |date=2010-04-11 }} from Black Drama database.
* [http://www.worldwhoswho.com/views/entry.html?id=aid-0200 &quot;AIDOO, Ama Ata&quot;], ''International Who's Who'', accessed 1 September 2006.
* [http://www.bbc.co.uk/worldservice/arts/features/womenwriters/aidoo_life.shtml &quot;Ama Ata Aidoo – Her Story&quot;] on BBC World Service.
* [https://www.youtube.com/watch?v=VuxPvJqQp0I &quot;Interview with Ama Ata Aidoo&quot;]. Video interview by Michael Walling, Artistic Director of Border Crossings theatre company.
* [https://www.youtube.com/watch?v=W_gJwy9yjrk &quot;Ama Ata Aidoo on feminism in Africa - BBC HARDtalk&quot;], interview with Zeinab Badawi, 22 July 2014. YouTube.
* Suzanne Kamata, [http://www.literarymama.com/profiles/archives/2016/02/a-profile-of-ama-ata-aidoo-draft.html &quot;A Profile of Ama Ata Aidoo&quot;], ''Literary Mama'', February 2016.
[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ വനിതാ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:വനിതാ സർക്കാർ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>1u0ikc0cxx7nkdvelrf182sznkxc3lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്ന ഓഫ് ദ ഫൈവ് ടൗൺസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>372273</id>
    <revision>
      <id>4618900</id>
      <parentid>4542972</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2643" sha1="9uqzc4usre0577hgawb6pucl57tfm8o" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox book| &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --&gt;
|name=അന്ന ഓഫ് ദ ഫൈവ് ടൗൺസ്|title_orig=|translator=|image=&lt;!-- First edition cover preferred --&gt;|caption=|author=[[ആർനോൾഡ് ബെന്നെറ്റ്]]|cover_artist=|country=യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ടം|language=ഇംഗ്ലീഷ്|genre=നോവൽ|publisher=[[Chatto &amp; Windus]]|release_date=1902|media_type=Print (hardcover)|pages=360pp|oclc=7016739|preceded_by=&lt;!-- Preceding novel in series --&gt;|followed_by=&lt;!-- Following novel in series --&gt;}}

'''അന്ന ഓഫ് ദ ടൌൺ''' [[അർണോൾഡ് ബെന്നറ്റ്|ആർനോൾഡ് ബെന്നെറ്റിൻറെ]] ഒരു നോവലാണ്.  1902-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ നോവൽ ആർനോൾഡ് ബെന്നെറ്റിൻറ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത കൃതികളിലൊന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://biography.yourdictionary.com/arnold-bennett|title=Arnold Bennett Biography|work=http://biography.yourdictionary.com/|accessdate=March 16, 2013|archive-date=2013-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130329165836/http://biography.yourdictionary.com/arnold-bennett|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== കഥാപശ്ചാത്തലം ==
ഈ നോവലിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ സ്റ്റാഫോർഡ്ഷെയറിലുള്ള പോട്ടറീസ് പട്ടണത്തിൽ വസിക്കുന്ന ധനികനും സേച്ഛാധിപത്യചിന്തയുള്ളവനുമായ ഒരു പിതാവിൻറെയും അയാളുടെ അന്ന ടെൽറൈറ്റ് എന്ന മകളുമാണ്. അവളുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും മെതോഡിസ്റ്റ് ചർച്ചിൻറെ കർശനനിയന്ത്രണത്തിലാണുള്ളത്. സ്വതന്ത്രയാകുവാനും പിതാവിൻറെ കർശനനിയന്ത്രണങ്ങളിൽനിന്നു മോചിതയാകാനുമുള്ള അന്നയുടെ പോരാട്ടമാണ് നോവലിനെ സജീവമാക്കുന്നത്. 

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് നോവലുകൾ]]</text>
      <sha1>9uqzc4usre0577hgawb6pucl57tfm8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:AromalBhaskaran</title>
    <ns>2</ns>
    <id>406295</id>
    <revision>
      <id>4618810</id>
      <parentid>4091380</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AromalBhaskaran</username>
        <id>102437</id>
      </contributor>
      <origin>4618810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4116" sha1="fb9syip5hqgibc27u2fsd68xplpmjya" xml:space="preserve">&lt;sup&gt;Aaromal Bhaskaran Krishnan&lt;/sup&gt;

'''&lt;ref&gt;Aromal Bhaskaran&lt;/ref&gt;'''


ആരോമൽ ഭാസ്കരൻ കൃഷ്ണൻ 
 കേരളത്തിലെ ഒരു വ്യവസായ പ്രമുഖർ ആണ്, തിരുവനന്തപുരം സ്വദേശി,
 ABK എന്നുള്ള ചുരുക്ക പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന. ഇന്ത്യക്ക്‌ അകത്തും  പുറത്തുമായി വ്യവസായം വ്യാപിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു 


MBA (Marketing) | സംരംഭകൻ | ബിസിനസ് ലീഡർ

മാർക്കറ്റിംഗിൽ MBA നേടിയ സംരംഭകനായി, സാങ്കേതികവിദ്യ, മീഡിയ, ലോജിസ്റ്റിക്സ് മേഖലകളിൽ 15 വർഷത്തിലധികം പ്രവർത്തിപരിചയമുള്ള വ്യക്തിയാണ് ആരോമൽ ഭാസ്കരൻ കൃഷ്ണൻ. നവീകരണവും ബിസിനസ് വളർച്ചയും കേന്ദ്രീകരിച്ച സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത അനുഭവസമ്പത്തോടുകൂടി, തന്ത്രപരമായ വളർച്ച, ബ്രാൻഡ് വികസനം, ഓപ്പറേഷണൽ മികവ് എന്നിവയിൽ വ്യക്തമായ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്.

പ്രൊഫഷണൽ യാത്ര

സ്ഥാപകൻ – GLG Technologies Pvt. Ltd.

15 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് Technopark ക്യാമ്പസിൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ സ്ഥാപനം, ഐ.ടി. സേവനങ്ങളും ടെക്നോളജി അധിഷ്ഠിത പരിഹാരങ്ങളും നൽകുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നവീകരണം, സ്ഥിരതയുള്ള വളർച്ച, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രവർത്തന മികവ് എന്നിവയാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രധാന ദിശാബോധം.

സഹസ്ഥാപകൻ – Flyonmedia Pvt. Ltd.

10 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് സഹസ്ഥാപകനായി തുടക്കം കുറിച്ച്, ബിസിനസ് തന്ത്രങ്ങൾ, ബ്രാൻഡിംഗ്, ഡിജിറ്റൽ മീഡിയ വികസനം, വിപണി വിപുലീകരണം എന്നിവയിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

സ്ഥാപകൻ – Yes i Logistics &amp; Development

2 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ആരംഭിച്ച ഈ സംരംഭം, ലോജിസ്റ്റിക്സ് സേവനങ്ങളും ഹൈപ്പർലോക്കൽ വെയർഹൗസ് സംവിധാനങ്ങളായ “ഡാർക്ക് സ്റ്റോർ” മോഡലുകളും നൽകുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. Blinkit, Swiggy Instamart പോലുള്ള പ്രമുഖ ക്വിക്-കൊമേഴ്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾക്കായി വെയർഹൗസ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ സേവനങ്ങൾ വിജയകരമായി ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ബിൽറ്റ് സ്യൂട്ട് ഇൻസ്റ്റാമാർട്ട് ഡാർക്ക് സ്റ്റോർ അദ്ദേഹത്തിൻറെതാണ്</text>
      <sha1>fb9syip5hqgibc27u2fsd68xplpmjya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.കെ. ശശികല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>415867</id>
    <revision>
      <id>4618960</id>
      <parentid>4545087</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28808-83</username>
        <id>217645</id>
      </contributor>
      <comment>അവളെ എന്നത് അവരെ എന്നാക്കി</comment>
      <origin>4618960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5343" sha1="ete5lh3jgcubrrdg6jqp5ip5g0ntjml" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
അഖിലേന്ത്യാ അണ്ണാ ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകത്തിന്റെ (എഐഎഡിഎംകെ) ദേശീയ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരിയാണ് '''വിവേകാനന്ദൻ കൃഷ്ണവേണി ശശികല''' (ജനനം: 1954 ഓഗസ്റ്റ് 18), വിവാഹ നാമം '''ശശികല നടരാജൻ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1989 മുതൽ 2016-ൽ മരണം വരെ എഐഎഡിഎംകെയുടെ തലപ്പത്തിരുന്ന അന്തരിച്ച തമിഴ്‌നാട് മുഖ്യമന്ത്രി ജെ. ജയലളിതയുടെ അടുത്ത സഹായിയായിരുന്നു അവർ അന്തരിച്ച എഴുത്തുകാരനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ [[എം.നടരാജന്റെ]] ഭാര്യയും. [[ജയലളിത]]യുടെ മരണശേഷം പാർട്ടിയുടെ ജനറൽ കൗൺസിൽ അവരെ എഐഎഡിഎംകെയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറലായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. പരപ്പന അഗ്രഹാര ജയിലിലേക്ക് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് വികെ ശശികല എടപ്പാടി പളനിസാമിയെ തമിഴ്‌നാട് മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിച്ചു.{{efn | എന്നാൽ [[ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] അവരെ ഇടക്കാല ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി അംഗീകരിച്ചില്ല &lt;ref&gt;{{cite news | author =  | url = https: //tamil.asianetnews.com/amp/politics/according-to -the-election-commission-the-question-of-th | archive-url =  | url-status = മരിച്ചു | archive-date = 10 ഓഗസ്റ്റ് 2017 | title = ശശികലയെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല - തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നടപടി പ്രഖ്യാപനം | date = 10 ഓഗസ്റ്റ് 2017 | പത്രം = [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ് തമിഴ്]] | access-date = 26 മെയ് 2022 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ പിന്നീട് അവരെ ആ സ്ഥാനത്തുനിന്നും നീക്കുകയും 2017 സെപ്റ്റംബറിൽ പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2016/dec/29/aiadmk-unanimously-elects-sasikala-as-the-party-general-secretary-1554145--1.html | title=AIADMK unanimously elects Sasikala as the party general secretary | newspaper=[[New Indian Express]] | date=29 December 2016 | accessdate=19 December 2017 | archive-date=2023-02-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230206095426/https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2016/dec/29/aiadmk-unanimously-elects-sasikala-as-the-party-general-secretary-1554145--1.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/sasikala-has-accepted-aiadmk-general-secretary-post-paneerselvam-says/articleshow/56233725.cms | title=Sasikala has accepted AIADMK general secretary post, Paneerselvam says | publisher=[[The Times of India]] | work=Julie Mariappan | date=29 December 2016 | accessdate=19 December 2017}}&lt;/ref&gt;പുറത്താക്കിയതിന് പിന്നാലെ എഐഎഡിഎംകെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനത്തുനിന്നും നീക്കിയതിനെതിരെ അവർ ചെന്നൈ കോടതിയെ സമീപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോഴും വിധിക്കായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.dtnext.in/News/TopNews/2021/07/14143010/1306675/Sasikala-holds-legal-discussions-related-to-AIADMK-.vpf| title=Sasikala holds legal discussions related to AIADMK general secretary case| publisher=[[DT Next]]| work=Editor| date=14 July 2021| accessdate=23 October 2021| archive-date=2021-10-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20211026115532/https://www.dtnext.in/News/TopNews/2021/07/14143010/1306675/Sasikala-holds-legal-discussions-related-to-AIADMK-.vpf| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|30em}}
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട് രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>ete5lh3jgcubrrdg6jqp5ip5g0ntjml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618961</id>
      <parentid>4618960</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28808-83</username>
        <id>217645</id>
      </contributor>
      <comment>ഭാരതീയ ജനത പാർട്ടി എന്നതിന് പകരം എഐഎഡിഎംകെ എന്നാക്കുക</comment>
      <origin>4618961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5342" sha1="5hc8mrxxht8svvy1z9vo5gl3h1f8ii0" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
അഖിലേന്ത്യാ അണ്ണാ ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകത്തിന്റെ(എഐഎഡിഎംകെ) ദേശീയ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരിയാണ് '''വിവേകാനന്ദൻ കൃഷ്ണവേണി ശശികല''' (ജനനം: 1954 ഓഗസ്റ്റ് 18), വിവാഹ നാമം '''ശശികല നടരാജൻ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1989 മുതൽ 2016-ൽ മരണം വരെ എഐഎഡിഎംകെയുടെ തലപ്പത്തിരുന്ന അന്തരിച്ച തമിഴ്‌നാട് മുഖ്യമന്ത്രി ജെ. ജയലളിതയുടെ അടുത്ത സഹായിയായിരുന്നു അവർ അന്തരിച്ച എഴുത്തുകാരനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ [[എം.നടരാജന്റെ]] ഭാര്യയും. [[ജയലളിത]]യുടെ മരണശേഷം പാർട്ടിയുടെ ജനറൽ കൗൺസിൽ അവരെ എഐഎഡിഎംകെയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറലായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. പരപ്പന അഗ്രഹാര ജയിലിലേക്ക് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് വികെ ശശികല എടപ്പാടി പളനിസാമിയെ തമിഴ്‌നാട് മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിച്ചു.{{efn | എന്നാൽ [[ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] അവരെ ഇടക്കാല ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി അംഗീകരിച്ചില്ല &lt;ref&gt;{{cite news | author =  | url = https: //tamil.asianetnews.com/amp/politics/according-to -the-election-commission-the-question-of-th | archive-url =  | url-status = മരിച്ചു | archive-date = 10 ഓഗസ്റ്റ് 2017 | title = ശശികലയെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല - തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നടപടി പ്രഖ്യാപനം | date = 10 ഓഗസ്റ്റ് 2017 | പത്രം = [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ് തമിഴ്]] | access-date = 26 മെയ് 2022 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ പിന്നീട് അവരെ ആ സ്ഥാനത്തുനിന്നും നീക്കുകയും 2017 സെപ്റ്റംബറിൽ പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2016/dec/29/aiadmk-unanimously-elects-sasikala-as-the-party-general-secretary-1554145--1.html | title=AIADMK unanimously elects Sasikala as the party general secretary | newspaper=[[New Indian Express]] | date=29 December 2016 | accessdate=19 December 2017 | archive-date=2023-02-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230206095426/https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2016/dec/29/aiadmk-unanimously-elects-sasikala-as-the-party-general-secretary-1554145--1.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/sasikala-has-accepted-aiadmk-general-secretary-post-paneerselvam-says/articleshow/56233725.cms | title=Sasikala has accepted AIADMK general secretary post, Paneerselvam says | publisher=[[The Times of India]] | work=Julie Mariappan | date=29 December 2016 | accessdate=19 December 2017}}&lt;/ref&gt;പുറത്താക്കിയതിന് പിന്നാലെ എഐഎഡിഎംകെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനത്തുനിന്നും നീക്കിയതിനെതിരെ അവർ ചെന്നൈ കോടതിയെ സമീപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോഴും വിധിക്കായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.dtnext.in/News/TopNews/2021/07/14143010/1306675/Sasikala-holds-legal-discussions-related-to-AIADMK-.vpf| title=Sasikala holds legal discussions related to AIADMK general secretary case| publisher=[[DT Next]]| work=Editor| date=14 July 2021| accessdate=23 October 2021| archive-date=2021-10-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20211026115532/https://www.dtnext.in/News/TopNews/2021/07/14143010/1306675/Sasikala-holds-legal-discussions-related-to-AIADMK-.vpf| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|30em}}
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട് രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>5hc8mrxxht8svvy1z9vo5gl3h1f8ii0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആഗാ ഷാഹിദ് അലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420615</id>
    <revision>
      <id>4618932</id>
      <parentid>3746159</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T00:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16396" sha1="p24fh3jvsoxemc5pf1dlf3mwxxcbyza" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ആഗാ&amp;nbsp;ഷാഹിദ്&amp;nbsp;അലി
| birth_date = {{Birth date|1949|02|04}}
| birth_place = [[ശ്രീനഗർ]], [[ജമ്മു-കശ്മീർ]], [[ഇന്ത്യ]]
| death_date = ഡിസംബർ 8, 2001&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(2001-12-08)&lt;/span&gt; (aged&amp;nbsp;52)
| alma_mater = കഷ്മീർ സർവകലാശാല,&lt;br&gt;ഹിന്ദു കോളേജ്,&lt;br&gt;ഡെൽഹി സർവകലാശാല,&lt;br&gt;പെൻസിൽവാനിയ സ്റ്റേറ്റ് സർവകലാശാല,&lt;br&gt;[[അരിസോണ സർവ്വകലാശാല]]
| known_for = ദേശിയ പുസ്തക പുരസ്‌കാരം 2001,&lt;br&gt;Guggenheim Fellowship for Creative Arts, US &amp;amp; Canada
| occupation = കവി, അദ്ധ്യാപകൻ
| relatives = Agha Ashraf Ali &lt;br/&gt; Agha Iqbal Ali &lt;br/&gt; Prof. Henna Ahmad &lt;br/&gt;Agha Shaukat Ali (Uncle)
| resting_place = ആമ്മ്ഹെർസ്സ്റ്റ്, മസ്സാച്ചൂസെറ്റ്സ്സ്&lt;br /&gt;
}}'''ആഗാ ഷാഹിദ് അലി''' (4 ഫെബ്രുവരി 1949 &amp;#x2013; 8 ഡിസംബർ 2001) ഒരു കാശ്മീരി-അമേരിക്കൻ കവി ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jacket Magazine-Agha Shahid Ali&quot;&gt;{{Cite web|url=http://jacketmagazine.com/18/ali.html|title=A Tribute to Agha Shahid Ali|access-date=2 January 2010|publisher=[[Jacket (magazine)|Jacket Magazine]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;King-Kok Cheung&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6v659OPjoKIC&amp;pg=PA194|title=An interethnic companion to Asian American literature|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1997|isbn=9780521447904|quote=Contemporary South Asian American writers belong primarily to this middle and upper class: Indo-American Agha Shahid Ali, Meena Alexander, Bharati Mukherjee, Vikram Seth, Pakistani American Sara Suleria, Javaid Qazi, Indo-Canadian Rohinton Mistry, Uma Parameswaran, Sri Lankan Canadian Michael Ondaatje, and Indo-Guyanese Canadian Cyril Dabydeen, among others.|access-date=2 January 2010}}&lt;/ref&gt; യുട്ടഹ് സർവകലാശാല ആഗാ ഷാഹിദ് അലിയുടെ പേരിൽ വർഷംതോറും പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകി പോരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://uofupress.com/ali-poetry-prize.php|title=Agha Shahid Ali Poetry Prize|access-date=18 January 2015|website=uofupress.com}}&lt;/ref&gt; [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു. എസ്. എയിൽ]] ആയിരിക്കുമ്പോഴും കാശ്മീരുമായുള്ള അഥവാ വീടുമായുള്ള ആ കവിയുടെ ബന്ധം അയാളുടെ കവിതകളെ വല്ലാതെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
ആഗാ ഷാഹിദ് അലി, [[ശ്രീനഗർ|ശ്രീനഗറിലെ]]  ആഗാ എന്ന കുടുംബ നാമത്തിൽ നിന്നുമുള്ള വ്യക്തിയാണ്. ഷാഹിദിൻറെ അച്ഛൻ ആഗാ അഷ്‌റഫ്‌ അലി ഒരു പേരുകേട്ട പണ്ഡിതനായിരുന്നു. ഷാഹിദിൻറെ പിതൃമാതാവ്‌ [[:en:Begum_Zaffar_Ali|ബേഗം സഫർ അലി]] കശ്മീരിലെ ആദ്യത്തെ വനിത കണക്ക് പണ്ഡിതയായിരുന്നു. ബർൺ ഹാൾ സ്കൂളിൽ നിന്നും പഠിച്ചിറിങ്ങിയ ഷാഹിദ് കശ്മീർ സർവകലാശാലയിലും ഡെൽഹി സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലെ ഹിന്ദു കോളേജിലും ചേർന്നു. 1984ൽ [[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ|പെൻസിൽവാനിയ]] സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം പി. എച്. ഡി. നേടി. 1985ൽ [[അരിസോണ സർവ്വകലാശാല]]യിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം എം. എഫ്. എ. നേടി. ഇന്ത്യയിലെയും യു. എസിലെയും ഒമ്പത് സർവകലാശാലകളിലും കോളേജുകളിലും അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു. വലർന്നതു വിദേശത്തു ആണെങ്കിലും കശ്മീരിനെ ക്കുറിച്ച് എഴുതുമ്പോൾ അലിക്ക് ഒരി പ്രത്യേക അനുഭൂതിയാണ്. കാല്പനികത നിറഞ്ഞു തുളുമ്പുന്ന വരികൾ എന്നും കശ്മീരിനെയും മാതൃഭൂമിയും വളരെ നന്നായി വർണ്ണിക്കുന്നത് കാണാൻ കഴിയും.

കശ്മീരിലെ ശ്രീനഗറിൽ നിന്നാണ് ഷാഹിദിന്റെ കുടുംബം. കശ്മീരിലെ മുസ്ലിംകളിൽ ഒരു ന്യൂനപക്ഷമായ ഷിയയാണ് അവർ. കാശ്മീരിലെക്ക് മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നും വന്ന രണ്ട് സഹോദരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിൻറെ കുടുംബത്തെ സ്ഥാപിച്ചു. [[യുനാനി]] മെഡിസിനിൽ പ്രത്യേകപരിഗണന നൽകിക്കൊണ്ട് സഹോദരങ്ങൾ ഹക്കീംമാരെ പരിശീലിപ്പിച്ചിരുന്നു. അവർക്ക് കശ്മീരിൽ എത്തിച്ചേർന്നത് മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടിസിനെപ്പറ്റിയുള്ള അറിവ് മാത്രം കൊണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ അവസ്ഥ വളരെ മോശമായിരുന്നതിനാൽ അവർ തമ്മിൽ ഒരൊറ്റ പുതപ്പ് ഉപയോഗിച്ചാണ്‌ യാത്ര ചെയ്തത്. പക്ഷേ, അങ്ങനെ സംഭവിച്ചത് കാശ്മീരിലെ മഹാരാജാവിന് വയറുവേദന ഉള്ള സമയത്താണ്, രോഗം ബാധിച്ച ഭരണാധികാരിയെ സുഖപ്പെടുത്താൻ എല്ലാ രാജ്യത്തിന്റെ ഡോക്ടർമാർ പരാജയപ്പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ഒരു കൈ പരീക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. തൻറെ രോഗശാന്തിയുമായി സന്തോഷവാനായ രാജാവ് കൃതജ്ഞതയോടെ, സഹോദരന്മാരെ തൻറെ കൊട്ടാരത്തിലെ വൈദ്യന്മാരെ നിയമിച്ചു. അങ്ങനെ കുടുംബത്തിൻറെ സമൃദ്ധി ആരംഭിച്ചു.

== കൃതികൾ ==
ഷാഹിദ് തൻറെ കൃതികളിലുടെയാണ് മാതൃഭൂമിയോടും മറ്റു മനുഷ്യരോടുമുള്ള സ്നേഹം കാണിച്ചു തന്നത്. ആഗാ ഷാഹിദ് അലിയുടെ കവിതൽ ഒരുതരത്തിൽ പല നാടുകളുടെ ഇടപെടൽ കാണാം. കശ്മീരിൽ നിന്നും മാറി നിൽകുന്ന കവി തൻറെ മണ്ണിനെ വളരെയധികം മനസ്സിൽ ഓർക്കുന്നു. കവി കലാപ്രകടനവും ബാഹുലമായ സ്വതന്ത്ര-വാക്യത്തിലും ബഹുവിധ വർണനകളിലൂടെയും ആശയങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർക്കുവാൻ ശ്രേമിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിത അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹിന്ദു, മുസ്ലിം, പാശ്ചാത്യ പൈതൃകങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. യൂറോപ്യൻ, ഉർദു, പേർഷ്യൻ സാഹിത്യ പാരമ്പര്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞതെങ്കിലും, ഷാഹിദ് അലിയുടെ കവിത സമാഹാരങ്ങൾ ആശയങ്ങളിലും, സാംസ്കാരിക ധ്രുവങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിൽക്കുന്നു. ''ഘട്ട് ഓഫ് ദി ഒൺലി വേൾഡ്'' എന്ന കൃതി അലിക്ക് വേണ്ടി പ്രസസ്ത കഥാകൃത്ത്‌ അമിതവ് ഘോഷ് രചിച്ചു. 

:ഒരു നിശ്ചിത സമയത്ത് ഞാൻ നിന്നെ പാടെ നഷ്ടപ്പെടുത്തി.
:നിനക്ക് എന്നെ ആവശ്യമുണ്ട്. നീ എന്നെ പരിപൂർണ്ണമാക്കേണ്ടതുണ്ട്
:നിൻറെ അഭാവത്തിൽ നീ എന്നെ എതിരാളിയായി പോറ്റി.
:നിൻറെ ചരിത്രം എന്റെ ഓർമക്കുറിപ്പിലാണ്.
:ഞാൻ നിന്നെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ എല്ലാം ആകുന്നു. 
:നിൻറെ തികഞ്ഞ ശത്രു.
:എന്റെ സ്മരണ വഴിയാണ് നിന്നെ സ്മരിക്കുന്നത്...
:ക്ഷമിക്കുവാൻ ഒന്നുമില്ല. നീ എന്നോട്ക്ഷമിക്കുകയില്ല.
:എന്റെ വേദന എന്നെ വിട്ടുപോകുമാറാക്കി. എന്റെ വേദന എന്നെ മാത്രം എനിക്കു മനസ്സിലായി.
:ക്ഷമിക്കാൻ എല്ലാം ഉണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷമയില്ല.
:നിങ്ങൾ എങ്ങോട്ട് മാത്രമേ എനിക്കായിരുന്നിരിക്കണം,
:ലോകത്ത് സാധ്യമായെങ്കിൽ എന്തു ചെയ്യുമായിരുന്നു?

രോഗകിടക്കയിൽ ഷാഹിദിനെ പറ്റി അമിതാവ് ഘോഷ് അദ്ദേഹത്തിൻറെ വരികൾ [https://www.outlookindia.com/website/story/the-ghat-of-the-only-world/216239 എടുത്ത്കൊണ്ട്] പറയുന്നത് ഇതാണ്.

* മെമ്മോറി ഓഫ് ബേഗം അക്തർ (1979)
* ദി ഹാഫ് ഇഞ്ച്‌ ഹിമാലയാസ് (1987)
* എ വാക്ക് ത്രൂ ദി യെല്ലോ പേജ്സ് (1987)
* എ നോസ്ടല്ജിസ്റ്റ് മാപ്പ് ഓഫ് അമേരിക്ക (1991)
* ദി ബിലവ്ഡ് വിറ്റ്നെസ് (1992) [[File:Falling_star_machhapuchhre.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Falling_star_machhapuchhre.jpg|ലഘുചിത്രം|290x290ബിന്ദു|തൻറെ കവിതയിൽ കവി പ്രകൃതിയുടെ മനോഹാരിതയെക്കുറിച്ച്  വർണ്ണിക്കുന്നുണ്ട്]]

== സ്വാധീനം ==
ബേഗം അക്തറിൻറെ സംഗീതത്തെ വളരെയധികം സ്നേഹിച്ച ഒരു വ്യക്തിയായിരുന്നു ഷാഹിദ്. അദ്ദേഹത്തിൻറെ പല കവിതകൾക്കും ഈ സംഗീതം സ്വാധീനമായിത്തീർന്നിട്ടുണ്ട്. ഷാഹിദിൻറെ മുറിയുടെ കോണുകളിൽ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ച വ്യക്തികളുടെ ഫോട്ടോകൾ ഒട്ടിച്ചിരുന്നു. ഗസലുകൾ എന്നും ഷാഹിദിന് പ്രിയമായിരുന്നു. പ്രധാനമായും ആഗാ ഷാഹിദ് അലി തൻറെ കൃതികളിൽ [[കാല്പനികത്വം|കാല്പനികത]] കൊണ്ട് വന്നിരുന്നു. ഒതുങ്ങിയ ചെറിയ വരികളിൽ കവിതകൾ എഴുതുന്നത് അദ്ദേഹത്തിൻറെ ശൈലി ആയിരുന്നു.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== കൂടുതൽ വായനക്ക്==
* [http://www.thehindu.com/features/magazine/looking-for-shahid/article2677458.ece അലിയെ തേടുന്നു] ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Hindu ദി ഹിന്ദു]''
* എറിക്ക് പേസ്‌ (26 ഡിസംബർ 2001) [https://www.nytimes.com/2001/12/26/arts/agha-shahid-ali-52-a-poet-who-had-roots-in-kashmir.html കശ്മീരിന്റെ പുത്രൻ] ''[//en.wikipedia.org/wiki/New_York_Times New York Times]''
* ലഘു ജീവചരിത്രം [http://www.umass.edu/wgbycourses/AghaAli.htm മാസ്ചുസെറ്റ്സ് സർവകലാശാല]

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* ഷാഹിദ് അലിയുടെ സാനിധ്യം [http://www.poets.org/poet.php/prmPID/127 Academy of American Poets]
* ഷാഹിദ് അലിയുടെ പുരസ്‌കാരം [http://www.uofupress.com/ali-poetry-prize.php University of Utah Press]
* [http://www.urdustudies.com/pdf/17/04_Ghosh.pdf അലിയെ ഓർക്കുമ്പോൾ: അമിതാവ് ഘോഷ് urdustudies.com]
* 'ഡൽഹിയിൽ ഷാഹിദ് അലി' [http://kafila.org/2011/01/30/%E2%80%98i-swear-i-have-my-hopes%E2%80%99-agha-shahid-ali%E2%80%99s-delhi-years/ kafila.org]
* ഷാഹിദ്: ഒരു ഗസൽ [http://pulsemedia.org/2011/12/12/shahid-a-ghazal/ pulsemedia.org]
* ഷാഹിദിൻറെ കവിതകൾ [http://www.biblio-india.org/archives/10/MA10/tocMA10.asp?mp=MA10/ biblio-india.org]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, മാർച്ച്‌ - ഏപ്രിൽ 2010.
* {{cite journal|url=http://www.thechallenge.org.in/PDF%20jan%202%20june%202014/AGHA_SHAHID_ALI___S_ENGLISH_GHAZALS.pdf|title=AGHA SHAHID ALI’S ENGLISH GHAZALS AND THE TRANSNATIONAL POLITICS OF LITERARY SUBVERSION|last1=പർവീണ്|first1=റാഷിദ|date=2014|journal=ദി ചാലന്ജ്ജേർ|accessdate=|issue=1|doi=|volume=23|pmid=|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081631/http://www.thechallenge.org.in/PDF%20jan%202%20june%202014/AGHA_SHAHID_ALI___S_ENGLISH_GHAZALS.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|url=http://www.scilet.org/download/KB/KB22.pdf|title=Ethno-Sexual Violence: A Study of Agha Shahid Ali’s Kashmiri Poetry.|last1=രഥ|first1=അക്ഷയാ കെ.|date=2010|journal=കാവ്യാ ഭാരതി|accessdate=|doi=|volume=22|pmid=|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924095327/http://www.scilet.org/download/KB/KB22.pdf|url-status=dead}}
[[വർഗ്ഗം:1949-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2001-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ കവികൾ]]</text>
      <sha1>p24fh3jvsoxemc5pf1dlf3mwxxcbyza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഭിമന്യു വധക്കേസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>435490</id>
    <revision>
      <id>4618915</id>
      <parentid>4523453</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T20:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38395" sha1="csfq3seet7hhpoiggp7ier2e098v6dp" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = അഭിമന്യു
| image              = 
| caption            = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date|1997|7|23|df=y}}
| birth_place        = വട്ടവട
| death_date         = {{death date and age|2018|7|2|1997|7|23|df=y}}
| death_place        = 
| death_cause        = കുത്തികൊലപ്പെടുത്തി
| alma mater         = [[മഹാരാജാസ് കോളേജ്]]
| occupation         = 
| organization       = [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
}}
എറണാകുളം [[മഹാരാജാസ് കോളേജ്|മഹാരാജാസ്]] കോളേജിലെ രണ്ടാം വർഷ കെമിസ്ട്രി വിദ്യാർത്ഥിയും [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|എസ്എഫ്‌ഐ]] ഇടുക്കി ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവുമായ അഭിമന്യു (20) കൊല്ലപ്പെട്ട സംഭവമാണ്  &lt;nowiki&gt;''അഭിമന്യു വധം''&lt;/nowiki&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/jul/03/maharaja-college-murder-abhimanyus-death-robs-family-of-a-better-future-1837244.html|title=Maharaja College murder: Abhimanyu’s death robs family of a better future|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621112601/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/jul/03/maharaja-college-murder-abhimanyus-death-robs-family-of-a-better-future-1837244.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/maharaja-s-college-reopens-but-abhimanyu-s-class-remains-empty-1.2942589|title=Maharaja's college reopens, but Abhimanyu’s class remains empty|access-date=2020-06-19|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621043044/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/maharaja-s-college-reopens-but-abhimanyu-s-class-remains-empty-1.2942589|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsclick.in/killing-left-student-activist-underlines-need-keep-religious-fundamentalism-out-campuses|title=Killing of Left Student Activist Underlines Need to Keep Religious Fundamentalism Out of Campuses|access-date=2020-06-19|date=2018-07-04|website=NewsClick|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/campus-murder-heats-up-poll-fever-at-maharaja-s-college/story-oWDmKhvkMutfgHGKCMR5wL.html|title=Campus murder heats up poll fever at Maharaja’s College|access-date=2020-06-20|date=2019-04-11|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt; പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയാണ് അദ്ദേഹത്തെ കുത്തികൊലപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2019/07/05/two-main-accused-in-abhimanyu-case-likey-to-surrender.html|title=Abhimanyu murder: Two main accused likely to surrender|access-date=2020-06-19|website=OnManorama|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2018/07/02/islamic-student-group-sfi-leader-kochi-college.html|title=Islamic students group fatally attacks SFI leader at popular Kochi college|access-date=2020-06-20|website=The Week|language=en}}&lt;/ref&gt;

വട്ടവടയിലെ ഒരു ആദിവാസി സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് തമിഴ് കർഷകരായ മനോഹാരന്റെയും ഭൂപതിയുടെയും ഇളയ മകനായിരുന്നു അഭിമന്യു.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2019/jul/02/every-memory-of-him-makes-my-heart-heavy-abhimanyus-brother-a-year-since-the-unionists-death-6836.html|title=Every memory of him makes my heart heavy: Abhimanyu's brother, a year since the unionist's death|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; പരിജിത്തും കൗസല്യയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ നൂറുകണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികൾ, സഹോദരി കൗസല്യയും മധുസൂദനും തമ്മിലുള്ള വിവാഹത്തിൽ പങ്കാളികളായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2018/nov/12/slain-kerala-sfi-unionist-abhimanyus-sister-gets-married-amidst-maharajas-college-students-cpim-4417.html|title=Slain Kerala SFI unionist Abhimanyu's sister gets married amidst Maharaja's College students, CPI(M) leaders|access-date=2020-06-20|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== കൊലപാതകം ==
[[സോഷ്യൽ ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|എസ് ഡി പി ഐ]] (SDPI) യുടെയും [[കാംപസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട്]] (CFI) യുടെയും [[പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട്]] (PFI) യുടെയും സജീവപ്രവർത്തകരുൾപ്പെടുന്ന 16 അംഗ സംഘമാണ് അഭിമന്യുവിനെ കൊലപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/18/key-accused-in-murder-of-sfi-leader-abhimanyu-surrenders-in-kerala-after-two-years-in-hiding-2158206.html|title=Key accused in murder of SFI leader Abhimanyu surrenders in Kerala after two years in hiding|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; വെറും ഇരുപത് വയസ്സായിരുന്നു കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ അഭിമന്യുവിന്റെ പ്രായം.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/20-year-old-sfi-activist-stabbed-death-inside-kerala-college-hostel-84026|title=20-year-old SFI activist stabbed to death inside a Kerala college hostel|access-date=2020-06-19|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; പോലീസ് റിപ്പോർട്ടുകളനുസരിച്ച്, മഹാരാജാസ് ക്യാമ്പസിൽ പോസ്റ്റർ ഒട്ടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  എസ്.എഫ്.ഐ പ്രവർത്തകരും [[കാംപസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട്]]  പ്രവർത്തകരും തമ്മിലുണ്ടായ തർക്കമാണ് അഭിമന്യുവിന്റെ കൊലപാതകത്തിൽ കലാശിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; കോളേജിലെ ചുവരെഴുത്തുകൾക്കായി ആദ്യം സ്ഥലം ബുക്ക് ചെയ്തത് SFI പ്രവർത്തകരായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/07/02/sfi-leader-death-maharajas-college.html|title=Spat over booking wall space led to SFI leader's death|access-date=2020-06-20|website=OnManorama|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ഇതാണ്  [[കാംപസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട്]]  പ്രവർത്തകരുമായുണ്ടായ തർക്കത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; നവാഗതരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിനായുള്ള ചുവരെഴുത്തിൽ അഭിമന്യു 'വർഗീയത തുലയട്ടെ' എന്ന് മതിലിൽ എഴുതിയിരുന്നു. ഈ മുദ്രാവാക്യം ക്യാമ്പസിലെ [[കാംപസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട്]]  പ്രവർത്തകരെ പ്രകോപിതരാക്കി.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/sep/20/glowing-tributes-paid-to-late-sfi-leader-abhimanyus-refulgent-memory-1874489.html|title=Glowing tributes paid to late SFI leader Abhimanyu’s refulgent memory|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewire.in/politics/abhimanyus-murder-highlights-the-changing-face-of-campus-politics-in-kerala|title=Abhimanyu's Murder Highlights the Changing Face of Campus Politics in Kerala|access-date=2020-06-20|website=The Wire}}&lt;/ref&gt; അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ വാക്കു തർക്കങ്ങൾക്ക് ശേഷം [[കാംപസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട്]] പ്രവർത്തകർ [[സോഷ്യൽ ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|എസ് ഡി പി ഐ]], [[പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ|പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട്]]  പ്രവർത്തകർക്കൊപ്പം  ജൂലൈ 2, 2018 ന് പുലർച്ചെ ക്യാമ്പസിൽ തിരിച്ചെത്തുകയും കോളേജ് ഹോസ്റ്റലിലേക്ക് അതിക്രമിച്ചു കയറുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; അഭിമന്യുവിനെ ഒരാൾ പിറകിൽ നിന്ന് പിടിക്കുകയും മറ്റൊരാൾ കുത്തിക്കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; സമാനമായ രീതിയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട അർജുൻ എന്ന 19 കാരനായ ഫിലോസഫി ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിക്കും സാരമായി പരിക്കേറ്റു.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/-how-is-abhimanyu-asks-arjun-after-regaining-consciousness-1.2939601|title=“How is Abhimanyu?” asks Arjun after regaining consciousness|access-date=2020-06-20|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621015553/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/-how-is-abhimanyu-asks-arjun-after-regaining-consciousness-1.2939601|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അർജുനെ എറണാകുളം മെഡിക്കൽ ട്രസ്റ്റ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും അടിയന്തര ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിധേയനാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തകനെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ജൂലൈ 2 ന് എസ്.എഫ്.ഐ സംസ്ഥാന വ്യാപകമായി പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;

== അന്വേഷണം ==
കേരള പോലീസിന്റെ പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘം 2018 സെപ്റ്റംബർ 24 ന് എറണാകുളത്തെ ജുഡീഷ്യൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതി-2 ൽ 16 പേർക്കെതിരെ കുറ്റം ചുമത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/abhimanyu-murder-kerala-police-files-chargesheet-against-16-persons-88935|title=Abhimanyu murder: Kerala police files chargesheet against 16 persons|access-date=2020-06-19|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  എറണാകുളം  സെൻട്രൽ പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ IPC act 149 പ്രകാരം  142, 148, 323, 324, 307, 302 എന്നീ വകുപ്പുകൾ ചേർത്താണ് കേസ്  രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; കൊലപാതകത്തിൽ 30 പേർ പ്രതികളാണെങ്കിലും കുറ്റകൃത്യത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുത്തവർക്കെതിരെ മാത്രമാണ് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; കുറ്റപത്രത്തിൽ  ജെഐ മുഹമ്മദ്.(കാംപസ്ഫ്രണ്ട് കോളേജ് യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റ് ) ആരിഫ് ബിൻ സലിം (കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട് ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ്), മുഹമ്മദ് റിഫ, ജെഫ്രി, ഫസലുദ്ദീൻ, അനസ്, രാജീബ്, അബ്ദുൾ റാഷിദ് സനീഷ്, ആദിൽ ബിൻ സലിം, ബിലാൽ, റിയാസ് ഹുസൈൻ, സനീഷ്, ഷാരൂഖ് അമാനി, അബ്ദുൾ നാസർ, അനുപ് എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite news|last=Reporter|first=Staff|date=2018-09-25|title=Chargesheet submitted in Abhimanyu case|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/chargesheet-submitted-in-abhimanyu-case/article25042249.ece|access-date=2020-06-20|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; കൊലപാതകത്തിന് ശേഷം 20 ഓളം പേരെ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; പ്രധാന പ്രതി സഹൽ ഹംസ രണ്ടുവർഷത്തിലേറെ ഒളിവിൽ പോയി..&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/abhimanyu-murder-accused-surrenders/articleshow/76452250.cms|title=Kerala: Abhimanyu murder accused surrenders {{!}} Kochi News - Times of India|access-date=2020-06-19|last=Jun 19|first=TNN {{!}} Updated:|last2=2020|website=The Times of India|language=en|last3=Ist|first3=12:20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/other-states/other-cities/the-main-accused-in-the-murder-of-sfi-leader-surrendered-in-kerala/articleshow/76445812.cms|title=केरल में एसएफआई नेता की हत्या के मुख्य आरोपी ने आत्मसमर्पण किया|access-date=2020-06-19|website=Navbharat Times|language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/family-alleges-lapses-in-abhimanyu-murder-case-probe-1.3901858|title=Family alleges lapses in Abhimanyu murder case probe|access-date=2020-06-20|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2020-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622082512/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/family-alleges-lapses-in-abhimanyu-murder-case-probe-1.3901858|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കർണാടകയിലെ ഒളിത്താവളത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന സഹൽ 2020 ജൂൺ 18 ന് കീഴടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newsable.asianetnews.com/india/abhimanyu-murder-case-prime-accused-campus-front-activist-surrenders-after-two-years-qc4awa|title=Abhimanyu murder case: Prime accused Campus Front activist surrenders after two years|access-date=2020-06-19|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/key-accused-in-murder-of-sfi-activist-m-abhimanyu-surrenders-in-a-court-after-nearly-two-years/articleshow/76446052.cms|title=Key accused in murder of SFI activist M Abhimanyu surrenders in a court after nearly two years|access-date=2020-06-19|last=Jun 18|first=ByGladwin EmmanuelGladwin Emmanuel / Updated:|last2=2020|website=Mumbai Mirror|language=en|last3=Ist|first3=18:21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|others=Special Correspondent|date=2020-06-18|title=Accused in Abhimanyu murder case surrenders|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/accused-in-abhimanyu-murder-case-surrenders/article31863282.ece|access-date=2020-06-19|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; കേരള പോലീസ് പറയുന്നതനുസരിച്ച് സഹൽ അഭിമന്യുവിനെ കുത്തിയെന്നാണ് ആരോപണം. അർജുനനെ കുത്തിയയാൾ മുഹമ്മദ് ഷാഹിമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/crime-beat/campus-front-activist-who-stabbed-abhimanyu-surrenders-1.4840437|title=Campus Front activist who stabbed Abhimanyu surrenders|access-date=2020-06-19|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621090504/https://english.mathrubhumi.com/news/crime-beat/campus-front-activist-who-stabbed-abhimanyu-surrenders-1.4840437|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2020/jun/18/sdpi-worker-who-allegedly-stabbed-sfi-leader-abhimanyu-surrenders-12719.html|title=After 2 years in hiding, SDPI worker who allegedly stabbed SFI leader Abhimanyu surrenders|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/2-yrs-after-abhimanyus-murder-kerala-campus-key-accused-surrenders-court-126816|title=2 yrs after Abhimanyu's murder on Kerala campus, key accused surrenders in court|access-date=2020-06-19|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; ഒളിവിൽ പോയ രണ്ടാമത്തെ പ്രതിയായ മുഹമ്മദ് ഷഹീം 2019 നവംബറിൽ കോടതിയിൽ കീഴടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Reporter|first=Staff|date=2019-11-26|title=Abhimanyu murder case accused surrenders before court|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/abhimanyu-murder-case-accused-surrenders-before-court/article30080810.ece|access-date=2020-06-19|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:72&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/2-yrs-after-abhimanyus-murder-kerala-campus-key-accused-surrenders-court-126816|title=2 yrs after Abhimanyu's murder on Kerala campus, key accused surrenders in court|access-date=2020-06-19|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/abhimanyu-murder-case-second-accused-who-had-been-absconding-surrenders-court-112938|title=Abhimanyu murder case: Second accused who had been absconding surrenders in court|access-date=2020-06-20|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ആക്രമണം ആസൂത്രണം ചെയ്തയാളാണ് ഷാജഹാൻ, കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട് പ്രവർത്തകർക്ക്  ആവശ്യമായ എല്ലാ പരിശീലനവും ഷിറാസ് നൽകി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/abhimanyu-murder-two-more-popular-front-workers-nabbed-maharajas-college-1.2964739|title=Abhimanyu murder: Two more Popular Front workers nabbed|access-date=2020-06-20|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621013916/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/abhimanyu-murder-two-more-popular-front-workers-nabbed-maharajas-college-1.2964739|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കാമ്പസ് ഫ്രണ്ടിന്റെ സംസ്ഥാനതല നേതാവായ റിഫയെ ബാംഗ്ലൂരിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുമ്പോഴാണ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/07/26/abhimanyu-killing-key-accused-rifa-held-from-bengaluru.html|title=Abhimanyu killing: key accused Rifa held from Bengaluru|access-date=2020-06-20|website=OnManorama|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2010 ൽ പ്രൊഫസർ ടി ജെ ജോസഫിന്റെ കൈ വെട്ടിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ പ്രതിയിലൊരാളായ മനാഫ് അഭിമയു കൊലപാതകക്കേസിലെ 13-ാമത്തെ പ്രതിയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/jul/18/prime-accused-in-murder-of-maharajas-college-sfi-leader-abhimanyu-nabbed-police-1845004.html|title=Prime accused in murder of Maharaja's College SFI leader Abhimanyu nabbed: Police|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; പരമാവധി വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തകരെ ആക്രമിക്കാൻ കുറ്റവാളികൾ മാരകായുധങ്ങളുമായി കോളേജ് ഹോസ്റ്റലിൽ എത്തിയതായി പോലീസ് കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/abhimanyu-murder-accused-targeted-serious-crimes-sfi-leader-abhimanyu-maharajas-college-1.2955746|title=Abhimanyu murder: Accused targeted serious crimes|access-date=2020-06-20|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621143818/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/abhimanyu-murder-accused-targeted-serious-crimes-sfi-leader-abhimanyu-maharajas-college-1.2955746|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അഭിമന്യു കേസിന്റെ വിചാരണ എറണാകുളം പ്രിൻസിപ്പൽ സെഷൻസ് കോടതിയിൽ തുടരുകയാണ്. 

&lt;big&gt;'''ഹൈക്കോടതി നടത്തിയ പരാമർശം'''&lt;/big&gt;

കലാലയ രാഷ്ട്രീയം നിരോധിക്കണമെന്ന ഹർജി പരിഗണിക്കവെ കേരള ഹൈകോടതി അഭിമന്യു വധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചില സുപ്രധാന നിരീക്ഷണം  നടത്തുകയുണ്ടായി    സർക്കാർ കോളേജിൽ കൊലപാതകം നടന്നത് ദുഃഖകരമാണെന്നു പറഞ്ഞ കോടതി ക്യാമ്പസുകളിൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ അനുവദിക്കരുതെന്നും പറഞ്ഞു.{{Citation needed}} കലാലയങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മാത്രമുള്ളതല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ആശയ പ്രചരണമാകാം എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ ചട്ടുകമാകരുത് വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.{{Citation needed}} കലാലയങ്ങൾക്ക് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകണമെന്നും കോടതി സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതേസമയം, മറുപടി നൽകാൻ സർക്കാർ മൂന്നാഴ്ച്ച സമയം ചോദിക്കുകയായിരുന്നു.{{Citation needed}}

ക്യാമ്പസ് രാഷ്ട്രീയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സർക്കാർ നൽകിയ ഉറപ്പുകൾ പാലിച്ചില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞു. എസ്.എഫ്.ഐ പ്രവർത്തകൻ അഭിമന്യുവിന്റെ കൊലപാതകം ഇതിന്റെ പരിണത ഫലമാണെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.  അഭിമന്യുവിന്റെ കൊലപാതകം ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.{{Citation needed}}

അതേസമയം, അഭിമന്യുവിന്റെ കൊലപാതകം ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമാണെന്നും അതിനെ മുൻ നിർത്തി കോടതി പൊതുനിലപാട് കൈക്കൊള്ളരുതെന്നും സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.{{Citation needed}}

==='''സോഷ്യൽ ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ  നിലപാട്'''===
മഹാരാജാസ് കോളജിലെ എസ്.എഫ്.ഐ നേതാവായ അഭിമന്യു കൊല്ലപ്പെട്ട സംഭവത്തിൽ പങ്കില്ലെന്നും . അറസ്റ്റിലായവർ [[സോഷ്യൽ ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|എസ് ഡി പി ഐ]] അംഗങ്ങളല്ലെന്നും സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പി.അബ്ദുൽ മജീദ് ഫൈസി, ജനറൽ സെക്രട്ടറി പി.അബ്ദുൽ ഹമീദ് എന്നിവർ പറഞ്ഞു. അവർ പാർട്ടി അംഗങ്ങളല്ല, അനുഭാവികളാകാമെന്നും അവർ പറയുന്നു. എന്നാൽ സംഘടനയുടെ സംസ്‌ഥാന നേതാക്കൾ അടക്കം പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/abhimanyu-murder-case-campus-front-india-leader-arrested-bengaluru-85454|title=Abhimanyu murder case: Campus Front of India leader arrested in Bengaluru|access-date=|last=|first=|date=July 26, 2018|website=The News Minute|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;

== മരണാനന്തരം ==

* അഭിമന്യുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി, ''അഭിമന്യു മഹാരാജാസ് ലൈബ്രറി'' വട്ടവട പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2018/jul/08/maharaja-college-students-remember-abhimanyu---the-singer-football-player-and-their-comrade-3373.html|title=Maharaja's College students remember Abhimanyu - the singer, football player and their comrade|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ കൊറിയറിലൂടെ പുസ്തകങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; പതിനായിരത്തോളം പുസ്തകങ്ങളും ലൈബ്രറി നിർമ്മാണത്തിന് ആവശ്യമായ ഫണ്ടുകളും വിദ്യാർത്ഥികൾ സമാഹരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/07/09/maharaja-to-give-rs-5-lakh-to-abhimanyu-family.html|title=Maharaja's to give Rs 5 lakh to Abhimanyu's family; many schemes to rekindle his memory|access-date=2020-06-20|website=OnManorama|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* 1983 ഒക്ടോബർ 14 ന് മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ കെ‌എസ്‌യു പ്രവർത്തകരുടെ കുത്തേറ്റതിനെ തുടർന്ന് തളർവാതരോഗിയായ മറ്റൊരു മുൻ വിദ്യാർത്ഥി നേതാവ് [[സൈമൺ ബ്രിട്ടോ]] &quot;''മഹാരാജാസിന്റെ അഭിമന്യു''&quot; എന്ന പുസ്തകം എഴുതി.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2019/oct/15/brittos-book-on-maharajas-and-abhimanyu-released-2047814.html|title=Britto’s book on Maharaja’s and Abhimanyu released|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;  2019 ഒക്ടോബർ 14 ന് അദ്ദേഹം എം കെ സാനുവിന് അതിന്റെ പകർപ്പ് കൈമാറിയാണ് പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; 
* പ്രമുഖ സിവിൽ സൊസൈറ്റി പ്രവർത്തകരും എഴുത്തുകാരുമായ സുനിൽ പി ഇളയിടം, ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട്, എം കെ സാനു എന്നിവർ 2018 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് മഹാരാജാസ് കോളേജിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ചടങ്ങിൽ അഭിമന്യുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jul/11/abhimanyu-was-killed-for-standing-against-communalism-chullikad-1841403.html|title=Abhimanyu was killed for standing against communalism: Chullikad|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;new indian express SFI leader&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2018/sep/19/keralas-slain-sfi-leader-abhimanyus-memories-linger-as-alumni-come-together-3978.html|title=Kerala's slain SFI leader Abhimanyu's memories linger as alumni come together|access-date=2020-06-20|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; തൊടുപുഴ ന്യൂമാൻ കോളേജിലെ അധ്യാപകൻ ടി ജെ ജോസഫിന്റെ കൈ മത തീവ്രവാദികൾ വെട്ടിമാറ്റിയതും അഭിമന്യുവിന്റെ കൊലപാതകവും വർഗീയതയ്‌ക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തിയതിനാലാണെന്ന് എം കെ സാനു, ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളികാട് എന്നിവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;new indian express SFI leader&quot; /&gt;
* സി.പി.ഐ (എം) അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന് വീട് നിർമിച്ചു നൽകി.&lt;ref&gt;{{Cite news|others=Special Correspondent|date=2018-07-05|title=CPI(M) to build house for Abhimanyu’s family|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cpim-to-build-house-for-abhimanyus-family/article24336213.ece|access-date=2020-06-19|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; അഭിമന്യുവിന്റെ കുടുംബത്തെ സഹായിക്കാനായി സി.പി.ഐ(എം) 3.10 കോടി രൂപ ‘അഭിമന്യു രക്തസാക്ഷി ഫണ്ടായി’ സ്വരൂപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/oct/06/cpm-collects-rs-310-crore-for-abhimanyu-fund-1881647.html|title=CPM collects Rs 3.10 crore for Abhimanyu fund|access-date=2020-06-20|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;  അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി പരിശീലന കേന്ദ്രവും എറാംകുളത്ത് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;
* 

== വിവാദം ==

* നിലമ്പൂരിലെ ശ്രീ വിവേകാനന്ദ പഠന കേന്ദ്രത്തിന്റെ (SVPK) ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജിന്റെ കോളേജ് മാസികയ്ക്ക് &quot;അഭിമന്യു&quot; എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/case-registered-against-sdpi-and-campus-front-activists-for-burning-abhimanyu-magazine/articleshow/65231048.cms|title=Case registered against SDPI and Campus Front activists for burning 'Abhimanyu' magazine {{!}} Kochi News - Times of India|access-date=2020-06-19|last=Aug 1|first=T. P. Nijeesh {{!}} TNN {{!}}|last2=2018|website=The Times of India|language=en|last3=Ist|first3=18:43}}&lt;/ref&gt;  അദ്ദേഹത്തിനായി സമർപ്പിച്ച ഒരു കവിതയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലപാതകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനവും അതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 2018 ജൂലൈ 31 ന് ഒരു കൂട്ടം കാമ്പസ് ഫ്രണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ (CFI), സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (SDPI) പ്രവർത്തകർ കോളേജിൽ പ്രവേശിച്ച് കോളേജ് മാഗസിൻ ബലമായി കത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  പിന്നീട് ഏഴ് സി.എഫ്‌.ഐ, എസ്ഡിപിഐ പ്രവർത്തകർക്കെതിരെ എടക്കര പോലീസ് എഫ്‌ഐആർ ഫയൽ ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* മഹാരാജാസ് കോളേജിനുള്ളിൽ അഭിമന്യു മെമ്മോറിയൽ ബിൽഡിംഗ് പണിയുന്നതിനെ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ (KSU) എതിർത്തു. &lt;ref&gt;{{Cite news|others=Special Correspondent|date=2019-07-02|title=Row over memorial for Abhimanyu at Maharaja’s College|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/row-over-memorial-for-abhimanyu-at-maharajas-college/article28255010.ece|access-date=2020-06-19|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-memorial-slain-sfi-member-abhimanyu-stirring-controversy-kerala-104646|title=Why a memorial for slain SFI member Abhimanyu is stirring controversy in Kerala|access-date=2020-06-19|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, സ്മാരകം സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ പ്രവർത്തകർ നിർമാണം പൂർത്തീകരിച്ചു, 2019 ജൂലൈ 2 ന് അനാച്ഛാദനം ഇത് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2019/jul/04/kochi-corporation-to-find-out-if-abhimanyu-memorial-at-maharajas-college-received-nod-6890.html|title=Kochi Corporation to find out if Abhimanyu memorial at Maharajas College received nod|access-date=2020-06-19|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/030719/kochi-abhimanyu-memorial-unveiled.html|title=Kochi: Abhimanyu memorial unveiled|access-date=2020-06-19|date=2019-07-03|website=Deccan Chronicle|language=en}}&lt;/ref&gt; അത് വലിയ വിവാദത്തിന് കാരണമായി. സ്മാരകം പണിയുന്നതിനുമുമ്പ് കോളേജ് സിവിക് ബോഡിയിൽ നിന്ന് അനുമതി വാങ്ങിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന് അന്വേഷിക്കാൻ കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* കൊലപാതകം നടന്ന് ആദ്യ 14 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മുഖ്യപ്രതിയെ പിടികൂടാൻ കഴിയാഞ്ഞതിനാൽ  പോലീസിനെതിരെ വിമർശനമുയർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralavisiontv.com/news/46494|title=അഭിമന്യു വധക്കേസ്: ഇടതുപാളയത്തിൽ പൊലീസിനെതിരെ അതൃപ്തി|access-date=|last=|first=|date=July 14, 2018|website=Kerala Vision|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയ കൊലപാതകങ്ങൾ]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>csfq3seet7hhpoiggp7ier2e098v6dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436093</id>
    <revision>
      <id>4618831</id>
      <parentid>4618768</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10229" sha1="b90jhora9bogol0zybblaahe3ptezt0" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}}

കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ പാരമ്പര്യം നിലനിർത്തിയ അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് [https://pulamantholemoosshospital.com?utm_source=chatgpt.com Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital] എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് കുടുംബം. അഷ്ടവൈദ്യർ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കുടുംബങ്ങൾ ആയുർവേദത്തിന്റെ എട്ട് പ്രധാന ശാഖകളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയിരുന്ന പരമ്പരാഗത വൈദ്യ കുടുംബങ്ങളായിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ശാസ്ത്രീയ ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതികളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും പ്രചരണത്തിലും ഇവർ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

മലപ്പുറം–പാലക്കാട് ജില്ലകളുടെ അതിർത്തിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കുന്തിപ്പുഴയുടെ തീരത്തുള്ള പുലാമന്തോൾ ഗ്രാമത്തിലാണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ പാരമ്പര്യ മന സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കുടുംബത്തിന്റെ ആത്മീയകേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം ആയുർവേദ ദേവനായ ധന്വന്തരിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ്. പ്രദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിലും ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സുപ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്.

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി രചിച്ച  എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ നാലാം ഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ലേഖനം “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന പേരിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിൽ ഈ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വാധീനം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന സാഹിത്യപരമായ പ്രധാന പരാമർശങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BE?utm_source=chatgpt.com Aithihyamala Reference]

ആയുർവേദ ആചാര്യനായ  യുമായി പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടാചാര്യർ തന്റെ അവസാനകാലം പുലാമന്തോളിൽ ചെലവഴിച്ചുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധിസ്ഥലം ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നതായും പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങൾ പറയുന്നു. ചരിത്രപരമായ ഉറച്ച പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യ പഠനങ്ങളിൽ ഈ വിശ്വാസം വ്യാപകമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

ആധുനിക കാലത്ത് പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങൾ പരമ്പരാഗത ചികിത്സയെ ആധുനിക ക്ലിനിക്കൽ സംവിധാനങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആശുപത്രി, ചികിത്സാകേന്ദ്രങ്ങൾ, ഔഷധ നിർമ്മാണം, ഗവേഷണം, ഫ്രാഞ്ചൈസി അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ചികിത്സാ വികസനം, ആയുർവേദ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സ്ഥാപനം സജീവമാണ്. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമായി നിരവധി ചികിത്സാകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ഇവർ നൂറുകണക്കിന് ആയുർവേദ ഔഷധങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. [https://pulamantholemoosshospital.com?utm_source=chatgpt.com Pulamanthole Mooss Official Website]

സ്ഥാപനത്തിന്റെ ചികിത്സാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പഞ്ചകർമ്മം, വാതരോഗങ്ങൾ, ശിശുരോഗങ്ങൾ, സ്ത്രീരോഗങ്ങൾ, നാഡീരോഗങ്ങൾ, പുനരധിവാസ ചികിത്സ, ജീവിതശൈലി രോഗങ്ങൾ, ആയുർവേദ കോസ്മെറ്റോളജി തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഗുരുതര ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ നേരിട്ട കുട്ടികൾക്കും അപൂർവ രോഗബാധിതർക്കും നൽകിയ ആയുർവേദ പിന്തുണ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലും പ്രാദേശിക മാധ്യമങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഈശ്വർ മാൽപെയുടെ കുട്ടികൾക്കു നൽകിയ പിന്തുണയും ചികിത്സാ സഹായവും വിവിധ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [https://www.reporterlive.com?utm_source=chatgpt.com Reporter Live Coverage]

സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്ത പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി “” എന്ന പദ്ധതി ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവർക്ക് സൗജന്യമായോ സബ്സിഡി നിരക്കിലോ ആയുർവേദ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ ആരോഗ്യ ക്യാമ്പുകൾ, സൗജന്യ മരുന്നുവിതരണം, കാരുണ്യ ചികിത്സാ പദ്ധതികൾ എന്നിവയും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടപ്പിലാക്കപ്പെടുന്നു.

ആയുർവേദ പാരമ്പര്യ സംരക്ഷണത്തിനും ഗവേഷണ വികസനത്തിനുമായി സ്ഥാപനം വിവിധ അക്കാദമിക്, ചികിത്സാ, ഔഷധ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യത്തെ ആഗോള തലത്തിൽ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനും ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി ഗവേഷണരംഗത്തും ഇവർ സജീവമാണ്. [https://scholar.uoc.ac.in/items/71b27ec9-2083-4641-af44-555db54100ad?utm_source=chatgpt.com Research Reference – Contribution of Pulamantol Ashtavaidya Family to Ayurveda]

ഇന്ന് പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ആയുർവേദ പാരമ്പര്യം ചികിത്സാരംഗത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ സാമൂഹികാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ആയുർവേദ ബോധവത്കരണം, ഫ്രാഞ്ചൈസി മോഡൽ വികസനം, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള ബ്രാൻഡ് സാന്നിധ്യം, ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത ക്ലിനിക്കൽ സമീപനം എന്നിവയിലൂടെ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
[[വർഗ്ഗം:പാരമ്പര്യവൈദ്യം]]
[[വർഗ്ഗം:ആയുർവേദാചാര്യന്മാർ]]</text>
      <sha1>b90jhora9bogol0zybblaahe3ptezt0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618871</id>
      <parentid>4618831</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:28:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Honourable hitman</username>
        <id>217596</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചുരുക്കം: പരസ്യാത്മകവും ഉറവിടരഹിതവും ആയ ഭാഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്ത്, നിഷ്പക്ഷ ശൈലിയിൽ ലേഖനം പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു. ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയ അവകാശവാദങ്ങൾ കുറച്ചു. ചരിത്രപരവും സാഹിത്യപരവുമായി സ്ഥിരീകരിക്കാവുന്ന വിവരങ്ങൾ മാത്രം നിലനിർത്തി. വാഗ്ഭടാചാര്യരെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാഗം “പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യം” എന്ന നിലയിൽ പുനഃരചിച്ചു. ചികിത്സാ വിജയവാദങ്ങൾ, “global presence”, “brand”, “franchise” തുടങ്ങിയ പ്രചാരണപരമായ വാചകങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി. Wikipedia:NPOV, Verifiability, Notability നയങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവലംബങ്ങൾ ക്രമപ്പെടു</comment>
      <origin>4618871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6527" sha1="531wmfe03eilisxeebjfgxj1qgwyxfe" xml:space="preserve">{{Short description|കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യ കുടുംബം}}

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിൽ ഒന്നായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ആയുർവേദ വൈദ്യകുടുംബമാണ്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=ഐതിഹ്യമാല |author=കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി |volume=4}}&lt;/ref&gt;

കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ ചികിത്സാപാരമ്പര്യത്തിൽ അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങൾ ചരിത്രപരമായി ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനമേറ്റിരുന്നു. പരമ്പരാഗത ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലൂടെയാണ് ഈ കുടുംബങ്ങളിൽ വൈദ്യവിദ്യ പകർന്നു നൽകിയിരുന്നത്.

== ചരിത്രം ==

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല'' എന്ന കൃതിയിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഈ കുടുംബത്തെ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=ഐതിഹ്യമാല |author=കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി |volume=4}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാഹിത്യപരമായ പരാമർശങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശം മലപ്പുറം–പാലക്കാട് ജില്ലാതിർത്തിക്ക് സമീപമുള്ള കുന്തിപ്പുഴാ തീരപ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി പ്രാദേശിക ചരിത്രരേഖകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

== വാഗ്ഭടാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യം ==

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശം ആയുർവേദ ആചാര്യനായ വാഗ്ഭടാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടൻ തന്റെ അവസാനകാലം ഇവിടെ ചെലവഴിച്ചുവെന്ന വിശ്വാസം പ്രദേശികമായി നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനെ സാധൂകരിക്കുന്ന വ്യക്തമായ ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ ലഭ്യമായിട്ടില്ല.

== ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം ==

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്തെ ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം പ്രാദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്ഷേത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ധന്വന്തരിയെ ആയുർവേദ ദേവനായി ആരാധിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പ്രദേശിക ആചാരപരമ്പര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

== ആധുനിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ ആയുർവേദ ചികിത്സ, ഔഷധ നിർമ്മാണം, ചികിത്സാകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ നടത്തിവരുന്നു. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമായി ചികിത്സാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ടെന്ന് ചില പഠനങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://scholar.uoc.ac.in/items/71b27ec9-2083-4641-af44-555db54100ad
 |title=Contribution of Pulamantol Ashtavaidya Family to Ayurveda
 |website=University of Calicut Scholar Repository}}&lt;/ref&gt;

സാമൂഹികാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ആയുർവേദ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും സ്ഥാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{Reflist}}

== കാണുക കൂടി ==

* [[അഷ്ടവൈദ്യൻ]]
* [[ആയുർവേദം]]
* [[ഐതിഹ്യമാല]]

[[Category:അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങൾ]]
[[Category:ആയുർവേദം]]
[[Category:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ സംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>531wmfe03eilisxeebjfgxj1qgwyxfe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618896</id>
      <parentid>4618871</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ചർച്ചയിൽ തീരുമാനമാകുന്നതുവരെ ഫലകം നീക്കരുത്</comment>
      <origin>4618896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6575" sha1="hlizptu6lib1ywg32fv4inhqqixa7ok" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}}
{{Short description|കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യ കുടുംബം}}

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിൽ ഒന്നായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ആയുർവേദ വൈദ്യകുടുംബമാണ്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=ഐതിഹ്യമാല |author=കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി |volume=4}}&lt;/ref&gt;

കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ ചികിത്സാപാരമ്പര്യത്തിൽ അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങൾ ചരിത്രപരമായി ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനമേറ്റിരുന്നു. പരമ്പരാഗത ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലൂടെയാണ് ഈ കുടുംബങ്ങളിൽ വൈദ്യവിദ്യ പകർന്നു നൽകിയിരുന്നത്.

== ചരിത്രം ==

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല'' എന്ന കൃതിയിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഈ കുടുംബത്തെ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=ഐതിഹ്യമാല |author=കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി |volume=4}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാഹിത്യപരമായ പരാമർശങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശം മലപ്പുറം–പാലക്കാട് ജില്ലാതിർത്തിക്ക് സമീപമുള്ള കുന്തിപ്പുഴാ തീരപ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി പ്രാദേശിക ചരിത്രരേഖകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

== വാഗ്ഭടാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യം ==

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശം ആയുർവേദ ആചാര്യനായ വാഗ്ഭടാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടൻ തന്റെ അവസാനകാലം ഇവിടെ ചെലവഴിച്ചുവെന്ന വിശ്വാസം പ്രദേശികമായി നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനെ സാധൂകരിക്കുന്ന വ്യക്തമായ ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ ലഭ്യമായിട്ടില്ല.

== ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം ==

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്തെ ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം പ്രാദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്ഷേത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ധന്വന്തരിയെ ആയുർവേദ ദേവനായി ആരാധിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പ്രദേശിക ആചാരപരമ്പര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

== ആധുനിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ ആയുർവേദ ചികിത്സ, ഔഷധ നിർമ്മാണം, ചികിത്സാകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ നടത്തിവരുന്നു. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമായി ചികിത്സാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ടെന്ന് ചില പഠനങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://scholar.uoc.ac.in/items/71b27ec9-2083-4641-af44-555db54100ad
 |title=Contribution of Pulamantol Ashtavaidya Family to Ayurveda
 |website=University of Calicut Scholar Repository}}&lt;/ref&gt;

സാമൂഹികാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ആയുർവേദ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും സ്ഥാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{Reflist}}

== കാണുക കൂടി ==

* [[അഷ്ടവൈദ്യൻ]]
* [[ആയുർവേദം]]
* [[ഐതിഹ്യമാല]]

[[Category:അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങൾ]]
[[Category:ആയുർവേദം]]
[[Category:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ സംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>hlizptu6lib1ywg32fv4inhqqixa7ok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618962</id>
      <parentid>4618896</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Honourable hitman</username>
        <id>217596</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4618962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3325" sha1="czkvgiu4w7xeue66in30p2aqjxyxkf6" xml:space="preserve">{{Short description|കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യ കുടുംബം}}

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ വൈദ്യകുടുംബങ്ങളിലൊന്നായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന കുടുംബമാണ്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്തോടാണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ പാരമ്പര്യബന്ധം ബന്ധപ്പെട്ടുകാണുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=ഐതിഹ്യമാല |author=കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി |volume=4}}&lt;/ref&gt;

കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാഹിത്യപരമായ പരാമർശങ്ങളിൽ പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് കുടുംബത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന പേരിൽ പരാമർശം കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=ഐതിഹ്യമാല |author=കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി |volume=4}}&lt;/ref&gt;

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശം കുന്തിപ്പുഴയുടെ തീരപ്രദേശത്തുള്ള ഒരു ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ഗ്രാമപ്രദേശമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പ്രദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും ഈ പ്രദേശത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു.

പുലാമന്തോൾ പ്രദേശം വാഗ്ഭടാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളാലും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടൻ ഇവിടെ എത്തിയിരുന്നുവെന്ന വിശ്വാസം പ്രദേശികമായി പ്രചരിച്ചുവരുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇതിനെ സാധൂകരിക്കുന്ന വ്യക്തമായ ചരിത്രരേഖകൾ ലഭ്യമല്ല.

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{Reflist}}

== കാണുക കൂടി ==

* [[അഷ്ടവൈദ്യൻ]]
* [[ആയുർവേദം]]
* [[ഐതിഹ്യമാല]]

[[Category:ആയുർവേദം]]
[[Category:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ സംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>czkvgiu4w7xeue66in30p2aqjxyxkf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>436143</id>
    <revision>
      <id>4618817</id>
      <parentid>2853434</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Honourable hitman</username>
        <id>217596</id>
      </contributor>
      <comment>'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു.</comment>
      <origin>4618817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4428" sha1="tjvzklko6xacuq91n9uw807xx7ex4ve" xml:space="preserve">== പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതികളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും പ്രചരണത്തിലും ഈ കുടുംബം ശ്രദ്ധേയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുള്ളതായി വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പ്രാദേശിക പരാമർശങ്ങളിലുമുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി പുലാമന്തോൾ കുടുംബം ആയുർവേദത്തിന്റെ അഷ്ടാംഗ സമ്പ്രദായവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. വാഗ്ഭടൻ തന്റെ അവസാനകാലം പുലാമന്തോളിൽ ചെലവഴിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധിസ്ഥലം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവെന്നുമുള്ള വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തമായ ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ പരിമിതമാണ്.

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യുടെ നാലാം ഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ലേഖനം “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന പേരിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനപ്രിയ ഐതിഹ്യങ്ങളിലൊന്നായി ഈ ലേഖനം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പുലാമന്തോൾ കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിലും ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== കാണുക ==

* അഷ്ടവൈദ്യം
* വാഗ്ഭടൻ
* ഐതിഹ്യമാല

== അവലംബങ്ങൾ ==

# കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി – ''ഐതിഹ്യമാല''

# https://ml.wikisource.org/wiki/ഐതിഹ്യമാല/പുലാമന്തോൾ_മൂസ്സ്

# https://en.wikipedia.org/wiki/Vagbhata

# https://en.wikipedia.org/wiki/Pulamantol

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* http://srdayurveda.com/pulamanthole-family.php</text>
      <sha1>tjvzklko6xacuq91n9uw807xx7ex4ve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618818</id>
      <parentid>4618817</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Honourable hitman</username>
        <id>217596</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4618818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6122" sha1="8b7hgsjr043v609ob64blt3sx0v1zpv" xml:space="preserve">== പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതികളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും പ്രചരണത്തിലും ഈ കുടുംബം ശ്രദ്ധേയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുള്ളതായി വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പ്രാദേശിക പരാമർശങ്ങളിലുമുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി പുലാമന്തോൾ കുടുംബം ആയുർവേദത്തിന്റെ അഷ്ടാംഗ സമ്പ്രദായവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. വാഗ്ഭടൻ തന്റെ അവസാനകാലം പുലാമന്തോളിൽ ചെലവഴിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധിസ്ഥലം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവെന്നുമുള്ള വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തമായ ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ പരിമിതമാണ്.

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യുടെ നാലാം ഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ലേഖനം “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന പേരിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനപ്രിയ ഐതിഹ്യങ്ങളിലൊന്നായി ഈ ലേഖനം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പുലാമന്തോൾ കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിലും ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== കാണുക ==

* അഷ്ടവൈദ്യം
* വാഗ്ഭടൻ
* ഐതിഹ്യമാല

== അവലംബങ്ങൾ ==

# കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി – ''ഐതിഹ്യമാല''

# https://ml.wikisource.org/wiki/ഐതിഹ്യമാല/പുലാമന്തോൾ_മൂസ്സ്

# https://en.wikipedia.org/wiki/Vagbhata

# https://en.wikipedia.org/wiki/Pulamantol

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* http://srdayurveda.com/pulamanthole-family.php

== ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 16:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8b7hgsjr043v609ob64blt3sx0v1zpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618820</id>
      <parentid>4618818</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Honourable hitman</username>
        <id>217596</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4618820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6508" sha1="3ufkl7i4lnvmpkyaumo0i9gcph7np2u" xml:space="preserve">== പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതികളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും പ്രചരണത്തിലും ഈ കുടുംബം ശ്രദ്ധേയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുള്ളതായി വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പ്രാദേശിക പരാമർശങ്ങളിലുമുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി പുലാമന്തോൾ കുടുംബം ആയുർവേദത്തിന്റെ അഷ്ടാംഗ സമ്പ്രദായവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. വാഗ്ഭടൻ തന്റെ അവസാനകാലം പുലാമന്തോളിൽ ചെലവഴിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധിസ്ഥലം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവെന്നുമുള്ള വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തമായ ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ പരിമിതമാണ്.

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യുടെ നാലാം ഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ലേഖനം “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന പേരിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനപ്രിയ ഐതിഹ്യങ്ങളിലൊന്നായി ഈ ലേഖനം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പുലാമന്തോൾ കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിലും ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== കാണുക ==

* അഷ്ടവൈദ്യം
* വാഗ്ഭടൻ
* ഐതിഹ്യമാല

== അവലംബങ്ങൾ ==

# കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി – ''ഐതിഹ്യമാല''

# https://ml.wikisource.org/wiki/ഐതിഹ്യമാല/പുലാമന്തോൾ_മൂസ്സ്

# https://en.wikipedia.org/wiki/Vagbhata

# https://en.wikipedia.org/wiki/Pulamantol

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* http://srdayurveda.com/pulamanthole-family.php
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* http://www.pulamantholemoosshospital.com
* https://srdayurveda.com/pulamanthole-family.php
* https://ml.wikisource.org/wiki/ഐതിഹ്യമാല/പുലാമന്തോൾ_മൂസ്സ്
* https://en.wikipedia.org/wiki/Vagbhata
* https://en.wikipedia.org/wiki/Pulamantol
* https://wellnexveda.com

== ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 16:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3ufkl7i4lnvmpkyaumo0i9gcph7np2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618859</id>
      <parentid>4618820</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും */ മറുപടി</comment>
      <origin>4618859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7759" sha1="nr7ynhvzhg9xecxkm7ha09sxddty5te" xml:space="preserve">== പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതികളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും പ്രചരണത്തിലും ഈ കുടുംബം ശ്രദ്ധേയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുള്ളതായി വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പ്രാദേശിക പരാമർശങ്ങളിലുമുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി പുലാമന്തോൾ കുടുംബം ആയുർവേദത്തിന്റെ അഷ്ടാംഗ സമ്പ്രദായവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിന്റെ കർത്താവായ വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. വാഗ്ഭടൻ തന്റെ അവസാനകാലം പുലാമന്തോളിൽ ചെലവഴിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധിസ്ഥലം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവെന്നുമുള്ള വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തമായ ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ പരിമിതമാണ്.

കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യുടെ നാലാം ഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ലേഖനം “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന പേരിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ ആയുർവേദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനപ്രിയ ഐതിഹ്യങ്ങളിലൊന്നായി ഈ ലേഖനം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പുലാമന്തോൾ കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രദേശിക ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിലും ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== കാണുക ==

* അഷ്ടവൈദ്യം
* വാഗ്ഭടൻ
* ഐതിഹ്യമാല

== അവലംബങ്ങൾ ==

# കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി – ''ഐതിഹ്യമാല''

# https://ml.wikisource.org/wiki/ഐതിഹ്യമാല/പുലാമന്തോൾ_മൂസ്സ്

# https://en.wikipedia.org/wiki/Vagbhata

# https://en.wikipedia.org/wiki/Pulamantol

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* http://srdayurveda.com/pulamanthole-family.php
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* http://www.pulamantholemoosshospital.com
* https://srdayurveda.com/pulamanthole-family.php
* https://ml.wikisource.org/wiki/ഐതിഹ്യമാല/പുലാമന്തോൾ_മൂസ്സ്
* https://en.wikipedia.org/wiki/Vagbhata
* https://en.wikipedia.org/wiki/Pulamantol
* https://wellnexveda.com

== ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 16:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)

:വിക്കിപീഡിയ പരസ്യമെഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലമല്ല. കൂടാതെ നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനമെഴുതുന്നത് വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. അത്തരം ശ്രമങ്ങൾക്കെതിരേ വിക്കിപീഡിയ കർശന നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള ലേഖനം വിക്കിപീഡിയക്കു ചേർന്നവിധത്തിലല്ല. മാറ്റിയെഴുതാത്ത പക്ഷം നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:53, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>nr7ynhvzhg9xecxkm7ha09sxddty5te</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618861</id>
      <parentid>4618859</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>സംവാദം താൾ ലേഖനമെഴുതിവയ്ക്കാനുള്ളതല്ല.</comment>
      <origin>4618861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="iexqbjkine1a1ih0zztiatylmwsaead" xml:space="preserve">
== ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 16:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)

:വിക്കിപീഡിയ പരസ്യമെഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലമല്ല. കൂടാതെ നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനമെഴുതുന്നത് വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. അത്തരം ശ്രമങ്ങൾക്കെതിരേ വിക്കിപീഡിയ കർശന നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള ലേഖനം വിക്കിപീഡിയക്കു ചേർന്നവിധത്തിലല്ല. മാറ്റിയെഴുതാത്ത പക്ഷം നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:53, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iexqbjkine1a1ih0zztiatylmwsaead</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618869</id>
      <parentid>4618861</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Honourable hitman</username>
        <id>217596</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും */ മറുപടി</comment>
      <origin>4618869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5148" sha1="q053kihgwd3chbduugjf4brp9h0p7mq" xml:space="preserve">
== ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 16:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)

:വിക്കിപീഡിയ പരസ്യമെഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലമല്ല. കൂടാതെ നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനമെഴുതുന്നത് വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. അത്തരം ശ്രമങ്ങൾക്കെതിരേ വിക്കിപീഡിയ കർശന നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള ലേഖനം വിക്കിപീഡിയക്കു ചേർന്നവിധത്തിലല്ല. മാറ്റിയെഴുതാത്ത പക്ഷം നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:53, 12 മേയ് 2026 (UTC)
::നിർദ്ദേശത്തിനും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയതിനും നന്ദി. ലേഖനത്തിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ പ്രചാരണാത്മകമായ ഭാഷയിൽ വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് വിക്കിപീഡിയ നയങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ലേഖനം സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ സ്രോതസ്സുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി, നിഷ്പക്ഷ ശൈലിയിൽ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
::ചികിത്സാഫലങ്ങൾ, “ലോകപ്രശസ്തം”, “അതുല്യം” തുടങ്ങിയ വിലയിരുത്തൽ സ്വഭാവമുള്ള വാചകങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, ചരിത്രപരവും രേഖാമൂലമുള്ളതുമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കും.
::AI ഉപയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശങ്കയും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തിരുത്തലുകൾ വിക്കിപീഡിയ നയങ്ങൾ, verifiability, neutral point of view എന്നിവ പാലിക്കുന്ന തരത്തിൽ മാനുവൽ ആയി പുനഃപരിശോധിച്ച് സമർപ്പിക്കുന്നതാണ്.
::ആവശ്യമായിടത്ത് കൂടുതൽ സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും citation-ുകളും ചേർക്കുന്നതായിരിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 17:24, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>q053kihgwd3chbduugjf4brp9h0p7mq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618892</id>
      <parentid>4618869</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും */ മറുപടി</comment>
      <origin>4618892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5827" sha1="frqtd0pses1cwxexi6qln24ff19fhf5" xml:space="preserve">
== ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ==

'''പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത അഷ്ടവൈദ്യ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ പുലാമന്തോൾ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പുലാമന്തോൾ പ്രദേശത്താണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം. കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ''ഐതിഹ്യമാല''യിൽ “പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്” എന്ന ലേഖനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഗ്ഭടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ രുദ്ര ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 16:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)

:വിക്കിപീഡിയ പരസ്യമെഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലമല്ല. കൂടാതെ നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനമെഴുതുന്നത് വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. അത്തരം ശ്രമങ്ങൾക്കെതിരേ വിക്കിപീഡിയ കർശന നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള ലേഖനം വിക്കിപീഡിയക്കു ചേർന്നവിധത്തിലല്ല. മാറ്റിയെഴുതാത്ത പക്ഷം നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:53, 12 മേയ് 2026 (UTC)
::നിർദ്ദേശത്തിനും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയതിനും നന്ദി. ലേഖനത്തിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ പ്രചാരണാത്മകമായ ഭാഷയിൽ വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് വിക്കിപീഡിയ നയങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ലേഖനം സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ സ്രോതസ്സുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി, നിഷ്പക്ഷ ശൈലിയിൽ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
::ചികിത്സാഫലങ്ങൾ, “ലോകപ്രശസ്തം”, “അതുല്യം” തുടങ്ങിയ വിലയിരുത്തൽ സ്വഭാവമുള്ള വാചകങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, ചരിത്രപരവും രേഖാമൂലമുള്ളതുമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കും.
::AI ഉപയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശങ്കയും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തിരുത്തലുകൾ വിക്കിപീഡിയ നയങ്ങൾ, verifiability, neutral point of view എന്നിവ പാലിക്കുന്ന തരത്തിൽ മാനുവൽ ആയി പുനഃപരിശോധിച്ച് സമർപ്പിക്കുന്നതാണ്.
::ആവശ്യമായിടത്ത് കൂടുതൽ സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും citation-ുകളും ചേർക്കുന്നതായിരിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:Honourable hitman|Honourable hitman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman|സംവാദം]]) 17:24, 12 മേയ് 2026 (UTC)
:::അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നല്ലത്. അല്ലെങ്കിൽ ലേഖനം വ്യാപകമായി തിരുത്തിയെഴുതേണ്ടിവരും. അത് ചെയ്യാത്ത പക്ഷം നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:41, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>frqtd0pses1cwxexi6qln24ff19fhf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉസ്മാൻ അലി ഖാൻ, ആസാഫ് ജാ VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>477276</id>
    <revision>
      <id>4618992</id>
      <parentid>4483908</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5724" sha1="q5uwxxb4k1vborzg55ezm74qffy3ky6" xml:space="preserve">[[File:Usman Ali Khan.jpg|280px|right|Usman Ali Khan]]
ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാട്ടുരാജ്യമായ ഹൈദരാബാദിലെ അവസാന നിസാം (ഭരണാധികാരി) ആയിരുന്നു  നവാബ് സർ മിർ '''ഉസ്മാൻ അലി ഖാൻ''' സിദ്ദിഖി, ആസാഫ് ജാ VII ജിസിഎസ്ഐ ജിബിഇ (6 ഏപ്രിൽ 1886 - 24 ഫെബ്രുവരി 1967). 1911 നും 1948 നും ഇടയിൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യ പിടിച്ചെടുക്കുന്നതുവരെ ഹൈദരാബാദ് ഭരിച്ചു.ഹൈദരാബാദിലെ [[നിസാം|നിസാം എന്ന പദവിയിലാണ്]] അദ്ദേഹത്തെ
വിശേഷിപ്പിച്ചത്.1937-ൽ ടൈം മാസികയുടെ പുറംചട്ടയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി. ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ  അഞ്ചാമത്തെ ധനികനും ഇന്ത്യൻ  ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ധനികനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം.

വിദ്യാഭ്യാസം, ശാസ്ത്രം, വികസനം എന്നിവയ്ക്ക് സംരക്ഷണം നൽകിയ ഒരു നല്ല ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 37 വർഷത്തെ ഭരണകാലത്ത് വൈദ്യുതി അവതരിപ്പിച്ചു, റെയിൽവേ, റോഡുകൾ, എയർവേകൾ എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചു. ഉസ്മാനിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഉസ്മാനിയ ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഹൈദരാബാദ്, ബെഗുമ്പെറ്റ് എയർപോർട്ട്, ഹൈദരാബാദ് ഹൈക്കോടതി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ ഹൈദരാബാദ് നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. നഗരത്തിലെ മറ്റൊരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കം തടയുന്നതിനായി ഉസ്മാൻ സാഗർ, ഹിമയത്ത് സാഗർ എന്നീ രണ്ട് ജലസംഭരണികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://telanganatoday.com/reminiscing-seventh-nizam-enormous-contribution-education&lt;/ref&gt;[[File:Nizam of Hyderabad with King Saud.jpg|thumb|സൗദ രാജാവിനൊപ്പം ഹൈദരാബാദിലെ നിസാം|270x270ബിന്ദു]][[File:Coronation portrait of the VIIth Nizam.jpg|thumb]]
ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ വിദ്യാഭ്യാസ, മത സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ സംഭാവന ചെയ്ത അദ്ദേഹം ഒരു മനുഷ്യസ്‌നേഹി കൂടിയായിരുന്നു. തന്റെ സമ്പത്തിന് പുറമെ, സ്വന്തം സോക്സുകൾ കെട്ടുകയും അതിഥികളിൽ നിന്ന് സിഗരറ്റ് കടം വാങ്ങുകയും ചെയ്തതിനാൽ അദ്ദേഹം ഉത്കേന്ദ്രതയ്ക്ക് പേരുകേട്ടവനായിരുന്നു.

==വിശുദ്ധ മഹാഭാരതത്തിന്റെ സമാഹാരത്തിനുള്ള സംഭാവന==
വിശുദ്ധ മഹാഭാരതത്തിന്റെ സമാഹാരത്തിനായി അദ്ദേഹം പണം സംഭാവന ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://m.mid-day.com/articles/over-year-on-bori-s-historic-nizam-guest-house-still-awaits-reopening/142258{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ബനാറസ് ഹിന്ദു സർവകലാശാലയ്ക്ക് 10 ലക്ഷം രൂപ സംഭാവന നൽകി&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Husain|first1=Yusra|title=When last Hyderabad Nizam donated Rs 1 lakh to BHU in 1939 {{!}} Lucknow News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/when-last-hyderabad-nizam-donated-rs-1l-to-bhu-in-1939/articleshow/72192176.cms#:~:text=%E2%80%9CThe%20Nizam%20donated%20Rs%201,the%20country%20and%20outside%20India.|accessdate=4 നവംബർ 2020|work=The Times of India|date=23 Nov 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* [https://youtube.com/watch?v=mTcJql5tGk4 nizam donations to temples]
* [https://www.youtube.com/watch?v=D-sw2F-UhSM&amp;ab_channel=Abby നിസാമിന്റെ സൈനികർ]

[[വർഗ്ഗം:ഹൈദരാബാദ് (നാട്ടുരാജ്യം)]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:1886-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1967-ൽ മരിച്ചവർ]]

==റഫറൻസുകൾ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>q5uwxxb4k1vborzg55ezm74qffy3ky6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആരുഷി നിഷാങ്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479688</id>
    <revision>
      <id>4618935</id>
      <parentid>4595865</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25072" sha1="6l9yi32vnv1hbexigf0fmsgciw68acl" xml:space="preserve">{{prettyurl|Arushi Nishank}}
{{Infobox dancer
| name            = Arushi Nishank
| image           =| caption         = 
| birth_name      =
| birth_date      = {{birth date and age|df=yes|1986|09|17}}
| birth_place     = [[Kotdwar]], [[Uttarakhand]], [[India]]
| death_date      =
| education       = Metropolitan College of Toronto &lt;br&gt; IMS Unison University
| dances          = [[Indian classical dance]]
| occupation      = Classical dancer, entrepreneur, film producer, poet
| years_active    = 2000 – present
| nationality     = [[India]]n
| residence       = [[Dehradun]], [[Dubai]]
| website         = 
| current_group   = 
| former_groups   = 
}}
അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി നേടിയ ഇന്ത്യൻ ക്ലാസിക്കൽ [[കഥക്]] നർത്തകി, സംരംഭക, ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, കവയിത്രി എന്നിവയായ '''ആരുഷി നിഷാങ്ക്''' (ജനനം: 17 സെപ്റ്റംബർ 1986), '''ആരുഷി പോഖ്രിയാൽ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.arushinishank.com]  {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150421233746/http://www.arushinishank.com/ |date=21 April 2015 }}&lt;/ref&gt; പാറ്റ് ബിർജു മഹാരാജിന്റെയും ഡോ. പൂർണിമ പാണ്ഡെയുടെയും ശിഷ്യയായിരുന്നു അവർ. ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഫോർ കൾച്ചറൽ റിലേഷൻസ് ഐസിസിആറിന്റെ കഥക് എംപാനൽഡ് ആർട്ടിസ്റ്റായ അവർ പ്രസാർ ഭാരതിയുടെ ഡിവിഷനായ ദൂരദർശന്റെ ഗ്രേഡഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് കൂടിയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.shramjeevijournalist.com/producer-of-film-major-nirala-arushi-nishank-hold-a-courtesy-meeting-with-cm/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-02 |archive-date=2019-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802180015/https://www.shramjeevijournalist.com/producer-of-film-major-nirala-arushi-nishank-hold-a-courtesy-meeting-with-cm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.newsviewsnetwork.com/uk-s-former-cm-and-mps-new-movie-major-nirala-in-the-offing/] &lt;/ref&gt; 

== ആദ്യകാല ജീവിതവും പശ്ചാത്തലവും ==
ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ കോട്ട്വാറിലാണ് ആരുഷി ജനിച്ചത്. രാജസ്ഥാനിലെ ബൻസത്തലി വിദ്യാപീഠിൽ നിന്ന് പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ്, ഫിലോസഫി എന്നിവയിൽ ബിരുദം  നേടി. [[കാനഡ]]യിലെ ടൊറന്റോയിലെ മെട്രോപൊളിറ്റൻ കോളേജിൽ നിന്ന് എംബിഎ, ഇന്റർനാഷണൽ ബിസിനസ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ എന്നിവയിൽ പഠനം തുടർന്നു. കഥക് നൃത്തരൂപത്തിൽ 8 വർഷത്തെ &quot;നിഷ്നാത്&quot; സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ സർട്ടിഫിക്കേഷൻ അവർ നേടി. ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയിൽ മാനവ വിഭവശേഷിയിൽ പിഎച്ച്ഡി ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഡെറാഡൂണിലെ സ്വന്തം സ്ഥാപനമായ ഹിമാലയൻ ആയുർവേദ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ ചെയർപേഴ്‌സൺ കൂടിയാണ് അവർ.
==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
അഭിനവ് പന്തിനെ വിവാഹം കഴിച്ച ആരുഷി കുസും കാന്ത പോഖ്രിയാലിന്റെയും പാർലമെന്റ് അംഗവും മുൻ [[Chief Minister of Uttarakhand|ഉത്തരാഖണ്ഡ് മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ]] [[രമേഷ് പോഖ്രിയാൽ|രമേശ് പൊഖ്രിയാൽ നിഷാങ്കിന്റെയും]] മൂത്ത മകൾ കൂടിയാണ്.
==കരിയർ==
[[London|ലണ്ടനിൽ]] &quot;സ്പെഷ്യൽ യോഗ, കഥക് കച്ചേരി&quot; പോലുള്ള നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര കഥക് നൃത്തരൂപങ്ങളും &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nehrucentre.org.uk/archive/archive-details/article/music-kathak-and-yoga-for-nourishment-balance-and-transformation.html |title=Music: Kathak and Yoga for nourishment, balance, and transformation |publisher=Nehru centre |date=2014-05-01 |accessdate=2017-07-07 |archive-date=2017-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170328015740/http://www.nehrucentre.org.uk/archive/archive-details/article/music-kathak-and-yoga-for-nourishment-balance-and-transformation.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hcilondon.in/indiadigest/ID-May-2nd-Issue-for-web.pdf|format=PDF|title=Narendra Modi is India’s new PM|website=Hcilondon.in|accessdate=2017-07-07|archive-date=2017-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170328015644/https://www.hcilondon.in/indiadigest/ID-May-2nd-Issue-for-web.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഓസ്ട്രിയയിലെ &quot;ലെക്ചർ റെസിറ്റൽ&quot; ഇന്ത്യൻ സ്ഫിയർ &quot;ഗ്രാസ്&quot;, [[ജർമ്മനി]]യിൽ ഒരു ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രീയ നൃത്തമായ &quot;ബംഗാളിഷ് നാച്ച്&quot;, കാനഡയിലെ &quot;ടൊറന്റോ ഫെസ്റ്റിവൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ&quot;. &quot;താരാന ഡാൻസ് കൺസേർട്ട്&quot;, [[Canada|കാനഡയിലെ]] വിദേശ പ്രതിനിധി സമ്മേളനം, [[Dubai|ദുബായിലെ]] ഇന്ദ്രധനുഷ് &quot;കളർ ഓഫ് ഇന്ത്യ&quot;, [[Indian Council for Cultural Relations|ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഫോർ കൾച്ചറൽ റിലേഷൻസിനു]] വേണ്ടി &quot;ഹൊറൈസൺ സീരീസ്&quot;, ദില്ലിയിലെ ദൂരദർശൻ ലൈവ് കൺസേർട്ട്, ആഗ്രയിലെ താജ് മഹോത്സവ്, ഋഷികേശ് അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ ഫെസ്റ്റിവലിലെ ഒരു നാടകാവിഷ്കരണം,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.internationalyogafestival.com/IYF_Schedule_2014.pdf|format=PDF|title=International Yoga Festival|website=Internationalyogafestival.com|accessdate=2017-07-07|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030537/http://www.internationalyogafestival.com/IYF_Schedule_2014.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;എന്നിവയും ആരുഷി അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[Ganges in Hinduism|ഗംഗാദേവി]] ഭൂമിയിലേക്ക് വരുന്നതിന്റെ കഥയായ &quot;ഗംഗാ അവതാരൻ&quot;, &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gangaaction.org/the-dance-of-mother-ganga-pujya-swamiji-and-dignitaries-come-together-to-enjoy-an-unforgettable-performance/ |title=The Dance of Mother Ganga: Pujya Swamiji and Dignitaries, Including Shri Anna Hazare, come together to enjoy an unforgettable performance  |website=Gangaaction.org |date= |accessdate=2017-07-07}}&lt;/ref&gt; സുഫിയാന ക്ലാസിക്കൽ കഥക് ഡാൻസ് &quot;സജ്ദ&quot; തുടങ്ങി നിരവധി രചനകളും അവർ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lucknowmahotsava.com/localartist.html |title=Archived copy |accessdate=2015-05-18 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150427064202/http://www.lucknowmahotsava.com/localartist.html |archivedate=27 April 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.swatantraawaz.com/headline/1212.htm |title=नृत्यांगना आरूषि निशंक की शानदार जुगलबंदी : स्वतंत्र आवाज़ डॉट कॉम |website=Swatantraawaz.com |date=2013-04-16 |accessdate=2017-07-07}}&lt;/ref&gt;
ഇന്ത്യയിലുടനീളം കഥക്കിന്റെ കലാ വിദ്യാർത്ഥികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിൽ ആരുഷി സ്പിക് മാകെയുടെ അദ്ധ്യാപികയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഫോർ കൾച്ചറൽ റിലേഷൻസിന് കീഴിൽ നിരവധി നൃത്തരൂപങ്ങളും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parmarth.org/updates/august-2014-encyclopedia-special.pdf|format=PDF|title=A Historic Moment|website=Parmarth.org\accessdate=2017-07-07}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ, ന്യൂസ് 24, ദൂരദർശൻ ഗ്രൂപ്പ് എന്നിവയിൽ നിരവധി തവണ അഭിമുഖം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[Patanjali Yogpeeth|പതഞ്ജലി യോഗ്പീത്തിനെ]] മാർക്കറ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി ടിവി പരസ്യങ്ങളിലും ആരുഷി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പതഞ്ജലി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കായുള്ള അവളുടെ ആദ്യത്തെ ടിവി പരസ്യം 2012-ൽ [[Aastha TV|ആസ്ത ടിവിയിൽ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mZ8NGXZVeb0 |title=Patanjali Product Ad |publisher=[[YouTube]] |date= |accessdate=2017-07-07}}&lt;/ref&gt; 2013-ൽ [[Parmarth Niketan|പർമാർത്ത് നികേതൻ]] [[ഋഷികേശ്]], [[Uttarakhand|ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സന്ദർശനവേളയിൽ [[Charles, Prince of Wales|ചാൾസ്, വെയിൽസ് രാജകുമാരൻ]], [[Camilla, Duchess of Cornwall|കോൺവാൾ ഡച്ചസ് കാമില]], എന്നിവരെ സന്ദർശിക്കാനും സമ്മാനം നൽകാനും ആരുഷിക്ക് അവസരമുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|last=Arkell |first=Harriet |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2488370/Prince-Charles-Camilla-Rishikesh-embark-tour-India.html |title=Prince Charles and Camilla in Rishikesh as they embark on tour of India |website=Dailymail.co.uk |date=2013-11-06 |accessdate=2017-07-07}}&lt;/ref&gt;

==നിർമ്മാതാവും കമ്പോസറും==


ഗംഗാദേവി ഭൂമിയിലേക്ക് വരുന്നതിന്റെ കഥ പറയുന്ന കളർ കഥക് ബാലെ ആണ് ഗംഗാ അവതാരൻ. ഗംഗാ നദിക്കരയിൽ 60 കലാകാരന്മാർ സ്റ്റേജിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ഷോ ആദ്യമായി ഋഷികേശിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. പദ്ധതി വിജയകരമായി ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം അവളുടെ നാടകാവതരണം അവതരിപ്പിക്കാൻ രാഷ്ട്രീയ കഥക് സൻസ്ഥാൻ [[Lucknow|ലഖ്‌നൗ]] അവളെ ക്ഷണിച്ചു. ഇതിൽ നിരവധി വിശിഷ്ടാതിഥികൾ ആരുഷിയെ വളരെയധികം പ്രശംസിക്കുകയും ഷോയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ മഹത്തായ വിജയത്തിന് ശേഷം ഈ പ്രോജക്റ്റ് പിന്നീട് [[ICCR|ഐസിസിആർ]] [[ന്യൂഡൽഹി]]യുമായി സഹകരിച്ചു അവതരിപ്പിച്ചു.

ഒരു നിർമ്മാതാവ് എന്ന നിലയിൽ ആരുഷി തന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രാദേശിക സിനിമ &quot;മേജർ നിരാല&quot; എന്ന പേരിൽ 2018-ൽ നിർമ്മിച്ചു. അവളുടെ പിതാവ് ഡോ. രമേശ് പൊഖ്രിയാൽ നിഷാങ്ക് എഴുതിയ നോവലിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ സിനിമ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച സിനിമയ്ക്ക് മികച്ച അവലോകനങ്ങൾ ലഭിച്ചു. ആഗോളതലത്തിൽ പ്രാദേശിക ഭാഷയെയും സംസ്കാരത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രത്തെ പലരും വളരെയധികം പ്രശംസിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt; [http://dainiknation.com/2018/06/major-nirala-to-be-released-in-mumbai-on-june-24/]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uttarakhandjosh.com/tag/majar-nirala-producer-aarushi-nishank/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-27 |archive-date=2019-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827161500/http://uttarakhandjosh.com/tag/majar-nirala-producer-aarushi-nishank/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.expressindian.com/jaipur-mein-release-major-nirala] &lt;/ref&gt;

== പ്രമോട്ടർ ==
ഗംഗാ നദി വൃത്തിയാക്കുന്നതിനായി ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ആരംഭിച്ച പദ്ധതിയായ നമാമി ഗംഗെ മിഷന്റെ സജീവ പ്രൊമോട്ടറാണ് '''നമാമി ഗംഗേ''' ആരുഷി. 2016-ൽ യുഎഇയിലെ ദുബായിൽ നടന്ന തന്റെ ആദ്യത്തെ ക്ലീൻ ഗംഗാ ഓർഗനൈസേഷന്റെ ഭാഗമായി കഥക് നൃത്തപരിപാടിയായ &quot;ഗംഗാ തുജെ സലാം&quot; ആരുഷി സംഭാവനയായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഗംഗാ നദിയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ശുചിത്വ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചും എൻ‌ആർ‌ഐയെ ബോധവത്കരിക്കുന്നതിനായി ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്ത് നടന്ന ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ക്ലീൻ ഗംഗാ പരിപാടിയാണിത്. 2016-ൽ തന്നെ വാരണാസി, ലക്‌നൗ, കാൺപൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഗംഗാവതാരം അവതരിപ്പിക്കുകയും നിരവധി പ്രേക്ഷകരുടെ പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. ഗംഗയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവത്കരിക്കാനുള്ള ആരുഷിയുടെ ശ്രമങ്ങളെ ശ്രീ [[ഉമാ ഭാരതി|ഉമാ ഭാരതി]] (ജലവിഭവ, നദി വികസന, ഗംഗ പുനരുജ്ജീവന മന്ത്രി) അഭിനന്ദിച്ചു. ശ്രീമതി [[സുഷമാ സ്വരാജ്|സുഷമ സ്വരാജും]] (മുൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി) ആരുഷിയുടെ ഈ മഹത്തായ ലക്ഷ്യത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകളെ അഭിനന്ദിച്ചു.


''''സ്പാർഷ് ഗംഗാ കാമ്പെയ്ൻ''' ഭാഗമായി സ്വന്തം &quot;സ്പാർഷ് ഗംഗാ കാമ്പെയ്‌നിന്റെ&quot; സജീവ പ്രമോട്ടർ കൂടിയാണ് ആരുഷി. ഗംഗാ നദി സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും വൃത്തിയാക്കുന്നതിനുമായി ജനങ്ങളിൽ അവബോധം വളർത്തുന്നതിനായി 2009-ൽ അവളുടെ പിതാവ് ഡോ. രമേശ് പൊഖ്രിയാൽ നിഷാങ്ക് ഈ കാമ്പെയ്ൻ ആരംഭിച്ചു. ഗംഗാ അവബോധം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഈ കാമ്പെയ്‌നുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സ്പാർഷ് ഗംഗാ കാമ്പയിനിലെ വോളന്റിയർമാരെ &quot;ഗംഗാ ഹീറോസ്&quot; ആയി അടുത്തിടെ ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt; [https://www.livehindustan.com/uttarakhand/roorki/story-need-to-plant-trees-to-save-human-life-arushi-2057783.html]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[ http://www.chauthakhambhanews.com/स्पर्श-गंगा-के-कार्यकर्त/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118010452/http://www.chauthakhambhanews.com/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B6-%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4/ |date=2021-01-18 }}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; [https://www.youtube.com/watch?v=mg74JBZVfTM] &lt;/ref&gt;

'''ബേട്ടി ബചാവോ ബേട്ടി പഠാവോ''' പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി ആഗോളതലത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ ഉന്നമനത്തിനും ശാക്തീകരണത്തിനുമുള്ള പരിപാടികൾ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ആരുഷി സജീവമാണ്. അടുത്തിടെ ദുബായിലെ ഐ‌ഡബ്ല്യുഇപി (ഇന്റർനാഷണൽ വുമൺ എംപവർമെന്റ് പ്രോഗ്രാം) അദ്ധ്യക്ഷയായിരുന്ന അവർ സാമൂഹ്യപ്രവർത്തനത്തിനും വനിതാ ശാക്തീകരണത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനകളെ ഫോബ്‌സ് മിഡിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. ഫോബ്‌സ് അവളുടെ പെൺകുട്ടികളുടെ ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഐ‌ഡബ്ല്യുഇപി ഇന്റർനാഷണൽ വിമൻ പ്രോഗ്രാമിനെ കുറിച്ചും അവളുടെ സ്വാധീനം ഈ മേഖലയിൽ അസാധാരണമാണെന്നും പ്രശംസിക്കുകയുണ്ടായി. പെൺകുഞ്ഞിനെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ സംരംഭമായ &quot;ബേട്ടി ബച്ചാവോ ബേട്ടി പഠാവോ&quot; പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും അവർ ആഗോളതലത്തിൽ സജീവമാണ്.&lt;ref&gt;[ http://www.pioneeredge.in/arushi-nishank-featured-in-forbes-middle-east/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827151701/http://www.pioneeredge.in/arushi-nishank-featured-in-forbes-middle-east/ |date=2019-08-27 }}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; [http://www.himalayanbuzz.com/uttarakhands-aarushi-nishank-appears-forbes-middle-east-list/]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://rajsattaexpress.com/aarushi-nishank-got-place-in-forbes-list/]&lt;/ref&gt;

==കവിത==

ഒരു കവയിത്രിയായ ആരുഷി തന്റെ കവിതാസമാഹാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള രണ്ട് പുസ്തകങ്ങളായ സ്വാർഗ് ബനൗങ്കി, കമൽ മഷാൽ ബാൻ ജയ് എന്നിവ ഇന്ത്യയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. മുൻ രാഷ്ട്രപതി [[Pratibha Patil|പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ]], ടാറ്റ ഗ്രൂപ്പിന്റെ സ്ഥാപകൻ [[Ratan Tata|രത്തൻ ടാറ്റ]]; [[Anupam Kher|അനുപം ഖേർ]], നടൻ; [[Mahendra Singh Dhoni|മഹേന്ദ്ര സിംഗ് ധോണി]], ക്രിക്കറ്റ് താരം തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരെ സന്ദർശിക്കാനും അവളുടെ പുസ്തകങ്ങൾ സമ്മാനമായി നൽകാനുമവൾക്ക് അവസരം ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.arushinishank.com]  {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150421233746/http://www.arushinishank.com/ |date=21 April 2015 }}&lt;/ref&gt;

==അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും==
#YI ദേശീയ യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ്, 2015
#ഗർവാൾ പോസ്റ്റ് മികച്ച നേട്ടത്തിനുള്ള അവാർഡ്, 2016
#പ്രൈഡ് ഓഫ് ഉത്തരാഖണ്ഡ് അവാർഡ്, 2017 &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/news/uttarakhand/himani-shivpuri-dobhal-get-pride-of-uttarakhand-award/330533.html |title=Himani Shivpuri, Dobhal get Pride of Uttarakhand award |website=Tribuneindia.com |date=2016-12-01 |accessdate=2017-07-07}}&lt;/ref&gt;
#ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗൗരവ് സമ്മാൻ അവാർഡ്, 2018 &lt;ref&gt; [https://www.amarujala.com/dehradun/31532379254-dehradun-news]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://chamolitimes.com/m9mus/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-27 |archive-date=2019-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827145813/http://chamolitimes.com/m9MUS/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#മോസ്റ്റ് ഐക്കണിക് എൻ‌ആർ‌ഐ അവാർഡ്, ദുബായ്, 2018 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://hindi.eenaduindia.com/States/North/Uttarakhand/DehradunCity/2018/01/22142308/ex-cm-nishank-daughter-get-Indian-honor-in-dubai.vpf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-27 |archive-date=2018-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808172339/http://hindi.eenaduindia.com/States/North/Uttarakhand/DehradunCity/2018/01/22142308/ex-cm-nishank-daughter-get-Indian-honor-in-dubai.vpf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
#'പവർ ഗേൾ', ഫോബ്‌സ് മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, 2018 &lt;ref&gt;[https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/arushi-nishank-featured-in-forbes-middle-east.html]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.himalayanbuzz.com/uttarakhands-aarushi-nishank-appears-forbes-middle-east-list/] &lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
*[http://www.arushinishank.com Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150421233746/http://www.arushinishank.com/ |date=2015-04-21 }}

{{authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1986-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നർത്തകർ]]</text>
      <sha1>6l9yi32vnv1hbexigf0fmsgciw68acl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അലന്യ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>492050</id>
    <revision>
      <id>4618923</id>
      <parentid>4559279</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T22:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157621" sha1="qjpzrdbj8jax6r88kqipca0jwdowdrj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Alanya}}
{{Infobox settlement &lt;!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--&gt;
|settlement_type = District
|subdivision_type = [[Countries of the world|രാജ്യം]]
|subdivision_name = {{Flag|ടർക്കി}}
|timezone = [[Further-eastern European Time|FET]]
|utc_offset = +3
|map_caption = തുർക്കിയിലെ അലന്യയുടെ സ്ഥാനം.
|official_name = അലന്യ
|image_skyline = Alanyafromcastle.JPG
|image_caption = അലന്യ നഗര കേന്ദ്രവും തുറമുഖവും
|image_alt= A colorful city with red roofs rising out from a curving harbor with blue water and cruise ship docked by a long pier.
|image_seal = Alanya municipality logo.png
|seal_alt = A dark-yellow circular seal with a smaller circle inside it that portrays a fortified tower and wall behind blue waves. The smaller circle is enclosed by a black two-headed bird with the text T.C. above and Alanya Belediyesi below.
|image_blank_emblem = Alanya script logo.png
|blank_emblem_alt = The word Alanya in blue text except for the letter Y which is elongated and in yellow.
|nickname = Güneşin Gülümsediği Yer&lt;br /&gt;(&quot;Where the Sun Smiles&quot;)
|subdivision_type1=[[Regions of Turkey|Region]]
|subdivision_name1 = [[Mediterranean Region, Turkey|മെഡിറ്ററേനിയൻ]]
|subdivision_type2=[[Provinces of Turkey|Province]]
|subdivision_name2 = [[Antalya Province|അന്റാലിയ]]
| area_footnotes          = {{Turkey district areas|SOURCE}}
| area_blank1_title       = District
| area_blank1_km2         = {{Turkey district areas|Antalya|Alanya}}
| elevation_m             = 0–250
|elevation_ft = 0–820
| population_footnotes    = {{Turkey district populations|SOURCE|Antalya}}
| population_urban        = {{Turkey district populations|Antalya|Alanya|şehir}}
| population_as_of        = {{Turkey district populations|YEAR}}
| population_blank1_title = District
| population_blank1       = {{Turkey district populations|Antalya|Alanya|toplam}}
| population_density_blank1_km2  = auto
|population_demonym = Alanyalılar
|pushpin_map = Turkey
|pushpin_relief = 1
|pushpin_label_position = top
|pushpin_map_caption =Location of Alanya
|coordinates             = {{coord|36|33|N|32|00|E|region:TR|display=inline}}
|postal_code_type=[[Postal code]]
|postal_code = 07400
|blank_info = 07
|blank_name=[[Turkish car number plates|Licence&amp;nbsp;plate]]
|area_code = +90 242
|leader_title=[[List of mayors of Alanya|Mayor]]
|leader_name = Adem Murat Yücel |leader_party = [[Nationalist Movement Party|MHP]]
|government_type = [[Mayor-council government|Strong Mayor-Council]]
|website = [http://www.alanya.bel.tr/ www.alanya.bel.tr]&lt;br /&gt;[http://www.alanya.gov.tr/ www.alanya.gov.tr]
|leader_title1=[[List of governors of Alanya|Governor]]
|leader_name1 =Dr. Hasan Tanrıseven
|established_title = Incorporated
|established_date = 1872
}}
[[തുർക്കി]]യിലെ [[Mediterranean Region, Turkey|മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശത്ത്]] [[Antalya|അന്റാലിയ]] നഗരത്തിന് 138 കിലോമീറ്റർ (86 മൈൽ) കിഴക്ക് തെക്കൻ തീരത്തുള്ള [[Antalya Province|അന്റാലിയ പ്രവിശ്യയിലെ]] ഒരു ബീച്ച് റിസോർട്ട് നഗരവും ജില്ലയുടെ ഒരു ഭാഗവുമാണ് മുമ്പ് '''അലൈയേ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''അലന്യ''' ({{IPAc-en|ə|ˈ|l|ɑː|n|j|ə|audio=En-Alanya-pronunciation.ogg}}; {{IPA-tr|aˈɫanja}}), തുർക്കിയുടെ 2010-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഈ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 98,627 ആയിരുന്നു. നഗരവും മെച്ചപ്പെടുത്തിയെടുത്ത പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടുന്ന ജില്ലയിൽ 1,598.51&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ഉം 248,286 നിവാസികളും കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=abprs&gt;{{cite web |url=http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&amp;ENVID=adnksdb2Env&amp;report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&amp;p_il1=7&amp;p_yil=2010&amp;p_dil=2&amp;desformat=html |title=Statistical Institute page for Antalya |work=Address Based Population Registration System (ABPRS) Database |publisher=[[Turkish Statistical Institute]] |accessdate=August 24, 2011 |year=2011 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[Taurus Mountains|ടോറസ് പർവ്വതനിരകൾക്ക്]] താഴെയുള്ള [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി|മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിലേക്ക്]] ഒരു ചെറിയ ഉപദ്വീപിലെ സ്വാഭാവിക തന്ത്രപരമായ സ്ഥാനം കാരണം, [[Ptolemaic Kingdom|ടോളമൈക്ക്]], [[സെല്യൂക്കിഡ് സാമ്രാജ്യം|സെലൂസിഡ്]], [[റോമൻ]], [[ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യം|ബൈസന്റൈൻ]], [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി മെഡിറ്ററേനിയൻ അധിഷ്ഠിത സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക ശക്തികേന്ദ്രമാണ് അലന്യ. അലന്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം മധ്യകാലഘട്ടത്തിലാണ്. അലാമിൻ [[Kayqubad I|കെയ്ക്ബാദ് ഒന്നാമന്റെ]] ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള റോമിലെ [[Sultanate of Rum|സെൽജുക് സുൽത്താനേറ്റിനൊപ്പം]], നഗരത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കെട്ടിട പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായി നഗരത്തിലെ പല പ്രധാന  സ്ഥലങ്ങൾ [[Kızıl Kule|കിസിൽ കുൾ]] (റെഡ് ടവർ), ടെർസെയ്ൻ (ഷിപ്പ് യാർഡ്), [[Alanya Castle|അലന്യ കാസ്റ്റിൽ]] എന്നിവയുണ്ടായി.

മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ, പ്രകൃതി ആകർഷണങ്ങൾ, ചരിത്രപരമായ പൈതൃകം എന്നിവ അലന്യയെ ടൂറിസത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റുന്നു. കൂടാതെ തുർക്കിയുടെ ടൂറിസം മേഖലയുടെ ഒമ്പത് ശതമാനത്തിനും തുർക്കിയിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റിന്റെ മുപ്പത് ശതമാനം വിദേശ വാങ്ങലുകൾക്കും ഉത്തരവാദികളാണ്. 1958 മുതൽ ടൂറിസം ഉയർന്ന് നഗരത്തിലെ പ്രമുഖ വ്യവസായമായി മാറി. അതിന്റെ ഫലമായി നഗര ജനസംഖ്യയിൽ വർദ്ധനവുണ്ടായി. അലന്യയിൽ വർഷം തോറും ഊഷ്മള-കാലാവസ്ഥാ കായിക ഇനങ്ങളും സാംസ്കാരിക ഉത്സവങ്ങളും നടക്കുന്നു. [[Nationalist Movement Party|നാഷണലിസ്റ്റ് മൂവ്‌മെന്റ് പാർട്ടിയുടെ]] മേയർ ആദം മുറാത്ത് യൂസൽ, 1999 മുതൽ നഗരത്തെ നയിച്ച [[ജസ്റ്റിസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് പാർട്ടി|ജസ്റ്റിസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് പാർട്ടിയുടെ]] ഹസൻ സിപാഹിയോലുവിനെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി.

== പദോല്പത്തി ==
നൂറ്റാണ്ടുകളായി നഗരം പലതവണ കൈ മാറി മാറ്റം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അലന്യ ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ കൊറാസ്യം എന്നും ഗ്രീക്കിൽ കൊറാകേഷ്യൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: κήσιονακήσιον) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. [[Luwian language|ലുവിയൻ]] കൊരകസ്സയിൽ നിന്ന് &quot;പോയിന്റ് / നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന നഗരം&quot; എന്നർത്ഥം. &lt;ref name=&quot;Korekesion&quot;/&gt; റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ ഇപ്പോഴും ലാറ്റിൻ പേരിനെ അതിന്റെ ശ്രേണിയിലെ തലക്കെട്ടായി കാണുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/d4c02.html |work= Catholic Hierarchy |title= Coracesium |date= October 7, 2013 |accessdate= January 18, 2015}}&lt;/ref&gt;ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻ കീഴിൽ ഇത് കലോനോറോസ് അല്ലെങ്കിൽ കലോൺ ഓറോസ് എന്നറിയപ്പെട്ടു, ഗ്രീക്കിൽ &quot;മനോഹരമായ / മികച്ച പർവ്വതം&quot; എന്നർത്ഥം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dx.doi.org/10.1163/1574-9347_bnp_e620010|title=Coracesium|website=Brill’s New Pauly|access-date=2019-11-19}}&lt;/ref&gt;സുൽത്താൻ അലെയ്ദ്ദീൻ കെയ്ക്ബാദ് ഒന്നാമന്റെ പേരിന്റെ ഉത്ഭവമായ സെൽജുക്കുകൾ നഗരത്തെ അലയേ (ye) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇറ്റാലിയൻ വ്യാപാരികൾ നഗരത്തെ കാൻഡെലോർ അല്ലെങ്കിൽ കാർഡെല്ലോറോ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mason, Roger (1989). &quot;The Medici-Lazara Map of Alanya&quot;. Anatolian Studies. 39: 85–105. doi:10.2307/3642815. JSTOR 3642815.|first=|date=|title=|url=|journal=|volume=|pages=|via=}}&lt;/ref&gt; 1935 ലെ തന്റെ സന്ദർശനത്തിൽ, [[മുസ്തഫ കമാൽ അത്താതുർക്ക്|മുസ്തഫ കെമാൽ അത്താതുർക്ക്]] അലൈയിയിലെ അക്ഷരമാല 'ഐ', 'ഇ' എന്നിവ മാറ്റി അലന്യ എന്ന പേര് അന്തിമമാക്കി. 1933-ൽ അക്ഷരത്തെറ്റുള്ള ടെലിഗ്രാം കാരണം ആയി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite book |url= http://sunsearch.info/turkey/alanya/sights-information/when-ataturk-visited-alanya/ |title= Dünden Bugüne Alanya |last= Yetkin |first= Haşim |year= 1990 |publisher= Yetkin Dağitim |location= [[Antalya]] |accessdate= March 10, 2008 |url-status= dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080513112210/http://sunsearch.info/turkey/alanya/sights-information/when-ataturk-visited-alanya/ |archivedate= May 13, 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alanya.tv/en/AlanyaHistory/Alaiyes_Becoming_Alanya/ |title= Alaiye's Becoming Alanya |work= Alanyanın Web Sitesi |year= 2008 |accessdate= August 1, 2008 |archive-date= 2010-06-19 |archive-url= https://www.webcitation.org/5qaxpVMjE?url=http://www.alanya.tv/en/AlanyaHistory/Alaiyes_Becoming_Alanya/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Alanya by Piri Reis color.jpg|thumb|upright|left|1525 മുതൽ അലന്യയുടെ [[Piri Reis|പിരി റെയിസ്]] ഭൂപടം മധ്യകാല നഗരത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും പാംഫിലിയ സമതലത്തിലെ സ്ഥലവും കാണിക്കുന്നു.]]
അടുത്തുള്ള [[Karain Cave|കരെയ്ൻ ഗുഹയിലെ]] കണ്ടെത്തലുകൾ [[Paleolithic|പാലിയോലിത്തിക്]] കാലഘട്ടത്തിൽ ബിസി 20,000 വരെയുള്ള അധിനിവേശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;kultur&quot;/&gt; ബിസി 3,000 ൽ വെങ്കലയുഗത്തിൽ ആധുനിക നഗരത്തിന് തെക്ക് [[Syedra|സൈദ്ര]]യിൽ ഒരു തുറമുഖം ഉണ്ടായിരുന്നതായി പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ കാണിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&amp;ArticleID=77965 |title= Relics of a 5,000-year-old port found in southern Turkey |work= World Bulletin |date= August 24, 2011 |accessdate= August 29, 2011}}&lt;/ref&gt; ജില്ലയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഒരു [[Phoenician language|ഫീനിഷ്യൻ ഭാഷാ]] ടാബ്‌ലെറ്റ് ബിസി 625 കാലഘട്ടം മുതലുള്ളതാണ്. ബിസി നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഗ്രീക്ക് ഭൂമിശാസ്ത്ര കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിൽ, [[Periplus of Pseudo-Scylax|സ്യൂഡോ-സ്കൈലാക്സിന്റെ പെരിപ്ലസ്]] നഗരത്തെ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;kultur&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.kultur.gov.tr/EN/Genel/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313679A66406202CCB03183B17125FC74AB
  | title=The History of Alanya |publisher = Ministry of Tourism |accessdate= September 7, 2008}}&lt;/ref&gt; [[ഹിത്യർ|ഹിത്യരുടെയും]] [[ഹഖാമനി സാമ്രാജ്യം|അക്കീമെനിഡ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെയും]] കീഴിൽ നിവാസികൾ കോട്ട പാറയിൽ വസിച്ചിരിക്കാം. മഹാനായ അലക്സാണ്ടർ ഈ പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് [[ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് യുഗം|ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് കാലഘട്ടത്തിൽ]] ഇത് ആദ്യമായി ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;waqf&quot;&gt;{{cite journal
  | jstor= 3642717
  | first= J. M |last= Rogers
  | title=Waqf and Patronage in Seljuk Anatolia: The Epigraphic Evidence | journal= Anatolian Studies |volume= 26
  | pages= 82, 83, 85, 97–98 
  | year= 1976 |doi= 10.2307/3642717}}&lt;/ref&gt;  ക്രി.മു. 323-ൽ [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി|അലക്സാണ്ടറുടെ]] മരണശേഷം [[Diadochi|അലക്സാണ്ടറിന്റെ പിൻഗാമികളുമായി]] മത്സരിക്കുന്ന മാസിഡോണിയൻ ജനറലുകളിലൊരാളായ [[Ptolemy I Soter|ടോളമി ഒന്നാമൻ സോറ്ററിലേക്ക്]] ഈ പ്രദേശം വിട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജവംശം പ്രധാനമായും [[Isauria|ഐസൂറിയൻ]] ജനതയുടെമേൽ നിയന്ത്രണം നിലനിർത്തി. തുറമുഖം [[Ancient Mediterranean piracy|മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽക്കൊള്ളക്കാരുടെ]] ഒരു അഭയകേന്ദ്രമായി മാറി. &lt;ref name=&quot;Korekesion&quot;&gt;{{cite web |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070824152756/http://www.discoverturkey.com/english/iller/e-antalya.html
  | archivedate=August 24, 2007 |url=http://www.antalya.gov.tr/eng.htm
  | title= Alanya – Korekesion | date= February 6, 2008
  | work= Daily Life, Culture, and Ethnography of Antalya
  | accessdate= September 7, 2008 |publisher=Antalya Valiliği}}&lt;/ref&gt;  ക്രി.മു. 199-ൽ അയൽ‌രാജ്യമായ [[സെല്യൂക്കിഡ് സാമ്രാജ്യം|സെലൂസിഡ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ]] [[മഹാനായ അന്ത്യോക്കസ് III|മഹാനായ അന്ത്യൊക്യസ് മൂന്നാമനെ]] നഗരം എതിർത്തു. പക്ഷേ ക്രി.മു. 142 മുതൽ 138 വരെ സെലൂസിഡ് കിരീടം പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ കടൽക്കൊള്ളക്കാരനായ [[Diodotus Tryphon|ഡയോഡൊട്ടസ് ട്രിഫോൺ]] വിശ്വസ്തനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിരാളിയായ [[Antiochus VII Sidetes|അന്തിയോക്കസ് ഏഴാമൻ സിഡെറ്റസ്]] ബിസി 137-ൽ ഡയോഡൊട്ടസിനു കീഴിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു പുതിയ കോട്ടയുടെയും തുറമുഖത്തിന്റെയും പണി പൂർത്തിയാക്കി.

ക്രി.മു. 102-ൽ റോമൻ റിപ്പബ്ലിക് [[Cilicia|സിലീഷ്യൻ]] കടൽക്കൊള്ളക്കാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു. [[Marcus Antonius (orator)|മാർക്കസ് അന്റോണിയസ് ഓറേറ്റർ]] [[Side, Turkey|സൈഡിന് അടുത്ത്]] ഒരു [[Proconsul|പ്രൊകോൺസൽഷിപ്പ്]] സ്ഥാപിക്കുകയും ബി.സി 78-ൽ [[Publius Servilius Vatia Isauricus (consul 79 BC)|സെർവിലിയസ് വാട്ടിയ]]യുടെ കീഴിൽ, ഐസൗറിയൻ ഗോത്രങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ നീങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite journal |jstor= 299775 |title= Rome, Pamphylia and Cilicia, 133-70 B.C |first= A. N. |last= Sherwin-White |authorlink= A. N. Sherwin-White |journal= The Journal of Roman Studies |volume= 66 |year= 1976 |pages= 1–14 |doi= 10.2307/299775}}&lt;/ref&gt;ക്രി.മു. 67-ൽ  [[പോംപി|പോംപി]] [[Pamphylia|പാംഫിലിയ]] പ്രവിശ്യയിൽ നഗരം കൂട്ടിച്ചേർത്തതിനുശേഷം നഗരത്തിലെ തുറമുഖത്ത് [[Battle of Korakesion|കൊറാകേഷ്യൻ യുദ്ധം]] നടക്കുകയും അലന്യയിലെ കടൽക്കൊള്ളയുടെ കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite journal |jstor= 639682 |first= Philip |last= de Souza |title= Romans and Pirates in a Late Hellenistic Oracle from Pamphylia |journal= The Classical Quarterly |volume= 47 |issue= 2 |year= 1997 |pages= 477–481 [479] |doi= 10.1093/cq/47.2.477}}&lt;/ref&gt;സ്ട്രാബോയുടെ കണക്കെടുപ്പിൽ മറ്റ് പുരാതന എഴുത്തുകാർ അതിർത്തി മറ്റെവിടെയെങ്കിലും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പുരാതന [[Pamphylia|പാംഫിലിയ]]യും [[Cilicia|സിലീഷ്യ]]യും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി കൊറേസിയം അടയാളപ്പെടുത്തി (പ്രത്യേകിച്ച് സിലീഷ്യ ട്രാചിയ, ). &lt;ref&gt;{{Cite DGRG|title=Cilicia}}&lt;/ref&gt; ഐസൗറിയൻ കൊള്ളസംഘം റോമാക്കാരുടെ കീഴിൽ ഒരു പ്രശ്നമായി തുടരുകയും എ.ഡി നാലാം, അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഗോത്രവർഗക്കാർ കലാപം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഏറ്റവും വലിയ കലാപം 404 മുതൽ 408 വരെയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= Assimilation and Revolt in the Territory of Isauria, from the 1st Century BC to the 6th Century AD |first= Noel |last=  Lenski |journal= Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume= 42 |issue= 4 |year= 1999 |pages= 440–441 |jstor= 3632602 |doi= 10.1163/1568520991201687}}&lt;/ref&gt;

[[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ]] വ്യാപനത്തോടെ കൊറേഷ്യം ഒരു [[രൂപത|രൂപത]] ആയി. 381-ൽ [[First Council of Constantinople|കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെ ആദ്യ കൗൺസിലിൽ]] അതിന്റെ ബിഷപ്പ് തിയോഡുലസ്, 431-ൽ [[Council of Ephesus|എഫെസസ് കൗൺസിലിലെ മാറ്റിഡിയാനസ്]], 451-ൽ [[Council of Chalcedon|ചാൾസെഡൺ കൗൺസിലിൽ]] ഒബ്രിമസ്, 680-ൽ [[Third Council of Constantinople|കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെ മൂന്നാം കൗൺസിലിൽ]] നൈസ്ഫോറസ് (നിക്കറ്റാസ്) എന്നിവർ പങ്കെടുത്തു. റോമൻ പ്രവിശ്യയായ [[Pamphylia|പാംഫിലിയ പ്രൈമ]]യുടെ തലസ്ഥാനമായ സൈഡിന്റെ [[Metropolis (religious jurisdiction)|മെട്രോപൊളിറ്റൻ സീയുടെ]] ഒരു വോട്ടർ ആയിരുന്നു കൊറേഷ്യം. അതിൽ കൊറേഷ്യം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലോ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലോ അവസാനത്തിൽ നോട്ടിറ്റിയ എപ്പിസ്കോപ്പാറ്റത്തിൽ ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;Pius Bonifacius Gams, [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=65154&amp;dirids=1 ''Series episcoporum Ecclesiae Catholicae''], Leipzig 1931, p.&amp;nbsp;450&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michel Lequien, [https://books.google.com/books?id=0agp0mJFG_sC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus''], Paris 1740, Vol. I, coll. 1007-1008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Raymond Janin, v. ''Coracesium'', in [http://booksnow.scholarsportal.info/ebooks/oca2/4/dictionnairedhis13bauduoft/dictionnairedhis13bauduoft.pdf ''Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques''], vol. XIII, Paris 1956, col. 804&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sophrone Pétridès, [http://www.newadvent.org/cathen/04355a.htm v. ''Coracesium''], [[Catholic Encyclopedia]], vol. IV, New York 1908&lt;/ref&gt;കൊറാസിയം ഇനി ഒരു റെസിഡൻഷ്യൽ ബിഷപ്രിക് ആയിരിക്കില്ല. ഇന്ന് കത്തോലിക്കാ സഭ ഒരു നാമമാത്രമായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;''Annuario Pontificio 2013'' (Libreria Editrice Vaticana 2013 {{ISBN|978-88-209-9070-1}}), p. 874&lt;/ref&gt;

ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[Arab–Byzantine wars|അറബ് റെയ്ഡുകളുമായി]] ഇസ്ലാം എത്തി. ഇത് പുതിയ കോട്ടകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;kultur&quot;/&gt;1071 ലെ [[Battle of Manzikert|മാൻസിക്കർട്ട് യുദ്ധത്തിനുശേഷം]] ഈ പ്രദേശം ബൈസന്റൈൻ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് [[Seljuq dynasty|സെൽജുക്]] തുർക്കികളുടെ ഗോത്രക്കാർക്ക് 1120-ൽ [[John II Komnenos|ജോൺ II കൊംനെനോസ്]] മടക്കി നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= Nomadization and Islamization in Asia Minor |first= Speros |last= Vryonis, Jr |journal= Dumbarton Oaks Papers |volume= 29 |year= 1975 |jstor= 1291369 |doi= 10.2307/1291369 |pages= 41–71 [45]}}&lt;/ref&gt;
[[File:Kayqubad.jpg|thumb|Statue of [[Kayqubad I]] in Alanya|alt=A stone statue of a man in warrior clothes on horseback.]]
ബൈസന്റൈൻസിനെതിരായ [[Fourth Crusade|നാലാമത്തെ കുരിശുയുദ്ധ]] ആക്രമണത്തെത്തുടർന്ന്, ക്രിസ്ത്യൻ [[Armenian Kingdom of Cilicia|അർമേനിയൻ സാമ്രാജ്യമായ സിലീഷ്യ]] ഇടയ്ക്കിടെ തുറമുഖം കൈവശം വച്ചിരുന്നു. [[Kir Fard|കിർ ഫാർഡ്]] എന്ന അർമേനിയക്കാരിൽ നിന്നായിരുന്നു അത്. 1221-ൽ തുർക്കികൾ ശാശ്വത നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തപ്പോൾ അനറ്റോലിയൻ സെൽജുക് സുൽത്താൻ [[Kayqubad I|അലെയ്ദ്ദീൻ കെയ്ക്ബാദ് I]] അത് പിടിച്ചെടുത്തു. മുൻ ഭരണാധികാരിയുടെ മകളെ അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചുകൊണ്ട് [[Akşehir|അകീഹിർ]] നഗരത്തിന്റെ ഭരണത്തിന് ചുമതലപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;basil&quot;&gt;{{cite journal |jstor= 1523181 |title= The Seljuqs of Rum and the Antique |first= Scott |last= Redford |journal= Muqarnas |volume= 10 |year= 1993 |pages= 149–151 |doi= 10.2307/1523181}}&lt;/ref&gt; സെൽജുക് ഭരണം നഗരത്തിന്റെ സുവർണ്ണകാലം കണ്ടു, ഇത് അവരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശൈത്യകാല തലസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite journal |jstor= 1523237 |title= The Concepts That Shape Anatolian Seljuq Caravanserais |first= Ayşil Tükel |last= Yavuz |journal= Muqarnas |year= 1997 |volume= 14 |doi= 10.2307/1523237 |pages= 80–95 [81]}}&lt;/ref&gt;ഇരട്ട സിറ്റാഡൽ, നഗര മതിലുകൾ, ആയുധശേഖരം, [[Kızıl Kule|കിസിൽ കുലെ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള കെട്ടിട നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾക്കായി പ്രത്യേകിച്ചും [[അയ്യൂബി രാജവംശം|അയ്യൂബിഡ്]] ഈജിപ്തും [[Italian city-states|ഇറ്റാലിയൻ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങളും]] പടിഞ്ഞാറൻ മെഡിറ്ററേനിയൻ വ്യാപാരത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Inalcik&quot;&gt;{{cite journal |jstor= 3596293 |doi= 10.2307/3596293 |title= Bursa and the Commerce of the Levant |first= Halil |last= Inalcik |journal= Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume= 3 |issue= 2 |year= 1960 |pages=143–147}}&lt;/ref&gt;അലെയ്ദ്ദീൻ കെയ്ക്ബാദ് ഒന്നാമൻ മതിലുകൾക്ക് പുറത്ത് നിരവധി പൂന്തോട്ടങ്ങളും പവലിയനുകളും നിർമ്മിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല പ്രവൃത്തികളും ഇപ്പോഴും നഗരത്തിൽ കാണാം. ഇവയ്ക്ക് ധനസഹായം ലഭിച്ചത് സ്വന്തം ട്രഷറിയിലും പ്രാദേശിക [[അമീർ|അമീറുകളിൽ]] നിന്നുമാണ്. ഇത് കരാറുകാരൻ അബു അലി അൽ കട്ടാനി അൽ ഹലബി നിർമ്മിച്ചതാണ്.&lt;ref name=&quot;waqf&quot;/&gt;അലയിദ്ദീൻ കെയ്ക്ബാദ് ഒന്നാമന്റെ മകൻ സുൽത്താൻ [[Kaykhusraw II|ഗയാസെദ്ദീൻ കീഹെസ്രെവ് രണ്ടാമൻ]] 1240-ൽ ഒരു പുതിയ ജലസംഭരണി ഉപയോഗിച്ച് കെട്ടിടത്തിന്റെ സംഘടിത പ്രവർത്തനം തുടർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |jstor= 3642834 |title= Recent Archaeological Research in Turkey |author9= Çambel, Halet |author8= Erzen, Afıf |author7= Aurenche, O |author6= Cauvin, J |author5= Korfmann, Manfred |author4= Erim, Kenan |journal= Anatolian Studies |author3= Minzoni-Déroche, Angela |volume= 36 |year= 1986 |author2= Russell, James |pages= 173–174 |doi= 10.2307/3642834 |first= M. Oluş |last=Arik|displayauthors=8}}&lt;/ref&gt;

1243-ലെ [[Battle of Köse Dağ|കോസ് ഡാഗ് യുദ്ധത്തിൽ]] മംഗോളിയൻ സൈന്യം അനറ്റോലിയയിലെ സെൽജുക് ആധിപത്യം തകർത്തു. അലന്യ പിന്നീട് [[Anatolian beyliks|അനറ്റോലിയൻ ബെയ്‌ലിക്കുകളിൽ]] നിന്നുള്ള നിരവധി ആക്രമണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരുന്നു.1371-ൽ [[Kingdom of Cyprus|സൈപ്രസിൽ]] നിന്നുള്ള [[House of Lusignan|ലുസിഗ്നന്മാർ]] അന്നത്തെ ഭരണാധികാരിയായ [[Hamidids|ഹാമിദിഡ്]] രാജവംശത്തെ അട്ടിമറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite encyclopaedia|url= http://search.eb.com/eb/article-9039020 |title= Hamid Dynasty |accessdate=January 29, 2007 |encyclopaedia= [[Encyclopædia Britannica]] |year= 2007 }}&lt;/ref&gt;1471-ൽ ജനറൽ [[Gedik Ahmed Pasha|ഗെഡിക് അഹമ്മദ് പാഷ]] വളർന്നുവരുന്ന [[Ottoman Empire|ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് 1427-ൽ [[Mamluk Sultanate (Cairo)|ഈജിപ്തിലെ മംലൂക്കുകൾക്ക്]] 5,000 സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങൾക്ക് കരമാനികൾ നഗരം വിറ്റു. നഗരം [[Mersin Province|ഐലെറ്റ് ഓഫ് ഐസെൽ]] ലെ പ്രാദേശിക [[Sanjak|സഞ്ജക്കിന്റെ]] തലസ്ഥാനമാക്കി.&lt;ref name=&quot;crane&quot;&gt;{{cite journal |title= Evliya Çelebi's Journey through the Pamphylian Plain in 1671-72 |first= Howard |last= Crane |journal= Muqarnas |volume= 10 |issue= Essays in Honor of Oleg Grabar |year= 1993 |pages= 157–168 |jstor= 1523182 |doi= 10.2307/1523182}}&lt;/ref&gt;1477-ൽ ഓട്ടോമൻ‌മാർ തങ്ങളുടെ ഭരണം വിപുലീകരിച്ചു. പ്രധാന ഷിപ്പിംഗ് വ്യാപാരം, തടി, എന്നിവ അക്കാലത്ത്‌ കൂടുതലും [[State monopoly|സർക്കാർ കുത്തക]]യ്ക്ക് കീഴിൽ വെനീഷ്യന്മാർ ആയിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Inalcik&quot;/&gt;1608 സെപ്റ്റംബർ 6-ന് [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് വെനീസ്|വെനീസ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]] നിന്നുള്ള [[Order of Saint Stephen|ഓർഡർ ഓഫ് സെന്റ് സ്റ്റീഫൻ]] നടത്തിയ നാവിക ആക്രമണത്തെ നഗരം തിരിച്ചടിച്ചു. &lt;ref name=&quot;medici&quot;&gt;{{cite journal |title= The Medici-Lazara Map of Alanya |first= Roger |last= Mason |journal= Anatolian Studies |volume= 39 |year= 1989 |pages= 85–105 |jstor= 3642815 |doi= 10.2307/3642815}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tersane2-wm archiv.jpg|thumb|left|The Seljuk era Tersane was a drydock for ships.|alt=A hill populated with houses slants down into a blue-green sea below a stone dock with five arches. A stone wall extends along the sea from the dock to the lower right.]]
യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ആഫ്രിക്കയിലേക്കും ഇന്ത്യയിലേക്കുമുള്ള ഒരു സമുദ്രമാർഗ്ഗത്തിന്റെ വികസനം ഈ മേഖലയിലെ വ്യാപാരത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലെ നികുതി രജിസ്റ്ററുകളിൽ, നഗര കേന്ദ്രമായി യോഗ്യത നേടുന്നതിൽ അലന്യ പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= The Development of the Anatolian Urban Network during the Sixteenth Century |first= Leila T. |last= Erder |author2= Suraiya Faroqhi |journal= Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume= 23 |issue= 3 |date=October 1980 |jstor= 3632058 |doi= 10.2307/3632058 |pages= 265–303 [279]}}&lt;/ref&gt;1571-ൽ ഓട്ടോമൻ‌മാർ നഗരത്തെ പുതുതായി പിടിച്ചടക്കിയ [[Ottoman Cyprus|സൈപ്രസ് ]] പ്രവിശ്യയുടെ ഭാഗമായി നിയോഗിച്ചു. &lt;ref name=&quot;kultur&quot;/&gt; ഈ പിടിച്ചടക്കൽ അലന്യയുടെ തുറമുഖത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം കുറച്ചിരുന്നു. സഞ്ചാരിയായ [[Evliya Çelebi|എവ്ലിയ സെലെബി]] 1671/1672 ൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുകയും അലന്യ കോട്ടയുടെ സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചും അലന്യയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളുടെ തകർച്ചയെക്കുറിച്ചും എഴുതി.&lt;ref name=&quot;crane&quot;/&gt; 1864-ൽ [[Konya Province|കൊന്യയുടെ]] കീഴിലും 1868-ൽ [[Antalya|അന്റാലിയയുടെ]] കീഴിലും നഗരം പുനർനിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;kultur&quot;/&gt;പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലും പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഓട്ടോമൻ പ്രഭുക്കന്മാർ നഗരത്തിൽ നിരവധി വില്ലകൾ നിർമ്മിച്ചു, പ്രാദേശിക രാജവംശമായ കരമണിഡ് അധികാരികളുടെ കീഴിൽ സിവിൽ നിർമ്മാണം തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Korekesion&quot;/&gt;പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ അന്റാലിയ പ്രവിശ്യയിൽ കൊള്ളക്കാർ വീണ്ടും സാധാരണമായി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fivestarhotelsantalya.com/antalya.asp?id=7&amp;baslik=Kalkan |title=History of Kalkan |work=Five Star Hotels Antalya |year=2006 |accessdate=February 24, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216042540/http://www.fivestarhotelsantalya.com/antalya.asp?id=7&amp;baslik=Kalkan |archivedate=16 February 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം, 1917-ൽ ഇറ്റലിയിലേക്കുള്ള [[Agreement of Saint-Jean-de-Maurienne|സെന്റ് ജീൻ-ഡി-മൗറീന്റെ]] കരാറിൽ അലന്യയെ 1923-ൽ തുർക്കി റിപ്പബ്ലിക്കിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനുമുമ്പ് [[Treaty of Lausanne|ലോസാൻ ഉടമ്പടി]] പ്രകാരം നാമമാത്രമായി വിഭജിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite journal |jstor= 1877819 |title= Italy and the Anglo-French Repudiation of the 1917 St. Jean de Maurienne Agreement |first= Paul C. |last= Helmreich |journal= The Journal of Modern History |year= 1976 |volume= 48 |issue= 2 |pages= 99–139 |doi= 10.1086/241525}}&lt;/ref&gt; ഈ പ്രദേശത്തെ മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ, യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് നഗരത്തെ വളരെയധികം ദുരിതത്തിലാക്കി. നഗരത്തിലെ പല ക്രിസ്ത്യാനികളും ഏഥൻസിന് പുറത്തുള്ള [[Nea Ionia|നിയാ ലോണിയ]]യിൽ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും തുർക്കി റിപ്പബ്ലിക്കിന് മുന്നോടിയായി ജനസംഖ്യാ കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.  1893 ലെ ഓട്ടോമൻ സെൻസസ് പ്രകാരം 37,914 ജനസംഖ്യയിൽ നഗരത്തിലെ ഗ്രീക്കുകാരുടെ എണ്ണം 964 ആണ്.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite journal |first= Kemal H. |last= Karpat |jstor=162764 |title= Ottoman Population Records and the Census of 1881/82-1893 |journal= International Journal of Middle East Studies |year= 1978 |volume= 9 |issue= 3 |pages= 237–274 [271] |doi=10.1017/s0020743800000088}}&lt;/ref&gt;ഡംലതാ ഗുഹയുടെ രോഗശാന്തി ആരോപിച്ച് 1960 കളിൽ അലന്യയിലെത്തിയ തുർക്കികൾക്കിടയിൽ ഈ പ്രദേശത്തെ വിനോദസഞ്ചാരം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് 1998-ൽ [[Antalya Airport|അന്റാലിയ എയർപോർട്ട്]] നൽകിയ പ്രവേശനം നഗരത്തെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര റിസോർട്ടായി വളരാൻ അനുവദിച്ചു. 1990 കളിൽ ശക്തമായ ജനസംഖ്യാ വർദ്ധന നഗരത്തിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നവീകരണത്തിന് ഇത് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;tarihi&quot;/&gt;
== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
അനറ്റോലിയൻ തീരപ്രദേശമായ പാംഫിലിയയിൽ [[Gulf of Antalya|അന്റാലിയ ഉൾക്കടലിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പട്ടണം [[Taurus Mountains|ടോറസ് പർവതനിരകൾക്കും]] വടക്ക് മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിനുമിടയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[Turkish Riviera|തുർക്കിഷ് റിവിയേര]]യുടെ ഭാഗമായ ഇത് ഏകദേശം 70 കിലോമീറ്റർ (43 മൈൽ) തീരപ്രദേശത്താണ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.altso.org.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=18&amp;Itemid=29&amp;lang=en |title= Rakamlarla Alanya |accessdate= September 7, 2008 |publisher= Alanya Chamber of Commerce |year= 2005}}&lt;/ref&gt;പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് കിഴക്കോട്ട്, അലന്യ ജില്ലയുടെ അതിർത്തിയായി തീരത്തുള്ള [[Manavgat|മാനവ്ഗട്ട്]] ജില്ല, പർവതനിരയായ [[Gündoğmuş|ഗുണ്ടൊഗ്മു]] ഉൾപ്രദേശം, [[Konya Province|കോന്യ പ്രവിശ്യ]]യിലെ [[Hadim|ഹാദിം]], [[Taşkent|ടാസ്ക്കന്റ്]], [[Karaman Province|കരാമൻ പ്രവിശ്യ]]യിലെ [[Sarıveliler|സരിവെലിലർ]], തീരദേശ [[Gazipaşa|ഗാസിപാസ ജില്ല]] എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;akis&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.doaj.org/doaj?func=abstract&amp;id=239534&amp;q1=Is&amp;f1=all&amp;b1=and&amp;q2=&amp;f2=&amp;recNo=9971 |title=Alanya'da Turizm ve Turizmin Alanya Ekonimisine Etkisi |first=Ayhan |last=Akiş |journal=Selcuk Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi |issn=1302-1796 |year=2007 |issue=17 |pages=15–32 |accessdate=February 23, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120213135417/http://www.doaj.org/doaj?func=abstract&amp;id=239534&amp;q1=Is&amp;f1=all&amp;b1=and&amp;q2=&amp;f2=&amp;recNo=9971 |archivedate=February 13, 2012 }}&lt;/ref&gt;പുരാതന നഗരങ്ങളായ സൈഡ്, [[Selge|സെൽഗെ]] എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രമാണ് മാനവ്ഗട്ട്. നഗരത്തിന്റെ കിഴക്ക്, തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് റൂട്ടിലുള്ള കൊന്യയിലെ പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് മെഡിറ്ററേനിയനിലേക്ക് [[Dim River|ഡിം നദി]] ഒഴുകുന്നു.

[[Eastern Mediterranean conifer-sclerophyllous-broadleaf forests|കിഴക്കൻ മെഡിറ്ററേനിയൻ കോണിഫർ-സ്ക്ലെറോഫില്ലസ്-ബ്രോഡ്‌ലീഫ് വനത്തിന്റെ]] ഒറ്റപ്പെട്ട ഉദാഹരണമാണ് കടലിനും പർവതങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള പാംഫിലിയ സമതലം. അതിൽ ലെബനൻ [[ദേവദാരു]], നിത്യഹരിത കുറ്റിച്ചെടി, അത്തിമരങ്ങൾ, കറുത്ത പൈൻ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{NatGeo ecoregion|id=pa1207|name=Eastern Mediterranean conifer-sclerophyllous-broadleaf forests|accessdate=September 7, 2008}}&lt;/ref&gt; അന്റാലിയയുടെ കിഴക്ക് [[Metamorphic rock|കായാന്തരിത ശിലാ]] പ്രദേശത്തെ അലന്യ [[Massif|മാസിഫ്]] സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ രൂപവത്കരണത്തെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നതിൽ നിന്ന് ഉയർന്നതിലേക്ക് മഹ്മുത്ലാർ, സുഗാസ, യുമ്രുഡ എന്നീ മൂന്ന് [[Nappe|നാപുകളായി]] തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. നഗരത്തിന് താഴെ സമാനമായ ലിത്തോളജി ഒരു ടെക്റ്റോണിക് [[Window (geology)|വിൻഡോ]]യിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite journal |title= Engineering geological investigations along the Ilıksu Tunnels, Alanya, southern Turkey |first= M. K. |last= Koçkar |author2= H. Akgün |journal= Engineering Geology |volume= 68 |issue= 3–4 |date=March 2003 |pages= 141–158 |doi= 10.1016/S0013-7952(02)00204-1}}&lt;/ref&gt;[[ബോക്സൈറ്റ്]] എന്ന [[അലുമിനിയം]] അയിര് നഗരത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് സാധാരണമാണ്. ഇത് ഖനനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |title= Geology and petrography of the Masatdagi diasporic bauxites, Alanya, Antalya, Turkey |first= Sedat |last= Temur |author2= Gürsel Kansun |journal= Journal of Asian Earth Sciences |volume= 27 |issue= 4 |date= September 1, 2006 |pages= 512–522 |doi= 10.1016/j.jseaes.2005.07.001}}&lt;/ref&gt;
[[File:Tip of the Alanya peninsula.jpg|thumb|left|Tip of the Alanya Peninsula|alt=Blue-green sea surrounds a rocky peninsula covered by green trees and a stone castle wall with crenelations.]]
നഗരത്തെ കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് പാറകളുള്ള ഒരു ഉപദ്വീപായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് നഗരത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. തുറമുഖം, നഗര കേന്ദ്രം, സുൽത്താൻ [[Kayqubad I|കെയ്ക്ബാദ് ഒന്നാമന്റെ]] പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കീകുബാറ്റ് ബീച്ച് എന്നിവ ഉപദ്വീപിന്റെ കിഴക്കുവശത്താണ്. [[Ptolemaic dynasty|ടോളമൈക്ക്]] രാജകുമാരി ഇവിടെ സന്ദർശിച്ചതിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ [[Mark Antony|മാർക്ക് ആന്റണിയുടെ]] സ്ത്രീധനത്തിൽ പ്രദേശം ഉൾപ്പെടുത്തിയതിൽ നിന്നോ &quot;[[ക്ലിയോപാട്ര|ക്ലിയോപാട്ര]]&quot; എന്ന പേര് ഉണ്ടായേക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alanya.cc/en/Beaches/92-Kleopatra-Beach.html |title= Kleopatra Beach |year= 2007 |accessdate= September 7, 2008 |publisher= www.alanya.cc |archive-url= https://web.archive.org/web/20110706215021/http://www.alanya.cc/en/Beaches/92-Kleopatra-Beach.html |archive-date= 2011-07-06 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;പ്രധാന ബൊളിവാർഡ് അറ്റാറ്റോർക്ക് ബൾവാരെ കടലിനു സമാന്തരമായി കിടക്കുന്നു. കൂടാതെ അലന്യയുടെ തെക്ക്, കൂടുതൽ വിനോദസഞ്ചാര ഭാഗത്തെ വടക്ക് നിന്ന് വിഭജിക്കുന്നു. കൂടുതൽ തദ്ദേശീയ ഭാഗങ്ങൾ വടക്ക് പർവതങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു. മറ്റൊരു പ്രധാന റോഡായ എവ്രെ യോലു കാഡെസി പ്രധാന പട്ടണത്തെ വടക്ക് ഭാഗത്തായി ചുറ്റുന്നു.
=== കാലാവസ്ഥ ===
അലന്യയ്ക്ക് ചൂടുള്ള വേനൽക്കാല മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ കാണപ്പെടുന്നു (കോപ്പൻ: Csa). [[Mediterranean Basin|മെഡിറ്ററേനിയൻ തടത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉപ ഉഷ്ണമേഖലാ ഹൈ പ്രഷർ സോൺ ശൈത്യകാലത്ത് കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. വേനൽക്കാലം ദൈർഘ്യമേറിയതും ചൂടും വരണ്ടതുമായി അവശേഷിക്കുന്നു. &quot;where the sun smiles&quot; എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉപയോഗിക്കാൻ അലന്യ ടൂറിസം ബോർഡിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=133604 |title=Summer sun for southern beaches, eastern Anatolia remains icy |work=[[Today's Zaman]] |date=February 9, 2008 |accessdate=February 10, 2008 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;തീരത്തോട് അടുക്കുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ കൊടുങ്കാറ്റ് കാലാവസ്ഥാ [[ജലസ്തംഭം]] കൊണ്ടുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.wunderground.com/blog/weatherist/comment.html?entrynum=3&amp;tstamp=200610 |title= Waterspouts in Alanya |website= Istanbul Journal of Weather |publisher= Weather Underground |date= October 19, 2006 |accessdate= February 22, 2008}}&lt;/ref&gt;കടലിനോട് ചേർന്നുള്ള ടോറസ് പർവതത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം മൂടൽമഞ്ഞിന് കാരണമാകുന്നു, ഇത് പല പ്രഭാതങ്ങളിലും ദൃശ്യമായ മഴവില്ലുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. നഗരത്തിൽ ചൂടുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പോലും മഞ്ഞ്‌ പലപ്പോഴും കാണാനാകുമെന്നതിനാൽ പർവതങ്ങളുടെ ഉയരം രസകരമായ ഒരു പ്രഭാവം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അലന്യയിലെ കടലിന് പ്രതിവർഷം ശരാശരി 21.4 (C (71 ° F) താപനിലയുണ്ട്, ഓഗസ്റ്റിലെ ശരാശരി താപനില 28 ° C (82 ° F) ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.die.gov.tr/yillik/yillik_2004.pdf |title=Turkey Statistical Yearbook |publisher=State Institute of Statistics |year=2004 |accessdate=September 7, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910004923/http://www.die.gov.tr/yillik/yillik_2004.pdf |archivedate=10 September 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{Clear}}
{{Weather box 
|metric first= Yes 
|single line= Yes 
|location= Alanya (1970–2011)
|Jan record high C = 23.2
|Feb record high C = 25.0
|Mar record high C = 28.1
|Apr record high C = 30.7
|May record high C = 35.4
|Jun record high C = 37.8
|Jul record high C = 40.8
|Aug record high C = 39.6
|Sep record high C = 37.2
|Oct record high C = 34.9
|Nov record high C = 30.0
|Dec record high C = 24.7
|year record high C = 40.8
|Jan high C = 16.2
|Feb high C = 16.3
|Mar high C = 18.3
|Apr high C = 21.1
|May high C = 24.7
|Jun high C = 28.7
|Jul high C = 31.5
|Aug high C = 32.1
|Sep high C = 30.2
|Oct high C = 26.5
|Nov high C = 21.5
|Dec high C = 17.8
|year high C =
|Jan mean C = 11.8
|Feb mean C = 11.9
|Mar mean C = 13.8
|Apr mean C = 16.9
|May mean C = 20.9
|Jun mean C = 25.1
|Jul mean C = 27.8
|Aug mean C = 28.0
|Sep mean C = 25.4
|Oct mean C = 21.2
|Nov mean C = 16.4
|Dec mean C = 13.2
|year mean C = 
|Jan low C = 8.6
|Feb low C = 8.5
|Mar low C = 10.1
|Apr low C = 13.0
|May low C = 16.7
|Jun low C = 20.5
|Jul low C = 23.3
|Aug low C = 23.7
|Sep low C = 21.2
|Oct low C = 17.4
|Nov low C = 13.0
|Dec low C = 10.0
|Jan record low C = -1.9
|Feb record low C = -2.2
|Mar record low C = 0.9
|Apr record low C = 4.0
|May record low C = 9.8
|Jun record low C = 13.3
|Jul record low C = 16.9
|Aug record low C = 14.1
|Sep record low C = 13.2
|Oct record low C = 9.5
|Nov record low C = 2.9
|Dec record low C = 0.4
|year record low C = -2.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 199.0
|Feb precipitation mm = 149.4
|Mar precipitation mm = 97.8
|Apr precipitation mm = 70.7
|May precipitation mm = 32.4
|Jun precipitation mm = 8.5
|Jul precipitation mm = 4.5
|Aug precipitation mm = 2.7
|Sep precipitation mm = 17.5
|Oct precipitation mm = 98.5
|Nov precipitation mm = 182.9
|Dec precipitation mm = 231.2
|year precipitation mm =
|Jan rain days = 13.8
|Feb rain days = 11.6
|Mar rain days = 9.5
|Apr rain days = 8.5
|May rain days = 4.4
|Jun rain days = 1.5
|Jul rain days = 0.4
|Aug rain days = 0.5
|Sep rain days = 2.1
|Oct rain days = 6.6
|Nov rain days = 9.9
|Dec rain days = 13.0
|year rain days = 
|Jan humidity = 57
|Feb humidity = 57
|Mar humidity = 61
|Apr humidity = 63
|May humidity = 66
|Jun humidity = 66
|Jul humidity = 64
|Aug humidity = 65
|Sep humidity = 58
|Oct humidity = 55
|Nov humidity = 59
|Dec humidity = 60
 
|Jan sun = 127.1
|Feb sun = 127.1
|Mar sun = 192.2
|Apr sun = 219.0
|May sun = 288.3
|Jun sun = 348.0
|Jul sun = 325.5
|Aug sun = 316.2
|Sep sun = 273.0
|Oct sun = 220.1
|Nov sun = 159.0
|Dec sun = 133.3

|Jand sun = 4.1
|Febd sun = 4.5
|Mard sun = 6.2
|Aprd sun = 7.3
|Mayd sun = 9.3
|Jund sun = 11.6
|Juld sun = 10.5
|Augd sun = 10.2
|Sepd sun = 9.1
|Octd sun = 7.1
|Novd sun = 5.3
|Decd sun = 4.3
|source 1 = Turkish State Meteorological Service&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=ALANYA |title=İl ve İlçelerimize Ait İstatistiki Veriler- Meteoroloji Genel Müdürlüğü |publisher=Dmi.gov.tr |date=December 2012 |accessdate=2019-01-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120604212149/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=ALANYA |archivedate=2012-06-04 }}&lt;/ref&gt;
|source 2= Weather2 &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.myweather2.com/City-Town/Turkey/Alanya/climate-profile.aspx?month=7 |title=July Climate History for Alanya &amp;#124; Local &amp;#124; Turkey |publisher=Myweather2.com |date=October 2011 |accessdate=2013-03-25 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto;&quot;
|+Alanya mean sea temperature&lt;ref&gt;{{cite web|title= Monthly Alanya water temperature chart|url=http://www.seatemperature.org/middle-east/turkey/alanya-january.htm|publisher=seatemperature.org|accessdate=23 August 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
!'''Jan'''
!'''Feb'''
!'''Mar'''
!'''Apr'''
!'''May'''
!'''Jun'''
!'''Jul'''
!'''Aug'''
!'''Sep'''
!'''Oct'''
!'''Nov'''
!'''Dec'''
|-
|{{convert|17.8|°C}}
|{{convert|16.9|°C}}
|{{convert|17.3|°C}}
|{{convert|17.9|°C}}
|{{convert|21.2|°C}}
|{{convert|25.3|°C}}
|{{convert|27.9|°C}}
|{{convert|29.0|°C}}
|{{convert|27.7|°C}}
|{{convert|24.9|°C}}
|{{convert|21.2|°C}}
|{{convert|19.0|°C}}
|}

== പ്രധാന കാഴ്ചകൾ ==
[[File:Burgberg5-wm archiv.jpg|thumb|The Byzantine era Church of Saint Constantine inside Alanya Castle was also used as a mosque.|alt=Ruins of a small stone domed structure built in a Byzantine style with tall windows. Grasses grow on the second level, as do trees behind it.]]
ഉപദ്വീപിൽ 1226 മുതൽ [[Seljuq dynasty|സെൽ‌ജുക്]] കാലഘട്ടത്തിലെ കോട്ടയായ [[Alanya Castle|അലന്യ കാസ്റ്റിൽ]] നിൽക്കുന്നു. നഗരത്തിലെ മിക്ക പ്രധാന ലാൻ‌ഡ്‌മാർക്കുകളും കോട്ടയ്ക്കകത്തും പുറത്തും കാണപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ കാസ്റ്റിൽ നിലവിലുള്ള കോട്ടകൾക്ക് മുകളിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. കാസ്റ്റിൽ പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന്റെ കൊട്ടാരത്മായും ആക്രമണത്തിന്റെ പ്രതിരോധ ഘടനയായും ഇരട്ട ഉദ്ദേശ്യത്തോടു കൂടി പ്രവർത്തിച്ചു. 2007-ൽ, നഗരം കോട്ട നിൽക്കുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ പുതുക്കിപ്പണിയാൻ തുടങ്ങി. ഒരു ബൈസന്റൈൻ പള്ളി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്ററായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://english.arsiv.yenialanya.com/index.aspx?KatAd=Alanya%20News&amp;KatId=33&amp;Haberim=13338 |accessdate= May 2, 2009 |date= April 15, 2007 |title= Ancient Church needs support |newspaper= Orange Alanya |url-status= dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110718140925/http://english.arsiv.yenialanya.com/index.aspx?KatAd=Alanya%20News&amp;KatId=33&amp;Haberim=13338 |archivedate= July 18, 2011 }}&lt;/ref&gt;കോട്ടയ്ക്കകത്ത് [[Suleiman the Magnificent|സുലൈമാൻ ദി മഗ്നിഫിഷ്യന്റ്]] നിർമ്മിച്ച സെലെമാനിയേ പള്ളിയും [[Caravanserai|കാരവൻസറൈ]]യും ഉണ്ട്.&lt;ref name=&quot;hp&quot;/&gt;കിഴക്കൻ ഉപദ്വീപിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും പഴയ നഗര മതിലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നിർമ്മിച്ച [[Ottoman architecture|ഓട്ടോമൻ വാസ്തുവിദ്യയുടെ]] ക്ലാസിക്കൽ കാലഘട്ടത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങൾ ആയ നിരവധി ചരിത്ര വില്ലകൾ ഉണ്ട്.

108 അടി (33 മീറ്റർ) ഉയരമുള്ള ഇഷ്ടിക കെട്ടിടമായ കിസിൽ കുലെ (റെഡ് ടവർ), കോട്ടയ്ക്ക് താഴെയുള്ള തുറമുഖത്ത് നിൽക്കുകയും ഇതിൽ മുനിസിപ്പൽ [[വംശീയശാസ്ത്രം|എത്‌നോഗ്രാഫിക്]] മ്യൂസിയം ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. സുൽത്താൻ [[Kayqubad I|കെയ്ക്ബാദ് ഒന്നാമൻ]] [[സിറിയ]] മുതൽ അലന്യ വരെ കെട്ടിടം രൂപകൽപ്പന ചെയ്യാൻ [[അലെപ്പോ|അലപ്പോ]]യിൽ നിന്ന് ആർക്കിടെക്റ്റ് എബു അലിയെ കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.antalya-ws.com/english/location/alanya/history.asp?out=1 |title=Kızıl Kule (Red Tower) |work=Alanya Cities and Historical Sites |publisher=Turkish Class |year=2007 |accessdate=September 7, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081006213544/http://www.antalya-ws.com/english/location/alanya/history.asp?out=1 |archivedate=6 October 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അലന്യ കാസ്റ്റിലിന്റെ 83 ടവറുകളിൽ അഷ്ടഭുജാകൃതിയിലുള്ള അവസാനത്തേത് ടെർസാനെ ([[Shipyard|ഡോക്ക്യാർഡ്]]) പ്രത്യേകം സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് മധ്യകാല സൈനിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |jstor= 3642371 |title= Summary of Archaeological Work in Turkey in 1953 |author1=Dörner, F. K. |author2=L. Robert |author3=Rodney Young |author4=Paul A. Underwood |author5=Halet Çambel |author6=Tahsin Özgüç |author7=A. M. Mansel |author8=A. Gabriel |journal= Anatolian Studies |volume= 4 |doi= 10.2307/3642371 |year= 1954 |pages= 13–20}}&lt;/ref&gt;1221-ൽ, സെൽജുക് തുർക്കികൾ നിർമ്മിച്ച 187 ൽ 131 അടി (57 മുതൽ 40 മീറ്റർ വരെ) ഉള്ള മധ്യകാല [[Dry dock|ഡ്രൈഡോക്ക്]] ആയ ടെർസെയ്ൻ, സമചതുരാകൃതിയിലുള്ള കമാനങ്ങളുള്ള അഞ്ച് നിലവറകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;hp&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/translationEN/alanya/tarihiyerler.asp#2 |title=Historical Places |publisher=Alanya'nın Resmi Web Sitesi |year=2007 |accessdate=September 7, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080808003051/http://www.alanya.bel.tr/translationEN/alanya/tarihiyerler.asp |archivedate=8 August 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കെയ്‌ക്വാബിന്റെ അധികാരത്തിൻ കീഴിൽ നിർമ്മിച്ച മനവ്ഗട്ടിനടുത്തുള്ള അലാര കാസ്റ്റിലും കാരവൻസെറായും മ്യൂസിയവും പൈതൃക കേന്ദ്രവുമാക്കി മാറ്റി.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyet.com.tr/english/domestic/11929406.asp?scr=1 |title= Alarahan caravanserai now a major attraction |first= Kürşat |last= Kutay |work= [[Hürriyet]] |date= June 23, 2009 |accessdate= June 28, 2009}}&lt;/ref&gt;

അറ്റാറ്റോർക്കിന്റെ വീടും മ്യൂസിയവും 1935 ഫെബ്രുവരി 18 ന് നഗരത്തിൽ താമസിച്ച കാലം മുതൽ അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ അവസ്ഥയിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ 1930 കളിൽ നിന്നുള്ള കരകൗശല വസ്തുക്കളുള്ള ഒരു പരമ്പരാഗത ഓട്ടോമൻ വില്ലയുടെ ഇന്റീരിയറിന്റെ ഉദാഹരണമാണിത്. 1880 നും 1885 നും ഇടയിൽ &quot;കർനിയാറിക്&quot; (സ്റ്റഫ്ഡ് വഴുതന) ശൈലിയിലാണ് ഈ വീട് നിർമ്മിച്ചത്. തിളക്കമുള്ള നിറങ്ങളും ചുവന്ന മേൽക്കൂരകളും പലപ്പോഴും അയൽ‌രാജ്യ കൗൺസിലുകൾ നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മാത്രമല്ല ആധുനിക നഗരത്തിന് ഒരു പാസ്തൽ തിളക്കം നൽകുന്നു. 1967 ലെ റിപ്പബ്ലിക്കൻ കാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു കെട്ടിടത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അലന്യ മ്യൂസിയം ഡംലതാ ബീച്ചിൽ നിന്ന് ഉൾനാടിലാണ്.&lt;ref name=&quot;museum&quot;&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-613178 |archive-url=https://archive.today/20130418155854/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-613178 |url-status=dead |archive-date=April 18, 2013 |title=Museums shed light on Anatolian history |author=Anatolia News Agency |work=[[Turkish Daily News]] |date=August 29, 2007 |accessdate=May 2, 2009 }}&lt;/ref&gt;

നോർ‌വിച്ച് ആസ്ഥാനമായുള്ള യൂറോപ്യൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഹിസ്റ്റോറിക് ടൗൺസ് ആന്റ് റീജിയണിലെ അംഗമാണ് അലന്യ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.historic-towns.org/documents/members/turkey.doc |title=Turkey |accessdate=September 7, 2008 |work=Association of Historic Towns of Turkey |publisher=European Association of Historic Towns and Regions |format=DOC |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910004925/http://www.historic-towns.org/documents/members/turkey.doc |archivedate=2008-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അലനിയ കാസ്റ്റിലിനെയും ടെർസാനെയും [[യുനെസ്കോ]]യുടെ ലോക പൈതൃക സൈറ്റുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ 2009-ൽ നഗരത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഫയൽ ചെയ്യുകയും 2009 ലെ താൽക്കാലിക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyet.com.tr/english/domestic/10928808.asp?scr=1 |title= Alanya in line for 'World Heritage' tag |work= [[Hürriyet]] |date= February 4, 2009 |accessdate= February 5, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=173323&amp;bolum=110 |title=5 more sites from Turkey on UNESCO's World Heritage Tentative List |work=[[Today's Zaman]] |date=April 24, 2009 |accessdate=April 24, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426035731/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=173323&amp;bolum=110 |archivedate=26 April 2009 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Alanya Panorama edit.jpg|1000px|align-cap=center|Panorama from west side of peninsula.|alt=A panoramic view of a city beneath a mountain range with blue sea on both sides of a peninsula. On the peninsula is a castle wall and red roofed buildings. A young girl peers into the scene over the wall on the far left.}}
== ജനസംഖ്യ ==
{{further|Demographics of Turkey}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%; margin-left:15px; margin-top:0; text-align:center; float:right&quot;
|+Historic Populations
|- 
! Year
! District
! City
|-
| 1893&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; ||colspan=2| 37914
&lt;!-- 
|-
| 1935 || || 5174
|-
| 1940 || || 5162
|-
| 1945 || || 5884
|-
| 1950 || || 6623
|-
| 1955 || || 8049
|-
| 1960&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.muratkocak.com.tr/alanya/haber_detay.asp?haberID=2 |title=Alanya'da Kültür |first=Murat |last=Koçak |date=April 9, 2010 |accessdate=March 12, 2014 |work=Cultural Arts Draft Report |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312213133/http://www.muratkocak.com.tr/alanya/haber_detay.asp?haberID=2 |archive-date=March 12, 2014 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt; || || 10129 --&gt;
|-
| 1965&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2%3D%26ENVID%3Dnufus80db2Env%26report%3Dnfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D1965%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BspTCX3W?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&amp;ENVID=nufus80db2Env&amp;report=nfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=1965&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=2 November 2012 |date=3 November 2012 |title=1965 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 43459 || 12436
|-
| 1970&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2%3D%26ENVID%3Dnufus80db2Env%26report%3Dnfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D1970%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6Btml7fkc?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&amp;ENVID=nufus80db2Env&amp;report=nfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=1970&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=1970 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 53552 || 15011
|-
| 1975&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2%3D%26ENVID%3Dnufus80db2Env%26report%3Dnfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D1975%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BtoPLsLd?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&amp;ENVID=nufus80db2Env&amp;report=nfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=1975&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=1975 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 63235 || 18520
|-
| 1980&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2%3D%26ENVID%3Dnufus80db2Env%26report%3Dnfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D1980%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BtuIyGhQ?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&amp;ENVID=nufus80db2Env&amp;report=nfs80_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=1980&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=1980 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 74148 || 22190
|-
| 1985&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus85db2%3D%26ENVID%3Dnufus80db2Env%26report%3Dnfs85_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BtwCYzlD?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus85db2=&amp;ENVID=nufus80db2Env&amp;report=nfs85_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=1985 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 87080 || 28733
|-
| 1990&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus90db2%3D%26ENVID%3Dnufus90db2Env%26report%3Dnfs90_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6Btxt6iEr?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus90db2=&amp;ENVID=nufus90db2Env&amp;report=nfs90_ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=1990 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 129106 || 52460
|-
| 2000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus2000db2%3D%26ENVID%3Dnufus2000db2Env%26report%3Dilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF%26p_kod%3D1%26p_il%3D7%26p_kod%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BtzqIejd?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus2000db2=&amp;ENVID=nufus2000db2Env&amp;report=ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&amp;p_kod=1&amp;p_il=7&amp;p_kod=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=2000 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 257671 || 88346
|-
| 2007&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2%26ENVID%3Dadnksdb2Env%26report%3Dturkiye_ilce_koy_sehir.RDF%26p_il1%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D2007%26p_dil%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6Bu1dI9vH?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&amp;ENVID=adnksdb2Env&amp;report=turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&amp;p_il1=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=2007&amp;p_dil=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=2007 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 226236 || 91713
|-
| 2008&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2%26ENVID%3Dadnksdb2Env%26report%3Dturkiye_ilce_koy_sehir.RDF%26p_il1%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D2008%26p_dil%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6Bu3Rwip9?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&amp;ENVID=adnksdb2Env&amp;report=turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&amp;p_il1=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=2008&amp;p_dil=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=2008 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 233919 || 92223
|-
| 2009&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2%26ENVID%3Dadnksdb2Env%26report%3Dturkiye_ilce_koy_sehir.RDF%26p_il1%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D2009%26p_dil%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BuCep54j?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&amp;ENVID=adnksdb2Env&amp;report=turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&amp;p_il1=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=2009&amp;p_dil=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=2009 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 241451 || 94316
|-
| 2010&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2%26ENVID%3Dadnksdb2Env%26report%3Dwa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF%26p_il1%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D2010%26p_dil%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6BuEiFEAp?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&amp;ENVID=adnksdb2Env&amp;report=wa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&amp;p_il1=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=2010&amp;p_dil=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |date=3 November 2012 |title=2010 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 248286 || 98627
|-
| 2011&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2%26ENVID%3Dadnksdb2Env%26report%3Dwa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF%26p_il1%3D7%26p_kod%3D1%26p_yil%3D2011%26p_dil%3D1%26desformat%3Dhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118032844/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&amp;ENVID=adnksdb2Env&amp;report=wa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&amp;p_il1=7&amp;p_kod=1&amp;p_yil=2011&amp;p_dil=1&amp;desformat=html |url-status=dead |archive-date=18 November 2012 |date=3 November 2012 |title=2011 genel nüfus sayimi verileri |work=Türkiye Istatistik Kurumu |accessdate=3 November 2012 }}&lt;/ref&gt; || 259787 || 103673
|}
ജനസംഖ്യാ 1985-ൽ 87,080 ൽ നിന്ന് 2007-ൽ 384,949 ജനസംഖ്യ ജില്ല കൈവരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;numbers2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/translationEN/rakalanya.asp |title=Alanya in Numbers |year=2007 |accessdate=September 7, 2008 |work=Alanya municipality |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080808003235/http://www.alanya.bel.tr/translationEN/rakalanya.asp |archivedate=8 August 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖലയുടെ വർദ്ധിച്ച പ്രാധാന്യത്തിന്റെയും ഭവന വിപണിയിലെ വളർച്ചയുടെയും ഫലമായി നഗരത്തിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റത്തിന് ഈ ജനസംഖ്യാ വർദ്ധന പ്രധാനമായും ബാധകമാണ്.&lt;ref name=&quot;reeta&quot;&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-610896 |archive-url=https://archive.today/20130418164216/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-610896 |url-status=dead |archive-date=April 18, 2013 |title=New Alanya residents reshaping the area |date=July 26, 2007 |accessdate=May 2, 2009 |first=Reeta |last=Çevik |work=[[Turkish Daily News]] }}&lt;/ref&gt;നഗരത്തിൽ തന്നെ 134,396 ജനസംഖ്യയുണ്ട്, അതിൽ 9,789 പേർ യൂറോപ്യൻ പ്രവാസികളാണ്, അവരിൽ പകുതിയോളം ജർമ്മനി, ഡെൻമാർക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=109871&amp;bolum=132 |title= Foreign interest in Alanya on the rise |accessdate=September 7, 2008 |work= [[Today's Zaman]] |date= May 1, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080524054352/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=109871&amp;bolum=132 |archivedate = May 24, 2008}}&lt;/ref&gt; മൊത്തം 17,850 വിദേശികൾക്ക് അലന്യയിൽ സ്വത്ത് ഉണ്ട്.&lt;ref name=&quot;percent&quot;/&gt; യൂറോപ്യൻ പ്രവാസി ജനസംഖ്യയ്ക്ക് അമ്പത് വർഷത്തിനു മുകളിൽ ദൈർഘ്യമുണ്ട്.&lt;ref name=Yesil&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=102459&amp;bolum=132 |title=Number of foreigners owning property in Turkey rapidly increasing |first=Ahmet |last=Yeşil |work=[[Today's Zaman]] |date=February 10, 2007 |accessdate=September 7, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120927222753/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=102459&amp;bolum=132 |archivedate=September 27, 2012 }}&lt;/ref&gt;ധാരാളം സഞ്ചാരികൾ ഉള്ളതിനാൽ വേനൽക്കാലത്ത് ജനസംഖ്യ വർദ്ധിക്കുന്നു. ഓരോ വർഷവും ഏകദേശം 1.1 ദശലക്ഷം പേർ നഗരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;തുർക്കികളും യൂറോപ്യന്മാരും, ഈ അവധിക്കാലക്കാർ ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിനും വരുമാനം നൽകുന്നു.

[[Southeastern Anatolia Region|തെക്കുകിഴക്കൻ അനറ്റോലിയ മേഖല]], [[Black Sea Region|കരിങ്കടൽ മേഖല]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി കുടിയേറ്റക്കാർ ഈ നഗരത്തിലുണ്ട്. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകത്തിൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ നിന്നും ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ നിന്നുമുള്ള അനധികൃത വിദേശ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ എണ്ണം കുതിച്ചുയർന്നു. യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കാനും താമസിക്കാനും ശ്രമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-596027 |archive-url=https://archive.today/20120707203410/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-596027 |url-status=dead |archive-date=July 7, 2012 |title=Migration matters in globalized Turkey |last=Stevens |first=Kristen |accessdate=May 2, 2009 |date=December 19, 2006 |publisher=Turkish Daily News }}&lt;/ref&gt;2006 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് വിദേശത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്ന 1,217 കുടിയേറ്റക്കാർ അലന്യയിൽ താമസിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://home.ku.edu.tr/~mirekoc/reports/2005_2006_yadigar_coskun.pdf |title= Analyzing the Aspects of International Migration in Turkey |first= Yadigar |last= Coşkun |year=2006 |accessdate= September 7, 2008 |publisher= Migration Research Program at the Koç University| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070711180328/http://home.ku.edu.tr/~mirekoc/reports/2005_2006_yadigar_coskun.pdf| archivedate=July 11, 2007| url-status= live}}&lt;/ref&gt;നഗരത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള [[Taurus Mountains|ടോറസ് പർവതനിരകളിലും]] [[Yörüks|യൊറോക്ക്]] നാടോടികൾ കാലാനുസൃതമായി താമസിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyet.com.tr/english/domestic/11865003.asp |title= Yürüks struggle to keep traditions |work= [[Hürriyet]] |date= June 14, 2009 |accessdate= June 14, 2009}}&lt;/ref&gt;കൂടാതെ, അന്യദേശത്തു നിന്നും വന്ന [[Slavery in the Ottoman Empire|ഓട്ടോമൻ അടിമ]]കളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചെറിയ ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹവുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-640018 |archive-url=https://archive.today/20120701150927/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-640018 |url-status=dead |archive-date=July 1, 2012 |title=Sad story of black citizens in Turkey |date=November 4, 2008 |first=Vercihan |last=Ziflioğlu |accessdate=May 2, 2009 |work=[[Turkish Daily News]] }}&lt;/ref&gt;ശൈത്യകാലത്ത് മൂവായിരത്തോളം [[Finns|ഫിന്നുകൾ]] അലന്യയിൽ താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;yle.fi&quot;&gt;https://yle.fi/uutiset/3-10348009&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; 
! colspan=3|  Nationality &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20080524054352/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=109871&amp;bolum=132&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.aa.com.tr/en/world/alanya-sweet-home-for-expats/221446&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.dailysabah.com/business/2017/07/26/germans-in-alanya-want-to-see-quick-recovery-in-relations&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yle.fi&quot;/&gt;
|-
| colspan=3| &lt;center&gt; ''Foreigners in Alanya''&lt;/center&gt;
|-
| 1 || {{Flagcountry|Germany}} || align=right | {{nts|10000}}
|-
| 2 || {{Flagcountry|Denmark}} || align=right | {{nts|3821}}
|-
| 3 || {{Flagcountry|Finland}} || align=right | {{nts|3000}}
|-
| 4 || {{Flagcountry|Russia}} || align=right | {{nts|769}}
|-
| 5 || {{Flagcountry|Holland}} || align=right | {{nts|634}}
|-
| 6 || {{Flagcountry|Norway}} || align=right | {{nts|521}}
|-
| 7 || {{Flagcountry|England}} || align=right | {{nts|475}}
|-
| 8 || {{Flagcountry|Azerbaijan}} || align=right | {{nts|383}}
|-
| 9 || {{Flagcountry|Sweden}} || align=right | {{nts|303}}
|-
| 10 || {{Flagcountry|Ukraine}} || align=right | {{nts|297}}
|-
|}
നഗരത്തിൽ ഏകദേശം 99% മുസ്‌ലിംകളാണ്. നിരവധി പുരാതന പള്ളികൾ ജില്ലയിൽ കാണാമെങ്കിലും, പ്രതിവാര ക്രിസ്ത്യൻ ആരാധനകളൊന്നുമില്ല. നഗരത്തിലെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന യൂറോപ്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ അടയാളമായി 2003-ൽ അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം 2006-ൽ ഒരു ജർമ്മൻ ഭാഷാ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് പള്ളി ദീർഘകാല സേവനത്തോടെ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ekd.de/bulletin/2004/37665.html |title= Church work on the Turkish Riviera |date= January 2004 |publisher= Evangelical Church in Germany |accessdate= September 7, 2008 |url-status= dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080519113253/http://www.ekd.de/bulletin/2004/37665.html |archivedate= May 19, 2008 }}&lt;/ref&gt; 2015 ൽ, നഗരം ഹാക്കെ മെഹ്മെത്ലി ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്സ് അജിയോസ് ജോർജിയോസ് പള്ളിയുടെ നവീകരണം ആരംഭിച്ചു. പള്ളി പ്രതിമാസ റഷ്യൻ ഓർത്തഡോക്സ് സേവനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://national.bgnnews.com/historic-orthodox-church-in-south-turkey-to-be-renovated-after-142-years-haberi/4354 |title=Historic Orthodox Church in south Turkey to be renovated after 142 years |work=BGN News |date=March 16, 2015 |accessdate=April 5, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411010535/http://national.bgnnews.com/historic-orthodox-church-in-south-turkey-to-be-renovated-after-142-years-haberi/4354 |archivedate=April 11, 2015 }}&lt;/ref&gt; വലിയ മതപരമായ ചടങ്ങുകൾക്കായി ക്രൈസ്തവ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് പതിവായി അറ്റാറ്റോർക്ക് കൾച്ചറൽ സെന്റർ അലന്യ നൽകുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-626038 |archive-url=https://archive.today/20120707000006/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-626038 |url-status=dead |archive-date=July 7, 2012 |title=Easter spirit |first=Donna |last=Boyle |work=[[Turkish Daily News]] |date=March 15, 2008 |accessdate=May 2, 2009 }}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യവും ==
{{further|Education in Turkey}}
[[File:Alanya school children.jpg|thumb|left|Young students from an Alanya school at their class garden|alt=Several children dressed in blue wearing backpacks crowd around a small rock enclosure.]]
നഗരത്തിൽ 95% സാക്ഷരതയുണ്ട്. പൊതു, സ്വകാര്യ സ്കൂളുകൾ, ഏകദേശം 1:24 വിദ്യാർത്ഥി-അധ്യാപക അനുപാതം കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;എന്നിരുന്നാലും, നഗര കേന്ദ്രത്തിന് പുറത്തുള്ള പരിമിതമായ സെക്കൻഡറി ഗ്രാമീണ സ്കൂളുകൾ പിന്നാക്കാവസ്ഥയിലാണ്. 1987 ൽ ആരംഭിച്ച അലന്തൂർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ തുർക്കിയിലെ &quot;ബിൽഡ് യുവർ ഓൺ സ്കൂൾ&quot; സംരംഭത്തിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[Doğuş Group|ഡോഗസ് ഹോൾഡിംഗിന്റെ]] സ്ഥാപകനായ അയ്ഹാൻ ഷെഹെങ്കിന്റെ സ്ഥാപനം പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.teknikmuhendislik.com/proje.asp?sirket_ID=1&amp;dil_ID=2&amp;proje_ID=708 |title= Cultural and Educational Buildings |work= [[Doğuş Holding|Doğuş İnşaat]] |year= 2004 |accessdate= February 17, 2008 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ടൂറിസം വ്യവസായത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഒരു [[Satellite campus|സാറ്റലൈറ്റ് കാമ്പസായി]] 2005-ൽ അന്റാലിയയിലെ [[Akdeniz University|അക്ഡെനിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] അലന്യ ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ബിസിനസ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.akdeniz.edu.tr/alanya/ENG/index.htm |title= Alanya İşletme Fakültesi |accessdate= September 7, 2008 |date= July 5, 2006 |publisher= Akdeniz University|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080523162408/http://www.akdeniz.edu.tr/alanya/ENG/index.htm |archivedate = May 23, 2008}}&lt;/ref&gt;[[Buckinghamshire New University|ബക്കിംഗ്ഹാംഷെയർ ന്യൂ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]യുമായി സഹകരിച്ച് വർഷം തോറും ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം സമ്മേളനം ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.akdeniz.edu.tr/alanya/conference08/ |title= International Tourism Conference |date= February 6, 2008 |accessdate= September 7, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080625073033/http://www.akdeniz.edu.tr/alanya/conference08/ |archivedate = June 25, 2008}}&lt;/ref&gt;2012-ൽ ഒരു സ്വകാര്യ സർവകലാശാല ആരംഭിക്കാനും നഗരത്തിന് പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&amp;n=antalya8217s-alanya-gets-its-first-private-university-2010-08-31 |title=Mediterranean City of Alanya to Get Its First Private University |work=Hürriyet Daily News |date= August 31, 2010 |accessdate=September 8, 2010}}&lt;/ref&gt;ജോർജ്‌ടൗൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി അമേരിക്കൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി വിദേശത്ത് 1952–53 ൽ തുർക്കിയിലെ അമേരിക്കൻ അംബാസഡർ [[George C. McGhee|ജോർജ്ജ് സി. മക്ഗീ]]യുടെ പേരിൽ നാമകരണം ചെയ്ത [[McGhee Center for Eastern Mediterranean Studies|മക്ഗീ സെന്റർ ഫോർ ഈസ്റ്റേൺ മെഡിറ്ററേനിയൻ സ്റ്റഡീസ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വാർഷിക പഠന പരിപാടി നടത്തുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www11.georgetown.edu/oip/os/sites/mideast/McGhee/ |title=The McGhee Center for Eastern Mediterranean Studies |accessdate=February 24, 2008 |date=December 18, 2007 |last=Hasson |first=Orin |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080302175341/http://www11.georgetown.edu/oip/os/sites/mideast/McGhee/ |archivedate=2 March 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[Ankara|അങ്കാറ]]യിലെ [[Başkent University|ബാസ്കെൻറ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] നടത്തുന്ന അദ്ധ്യാപന ആശുപത്രിയായ അലന്യയിലെ [[Başkent University Medical and Research Center of Alanya|ബസ്കൻറ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] അലന്യയിലെ പത്തൊൻപത് ആശുപത്രികളിൽ ഒന്ന് ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.baskent-aln.edu.tr/en.html |title= Baskent University Alanya Hospital |work =[[Başkent University]] |date= February 14, 2008 |accessdate= February 17, 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080328132720/http://www.baskent-aln.edu.tr/en.html| archivedate= 28 March 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;300 കിടക്കകളുള്ള അലന്യ സ്റ്റേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ, 90 ബെഡ് പ്രൈവറ്റ് ഹയാത്ത് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന ആശുപത്രികൾ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://alanya.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=17&amp;Itemid=3 |title= Health Services in Alanya |work= T.C. Alanya Kaymakamlığı |accessdate= February 17, 2008 |year= 2007 |url-status= dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110811071645/http://alanya.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=17&amp;Itemid=3 |archivedate= August 11, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== സംസ്കാരം ==
[[File:Alanya06-bazylek.jpg|thumb|The [[Kızıl Kule]], or Red Tower, is also home to the city ethnographic museum.|alt=A eight-sided medieval tower built of red and yellow brick rises above a green sea in which swimmers play.  Stone walls run along the shore and further up from the tower.]]
തുർക്കിയുടെ വലിയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപസംസ്കാരമാണ് അലന്യയുടെ സംസ്കാരം. നഗരത്തിന്റെ കടൽത്തീര സ്ഥാനം പല വാർഷിക ഉത്സവങ്ങളിലും പ്രധാനമാണ്. ടൂറിസം ആന്റ് ആർട്സ് ഫെസ്റ്റിവൽ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ടൂറിസം സീസൺ മെയ് അവസാനം മുതൽ ജൂൺ ആദ്യം വരെയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alanya.cc/en/News/w,276-Alanya-is-Getting-ready-For-The-Tourim-Festival.html |title=Alanya is Getting ready For The Tourim Festival |work=alanya.com.tr |date=May 2, 2007 |accessdate=February 16, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120412090910/http://www.alanya.cc/en/News/w,276-Alanya-is-Getting-ready-For-The-Tourim-Festival.html |archive-date=2012-04-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.kultur.gov.tr/EN/Genel/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313A781CAA92714FCE0530871610CC1EB6F |title= Festivals |department= [http://www.kultur.gov.tr/ Ministry of Culture and Tourism] |year= 2005 |accessdate= September 7, 2008}}&lt;/ref&gt;സീസണിന്റെ മറുതലയ്ക്കൽ അലന്യ ഇന്റർനാഷണൽ കൾച്ചർ ആന്റ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ മെയ് അവസാന വാരത്തിൽ നടക്കുന്നു. ഇത് ശ്രദ്ധേയമായ ടർക്കിഷ് ഉത്സവമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ezoptravel.com/html/makale.asp?makale=9 |title= Festivals |publisher= Ezop Travel |year= 2007 |accessdate= February 16, 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080130000157/http://www.ezoptravel.com/html/makale.asp?makale=9 |archivedate= 30 January 2008 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; മറ്റ് പതിവ് ഉത്സവങ്ങളിൽ അലന്യ ജാസ് ഡെയ്‌സ് ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് 2002 മുതൽ സെപ്റ്റംബർ അല്ലെങ്കിൽ ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിൽ കിസിൽ കുലെയിൽ വച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നു. ഇത് മുനിസിപ്പൽ എത്‌നോഗ്രാഫിക് മ്യൂസിയത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമാണ്. അഞ്ച് സൗജന്യ സംഗീത കച്ചേരികളുടെ പരമ്പരയിൽ ജാസ് ഫെസ്റ്റിവൽ ടർക്കിഷ്, അന്താരാഷ്ട്ര ജാസ് സംഗീതജ്ഞരെ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=155149&amp;bolum=114 |title=Holiday town Alanya to host tiny jazz festival |work=[[Today's Zaman]] |date=October 7, 2008 |accessdate=October 7, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120927222916/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=155149&amp;bolum=114 |archivedate=September 27, 2012 }}&lt;/ref&gt;
[[File:Alanyafest2011.jpg|thumb|left|Rockcorn from Finland perform during the 2011 Alanya International Culture and Art Festival|alt=Two guitarists in blue shirts perform on stage in front of a blue and white poster in Turkish.]]

അന്റാലിയ സ്റ്റേറ്റ് ഓപ്പറ, ബാലെ എന്നിവയിലെ അംഗങ്ങൾ ചേർന്ന അലന്യ ചേംബർ ഓർക്കസ്ട്ര 2007 ഡിസംബർ 7 ന് ഉദ്ഘാടന പ്രകടനം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alanya.cc/en/News/w,394-Alanya-showed-an-interest-in-Chamber-Orkestra.html |title=Alanya showed an interest in Chamber Orkestra |work=alanya.com.tr |date=December 8, 2007 |accessdate=February 16, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120412063928/http://www.alanya.cc/en/News/w,394-Alanya-showed-an-interest-in-Chamber-Orkestra.html |archive-date=2012-04-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;2004-ൽ ആരംഭിച്ച ഇന്റർനാഷണൽ അലന്യ സ്റ്റോൺ സ്കൾപ്ചറൽ സിമ്പോസിയം നവംബർ മാസത്തിലാണ് നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alanya.cc/en/News/w,378-4th-of-Alanya-Stone-Sculpture-Semposium.html |title=4th of Alanya Stone Sculpture Semposium |work=alanya.com.tr |date=October 30, 2007 |accessdate=February 16, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120412090313/http://www.alanya.cc/en/News/w,378-4th-of-Alanya-Stone-Sculpture-Semposium.html |archive-date=2012-04-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;അലന്യ സിനിമാത്തക് സൊസൈറ്റിയും തുർക്കിയിലെ ഡോക്യുമെന്ററി ഫിലിം മേക്കേഴ്‌സും ചേർന്നാണ് അലന്യ ഡോക്യുമെന്ററി ഫെസ്റ്റിവൽ 2001-ൽ ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=172961 |title=Holiday resort hosts documentary festival |date=April 20, 2009 |accessdate=April 20, 2009 |work=[[Today's Zaman]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108174715/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=172961 |archivedate=January 8, 2016 }}&lt;/ref&gt;തുർക്കി കവിയും എഴുത്തുകാരനും [[International Istanbul Film Festival|ഇസ്താംബുൾ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ]] സ്ഥാപകനുമായ [[Onat Kutlar|ഓനത്ത് കുത്ലാർ]] അലന്യയിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.imdb.com/search/name?birth_place=Alanya,%20Antalya,%20Turkey |title=Place of Birth Search |work=[[Internet Movie Database]] |year=2008 |accessdate=February 17, 2008}}&lt;/ref&gt;

എല്ലാ ഫെബ്രുവരി 18 നും അറ്റാറ്റോർക്കിന്റെ ഹൗസും മ്യൂസിയവും കേന്ദ്രീകരിച്ച് അലന്യയിലേക്കുള്ള [[Mustafa Kemal Atatürk|അറ്റാറ്റോർക്കിന്റെ]] സന്ദർശനവും ആഘോഷിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Korekesion&quot;/&gt; ഒരു വലിയ വെങ്കല [[ഹെർക്കുലീസ്|ഹെർക്കുലീസ്]] പ്രതിമ, സെറാമിക്സ്, റോമൻ ചുണ്ണാമ്പു കല്ലുകൾകൊണ്ടുള്ള മരിച്ചവരുടെ അസ്ഥികൾ ഇട്ടുവൈക്കുന്ന പെട്ടികൾ എന്നിവയും [[ഖുർആൻ|ഖുർആനിന്റെ]] ചരിത്രപരമായ പകർപ്പുകളും ഉൾപ്പെടെ നഗരത്തിലും പരിസരത്തും കാണപ്പെടുന്ന പുരാവസ്തുക്കളുടെ കേന്ദ്രമാണ് അലന്യ മ്യൂസിയം.&lt;ref name=&quot;museum&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.fodors.com/world/europe/turkey/turkeys-mediterranean-coast/review-423748.html |title= Alanya Müzesi |work= [[Fodor's]] |accessdate= February 17, 2008 |year= 2008}}&lt;/ref&gt;അലന്യയിലെ യൂറോപ്യൻ നിവാസികൾ അവരുടെ ദേശീയ അവധി ദിവസങ്ങളായ നോർവീജിയൻ ഭരണഘടന ദിനം, &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.turkishpress.com/news.asp?id=232044 |title= 500 Norwegians Attend Ceremonies In Alanya To Mark National Day Of Norway |work= Turkish Press |date= May 18, 2008 |accessdate= September 7, 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110605054553/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=232044 |archive-date= June 5, 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;  ആഘോഷിക്കുന്നു. നഗരം 2010 ഡിസംബറിൽ ഒരു ക്രിസ്മസ് മാർക്കറ്റ് സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-230186-antalyas-first-christmas-market-set-up-in-alanya.html |title=Antalya's first Christmas market set up in Alanya |date=December 21, 2010 |first=Melik |last=Evren |work=[[Today's Zaman]] |accessdate=January 3, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121012152455/http://www.todayszaman.com/news-230186-antalyas-first-christmas-market-set-up-in-alanya.html |archivedate=October 12, 2012 }}&lt;/ref&gt;പേർഷ്യൻ പുതുവത്സരമായ നെവ്രൂസും അലന്യയിൽ ഇറാനികൾ ആഘോഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arsiv.yenialanya.com/index.aspx?KatAd=Politika&amp;KatId=2&amp;Haberim=48870&amp;HabRes=podsdfgvwefqewrfewfwerge4 |title=Nevruz'da İranlı sürprizi |language=Turkish |work=Yeni Alanya |date=March 29, 2009 |accessdate=April 20, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718140925/http://arsiv.yenialanya.com/index.aspx?KatAd=Politika&amp;KatId=2&amp;Haberim=48870&amp;HabRes=podsdfgvwefqewrfewfwerge4 |archivedate=July 18, 2011 }}&lt;/ref&gt;
== സർക്കാർ ==
[[File:Alanya. Monument to Mustafa Kemal Atatürk.jpg|thumb|Many national celebrations are centered at the downtown [[Mustafa Kemal Atatürk]] monument.|alt=A tall sweeping stone triangle projects skyward behind the statues of a man and two children in bronze on a smaller podium. Around the base are placed several wreaths with logos. Palm trees surround the scene.]]
1902-ൽ ആദ്യത്തെ മേയറെ തെരഞ്ഞെടുത്ത അലന്യ 1872 ൽ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി രൂപീകരിച്ചു. ഇന്ന്, അലന്യയെ ഭരിക്കുന്നത് ഒരു മേയറും മുപ്പത്തിയേഴ് അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റി കൗൺസിലും ആണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/Meclis-Toplantilari |title=Council Meetings |date=2014 |work=Alanya Municipality |accessdate=May 17, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140528092024/http://alanya.bel.tr/Meclis-Toplantilari |archivedate=May 28, 2014 }}&lt;/ref&gt;പതിനെട്ട് കൗൺസിലർമാർ ഫാർ-റൈറ്റ് നാഷണലിസ്റ്റ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഏഴ് കേന്ദ്ര-ഇടത് [[Republican People's Party (Turkey)|റിപ്പബ്ലിക്കൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയിൽ]] നിന്നുള്ളവരാണ്. പന്ത്രണ്ട് പേർ [[Justice and Development Party (Turkey)|ജസ്റ്റിസ് ആൻഡ് ഡവലപ്മെന്റ് പാർട്ടി]] (എകെ പാർട്ടി) അംഗങ്ങളാണ്. ഇത് നിലവിൽ ദേശീയ സർക്കാരിന്റെ അധികാരത്തിലാണ്. മുമ്പ് 1999 മുതൽ മേയറായിരുന്ന ഹസൻ സിപാഹിയോലുവിനെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി നാഷണലിസ്റ്റ് മൂവ്‌മെന്റ് പാർട്ടിയിലെ മേയർ ആദം മുറാത്ത് യൂസൽ 2014 മുതൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.yenialanya.com/politika/yucelden-80-santim-kriteri-h89014.html |title= Yücel'den 80 santim kriteri |work= Yeni Alanya |date= April 20, 2014 |accessdate= May 17, 2014 |language= Turkish |archive-date= 2016-08-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160820151541/http://www.yenialanya.com/politika/yucelden-80-santim-kriteri-h89014.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;ഓരോ അഞ്ച് വർഷത്തിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നു. അലന്യയ്ക്ക് ഒരു ഡെപ്യൂട്ടി മേയറും ഉണ്ട്, അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും നഗരത്തെ കായിക മത്സരങ്ങളിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. &lt;ref name=handball/&gt; ഒപ്പം മേയറും സംഘവും ഒരുമിച്ച് അന്റാലിയയിലെ പ്രവിശ്യാ അസംബ്ലിയിൽ അലന്യയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.yenialanya.com/politika/antalya-meclisi-bugun-toplaniyor-h90089.html |title= Antalya Meclisi bugün toplanıyor |work= Yeni Alanya |date= May 7, 2014 |accessdate= May 17, 2014 |language= Turkish |archive-date= 2019-07-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190703153925/https://www.yenialanya.com/politika/antalya-meclisi-bugun-toplaniyor-h90089.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
[[File:Mevlutcavusoglu.jpg|thumb|left|MP [[Mevlüt Çavuşoğlu]] (on the left) was also President of the [[Parliamentary Assembly of the Council of Europe]].|alt=Two older Turkish men stand facing each other, one bald, the other wearing a white cap, while a large crowd mingles behind them along a waterfront.]]
അലന്യ ജില്ലയെ നഗര കേന്ദ്രം ഉൾപ്പെടെ 17 മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും 92 ഗ്രാമങ്ങളായും തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/alanya/nufus.asp |title=Nüfusu ve Demografik Boyutları |accessdate=September 7, 2008 |publisher=Alanya municipality |year=2002 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624200425/http://www.alanya.bel.tr/alanya/nufus.asp |archivedate=June 24, 2008 }}&lt;/ref&gt;അന്റാലിയയിലെ പ്രവിശ്യാ ഗവൺമെന്റും ജില്ലയ്ക്ക് ഗവർണറെ നിയമിക്കുന്ന അങ്കാറയിലെ ദേശീയ സർക്കാരും അലന്യയെ വളരെയധികം സ്വാധീനിക്കുന്നു. നിലവിൽ ഡോ. ഹുലുസി ഡോകാൻ ആണ് ഗവർണർ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://alanya.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=272&amp;Itemid=1 |title= Alanya Kaymakami |publisher= T.C. Alanya Kaymakamlığı |year= 2007 |accessdate= February 24, 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080202174059/http://alanya.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=272&amp;Itemid=1 |archivedate= 2 February 2008 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം മുതൽ അലന്യ അന്റാലിയ പ്രവിശ്യയുടെ ഭാഗമാണെങ്കിലും, പല പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയക്കാരും പ്രത്യേക അലന്യ പ്രവിശ്യയ്ക്ക് വേണ്ടി വാദിച്ചു. ഈ നിലപാട് വിദേശ നിവാസികളുടെ അസോസിയേഷനുകൾ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-231059-foreigners-call-on-authorities-to-grant-alanya-province-status.html |title=Foreigners call on authorities to grant Alanya province status |date=December 30, 2010 |work=[[Today's Zaman]] |accessdate=January 3, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101231192331/http://www.todayszaman.com/news-231059-foreigners-call-on-authorities-to-grant-alanya-province-status.html |archivedate=December 31, 2010 }}&lt;/ref&gt;

ദേശീയതലത്തിൽ, 2007 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രവിശ്യ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയും ട്രൂ പാത്ത് പാർട്ടിയും പിന്തുടരുന്ന ജസ്റ്റിസ് ആന്റ് ഡവലപ്മെന്റ് പാർട്ടിയുമായി വോട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://secim2007.ntvmsnbc.com/default.aspx |title=Ntvmsnbc Secim 2007 |year=2007 |accessdate=September 7, 2008 |work=[[NTV Turkey]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080921162902/http://secim2007.ntvmsnbc.com/default.aspx |archivedate=21 September 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ജസ്റ്റിസ് ആന്റ് ഡവലപ്മെൻറ് പാർട്ടിയുടെ [[Mevlüt Çavuşoğlu|മെവ്‌ലാറ്റ് Çavuşoğlu]], [[Grand National Assembly of Turkey|ഗ്രാൻഡ് നാഷണൽ അസംബ്ലിയിൽ]] [[Antalya Province|അന്റാലിയ പ്രവിശ്യ]]യെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഏക സ്വദേശിയായ അലന്യാലിലാർ പാർലമെന്റ് അംഗമാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം കുടിയേറ്റം, അഭയാർത്ഥികൾ, ജനസംഖ്യ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സമിതിയുടെ അദ്ധ്യക്ഷനാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://assembly.coe.int/ASP/AssemblyList/AL_MemberDetails.asp?MemberID=4838 |title=Mr Mevlüt Çavuşoğlu |year=2007 |publisher=[[Council of Europe]] |accessdate=May 2, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527140950/http://assembly.coe.int/ASP/AssemblyList/AL_MemberDetails.asp?MemberID=4838 |archivedate=May 27, 2009 }}&lt;/ref&gt;നിലവിലെ [[Ministry of Foreign Affairs (Turkey)|തുർക്കി വിദേശകാര്യമന്ത്രി]]യാണ് Çavuşoğlu. [[Parliamentary Assembly of the Council of Europe|പാർലമെന്ററി അസംബ്ലി ഓഫ് ദി കൗൺസിൽ ഓഫ് യൂറോപ്പിന്റെ ]] പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
== സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ==
[[File:Alanya Market 50.jpg|thumb|Locally grown fruits for sale in a market in the farming district of Obaköy, outside Alanya|alt=Dozens of baskets of brightly colored fruits and vegetables stacked around intersecting aisles at a market.]]
അലന്യയിലെ വിനോദസഞ്ചാര വ്യവസായത്തിന് പ്രതിവർഷം 1.1 ബില്യൺ യൂറോയിൽ താഴെയാണ് മൂല്യം. അതിനാൽ പ്രധാന വ്യവസായമാണിത്.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;ധാരാളം പഴവർഗങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് നാരങ്ങ, ഓറഞ്ച്, തക്കാളി, വാഴപ്പഴം, വെള്ളരി എന്നിവയുടെ വലിയ വിളവെടുപ്പിനാൽ ഈ പ്രദേശം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.atso.org.tr/icerik/2/14/economic-structure-of-antalya.html |title=Economic Structure of Antalya |year=2005 |work=Antalya Chamber of Commerce and Industry |access-date=2020-06-30 |archive-date=2019-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821222837/http://english.atso.org.tr/icerik/2/14/economic-structure-of-antalya.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  2006-ൽ 16,840 ഹെക്ടറിൽ (41,600 ഏക്കർ) 80,000 ടൺ സിട്രസ് പഴങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. [[Greengage|ഗ്രീൻ‌ഗേജ് പ്ലം]], [[വെണ്ണപ്പഴം|അവോക്കാഡോ]] എന്നിവ ആദ്യകാല സീസണിലെ പഴങ്ങളാണ്. അവിടെ സിട്രസ് പഴങ്ങൾ ലാഭകരമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=140483 |title=Alanya farmers turn to greengage plum, avocado production |first=Ahmet |last=Yeşil |work=[[Today's Zaman]] |date=April 30, 2008 |accessdate=April 30, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120927223107/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=140483 |archivedate=September 27, 2012 }}&lt;/ref&gt;

കടലോരപ്രദേശം വാസസ്ഥാനമായുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, കുറച്ച് താമസക്കാർ മാത്രമെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം ആയി കടലിനെ ആശ്രയിക്കുന്നുള്ളൂ. മത്സ്യബന്ധനം ഒരു പ്രധാന വ്യവസായമല്ല. 1970 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, മത്സ്യ ശേഖരം കുറവായപ്പോൾ, ഈ മേഖലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഒരു സംവിധാനം വികസിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.fao.org/docrep/x5316e/x5316e0s.htm |title= Halting degradation of natural resources |year= 1996 |work= [[Food and Agriculture Organization]] |accessdate= September 7, 2008}}&lt;/ref&gt;[[Elinor Ostrom|എലിനോർ ഓസ്ട്രോമിന്റെ]] സാമ്പത്തിക ഭരണം സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഈ നൂതന സംവിധാനം. ഇത് 2009 ലെ [[Nobel Memorial Prize in Economic Sciences|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാന]]ത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.alanyaproperties.com/index.php/en/property-service/latest-news-from-turkey/124-fishermen-in-alanya-proud-to-be-a-part-of-nobel-prize.html |title=Fishermen in Alanya proud to be a part of the Nobel prize |work=www.alanyaproperties.com |publisher=Alanya Properties |accessdate=June 22, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228213705/http://www.alanyaproperties.com/index.php/en/property-service/latest-news-from-turkey/124-fishermen-in-alanya-proud-to-be-a-part-of-nobel-prize.html |archivedate=December 28, 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;അലന്യയിൽ ശാഖകൾ തുറന്ന ചില വലിയ ചെയിൻ സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളും തുണിക്കടകളും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ 2007-ൽ നാട്ടുകാർ പ്രതിഷേധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;crackdown&quot;&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-619028 |archive-url=https://archive.today/20130418174741/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-619028 |url-status=dead |archive-date=April 18, 2013 |title=Which way is progress? |date=November 24, 2007 |first=Donna |last=Boyle |work=[[Turkish Daily News]] |accessdate=May 2, 2009 }}&lt;/ref&gt;

2003 മുതൽ, പൗരന്മാരല്ലാത്തവർ ഭൂമി വാങ്ങുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണം താൽക്കാലികമായി ഇല്ലാതാക്കിയതോടെ, യൂറോപ്യൻ, ഏഷ്യൻ പാർട്ട് ടൈം നിവാസികൾക്കായി നിരവധി പുതിയ സ്വകാര്യ വീടുകളും കോണ്ടോമിനിയങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നതിലൂടെ നഗരത്തിലെ ഭവന വ്യവസായം വളരെയധികം ലാഭകരമായി.&lt;ref name=&quot;reeta&quot;/&gt;അന്റാലിയ പ്രവിശ്യയിലെ വിദേശ പൗരന്മാർ വാങ്ങിയ വീടുകളിൽ അറുപത്തിയൊമ്പത് ശതമാനവും തുർക്കിയിലെ 29.9 ശതമാനവും അലന്യയിലാണ്. &lt;ref name=&quot;percent&quot;&gt;{{cite news |url= http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=140578 |title= Property prices fall with cancellation of law on property sales to foreigners |work= [[Today's Zaman]] |date= May 1, 2008 |first= Fatih |last= Yilmaz |author2= Ahmet Yeşhil Fethiye |accessdate= May 3, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080502044527/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=140578 |archivedate = May 2, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-629046 |archive-url=https://archive.today/20120701112539/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-629046 |url-status=dead |archive-date=July 1, 2012 |title=Antalya's Alanya district attracts foreigner buyers |date=May 1, 2008 |work=[[Turkish Daily News]] |accessdate=September 7, 2008 }}&lt;/ref&gt; വാങ്ങുന്നവർ പ്രാഥമികമായി നിക്ഷേപകരേക്കാൾ വ്യക്തികളാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-169549-foreigners-no-longer-buying-real-estate-for-profit-in-alanya.html |title=Foreigners no longer buying real estate for profit in Alanya |work=[[Today's Zaman]] |date=March 14, 2009 |accessdate=March 14, 2009 |first=Ahmet |last=Yeşil |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212221625/http://www.todayszaman.com/news-169549-foreigners-no-longer-buying-real-estate-for-profit-in-alanya.html |archivedate=December 12, 2013 }}&lt;/ref&gt;പ്രോപ്പർട്ടി മൂല്യങ്ങൾ ഉയരുകയും പ്രദേശവാസികൾക്ക് പ്രോപ്പർട്ടി വിൽപ്പന കുറയുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ ഈ ഭവനവളർച്ച നഗരത്തിലെ പല [[Gecekondu|ഗെക്കോണ്ടു]] വീടുകളിലും സ്ഥാപനങ്ങളിലും സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തി. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-125776-alanyas-propertysector-moribund.html |title=Alanya's property sector moribund |first=Ahmet |last=Yeşil |work=[[Today's Zaman]] |date=October 29, 2007 |accessdate=September 7, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212221632/http://www.todayszaman.com/news-125776-alanyas-propertysector-moribund.html |archivedate=December 12, 2013 }}&lt;/ref&gt;  നഗരത്തിലെ ഉയരം നിയന്ത്രണം മിക്ക കെട്ടിടങ്ങളെയും 21 അടി (6.5 മീറ്റർ) ആയി പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.toravilla.com/index.php?page=faq |title= FAQ |work= Tora Villa Real Estate |date= March 2005 |accessdate= September 7, 2008 |archive-date= 2010-06-22 |archive-url= https://www.webcitation.org/5qfRVXaLw?url=http://www.toravilla.com/index.php?page=faq |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;ഇത് നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള ഉയർന്ന ഹോട്ടലുകളെ നിലനിർത്തുന്നു, കൂടുതൽ വിനോദസഞ്ചാര സാധ്യതകളുടെ ചെലവിൽ സെൻ‌ട്രൽ സ്കൈലൈൻ സംരക്ഷിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും നഗരത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ അനിയന്ത്രിതമായ വിപുലീകരണം കാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;now&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.turkey-now.org/default.aspx?pgID=542 |archive-url= https://web.archive.org/web/20071015031809/http://www.turkey-now.org/Default.aspx?pgID=542 |url-status= dead |archive-date= 2007-10-15 |title= Burgeoning Alanya |first= Stacie |last= Leone |date= May 2006 |publisher= Turkey-Now |accessdate= September 7, 2008 }}&lt;/ref&gt;

===ടൂറിസം===
[[File:Damlataş Cave.jpg|thumb|Tourism began following the opening of Damlataş Cave in the 1950s.|alt=Numerous white, blue, and orange boats float tied to a dock in a greenish sea. Mountains rise on the other side of a bay.]]
അലന്യയിലെ വിനോദസഞ്ചാര വ്യവസായത്തിന്റെ ആദ്യ വർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന 1958-ൽ ആദ്യത്തെ ആധുനിക മോട്ടൽ നിർമ്മിച്ചതുമുതൽ, വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ വരവ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഹോട്ടലുകൾ മത്സരിച്ചു. 2007 ലെ നഗരത്തിന്റെ അവകാശവാദമനുസരിച്ച് 157,000 ഹോട്ടൽ കിടക്കകൾ ഉണ്ട്.&lt;ref name=&quot;tarihi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/belediye/tarihi.asp |accessdate=September 7, 2008 |title=Belediye Tarihi |first=Telif |last=Hakları |year=2002 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907221213/http://www.alanya.bel.tr/belediye/tarihi.asp |archivedate=7 September 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-608717 |archive-url=https://archive.today/20120714130140/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-608717 |url-status=dead |archive-date=July 14, 2012 |title=Campaign calls on Alanya's merchants to respect tourists |date=June 26, 2007 |accessdate=May 2, 2009 |work=[[Turkish Daily News]] }}&lt;/ref&gt; ഡം‌ലതാ ഗുഹ, ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പുറത്തുനിന്നുള്ളവരുടെ വരവിന് കാരണമായി. ശരാശരി 72 ° F (22 ° C) താപനിലയും 95% ഈർപ്പം ഉള്ളതുമായ ഗുഹയുടെ [[Microclimate|മൈക്രോക്ളൈമറ്റ്]] കാരണം [[Damlataş Cave|ഡം‌ലാറ്റാസ് ഗുഹ]]യിൽ ഉപദ്വീപിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഡം‌ലതാ ബീച്ചിൽ നിന്നുള്ള പാതകളിലൂടെ പ്രവേശിക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alanya.cc/en/Nature_Environment/82-Damlatas-Cave.html |title=Damlataş Cave |work=Alanya.com.tr |accessdate=February 24, 2008 |date=May 20, 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216045007/http://www.alanya.cc/en/Nature_Environment/82-Damlatas-Cave.html |archivedate=2008-02-16 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പല വിനോദസഞ്ചാരികളും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്കാൻഡിനേവിയൻ, ജർമ്മൻ, റഷ്യ, ഡച്ച് എന്നിവർ ചൂടുള്ള മാസങ്ങളിൽ അലന്യയിൽ പതിവായി അവധിക്കാലം ചിലവഴിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://dukechronicle.com/article/while-i-wasnt-sleeping |title=While I wasn't sleeping |first=Leslie |last=Griffith |work=[[The Chronicle (Duke University)|The Chronicle]] |date=May 31, 2007 |accessdate=June 22, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110307045718/http://dukechronicle.com/article/while-i-wasnt-sleeping |archivedate=March 7, 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;പ്രോപ്പർട്ടി വിലകൾ, ഊഷ്മള കാലാവസ്ഥ, മണൽ നിറഞ്ഞ ബീച്ചുകൾ, അന്റാലിയയുടെ ചരിത്ര സൈറ്റുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, മികച്ച പാചകരീതി എന്നിവ കാരണം വിനോദസഞ്ചാരികളെ പ്രദേശത്തേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-600964 |archive-url=https://archive.today/20120701115715/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-600964 |url-status=dead |archive-date=July 1, 2012 |title=The boom and bust of Alanya's riviera |date=March 6, 2007 |accessdate=May 2, 2009 |first=Damaris |last=Kremida |work=[[Turkish Daily News]] }}&lt;/ref&gt;

[[wind surfing|വിൻഡ് സർഫിംഗ്]], [[parasailing|പാരാസെയിലിംഗ്]], [[Banana boat (boat)|ബനാന ബോട്ടിംഗ്]] എന്നിവ മറ്റ് ഔട്ട്‌ഡോർ ടൂറിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ വാട്ടർപാർക്ക്, സീലന്യ, തുർക്കിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ [[Kart racing|ഗോ-കാർട്ട്]] ട്രാക്ക് എന്നിവയാണ് ആകർഷണങ്ങൾ. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=174363 |title=Europe's biggest water park begins new season |work=[[Today's Zaman]] |date=May 5, 2009 |accessdate=May 5, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108174715/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=174363 |archivedate=January 8, 2016 }}&lt;/ref&gt;പ്രദേശത്തെ പ്രകൃതി സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കാട്ടാട്, പന്നി, പാർ‌ട്രിഡ്ജ് വേട്ട എന്നിവയ്ക്കായി വേട്ടയാടൽ ചില വിനോദ സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-639232 |archive-url=https://archive.today/20120707002755/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-639232 |url-status=dead |archive-date=July 7, 2012 |title=Alanya to attract foreigners for hunting tourism |date=October 22, 2008 |work=[[Turkish Daily News]] |accessdate=May 2, 2009 }}&lt;/ref&gt;

വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ, 2005 ന് ശേഷമുള്ള ടൂറിസ്റ്റ് സീസണുകൾ അലന്യയുടെ ടൂറിസം വ്യവസായത്തെ നിരാശപ്പെടുത്തുന്നു. [[Kurdistan Workers' Party|പി‌കെ‌കെ]] അക്രമം, [[Van Province|വാനിൽ]] കണ്ടെത്തിയ [[Influenza A virus subtype H5N1|എച്ച് 5 എൻ 1 പക്ഷിപ്പനി]], [[ഡാനിഷ് കാർട്ടൂൺ വിവാദം|മുഹമ്മദ് കാർട്ടൂൺ വിവാദം]] എന്നിവയാണ് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കാരണങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=30450 |title= Alanya Sees 30% Fall in Scandinavian Tourists |work= [[Today's Zaman]] |date= March 3, 2006 |accessdate= September 7, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080524055941/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=30450 |archivedate = May 24, 2008}}&lt;/ref&gt;ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ കേക്ക് 2006 ഏപ്രിൽ 26 ന് [[Guinness World Records|ഗിന്നസ് റെക്കോർഡു]]ചെയ്യുന്നതുൾപ്പെടെ പലതരം പ്രചാരണ സംരംഭങ്ങളുമായി അലന്യ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രതികരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;longcake&quot;&gt;{{cite news | title= Guinness Welcomes World's Longest Cake Baked In Turkey | url= http://www.turkishpress.com/news.asp?id=167970 | date= March 22, 2007 | accessdate= September 7, 2008 | publisher= Turkishpress.com | archive-url= https://web.archive.org/web/20080517223429/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=167970 | archive-date= May 17, 2008 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; 20,000 ത്തിലധികം മിച്ച സ്വത്തുക്കളിൽ നിക്ഷേപം മൂലം സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും തകർന്നു.&lt;ref name=&quot;crackdown&quot;/&gt;[[Israel–Turkey relations|തുർക്കിയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം]] വഷളായതിനാൽ 2009 മുതൽ 2011 വരെ ക്രൂയിസ് കപ്പൽ വഴി എത്തുന്ന ഇസ്രായേലി വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണം ഏകദേശം 85% കുറഞ്ഞു. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=alanya-no-longer-attracting-israeli-cruise-ship-passengers-2011-11-24 |title= Alanya no longer attracting Israeli cruise-ship passengers |work= [[Hürriyet Daily News and Economic Review]] |date= November 24, 2011 |accessdate= November 28, 2011}}&lt;/ref&gt;
== മീഡിയ ==
അലന്യയ്ക്ക് 10 പ്രാദേശിക ദിനപത്രങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;ഓറഞ്ച് എന്ന ന്യൂസ് ആൻഡ് ലൈഫ് സ്റ്റൈൽ മാഗസിൻ ഉൾപ്പെടുന്ന യെനി അലന്യ ഇതിലൊന്നാണ്, ഇത് ഇംഗ്ലീഷ്, ജർമ്മൻ, ടർക്കിഷ് ഭാഷകളിൽ ലഭ്യമാണ്. ജർമ്മൻ സംസാരിക്കുന്ന താമസക്കാരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും കമ്മ്യൂണിറ്റിക്കായി അക്റ്റുവെല്ലെ ടോർക്കി  റണ്ട്ഷൗ, അലന്യ ബോട്ട് എന്നീ രണ്ട് പ്രാദേശിക ജർമ്മൻ ഭാഷാ പത്രങ്ങൾ അലന്യയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലീഷിലും ഡച്ചിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഹലോ അലന്യ എന്ന പ്രതിമാസ മാസിക വിദേശികൾക്കായി അലന്യയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hello-alanya.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=175&amp;Itemid=54 |title=Hello Turkey Magazine |year=2008 |accessdate=February 24, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110401122253/http://hello-alanya.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=175&amp;Itemid=54 |archivedate=April 1, 2011 }}&lt;/ref&gt;ഇംഗ്ലീഷിൽ അച്ചടിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര പ്രാദേശിക പത്രമായ റിവിയേര ന്യൂസ് അലന്യയിൽ വ്യാപകമായി ലഭ്യമാണ്.

അഞ്ച് റേഡിയോ സ്റ്റേഷനുകൾ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;അലന്യ എഫ്എം റേഡിയോ 106.0 എഫ്എമ്മിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ റേഡിയോ ഫ്ലാഷുമായി 94.0 എഫ്എമ്മിൽ പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. രണ്ടും ജനപ്രിയ സംഗീതം പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20081014090924/http://alanyaradio.com/|title=https://alanyaradio.com|accessdate=February 22, 2008|date=April 5, 2007|archiveurl=https://alanyaradio.com|archivedate=October 14, 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;മറ്റ് സ്റ്റേഷനുകളിൽ 92.3 എഫ്എമ്മിലെ അലന്യ റേഡിയോടൈം ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് വിവിധതരം ടർക്കിഷ് സംഗീതം, വാർത്തകൾ, ടോക്ക് പ്രോഗ്രാമിംഗ് എന്നിവ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alanyaradyotime.com/ |title= Alanya RadyoTime |year= 2007 |accessdate= February 22, 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080307025812/http://www.alanyaradyotime.com/ |archivedate= 7 March 2008 |url-status= dead |df= dmy-all }}&lt;/ref&gt;കനാൽ അലന്യ, അലന്യ റേഡിയോടൈമുമായി പങ്കാളിത്തമുള്ളതും എടിവി എന്ന ചുരുക്കപ്പേരുള്ളതും ആയ അലന്യ ടെലിവിസിയൊനു തുടങ്ങിയ രണ്ട് ടെലിവിഷൻ സ്റ്റേഷനുകൾ പ്രാദേശികമാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alanya.tv/en/,arama?cate=132 |title= Radio and Television |website= Alanya Guide |year= 2008 |accessdate= May 2, 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190207123644/http://www.alanya.tv/en/,arama?cate=132 |archive-date= February 7, 2019 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.atv.com.tr/yayin_akisi/ |title=ATV Yayin Akişi |work=Alanya Televizyonu |year=2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090907092838/http://www.atv.com.tr/yayin_akisi |archivedate=2009-09-07 }}&lt;/ref&gt;
== ഗതാഗതം ==
{{further|Transport in Turkey}}
[[File:alanyamarinapanorama.jpg|thumb|right|350px|Alanya Marina was opened in 2010 at a cost of $10 million with space for 437 ships.&lt;ref name=marina&gt;{{cite news |url= http://www.haberler.com/alanya-marina-londra-da-tanitildi-5558247-haberi/ |title= Alanya Marina, Londra'da Tanıtıldı |work= Haberler |date= January 17, 2014 |accessdate= February 7, 2014}}&lt;/ref&gt;|alt=Dozens of sailboats crowd a marina under a cloudy sky along a mountain-lined coast.]]
[[State road D.400 (Turkey)|ഡി 400 ഹൈവേ]], അലന്യ-മെർസിൻ റൂട്ട്, അലന്യയെ കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ബന്ധിപ്പിക്കുകയും അതിനെ വളയുകയും നഗര കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അറ്റാറ്റോർക്ക് ബൾവാര വഴി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. D695, അങ്കാറ-അകീഹിർ റൂട്ട്, വടക്ക്-തെക്ക് ഭാഗത്തേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് നഗരത്തിന് പടിഞ്ഞാറ് 41 കിലോമീറ്റർ (25 മൈൽ) പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് എത്തി, D400 മായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 121 കിലോമീറ്റർ (75 മൈൽ) അകലെയുള്ള [[Antalya Airport|അന്റാലിയ വിമാനത്താവളം]] അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 1992 ൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച പുതിയ [[Gazipaşa Airport|അന്റാലിയ ഗാസിപാസ വിമാനത്താവളം]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 14.5 കിലോമീറ്റർ (9.0 മൈൽ) മാത്രം അകലെയാണ്, 2010 മെയ് 22 ന് ആദ്യത്തെ ആഭ്യന്തര വിമാന സർവീസുകൾ നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും അന്താരാഷ്ട്ര വിമാന സർവീസുകൾ  2011 ടൂറിസ്റ്റ് സീസൺ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=0317134255737-2010-03-17 |title= First flight at Gazipaşa expected on May 22 |agency= Doğan News Agency |work= [[Hürriyet Daily News and Economic Review]] |date= March 17, 2010 |first= Niki |last= Gamm |accessdate= March 21, 2010}}&lt;/ref&gt; അലന്യയിലേക്കോ അന്റാലിയ പ്രവിശ്യയിലേക്കോ ട്രെയിൻ റൂട്ടുകളൊന്നും പോകുന്നില്ല, ജില്ലയിൽ ട്രെയിൻ സ്റ്റേഷനുകളുമില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.seat61.com/Turkey2.htm |title=  Train travel within Turkey |work= [[The Man in Seat Sixty-One]] |date= February 21, 2008 |accessdate= February 24, 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080123091822/http://www.seat61.com/Turkey2.htm#Turkey%20-%20Greece| archivedate= 23 January 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;

അലന്യയുടെ രണ്ട് ബസ് ഡിപ്പോകളിൽ നിന്ന് ബസ്, ഡോൾമു സിസ്റ്റങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ബസുകൾ സാധാരണയായി പ്രധാന റോഡുകളിൽ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ നഗരത്തിനുള്ളിൽ ഗതാഗതം കാർ, ടാക്സി അല്ലെങ്കിൽ കാൽനട ആയാണ്, കാരണം പഴയ നഗരത്തിലെ പല റോഡുകളും വാഹന ഗതാഗതത്തിന് അടച്ചിരിക്കുന്നു. തുറമുഖത്ത് ക്രൂയിസ് ഷിപ്പ് പിയറുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ സീസണൽ ഫെറികളും [[Hydrofoil|ഹൈഡ്രോഫോയിലുകളും]] [[Northern Cyprus|തുർക്കി റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് നോർത്തേൺ സൈപ്രസിൽ]] [[Kyrenia|കൈരീനിയ]]യിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.theguardian.com/theobserver/2008/oct/26/ask-tom-letters |title= Ask Tom |date= October 26, 2008 |first= Tom |last= Hall |work= [[The Observer]] |accessdate= October 27, 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081030081049/http://www.guardian.co.uk/theobserver/2008/oct/26/ask-tom-letters| archivedate= 30 October 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;2013-ൽ അലന്യയിൽ ക്രൂയിസ് കപ്പലുകൾ 50% വർദ്ധിച്ചു. 53 കപ്പലുകൾ 56,000 യാത്രക്കാരെ ഈ വർഷാവസാനം എത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.cruiseandferry.net/article/News/001049/Passenger-rise-in-Alanya |title= Passenger rise in Alanya |date= November 22, 2013 |first= Rebecca |last= Gibson |work= Cruise and Ferry |accessdate= November 29, 2013 |archive-date= 2013-12-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131203050822/http://www.cruiseandferry.net/article/News/001049/Passenger-rise-in-Alanya |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;നഗരത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് അലന്യ മറീന 2008-ൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കെ സേവനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു, &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-621175 |archive-url=https://archive.today/20120701121141/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-621175 |url-status=dead |archive-date=July 1, 2012 |title=Antalya attracts port investments |work=[[Turkish Daily News]] |date=December 28, 2007 |accessdate=May 2, 2009 }}&lt;/ref&gt; 2010-ൽ വിപുലീകരണം പൂർത്തിയാക്കി.&lt;ref name=marina/&gt;മറീന 85 കിലോമീറ്റർ 2 (33 ചതുരശ്ര മൈൽ) 2008 കിഴക്കൻ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഉല്ലാസബോട്ട്‌ റാലിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അലന്യ അനുമതി നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.turkishpress.com/news.asp?id=228136 |title= 19th Eastern Mediterranean Rally Yachts In Murefte |work= Turkish Press |date= April 27, 2008 |accessdate= September 7, 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171228000340/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=228136 |archive-date= December 28, 2017 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.turkishpress.com/news.asp?id=233836 |title= Turkey's 37th Marina To Be In Service Next Year |work= Turkish Press |date= May 29, 2008 |accessdate= September 7, 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171228000128/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=233836 |archive-date= December 28, 2017 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;150 സൈക്കിളുകളും ഇരുപത് ടെർമിനലുകളുമുള്ള ഒരു [[Bicycle-sharing system|കമ്മ്യൂണിറ്റി സൈക്കിൾ പ്രോഗ്രാമിലും]] നഗരം നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു.&lt;ref name=&quot;bikes&quot;&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-637469 |archive-url=https://archive.today/20130418164632/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-637469 |url-status=dead |archive-date=April 18, 2013 |title=Alanya to lead environment-friendly cities |date=September 18, 2008 |accessdate=May 2, 2009 |work=[[Turkish Daily News]] |first=Asli |last=Sağlam }}&lt;/ref&gt;
== സ്പോർട്സ് ==
[[File:Alanya Volleyball.jpg|thumb|left|Women's teams in the 2006 beach volleyball tournament|alt=Two female beach volleyball player dressed in black receive a volley from two others dressed in red. Light blue boards covered in advertising enclose the sandy playing court.]]
ആദ്യ ഡിവിഷനിൽ ആരംഭിച്ച എന്നാൽ 2002 സീസണിന് ശേഷം പുറത്താക്കപ്പെട്ട വനിതാ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ടീമായ അലന്യ ബെലെഡിയെയുടെ സ്വദേശം ആണ് അലന്യ. [[Alanyaspor|അലന്യസ്പോർ]] എന്ന [[Süper Lig|സൂപ്പർ ലിഗ്]] [[Association football|സോക്കർ]] ടീമിനെ നഗരം ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. 1948 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ ക്ലബ് മില്ലി എഗെമെൻലിക് സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ഹോം ഗെയിമുകൾ കളിക്കുന്നു. 1988-1997 നും 2014–2016 നും ഇടയിൽ രണ്ടാം ലീഗിൽ ഇത് കളിച്ചു. ഒടുവിൽ ക്ലബ് 2015–16 സീസണിൽ ഉയർന്ന തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി. പ്രധാന ടീമുകൾക്കിടയിൽ ശൈത്യകാല മത്സരങ്ങൾ നടത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ 2007 ൽ നഗരം ഒരു പുതിയ സോക്കർ സൗകര്യം നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=108085 |title= Alanya 15,000-seat, closed-roof stadium to open next year |work= [[Today's Zaman]] |date= April 12, 2007 |accessdate= September 7, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080524054938/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=108085 |archivedate = May 24, 2008}}&lt;/ref&gt;പതിമൂന്ന്  സൗകര്യങ്ങളിലൊന്നായ മില്ലി എഗെമെൻലിക് സ്റ്റേഡിയത്തോട് ചേർന്നാണ് പബ്ലിക് അലന്യ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്പോർട്സ് ഫെസിലിറ്റി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/translationEN/actual.asp?fID=647 |title=Olympic Swimming Pool is at Sportmen's Service |date=June 27, 2007 |accessdate=September 7, 2008 |work=Alanya municipality |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070707095522/http://www.alanya.bel.tr/translationEN/actual.asp?fID=647 |archivedate=July 7, 2007 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://alanya.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=280&amp;Itemid=3 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110811071929/http://alanya.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=280&amp;Itemid=3 |url-status= dead |archive-date= August 11, 2011 |title= The Sport Facilities in our Town |work= T.C. Alanya Kaymakamlığı |year= 2007 |accessdate=February 17, 2008}}&lt;/ref&gt;
[[File:Presidential Cycling Tour of Turkey 2012 Alanya-Alanya stage.JPG|thumb|The [[Presidential Cycling Tour of Turkey]] features a stage in Alanya every year.|alt=Dozens of professional bicyclists race on a street lined with palm trees and pastel apartments.]]
1990 മുതൽ എല്ലാ ഒക്ടോബറിലും നടക്കുന്ന [[International Triathlon Union|ഇന്റർനാഷണൽ ട്രയാത്ത്‌ലോൺ യൂണിയൻ]] സീരീസിന്റെ ഭാഗമായ വാർഷിക [[Triathlon|ട്രയാത്‌ലോണിന്]] അലന്യയുടെ നദീതടപ്രദേശം കായികമത്സരപരിപാടികൾക്ക് അനുയോജ്യമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-157559-turkey-has-great-potential-for-triathlons.html |title=Turkey has great potential for triathlons |first=Yasin |last=Tuncer |work=[[Today's Zaman]] |date=November 2, 2008 |accessdate=November 2, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808042157/http://www.todayszaman.com/news-157559-turkey-has-great-potential-for-triathlons.html |archivedate=August 8, 2014 }}&lt;/ref&gt;1992 മുതൽ മാരത്തൺ നീന്തൽ മത്സരങ്ങളും ട്രയാത്ത്ലോണുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=yuzme-maratonuna-rus-damgasi-2009-10-29 |title= Russians sweep swimming marathon in Russia |agency= Doğan News Agency |work= [[Hürriyet]] |date= October 29, 2009 |accessdate= November 2, 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20091102204410/http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=yuzme-maratonuna-rus-damgasi-2009-10-29| archivedate= 2 November 2009 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;ട്രയാത്‌ലോണിന്റെ വിജയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അലന്യ 2009 ൽ ഒരു ആധുനിക പെന്റാത്‌ലോൺ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=turkiyedeki-ilk-pentatlon-avrupa-sampiyonasi-basladi-2009-09-09 |title= Alanya hosts pentathlon event |date= September 9, 2009 |agency= Doğan News Agency |accessdate= September 15, 2009 |work= [[Hürriyet]]}}&lt;/ref&gt; മെയ് മാസത്തിൽ നടക്കുന്ന നെസ്റ്റിയ യൂറോപ്യൻ ബീച്ച് വോളിബോൾ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് ടൂറിന്റെ ഭാഗമായ ദി ടർക്കിഷ് ഓപ്പണിന്റെ പതിവ് ആതിഥേയൻ കൂടിയാണ് അലന്യ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.cev.lu/mmp/online/website/main_menu/beach_volleyball/82/5967/8117/2874/index_EN.html |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070825061225/http://www.cev.lu/mmp/online/website/main_menu/beach_volleyball/82/5967/8117/2874/index_EN.html |archivedate=August 25, 2007 |title= ECT 2005 - Alanya (TUR) |accessdate= September 7, 2008 |year= 2005}}&lt;/ref&gt; 2007 ൽ, തുർക്കി വോളിബോൾ ഫെഡറേഷൻ യൂറോപ്യൻ വോളിബോൾ കോൺഫെഡറേഷനെ അലന്യയിൽ ഒരു ബീച്ച് വോളിബോൾ പരിശീലന കേന്ദ്രം നിർമ്മിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും അതിനെ &quot;യൂറോപ്പിലെ ബീച്ച് വോളിബോളിന്റെ കേന്ദ്രം&quot; ആക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-613001 |archive-url=https://archive.today/20120701131641/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-613001 |url-status=dead |archive-date=July 1, 2012 |title=Sun, surf... and enter beach volleyball |first=Mustafa |last=Oğuz |work=[[Turkish Daily News]] |date=August 25, 2007 |accessdate=May 2, 2009 }}&lt;/ref&gt;

വാർഷിക ബീച്ച് ഹാൻഡ്‌ബോൾ ടൂർണമെന്റ് പോലുള്ള ദേശീയ പരിപാടികൾക്ക് നഗരം ഒരു പതിവ് ആതിഥേയയാണ്.&lt;ref name=handball&gt;{{cite web|url=http://www.alanya.bel.tr/translationEN/actual.asp?fID=658 |title=The Prevailing Party in Beach Handball is the Turkish Teams |work=Alanya Municipality |accessdate=May 2, 2009 |date=July 2, 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722123702/http://www.alanya.bel.tr/translationEN/actual.asp?fID=658 |archivedate=July 22, 2011 }}&lt;/ref&gt;ഏഴ് ദിവസത്തെ [[Presidential Cycling Tour of Turkey|തുർക്കിയിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ സൈക്ലിംഗ് ടൂറിന്റെ]] പരമ്പരാഗത ഫിനിഷ് സൈറ്റാണ് അലന്യ, 2012-ൽ സംഘാടകർ ഈ വഴി തിരിച്ചുവിട്ടു, പകരം അലന്യയിൽ ഇവന്റ് ആരംഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.velonation.com/News/ID/11289/First-summit-finish-and-stronger-lineup-for-Presidential-Tour-of-Turkey.aspx |title= First summit finish and stronger lineup for Presidential Tour of Turkey |work= Velonation |date= March 3, 2012 |accessdate= March 5, 2012 |archive-date= 2019-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190616131009/http://www.velonation.com/News/ID/11289/First-summit-finish-and-stronger-lineup-for-Presidential-Tour-of-Turkey.aspx |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;മറ്റ് സൈക്ലിംഗ് ഇവന്റുകളിൽ അലന്യ ഇന്റർനാഷണൽ മൗണ്ടൻ ബൈക്ക് റേസ് ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://news.xinhuanet.com/english/2008-09/30/content_10136017.htm |title= 12th International Mountain Bike Cup to be held in Turkey |work= [[Xinhua News Agency]] |date= September 30, 2008 |accessdate= May 2, 2009}}&lt;/ref&gt;കൂടാതെ, [[Union Européenne de Cyclisme|യൂറോപ്യൻ സൈക്ലിംഗ് യൂണിയന്]] 2010 ലെ യൂറോപ്യൻ റോഡ് സൈക്ലിംഗ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പും 2010 ലെ ഓർഡിനറി കോൺഗ്രസ് മീറ്റിംഗും അലന്യയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.turkishpress.com/news.asp?id=218039 |title= Turkey To Host U.E.C. 2010 Congress |newspaper= Turkish Press |date= March 3, 2008 |accessdate= September 7, 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170822134048/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=218039 |archive-date= August 22, 2017 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
== അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങൾ ==
{{See also|List of twin towns and sister cities in Turkey}}
=== ഇരട്ട പട്ടണങ്ങൾ - സഹോദര നഗരങ്ങൾ ===
1923-ൽ [[Treaty of Lausanne|ലോസാൻ ഉടമ്പടിക്ക്]] ശേഷം അലന്യയിലെ പല ക്രിസ്ത്യാനികളെയും പുനരധിവസിപ്പിച്ചതാണ് [[Nea Ionia|നിയാ അയോണിയ നഗരവുമായി]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ബന്ധം.Alanya is twinned with:&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kardeş Şehirler|url=https://www.alanya.bel.tr/Kardes-Sehirler|website=alanya.bel.tr|publisher=Alanya|language=tr|accessdate=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
&lt;!--rest - not twinning or twinning ended--&gt;
*{{flagicon|RUS}} [[Dergachyovsky District]], Russia
*{{flagicon|CHN}} [[Fushun]], China
*{{flagicon|ROU}} [[Geoagiu]], Romania
*{{flagicon|GER}} [[Gladbeck]], Germany
*{{flagicon|IND}} [[Goa]], India
*{{flagicon|HUN}} [[Keszthely]], Hungary
*{{flagicon|TUN}} [[Mahdia]], Tunisia
*{{flagicon|GRE}} [[Nea Ionia]], Greece
*{{flagicon|RUS}} [[Murmansk]], Russia
*{{flagicon|GER}} [[Oer-Erkenschwick]], Germany
*{{flagicon|FIN}} [[Rovaniemi]], Finland
*{{flagicon|LTU}} [[Šilutė District Municipality|Šilutė]], Lithuania
*{{flagicon|RUS}} [[South-Eastern Administrative Okrug|South-Eastern AO (Moscow)]], Russia
*{{flagicon|CZE}} [[Špindlerův Mlýn]], Czech Republic
*{{flagicon|LVA}} [[Talsi Municipality|Talsi]], Latvia
*{{flagicon|LTU}} [[Trakai District Municipality|Trakai]], Lithuania
*{{flagicon|POL}} [[Wodzisław Śląski]], Poland
*{{flagicon|POL}} [[Gmina Wronki|Wronki]], Poland
*{{flagicon|RUS}} [[Zelenogorsk, Saint Petersburg|Zelenogorsk]], Russia
{{div col end}}

===സൗഹൃദ നഗരങ്ങൾ===
*{{flagicon|POL}} [[Nowy Sącz]], Poland
*{{flagicon|POL}} [[Turek, Poland|Turek]], Poland

==അവലംബം==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*{{cite book | last=Lloyd  | first=Seton | author1-link=Seton Lloyd | last2=Rice | first2=D.S.  | year=1958 | title=Alanya ('Alā'iyya) | publisher=British Institute of Archaeology at Ankara | place=London | oclc=7230223 }}
* Redford, Scott. ''Landscape and the state in medieval Anatolia: Seljuk gardens and pavilions of Alanya, Turkey''. [[Oxford]]: Archaeopress; 2000. {{ISBN|1-84171-095-4}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Alanya}}
{{wikivoyage|Alanya}}
* {{Official website}}
* [https://web.archive.org/web/20111001201855/http://maps.turkeyodyssey.com/city/maps_of_alanya.php Alanya Map]
* [https://cleopatra-beach.com Cleopatra Beach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430201035/https://cleopatra-beach.com/ |date=2019-04-30 }}

{{Coord|36|33|0|N|32|0|0|E|region:TR-07_type:city(400000)|display=title}}
{{Geographic location
 | Northwest = [[Gündoğmuş]]
 | North = [[Hadim]]
 | Northeast = [[Taşkent]]
 | West = [[Manavgat]]
 | Centre = [[File:Antalya location Alanya.svg|150px|alt=Map of Antalya Province showing several municipalities with Alanya on the right and in red]]
 | East = [[Sarıveliler]]
 | Southwest = [[Gulf of Antalya]]
 | South = [[Mediterranean Sea]]
 | Southeast = [[Gazipaşa]]
}}

{{Districts of Turkey|provname=Antalya|sortkey=Alanya}}


{{Ancient settlements in Turkey}}
{{Tentative list of World Heritage Sites in Turkey}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:തുർക്കിയിലെ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qjpzrdbj8jax6r88kqipca0jwdowdrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആൽബർട്ടൺ സെമിട്രി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501446</id>
    <revision>
      <id>4618948</id>
      <parentid>3290728</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4204" sha1="slgyu48rgszjy9248jc7mfmipmuhp7r" xml:space="preserve">{{PU|Alberton Cemetery}}
{{Infobox cemetery
| name        = ആൽബർട്ടൺ സെമിട്രി
| image       = 
| imagesize   = 
| alt         =
| caption     = 
| map_type    = 
| map_size    = 
| map_caption = 
| established = 1847
| closed = 1874
| country     = ഓസ്ട്രേലിയ
| location    = [[Alberton, South Australia|ആൽബർട്ടൺ, സൗത്ത് ഓസ്ട്രേലിയ]]
| coordinates = {{coord|-34.8548|138.5120|type:landmark_region:AU-SA|display=title,inline}}
| type        = 
| style       =
| owner       = [[City of Port Adelaide Enfield|സിറ്റി ഓഫ് പോർട്ട് അഡ്ലെയിഡ് എൻഫീൽഡ്]]
| size        = 4 ഏക്കർ
| graves      = 
| interments  = 3000
| cremations  = 
| leases      = 
| website     = 
| findagraveid = 2495229
| nrhp        =
| embedded    =
}}
[[സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലെ [[Alberton, South Australia|ആൽബർട്ടണിലെ]] പാർക്കർ സ്ട്രീറ്റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സെമിത്തേരിയാണ് '''ആൽബർട്ടൺ സെമിട്രി'''. പഴയ ആൽബർട്ടൺ ബാപ്റ്റിസ്റ്റിനും [[Uniting Church in Australia|ആൽബർട്ടൺ യൂണിറ്റിംഗ് ചർച്ചുകൾക്കുമിടയിൽ]] (ഇപ്പോൾ പള്ളികളായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല) പോർട്ട് റോഡിൽ ഉള്ള വളരെ ചെറിയ ഒരു തെരുവാണ് പാർക്കർ സ്ട്രീറ്റ്. ശ്മശാനം നിലവിൽ സംസ്കരിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ ഇത് ഒരു പൊതു പാർക്കാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ചില ശവക്കല്ലറകൾ ഇപ്പോഴും ദൃശ്യമാണ്.
==ചരിത്രം==
1847 നവംബർ 17-ന് സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ ഗവർണർ സെന്റ് പോൾസ് [[Church of England|ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട്]] പള്ളിക്ക് ശ്മശാനത്തിനായി 4 ഏക്കർ സ്ഥലം അനുവദിച്ചു. എങ്കിലും അതിനു മുമ്പ് തന്നെ ഈ സ്ഥലം ശ്മശാനമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1874 ജനുവരി 15-ന്‌ ശ്മശാനം അടച്ചു. അവസാനമായി ഔദ്യോഗിക സംസാരം 1922-ൽ നടത്തി. 1938-ൽ ഈ സ്ഥലം പോർട്ട് അഡ്ലെയ്ഡ് കൗൺസിലിന് കൈമാറ്റം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alberton Cemetery Act (No 2396 of 1938)|url=http://www5.austlii.edu.au/au/legis/sa/num_act/aca2396o1938232/|website=South Australia Numbered Acts|accessdate=16 January 2016}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1994-ൽ ഒരു പാർക്കായി ഇതു വികസിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Pioneer Park Alberton|url=http://www.kidspot.com.au/thingstodo/pioneer-park-alberton/sa-adelaide/14999.htm|website=Kidspot|accessdate=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304232439/http://www.kidspot.com.au/thingstodo/pioneer-park-alberton/sa-adelaide/14999.htm|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

അഡ്‌ലെയ്ഡ് ആർക്കൈവ്‌സിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപതയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,000 ആളുകളുടെ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്.

==അവലംബം==
{{RL}}

[[വർഗ്ഗം:സൗത്ത് ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സെമിത്തേരികൾ]]</text>
      <sha1>slgyu48rgszjy9248jc7mfmipmuhp7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആംബർ മെറിറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>518317</id>
    <revision>
      <id>4618931</id>
      <parentid>4110231</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T00:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36005" sha1="ga8x0s5fyy67x8nkx4kcc2noxfws3mi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Amber Merritt}}
{{Infobox sportsperson
| headercolor = green
| textcolor = yellow
| name =  Amber Merritt
| image = Amber Merritt.JPG
| image_size = &lt;!--Only for images narrower than 220 pixels. !--&gt;
| caption = Merritt at a game in Sydney
| birth_name =
| fullname =
| nickname = Bambi
| nationality = {{AUS|23px}}&lt;br&gt;{{ENG|23px}}
| residence =
| birth_date = {{birth date and age|1993|2|17|df=y}}
| birth_place = [[Portsmouth]], England
| death_date =
| death_place =
| height =  &lt;!--  {{convert| |cm}} (2012) !--&gt;
| weight =  &lt;!-- {{convert|  |kg}} (2012) !--&gt;
| website = &lt;!-- {{URL|www.example.com}} !--&gt;
| country = Australia
| collegeteam =
| club = Be Active Western Stars
| sport = [[Wheelchair basketball]]
| event = Women's team
| disability_class = [[4.5 point player|4.5]]
| team =
| turnedpro =
| coach =
| retired =
| coaching =
| worlds =
| regionals =
| nationals =
| olympics =
| paralympics =
| highestranking =
| pb =
|medaltemplates=
{{MedalSport|[[Wheelchair basketball]]}}
{{MedalCompetition|[[Paralympic Games]]}}
{{MedalSilver|[[2012 Summer Paralympics|2012 London]]|[[Wheelchair basketball at the 2012 Summer Paralympics|Women's wheelchair basketball]]}}
{{MedalCompetition|U25 Women's World Championships}}
{{MedalSilver|[[2011 Women's U25 Wheelchair Basketball World Championship|2011 St Catharines]]|Women's wheelchair basketball}}
{{MedalSilver|[[2015 Women's U25 Wheelchair Basketball World Championship|2015 Beijing]]|Women's wheelchair basketball}}
}}
[[4.5 point player|4.5 പോയിന്റ്]] വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ താരമാണ് '''ആംബർ മെറിറ്റ്''' (ജനനം: ഫെബ്രുവരി 17, 1993). ലണ്ടനിൽ നടന്ന [[2012 Summer Paralympics|2012-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ]] [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് വെള്ളി മെഡൽ നേടി.

ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ജനിച്ച മെറിറ്റ് പത്ത് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് മാറി. യഥാർത്ഥത്തിൽ നീന്തൽക്കാരിയായിരുന്നുവെങ്കിലും 2007-ൽ [[Paralympic Hall of Fame|പാരാലിമ്പിക് ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിം]] കോച്ച് [[Frank Ponta|ഫ്രാങ്ക് പോണ്ട]] ബാസ്കറ്റ്ബോളിലേക്ക് റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു. 2008-ൽ [[Women's National Wheelchair Basketball League|വനിതാ ദേശീയ വീൽചെയർ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ലീഗിൽ]] (ഡബ്ല്യുഎൻ‌ഡബ്ല്യുബി‌എൽ) പെർത്ത് വെസ്റ്റേൺ സ്റ്റാർസിനായി ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ ടോപ്പ് ലെവൽ ക്ലബ് വീൽചെയർ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി. 2013-ൽ അവർ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റനാകുകയും ആദ്യ ഡബ്ല്യുഎൻ‌ഡബ്ല്യുബി‌എൽ ചാമ്പ്യൻ‌ഷിപ്പിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. 2011, 2012, 2013 വർഷങ്ങളിൽ ലീഗിലെ ടോപ് സ്കോററായ ഓൾ സ്റ്റാർ ഫൈവിലെ ഏറ്റവും മൂല്യവത്തായ പ്ലെയർ 4 പോയിന്ററായിരുന്നു അവർ.

2009-ൽ ഗ്ലൈഡേഴ്സ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[Australia women's national wheelchair basketball team|ഓസ്‌ട്രേലിയ വനിതാ ദേശീയ വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ]] ടീമിനൊപ്പം മെറിറ്റ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. 2010-ലെ U23 ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്, 2011-ലെ U25 ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്, 2011, 2012, 2013 വർഷങ്ങളിലെ ഒസാക്ക കപ്പ്, 2012-ലെ ബിടി പാരാലിമ്പിക് ലോകകപ്പ്, 2012-ലെ സിഡ്‌നിയിൽ നടന്ന ഗ്ലൈഡേഴ്‌സ് ആൻഡ് റോളേഴ്‌സ് വേൾഡ് ചലഞ്ച് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര പരമ്പരകളിൽ അവർ ഗ്ലൈഡേഴ്‌സിനായി കളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
[[File:The interview with four players.ogg|thumb|right|[[:n:Main Page|Wikinews reporters]] interview Australian Gliders [[Leanne Del Toso]], [[Sarah Vinci]], Amber Merritt and [[Clare Nott]]]]
ബാംബി എന്ന വിളിപ്പേരുള്ള മെറിറ്റ് 1993 ഫെബ്രുവരി 17 ന് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ പോർട്സ്മൗത്തിൽ [[ചുരുട്ടുകാൽ|ചുരുട്ടുകാലുമായി]] ജനിച്ചു.&lt;ref name=apc/&gt;&lt;ref name=sprotingpulse&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/team_info.cgi?action=PSTATS&amp;pID=189767472&amp;client=1-6734-84473-163738-10141848 |title=Player statistics for Amber Merritt |publisher=SportingPulse |date=17 February 1993 |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927103511/http://www.sportingpulse.com/team_info.cgi?action=PSTATS&amp;pID=189767472&amp;client=1-6734-84473-163738-10141848 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പെർത്തിൽ താമസം മാറിയപ്പോൾ, ലോകത്തിന് മറ്റെന്താണ് നൽകേണ്ടതെന്ന് മാതാപിതാക്കൾ തീരുമാനിച്ചതിനെ തുടർന്ന് 2010-ൽ ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=sprotingpulse/&gt;2013-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, അവർ പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ [[Wanneroo|വാനേറോ]]യിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.&lt;ref name=apc/&gt;&lt;ref name=fromfa&gt;{{cite web|last=Robinson |first=Chris |url=http://www.perthnow.com.au/sport/2022-world-cup-bid/seven-wa-basketballers-picked-for-paralympics/story-e6frg25u-1226418182721 |title=Seven WA basketballers picked for Paralympics |publisher=Perth Now |date=6 July 2012 |accessdate=13 July 2012}}&lt;/ref&gt;
== വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ ==
മെറിറ്റ് 4.5 പോയിന്റ് വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ ഫോർവേർഡ് ആയി കളിക്കുന്നു.&lt;ref name=apc&gt;{{cite web|url=http://www.paralympic.org.au/team/amber-merritt |title=Amber Merritt |publisher=Australian Paralympic Committee |location=Australia |year=2012 |accessdate=13 July 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317091358/http://paralympic.org.au/team/amber-merritt |archivedate=17 March 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fromwa3&gt;{{cite web|author=Glen Foreman |url=http://www.foxsports.com.au/olympic-games/brad-ness-ready-to-compete-in-fourth-paralympics/story-fn5k3iok-1226419892151 |title=Ness on path to fourth Paralympics |publisher=Fox Sports |date=8 July 2012 |accessdate=13 July 2012}}&lt;/ref&gt;2007-ൽ അവർ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=apc/&gt;ആദ്യം നീന്തൽക്കാരിയായിരുന്നുവെങ്കിലും [[Paralympic Hall of Fame|പാരാലിമ്പിക് ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിം]] കോച്ച് [[Frank Ponta|ഫ്രാങ്ക് പോണ്ട]]യാണ് ബാസ്കറ്റ്ബോളിലേക്ക് റിക്രൂട്ട് ചെയ്തത്.&lt;ref name=&quot;Australian women's wheelchair basketball teams beats Mexico&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.news.com.au/sport/more-sport/australian-womens-wheelchair-basketball-teams-beats-mexico/story-fndukor0-1226465200079 |title=Australian women's wheelchair basketball teams beats Mexico |last=Foreman |first=Glen |date=5 September 2012 |publisher=News Ltd |accessdate=2 February 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.paralympic.org.au/news/australia%E2%80%99s-greatest-inducted-paralympic-hall-fame |title=Australia's Greatest Inducted into Paralympic Hall of Fame |last=Mannion |first=Tim |date=29 August 2011 |accessdate=14 February 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150303090019/http://www.paralympic.org.au/news/australia%E2%80%99s-greatest-inducted-paralympic-hall-fame |archivedate= 3 March 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

2012/13 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ, [[Australian Sports Commission|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സ്‌പോർട്‌സ് കമ്മീഷൻ]] അവരുടെ നേരിട്ടുള്ള അത്‌ലറ്റ് സപ്പോർട്ട് (DAS) പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി മെറിറ്റിന് 20,000 ഡോളർ ഗ്രാന്റ് നൽകി. 2011/12, 2010/11 വർഷങ്ങളിൽ 17,000 ഡോളറും 2009/10 ൽ 5,571.42 ഡോളറും അവർക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=aussprtcom&gt;{{cite web|url=https://ausport.gov.au/supporting/funding/grants_and_scholarships/grant_funding_report|title=Grant Funding Report|publisher=Australian Sports Commission|location=Bruce, Australian Capital Territory|accessdate=15 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120410184601/http://www.ausport.gov.au/supporting/funding/grants_and_scholarships/grant_funding_report|archive-date=10 April 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

ജേഴ്സി നമ്പർ 14 ധരിച്ച്, &lt;ref name=sprotingpulse/&gt; മെറിറ്റ് 2008-ൽ വനിതാ ദേശീയ വീൽചെയർ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ലീഗിൽ പെർത്ത് വെസ്റ്റേൺ താരങ്ങൾക്കായി ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ ടോപ്പ് ലെവൽ ക്ലബ് വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ആ സീസണിന്റെ രണ്ടാം റൗണ്ടിൽ വെസ്റ്റേൺ സ്റ്റാർസ് 52–44ന് ഹിൽസ് ഹോർനെറ്റിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. താരങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി കളിച്ച അവർ ടീമിന്റെ വിജയത്തിൽ 10 പോയിന്റുകൾ നേടി.&lt;ref name=sprotingpulse/&gt;&lt;ref name=somethign2008&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=1-4219-0-0-0&amp;sID=71792&amp;articleID=5482591&amp;news_task=DETAIL |title=WNWBL Round 2 – National Wheelchair Basketball League (NWBL) |publisher=SportingPulse |accessdate=17 September 2012 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193632/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=1-4219-0-0-0&amp;sID=71792&amp;articleID=5482591&amp;news_task=DETAIL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=perthwesternstars&gt;{{cite web |url=http://www.basketballvictoria.com.au/index.php?id=138 |title=Gliders v Japan |publisher=Basketball Victoria |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2012-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317235407/http://basketballvictoria.com.au/index.php?id=138 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=2012stars&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=11-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=15950198 |title=New-look WNWBL ignites this weekend&amp;nbsp;– Women's National Wheelchair Basketball League |publisher=SportingPulse |date=30 June 2012 |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203023124/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=11-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=15950198 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[File:020912 - Amber Merritt - 3b - 2012 Summer Paralympics.jpg|thumb|left|2012-ലെ ലണ്ടൻ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ മെറിറ്റ്]]

ആദ്യ ഗെയിം തോൽവിയിൽ 2012-ലെ സീസണിൽ മെറിറ്റ് എട്ട് പോയിന്റുകളും അഞ്ച് റീബൗണ്ടുകളും രണ്ട് അസിസ്റ്റുകളും നേടി. ലീഗിന്റെ മൂന്നാം ഗെയിമിലും ടീമിന്റെ രണ്ടാം ഗെയിമിലും ഡാൻ‌ഡെനോംഗ് റേഞ്ചേഴ്സിനോട് തോറ്റ അവർ 26 പോയിന്റുകളും 14 റീബൗണ്ടുകളും നേടി. സിഡ്നി യൂണി ഫ്ലെയിംസിനെതിരായ ടീമിന്റെ മൂന്നാം ഗെയിം വിജയത്തിൽ, 10 റീബൗണ്ടുകളും 18 പോയിന്റുകളും നേടി.&lt;ref name=2012season&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=11-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=19064669 |title=Bears still on top after Round 3 – Women's National Wheelchair Basketball League |publisher=SportingPulse |date=29 June 2012 |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029195049/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=11-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=19064669 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;സിഡ്‌നി യൂണി ഫ്ലെയിംസിനെതിരായ വെസ്റ്റേൺ സ്റ്റാർസിന്റെ 56–36 സെമി ഫൈനലിൽ അവർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. വെസ്റ്റേൺ സ്റ്റാർസ് ലീഗിലെ മൂന്നാം സ്ഥാനത്ത് കളിക്കുകയും അവിടെ സിഡ്നിയെ 63–54ന് പരാജയപ്പെടുത്തി 34 പോയിന്റുമായി അവർ മുന്നിലെത്തി.&lt;ref name=2012wnwbl/&gt;WNWBL സീസൺ ടോപ് സ്കോററായി അവർ സീസൺ പൂർത്തിയാക്കി.&lt;ref name=2012wnwbl&gt;{{cite web|url=http://www.sports.org.au/news/6/269.html |title=2012 WNWBL Champions |publisher=Athletes with a Disability |date=25 June 2012 |accessdate=17 September 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029193530/http://www.sports.org.au/news/6/269.html |archivedate=29 October 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;

2013-ലെ സീസണിൽ വെസ്റ്റേൺ സ്റ്റാർസിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായിരുന്ന മെറിറ്റ്, ടീമിനെ ആദ്യത്തെ ഡബ്ല്യുഎൻ‌ഡബ്ല്യുബി‌എൽ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലേക്ക് നയിച്ചു. അവസാന പാദത്തിൽ 11 പോയിന്റ് പിന്നിട്ടിട്ടും സാച്ച്സ് ഗോൾഡ്ക്യാമ്പ് ബിയേഴ്സിനെ 43–40ന് പരാജയപ്പെടുത്തി. 2011 ലും 2012 ലും ഉണ്ടായിരുന്നതുപോലെ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sports.org.au/athletes-profiles/235-victoria-dandenong-rangers-take-home-2011-wnwbl-trophy |title=Victoria Dandenong Rangers Take Home 2011 WNWBL Trophy |publisher=Disability Sports Australia |accessdate=25 September 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130412091923/http://sports.org.au/athletes-profiles/235-victoria-dandenong-rangers-take-home-2011-wnwbl-trophy |archivedate=12 April 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=1-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=19770330 |title=Rangers take out WNWBL Championship |publisher=Sporting Pulse |accessdate=25 September 2012 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927103715/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=1-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=19770330 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ലീഗിലെ ടോപ് സ്കോററായ ഓൾ സ്റ്റാർ ഫൈവിലെ ഏറ്റവും മൂല്യവത്തായ പ്ലെയർ 4 പോയിന്ററായിരുന്നു അവർ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wasportsfed.asn.au/wp-content/uploads/2013/09/western-stars.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927224325/http://www.wasportsfed.asn.au/wp-content/uploads/2013/09/western-stars.pdf |url-status=dead |archive-date=27 September 2013 |accessdate=25 September 2013 |publisher=Western Australian Sports Federation |title=Be Active Western Stars Crowned WNWBL Champions in Thrilling Style }}&lt;/ref&gt;

2009-ൽ ഗ്ലൈഡേഴ്സ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വനിതാ ദേശീയ വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ ടീമിനൊപ്പം മെറിറ്റ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. &lt;ref name=apc/&gt;&lt;ref name=perthwesternstars/&gt;  ആ വർഷം ജപ്പാൻ ഫ്രണ്ട്‌ലി സീരീസ്, കാനഡയിലെ ഫോർ നേഷൻസ്, അണ്ടർ 23 ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. അവരുടെ ടീം നാലാം സ്ഥാനത്തെത്തി.&lt;ref name=sprotingpulse/&gt; 2010-ലെ ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ടീമിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമെന്ന നിലയിൽ അവർ നാലാം സ്ഥാനത്തെത്തി.&lt;ref name=apc/&gt;&lt;ref name=isyoungest&gt;{{cite news|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-sport/team-named-for-womens-wheelchair-worlds-20100616-yefb.html |title=Team named for Women's Wheelchair Worlds |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |date=16 June 2010 |accessdate=27 July 2012}}&lt;/ref&gt; 2011 ഏഷ്യ ഓഷ്യാനിയ റീജിയണൽ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ പങ്കെടുത്ത അവർ ഒരു മത്സരത്തിൽ പോലും പരാജയപ്പെടാതെ ഒരു മത്സരത്തിന്റെ അവസാന മത്സരത്തിൽ മൂന്നാമത്തെ മുൻനിര സ്‌കോററായി ടീമിനായി പത്ത് പോയിന്റുകൾ നേടി.&lt;ref name=undreader&gt;{{cite web |url=http://www.basketball.net.au/index.php?id=1593 |title=Basketball Australia : Rollers and Gliders Asia champs wrap |publisher=Basketball.net.au |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193635/http://www.basketball.net.au/index.php?id=1593 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=southokorea&gt;{{cite web |url=http://au.news.yahoo.com/thewest/sport/a/-/basketball/10501153/wheelcats-stars-headline-national-teams/ |title=Wheelcats, Stars headline national teams – |publisher=The West Australian |date=19 October 2011 |accessdate=27 July 2012 |archive-url=https://archive.today/20130105115536/http://au.news.yahoo.com/thewest/sport/a/-/basketball/10501153/wheelcats-stars-headline-national-teams/ |archive-date=5 January 2013 |url-status=dead|df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ആ വർഷം, 2011-ലെ അണ്ടർ 25 ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും ഓസ്ട്രേലിയയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref name=apc/&gt;&lt;ref name=yeppersthere&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=1-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=16301816 |title=Aust U25 Women's Wheelchair team depart for Canada&amp;nbsp;– Women's National Wheelchair Basketball League |publisher=SportingPulse |date=30 June 2012 |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029220132/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=1-6734-0-0-0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  അവിടെ ഷർട്ട് നമ്പർ 7 ധരിച്ച് ടീമിന് ഒരു പ്രധാന ബ്ലോക്കറായിരുന്നു.&lt;ref name=number7&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=1-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=16423623 |title=2011 Women's U25 World Wheelchair Basketball Championships&amp;nbsp;– Women's National Wheelchair Basketball League |publisher=SportingPulse |date=30 June 2012 |accessdate=27 July 2012 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029184320/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=1-6734-0-0-0&amp;sID=119018&amp;news_task=DETAIL&amp;articleID=16423623 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;മെറിറ്റ് 2011-ലെ ഒസാക്ക കപ്പ്, &lt;ref name=sprotingpulse/&gt; 2012-ലെ ബിടി പാരാലിമ്പിക് ലോകകപ്പ് എന്നിവയിൽ കളിച്ചു.&lt;ref name=competedatthing&gt;{{cite web|url=http://opta-widget.eurosport.yahoo.net/24052012/8/photo/australia-amber-merritt.html |title=Australia's Amber Merritt&amp;nbsp;– Yahoo! Eurosport |publisher=Opta-widget.eurosport.yahoo.net |accessdate=27 July 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927172857/http://opta-widget.eurosport.yahoo.net/24052012/8/photo/australia-amber-merritt.html |archivedate=27 September 2013 }}&lt;/ref&gt; സിഡ്‌നിയിൽ നടന്ന 2012-ലെ ഗ്ലൈഡേഴ്‌സ് ആൻഡ് റോളേഴ്‌സ് വേൾഡ് ചലഞ്ചിൽ ജർമ്മനി വനിതാ ദേശീയ വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ ടീമിനെതിരായ മത്സരത്തിൽ&lt;ref name=sheiswinner&gt;{{cite web|last=Vidler |first=Adam |url=http://express.whereilive.com.au/sport/story/paralympics-aussies-on-a-roll-towards-london/ |title=Paralympics: Aussies on a roll towards London |publisher=Canterbury-Bankstown Express |accessdate=27 July 2012}}&lt;/ref&gt; വിജയിച്ച് പോയിന്റുകൾ നേടി. ഒരു മത്സരത്തിന് ശരാശരി 17.8 പോയിന്റ് നേടിയ മത്സരത്തിൽ&lt;ref name=178points&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/comp_info.cgi?c=1-5951-0-227623-0&amp;pool=-1&amp;round=0&amp;a=STATS |title=Competition Statistics for Gliders World Challenge |publisher=SportingPulse |accessdate=27 July 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; വനിതാ എംവിപിയായി&lt;ref name=mvpyay&gt;{{cite web |url=http://wheelchairsportswa.org.au/perfect-preparation-for-rollers-and-gliders/ |title=Perfect Preparation for Rollers and Gliders |publisher=Wheelchair Sports Western Australia |date=24 July 2012 |accessdate=26 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029184954/http://wheelchairsportswa.org.au/perfect-preparation-for-rollers-and-gliders/ |archive-date=29 October 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോളിൽ [[2012 Summer Paralympics|2012-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ]] [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് മെറിറ്റിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. &lt;ref name=apc/&gt; അവരുടെ ആദ്യത്തേ മത്സരം ലണ്ടൻ ഗെയിംസ് ആയിരുന്നു.&lt;ref name=firstgames&gt;{{cite news|url=http://wwos.ninemsn.com.au/article.aspx?id=8494652 |title=Games wheelchair Basketball Squads Named |newspaper=Nine MSN |accessdate=27 July 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614234319/http://wwos.ninemsn.com.au/article.aspx?id=8494652 |archivedate=14 June 2015 }}&lt;/ref&gt; ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ, 2012-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയ വനിതാ ദേശീയ വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ ടീം [[ബ്രസീൽ]],&lt;ref name=&quot;Gliders Prevail in Thriller&quot;&gt;{{cite web|url=http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-prevail-thriller |title=Gliders Prevail in Thriller |date=30 August 2012 |publisher=[[Australian Paralympic Committee]] |last=Abbott |first=Chris |accessdate=1 February 2013 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903104118/http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-prevail-thriller |archivedate= 3 September 2012 |df= }}&lt;/ref&gt; [[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ]], &lt;ref name=&quot;Gliders Win Comfortably Against Host&quot;&gt;{{cite web|url=http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-win-comfortably-against-host |title=Gliders Win Comfortably Against Host |date=31 August 2012 |publisher=[[Australian Paralympic Committee]] |last=Abbott |first=Chris |accessdate=1 February 2013 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120902103742/http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-win-comfortably-against-host |archivedate= 2 September 2012 |df= }}&lt;/ref&gt; [[നെതർലാൻഡ്‌സ്]] &lt;ref name=&quot;Gliders Secure Quarter Final Place&quot;&gt;{{cite web|url=http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-secure-quarter-final-place |title=Gliders Secure Quarter-final Place |date=2 September 2012 |publisher=[[Australian Paralympic Committee]] |last=Abbott |first=Chris |accessdate=1 February 2013 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120909172934/http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-secure-quarter-final-place |archivedate= 9 September 2012 |df= }}&lt;/ref&gt; എന്നിവയ്‌ക്കെതിരായ വിജയങ്ങൾ നേടിയെങ്കിലും [[കാനഡ]]യോട് പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Gliders shocked by Canada&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.basketball.net.au/index.php?id=302&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=2701&amp;cHash=a1295ff31f |title=Gliders shocked by Canada |date=2 September 2012 |publisher=[[Basketball Australia]] |accessdate=1 February 2013 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029191542/http://www.basketball.net.au/index.php?id=302&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=2701&amp;cHash=a1295ff31f |archivedate=29 October 2013 }}&lt;/ref&gt;  ഗ്ലൈഡേഴ്സിനെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്ക് നയിക്കാൻ ഇത് മതിയായിരുന്നു. അവിടെ അവർ [[മെക്സിക്കോ]]യെ പരാജയപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;Gliders Dominate Mexico&quot;&gt;{{cite web|url=http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-dominate-mexico |title=Gliders Dominate Mexico |last=Abbott |first=Chris |date=4 September 2012 |publisher=[[Australian Paralympic Committee]] |accessdate=2 February 2012 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120905004501/http://london2012.paralympic.org.au/news/gliders-dominate-mexico |archivedate= 5 September 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;ഗ്ലൈഡേഴ്സ് [[അമേരിക്ക]]യെ പരാജയപ്പെടുത്തി [[ജർമ്മനി]]യുമായി അന്തിമ ഏറ്റുമുട്ടൽ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;semi final abc&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/2012-09-07/gliders-down-champions-to-reach-final/4247772 |title=Gliders down champions to reach final |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |date=7 September 2012 |accessdate=30 January 2013 }}&lt;/ref&gt; ഗ്ലൈഡേഴ്സിന് 44–58 തോറ്റു. ഒരു വെള്ളി മെഡൽ നേടി.&lt;ref name=&quot;Gliders get rolled&quot;&gt;{{cite news  |url=http://www.theage.com.au/sport/basketball/gliders-get-rolled-for-gold-by-german-muscle-20120908-25kzz.html#ixzz2JZwF7Ntf |title=Gliders get rolled for gold by German muscle |newspaper=[[The Age]] |last=Paxinos|first=Stathi |date=9 September 2013 |accessdate=1 February 2013}}&lt;/ref&gt;

ലണ്ടൻ ഗെയിമുകൾക്ക് ശേഷം, മെറിറ്റ് 2013-ലെ ഒസാക്ക കപ്പിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.basketball.net.au/fileadmin/user_upload/_temp_/2013_Gliders_Osaka_Cup_Player_Profiles_Feb_01.pdf |title=2013 Osaka Cup, Japan, Australian Gliders Player Profiles |publisher=[[Basketball Australia]] |accessdate=3 June 2013 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016065003/http://www.basketball.net.au/fileadmin/user_upload/_temp_/2013_Gliders_Osaka_Cup_Player_Profiles_Feb_01.pdf |archivedate=16 October 2013 }}&lt;/ref&gt; 2008, 2009, 2010, 2012 വർഷങ്ങളിൽ ഗ്ലൈഡേഴ്സ് നേടിയ കിരീടം വിജയകരമായി നിലനിർത്തി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.basketball.net.au/index.php?id=302&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=2806&amp;cHash=156fce3191 |title=Aussie Gliders 2013 Osaka Cup Champions |date=17 February 2013 |publisher=[[Basketball Australia]] |accessdate=3 June 2013 |archive-date=2013-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105143203/http://basketball.net.au/index.php?id=302 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{clear}}

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
&lt;center&gt;
{| style=&quot;margin:auto;&quot;  class=&quot;wikitable&quot;
|+Season statistics&lt;ref name=&quot;Stats 2013&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/team_info.cgi?action=PSTATS&amp;pID=189767472&amp;client=1-6734-84473-254124-16922311 |title=Player Statistics for Amber Merritt (4.5) |accessdate=21 July 2013 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927103711/http://www.sportingpulse.com/team_info.cgi?action=PSTATS&amp;pID=189767472&amp;client=1-6734-84473-254124-16922311 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background: khaki&quot;
|align=center|'''Competition'''
|align=center|'''Season'''
|align=center|'''M'''
|align=center|'''MIN'''
|align=center|'''FGM–A'''
|align=center|'''FG%'''
|align=center|'''2PM–A'''
|align=center|'''2P%'''
|align=center|'''3PM–A'''
|align=center|'''3P%'''
|align=center|'''FTM–A'''
|align=center|'''FT%'''
|align=center|'''PFS'''
|align=center|'''Pts'''
|align=center|'''OFF'''
|align=center|'''DEF'''
|align=center|'''TOT'''
|align=center|'''AST'''
|align=center|'''STL'''
|align=center|'''BLK'''
|align=center|'''TO'''
|align=center|'''PF'''
|align=center|'''PTS'''
|-
|align=left|WNWBL
|align=left|2009
|align=center|17
|align=center|596:48
|align=center|127–254
|align=center|50.0
|align=center|127–250
|align=center|50.8
|align=center|0–4
|align=center|0.0
|align=center|18–54
|align=center|33.3
|align=center|36
|align=center|272
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|10.9
|align=center|2.0
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|16.0
|- style=&quot;background:#eee;&quot;
|align=left|WNWBL
|align=left|2010
|align=center|17
|align=center|n/a
|align=center|159–282
|align=center|56.4
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|0–5
|align=center|0.0
|align=center|15–55
|align=center|27.3
|align=center|40
|align=center|333
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|9.8
|align=center|1.5
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|19.6
|-
|align=left|WNWBL
|align=left|2011
|align=center|19
|align=center|n/a
|align=center|207–406
|align=center|51.0
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|0–3
|align=center|0.0
|align=center|32–84
|align=center|38.1
|align=center|49
|align=center|446
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|13.7
|align=center|2.6
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|23.5
|- style=&quot;background:#eee;&quot;
|align=left|WNWBL
|align=left|2012
|align=center|15
|align=center|n/a
|align=center|169–350
|align=center|48.3
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|0–5
|align=center|0.0
|align=center|49–85
|align=center|57.6
|align=center|33
|align=center|387
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|9.9
|align=center|2.9
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|n/a
|align=center|25.8
|-
|align=left|WNWBL
|align=left|2013
|align=center|14
|align=center|518:43
|align=center|204–367
|align=center|55.6
|align=center|204–364
|align=center|56.0
|align=center|0–3
|align=center|0.0
|align=center|32–76
|align=center|42.1
|align=center|25
|align=center|440
|align=center|3.1
|align=center|7.4
|align=center|10.4
|align=center|3.6
|align=center|1.6
|align=center|0.6
|align=center|2.3
|align=center|1.8
|align=center|31.4
|}

{| style=&quot;margin:auto;&quot;  class=&quot;wikitable&quot;
|+Key
|-
|&lt;small&gt;'''M''' : Matches played&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;'''MIN''' : Minutes played&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;'''FGM''', '''FGA''', '''FG%''': [[Field goal (basketball)|field goal]]s made, attempted and [[field goal percentage|percentage]]&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;'''3FGM''', '''3FGA''', '''3FG%''': [[three-point field goal]]s made, attempted and percentage&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;'''FTM''', '''FTA''', '''FT%''': [[free throw]]s made, attempted and percentage&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;'''OFF''', '''DEF''', '''TOT''': [[rebound (basketball)|rebounds]] average offensive, defensive, total per game&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;'''AST''': [[assist (basketball)|assists]] average per game&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;'''STL''': [[steal (basketball)|steals]] average per game&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;'''BLK''': [[block (basketball)|blocks]] average per game&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;'''TO''': [[turnover (basketball)|turnovers]] average per game&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;'''PFS''', '''PF''': [[Personal foul (basketball)|personal fouls]], average per game&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;'''Pts''', '''PTS''': [[point (basketball)|points]], average per game&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;'''n/a''': not applicable&lt;/small&gt;
|}
&lt;/center&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* {{YouTube|id=seKkJ9SJu04|title=Interview with Australian Glider – Amber Merritt – June 2012}}

{{Australia national women's wheelchair basketball team - 2012 Summer Paralympics}}
{{2012 Australian Paralympic Team}}

{{Subject bar|n=y |commons=y|portal1=Australia|portal2=Biography|portal3=Sports}}

{{authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2012-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിലെ മെഡൽ ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2012-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിലെ വീൽചെയർ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാർ]]</text>
      <sha1>ga8x0s5fyy67x8nkx4kcc2noxfws3mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അലൂമിനിയം ഇൻഡസ്ട്രീസ് ലിമിറ്റഡ് കൊല്ലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>522783</id>
    <revision>
      <id>4618924</id>
      <parentid>4091734</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T22:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5809" sha1="i54vq01dfe7769bgst5mlfuxpv5u8s3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Aluminium Industries LTD}}
[[പ്രമാണം:Alind.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടറയിലെ അലിൻഡ്]]
കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[കുണ്ടറ|കുണ്ടറയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വ്യവസായ സ്ഥാപനമാണ് '''ദ അലൂമിനിയം ഇൻഡസ്ട്രീസ് ലിമിറ്റഡ്'''  എന്ന '''അലിൻഡ്'''.  1946 ൽ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്ത് [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ആദ്യ കാലത്ത് ഇലക്ട്രിക് അനുബന്ധ സാമഗ്രികളും റെയിൽവേക്കാവശ്യമായ ജംഗ്ഷൻ ബോക്സുകളും മറ്റുമാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cpramaswamy.tripod.com/id14.html|title=INDUSTRIAL CONTRIBUTIONS OF SIR CP RAMASWAMI AIYAR|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; കമ്പനി&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zaubacorp.com/company/ALUMINIUM-INDUSTRIES-LTD/U27203KL1946PLC000057|title=ALUMINIUM INDUSTRIES LTD|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; 1998ൽ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ തുടർന്ന് പൂട്ടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-15-08-2017/664530|title=കുണ്ടറ അലിൻഡ് കമ്പനി വീണ്ടും തുറക്കുന്നു; 17ന് മുഖ്യമന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യും|access-date=September 24, 2020|last=|first=|date=August 15, 2017|website=|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://archive.today/20200924135912/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-15-08-2017/664530|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കെ.എസ്.ഇ.ബിക്ക്]] ആവശ്യമായ [[അലൂമിനിയം]] കണ്ടക്ടർ ഉൽപാദിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അലിൻഡ്. 20 വർഷത്തോളം പൂട്ടികിടന്ന ഫാക്ടറി 2017 ൽ [[പിണറായി]] സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് തുറന്നു. കമ്പനിയുടെ [[മാന്നാർ]] യൂണിറ്റിലെ ഡി.എൽ.ആർ.സർവീസ് ബ്രേക്കർ എന്ന ഉത്‌പന്നത്തിന്റെ അസംബ്ലിംഗും സർക്യൂട്ട് ബ്രേക്കർ പൂർണമായും കുണ്ടറയിൽ നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. കണ്ടക്ടറുകൾ നിർമിക്കുന്നതിന്‌ കെ.എസ്.ഇ.ബി. യിൽനിന്നുള്ള ഓർഡറും ബസ് ബിൽഡിങ്‌ യാർഡ്‌ നിർമിക്കുന്നതിനുള്ള അനുമതിയും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. റെയിൽവേയുടെ ട്രാക്‌ഷൻ സബ് സ്റ്റേഷനുകൾക്ക് ആവശ്യമായ 25 കെ.വി. വാക്വം സർക്യൂട്ട് ബ്രേക്കറുകളും നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്.  2018 ൽ 70 ലക്ഷമായിരുന്നു കുണ്ടറ അലിൻഡിന്റെ വാർഷിക വിറ്റുവരവ്. 2019 ൽ  ഇത് 1.5 കോടിയിലെത്തിക്കാനായിരുന്നു ടാർജറ്റ്. വൈദ്യുത ടവറുകളുടെ ചാലകങ്ങൾ നിർമിക്കുന്ന അലിൻഡിലെ അലൂമിനിയം കണ്ടക്ടർ യൂണിറ്റിന്റെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.  ഇപ്പോൾ ഫാക്ടറിയിൽ നൂറോളം തൊഴിലാളികളാണുള്ളത്. വോൾട്ടാ ഇംപെക്സ് ഗ്രൂപ്പാണ് അലിൻഡിന്റെ പ്രൊമോട്ടർമാർ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/trades-factories-in-kundara-kollam-to-get-a-rebirth-1.3780309|title=കുണ്ടറയിൽ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പുനർജനി|access-date=September 24, 2020|last=വിശ്വനാഥ്|first=ബിജു|date=May 8, 2019|website=|publisher=മാതൃഭൂമി|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://archive.today/20200924152048/https://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/trades-factories-in-kundara-kollam-to-get-a-rebirth-1.3780309|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{കൊല്ലം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ല]]
[[വർഗ്ഗം:വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലൂമിനിയം അനുബന്ധ വ്യവസായങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>i54vq01dfe7769bgst5mlfuxpv5u8s3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇറാഖി എയർവേസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527639</id>
    <revision>
      <id>4618971</id>
      <parentid>4612127</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38691" sha1="9groqppv02jganylgbxw4qhk1fwf6q2" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ഇറാഖി എയർവേസ് &lt;br/&gt; الخطوط الجوية العراقية
| image = [[File:Iraqi Airways Logo.svg|150px]]
| alt = Green bold text with the airlines name in english and arabic.
| IATA = IA
| ICAO = IAW
| callsign = IRAQI
| aoc = 19
| hubs = [[ബാഗ്‌ദാദ്‌ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]]
| bases = {{plainlist|
* [[ബസ്ര അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]]
* [[എർബിൽ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]]
}}
| focus_cities = {{plainlist|
* [[അൽ നജാഫ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]]
* {{nowrap|[[Sulaymaniyah International Airport]]}}
}}
| frequent_flyer = 
| alliance = [[Arab Air Carriers Organization]]&lt;br/&gt;الاتحاد العربي للنقل الجوي
| fleet_size = 30
| destinations = [[Iraqi Airways destinations|45]] 
| parent = [[ഇറാഖ് സർക്കാർ]]
| num_employees = 
| founded = {{start date and age|1945}}&lt;br /&gt;[[Baghdad, Iraq]]
| commenced = {{start date and age|df=yes|1946|1|28}}
| key_people = Abbas Omran Moussa {{smaller|([[CEO]])}}
| headquarters = [[ബാഗ്‌ദാദ്‌]]
| website = {{URL|iraqiairways.com.iq}}
}}

[[ബാഗ്‌ദാദ്‌ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[ഇറാഖ്|ഇറാഖിന്റെ]] ദേശീയ വിമാനക്കമ്പനിയാണ് '''ഇറാഖി എയർവേസ്''' ({{lang-ar|الخطوط الجوية العراقية}} ''al-Xuṭūṭ al-Jawwiyyah al-ʿIrāqiyyah'')&lt;ref&gt;&quot;[http://www.iraqiairways.co.uk/en/baghdad_office.html Iraqi Airways Office in Baghdad] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151028081320/http://www.iraqiairways.co.uk/en/baghdad_office.html |date=28 October 2015 }}.&quot; Iraqi Airways. Retrieved 6 March 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.aaco.org/airlines_iraqi.asp Iraqi Airways] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080518015038/http://www.aaco.org/airlines_iraqi.asp |date=18 May 2008 }}.&quot; [[Arab Air Carriers Organization]]. Retrieved 19 October 2009.&lt;/ref&gt;. മധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രണ്ടാമത്തെ എയർലൈനാണ് ഇത്. പ്രധാന ഹബ് ബാഗ്‌ദാദ്‌ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. അറബ് വ്യോമ വാഹക സംഘടനയിൽ അംഗമാണ് ഇറാഖി എയർവേസ്.

==ചരിത്രം==
ഇറാഖ് എയർവേസ് 1945 ൽ ഇറാഖ് സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽ‌വേയുടെ ഒരു വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. 1946 ജനുവരി 28 ന് സിറിയയിലേക്കുള്ള ഒരു സേവനത്തിനായി അഞ്ച് ഡി ഹാവിലാൻഡ് ഡ്രാഗൺ റാപ്പിഡ്സ് ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഓവർസീസ് എയർവേസ് കോർപ്പറേഷന്റെ സഹായത്തോടെ പുതിയ എയർലൈൻ മൂന്ന് വിക്കേഴ്‌സ് വൈക്കിംഗ് വിമാനങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവിട്ടു. വൈക്കിംഗുകൾ ഡെലിവറി ചെയ്യുന്നതിനായി കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ 1946 ഡിസംബറിൽ എയർലൈൻ നാല് ഡഗ്ലസ് ഡിസി -3 വിമാനങ്ങൾ ബി‌എ‌എ‌സിയിൽ നിന്ന് പാട്ടത്തിന് നൽകി. 1947 ൽ ഡി ഹാവിലാൻഡ് ഡ ove വിന് ഡ്രാഗൺ റാപ്പിഡുകളെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു, 1947 ഒക്ടോബറിൽ ഡ oves വ്സ് വിതരണം ചെയ്തു 1947 അവസാനത്തോടെ വിതരണം ചെയ്യുകയും ഡിസി -3 കൾ BOAC ലേക്ക് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു, നാലാമത്തെ വൈക്കിംഗ് സെക്കൻഡ് ഹാൻഡ് വാങ്ങി.

1953-ൽ നാല് എഞ്ചിനുകളുള്ള വിക്കേഴ്സ് വിസ്‌ക ount ണ്ട് ടർബോപ്രോപ്പ് വൈക്കിംഗിന് പകരമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു, ജൂലൈയിൽ മൂന്ന് ഓർഡർ നൽകി. 1955-ൽ വിസ്‌ക ount ണ്ട്സ് സേവനത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ഇറാഖി എയർവേയ്‌സിന്റെ എല്ലാ അന്താരാഷ്ട്ര സേവനങ്ങളും ലണ്ടനിലേക്കുള്ള ഒരു പുതിയ റൂട്ട് ഉൾപ്പെടെ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് സ്റ്റോപ്പുകളുമായി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1960 ഏപ്രിൽ 1 ന് റെയിൽ‌വേ കമ്പനിയിൽ നിന്ന് എയർലൈൻ സ്വതന്ത്രമായി. 1961 ൽ ​​രണ്ട് ബോയിംഗ് 720 ബി സർവീസുകൾക്കായി 1964 ൽ ഓർഡർ നൽകി, എന്നാൽ ബോയിംഗ്സിനുള്ള ഓർഡർ പിന്നീട് റദ്ദാക്കി.‌ 1960 കളിൽ ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് റഷ്യൻ ടുപോളേവ് ടു -124 വിമാനങ്ങളും ഹോക്കർ സിഡ്‌ലി ട്രൈഡന്റ് വിമാനങ്ങളും വാങ്ങി. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കും ആഫ്രിക്കയിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും സർവീസ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഈ ജെറ്റുകൾ ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സിനെ അനുവദിച്ചു. അക്കാലത്ത്, ഇല്യുഷിൻ Il-76 പോലുള്ള ചരക്ക് വിമാനങ്ങളും വാങ്ങി.

==പുനരുദ്ധാരണം==
ഇറാഖിലെ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, 2003 മെയ് 30 ന് ഇറാഖ് എയർവേസ് അന്താരാഷ്ട്ര സേവനങ്ങൾ പുനരാരംഭിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് പേരിന്റെ അവകാശങ്ങൾ ഇറാഖി എയർവേയ്‌സ് കമ്പനി എന്ന പുതിയതും വേറിട്ടതുമായ ഒരു കമ്പനിയിലേക്ക് മാറ്റി, അത് ഒരു പുതിയ എയർലൈൻ നിർമ്മിക്കുകയും സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഭരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപരമായ പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. 2004 ഒക്ടോബർ 3 ന് ബാഗ്ദാദും അമ്മാനും തമ്മിലുള്ള ഒരു ഫ്ലൈറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുനരാരംഭിച്ചു.

2005 ജൂൺ 4 ന് 100 യാത്രക്കാരുമായി 100 യാത്രക്കാരുമായി ബാഗ്ദാദിൽ നിന്ന് ബസ്രയിലേക്ക് സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഭരണകാലം തകർന്നതിനുശേഷം ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് ആദ്യത്തെ ആഭ്യന്തര വാണിജ്യ ഷെഡ്യൂൾ സർവീസ് നടത്തി. 2005 നവംബർ 6 ന് ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് ബാഗ്ദാദിൽ നിന്ന് ടെഹ്‌റാനിലേക്ക് ഒരു വിമാനം സർവീസ് നടത്തി. , ഇറാൻ, ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ ആദ്യമായി. ജോർദാനിലെ ടീബ എയർലൈൻസാണ് ഈ വിമാനം പ്രവർത്തിപ്പിച്ചത്. 2005 വേനൽക്കാലത്ത് എർബിലിലേക്കും സുലൈമാനിയയിലേക്കും സേവനങ്ങൾ ചേർത്തു.

2009 ജൂണിൽ ഇറാഖ് എയർവേസ് ബ്രിട്ടീഷ് വ്യോമയാന അധികാരികളുമായി ബാഗ്ദാദിൽ നിന്ന് ലണ്ടൻ ഗാറ്റ്വിക്കിലേക്ക് നേരിട്ട് പുനരാരംഭിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടതായി വെളിപ്പെടുത്തി; ടോർ എയറിൽ നിന്ന് പാട്ടത്തിനെടുത്ത ബോയിംഗ് 737-400 ഉപയോഗിച്ച് 2009 ഓഗസ്റ്റ് 8 ന് വിമാനങ്ങൾ ആരംഭിക്കേണ്ടതായിരുന്നു, ഒടുവിൽ എയർബസ് എ 320-200 റൂട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത് കാണുമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ആസൂത്രണം ചെയ്തതുപോലെ ഇത് സംഭവിച്ചില്ല. യുകെയിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും ഒരു വലിയ വ്യാപനമാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നതെന്ന് എയർലൈൻ അക്കാലത്ത് പറഞ്ഞു. 2009 നവംബറിൽ, ജർമ്മൻ എയർലൈനായ ബ്ലൂ വിംഗ്സ് ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സിനായി ജർമ്മനിയിലെ ഡ്യൂസെൽഡോർഫിലേക്കും ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ടിലേക്കും ഫ്ലൈറ്റ് സർവീസ് ആരംഭിച്ചു.

2010 ഏപ്രിൽ 25 ന് ഇറാഖ് എയർവേസ് സ്വീഡനിലെ മാൽമോ വഴി ഗാറ്റ്വിക്ക് വിമാനത്താവളത്തിലേക്ക് വിമാന സർവീസുകൾ ആരംഭിച്ചു. ആദ്യത്തെ വിമാനം ലണ്ടനിൽ വന്നിറങ്ങിയപ്പോൾ ഒരു കുവൈറ്റ് അഭിഭാഷകൻ ജനറൽ ഡയറക്ടർ കിഫ ഹസ്സന്റെ രേഖകളും പാസ്‌പോർട്ടും പിടിച്ചെടുത്തു. വിമാനം സ്വീഡിഷ് കമ്പനിയായ ടോർ എയറിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതിനാൽ സംഭവവികാസങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ല. വിമാനം ബാഗ്ദാദിലേക്ക് മടങ്ങി. എന്നിരുന്നാലും, കിഫ ഹസനെ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം വിടാൻ അനുവദിക്കാതെ ഏപ്രിൽ 30 ന് കോടതിയിൽ പോയി. 1990 ലെ ആക്രമണത്തിൽ സദ്ദാം ഹുസൈൻ മോഷ്ടിച്ച വിമാനങ്ങൾക്കായി കുവൈറ്റ് അധികൃതർ 780 മില്യൺ ഡോളർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

അടുത്ത മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ കമ്പനി പിരിച്ചുവിടാനും 1990–91 ലെ യുദ്ധത്തിൽ കുവൈത്ത് ഉന്നയിച്ച സ്വത്ത് ക്ലെയിമുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ സ്വകാര്യ ഓപ്ഷനുകൾ പിന്തുടരാനും മന്ത്രിസഭ ചൊവ്വാഴ്ച തീരുമാനിച്ചതായി 2010 മെയ് 26 ന് ഇറാഖിലെ ഗതാഗത മന്ത്രി അമീർ അബ്ദുൾ ജബ്ബാർ പറഞ്ഞു. 2012 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് ബാഗ്ദാദിൽ നിന്ന് ദില്ലിയിലേക്കോ മുംബൈയിലേക്കോ സർവീസുകൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പുനരാരംഭിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

2012 ഏപ്രിലിൽ, ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് 40 പുതിയ ബോയിംഗ് വിമാനങ്ങൾക്ക് ഓർഡർ നൽകിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു, 30 737-800 ഉം 10 787 ഉം അടങ്ങിയ ഓർഡർ. ആദ്യത്തെ വിമാനം 2012 ഡിസംബറിൽ വിതരണം ചെയ്യും. ഡിസംബർ ആദ്യം എയർബസ് തങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ എ 330-200 ഇറാഖിലേക്ക് കൈമാറി, അതേസമയം ബോയിംഗ് 777 ബോയിംഗ് 777 ഉം എത്തിച്ചു.

2013 ഓഗസ്റ്റ് 14 ന് ഇറാഖ് എയർവേസ് തങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ ബോയിംഗ് 737-800 ബോയിംഗ് കമ്പനിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് എത്തിച്ചു. 2014 ജൂണിൽ ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് മൊസൂളിലേക്കുള്ള സർവീസുകൾ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. യൂറോപ്യൻ യൂണിയനുള്ളിൽ പറക്കാൻ ആവശ്യമായ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കാത്തതിന്റെ ഫലമായി 2015 ഓഗസ്റ്റ് 5 ന് ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സിന് സ്വീഡിഷ് വ്യോമാതിർത്തിയിൽ പറക്കുന്നതിന് വിലക്ക് ലഭിച്ചു.

2015 ഓഗസ്റ്റ് 10 ന്, ഇറാഖ് എയർവേസിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അധിഷ്ഠിത വിമാനങ്ങളും അനിശ്ചിതമായി താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചുകൊണ്ട് യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിൽ വ്യാപകമായ നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തി. എന്നിരുന്നാലും, നിരോധനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളോട് ഇറാഖ് എയർവേസ് പ്രതികരിച്ചു, ബ്യൂറോക്രസി പ്രശ്‌നങ്ങൾ മൂലമുണ്ടായ താൽക്കാലിക സസ്‌പെൻഷനാണ് നിരോധനം എന്നും പ്രശ്‌നങ്ങൾ അടിയന്തിരമായി പരിഹരിക്കപ്പെടുമെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനുശേഷം, എയറോവിസ്റ്റയിൽ നിന്നുള്ള വെറ്റ്-ലീസിംഗ് സേവനങ്ങൾ വഴി എയർലൈൻ ചില യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പരിമിതമായ സേവനം പുനരാരംഭിച്ചു. അടുത്തിടെ, പരിഷ്കരിച്ച ഇറാഖ് എയർവേയ്‌സ് ലിവറിയിൽ ഈ വിമാനങ്ങൾ എയർ എക്‌സ്‌പ്ലോർ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചിരുന്നു.

40 ആധുനിക വിമാന തരം ബോയിംഗ് 777, ബോയിംഗ് 787 ഡ്രീംലൈനർ എന്നിവ വാങ്ങുന്നതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നതിന് 2015 സെപ്റ്റംബർ 8-ന് ഇറാഖ് എയർവേസിന് സിറ്റി ബാങ്കിൽ നിന്ന് 2 ബില്യൺ ഡോളർ വായ്പ ലഭിച്ചു.

സാധുവായ AOC സർട്ടിഫിക്കേഷനോടെ 2019 അവസാനത്തോടെ എയർലൈൻ യൂറോപ്യൻ എയർലൈനുകൾക്ക് ഒരു അഭ്യർത്ഥനയ്ക്കുള്ള നിർദ്ദേശം (RFP) തുറന്നു. ഇറാഖിനും യൂറോപ്പിനുമിടയിലുള്ള റൂട്ടുകളിൽ സർവീസ് നടത്താൻ കഴിയുന്ന വെറ്റ്-ലീസ് വിമാനങ്ങൾക്ക് കരാറുകൾ നേടുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. 2019 ൽ ഇറാഖി എയർവേയ്‌സ് ഡമാസ്‌കസിനും ബാഗ്ദാദിനുമിടയിൽ സിറിയയിലേക്കുള്ള സർവീസുകൾ പുനരാരംഭിച്ചു.

==ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ==

{|class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:#004000; color:white;&quot;|രാജ്യം
! style=&quot;background:#004000; color:white;&quot;|നഗരം
! style=&quot;background:#004000; color:white;&quot;|വിമാനത്താവളം
! style=&quot;background:#004000; color:white;&quot;|കുറിപ്പുകൾ
! style=&quot;background:#004000; color:white;&quot; class=&quot;unsortable&quot;|Refs
|-
|അർമേനിയ||[[Yerevan]]||[[Zvartnots International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://armenpress.am/eng/news/795557/iraqi-airways-to-launch-first-flight-baghdad-yerevan-erbil-on-february-26.html|title=Iraqi Airways to launch first flight Baghdad-Yerevan-Erbil on February 26|date=26 February 2015|work=armenpress.am}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IraqiCaucasus&gt;{{cite news|last1=L|first1=J|title=Iraqi Airways Adds New Routes to The Caucasus from Oct 2015|url=http://airlineroute.net/2015/10/13/iaw-gydevn-oct15/|accessdate=13 October 2015|publisher=Airline Route|date=13 October 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|Azerbaijan||[[Baku]]||[[Heydar Aliyev International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IraqiCaucasus /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iraqi Airways open flight to Baku on 22 September|url=http://abc.az/eng/news_10_09_2015_90694.html|accessdate=17 September 2015|agency=Fineko|publisher=ABC.az|date=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074231/http://abc.az/eng/news_10_09_2015_90694.html|archive-date=4 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|Bahrain||[[Manama]]||[[Bahrain International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|Belarus||[[Minsk]]||[[Minsk National Airport]]||{{Airline seasonal}}||align=center|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://belarusfeed.com/iraqi-airways-opens-regular-seasonal-flight-to-minsk/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-12-12 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024341/http://belarusfeed.com/iraqi-airways-opens-regular-seasonal-flight-to-minsk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Bulgaria||[[Sofia]]||[[Sofia Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IA1980s&quot;&gt;{{cite web|title=1985/86: Iraqi Airways Network|url=http://airlineroute.net/2011/02/01/w85-ia/|work=airlineroute.net}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|China||[[Beijing]]||[[Beijing Capital International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ia.gov.iq/index.php?name=PortalNews&amp;file=article&amp;sid=473|title=الخطوط الجوية العراقية|author=الخطوط الجوية العراقية|work=ia.gov.iq}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[Guangzhou]]||[[Guangzhou Baiyun International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/2014/09/23/iaw-can-sep14/|title=Iraqi Airways Updates China Schedule from Sep 2014|date=25 August 2014|accessdate=24 September 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
|Denmark||[[Copenhagen]]||[[Copenhagen Airport]]||align=center| || align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;chaviation20nov&quot;&gt;[http://www.ch-aviation.com/portal/news/41878-iraqi-airways-eyes-us-debut-in-2016 &quot;Iraqi Airways eyes US debut in 2016&quot;]. ''Ch-aviation''. 20 November 2015. Retrieved 3 January 2016.&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|Egypt||[[Cairo]]||[[Cairo International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|[[Hurghada]]||[[Hurghada International Airport]]||{{Airline seasonal|''Charter''}}||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285412/iraqi-airways-files-hurghada-trabzon-schedules-from-july-2019/|title=Iraqi Airways files Hurghada / Trabzon schedules from July 2019|publisher=routesonline.com|date=16 July 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Sharm El Sheikh]]||[[Sharm El Sheikh International Airport]]||{{Airline seasonal|''Charter''}}||align=center|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Germany||[[Berlin]]||[[Berlin Brandenburg Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;chaviation20nov&quot;/&gt;
|-
|[[Düsseldorf]]||[[Düsseldorf Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;chaviation20nov&quot;/&gt;
|-
|[[Frankfurt]]||[[Frankfurt Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;chaviation20nov&quot;/&gt;
|-
|[[Munich]]||[[Munich Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Iraqi Airways adds Munich service from late-March 2019|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283489/iraqi-airways-adds-munich-service-from-late-march-2019/|access-date=2021-08-24|website=Routesonline|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|India||[[Ahmedabad]]||[[Sardar Vallabhbhai Patel International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|[[Delhi]]||[[Indira Gandhi International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1980s/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched62&quot;&gt;{{cite web|title=Iraqi Airways|url=http://www.timetableimages.com/ttimages/ia62i.htm|work=timetableimages.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Mumbai]]||[[Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|- 
|rowspan=&quot;8&quot;|Iran||[[Bandar Abbas]]||[[Bandar Abbas International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=&quot;Bandar Abbas&quot;&gt;{{cite news |last1=Jim |first1=Liu |title=Iraqi Airways adds Najaf – Bandar Abbas from April 2018 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278390/iraqi-airways-adds-najaf-bandar-abbas-from-april-2018/ |accessdate=7 March 2019 |work=Routes Online |publisher=Jim Liu |date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Isfahan]]||[[Isfahan International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IAnew/&gt;
|-
|[[Kerman]]||[[Kerman Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271801/iraqi-airways-adds-kerman-service-from-march-2017/|title=Iraqi Airways adds Kerman service from March 2017|publisher=Routesonline|accessdate=13 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Kish Island]]||[[Kish International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IAnew/&gt;
|-
|[[Mashhad]]||[[Mashhad International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Rasht]]||[[Rasht Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.toc24.net/Systems/FA/Reservation/FlightTimeTable.aspx|title=سيستم چارتر عراق &amp;#124; بلیط هواپیما &amp;#124; بلیط چارتر|access-date=2019-01-03|archive-date=2020-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928071731/https://www.toc24.net/Systems/Login.aspx?language=fa%2F|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Tehran]]||[[Tehran Imam Khomeini International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IAservices/&gt;
|-
|[[Mehrabad International Airport|Tehran Mehrabad International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IA1981&quot;&gt;{{cite web|title=1981: Iraqi Airways Network|url=http://airlineroute.net/2008/11/14/ia-s81/|work=airlineroute.net}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;8&quot;|Iraq||[[Baghdad]]||[[Baghdad International Airport]]||{{airline hub}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Basra]]||[[Basra International Airport]]||{{Airline hub|'''Base'''}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Erbil]]||[[Erbil International Airport]]||{{Airline hub|'''Base'''}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Kirkuk]]||[[Kirkuk Air Base|Kirkuk International Airport]] || ||
|-
|[[Mosul]]||[[Mosul International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Najaf]]||[[Al Najaf International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Nasiriyah]]||[[Nasiriyah Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://en.economiciraq.com/2017/07/10/iraqi-airways-announces-increasing-number-of-flights-coming-and-departing-from-nasiriyah-airport | title=Iraq's economic center }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Sulaymaniyah]]||[[Sulaymaniyah International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|Jordan||[[Amman]]||[[Queen Alia International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|Kuwait||[[Kuwait City]]||[[Kuwait International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1980s/&gt;&lt;ref name=IAmap54/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/displayarticle.asp?xfile=data%2Fmiddleeast%2F2013%2FFebruary%2Fmiddleeast_February167.xml&amp;section=middleeast&amp;col= |title=Iraqi Airways to resume flights to Kuwait |access-date=2019-01-03 |archive-date=2013-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510175816/http://www.khaleejtimes.com/displayarticle.asp?xfile=data%2Fmiddleeast%2F2013%2FFebruary%2Fmiddleeast_February167.xml&amp;section=middleeast&amp;col= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Lebanon||[[Beirut]]||[[Beirut–Rafic Hariri International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|Malaysia||[[Kuala Lumpur]]||[[Kuala Lumpur International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iraq-businessnews.com/2012/06/29/malaysia-resumes-flights-to-iraq-after-25-years/|title=Malaysia Resumes Flights to Iraq after 25 Years|work=Iraq Business News|date=29 June 2012|access-date=2019-01-03|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328065807/http://www.iraq-businessnews.com/2012/06/29/malaysia-resumes-flights-to-iraq-after-25-years/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|Pakistan||[[Karachi]]||[[Jinnah International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IA1980s/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=en.economiciraq.com/2018/01/29/iraqi-airways-announces-the-opening-of-the-baghdad-karachi-line/ |title=Iraqi Airways announces the opening of the Baghdad-Karachi Line}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Islamabad]]||[[Islamabad International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://nation.com.pk/2022/07/27/iraq-airways-to-start-6-flights-for-pakistan-in-a-week/ | title=Iraqi adds flights to Islamabad | date=27 July 2022 | access-date=4 August 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|Russia||[[Moscow]]||[[Vnukovo International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IA1980s/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275177/iraqi-airways-germany-russia-service-changes-from-oct-2017/|title = Iraqi Airways Germany / Russia service changes from Oct 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Saudi Arabia
|[[Jeddah]]||[[King Abdulaziz International Airport]]||{{Airline seasonal|''Seasonal Charter''}}|| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;IA1980s&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.flightradar24.com/data/aircraft/yi-aqy Iraqi Airways charter flights to Jeddah data at flightradar24]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Medina]]||[[Prince Mohammad bin Abdulaziz International Airport]]||{{Airline seasonal|''Seasonal Charter''}}||align=center|&lt;ref name=&quot;Medina&quot;&gt;{{cite web |title=YI-ASJ - Boeing 737-81Z - Iraqi Airways - Flightradar24 |url=https://www.flightradar24.com/data/aircraft/yi-asj#1fec2869 |website=flightradar24.com |publisher=Flightradar24 |accessdate=25 March 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Riyadh]]||[[King Khalid International Airport]]||{{Airline seasonal|''Seasonal Charter''}}||align=center|&lt;ref name=IAsched64&gt;{{Cite web |url=http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ia64/ia64-4.jpg |title=1964 time table |access-date=2019-01-03 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115409/http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ia64/ia64-4.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|Sweden||[[Gothenburg]]||[[Göteborg Landvetter Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;[http://www.ch-aviation.com/portal/news/39473-iraqi-airways-to-use-an-aerovista-a320-for-euro-flights ch-aviation listing Iraqi Airways routes in the European Union states]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kissairlines.com/gothenburg/ |title=Kiss site promoting new Gothenburg service by Iraqi Airways |access-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410025742/http://www.kissairlines.com/gothenburg/ |archive-date=10 April 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Malmö]]||[[Malmö Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=IAban&gt;{{Cite web |url=http://m.atwonline.com/regulation/iraqi-airways-banned-european-airspace |title=Iraqi Airways banned from European Union airspace |access-date=2019-01-03 |archive-date=2017-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012204557/http://m.atwonline.com/regulation/iraqi-airways-banned-european-airspace |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.investorsiraq.com/showthread.php?135845-Iraqi-Airways-expands-route-network|title=Iraq Dinar - Iraqi Dinar - Iraq Stock Exchange - Dinar Revaluation and Speculation - Investors Iraq|work=investorsiraq.com|access-date=2019-01-03|archive-date=2018-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205193429/http://www.investorsiraq.com/showthread.php?135845-Iraqi-Airways-expands-route-network|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Stockholm]]||[[Stockholm Arlanda Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;chaviation20nov&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|Syria||[[Aleppo]]||[[Aleppo International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=IAmap54&gt;{{cite web|url=http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ia54|title=Index of /ttimages/complete/ia54|work=timetableimages.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Damascus]]||[[Damascus International Airport]]||{{Terminated|Suspended}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1981/&gt;
|-
|Tunisia||[[Tunis]]||[[Tunis–Carthage International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|rowspan=&quot;10&quot;|Turkey||[[Adana]]||[[Adana Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IAnew&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/2012/09/20/iaw-s12/|title=Iraqi Airways June – Sep 2012 New Services|work=airlineroute.net}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ankara]]||[[Ankara Esenboğa Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Antalya]]||[[Antalya Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;youtube.com&quot;&gt;{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=-QC_nou5rM8|title=IRAQI AIRWAYS' FIRST FLIGHT TO ANTALYA / TURKEY|date=17 June 2013|work=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Batman, Turkey|Batman]]||[[Batman Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://airlineroute.net/2014/06/05/ia-s14/ | title=Iraqi Airways S14 New Routes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Gaziantep]]||[[Oğuzeli Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276498/iraqi-airways-adds-gaziantep-scheduled-service-from-late-dec-2017/ |title=Iraqi Airways adds Gaziantep scheduled service from late-Dec 2017 |publisher=routesonline |date=3 January 2018 |accessdate=3 January 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[Istanbul]]||[[Istanbul Airport|Istanbul Arnavutköy International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|[[Atatürk Airport|Istanbul Atatürk International Airport]]||{{Terminated|Airport Closed}}||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|[[Istanbul Sabiha Gökçen International Airport]]||align=center| ||align=center|
|-
|[[Trabzon]]||[[Trabzon Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285412/iraqi-airways-files-hurghada-trabzon-schedules-from-july-2019/|title=Iraqi Airways files Hurghada / Trabzon schedules from July 2019|publisher=routesonline.com|date=16 July 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Samsun]]||[[Samsun-Çarşamba Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;routes&quot;&gt;{{cite web |title=Flight Radar 24 |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ia-iaw/routes |website=www.flightradar24.com |publisher=Iraqi Airways |accessdate=11 February 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|Ukraine||[[Kyiv]]||[[Boryspil International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Iraqi Airways adds Kiev scheduled service from mid-April 2018|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278302/iraqi-airways-adds-kiev-scheduled-service-from-mid-april-2018/|accessdate=24 April 2018|work=Routesonline|date=24 April 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|United Arab Emirates||[[Abu Dhabi]]||[[Abu Dhabi International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=IA1981/&gt;
|-
|[[Dubai]]||[[Dubai International Airport]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;IABA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IAsched&quot;/&gt;
|-
|[[Sharjah (city)|Sharjah]]||[[Sharjah International Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=IA1981/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|United Kingdom||rowspan=&quot;2&quot;|[[London]]||[[Gatwick Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=IAservices&gt;{{Cite web |url=https://iaw.gov.iq/en/flight-booking/ |title=Book a Flight – Iraqi Airways |access-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012204946/https://iaw.gov.iq/en/flight-booking/ |archive-date=12 October 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Heathrow Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=IA1980s/&gt;
|-
|[[Manchester]]||[[Manchester Airport]]||{{Terminated}}||align=center|&lt;ref name=&quot;chaviation20nov&quot;/&gt;
|-
|}

'''Note''' - Iraqi Airways also served [[Lydda]]&lt;ref name=&quot;Israel&quot;&gt;{{cite web|title=ia4805-2.jpg (1567x1100)|url=http://www.timetableimages.com/ttimages/ia/ia4805/ia4805-2.jpg|website=timetableimages.com|publisher=Timetable images|accessdate=17 March 2019|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131110550/http://www.timetableimages.com/ttimages/ia/ia4805/ia4805-2.jpg|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; in [[Mandatory Palestine|British Mandate Palestine]] up until early May 1948.

==വിമാനങ്ങൾ==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto; border-collapse:collapse; text-align:center&quot;
|-
|+ Iraqi Airways fleet
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; | Aircraft
! rowspan=&quot;2&quot; | In service
! rowspan=&quot;2&quot; | Orders
! colspan=&quot;3&quot; | Passengers
! rowspan=&quot;2&quot; | Notes
|-  
!&lt;abbr title=&quot;Business class&quot;&gt;C&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr title=&quot;Economy class&quot;&gt;Y&lt;/abbr&gt;

!Total
|-
|[[Airbus A220|Airbus A220-300]]
|2
|3
|12
|130
|152
|Delivery started from January 2022.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/111453-iraqi-airways-takes-delivery-of-maiden-a220|title=Iraqi Airways takes delivery of maiden A220|website=Ch-Aviation|date=10 January 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Airbus A320-200]]
|3
|&amp;mdash;
|&amp;mdash;
|180
|180
|
|-
|[[Airbus A321-200]]
|2
|&amp;mdash;
|&amp;mdash;
|220
|220
|
|-
|[[Airbus A330-200]]
|1
|&amp;mdash;
|24
|264
|288
| 
|-
|[[Boeing 737-800]]
|14
|&amp;mdash;
|12
|150
|162
|1 wet leased from Air Explore
|-
|[[Boeing 737 MAX 8]]
|&amp;mdash;
|16
|colspan=&quot;3&quot;|&lt;abbr title=&quot;To Be Announced&quot;&gt;TBA&lt;/abbr&gt;
|
|-
|[[Boeing 747-400]]
|1
|&amp;mdash;
|74
|338
|412
|
|-
|[[Boeing 777-200LR]]
|1
|&amp;mdash;
|14
|350
|364
|
|-
|[[Boeing 787-8]]
|&amp;mdash;
|10
|colspan=&quot;3&quot;|&lt;abbr title=&quot;To Be Announced&quot;&gt;TBA&lt;/abbr&gt;
|
|-
|[[Bombardier CRJ-900|Bombardier CRJ-900LR]]
|6
|&amp;mdash;
|&amp;mdash;
|90
|90
|
|-
!Total
!31
!29
! colspan=&quot;4&quot;|
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ  ==
{{commons category-inline|Iraqi Airways}}
* [http://iraqiairways.com.iq/ Iraqi Airways Official English Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201025324/http://www.iraqiairways.com.iq/ |date=2020-12-01 }} {{in lang|en}}
* [http://www.iraqiairways.co.uk/ Iraqi Airways Official UK Website] {{in lang|en}}
* [http://ia.gov.iq/ Iraqi Airways Official Arabic Website] {{in lang|ar}}
* [http://www.ia.gov.iq Iraqi Airways Company Website- Ministry of Transportation]
* [https://iraqiairways.co Iraqi Airways Website (Unknown)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115232118/https://iraqiairways.co/ |date=2021-01-15 }} (in Arabic)
*[https://booking.sita.aero/itd/itd/ SITA E-Commerce (Official Iraqi Airways booking website)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403173154/https://booking.sita.aero/itd/itd/ |date=2019-04-03 }}

[[വർഗ്ഗം:വിമാനസർവീസുകൾ]]</text>
      <sha1>9groqppv02jganylgbxw4qhk1fwf6q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അബ്ദുറഹ്മാൻ ഔഫ് വധം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>529781</id>
    <revision>
      <id>4618913</id>
      <parentid>4615941</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T20:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5180" sha1="0l9gsm5yf54ocloxj2rbuszzfqakvgo" xml:space="preserve">കാസർകോട് ജില്ലയിലെ [[കാഞ്ഞങ്ങാട്]] കല്ലൂരാവിയിൽ രാഷ്ട്രീയത്തിൻറെ പേരിൽ എസ് വൈഎസ് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/nothing-wrong-with-covering-the-body-with-a-red-flag-sys-state-secretary-on-kanhangad-murder-tv-msk-nj-330041.html|title=അബ്ദുറഹ്മാൻ ഔഫിന്റെ മൃതദേഹത്തിൽ ചുവന്ന പതാക പുതപ്പിച്ചതിൽ തെറ്റില്ല: എസ് വൈ എസ് സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി|access-date=2020-12-28|date=2020-12-26|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517000723/https://malayalam.news18.com/news/kerala/nothing-wrong-with-covering-the-body-with-a-red-flag-sys-state-secretary-on-kanhangad-murder-tv-msk-nj-330041.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/|title=Siraj Daily {{!}} The international Malayalam newspaper since 1984|access-date=2020-12-28|last=Kabeer|first=P. A.|date=2020-12-27|language=english|archive-date=2014-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140417043539/http://www.sirajlive.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;പ്രവർത്തകനെ കുത്തികൊലപ്പെടുത്തിയ സംഭവമാണ് '''അബ്​ദുറഹ്​മാൻ ഔഫ് വധം'''.  കാഞ്ഞങ്ങാട് കൊലപാതകമെന്ന പേരിലും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. 2020 ഡിസംബർ 23 ബുധനാഴ്‌ച രാത്രി 10.30ടെയാണ് അബ്​ദുറഹ്​മാൻ ഔഫ് കൊല്ലപ്പെടുന്നത്. 32 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. വഴിയിൽ കാത്തു നിന്ന ഒരു സംഘം അബ്ദുറഹിമാൻ ഔഫും സംഘവും സഞ്ചരിച്ച വഴിയിൽ തടഞ്ഞു നിർത്തി കുത്തിക്കൊല്ലുകയായിരുന്നു. [[കല്ലുരാവി ബീച്ച് മുണ്ടത്തോട്|കല്ലൂരാവി]] – പഴയ ബീച്ച് റോഡിൽ വെച്ചായിരുന്നു സംഭവം. ആശുപത്രിയിലെത്തിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിൻറെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/dyfi-activist-stabbed-to-death-in-keralas-kasargod/article33408376.ece | The Hindu]&lt;/ref&gt; [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ‍]] അംഗത്വമുണ്ടായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം 2020 ഡിസംബറിൽ നടന്ന [[കേരളത്തിലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2020|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] ഇടതുപക്ഷ സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ വിജയത്തിനായി പ്രാദേശികമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇതിലെ വിരോധമാണ് കൊലപാതകത്തിന് നയിച്ചത്.

== പ്രതികൾ ==
കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിംലീഗിന്റെ]] യുവജന വിഭാഗമായ യൂത്ത് ലീഗിന്റെ മുനിസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി ഈർഷാദ് (26), ആഷിർ (24)  വിദ്യാർഥി സംഘടനയായ എംഎസ്എഫ് അംഗമായ ഹസൻ എന്നിവരെ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ഇവരെ പിന്നീട് റിമാൻഡിലാക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/kerala/top-news/2020/12/27/three-youth-league-activists-arrested-for-dyfi-man-s-murder-in-k.html|title=Three Youth League activists arrested for DYFI man's murder in Kanhangad|access-date=2020-12-27}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanhangad-murder-ishaque-said-irshad-stabbed-abdurrahman-ouf-624711|title=Madhyamam|access-date=27/12/2020|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയ കൊലപാതകങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊലക്കേസുകൾ]]</text>
      <sha1>0l9gsm5yf54ocloxj2rbuszzfqakvgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021/തുടങ്ങാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ/പ്രസിദ്ധരായ ഡോക്ടർമാർ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>538675</id>
    <revision>
      <id>4618937</id>
      <parentid>4617354</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4618937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87769" sha1="egs5h3333lkt6ih8a79g8hxylf3op0x" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P106 wd:Q39631. ?item wdt:P27 wd:Q668.}
|section=
|columns=label:name,P18,description,P27,P569,P570,P19,P20,item:wikidata item,?linkcount:site links
|thumb=128
|min_section=2
|update=manual
}}
{| class='wikitable sortable'
! name
! ചിത്രം
! description
! പൗരത്വം
! ജനിച്ച തീയതി
! മരിച്ച തീയതി
! ജന്മസ്ഥലം
! മരിച്ച സ്ഥലം
! wikidata item
! site links
|-
| ''[[:d:Q55704|കേദാർ ജോഷി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-12-31
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q55704|Q55704]]
| 
|-
| [[ദീപക് ചോപ്ര]]
| [[പ്രമാണം:Deepak Chopra.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-10-22
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q318506|Q318506]]
| 
|-
| [[ആർക്കോട്ട് ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ|എ. ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ]]
| [[പ്രമാണം:A. Lakshmanaswami Mudaliar.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-10-14
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-04-15
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q3531827|Q3531827]]
| 
|-
| [[ആമി ബേരാ]]
| [[പ്രമാണം:Ami Bera official photo.jpg|center|128px]]
| അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനും
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-02
| 
| [[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്]]
| 
| [[:d:Q3389105|Q3389105]]
| 
|-
| [[ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല]]
| [[പ്രമാണം:Farooq Abdullah addressing at the presentation ceremony of the Cash Prizes to the best performing Regional Rural Banks and Certificates for extending loans for SPV home lighting systems during 2009-10, in New Delhi (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-21
| 
| ''[[:d:Q1506029|ശ്രീനഗർ ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q3517911|Q3517911]]
| 
|-
| [[രമൺ സിംഗ്]]
| [[പ്രമാണം:The former Chief Minister of Chhattisgarh, Dr. Raman Singh.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-10-15
| 
| ''[[:d:Q1929610|Kawardha]]''
| 
| [[:d:Q3521181|Q3521181]]
| 
|-
| [[റീത ഫാരിയ]]
| [[പ്രമാണം:Reita Faria in Africa (cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും സൌന്ദര്യമത്സര വിജയിയും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-08-23
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q2273463|Q2273463]]
| 
|-
| ''[[:d:Q2335520|അരൂപ് ചാറ്റർജി]]''
| [[പ്രമാണം:Aroup Chatterjee.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-06-23
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q2335520|Q2335520]]
| 
|-
| [[സുനേത്ര ഗുപ്ത]]
| [[പ്രമാണം:Kulldorff gupta bhattacharya (Sunetra Gupta cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ നോവലിസ്റ്റും എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-15
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q2366381|Q2366381]]
| 
|-
| ''[[:d:Q2652239|അട്രജ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q2652239|Q2652239]]
| 
|-
| [[ബി.സി. റോയ്]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Bidhan Chandra Roy in 1943 (cropped).jpg|center|128px]]
| പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു ഡോ.ബി.സി. റോയ്
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-07-01
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-07-01
| ''[[:d:Q3181037|Bankipore]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q2901773|Q2901773]]
| 
|-
| [[ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ]]
| [[പ്രമാണം:Balai Chand Mukhopadhyay 1999 stamp of India.jpg|center|128px]]
| ബംഗാളി ഭാഷാ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും കവിയും ഫിസിഷ്യനും
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-07-19
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-02-09
| ''[[:d:Q2453339|Manihari]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q3349545|Q3349545]]
| 
|-
| [[അനുകുൽചന്ദ്ര ചക്രവർത്തി]]
| [[പ്രമാണം:Anukul as a boy.jpg|center|128px]]
| ആത്മീയ നേതാവും ഫിസിഷ്യനും
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-09-14
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-01-27
| ''[[:d:Q5711201|Hemayetpur]]''
| [[ദേവ്ഘർ]]
| [[:d:Q3349646|Q3349646]]
| 
|-
| [[പ്രതാപ് ചന്ദ്ര റെഡ്ഡി]]
| [[പ്രമാണം:Prathap C. Reddy (1).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-02-05
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q4243548|Q4243548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4307084|വിമൽ മുണ്ട]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-08-15
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-03-22
| [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| [[ബാന്ദ്ര]]
| [[:d:Q4307084|Q4307084]]
| 
|-
| [[എ. ജി. കെ. ഗോഖലെ]]
| [[പ്രമാണം:Dr agk gokhale.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-10-02
| 
| [[വിജയവാഡ]]
| 
| [[:d:Q4647788|Q4647788]]
| 
|-
| [[എ.ആർ. മേനോൻ]]
| 
| കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-04-06
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-10-09
| 
| 
| [[:d:Q4648296|Q4648296]]
| 
|-
| [[ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മി സഹ്ഗൾ]]
| [[പ്രമാണം:Lakshmi Sahgal.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനാധിപ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-24
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-07-23
| [[ചെന്നൈ]]
| [[കാൺപൂർ]]
| [[:d:Q465051|Q465051]]
| 
|-
| [[ബിനായക് സെൻ]]
| [[പ്രമാണം:Binayak Sen.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-01-04
| 
| 
| 
| [[:d:Q863536|Q863536]]
| 
|-
| [[സാകിർ നായിക്|സാകിർ നായ്ക്ക്]]
| [[പ്രമാണം:Dr Zakir Naik.jpg|center|128px]]
| ഒരു എഴുത്തുകാരനും പ്രഭാഷകനും മത താരതമ്യ പണ്ഡിതനുമാണ് സാകിർ അബ്ദുൽ കരീം നായിക്
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[സൗദി അറേബ്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-10-18
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q932829|Q932829]]
| 
|-
| [[ഹനുമപ്പ സുദർശൻ]]
| [[പ്രമാണം:H Sudarshan.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-12-30
| 
| ''[[:d:Q8052060|Yemalur]]''
| 
| [[:d:Q1243958|Q1243958]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4690369|അഫ്സർ മൗദൂദി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-03-03
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-12-24
| 
| 
| [[:d:Q4690369|Q4690369]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4699812|Ajit Varki]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952
| 
| 
| 
| [[:d:Q4699812|Q4699812]]
| 
|-
| [[അജ്മൽ അമീർ]]
| [[പ്രമാണം:Ajmal Ameer at Launch of Provoke Lifestyle Magazine.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേതാവ്
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-03-02
| 
| [[ആലുവ]]
| 
| [[:d:Q4699893|Q4699893]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4746535|അമീർ ചന്ദ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
| 
| 
| [[:d:Q4746535|Q4746535]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4751307|Ananda Prasad]]''
| [[പ്രമാണം:Ananda Prasad 2011b.jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-02-05
| ''[[:d:Q861160|Buxar]]''
| [[പാലക്കാട്]]
| [[:d:Q4751307|Q4751307]]
| 
|-
| [[കേതയൂൺ അർദേശിർ ദിൻ‌ഷോ]]
| [[പ്രമാണം:Kadinshaw.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-11-16
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-08-26
| 
| 
| [[:d:Q4793608|Q4793608]]
| 
|-
| [[ഗുരുബായ് കർമാർക്കർ]]
| [[പ്രമാണം:Gurubal Karmarkar, a 1892 graduate of Woman's Medical College of Pennsylvania (1).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1801&quot; | 19th century
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932
| 
| 
| [[:d:Q4793879|Q4793879]]
| 
|-
| [[എസ്.ഐ. പത്മാവതി|എസ്. ഐ. പദ്മാവതി]]
| [[പ്രമാണം:Si-padmavati.webp|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-06-20
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-08-29
| [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]]
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q4794109|Q4794109]]
| 
|-
| [[മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡി]]
| [[പ്രമാണം:Muthulakshmi Reddy (ca 1912).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും നിയമസഭാംഗവും
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-07-30
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-07-22
| ''[[:d:Q3535371|Pudukkottai State]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q4794148|Q4794148]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4805068|ആഷിക ഡേവിഡ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862
| 
| 
| 
| [[:d:Q4805068|Q4805068]]
| 
|-
| [[ബി. രമണ റാവു]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 21st century
| 
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q4834177|Q4834177]]
| 
|-
| [[ബി.എസ്. മൂൺജെ]]
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1872&quot; | 1872-12-12
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-03-03
| 
| 
| [[:d:Q4834200|Q4834200]]
| 
|-
| [[ബാനൂ ജഹാൻഗീർ കോയാജി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-22
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-15
| [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| 
| [[:d:Q4857029|Q4857029]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6319421|ജ്യോതി പാണ്ഡ്യ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[വഡോദര]]
| 
| [[:d:Q6319421|Q6319421]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6323647|K. N. Kesari]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-06-08
| ''[[:d:Q15690270|Inamanamellur]]''
| 
| [[:d:Q6323647|Q6323647]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6334699|Nirodbaran]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-11-17
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-07-17
| 
| [[പുതുച്ചേരി നഗരം]]
| [[:d:Q6334699|Q6334699]]
| 
|-
| [[കാകർല സുബ്ബറാവു|കകർല സുബ്ബറാവു]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-01-25
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-16
| ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]''
| [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]]
| [[:d:Q6349273|Q6349273]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6394895|Kesava Reddy]]''
| [[പ്രമാണം:Dr.Keshavareddy.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-03-10
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-02-13
| ''[[:d:Q7709526|Thalupulapalle]]''
| [[നിസാമാബാദ്]]
| [[:d:Q6394895|Q6394895]]
| 
|-
| [[ഡി. ബിജു]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Biju.jpg|center|128px]]
| മലയാളം ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-31
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q4907282|Q4907282]]
| 
|-
| [[സുശീല നയ്യാർ]]
| [[പ്രമാണം:Dr Sushila Nayyar, 1947.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വനിത
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-12-26
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-01-03
| ''[[:d:Q6444811|Kunjah]]''
| [[സേവാഗ്രാം]]
| [[:d:Q4969032|Q4969032]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5071372|ചന്ദ്രകാന്ത് ഷാ]]''
| 
| 
| [[കാനഡ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-04-07
| 
| ''[[:d:Q2087583|Nandurbar]]''
| 
| [[:d:Q5071372|Q5071372]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5076920|Charles Donovan]]''
| [[പ്രമാണം:Charles Donovan.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863-09-19
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-29
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| ''[[:d:Q895264|Bourton-on-the-Water]]''
| [[:d:Q5076920|Q5076920]]
| 
|-
| [[ഇന്ദിര ഹിന്ദുജ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q1250069|Shikarpur]]''
| 
| [[:d:Q6025009|Q6025009]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6114669|ജാക്ക് പ്രെഗെർ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Jack Preger, founder of Calcutta Rescue.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-07-25
| 
| 
| 
| [[:d:Q6114669|Q6114669]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5269812|ധ്രുബജ്യൊതി ബോറ]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-11-27
| 
| [[ഷില്ലോങ്ങ്]]
| 
| [[:d:Q5269812|Q5269812]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5276806|Dilip Mahalanabis]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-11-12
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022
| ''[[:d:Q2875992|Kishoreganj]]''&lt;br/&gt;[[ധാക്ക|ഢാക്ക]]
| [[ഇന്ത്യ]]
| [[:d:Q5276806|Q5276806]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5358597|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കട്ാട് നീലകണ്ഠൻ മൂസ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997
| [[ഒല്ലൂർ]]
| [[ഒല്ലൂർ]]
| [[:d:Q5358597|Q5358597]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5559835|Gieve Patel]]''
| [[പ്രമാണം:Gieve Patel.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-08-18
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-11-03
| [[മുംബൈ]]
| [[പൂണെ]]
| [[:d:Q5559835|Q5559835]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5640460|ഹക്കീം അബ്ദുൽ അസീസ്]]''
| [[പ്രമാണം:Hakim Abdul Aziz.jpeg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1855&quot; | 1855
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| [[:d:Q5640460|Q5640460]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7117146|P. Brahmayya Sastry]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-05-24
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-05-28
| ''[[:d:Q59018|Kakinada]]''
| 
| [[:d:Q7117146|Q7117146]]
| 
|-
| [[പി.കെ. വാരിയർ|പി. കെ. വാരിയർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-06-05
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-10
| [[കോട്ടക്കൽ]]
| [[കോട്ടക്കൽ]]
| [[:d:Q7117375|Q7117375]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6933432|മുകേഷ് ഹൈക്കർവാൾ]]''
| 
| 
| [[ഓസ്ട്രേലിയ]]&lt;br/&gt;[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-12-28
| 
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| 
| [[:d:Q6933432|Q6933432]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6962817|നാൻസി ലോൺസ്‌ഡോർഫ്]]''
| 
| 
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 21st century
| 
| 
| 
| [[:d:Q6962817|Q6962817]]
| 
|-
| [[നരേന്ദ്ര ധാബോൽക്കർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-11-01
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-08-20
| ''[[:d:Q581562|Satara]]''
| [[പൂണെ]]
| [[:d:Q6965776|Q6965776]]
| 
|-
| [[ഖദീജ മുംതാസ്]]
| [[പ്രമാണം:Dr.khadeeja mumtaz.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| 
| [[കാട്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]
| 
| [[:d:Q6398859|Q6398859]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6407615|കില്ലി കൃപ റാണി]]''
| [[പ്രമാണം:Kruparani Killi (cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-11-19
| 
| ''[[:d:Q671757|Srikakulam]]''
| 
| [[:d:Q6407615|Q6407615]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6712223|എം. എൽ. കുൽക്കർണി]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-09-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q6712223|Q6712223]]
| 
|-
| [[എം.കെ. മുനീർ]]
| [[പ്രമാണം:M K Muneer.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-08-26
| 
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 
| [[:d:Q6712766|Q6712766]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6713018|എം. ആർ. ഗുരുസാമി മുദലിയാർ]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| ''[[:d:Q2340194|Nelamangala]]''
| [[കീഴ്പാക്കം]]
| [[:d:Q6713018|Q6713018]]
| 
|-
| [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]]
| [[പ്രമാണം:Dr.M.S.Valiathan.jpg|center|128px]]
| കാർഡിയാക് സർജൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-05-24
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-07-17
| [[മാവേലിക്കര]]
| [[മണിപ്പാൽ]]
| [[:d:Q6713130|Q6713130]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6733131|മഹൻകാളി  സീതാരാമ റാവു]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| 
| 
| [[:d:Q6733131|Q6733131]]
| 
|-
| [[പദ്മാവതി ബന്ദോപാദ്ധ്യായ്]]
| [[പ്രമാണം:Padma Bandopadhyay.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-11-04
| 
| [[തിരുപ്പതി]]
| 
| [[:d:Q7123872|Q7123872]]
| 
|-
| [[എസ്. പിനകപാണി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-08-03
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-03-11
| ''[[:d:Q7246454|Priyagraharam]]''
| [[കർനൂൽ]]
| [[:d:Q7124235|Q7124235]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7143137|പശുപതി ബോസ്]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-11-01
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979
| 
| 
| [[:d:Q7143137|Q7143137]]
| 
|-
| [[ആർ. കേശവൻ നായർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005
| 
| 
| [[:d:Q7273787|Q7273787]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7288445|രാം ചന്ദ്ര ഡോം]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-02-08
| 
| ''[[:d:Q2088440|ബിർഭും ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q7288445|Q7288445]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7399608|സാഹിബ് സിംഗ് സോഖെ]]''
| [[പ്രമാണം:Sahib Singh Sokhey 1948 Wellcome V0028080 (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-12-15
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-10-23
| [[അമൃത്‌സർ]]
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q7399608|Q7399608]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7461261|ഷാ ഫൈസൽ]]''
| [[പ്രമാണം:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh congratulating Dr. Shah Faisal, the Civil Services topper for 2010 from Jammu &amp; Kashmir, in New Delhi on May 26, 2010.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-05-17
| 
| ''[[:d:Q6668869|Lolab Valley]]''
| 
| [[:d:Q7461261|Q7461261]]
| 
|-
| [[ഷീല ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q7493001|Q7493001]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7530461|സിർക്കഴി ജി. ശിവചിദംബരം]]''
| [[പ്രമാണം:சீர்காழி சிவசிதம்பரம்.JPG|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ കർണാടക ഗായകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q7530461|Q7530461]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7547563|സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-10-07
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-09-11
| [[കേരളം]]
| [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]]
| [[:d:Q7547563|Q7547563]]
| 
|-
| [[സി.കെ. ലക്ഷ്മണൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-04-05
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-10-03
| 
| 
| [[:d:Q11689979|Q11689979]]
| 
|-
| [[രാമചന്ദ്ര ദത്താത്രയ ലെലെ|രാമചന്ദ്ര  ദതത്രയ ലെലെ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-01-16
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q12449609|Q12449609]]
| 
|-
| [[ഹേംലത ഗുപ്ത|ഹേമലത ഗുപ്ത]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 21st century
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-05-13
| [[ഇന്ത്യ]]
| ''[[:d:Q6373016|Karol Bagh Lok Sabha constituency]]''
| [[:d:Q12460836|Q12460836]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7654042|സ്വാതി പിരമൽ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Swati Piramal.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-28
| 
| 
| 
| [[:d:Q7654042|Q7654042]]
| 
|-
| [[ടി.എസ്.എസ്. രാജൻ]]
| [[പ്രമാണം:TSSRajan.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| [[ശ്രീരംഗം]]
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q7668680|Q7668680]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7686934|തരുൺ മണ്ഡൽ]]''
| [[പ്രമാണം:TMondal.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-01-20
| 
| ''[[:d:Q2330643|Jaynagar Majilpur]]''
| 
| [[:d:Q7686934|Q7686934]]
| 
|-
| ''[[:d:Q12995370|Raja Rao Garikapati]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-02-05
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-09-08
| ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q12995370|Q12995370]]
| 
|-
| [[വി. ശാന്ത]]
| [[പ്രമാണം:Dr. V. Shanta, in New Delhi on March 20, 2006 (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-03-11
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-19
| ''[[:d:Q1646915|Mylapore]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q7907747|Q7907747]]
| 
|-
| [[വന്ദന ജെയിൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q7914349|Q7914349]]
| 
|-
| ''[[:d:Q8045744|Y. G. Parameshwara]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004
| 
| 
| [[:d:Q8045744|Q8045744]]
| 
|-
| ''[[:d:Q14076389|Kanwaljeet S. Anand]]''
| 
| ഗവേഷകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 20th century
| 
| 
| 
| [[:d:Q14076389|Q14076389]]
| 
|-
| ''[[:d:Q15132653|വൈ.രാധാകൃഷ്ണമൂർത്തി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-10-19
| ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]''
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| [[:d:Q15132653|Q15132653]]
| 
|-
| ''[[:d:Q15689653|Achanta Lakshmipathi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880-03-03
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-08-06
| 
| 
| [[:d:Q15689653|Q15689653]]
| 
|-
| [[ശശി വാധ്വ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-07-20
| 
| 
| 
| [[:d:Q15972942|Q15972942]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16097828|Mabelle Arole]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-12-26
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999
| [[ജബൽ‌പൂർ]]
| 
| [[:d:Q16097828|Q16097828]]
| 
|-
| [[എളേടത്ത് തൈക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-10-02
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-08-05
| [[ഒല്ലൂർ]]
| 
| [[:d:Q16106737|Q16106737]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16190122|പുലിൻ ബിഹാരി ബാസ്‌കെ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-25
| 
| ''[[:d:Q5221114|Dantan Vidhan Sabha constituency]]''
| 
| [[:d:Q16190122|Q16190122]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16208488|Nikhil Dhurandhar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q16208488|Q16208488]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16734859|അസ്മ റഹീം]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q16734859|Q16734859]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16844432|മനോജ് കെ ജെയിൻ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Manoj Jain, infectious disease physician, manojkjain.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-09-16
| 
| ''[[:d:Q2283203|Dr. Ambedkar Nagar]]''
| 
| [[:d:Q16844432|Q16844432]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16901297|ഉമാ സാരെൻ]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-09
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q16901297|Q16901297]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16317426|P. Sridevi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| 
| 
| [[:d:Q16317426|Q16317426]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16345836|ഫനിന്ദ്ര കൃഷ്ണ ഗുപ്ത]]''
| [[പ്രമാണം:Phanindra Krishna Gupta.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q16345836|Q16345836]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16514386|Abhay Bang]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Abhay Bang with breath counter.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-09-23
| 
| 
| 
| [[:d:Q16514386|Q16514386]]
| 
|-
| [[കെ. ശ്രീനാഥ് റെഡ്ഡി]]
| [[പ്രമാണം:K Srinath Reddy.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q17083021|Q17083021]]
| 
|-
| ''[[:d:Q17199281|ഘാനശ്യാമ മിശ്ര]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-10-10
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-06-01
| 
| [[ഭുവനേശ്വർ]]
| [[:d:Q17199281|Q17199281]]
| 
|-
| [[എം. ആർ. രാജഗോപാൽ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. M. R Rajagopal.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-09-23
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[:d:Q17306215|Q17306215]]
| 
|-
| [[നീലം ക്ലേർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ശ്രീനഗർ]]
| 
| [[:d:Q17411238|Q17411238]]
| 
|-
| ''[[:d:Q18977847|Ritam Chowdhury]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-08
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q18977847|Q18977847]]
| 
|-
| [[സാരൂബം ബിമോല കുമാരി ദേവി]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Sarungbam Bimola Kumari Devi, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 08, 2015.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[മണിപ്പൂർ]]
| 
| [[:d:Q19560351|Q19560351]]
| 
|-
| [[രാജേഷ് കൊട്ടേച്ച]]
| [[പ്രമാണം:Vaidya Rajesh Kotecha.jpg|center|128px]]
| He is presently the Vice Chancellor of Gujarat Ayurved University, Jamnagar, India
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-07-18
| 
| 
| 
| [[:d:Q19561084|Q19561084]]
| 
|-
| [[രൺദീപ് ഗുലേരിയ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Randeep Guleria.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-04-05
| 
| [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌]]
| 
| [[:d:Q19612523|Q19612523]]
| 
|-
| [[ഓം പ്രകാശ് ഉപാധ്യായ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q19664597|Q19664597]]
| 
|-
| [[രാജഗോപാലൻ കൃഷ്ണൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-17
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-01-10
| [[കൊല്ലം]]
| [[കൊല്ലം]]
| [[:d:Q19666231|Q19666231]]
| 
|-
| [[ശ്രീനിവാസ് എസ്. വൈശ്യ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-01-07
| 
| [[മഥുര]]
| 
| [[:d:Q19666874|Q19666874]]
| 
|-
| [[സുബ്രത് കുമാർ ആചാര്യ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-11-01
| 
| ''[[:d:Q2022279|ബലസോർ ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q18000280|Q18000280]]
| 
|-
| ''[[:d:Q18029936|നിലീം കുമാർ]]''
| [[പ്രമാണം:Nilim Kumar, poet.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| 
| ''[[:d:Q2571402|Pathsala]]''
| 
| [[:d:Q18029936|Q18029936]]
| 
|-
| [[ഭാൽചന്ദ്ര ബാബാജി ദീക്ഷിത്]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-09-07
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| [[അമരാവതി, മഹാരാഷ്ട്ര]]
| 
| [[:d:Q18111875|Q18111875]]
| 
|-
| [[ഗുൽ‌ഷൻ റായ് ഖത്രി|ഗുൽഷൻ റായ് ഖത്രി]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Gulshan Rai Khatri, at an Investiture Ceremony-II, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 20, 2013.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-07-10
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-07-16
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]
| 
| [[:d:Q18347568|Q18347568]]
| 
|-
| [[കിരിത്കുമാർ മൻസുഖ്‌ലാൽ ആചാര്യ]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Dr. Kiritkumar Mansukhlal Acharya, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q18421890|Q18421890]]
| 
|-
| [[കെ. കെ. അഗർവാൾ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-09-05
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-05-17
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]&lt;br/&gt;[[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q18683826|Q18683826]]
| 
|-
| [[പവൻ രാജ് ഗോയൽ]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Prof. (Dr.) Pawan Raj Goyal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-02
| 
| [[അഹമ്മദാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q18686437|Q18686437]]
| 
|-
| [[ജിതേന്ദ്ര നാഥ് പാണ്ഡെ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-06-14
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-05-23
| ''[[:d:Q2717915|Shikohabad]]''
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q18688035|Q18688035]]
| 
|-
| ''[[:d:Q19852450|Basuhua]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-03-01
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-10-12
| ''[[:d:Q3350679|Bikrampur]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q19852450|Q19852450]]
| 
|-
| ''[[:d:Q19892441|Kanithi Viswanatham]]''
| [[പ്രമാണം:విశ్వనాదం.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023
| 
| 
| [[:d:Q19892441|Q19892441]]
| 
|-
| [[അമർ പ്രസാദ് റേ]]
| [[പ്രമാണം:A.P. Ray, malariologist.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-02-26
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-09-24
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| [[:d:Q19895800|Q19895800]]
| 
|-
| [[ഐസക് സാന്ദ്ര]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (1892–1968)
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-11-03
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-08-29
| ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]''
| ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]''
| [[:d:Q19896133|Q19896133]]
| 
|-
| ''[[:d:Q20058801|Chintala Sita Devi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-04-21
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-03-06
| 
| 
| [[:d:Q20058801|Q20058801]]
| 
|-
| ''[[:d:Q20671987|ലിയോ മുത്തു]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-04-02
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-10
| ''[[:d:Q2716554|Thiruthuraipoondi]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q20671987|Q20671987]]
| 
|-
| [[ജാംഷെഡ് നൗറോജി വസിഫ്ദാർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q20687489|Q20687489]]
| 
|-
| [[സുനിതി സോളമൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-28
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q20738697|Q20738697]]
| 
|-
| [[സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ]]
| [[പ്രമാണം:The Director General, ICMR and Secretary, DHR, Dr. Soumya Swaminathan, in New Delhi on January 19, 2016.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-05-02
| 
| [[ജർമ്മനി]]
| 
| [[:d:Q21062285|Q21062285]]
| 
|-
| [[സുന്ദരി മോഹൻദാസ്]]
| [[പ്രമാണം:Dr.Sundarimohan Das.jpg|center|128px]]
| സ്വാതന്ത്ര്യസേനാനി, ഭിഷഗ്വരൻ, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകൻ
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1857&quot; | 1857-12-17
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-04-04
| [[സിൽഹെറ്റ്]]
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q21176925|Q21176925]]
| 
|-
| ''[[:d:Q21481665|രാധ ചരൺ പാണ്ട]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-04-24
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-10-29
| 
| 
| [[:d:Q21481665|Q21481665]]
| 
|-
| ''[[:d:Q21597809|ജഗദീഷ് ചതുർവേദി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-08-15
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015
| [[ഗ്വാളിയർ|ഗ്വാളിയാർ]]
| 
| [[:d:Q21597809|Q21597809]]
| 
|-
| [[ജെ. എസ്. ഗുലേറിയ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-01-22
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| [[:d:Q21686034|Q21686034]]
| 
|-
| [[കെ.എ. എബ്രഹാം|കെ. എ. അബ്രഹാം]]
| [[പ്രമാണം:Padmashri Dr K A Abraham.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-10-22
| [[കേരളം]]
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q21798148|Q21798148]]
| 
|-
| ''[[:d:Q21981198|മോഹിത് ഭണ്ഡാരി]]''
| [[പ്രമാണം:Mohit Bhandari.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| [[:d:Q21981198|Q21981198]]
| 
|-
| [[പോൾ കലാനിധി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-04-01
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-03-09
| ''[[:d:Q928168|Bronxville]]''
| 
| [[:d:Q22087287|Q22087287]]
| 
|-
| [[തനികാചലം സദഗോപൻ|തനികാചലം സഡഗോപൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-23
| 
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 
| [[:d:Q23038239|Q23038239]]
| 
|-
| [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-23
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-16
| [[ഷൊർണൂർ]]
| [[കോയമ്പത്തൂർ]]
| [[:d:Q23304286|Q23304286]]
| 
|-
| ''[[:d:Q24718543|ഫുൾചന്ദ് പൃഥ്വി രാജ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-13
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-02-27
| 
| 
| [[:d:Q24718543|Q24718543]]
| 
|-
| [[രുഖ്മബായി]]
| [[പ്രമാണം:Rukhmabai.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1864&quot; | 1864-11-22
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-09-25&lt;br/&gt;1955-12-25
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q24939367|Q24939367]]
| 
|-
| ''[[:d:Q27917316|മദൻ കതാരിയ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Madan Kataria.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q27917316|Q27917316]]
| 
|-
| ''[[:d:Q27970605|Dhiren Banerjee]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-01-08
| 
| 
| [[:d:Q27970605|Q27970605]]
| 
|-
| ''[[:d:Q30314375|Chittaranjan Yajnik]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Yajnik (13 February 2020).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q30314375|Q30314375]]
| 
|-
| ''[[:d:Q28744857|സരോജിനി_സരന്ഗി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| 
| [[ഒഡീഷ]]
| 
| [[:d:Q28744857|Q28744857]]
| 
|-
| ''[[:d:Q28869394|സോണിയ നിത്യാനന്ദ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-09-06
| 
| 
| 
| [[:d:Q28869394|Q28869394]]
| 
|-
| ''[[:d:Q29018652|പങ്കജ് നരം]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Pankaj Naram.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-05-04
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-02-19
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q29018652|Q29018652]]
| 
|-
| [[സന്ദീപ് ബസു]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-29
| 
| 
| 
| [[:d:Q29168828|Q29168828]]
| 
|-
| [[രാം ഹർഷ് സിംഗ്]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-01-10
| 
| 
| 
| [[:d:Q26251714|Q26251714]]
| 
|-
| [[രഞ്ജന ശ്രീവാസ്തവ]]
| [[പ്രമാണം:Ranjana Srivastava.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഓസ്ട്രേലിയ]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
| 
| [[കാൻബറ]]
| 
| [[:d:Q26702925|Q26702925]]
| 
|-
| ''[[:d:Q27901993|വഖാർ അഹ്മദ് ഷാ]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-07-06
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-04-15
| ''[[:d:Q638621|Bahraich]]''
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| [[:d:Q27901993|Q27901993]]
| 
|-
| [[ഷേർളി വാസു]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025
| 
| 
| [[:d:Q31704451|Q31704451]]
| 
|-
| ''[[:d:Q34837913|ദിലീപ് ഝാവേരി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-04-03
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q34837913|Q34837913]]
| 
|-
| ''[[:d:Q57320813|Venkatachalam Raveenthiran]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q57320813|Q57320813]]
| 
|-
| [[ഡോസിബായ് പട്ടേൽ]]
| [[പ്രമാണം:Dossibai Patell.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ പ്രസവചികിത്സകയും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-10-16
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-02-04
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q57955102|Q57955102]]
| 
|-
| ''[[:d:Q43999837|ദിപ്തൻഷു ദാസ്]]''
| [[പ്രമാണം:Diptanshu Das 2015.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-04-02
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q43999837|Q43999837]]
| 
|-
| ''[[:d:Q47009777|ഗോവിന്ദ് അപ്പാജി ഫഡ്കെ]]''
| [[പ്രമാണം:G.A.phadke.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907
| 
| ''[[:d:Q583818|Ichalkaranji]]''
| ''[[:d:Q581562|Satara]]''
| [[:d:Q47009777|Q47009777]]
| 
|-
| ''[[:d:Q47026934|ഐറിസ് ജി. ആർ. പോൾ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-10-13
| 
| 
| [[:d:Q47026934|Q47026934]]
| 
|-
| ''[[:d:Q47483386|ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-05-13
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q47483386|Q47483386]]
| 
|-
| [[സവിത അംബേദ്കർ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Savita Ambedkar.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-01-27
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-05-29
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q48645361|Q48645361]]
| 
|-
| ''[[:d:Q48975802|നബകുമാർ ബാസു]]''
| [[പ്രമാണം:Nabakumar Basu - Kolkata 2015-10-10 5134.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-12-10
| 
| 
| 
| [[:d:Q48975802|Q48975802]]
| 
|-
| [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q49833929|Q49833929]]
| 
|-
| ''[[:d:Q37830946|ടീന ചോപ്ര]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-03-06
| 
| [[അമൃത്‌സർ]]
| 
| [[:d:Q37830946|Q37830946]]
| 
|-
| ''[[:d:Q37994923|ജസ്വീന്ദർ കെ ഗംഭീർ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q37994923|Q37994923]]
| 
|-
| [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
| [[പ്രമാണം:Aishwarya Lekshmi.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-07-26
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[:d:Q39058709|Q39058709]]
| 
|-
| ''[[:d:Q40741315|Rani Bang]]''
| [[പ്രമാണം:Rani Bang (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-09-17
| 
| 
| 
| [[:d:Q40741315|Q40741315]]
| 
|-
| ''[[:d:Q41816046|Preeti Shanbag]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 21st century
| 
| 
| 
| [[:d:Q41816046|Q41816046]]
| 
|-
| ''[[:d:Q42298380|കാർത്തിക് ചന്ദ്രബോസ്]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| 
| 
| [[:d:Q42298380|Q42298380]]
| 
|-
| ''[[:d:Q42413325|ഹൃദയാനന്ദ പട്നായിക്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-06-03
| 
| 
| 
| [[:d:Q42413325|Q42413325]]
| 
|-
| ''[[:d:Q42589695|K. Ranga Rama Krishnan]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-04-22
| 
| 
| 
| [[:d:Q42589695|Q42589695]]
| 
|-
| ''[[:d:Q54861287|Vasanth Ravi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q54861287|Q54861287]]
| 
|-
| ''[[:d:Q55434761|Shikha Sharma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q55434761|Q55434761]]
| 
|-
| ''[[:d:Q56027719|Digumarti Raghunadharao]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. D. Raghunadha Rao (cropped).JPG|center|128px]]
| ഗവേഷകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q56027719|Q56027719]]
| 
|-
| ''[[:d:Q56284934|ഹ്രിഷിക്കെസ് സെൻ]]''
| [[പ്രമാണം:Hrishikes 2017.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-05-15
| 
| 
| 
| [[:d:Q56284934|Q56284934]]
| 
|-
| ''[[:d:Q58885226|Harjit Pal Bhattoa]]''
| 
| 
| [[ഹംഗറി]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-04-21
| 
| No/unknown value
| 
| [[:d:Q58885226|Q58885226]]
| 
|-
| ''[[:d:Q59209385|അഭിഷേക് പല്ലവ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-09-02
| 
| 
| 
| [[:d:Q59209385|Q59209385]]
| 
|-
| ''[[:d:Q60023782|രാജേശ്വരി ദലബെഹെര]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933
| 
| [[കട്ടക്]]
| 
| [[:d:Q60023782|Q60023782]]
| 
|-
| [[അശോക് ലക്ഷ്മൺറാവു കുക്കാഡെ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61054384|Q61054384]]
| 
|-
| [[മാമൻ ചാണ്ടി|മാമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61478244|Q61478244]]
| 
|-
| [[അളക കേശവ് ദേശ്പാണ്ഡെ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61686207|Q61686207]]
| 
|-
| ''[[:d:Q61823039|സുമന്ത് മേത്ത]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1877&quot; | 1877-07-01
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-12-15
| [[സൂരത്]]
| 
| [[:d:Q61823039|Q61823039]]
| 
|-
| ''[[:d:Q61945548|കാസി പിച്ച്ചായ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61945548|Q61945548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q63430821|ബിജോയ് മൊണ്ടാൽ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-12-01
| 
| ''[[:d:Q16251190|Andharthaul]]''
| 
| [[:d:Q63430821|Q63430821]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64840916|സഞ്ജയ് സത്പതി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q64840916|Q64840916]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64859106|Nikhil Kumar Banerjee]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017
| 
| 
| [[:d:Q64859106|Q64859106]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64006847|Jayanta Kumar Roy]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-02-13
| 
| ''[[:d:Q15241808|Lataguri]]''
| 
| [[:d:Q64006847|Q64006847]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64148463|Sayantan Banerjee]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q64148463|Q64148463]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64438206|Inder Anand]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]
| [[:d:Q64438206|Q64438206]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64509748|സ്വരൂപ് സർക്കാർ]]''
| [[പ്രമാണം:Swarup Sarkar (স্বরূপ সরকার).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| 
| 
| 
| [[:d:Q64509748|Q64509748]]
| 
|-
| [[ഷിംന അസീസ്]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q65321596|Q65321596]]
| 
|-
| [[കെ. ഹേമലത]]
| [[പ്രമാണം:K Hemalata at Workers’ Mahapadav in 2017.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q61434|നെല്ലൂർ]]''
| 
| [[:d:Q66022787|Q66022787]]
| 
|-
| ''[[:d:Q66499274|Abul Hasnat]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-06-11
| 
| 
| [[:d:Q66499274|Q66499274]]
| 
|-
| [[നത ഹുസൈൻ]]
| [[പ്രമാണം:Netha Hussain-070A3987.jpg|center|128px]]
| ഒരു ഇന്ത്യൻ-സ്വീഡിഷ് മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറും ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റും ബ്ലോഗറും വിക്കിപീഡിയനും ഗവേഷകയും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-06-11
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q66580063|Q66580063]]
| 
|-
| ''[[:d:Q66725242|Mortaza Hossain]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q66725242|Q66725242]]
| 
|-
| ''[[:d:Q67427117|Anupam Sen]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-09-07
| 
| 
| [[:d:Q67427117|Q67427117]]
| 
|-
| [[ശാന്തി റോയ്]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q83685218|Q83685218]]
| 
|-
| [[രതിൻ ദത്ത]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-01-27
| ''[[:d:Q2308247|Mangaldoi]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q83841843|Q83841843]]
| 
|-
| ''[[:d:Q84496211|രാജേന്ദ്ര പ്രകാശ് സിംഗ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-02-05
| 
| 
| [[:d:Q84496211|Q84496211]]
| 
|-
| ''[[:d:Q84562100|ബോമിറെഡ്ഡി സുന്ദര രാമി റെഡ്ഡി]]''
| [[പ്രമാണം:Dr.SundraRamiReddy.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-10-17
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-02-06
| 
| 
| [[:d:Q84562100|Q84562100]]
| 
|-
| [[സുശോവൻ ബാനർജി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q86085021|Q86085021]]
| 
|-
| [[ദിഗംബർ ബെഹെറ|ദിഗാംബർ ബെഹെര]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q86085705|Q86085705]]
| 
|-
| [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)|സുജാത മോഹൻ]]
| [[പ്രമാണം:Dr Sujatha Mohan (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 21st century
| 
| 
| 
| [[:d:Q95099143|Q95099143]]
| 
|-
| ''[[:d:Q95220255|സതീഷ് നല്ലം]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q95220255|Q95220255]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97206596|Abraham George Thomas]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q97206596|Q97206596]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97247074|Banbihari Mukhopadhyay]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-07-05
| ''[[:d:Q1653485|Garalgachha]]''
| 
| [[:d:Q97247074|Q97247074]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97666703|Pashupati Bhattacharya]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-11-15
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-01-27
| 
| 
| [[:d:Q97666703|Q97666703]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97681815|Guduru Gopal Rao]]''
| [[പ്രമാണം:Guduru Gopal Rao.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| 
| [[കട്ടക്]]
| 
| [[:d:Q97681815|Q97681815]]
| 
|-
| ''[[:d:Q88058242|Kamala Dhall]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q88058242|Q88058242]]
| 
|-
| ''[[:d:Q88867162|Mrinmoy Das]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-05-01
| 
| 
| 
| [[:d:Q88867162|Q88867162]]
| 
|-
| ''[[:d:Q89018323|Bindu Kulshreshtha]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q89018323|Q89018323]]
| 
|-
| ''[[:d:Q89745295|Umesh Kapil]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q89745295|Q89745295]]
| 
|-
| ''[[:d:Q91294983|Aakash Pandita]]''
| 
| ഗവേഷകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q91294983|Q91294983]]
| 
|-
| ''[[:d:Q92761911|Prerna S Sharma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-05-21
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q92761911|Q92761911]]
| 
|-
| ''[[:d:Q94503372|അനിത ഭരദ്വാജ്]]''
| [[പ്രമാണം:Anita Bharadwaj (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q94503372|Q94503372]]
| 
|-
| ''[[:d:Q68225148|സോഹൻ ലാൽ ഭാട്ടിയ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-07-16
| [[അമൃത്‌സർ]]
| [[ഇന്ത്യ]]
| [[:d:Q68225148|Q68225148]]
| 
|-
| ''[[:d:Q69356075|തേജസ്വിനി മനോഗ്ന]]''
| [[പ്രമാണം:Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും മോഡലും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-05-19
| 
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q69356075|Q69356075]]
| 
|-
| ''[[:d:Q69932454|K. Rajender Reddy]]''
| 
| 
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| 
| 
| 
| [[:d:Q69932454|Q69932454]]
| 
|-
| ''[[:d:Q72146155|ഗോർധന്ദാസ് ഭഗവന്ദാസ് നരോട്ടംദാസ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| 
| 
| [[:d:Q72146155|Q72146155]]
| 
|-
| ''[[:d:Q72753935|പരംദീപ് സിംഗ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q72753935|Q72753935]]
| 
|-
| [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]]
| [[പ്രമാണം:MCAlbuquerqueColchester1918.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഗോവ]]
| 
| [[:d:Q76349299|Q76349299]]
| 
|-
| ''[[:d:Q81780908|Subas Chandra Rout]]''
| [[പ്രമാണം:Subas Chandra Rout 02.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-07-29
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-03-10
| [[ഭുവനേശ്വർ]]
| 
| [[:d:Q81780908|Q81780908]]
| 
|-
| ''[[:d:Q82023862|അംബ്രിഷ് വിജയകർ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| 
| 
| 
| [[:d:Q82023862|Q82023862]]
| 
|-
| [[രവി കണ്ണൻ ആർ]]
| [[പ്രമാണം:Ravi Kannan R Padma cropped.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q98907700|Q98907700]]
| 
|-
| ''[[:d:Q99472554|Dhiman Barua]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-10-19
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-19
| [[യംഗോൺ]]
| 
| [[:d:Q99472554|Q99472554]]
| 
|-
| ''[[:d:Q99927321|Pallavi Maharathi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q99927321|Q99927321]]
| 
|-
| [[സുശീല അനിത ബാനർജി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-09
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[ലാഹോർ]]
| [[:d:Q100387268|Q100387268]]
| 
|-
| [[വിജയലക്ഷ്മി രമണൻ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഭിഷഗ്വര, ആർമി ഓഫീസർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020
| 
| 
| [[:d:Q100706299|Q100706299]]
| 
|-
| [[കെ.എം. ചാക്കോ]]
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-10-24
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-04-10
| 
| 
| [[:d:Q101168707|Q101168707]]
| 
|-
| ''[[:d:Q102207701|Dinabandhu Sahoo]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q102207701|Q102207701]]
| 
|-
| [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]]
| [[പ്രമാണം:Rani Lakshmibai Rajwade.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| 
| 
| [[:d:Q102434863|Q102434863]]
| 
|-
| ''[[:d:Q103151287|ఆమంచర్ల శేషాచలపతిరావు]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q103151287|Q103151287]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107301280|Meharban Singh]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Meharban Singh (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| 
| ''[[:d:Q2385925|presidencies and provinces of British India]]''
| 
| [[:d:Q107301280|Q107301280]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107387933|Goru Krishna Babu]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959
| 
| ''[[:d:Q2352168|Jeypore]]''
| 
| [[:d:Q107387933|Q107387933]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107453532|Gella Venkata Satyanarayana Murty]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| 
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959
| 
| 
| [[:d:Q107453532|Q107453532]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107610257|Ayyagari Mythili]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107610257|Q107610257]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107647347|Malladi Umadevi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107647347|Q107647347]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107647765|Vipperla Sujatha]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107647765|Q107647765]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107648988|Vipperla Satyanarayana]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-15
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-06-13
| 
| 
| [[:d:Q107648988|Q107648988]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107658445|Garuda Butchi Raju]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107658445|Q107658445]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108101243|Joyti Prokash Bose]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968
| 
| 
| [[:d:Q108101243|Q108101243]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-28
| 
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]
| [[:d:Q106734360|Q106734360]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107222599|Ranoj Pegu]]''
| [[പ്രമാണം:Ranoj Pegu 1.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-02-12
| 
| 
| 
| [[:d:Q107222599|Q107222599]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105080301|Dilip Kumar Singh]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (b. 1926)
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-06-26
| 
| 
| 
| [[:d:Q105080301|Q105080301]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105870899|కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి]]''
| [[പ്രമാണം:Kalidasu Venkata Subbasastry.jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| 
| 
| [[:d:Q105870899|Q105870899]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105948168|Jags Krishnan]]''
| [[പ്രമാണം:Jags Krishnan 1.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഓസ്ട്രേലിയ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-04-23
| 
| [[കോട്ടഗിരി]]
| 
| [[:d:Q105948168|Q105948168]]
| 
|-
| [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Divya S. Iyer IAS - incumbent Pathanamthitta district magistrate.jpg|center|128px]]
| കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-16
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[:d:Q105988314|Q105988314]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106221509|Roopa Dhatt]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q106221509|Q106221509]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106248428|Gauri Tendulkar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[പൂണെ]]
| 
| [[:d:Q106248428|Q106248428]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108405658|Kumudshankar Roy]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-09-07
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-10-24
| [[ധാക്ക|ഢാക്ക]]
| [[വെല്ലൂർ]]
| [[:d:Q108405658|Q108405658]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108405711|Hemendranath Ghosh]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-11-16
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-12-12
| ''[[:d:Q1429697|ചാന്ദ്പുർ ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q108405711|Q108405711]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108754507|Balaraman Vijayayraghavan Neelamegam]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-12
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-01-29
| 
| 
| [[:d:Q108754507|Q108754507]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108888276|Beoncy Laishram]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q1822188|ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q108888276|Q108888276]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112119155|Ranjan Pai]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-11-11
| 
| 
| 
| [[:d:Q112119155|Q112119155]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112971735|Gurpreet Kaur]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990
| 
| [[പെഹോവ, ഹരിയാന]]
| 
| [[:d:Q112971735|Q112971735]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-10-13
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-27
| 
| [[ഗുഡ്‌ഗാവ്]]
| [[:d:Q110191163|Q110191163]]
| 
|-
| ''[[:d:Q113627276|Julião Menezes]]''
| [[പ്രമാണം:Julião Menezes.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-08-07
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-02
| 
| 
| [[:d:Q113627276|Q113627276]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110566464|Alulru Vijayalakshmi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q110566464|Q110566464]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110581483|Dhaniram Baruah]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| 
| 
| 
| [[:d:Q110581483|Q110581483]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110597809|Dr. K. M. Saifullah]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-12
| 
| ''[[:d:Q1925191|Samastipur]]''
| 
| [[:d:Q110597809|Q110597809]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110662406|Paul Harris Daniel]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Paul Harris Daniel JEG6621.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003
| 
| 
| [[:d:Q110662406|Q110662406]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110771548|Bharath Shetty Y]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-08
| 
| [[മംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q110771548|Q110771548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q111050893|Lata Desai]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-08-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q111050893|Q111050893]]
| 
|-
| ''[[:d:Q111334760|Narendra Prasad Misra]]''
| [[പ്രമാണം:Narendra Prasad Misra portrait.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-07-10
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021
| 
| 
| [[:d:Q111334760|Q111334760]]
| 
|-
| ''[[:d:Q111606292|Dasari Ramakrishna Prasad]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q111606292|Q111606292]]
| 
|-
| ''[[:d:Q113682272|Vivek Parameswara Sarma]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q113682272|Q113682272]]
| 
|-
| ''[[:d:Q115556299|Anshita Aggarwal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q115556299|Q115556299]]
| 
|-
| ''[[:d:Q121032307|Amrit K. Patnaik]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q121032307|Q121032307]]
| 
|-
| ''[[:d:Q121864614|Trinetra Haldar Gummaraju]]''
| [[പ്രമാണം:Trinetra At Bandstand.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-06-17
| 
| 
| 
| [[:d:Q121864614|Q121864614]]
| 
|-
| ''[[:d:Q121989274|Surajit Giri]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-07-04
| 
| 
| 
| [[:d:Q121989274|Q121989274]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122583797|Otilia Mascarenhas]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q122583797|Q122583797]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122809349|Lalit Kumar Barua]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960
| ''[[:d:Q11938328|Nagaon]]''
| 
| [[:d:Q122809349|Q122809349]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122853736|Prashant Madanmohan]]''
| [[പ്രമാണം:2023-09-28 22 16 04-Window.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-07-31
| 
| [[തഞ്ചാവൂർ]]
| 
| [[:d:Q122853736|Q122853736]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122899983|Savitha Devi Yelamanchi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[വിശാഖപട്ടണം]]
| 
| [[:d:Q122899983|Q122899983]]
| 
|-
| ''[[:d:Q116516777|Bindu Menon]]''
| [[പ്രമാണം:Bindu Menon.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970&lt;br/&gt;1907
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| 
| 
| [[:d:Q116516777|Q116516777]]
| 
|-
| ''[[:d:Q118115305|কালিদাস বৈদ্য]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-10-25
| ''[[:d:Q609190|പിരോജ്പൂർ ജില്ല]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q118115305|Q118115305]]
| 
|-
| ''[[:d:Q118220150|Vijay Viswanathan]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q118220150|Q118220150]]
| 
|-
| ''[[:d:Q118610627|Khrielie-ü Kire]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-01-12
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-09-11
| 
| 
| [[:d:Q118610627|Q118610627]]
| 
|-
| ''[[:d:Q119727113|Edmond Fernandes]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Edmond after his address at the UN University in Japan.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-09-03
| 
| [[മംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q119727113|Q119727113]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123113595|Sthabir Dasgupta]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-01-18
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-09-05
| [[ജംഷഡ്പൂർ|ജംഷദ്‌പൂർ]]
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q123113595|Q123113595]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123122836|Subba Rao Bhavaraju]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
| 
| ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]''
| 
| [[:d:Q123122836|Q123122836]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123123188|Satyavaraprasad Kadali]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-06-10
| 
| 
| 
| [[:d:Q123123188|Q123123188]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123226038|Satyanarayana Gavarasana]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020
| 
| 
| [[:d:Q123226038|Q123226038]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123335093|Raghvendra Sharma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q123335093|Q123335093]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123338244|Katayun Virkar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-04
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-07-28
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q123338244|Q123338244]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123487647|Anjali Mukhopadhyay]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-11-17
| ''[[:d:Q2036954|Ranaghat]]''
| 
| [[:d:Q123487647|Q123487647]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123492569|Dr. Mohana Rao Patibandla]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-04-20
| 
| [[പ്രകാസം ജില്ല|പ്രകാശം ജില്ല]]
| 
| [[:d:Q123492569|Q123492569]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123553817|Nayanjyoti Sarma]]''
| [[പ്രമാണം:Nayan Jyoti Sharma (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-06-03
| 
| 
| 
| [[:d:Q123553817|Q123553817]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123691897|വസന്ത മുത്തുസ്വാമി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-07-12
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-02-21
| 
| 
| [[:d:Q123691897|Q123691897]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125758743|Usha Desai]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q125758743|Q125758743]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125824960|Jatindranath Ghosal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-09-02
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-25
| ''[[:d:Q712504|Baranagar]]''
| 
| [[:d:Q125824960|Q125824960]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125885349|Naga Madhuri]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Naga Madhuri 02.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q125885349|Q125885349]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126010684|ఎరవెల్లి చంద్రశేఖర్‌రావు]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-02-12
| 
| ''[[:d:Q6943191|Mustabad mandal]]''
| 
| [[:d:Q126010684|Q126010684]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124608485|Shyam Krishnasamy]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q124608485|Q124608485]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124610941|Aqsa Shaikh]]''
| [[പ്രമാണം:Aqsa Shaikh at Vax centres.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q2724879|Islampura]]''
| 
| [[:d:Q124610941|Q124610941]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124727043|Parvati Soren]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124727043|Q124727043]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124736989|Bijayalaxmi Biswal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124736989|Q124736989]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124759868|Gannavarapu Varaha Narasimha Murthy]]''
| [[പ്രമാണം:డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-07-16
| 
| ''[[:d:Q3426021|Srungavarapukota]]''
| 
| [[:d:Q124759868|Q124759868]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124829884|Sesh Kamal Sunkara]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[വിശാഖപട്ടണം]]
| 
| [[:d:Q124829884|Q124829884]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124967301|Praneeta Malipeddi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q124967301|Q124967301]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124967365|Malipeddi Bhaskara Rao]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124967365|Q124967365]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124985179|Malipeddi Krishna Rao]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124985179|Q124985179]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125023325|Indubhushan Basu]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-12-18
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-12-26
| 
| 
| [[:d:Q125023325|Q125023325]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125029329|G. Ram Gopal Naik]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഗുണ്ടൂർ]]
| 
| [[:d:Q125029329|Q125029329]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126364985|Kalyan Vaijinathrao Kale]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-07-19
| 
| [[ഔറംഗാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q126364985|Q126364985]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126365069|Kadiyam Kavya]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| 
| 
| 
| [[:d:Q126365069|Q126365069]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126365605|Sharmila Sarkar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q126365605|Q126365605]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126371681|Rani Srikumar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q126371681|Q126371681]]
| 
|-
| ''[[:d:Q127424806|కొడాలి వీరయ్య]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-08-20
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-12-12
| ''[[:d:Q13007149|Moparru]]''
| 
| [[:d:Q127424806|Q127424806]]
| 
|-
| ''[[:d:Q127691439|G. Vijaya Rama Rao]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-06-02
| 
| ''[[:d:Q65317725|Velair Mandal]]''
| 
| [[:d:Q127691439|Q127691439]]
| 
|-
| ''[[:d:Q127745948|Nirmala Prabhavathy Moillakalva]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q127745948|Q127745948]]
| 
|-
| ''[[:d:Q129215269|P.D. Sinha]]''
| [[പ്രമാണം:Dr P.D. Sinha (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992
| ''[[:d:Q7802954|Tilouthu]]''
| 
| [[:d:Q129215269|Q129215269]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130229563|H. Girijamma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021
| ''[[:d:Q1708108|Harihar]]''
| [[ദാവൺഗരെ]]
| [[:d:Q130229563|Q130229563]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130235905|കെ എൻ പിഷാരടി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-08-22
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-06-08
| [[ചൊവ്വര]]
| [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]
| [[:d:Q130235905|Q130235905]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130282828|Abhaya]]''
| [[പ്രമാണം:Protest against Kolkata rape-murder.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993&lt;br/&gt;1992
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-08-09
| No/unknown value
| [[ആർ. ജി. കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
| [[:d:Q130282828|Q130282828]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130989476|Nalini Parthasarathi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q130989476|Q130989476]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131125923|Dr. Syed Ashique Hussain]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-07
| ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]''
| ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]''
| [[:d:Q131125923|Q131125923]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131308670|Abdul Jaleel Faridi]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-05-19
| 
| 
| [[:d:Q131308670|Q131308670]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131342365|B. D. Chaurasia]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-01
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-05-05
| ''[[:d:Q712625|Barigarh]]''
| 
| [[:d:Q131342365|Q131342365]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134358077|Narendranath Datta]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-09-21
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-04-06
| ''[[:d:Q3347783|Muradnagar Upazila]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q134358077|Q134358077]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134485163|Mohammed Idrees Habban]]''
| [[പ്രമാണം:Habibul Ummat Hazrat Moulana Dr Hakeem Mohammed Idrees Habban Raheemi.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q766888|Charthaval]]''
| [[ബെംഗളൂരു]]
| [[:d:Q134485163|Q134485163]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134561917|Kolli S. Chalam]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q134561917|Q134561917]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135006390|డా. మానిక్యమ్మ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135006390|Q135006390]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135045436|G Nachiyar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-09-15
| 
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 
| [[:d:Q135045436|Q135045436]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135087245|డా. మంజుల అనంతకృష్ణన్ (AICTE సభ్యురాలు, విద్యావేత్త)]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135087245|Q135087245]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135184523|சுதா சேஷய்யன்]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-09-25
| 
| 
| 
| [[:d:Q135184523|Q135184523]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135273140|தி. சா. ராஜு]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-08-15
| 
| ''[[:d:Q23737657|Thillaisthanam Gram Panchayat]]''&lt;br/&gt;[[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല]]
| 
| [[:d:Q135273140|Q135273140]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131584064|Sundaram Krishnamurthy]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-09-12
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-07-02
| 
| 
| [[:d:Q131584064|Q131584064]]
| 
|-
| [[സുചിത്ര എല്ല]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| 
| ''[[:d:Q1557417|തിരുട്ടണി]]''
| 
| [[:d:Q131912917|Q131912917]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131924124|G. Nachiar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-09-15
| 
| ''[[:d:Q16311342|Vadamalapuram]]''
| 
| [[:d:Q131924124|Q131924124]]
| 
|-
| ''[[:d:Q132130716|प्रेमा धनराज]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-30
| 
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q132130716|Q132130716]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133307845|Harinath Mukherjee]]''
| [[പ്രമാണം:Harinath Mukherjee.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-15
| 
| 
| 
| [[:d:Q133307845|Q133307845]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133835157|Kamal Kumar Mallik]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| No/unknown value
| No/unknown value
| 
| 
| [[:d:Q133835157|Q133835157]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135422663|Girish Tiwari]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Girish Tiwari.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135422663|Q135422663]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135450466|Shruti Hegde]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഹുബ്ലി]]
| 
| [[:d:Q135450466|Q135450466]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135935085|Rajib Kumar Sarmah]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135935085|Q135935085]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135935634|Athira Sarasa]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[കൊല്ലം]]
| 
| [[:d:Q135935634|Q135935634]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136337365|Ankita Dave]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-06-22
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q136337365|Q136337365]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136358953|Ali Mohammad Jan]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-09-03
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-10-31
| [[ശ്രീനഗർ]]
| 
| [[:d:Q136358953|Q136358953]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136514490|Dr. Niket Patel]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-12-27
| 
| [[ആനന്ദ്, ഗുജറാത്ത്]]
| 
| [[:d:Q136514490|Q136514490]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136905080|Dr. Arpit Chopra Jain]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-23
| 
| ''[[:d:Q113485010|ഖൈരഗഡ്-ചുയിഖദൻ-ഗണ്ഡായി ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q136905080|Q136905080]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139071510|Abusha Bibi Marikar]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Abusha bibi markar.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-01-22
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-08-08
| 
| 
| [[:d:Q139071510|Q139071510]]
| 
|-
| ''[[:d:Q137647684|Dorothy May Satur]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-05-28
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-28
| 
| 
| [[:d:Q137647684|Q137647684]]
| 
|-
| ''[[:d:Q138750427|Shashikant Thacker]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q138750427|Q138750427]]
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>egs5h3333lkt6ih8a79g8hxylf3op0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അറ്റ്‌ലൂരി ശ്രീമൻ നാരായണൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>543653</id>
    <revision>
      <id>4618922</id>
      <parentid>4545073</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T22:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6312" sha1="fecybguhgmvmje5e906q210fmue2top" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = Atluri Sriman Narayana
| image              = 
| image_size         = 
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_date         = 
| birth_place        = Andhra Pradesh, India
| death_date         = 
| death_place        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| occupation         = Dental surgeon
| years_active       = 
| known_for          = 
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| awards             = [[Padma Shri]]&lt;br&gt;[[B. C. Roy Award]]&lt;br&gt;Visishta Puraskara&lt;br&gt;Dr. Paidi Lakshmaiah Puraskar&lt;br&gt;TANA Excellency Award&lt;br&gt;FAMDENT Lifetime Achievement Award
| website            = 
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ ഡെന്റൽ സർജൻ, ഹൈദരാബാദിലെ ഗവൺമെന്റ് ഡെന്റൽ കോളേജിലെ ഡെന്റൽ സർജറി മുൻ പ്രൊഫസർ, 1974 മുതൽ ആന്ധ്ര പ്രദേശിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഉടനീളം നടത്തിയ ഡെന്റൽ ക്യാമ്പുകൾ വഴി പ്രശസ്തനായ ''ആന്ധ്രാപ്രദേശ് സ്കൂൾ ഹെൽത്ത് സർവീസസിന്റെ'' മുൻ സ്റ്റേറ്റ് കോർഡിനേറ്റർ ഒക്കെയാണ് '''അറ്റ്‌ലൂരി ശ്രീമൻ നാരായണൻ'''.&lt;ref name=&quot;My Doc Advisor&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mydocadvisor.com/DoctorDetail.aspx?Id=846&amp;HospitalId=844&amp;CId=254|title=My Doc Advisor|access-date=12 January 2015|date=2014|publisher=My Doc Advisor|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112201655/http://www.mydocadvisor.com/DoctorDetail.aspx?Id=846&amp;HospitalId=844&amp;CId=254|archive-date=12 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Devnet&quot;&gt;{{Cite web|url=http://devnetjobs.tripod.com/hellolife/molar.html|title=Devnet|access-date=12 January 2015|date=2014|publisher=Devnet}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;India Today&quot;&gt;{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/hyderabad-based-dentist-makes-it-his-duty-to-save-the-teeth-of-rural-schoolchildren/1/221242.html|title=India Today|access-date=12 January 2015|date=4 March 2002|publisher=India Today}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം സായ് ഓറൽ ഹെൽത്ത് ഫൗണ്ടേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു,  ഇതിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ആഴ്ചതോറും യാത്രകൾ നടത്തുന്നു, മെഡിക്കൽ ക്യാമ്പുകൾ നടത്തുന്നു, ഗ്രാമീണ ജനതയെ വായയുടെ ശുചിത്വത്തെക്കുറിച്ച് ബോധവത്കരിക്കാൻ സ്കൂളുകളിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങൾ 20,000 സ്കൂളുകളിലായി 15 ദശലക്ഷം കുട്ടികളിലെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.  

1989 ൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ പരമോന്നത മെഡിക്കൽ അവാർഡായ [[ബിദാൻ ചന്ദ്ര റോയ് അവാർഡ്|ബിസി റോയ് അവാർഡ്]] നാരായണന് ലഭിച്ചു.  ആന്ധ്രാപ്രദേശ് സർക്കാരിൽ നിന്ന് ''വിശിഷ്ടപുരാസ്‌കര'' (1999), ഡോ. പൈഡി ലക്ഷ്മയ്യ പുരസ്കാർ, ഡോ. പൈഡി ലക്ഷ്മയ്യ ട്രസ്റ്റ്, താന എക്സലൻസി അവാർഡ് (2009), ഫാംഡന്റ് ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെൻറ് അവാർഡ് (2010) എന്നിവയും അദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;My Doc Advisor&quot;/&gt;  [[ഭാരത സർക്കാർ]], 2002-ൽ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി ആദരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=11 November 2014|date=2014|publisher=Padma Awards|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
ഇന്ത്യയിലെ ഹൈദരാബാദിൽ ശ്രീരാമ ലക്ഷ്മിയെയാണ് നാരായണൻ വിവാഹം കഴിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്തമകൻ സൈറാം അറ്റ്‌ലൂരി സ്റ്റെംകൂർസ് സിഇഒയാണ്, കൂടാതെ ഒഹായോവിലെ സിൻസിനാറ്റിയിൽ പ്രാക്ടീസ് maxillofacial ഡോക്ടറുമാണ്. ഇളയ മകൻ മോഹൻ അറ്റ്‌ലൂരി ഹൈദരാബാദിൽ പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന മാക്‌സിലോഫേസിയൽ സർജനാണ്. ത്രിഷ അറ്റ്‌ലൂരി, തേജ അറ്റ്‌ലൂരി, മാസ്റ്റർ നീൽ സായ് അറ്റ്‌ലൂരി എന്നീ മൂന്ന് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്.

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{Padma Shri Award Recipients in Medicine}}
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പുരുഷ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധർ]]</text>
      <sha1>fecybguhgmvmje5e906q210fmue2top</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അകലാപ്പുഴ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547731</id>
    <revision>
      <id>4618811</id>
      <parentid>3819858</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T15:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8262" sha1="cxjsm1hiwf1cs5nl379ix6p8106a4fr" xml:space="preserve">{{Infobox body of water
| name            = അകലാപ്പുഴ
| coords          = {{coord|11|30|45|N|75|39|23|E|display=inline,title}}
| image           = Akalapuzha Nelliyadi Kadavu Bridge, Keezhariyur.jpg
| caption         = കീഴരിയൂർ നെല്ലിയാടി കടവ് പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള  അകലാപ്പുഴയുടെ ദൃശ്യം.
| outflow         = മുത്താമ്പി പുഴ
| inflow          = പയ്യോളി കനാൽ
| basin_countries = ഇന്ത്യ
| location        = കൊയിലാണ്ടി, കോഴിക്കോട്, കേരളം
| islands         = നെല്ലിയാടി തുരുത്ത്, എഡിസൺ തുരുത്ത്
| area            = {{cvt|5|sqkm}}
| shore           = {{cvt|22|km}}
}}
[[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]] ജില്ലയിലെ ഒരു [[കായൽ|കായലാണ്]] '''അകലാപ്പുഴ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/travel/travel-kerala/2022/05/19/akalapuzha-tourism-in-kozhikode.html|title=ഇത് കോഴിക്കോടിൻറെ കുട്ടനാട്; കായൽക്കാഴ്ചകളും ശിക്കാരവള്ളയാത്രയും മീൻരുചികളും|access-date=2022-11-15|language=ml}}&lt;/ref&gt; [[തിക്കോടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിക്കോടി]], [[തുറയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തുറയൂ]]&lt;nowiki/&gt;ർ, [[മൂടാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മൂടാടി]], [[കീഴരിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കീഴരിയൂർ]], [[ഉള്ളിയേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉള്ള്യേരി]], [[ചെങ്ങോട്ടുകാവ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങോട്ട്കാവ്]], [[അത്തോളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അത്തോളി]], [[ചേമഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേമഞ്ചേരി]], [[തലക്കുളത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലക്കുളത്തൂർ]], [[ചേളന്നൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേളന്നൂർ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളേയും [[കൊയിലാണ്ടി നഗരസഭ|കൊയിലാണ്ടി]] മുനിസിപാലിറ്റിയും [[കോഴിക്കോട് കോർപ്പറേഷൻ|കോഴിക്കോട്]] കോർപ്പറേഷനിലേയും തീരഭൂമിയെ തഴുകിയാണ് അകലാപ്പുഴ ഒഴുകുന്നത്. ഓരോ പ്രദേശങ്ങളിലും വ്യത്യസ്ത പേരുകളിലാണ് അകലാപ്പുഴ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[അറബിക്കടൽ|അറബികടലിൽ]] പതിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് [[കോരപ്പുഴ]] എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.മുത്താമ്പി, അണേല കണയംകോട് കുനിയിൽകടവ് എന്നീ വ്യത്യസ്ത പേരുകളും ഒഴുക്കിനിടയിൽ അകലാപ്പുഴ സ്വീകരിച്ചു വരുന്നു. ബോട്ട് സർവീസുകളും വിനോദങ്ങളും ഉള്ള കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാന ടൂറിസം കേന്ദ്രമാണ്. [[തീവണ്ടി (ചലച്ചിത്രം)|''തീവണ്ടി'']] എന്ന മലയാള സിനിമയുടെ റിലീസിലൂടെയാണ് അകലാപ്പുഴ ശ്രദ്ധനേടിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/02/12/tovino-film-put-an-island-akalapuzha-tourism-map.html|title=How a Tovino film put Akalapuzha backwaters on the tourism map of Kerala|access-date=2022-11-15|archive-date=2022-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414093426/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/02/12/tovino-film-put-an-island-akalapuzha-tourism-map.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെ വലിയൊരു ഭൂപ്രദേശം സമ്പന്നമാക്കുന്ന അകലാപ്പുഴ ശരിക്കും ഒരു കായലാണ്. ആറു മാസത്തോളം  ഉപ്പുവെള്ളം കയറുന്നതിനാൽ അകലാപ്പുഴയെ സാൾട്ട് വാട്ടർ റിവർ (saltwater river) ആയി തെറ്റി ധരിക്കാറുണ്ട്. [[ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം|ബ്രിട്ടീഷ്  ഭരണ കാലത്ത്]] അകലാപ്പുഴ വഴി ജലഗതാഗതം നടന്നിരുന്നു. അക്കാലത്തെ കടവുകളുടെ ശേഷിപ്പുകൾ ഇന്നും ഇതിൻെറ തീരത്ത് കാണാവുന്നതാണ്. നിരവധി ശ്രോതസുകൾ ഈ കായലിനെ സമ്പന്നമാക്കുന്നതിനാൽ ഏറെ തെളിമയാർന്ന ജലവും സ്വാദിഷ്ടമായ മത്സ്യങ്ങളും അകലാപ്പുഴയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.vanitha.in/specials/manorama-traveller/kozhikode-akalapuzha-travelogue-manorama-traveller.html|title=കോഴിക്കോടിന്റെ കുട്ടനാട്, അകലാപ്പുഴയ്ക്ക് ഇതിലും നല്ലൊരു വിശേഷണമില്ല; ഉൾനാടൻ ഗ്രാമഭംഗി ആസ്വദിച്ചൊരു തോണി യാത്ര! {{!}} Kozhikode Village Travelogue|access-date=2021-07-01}}&lt;/ref&gt; അകലാപ്പുഴയ്ക്ക് അടുത്തുള്ള തുറയൂർ [[സംഘകാലം|സംഘകാലഘട്ടത്തിലെ]] പ്രമുഖ തുറമുഖപട്ടണമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== എത്തിച്ചേരാൻ ==
കോഴിക്കോട് നിന്നു 40 കിലോമീറ്ററാണ് കായലിലേക്കുള്ള ദൂരം. കോഴിക്കോട് - [[വടകര]] റൂട്ടിൽ [[പയ്യോളി]]യിൽ നിന്നും [[പേരാമ്പ്ര]] റോഡിലൂടെ നാലുകിലോമീറ്റർ പോയാൽ ഇവിടെയത്താം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kozhikode/nagaram/kozhikode-nagaram-1.1683136|title=അകലാപ്പുഴ മനസ്സിൽനിന്നകലാതെ|access-date=2021-07-01|language=en|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181921/https://www.mathrubhumi.com/kozhikode/nagaram/kozhikode-nagaram-1.1683136|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
അകലമുള്ള പുഴ ലോപിച്ചാണ് അകലാപ്പുഴ എന്ന പേരുണ്ടായതെന്നാണ് വില്യം ലോഗൻ മലബാർ മാന്വലിൽ എഴുതിയിട്ടുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തടാകങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>cxjsm1hiwf1cs5nl379ix6p8106a4fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അർജുൻ സർജ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>561606</id>
    <revision>
      <id>4618928</id>
      <parentid>4592578</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T23:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54981" sha1="m0kidgcrd4f8g66skilgykdk9jpaxtp" xml:space="preserve">{{ToDisambig|അർജുൻ|വ്യക്തി}}
{{Infobox person
| name               = അർജുൻ സർജ
| image              = Arjun at the ‘Kolaigaran’ Press Meet.jpg
| caption            = അർജ്ജുൻ 2019 ൽ കൊലൈഗാരൻ പ്രസ്സ് മീറ്റിനിടെ
| birth_name         = ശ്രീനിവാസ് സർജ
| birth_date         = &lt;!--Birthdate must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs. No IMDb. No public records. See WP:BLPPRIVACY--&gt;
| birth_place        = [[മധുഗിരി]], [[കർണ്ണാടക]]
| occupation         = {{hlist|Actor|director|producer|screenwriter|distributor}}
| yearsactive        = 1981–ഇതുവരെ
| spouse             = {{marriage|നിവേദിത അർജുൻ|1988}}
| children           = 2
| parents            = ശക്തിപ്രസാദ് (പിതാവ്)
| relatives          = {{plainlist |
* കിഷോർ സർജ (സഹോദരൻ)
* ചിരഞ്ജീവി സർജ (അനന്തിരവൻ)
* ധ്രുവ് സർജ (അനന്തിരവൻ)
* രാജേഷ് (ഭാര്യാപിതാവ്)
* കരുണാനിധി കുടുംബം
  }}
}}

പ്രധാനമായും [[തമിഴ്‌ സിനിമ|തമിഴ് സിനിമകളിലും]] ചില [[കന്നഡ]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] സിനിമകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും നിർമ്മാതാവും സംവിധായകനുമാണ് '''ശ്രീനിവാസ &quot;അർജുൻ&quot; സർജ.''' ആക്ഷൻ സിനിമകളിലെ വേഷങ്ങൾക്ക് മാധ്യമങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധകരും &quot; ആക്ഷൻ കിംഗ് &quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു,     അർജുൻ 150-ലധികം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവയിൽ മിക്കതും പ്രധാന വേഷങ്ങളാണ്.    ഇന്ത്യയിലെ ഒന്നിലധികം സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരാധകരെ സൃഷ്ടിച്ച ചുരുക്കം [[തെന്നിന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] നടന്മാരിൽ ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം.   11 സിനിമകൾ സംവിധാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം നിരവധി സിനിമകൾ നിർമ്മിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 

1993-ൽ, [[എസ്. ഷങ്കർ|എസ്. ശങ്കറിന്റെ]] ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ ''ജെന്റിൽമാനിൽ'' അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു, അത് പോസിറ്റീവ് അവലോകനങ്ങൾക്കായി തുറന്നു, അതേസമയം അർജുൻ മികച്ച നടനുള്ള തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി .    ''ഈ സമയത്ത്, ജയ് ഹിന്ദ്'' (1994), ''കർണ'' (1995), ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ സിനിമയായ ''[[കുരുതിപുനൽ|കുരുതിപുണൽ]]'' (1995) തുടങ്ങിയ ഹിറ്റുകളിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിന് അർജുൻ തന്റെ വേഷത്തിന് അംഗീകാരം നേടി  [[വിദേശചിത്രത്തിനുള്ള ഓസ്കാർ പുരസ്കാരത്തിന്‌ ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ട ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ|ഈ ചിത്രം ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക എൻട്രി]] ആയി മാറി. മികച്ച വിദേശ ഭാഷാ ചിത്രത്തിനുള്ള 68-ാമത് അക്കാദമി അവാർഡ് നേടി.  &lt;ref name=&quot;webcache.googleusercontent.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://imsports.rediff.com/style/apr/03sriram.htm|title=Rediff on the Net, Life/Style: The silence that speaks|date=9 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009093138/https://imsports.rediff.com/style/apr/03sriram.htm|archive-date=9 October 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Indiaglitz.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/56083.html|title=Jai Hind-II from Arjun - Tamil Movie News|access-date=2014-08-05|date=2010-04-12|publisher=Indiaglitz.com|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413224103/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/56083.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1999-ൽ, പൊളിറ്റിക്കൽ ആക്ഷൻ-ത്രില്ലറായ ''മുദൽവൻ'' (1999) എന്ന സിനിമയിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു, ആ ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള തമിഴ്‌നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മറ്റ് നിരവധി നോമിനേഷനുകളും നേടി. വസന്തിന്റെ റൊമാന്റിക് ഡ്രാമ സിനിമയായ ''റിഥത്തിൽ'' അദ്ദേഹം ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി അഭിനയിച്ചു. ഒരു ജനപ്രിയ ശബ്‌ദട്രാക്ക് ഫീച്ചർ ചെയ്യുകയും പോസിറ്റീവ് അവലോകനങ്ങൾക്കായി തുറക്കുകയും ചെയ്‌ത ''റിഥം'' ഒരു വാണിജ്യ വിജയമായി മാറി. &lt;ref name=&quot;Rhythm: Movie Review&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indolink.com/tamil/cinema/Reviews/articles/Rhythm_142548.html|title=Rhythm: Movie Review|access-date=2014-08-05|publisher=Indolink.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034603/http://www.indolink.com/tamil/cinema/Reviews/articles/Rhythm_142548.html|archive-date=24 September 2015}}&lt;/ref&gt;

ദ്വിഭാഷാ ചിത്രമായ ''ശ്രീ മഞ്ജുനാഥ'' (2001), തെലുങ്ക് ചിത്രം ''ഹനുമാൻ ജംഗ്ഷൻ'' (2001) എന്നിവയിൽ അർജുൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. 2012-ൽ [[ബെർലിൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം|ബെർലിൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ]] പ്രദർശിപ്പിച്ച കന്നഡ ചിത്രമായ ''പ്രസാദിൽ'' അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. &lt;ref name=&quot;Prasad Movie Review&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/41825/sandalwood/prasad-movie-review-movie-review-details|title=Prasad Movie Review|access-date=2014-08-05|date=2012-03-23|publisher=Supergoodmovies.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413144152/http://www.supergoodmovies.com/41825/sandalwood/prasad-movie-review-movie-review-details|archive-date=13 April 2014}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള കർണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി . ബഹുഭാഷാ ചിത്രമായ ''അഭിമന്യു'' (2014) മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ചിത്രത്തിനുള്ള കർണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി .

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
നടൻ ശക്തി പ്രസാദിന്റെ മകനായി അർജുൻ സർജ ജനിച്ചു,  അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ഒരു കലാ അധ്യാപികയായ ലക്ഷ്മി ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ കിഷോർ സർജ കന്നഡ സിനിമകൾ സംവിധാനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/kishore-sarja-a-talent-wasted/20090629.htm|title=Kishore Sarja: A talent wasted|access-date=19 June 2013|date=29 June 2009|publisher=Rediff}}&lt;/ref&gt; ഒരു പോലീസ് ഓഫീസർ ആകണമെന്ന് അർജുൻ എപ്പോഴും ചിന്തിക്കുകയും സ്വപ്നം കാണുകയും ചെയ്‌തിരുന്നു, പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിധി അവനെ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ദിശയിലേക്കാണ് നയിച്ചത്. 

അർജ്ജുനൻ [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാന്റെ]] കടുത്ത ഭക്തനാണ്. ചെന്നൈയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശത്ത് അദ്ദേഹം ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം പണിയുകയാണ്. 35 അടി നീളമുള്ള ആഞ്ജനേയന്റെ പ്രതിമ ക്ഷേത്രത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമായി കൊത്തിയെടുത്തതാണ്. ഏകദേശം 140 ടൺ ഭാരമുള്ള ഹനുമാന്റെ പ്രതിമ ഇരിക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ് . ഹനുമാൻ പ്രതിമയുടെ ഇരിപ്പിടം ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായിട്ടാണ്. 35 അടി ഉയരവും 12 അടി വീതിയും 7 അടി കനവുമുള്ളതാണ് ഒറ്റക്കല്ല് പ്രതിമ.  

അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരുമക്കളായ ചിരഞ്ജീവി സർജയും ധ്രുവ സർജയും കന്നഡ സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-17/news-interviews/38587116_1_arjun-sarja-duniya-vijay-chiranjeevi-sarja|title=Siblings galore in Sandalwood|access-date=19 June 2013|date=17 April 2013|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130421064159/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-17/news-interviews/38587116_1_arjun-sarja-duniya-vijay-chiranjeevi-sarja|archive-date=21 April 2013}}&lt;/ref&gt; അർജുന്റെ മറ്റൊരു അനന്തരവനായ ഭാരത് സര്ജ 2013 ൽ തന്റെ അഭിനയ അരങ്ങേറ്റം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-04/news-interviews/32535957_1_kishore-sarja-film-arjun|title=It's films for another Sarja boy|access-date=19 June 2013|last=Joy|first=Prathibha|date=4 July 2012|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202170107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-04/news-interviews/32535957_1_kishore-sarja-film-arjun|archive-date=2 February 2014}}&lt;/ref&gt; 1973-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ബ്രൂസ്‌ ലീ|ബ്രൂസ് ലീയുടെ]] ''എന്റർ ദി ഡ്രാഗൺ'' എന്ന സിനിമയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് സർജ, 16-ആം വയസ്സിൽ [[കരാട്ടെ]] പരിശീലിക്കാൻ തുടങ്ങി  ഇപ്പോൾ ബ്ലാക്ക് ബെൽറ്റ് ഉണ്ട്. 

1986-ൽ ''രഥ സപ്തമി'' എന്ന [[കന്നഡ]] സിനിമയിൽ ആശാ റാണി എന്ന സ്റ്റേജ് നാമത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുൻ നടി നിവേദിതയുമായി 1988-ൽ അദ്ദേഹം വിവാഹിതനായി. കന്നഡ നടൻ രാജേഷാണ് ഭാര്യാപിതാവ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/76245.html|title=Rajesh honarary doctorate|access-date=19 June 2013|date=4 January 2012|publisher=Indiaglitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004222112/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/76245.html|archive-date=4 October 2013}}&lt;/ref&gt; ഐശ്വര്യ, അഞ്ജന എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് പെൺമക്കളാണ് സർജയ്ക്കുള്ളത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nilacharal.com/enter/celeb/arj.html|title=Nilacharal}}&lt;/ref&gt; ഐശ്വര്യ അർജുൻ 2013 ൽ തന്റെ അഭിനയ അരങ്ങേറ്റം ചെയ്തു &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-29/news-interviews/38903029_1_pattathu-yaanai-boopathy-pandian-daughter-aishwarya|title=Aishwarya Arjun faints on the sets|access-date=19 June 2013|date=29 April 2013|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513094843/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-29/news-interviews/38903029_1_pattathu-yaanai-boopathy-pandian-daughter-aishwarya|archive-date=13 May 2013}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയ ജീവിതം ==

=== 1981-1991: ആദ്യകാല കരിയറും മുന്നേറ്റവും ===
കന്നഡ സിനിമകളിലെ പ്രശസ്ത നടനായ അർജുന്റെ അച്ഛൻ ശക്തി പ്രസാദ്, തന്റെ മകൻ ഒരു നടനാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല. കൗമാരപ്രായത്തിൽ അർജുന് ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങിയ സിനിമാ ഓഫറുകൾ നിരസിച്ചു. ഒരു അത്ഭുതകരമായ നീക്കത്തിൽ, ശക്തി പ്രസാദിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ തന്റെ പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസിനായി ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിമിന്റെ ഷൂട്ടിംഗ് ആരംഭിക്കാൻ അർജുനെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ബാബുവിന് കഴിഞ്ഞു. തൽഫലമായി, അർജുന്റെ കരിയർ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് അവന്റെ പിതാവ് സമ്മതിച്ചു. ''സിംഹദ മാരി സൈന്യ'' (1981) എന്ന സിനിമയിൽ ജൂനിയർ ആർട്ടിസ്റ്റായി അദ്ദേഹത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു, ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധായകൻ അശോക് ബാബുവെന്ന യഥാർത്ഥ പേരിന് പകരം അർജുൻ എന്ന സ്റ്റേജ് നാമം നൽകി. &lt;ref name=&quot;co&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.chennaionline.com/interviews/arjun.asp|title=An enjoyable conversation with Arjun|access-date=2017-09-05|website=Chennai Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20040824235837/http://www.chennaionline.com/interviews/arjun.asp|archive-date=24 August 2004}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം സ്വയം കന്നഡ സിനിമകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, നടനും നിർമ്മാതാവുമായ എവിഎം രാജനിൽ നിന്നും സംവിധായകൻ രാമ നാരായണനിൽ നിന്നും നൻട്രി (1984) എന്ന തമിഴ് സിനിമ ചെയ്യാനുള്ള ഓഫർ ലഭിച്ചു. അതേ സമയം അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു തെലുങ്ക് ചിത്രവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു, കോടി രാമകൃഷ്ണയുടെ ''മാ പല്ലെലോ ഗോപാലുഡു'' (1985) തെലുങ്കിലും അത് വലിയ വിജയമായി തുടർന്നു, മൂന്ന് കേന്ദ്രങ്ങളിലായി ഒരു വർഷം പ്രദർശിപ്പിച്ചു.

1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ ഒരു നടനെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയർ ആരംഭിക്കാൻ തുടങ്ങി. താൻ ചെയ്യാൻ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമായ സിനിമകൾ നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹം ചിലപ്പോൾ ഒരു ദിവസം ഏഴ് ഷിഫ്റ്റുകൾ വരെ ജോലി ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;co&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/92756.html|title=Kodi Ramakrishna- Arjun's 'Rani Ranamma' launch|access-date=19 June 2013|date=15 April 2013|publisher=Indiaglitz|archive-date=2013-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130720221516/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/92756.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തെലുങ്കിൽ'', നാഗ ദേവത'' (1986), ''മാനവദോസ്തുന്നഡു'' (1987) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ വേഷങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം ഒരു കൊമെഴ്സ്യൽ വാല്യു ഉള്ള നടനായി മാറി. തമിഴിൽ'', ശങ്കർ ഗുരു'' (1987), ''തൈമേൽ ആനൈ'' (1988), ''വേട്ടയാടു വിളയാട്'' (1989), ''സൊന്തക്കാരൻ'' (1989) എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയ ചിത്രങ്ങളാണ്. 1990 ആയപ്പോഴേക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾക്ക് ബോക്‌സ് ഓഫീസ് മൂല്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം തമിഴ്, തെലുങ്ക് സിനിമകളിൽ ജോലി ചെയ്യാതെ ഇരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tmcafe.com/interview/arjun/arjun_interview.htm|title=Tamil Movie Cafe (Tmcafe.com) -Interview with Tamil Movie Actor, Action King Arjun|access-date=2021-07-22|date=|website=Tamil Movie Cafe|archive-url=https://web.archive.org/web/20010702190308/http://tmcafe.com/interview/arjun/arjun_interview.htm|archive-date=2001-07-02}}&lt;/ref&gt;

=== 1992-2001: വാണിജ്യ വിജയവും നിരൂപക പ്രശംസയും ===
1992-ൽ അദ്ദേഹം പിന്നീട് തന്റെ ഫീച്ചർ ഫിലിം ''സേവഗൻ'' സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=rmJlAAAAIBAJ&amp;pg=342,1267659|title=The Indian Express - Google News Archive Search|website=news.google.com}}&lt;/ref&gt; അധികം താമസിയാതെ, ഏറെ പ്രേരണകൾക്ക് ശേഷം തന്റെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''ജെന്റിൽമാൻ'' (1993) ൽ [[എസ്. ഷങ്കർ|ശങ്കർ]] അദ്ദേഹത്തെ നായക വേഷത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. ശങ്കറിന്റെ വിവരണം കേൾക്കാതെ അർജുൻ ആദ്യം ചിത്രം നിരസിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും സംവിധായകന്റെ സ്ഥിരോത്സാഹം [[അഴിമതി|അഴിമതിക്കെതിരായ]] ജാഗ്രതാനായകനായി സിനിമയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ചിത്രം പോസിറ്റീവ് റിവ്യൂകളിലേക്ക് തുറക്കുകയും തമിഴ് ചലച്ചിത്ര വ്യവസായത്തിലെ ഒരു ട്രെൻഡ്‌സെറ്ററായി മാറുകയും അതുപോലെ തന്നെ കാര്യമായ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയം നേടുകയും ചെയ്തു, അതേസമയം അർജുൻ മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടി .   ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗ്യമാറ്റം തുടർന്നു. ദേശസ്‌നേഹ സംവിധായക സംരംഭമായ ''ജയ് ഹിന്ദ്'' (1994), ''കർണ'' (1995) എന്നിവയുൾപ്പെടെ അദ്ദേഹം ഇരട്ട വേഷം ചെയ്ത സിനിമകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സിനിമകൾ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളായി മാറുകയും അതോടെ അർജുൻ ആക്ഷൻ സിനിമകളിലെ ഒരു പ്രധാന താരമായി മാറാനും തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/56083.html|title=Cinema News &amp;#124; Movie Reviews &amp;#124; Movie Trailers|access-date=2017-09-05|date=2017-09-01|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413224103/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/56083.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമായ ''[[കുരുതിപുനൽ|കുരുതിപുനലിൽ]]'' (1995) ഒരു പോലീസ് ഓഫീസറായി കമൽഹാസൻ അർജുനെ സമീപിച്ചു, താരം അവസരം സ്വീകരിക്കുകയും ആഖ്യാനം കേൾക്കാതെ തന്നെ സിനിമ ചെയ്യാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. അർജുൻ തന്റെ വേഷത്തിന് നല്ല അംഗീകാരം നേടി, അതേസമയം 68-ാമത് അക്കാദമി അവാർഡിന്റെ മികച്ച വിദേശ ഭാഷാ ചലച്ചിത്ര വിഭാഗത്തിലേക്കുള്ള [[വിദേശചിത്രത്തിനുള്ള ഓസ്കാർ പുരസ്കാരത്തിന്‌ ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ട ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ|ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക എൻട്രിയായി ഈ ചിത്രം മാറി.]] &lt;ref name=&quot;webcache.googleusercontent.com&quot;/&gt;

1990-കളുടെ അവസാനത്തിൽ, ''സെങ്കോട്ടൈ'' (1996), ''തായിൻ മണിക്കൊടി'' (1998) എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ആക്ഷൻ ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പരയ്ക്ക് ശേഷം, അദ്ദേഹം വീണ്ടും ശങ്കറിനൊപ്പം രാഷ്ട്രീയ നാടക ചിത്രമായ ''മുതൽവൻ'' (1999) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒന്നിച്ചു. ഒരു ദിവസത്തേക്ക് തമിഴ്‌നാട് മുഖ്യമന്ത്രിയാകാൻ അവസരം ലഭിക്കുന്ന ഒരു ടിവി ജേണലിസ്റ്റിനെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അർജുൻ ശങ്കറിന് പ്രോജക്റ്റ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിന് ബൾക്ക് ഡേറ്റ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Minnoviyam Star Tracks&quot;&gt;{{Cite web|url=http://chandrag.tripod.com/nov98/|title=Minnoviyam Star Tracks|access-date=2014-08-05|publisher=Chandrag.tripod.com|archive-date=2012-07-09|archive-url=https://archive.today/20120709043545/http://chandrag.tripod.com/nov98/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അർജുന്റെ കരിയറിലെ ബെസ്റ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രം പിന്നീട് നല്ല അവലോകനങ്ങൾ നേടി. &lt;ref name=&quot;cscsarchive.org&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/art.nsf/(docid)/E8880B73B7238248652569400065DD65|title=Cinema Reviews - The Hindu|date=25 July 2011|website=cscsarchive|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725212236/http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/art.nsf/%28docid%29/E8880B73B7238248652569400065DD65|archive-date=25 July 2011}}&lt;/ref&gt; മികച്ച നടനുള്ള തമിഴ്‌നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മറ്റ് നിരവധി നോമിനേഷനുകളും അർജുന് ലഭിച്ചു.

അർജുൻ തുടർന്ന് ചുരുക്കത്തിൽ ൽ &quot;ഗ്രേ ഷെയ്ഡുള്ള ബിസിനസ്സുകാരൻ ഇയാളെക്കുറിച്ച് അക്ഷരങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചത്, മൃദുവായ വേഷങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കുകയും പ്രഭു സോളമൻ ന്റെ ''കണ്ണോടു കാൺപതെല്ലാം'' (1999) എന്നിവ ഒരു ഊർജ്ജസ്വലനാക്കുകയും സിവിൽ സർവീസ് ഓഫീസറായി ''വഅനവില്'' (2000). വസന്തിന്റെ റൊമാന്റിക് ഡ്രാമ സിനിമയായ ''റിഥത്തിൽ'' (2000) അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി അഭിനയിച്ചു, ഒടുവിൽ മറ്റൊരു വിധവയുമായി പ്രണയത്തിലായി. ഒരു ജനപ്രിയ ശബ്‌ദട്രാക്ക് ഫീച്ചർ ചെയ്യുകയും പോസിറ്റീവ് റിവ്യൂകൾ തുറക്കുകയും ചെയ്‌തുകൊണ്ട്, ''റിഥം'' ഒരു വാണിജ്യ വിജയമായി മാറി, &quot;അർജുൻ എന്നത്തേയും പോലെ മിനുക്കിയ ആളാണ്&quot; എന്ന് ഒരു നിരൂപകൻ രേഖപ്പെടുത്തുകയും &quot;ആക്ഷൻ കിംഗ്&quot; മൃദുസ്വഭാവമുള്ള ഒരു വ്യക്തിക്ക് ശ്രമിക്കാമെന്ന ഈ ആശയം ആർക്കുണ്ടാകുമായിരുന്നുവെന്ന് ചേർക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത്തരത്തിലുള്ള പങ്ക്&quot;. &lt;ref name=&quot;Rhythm: Movie Review&quot;/&gt; രാജയുടെ ''ഹനുമാൻ ജംഗ്ഷനിലും'' ''ശ്രീ മഞ്ജുനാഥ'' (2001) എന്ന ചിത്രത്തിലും ഒരു ഹിന്ദു ഭക്തനായും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ അടുത്ത സംവിധാന സംരംഭമായ ''വേദം'' (2001) എന്ന പ്രണയകഥയിൽ ലഘുവായ പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചു.

=== 2002-2010: ആക്ഷൻ റോളുകളും പരീക്ഷണങ്ങളും ===
&quot;ആക്ഷൻ കിംഗ്&quot; എന്ന പ്രതിച്ഛായ അദ്ദേഹത്തെ നഗര-ഗ്രാമ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ പ്രേക്ഷകരിൽ ജനപ്രിയനാക്കി, അവർ നടന്റെ പോരാട്ടങ്ങളെയും സ്റ്റണ്ട് രംഗങ്ങളെയും അഭിനന്ദിച്ചു. അങ്ങനെ, ആക്ഷൻ സിനിമകളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടാൻ അദ്ദേഹം സജീവമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. പലപ്പോഴും സുന്ദർ സി, വെങ്കിടേഷ്, സെൽവ തുടങ്ങിയ സംവിധായകരുമായി സഹകരിച്ചു. 2000-കളുടെ മധ്യത്തിൽ, ഒരേ പ്രമേയത്തിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി ആക്ഷൻ സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പലപ്പോഴും ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പ്രാദേശിക നല്ല ജോലി ചെയ്യുന്നയാളെയോ അവതരിപ്പിച്ചു. ''ഏഴുമലൈ'' (2002), ''പരശുറാം'' (2003) എന്നീ രണ്ട് ആക്ഷൻ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അതേസമയം മഹാരാജന്റെ ''അരസാച്ചി'' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിലും പങ്കാളിയായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളായ ''ഗിരി'' (2004), ''മരുതമല'' (2007) എന്നിവ ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയങ്ങളായിരുന്നു, ''മദ്രാസി'' (2006), ''വാത്തിയാർ'' (2006), ''ദുരൈ'' (2008) എന്നിവയുൾപ്പെടെ അദ്ദേഹം കഥാകൃത്തായ നിരവധി പ്രോജക്‌ടുകൾ വിജയിച്ചില്ല.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=11717550&amp;cid=2408|title=Welcome to|access-date=2014-08-05|date=2007-01-20|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427191631/http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=11717550&amp;cid=2408|archive-date=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;

2000-കളിൽ കാര്യമായ ഹിറ്റ് ചിത്രങ്ങളൊന്നും നേടിയില്ലെങ്കിലും, നിർമ്മാതാക്കൾ പലപ്പോഴും അർജുനെ ഒരു &quot;മിനിമം ഗ്യാരന്റി&quot; നടനായി കണക്കാക്കി. കൂടാതെ ഇന്ത്യയിലെ നാല് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ആരാധകരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളുടെ ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പുകളിലൂടെ പോലും പണം വീണ്ടെടുക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2010/06/11/stories/2010061150640100.htm|title=Friday Review Chennai : Start! Camera! Arjun!|access-date=2017-09-05|date=2010-06-11|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617073336/http://www.hindu.com/fr/2010/06/11/stories/2010061150640100.htm|archive-date=17 June 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.telugucinema.com/c/publish/moviereviews/koti.php|title=Movie review: Koti|date=28 April 2009|website=Telugu Cinema|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428164849/http://www.telugucinema.com/c/publish/moviereviews/koti.php|archive-date=28 April 2009}}&lt;/ref&gt; ദശാബ്ദത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ഒരു അപൂർവ പരീക്ഷണ സിനിമയിൽ, കൃഷ്ണ വംശിയുടെ ഭക്തിസാന്ദ്രമായ ''ശ്രീ ആഞ്ജനേയം'' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഹിന്ദു ദൈവമായ [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാന്റെ]] വേഷം അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ ദൈവാരാധകനായ അദ്ദേഹം പ്രതിഫലം വാങ്ങാതെ സിനിമയിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.idlebrain.com/srianjaneyam/index.html|title=Telugu cinema director Krishna Vamsi on Telugu Movie Sri Anjaneyam|access-date=2014-08-05|date=2004-04-11|publisher=Idlebrain.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20040421042955/http://idlebrain.com/srianjaneyam/index.html|archive-date=21 April 2004}}&lt;/ref&gt; [[പി. ഭാരതിരാജ|ഭാരതിരാജയുടെ]] നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയ ''ബൊമ്മലാട്ടത്തിൽ'' (2008) ഒരു മാറ്റത്തിനായി ഒരു റിയലിസ്റ്റിക് പോലീസ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. അവിടെ ഒരു നിരൂപകൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ &quot;മൃദുവും സൂക്ഷ്മവും എന്നാൽ തളരാത്തതുമായ പോലീസിന്റെ പ്രദർശനം ശ്രദ്ധേയമായി&quot; എന്നെഴുതിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2008/12/19/stories/2008121950490200.htm|title=Friday Review Chennai / Film Review : The puppet shocks! - Bommalattam|access-date=2017-09-05|date=2008-12-19|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201095422/http://www.hindu.com/fr/2008/12/19/stories/2008121950490200.htm|archive-date=1 February 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2008/12/19/stories/2008121950490200.htm|title=Archive News|access-date=2017-09-05|last=Archive|date=2008-12-19|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201095422/http://www.hindu.com/fr/2008/12/19/stories/2008121950490200.htm|archive-date=2009-02-01}}&lt;/ref&gt;

=== 2011-ഇതുവരെ: കഥാപാത്ര റോളുകളും സമീപകാല പ്രോജക്റ്റുകളും ===
ദശാബ്ദത്തിന്റെ ആരംഭം മുതൽ, അർജുൻ തന്റെ &quot;ആക്ഷൻ കിംഗ്&quot; പ്രതിച്ഛായയിൽ നിന്ന് മാറാൻ ശ്രമിക്കുകയും പ്രതിനായകനോ സഹകഥാപാത്രമോ ചെയ്യുന്ന സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ നീക്കം ചലച്ചിത്ര നിരൂപകരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/article325060.ece|title=I'm not the villain in 'Kadal': Arjun|access-date=2017-09-05|publisher=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; 2011-ൽ, [[വെങ്കട് പ്രഭു|വെങ്കട്ട് പ്രഭുവിന്റെ]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ''[[മങ്കാത്ത (തമിഴ് ചലച്ചിത്രം)|മങ്കാത്തയിൽ]]'' [[അജിത് കുമാർ|അജിത് കുമാറിനൊപ്പം]] വിപുലമായ അതിഥി വേഷം ചെയ്യാനുള്ള അവസരം അർജുൻ സ്വീകരിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിലെ പോലീസ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനത്തെ നിരൂപകർ പ്രശംസിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/mankatha-review-tamil-14978052.html|title=Review|access-date=2017-09-05|date=2011-08-31|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130629171600/http://www.sify.com/movies/mankatha-review-tamil-14978052.html|archive-date=2013-06-29}}&lt;/ref&gt; അടുത്ത വർഷം കന്നഡ ചിത്രമായ ''പ്രസാദിൽ'' അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അതിനായി മികച്ച നടനുള്ള കർണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി . ബധിരനും മൂകനുമായ മകനുള്ള ഒരു മധ്യവർഗ പിതാവിനെ അവതരിപ്പിച്ച അർജുൻ, തന്റെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് റോളുകളുടെ ഏകതാനത തകർത്ത് വ്യത്യസ്തമായ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചത് തനിക്ക് പ്രതിഫലദായകമായ അനുഭവമാണെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥയിൽ താൻ പ്രേരിപ്പിച്ചുവെന്ന് സമ്മതിച്ചു. 2012 മാർച്ചിൽ ഈ ചിത്രം ഏകകണ്ഠമായി പോസിറ്റീവ് അവലോകനങ്ങൾക്കായി തുറന്നു. തുടർന്ന് [[ബെർലിൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം|ബെർലിൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ]] പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, നിരൂപകർ അർജുന്റെ ചിത്രീകരണത്തെ &quot;അതിശയകരമായ പ്രകടനം&quot; എന്നും &quot;കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്&quot; എന്നും ലേബൽ ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Prasad Movie Review&quot;/&gt;

''കടൽ'' (2013) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അർജുൻ [[മണിരത്നം|മണിരത്‌നവുമായി]] സഹകരിച്ചു, അതിൽ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] തീരദേശ കള്ളക്കടത്തുകാരന്റെ നെഗറ്റീവ് റോളാണ് താരം അവതരിപ്പിച്ചത്. സിനിമ സമ്മിശ്ര നിരൂപണങ്ങൾ നേടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസ് പരാജയമാവുകയും ചെയ്‌തപ്പോൾ, സിഫി .കോമിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിന് അർജുൻ മികച്ച അവലോകനങ്ങൾ നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/kadal-review-tamil-15019156.html|title=Review : Kadal|access-date=2017-09-05|date=2013-02-01|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607004540/http://www.sify.com/movies/kadal-review-tamil-15019156.html|archive-date=2013-06-07}}&lt;/ref&gt; കുപ്രസിദ്ധ വനം കൊള്ളക്കാരനായ വീരപ്പന്റെ ജീവചരിത്രമായ ''വനയുദ്ധം'' (2013) എന്ന ദ്വിഭാഷാ ചിത്രത്തിലെ കെ. വിജയ് കുമാർ എന്ന യഥാർത്ഥ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ അവതരിപ്പിച്ചതിനും വസന്തിന്റെ ''മൂണ്ട്രു പെർ മൂണ്ട്രു കടൽ'' (2013) എന്ന റൊമാൻസ് ചിത്രത്തിലെ തളർവാതം ബാധിച്ച നീന്തൽ പരിശീലകന്റെ വേഷത്തിനും അദ്ദേഹം പിന്നീട് പ്രശംസ നേടി. 

അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംവിധാന സംരംഭമായ ''ജയ് ഹിന്ദ് 2'' (2014) ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ തകർച്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള സന്ദേശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ചിത്രം കന്നഡയിൽ ബോക്സോഫീസ് വിജയമായി മാറി, അതേസമയം തമിഴ് പതിപ്പ് ബോക്സോഫീസിൽ മികച്ച പ്രകടനം നടത്തിയില്ല. 2017-ൽ, തന്റെ 150- ാമത്തെ ചിത്രമായ ''നിബുണൻ'' എന്ന ആക്ഷൻ ത്രില്ലറിൽ അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവിടെ ഒരു സീരിയൽ കില്ലറെ വേട്ടയാടുന്ന ഒരു പോലീസ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/vismaya-movie-review-what-the-zodiac-wont-foretell/articleshow/59796892.cms|title=Vismaya movie review: What the zodiac won't foretell|website=Bangalore Mirror}}&lt;/ref&gt; ചിത്രം പോസിറ്റീവ് അവലോകനങ്ങൾ നേടി, ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, അർജുൻ &quot;സജ്ജനും സത്യസന്ധനുമായ ഓഫീസർ എന്ന നിലയിൽ സ്റ്റൈലിഷും സൗമ്യനുമാണെന്ന് തോന്നുന്നു, കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കുന്ന രണ്ട് ആക്ഷൻ ബ്ലോക്കുകളിൽ മികച്ചുനിൽക്കുന്നു&quot;. &lt;ref name=&quot;timesofindia.indiatimes.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/nibunan/movie-review/59768885.cms|title=Nibunan Review {3.5/5}: A thriller loaded with suspense, mystery, serial murders, sentiments, and more}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ മകൾ ഐശ്വര്യ അർജുൻ പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ച ''പ്രേമ ബരാഹ'' (2018) എന്ന ദ്വിഭാഷാ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2018/feb/09/prema-baraha-movie-review-love-stunts-and-lots-of-earnestness-1770918.html|title='Prema Baraha' movie review: Love, stunts and lots of earnestness|website=The New Indian Express|access-date=2021-12-21|archive-date=2018-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055506/http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2018/feb/09/prema-baraha-movie-review-love-stunts-and-lots-of-earnestness-1770918.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അതേസമയം, കന്നഡ പതിപ്പ് മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചപ്പോൾ, തമിഴ് പതിപ്പായ ''സൊല്ലിവിടവ'' ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2018/feb/09/sollividava-movie-review-a-wannabe-dil-se-1770943.html|title='Sollividava' movie review: A wannabe Dil Se|website=The New Indian Express|access-date=2021-12-21|archive-date=2018-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202202746/http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2018/feb/09/sollividava-movie-review-a-wannabe-dil-se-1770943.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ആക്ഷൻ കിംഗ്&quot; ടോളിവുഡിൽ ശക്തമായ ആരാധകവൃന്ദം ആസ്വദിക്കുന്നു, സമീപ വർഷങ്ങളിൽ നിതിൻ നായകനായ ''ലൈ'' (2017), ''നാ പേരു സൂര്യ, നാ ഇല്ലു ഇന്ത്യ'' (2018) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/arjun-sarja-to-play-the-villain-in-mahesh-babu-starrer-sarkaru-vaari-paata-reports-992068.html|title=Arjun Sarja to play the villain in Mahesh Babu-starrer 'Sarkaru Vaari Paata': Reports|date=31 May 2021}}&lt;/ref&gt; ''ഇരുമ്പു തിരൈ'' (2018) പ്രേക്ഷകർക്ക് വ്യത്യസ്തനായ അർജുനെ കാണിച്ചു. ''കോലൈകാരൻ'' (2019) ഒരു പ്രകടനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രം കൂടിയായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/dec/26/interview--i-learned-acting-by-watching-sivaji-and-nagesh-films-says-arjun-2081098.html|title=INTERVIEW &amp;#124; I learned acting by watching Sivaji and Nagesh films, says Arjun}}&lt;/ref&gt; അർജുൻ സര്ജ പ്രകടനം [[കർണ്ണൻ|കർണൻ]] ചിത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഹൈലൈറ്റ് ''കുരുക്ഷേത്ര'' (2019). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/aug/09/kurukshetra-movie-review-darshan-shines-in-a-seamless-retelling-of-mahabharata-13547.html|title=Kurukshetra Movie Review: Darshan shines in this seamless retelling of Mahabharata}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ==

== അവാർഡുകൾ ==

* 1993&amp;nbsp;– ''ജെന്റിൽമാൻ'' {{Sfn|Dhananjayan|2011|pp=154–155}} ചിത്രത്തിലെ മികച്ച നടനുള്ള തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം
* 1999&amp;nbsp;– മികച്ച നടനുള്ള തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ''മുദൽവൻ'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/awards/29-12-00/state.htm|title=Tamilnadu Government Announces Cinema State Awards −1999|access-date=2009-10-20|publisher=[[Dinakaran]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20010210034542/http://www.dinakaran.com/cinema/english/awards/29-12-00/state.htm|archive-date=2001-02-10}}&lt;/ref&gt;
* 2011&amp;nbsp;– സിൽവർ സ്‌ക്രീൻ സെൻസേഷണൽ ആക്ടർ അവാർഡ് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ragalahari.com/localevents/5232/winners-list-of-tsr-tv9-national-film-awards-2011-and-2012.aspx|title=Winners List of TSR-TV9 National Film Awards 2011 and 2012|access-date=2021-07-22|website=www.ragalahari.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
* 2012&amp;nbsp;– ''പ്രസാദിന്'' മികച്ച നടനുള്ള കർണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ്
* 2013&amp;nbsp;– മികച്ച വില്ലനുള്ള വിജയ് അവാർഡ് – ''കടൽ''
* 2014&amp;nbsp;– ''അഭിമന്യുവിന്'' മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ചിത്രത്തിനുള്ള കർണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം 
* 2019 - മികച്ച സഹനടനുള്ള നോർവേ തമിഴ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ അവാർഡ് - ''ഹീറോ''

== ആരോപണങ്ങൾ ==
2018 ഒക്ടോബറിൽ, '''＃MeToo''' പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടി [[ശ്രുതി ഹരിഹരൻ]], 2015 നവംബറിൽ, 2016 ലെ ''വിസ്മയ (തമിഴിൽ നിബുണൻ)'' എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ, അർജുൻ സർജയുടെ ഭാര്യയെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന അർജുൻ സർജയ്‌ക്കെതിരെ മോശം പെരുമാറ്റം ആരോപിച്ചു. തന്റെ ആരോപണത്തിന് ശേഷം അർജുൻ സർജ തന്റെ ആരോപണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും നിഷേധിക്കുകയും ശ്രുതി ഹരിഹരനെതിരെ അഞ്ച് കോടി രൂപയുടെ മാനനഷ്ടക്കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/arjun-sarja-files-defamation-case-against-sruthi-hariharan-metoo-5418744/|title=Arjun Sarja files Rs 5 crore defamation suit against Sruthi Hariharan|access-date=20 September 2021|date=27 October 2018|website=[[Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

അർജുനെതിരെ മാനനഷ്ടക്കേസ് ഫയൽ ചെയ്തതിന് പിന്നാലെ പുതിയ കഥകളുമായി ശ്രുതി ഹരിഹരൻ പോലീസിൽ ലൈംഗികാതിക്രമക്കേസ് ഫയൽ ചെയ്തു. ബംഗളൂരു പോലീസ് ഉടൻ തന്നെ ഈ കേസ് അന്വേഷിക്കുകയും അവർ അവരുടെ റിപ്പോർട്ടും സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ, അവർക്ക് അനുകൂലമായി &quot;തെളിവുകളൊന്നുമില്ല&quot; എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.

ഈ അന്വേഷണത്തിൽ, ഈ സിനിമയുടെ അണിയറപ്രവർത്തകരെല്ലാം സെറ്റിൽ അങ്ങനെയൊരു സംഭവം നടന്നിട്ടില്ലെന്നും കേസിലെ ദൃക്സാക്ഷിയായി പേരെടുത്ത സംവിധായകൻ അരുൺ വൈദ്യനാഥൻ പറഞ്ഞു, അർജുൻ സർജ നല്ല വ്യക്തിയാണെന്ന് പറഞ്ഞു. ഷൂട്ടിംഗിന് മുമ്പ് തന്നെ റൊമാന്റിക് സീൻ സ്‌ക്രിപ്റ്റ് തയ്യാറാക്കിയിരുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിലെ റൊമാന്റിക് രംഗങ്ങൾ കുറയ്ക്കണമെന്ന് അർജുൻ സർജ സംവിധായകനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നാണ് സംവിധായകൻ പറയുന്നത്. അർജുൻ സർജയും ശ്രുതി ഹരിഹരനും നല്ല സുഹൃത്തുക്കളാണെന്നും സെറ്റിൽ വെച്ച് അർജുൻ സർജ ശ്രുതിയോട് മോശമായി പെരുമാറുന്നത് താൻ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/metoo-movement-director-arun-vaidyanathan-says-arjun-sarja-is-a-nice-person/articleshow/66447888.cms|title=#MeToo movement: Director Arun Vaidyanathan says Arjun Sarja is a nice person - Times of India|access-date=20 September 2021|date=31 October 2018|website=[[Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

അർജുന്റെ [[ശ്രുതി ഹരിഹരൻ|ശ്രുതി ഹരിഹരനെതിരെയുള്ള]] മാനനഷ്ടക്കേസ് ഇപ്പോഴും ബെംഗളൂരു സിറ്റി സിവിൽ കോടതിയിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്.

== റഫറൻസുകൾ ==
&lt;references /&gt;
 

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IMDb name|0035018}}  
* [https://www.filmibeat.com/celebs/arjun-sarja.html Filmibeat.com-ൽ അർജുൻ സർജ]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രസം‌വിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കന്നഡ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ ചലച്ചിത്രസം‌വിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തെലുഗു അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കന്നഡ അഭിനേതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>m0kidgcrd4f8g66skilgykdk9jpaxtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യ ബ്രാൻഡ് ഇക്വിറ്റി ഫൗണ്ടേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>575875</id>
    <revision>
      <id>4618951</id>
      <parentid>4073427</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T04:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16519" sha1="1x9mdzniq8ow03fvlyz5842exydk1yp" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ഇന്ത്യ ബ്രാൻഡ് ഇക്വിറ്റി ഫൗണ്ടേഷൻ (IBEF)
| logo = India Brand Equity Foundation logo.svg
| caption = 
| type = അർദ്ധ സർക്കാർ
| industry = 
| genre = 
| fate = 
| predecessor = 
| successor = 
| foundation = 
| founder = 
| defunct = 
| location_city = ന്യൂ ഡെൽഹി
| locations = 
| area_served = 
| key_people = ശ്രീ എസ് കിഷോർ, ഐഎഎസ് (CEO)
| products = 
| services = 
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| aum = 
| assets = 
| equity = 
| owner = ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്
| num_employees = 
| parent = 
| divisions = 
| subsid = 
| footnotes = 
| location_country = ഇന്ത്യ
| homepage = [http://www.ibef.org/ IBEF]
| intl = 
}}

'''ഇന്ത്യാ ബ്രാൻഡ് ഇക്വിറ്റി ഫൗണ്ടേഷൻ (ഐബിഇഎഫ്),''' ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ വിതരണത്തിനും വിൽപ്പനയ്ക്കുമുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് കയറ്റുമതി പ്രൊമോഷൻ ഏജൻസിയാണ്. വാണിജ്യ വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വാണിജ്യ വകുപ്പാണ് 1996 ൽ ഐബിഇഎഫ് സ്ഥാപിച്ചത്. ഇത് ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണ്. 

വിവിധ ആഗോള വ്യാപാര പ്രദർശനങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ബ്രാൻഡിംഗ്, കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ പങ്കാളിയായി ഐബിഇഎഫ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഓൺസൈറ്റ് ബ്രാൻഡിംഗ്, മീഡിയ പരസ്യങ്ങൾ, പബ്ലിക് റിലേഷൻസ്, ഡിജിറ്റൽ മാർക്കറ്റിംഗ്, പബ്ലിഷിംഗ് റിപ്പോർട്ടുകൾ, നോളജ് കിറ്റുകൾ എന്നിവയും ഐബിഇഎഫ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.asiapacific.ca/research-report/branding-focused-initiative-indias-brand-equity-foundation|title=Branding-Focused Initiative: India's Brand Equity Foundation|access-date=25 August 2022|publisher=Asia Pacific Foundation of Canada}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=169316|title=Branding Strategy for Export Oriented Indian Products|publisher=Government of India Ministry of Tourism}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
വിദേശ വിപണികളിൽ മെയ്ഡ് ഇൻ ഇന്ത്യ ലേബലിനെ കുറിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെയും സേവനങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള അറിവ് പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഐബിഇഎഫ് ന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. ഈ ലക്ഷ്യത്തിനായി, ഗവൺമെന്റിലും വ്യവസായത്തിലുടനീളമുള്ള പങ്കാളികളുമായി ഐബിഇഎഫ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 

ഇന്ത്യ, ഇന്ന്, ഒരു വിശ്വസനീയമായ ബിസിനസ് പങ്കാളി, മുൻഗണന നിക്ഷേപ ലക്ഷ്യസ്ഥാനം, അതിവേഗം വളരുന്ന വിപണി, ഗുണമേന്മയുള്ള സേവനങ്ങൾ, ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ദാതാവ് എന്ന നിലയിൽ സുസ്ഥിരമാണ്. ഒപ്പം, അഭൂതപൂർവമായ വളർച്ചയുടെ പടിയിൽ നിൽക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ ''&quot;Talent, Markets, Growth and Opportunity&quot;'' എന്നിവ ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യയെ നയിക്കുന്നു. 

ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, സംസ്ഥാനങ്ങൾ, മേഖലകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അപ്‌ഡേറ്റും കൃത്യവും സമഗ്രവുമായ വിവരങ്ങൾ തേടുന്ന ആഗോള നിക്ഷേപകർ, അന്താരാഷ്ട്ര നയരൂപകർത്താക്കൾ, ലോക മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവർക്കുള്ള ഒരു വിജ്ഞാന കേന്ദ്രമാണ് www.ibef.org. വിദേശ നിക്ഷേപം, നയം, മാക്രോ ഇക്കണോമിക് സൂചകങ്ങൾ, ബിസിനസ് പ്രവണതകൾ എന്നിവയിലെ സർക്കാർ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ ഐബിഇഎഫ് പതിവായി നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ആഭ്യന്തരവും അന്തർദേശീയവുമായ - പങ്കാളികളുടെ ഒരു ശൃംഖലയുമായി ഐബിഇഎഫ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==
ഇന്ത്യ ബ്രാൻഡ് ഇക്വിറ്റി ഫൗണ്ടേഷൻ (ഐബിഇഎഫ്), 1996-ൽ ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കയറ്റുമതി പ്രോത്സാഹന ഏജൻസിയായി ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ വാണിജ്യ, വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വാണിജ്യ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Over 100 Indian companies to participate in Arab Health 2017|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/over-100-indian-companies-to-participate-in-arab-health-2017-117013000949_1.html|access-date=23 March 2017|work=Business Standard|date=25 August 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭരണകൂടം ==
ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ആഭ്യന്തരവും അന്തർദേശീയവുമായ ഒരു പങ്കാളികളുടെ ശൃംഖലയുമായി ഐബിഇഎഫ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വാണിജ്യ സെക്രട്ടറിയാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ഒപ്പം, വ്യവസായം, വ്യാപാരം, വിപണി, അക്കാദമിക്, മാധ്യമം, പരസ്യം, പബ്ലിസിറ്റി, സർക്കാർ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന മറ്റ് 14 അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 

ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ വാണിജ്യ വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വാണിജ്യ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ട്രസ്റ്റാണ് &quot;''ഇന്ത്യാ ബ്രാൻഡ് ഇക്വിറ്റി ഫൗണ്ടേഷൻ (IBEF)&quot;''. 

== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
ഇന്ത്യൻ കയറ്റുമതി, ബിസിനസുകൾ, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നിവയെ ലോകത്തേക്ക് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് ബ്രാൻഡ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഐബിഇഎഫ് ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും ബിസിനസ് പ്രവണതകളെയും കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾക്കായുള്ള റിസോഴ്‌സ് സെന്ററായ ഇത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. സർക്കാർ പ്രഖ്യാപനങ്ങളും മാക്രോ ഇക്കണോമിക് സൂചകങ്ങളും ഐബിഇഎഫ് ട്രാക്കുചെയ്യുന്നു. ഐബിഇഎഫ് വെബ്‌സൈറ്റിൽ ഇവന്റ് വിവരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. മൾട്ടിമീഡിയ ഉള്ളടക്കം ഹോസ്റ്റുചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളെയും കയറ്റുമതി പ്രമോഷൻ കൗൺസിലുകളെയും കുറിച്ചുള്ള  വിവര റിപ്പോർട്ടുകൾ നൽകുന്നു. എക്സ്പീരിയൻസ് ഇന്ത്യ പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ, വിദേശനയം രൂപീകരിക്കുന്നവർ, പത്രപ്രവർത്തകർ, പണ്ഡിതർ എന്നിവർക്ക് ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കാൻ ഐബിഇഎഫ് സൗകര്യമൊരുക്കുന്നു. ഫാൻസി ഫുഡ് ഷോ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|(യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്)]], സിപിഎച്ച്ഐ വേൾഡ് വൈഡ്, ഹാനോവർ മെസ്സെ [[ജർമ്മനി|(ജർമ്മനി),]] ഫുഡക്സ് [[ജപ്പാൻ|(ജപ്പാൻ),]] ഇന്നോപ്രോം [[റഷ്യ|(റഷ്യ)]], ജിമെക്സ് [[ജോർദാൻ|(ജോർദാൻ)]] തുടങ്ങിയ വ്യാപാര പ്രദർശനങ്ങളിൽ ഐബിഇഎഫ് പങ്കെടുക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://web.worldbank.org/archive/website00818/WEB/OTHER/INDIA_BR.HTM|title=World Economic Forum - India Brand Equity Foundation|access-date=2022-08-25|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122130759/http://web.worldbank.org/archive/website00818/WEB/OTHER/INDIA_BR.HTM|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഐബിഇഎഫ്, ''India Now Business and Economy'' എന്ന ദ്വിമാസ ബിസിനസ്സ് മാസികയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഇന്ത്യയുടെ ബിസിനസ് സാധ്യതകൾ, ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ, സംരംഭക ആവാസവ്യവസ്ഥ, ആഗോള ബിസിനസ്സിലേക്കുള്ള സംഭാവന എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asiapacific.ca/research-report/branding-focused-initiative-indias-brand-equity-foundation|title=Branding-Focused Initiative: India's Brand Equity Foundation}}&lt;/ref&gt;

== സാമ്പത്തിക വികസന പരിപാടികൾ ==
ഐബിഇഎഫ് സെക്ടറൽ ബ്രാൻഡിംഗ് സംരംഭങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സേവനങ്ങൾ, തോട്ടങ്ങൾ, തുകൽ, തുണിത്തരങ്ങൾ, പരവതാനികൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 

ഐബിഇഎഫ്-ന്റെ സെക്ടറൽ ബ്രാൻഡിംഗ് സംരംഭങ്ങളുടെ പ്രാഥമിക വിഭാഗങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

=== ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ ഫാർമ ===
ഇന്ത്യൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വ്യവസായത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ എക്‌സ്‌പോർട്ട് പ്രൊമോഷൻ കൗൺസിലിന്റെയും ഐബിഇഎഫിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു സംരംഭമാണ് ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ ഫാർമ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Government plans special purpose vehicle for 'Brand India Pharma' promotion|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/pharmaceuticals/government-plans-special-purpose-vehicle-for-brand-india-pharma-promotion/articleshow/34446852.cms|access-date=24 August 2018|work=The Times of India|date=1 May 2014}}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ പ്ലാന്റേഷൻസ് ===
ഇന്ത്യൻ [[ചായ|ചായ,]] കാപ്പി, [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനം|സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]] എന്നിവയുടെ വിൽപ്പന പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഐബിഇഎഫ് സംരംഭമാണ് ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ പ്ലാന്റേഷൻസ്. ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ പ്ലാന്റേഷൻസ് (www.teacoffeespiceofindia.com) സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Make in India Lounge to replace India Adda at Davos|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/make-in-india-lounge-to-replace-india-adda-at-davos-115011401409_1.html|access-date=27 August 2018|work=Business Standard|date=15 January 2015}}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ===
ഇന്ത്യൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളും സേവനങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഐബിഇഎഫ് ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businesswireindia.com/news/news-details/ibef-rolls-out-brand-india-engineering-campaign-at-iess-2015/46284|title=IBEF Rolls Out 'Brand India Engineering' Campaign at IESS 2015|access-date=27 August 2018|date=24 November 2015|publisher=Business Wire India}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
ഐബിഇഎഫ്-ന്റെ മികച്ച പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ibef.org/research|title=IBEF Publications|access-date=27 August 2018|website=India Brand Equity Foundation|publisher=IBEF}}&lt;/ref&gt; 

* ''India Now Business and Economy''
* ''The Best of India in Services''
* ''The Best of India in Engineering''
* ''The Best of India in Products''
* ''50 Reasons to Partner with India''

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>1x9mdzniq8ow03fvlyz5842exydk1yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഋഷബ് ഷെട്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>580261</id>
    <revision>
      <id>4618998</id>
      <parentid>4617560</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T10:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43635" sha1="bol6p9r40l5767s60dav0llqk6960d7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ഋഷബ് ഷെട്ടി
| image              = [[File:Rishab Shetty in 2023.jpg|250px|center]]
| image_size         = 250px
| alt                = 
| caption            = ഋഷബ് ഷെട്ടി
| birth_name         = പ്രശാന്ത് ഷെട്ടി&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|title = Do You Know The Real Name of Kantara Fame Rishab Shetty?|date = 18 October 2022}}&lt;/ref&gt;
| birth_date         = &lt;!--Birthdate must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs. No IMDb. No public records. See WP:BLPPRIVACY--&gt;
| birth_place        = [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ഉഡുപ്പി]] ജില്ലയിലെ [[കുന്ദാപുര]] താലൂക്കിലെ കേരാഡി&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097 |title = From supplying water cans to acting in 'Bell Bottom': Rishab Shetty speaks to TNM|date = 21 February 2019}}&lt;/ref&gt;
| alma_mater         = Vijaya College, Jayanagar, Bangalore
| occupation         = {{hlist|Actor|Director|Producer|Filmmaker}}
| years_active       = 2006 - present
| known_for          = ''[[കാന്താര (2022 ചലച്ചിത്രം)|കാന്താര]]''&lt;br /&gt; ''[[ബെൽ ബോട്ടം (കന്നഡ ചലച്ചിത്രം)|ബെൽ ബോട്ടം]]''&lt;br /&gt; ''[[ഗരുഡ ഗമന വൃഷഭ വാഹന]]''&lt;br /&gt; ''[[കിറിക്ക് പാർട്ടി]]''
| spouse             = {{marriage|Pragati Shetty|2017}}
| children           = 2
| parents            = 
| website            = {{URL|https://www.rishabshettyfilms.com/}}
}}
[[Category:Articles with hCards]]

കന്നഡ സിനിമയിൽ  പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവുമാണ് '''പ്രശാന്ത് ഷെട്ടി'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|title=Do You Know The Real Name of Kantara Fame Rishab Shetty?|date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt; പ്രൊഫഷണലായി എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''ഋഷബ് ഷെട്ടി'''. നിരൂപകവും വാണിജ്യപരവുമായ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളായ ''[[കിറിക്ക് പാർട്ടി]]'', ''[[കാന്താര (2022 ചലച്ചിത്രം)|കാന്താര]]'' എന്നിവയ്ക്ക് അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനാണ്. അവയിൽ അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും പ്രധാന നായകനായി അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു. ''[[സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ കാസർഗോഡ്, കൊഡുഗെ: രാമണ്ണ റായ്]]'' എന്ന ചിത്രത്തിന് മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി അംഗീകാരങ്ങൾ അദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ഉഡുപ്പി]] ജില്ലയിലെ [[കുന്ദാപുര]] താലൂക്കിലെ കേരാഡി &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097|title=From supplying water cans to acting in 'Bell Bottom': Rishab Shetty speaks to TNM|date=21 February 2019}}&lt;/ref&gt; ഗ്രാമത്തിലാണ് ഋഷബ് ഷെട്ടി ജനിച്ചത്. കുന്ദാപുരയിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് വിജയ കോളേജിൽ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്|ബികോമിന്]] ചേർന്നു. കുന്ദാപുരയിൽ [[യക്ഷഗാനം|യക്ഷഗാന]] നാടകങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം നാടകയാത്ര ആരംഭിച്ചത്. ബെംഗളൂരുവിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ നാടകങ്ങളിലും സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം അഭിനന്ദിക്കുകയും ഈ നാടകങ്ങളിലെ വിജയം ഒരു പ്രൊഫഷണൽ കരിയർ എന്ന നിലയിൽ അഭിനയം പരീക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

== കന്നഡ ചലച്ചിത്ര ജീവിതം ==

ബിരുദപഠനത്തിനുശേഷം സിനിമയിൽ അവസരങ്ങൾ തേടുന്നതിനോടൊപ്പം, ഉപജീവനത്തിനായി കുപ്പിവെള്ളം വിൽക്കൽ, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ഹോട്ടൽ ജോലി തുടങ്ങിയ പല ജോലികളും ഷെട്ടി ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kantara-fame-rishab-shetty-on-his-struggle-in-the-kannada-industry-background-nahi-hai-chance-nahi-milega-article-95018411|title=Kantara fame Rishab Shetty on his struggle in the Kannada industry|date=21 Oct 2022|archive-date=21 October 2022|access-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021174352/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kantara-fame-rishab-shetty-on-his-struggle-in-the-kannada-industry-background-nahi-hai-chance-nahi-milega-article-95018411|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഇതിനിടയിൽ [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിലെ]] ഗവൺമെന്റ് ഫിലിം ആൻഡ് ടിവി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്ന് ചലച്ചിത്ര സംവിധാനത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു ഡിപ്ലോമയും കരസ്ഥമാക്കി.&lt;ref name=&quot;making&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|title=Making Ricky|last1=Sharadhaa|first1=A|date=16 January 2016|access-date=29 January 2016|publisher=[[The Indian Express]]|archive-date=17 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117164823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ക്ലാപ്പ് ബോയ് ആയാണ് അദ്ദേഹം സിനിമാരംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചുതുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് സ്പോട്ട് ബോയ് ആയും തുടർന്ന് [[സഹസംവിധായകൻ|സഹസംവിധായകനായും]] പ്രവർത്തിച്ചു. സിനിമാരംഗത്തെ ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹം [[രക്ഷിത് ഷെട്ടി|രക്ഷിത് ഷെട്ടിയെ]] പരിചയപ്പെടുന്നതും അവർ അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കളായി മാറുന്നതും.

2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''തുഗ്ലക്ക്'' എന്ന ചിത്രത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആദ്യ പ്രധാന വേഷം.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece | title=Meet the 3 Shettys changing Kannada cinema | newspaper=The Hindu | date=4 January 2022 | last1=Rao | first1=Subha J. | archive-date=24 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181644/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece | url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[പവൻ കുമാർ (സംവിധായകൻ)|പവൻ കുമാറിൻ്റെ]] ''[[ലൂസിയ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിയ]]'' (2013) എന്ന സിനിമയിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ്റെ ചെറിയ, എന്നാൽ ശ്രദ്ധേയമായ വേഷം അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് രക്ഷിത് ഷെട്ടി സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[ഉളിദവരു കണ്ടന്തെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലും ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. 2016-ൽ രക്ഷിത് ഷെട്ടിയെ നായകനാക്കി അദ്ദേഹം ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[റിക്കി (ചലച്ചിത്രം)|റിക്കി]]'' ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ശരാശരി വിജയം നേടി. അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[കിറിക്ക് പാർട്ടി]]'' എന്ന ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വൻവിജയം നേടുകയും കന്നഡ സിനിമാ വ്യവസായത്തിലെ വലിയൊരു ഹിറ്റായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതിനുശേഷം അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ കാസർഗോഡ്, കൊഡുഗെ: രാമണ്ണ റായ്]]'' എന്ന ചിത്രം നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും [[മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം]] കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.

2019-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ബെൽ ബോട്ടം (കന്നഡ ചലച്ചിത്രം)|ബെൽ ബോട്ടം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം നായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. ചിത്രം മികച്ച സ്വീകാര്യത നേടി. ഇതിനുശേഷമുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രധാന വേഷം ''[[ഗരുഡ ഗമന വൃഷഭ വാഹന]]'' (2021) എന്ന ചിത്രത്തിലെ മംഗളൂരു കേന്ദ്രീകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന അധോലോക നായകനായ ഹരി എന്ന കഥാപാത്രമായിരുന്നു. നിരൂപക പ്രശംസയും വാണിജ്യ വിജയവും നേടിയ ഈ ചിത്രത്തിൽ ഋഷഭ് ഷെട്ടിയുടെയും സംവിധായകൻ [[രാജ് ബി. ഷെട്ടി|രാജ് ബി. ഷെട്ടിയുടെയും]] പ്രകടനം ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-20 |title=If you liked Rishab Shetty in 'Kantara', watch his 7 best and highest-rated movies, per IMDb on ZEE5, Voot and more |url=https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/liked-rishab-shettys-performance-kantara-7-highly-rated-films-kannada-actor-can-watch-zee5-voot/ |access-date=2022-11-15 |website=GQ India |language=en-IN |archive-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115180639/https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/liked-rishab-shettys-performance-kantara-7-highly-rated-films-kannada-actor-can-watch-zee5-voot/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[File:The Vice President of India, Shri M. Venkaiah Naidu confers Shri Rishabh Shetty Best Children's Film at the 66th National Film Awards ceremony, in New Delhi on December 23, 2019.jpg|thumb|2019 ഡിസംബറിൽ ഉപരാഷ്ട്രപതി [[എം. വെങ്കയ്യ നായിഡു]]വിൽ നിന്നും മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു]]
[[File:The President Droupadi Murmu confers 'Medal Rajat' to the Director &amp; Actor Shri Rishab Shetty for Best Actor in a Leading Role Kantara (Kannada) at the 70th National Film Awards on October 08, 2024.jpg|thumb|2024 ഒക്ടോബറിൽ രാഷ്ട്രപതി [[ദ്രൗപദി മുർമു]]വിൽ നിന്നും മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു]]

പിന്നീട് അദ്ദേഹം ''മിഷൻ ഇമ്പോസിബിൾ'', ''ഹരികഥെ അല്ല ഗിരികഥെ'' (രണ്ടും 2022-ൽ) എന്നീ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളിൽ അതിഥിവേഷത്തിൽ എത്തി. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ [[തെലുങ്ക് ചലച്ചിത്രം|തെലുങ്ക് സിനിമാ]] പ്രവേശനമായിരുന്നു. അതിനുശേഷം തൻ്റെ അടുത്ത സംവിധാന സംരംഭമായ ''[[കാന്താര (2022 ചലച്ചിത്രം)|കാന്താര]]'' എന്ന ചിത്രത്തിനായി അദ്ദേഹം [[ഹൊംബാളെ ഫിലിംസ്|ഹൊംബാളെ ഫിലിംസുമായി]] സഹകരിച്ചു. അദ്ദേഹം തന്നെ നായകനായെത്തിയ ഈ ചിത്രം ആദ്യം കന്നഡയിൽ മാത്രമാണ് പുറത്തിറങ്ങിയതെങ്കിലും,&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kantara-box-office-collection-rishab-shetty-vikrant-rona-8219995/ | title=Kantara box office collection: Rishab Shetty's film overtakes Kiccha Sudeep's Vikrant Rona, is now third-highest grossing Kannada film ever | date=20 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-date=20 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221020064328/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kantara-box-office-collection-rishab-shetty-vikrant-rona-8219995/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt; വലിയ വിജയമായതിനെ തുടർന്ന് പിന്നീട് മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്കും മൊഴിമാറ്റം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/kantara-malayalam-box-office-collection-details-rishab-shetty-prithviraj-sukumaran-676579/ |title=കേരളത്തിലും തരംഗമായി ‘കാന്താര’; ബോക്സ് ഓഫീസിൽ കുതിപ്പ് |website=[[ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്|Indian Express Malayalam]] |language=ml |date=25 October 2022 |access-date=11 April 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ കന്നഡ ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക|എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും ഉയർന്ന കളക്ഷൻ നേടിയ രണ്ടാമത്തെ കന്നഡ ചിത്രമാണ്]] കാന്താര.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/11/22/kantara-movie-box-office-collection-crosses-400-crore.html |title=16 കോടി മുടക്കി, നേടിയത് 400 കോടി; ബോക്സ്ഓഫിസ് ചരിത്രം തിരുത്തി കാന്താര |website=[[മലയാള മനോരമ|Manorama Online]] |language=ml |date=22 November 2022 |access-date=11 April 2026}}&lt;/ref&gt; 2023-ൽ നടന്ന 54-ാമത് [[ഇന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം|ഇന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ (IFFI)]] ഈ ചിത്രത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്പെഷ്യൽ ജൂറി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Jury Awards&quot;&gt;{{cite news|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531|title=Winners at IFFI54|publisher=[[Press Information Bureau]]|date=29 November 2023|access-date=29 November 2023|archive-date=16 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216134127/https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Rishabh Shetty named Brand Ambassador for International Year of Volunteers 2026
 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/actor-rishab-shetty-urges-youth-to-help-change-societal-mindsets-at-bengaluru-event/articleshow/126456795.cms
 |work=Times Of India
 |date=10 January 2026
 |location=Bengaluru
 |publisher=Times Of India
}}&lt;/ref&gt; കാന്താരയിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/national-film-awards-2022-rishab-shetty-best-actor-1.9818817|title=മികച്ച നടൻ ഋഷഭ് ഷെട്ടി; ആട്ടം മികച്ച ചിത്രം|website=[[മാതൃഭൂമി|Mathrubhumi]]|language=ml|date=16 August 2024}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/kantara-chapter-1-release-date-announced-rishab-shetty-movie-sogb9c |title='കാന്താര ചാപ്റ്റർ 1' റിലീസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു; വൻ വരവേൽപ്പിനൊരുങ്ങി ആരാധകർ |website=[[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്|Asianet News]] |language=ml |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==
{{pending films key}}

=== അഭിനേതാവായി ===

* ''പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കാത്തവയെല്ലാം കന്നഡ ചലച്ചിത്രങ്ങളാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!വർഷം
!ചലച്ചിത്രം
!കഥാപാത്രം
!കുറിപ്പുകൾ
!{{Tooltip|Ref|അവലംബം}}
|-
|2012
|''തുഗ്ലക്ക്''
|വില്ലൻ
|
|&lt;ref name=&quot;Tuglak&quot;&gt;{{cite news |last1=Bohra |first1=Anurag |date=19 May 2024 |title=Rishab Shetty gets a flying kiss from Mohammed Siraj as he attends CSK vs RCB match |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/rishab-shetty-gets-a-flying-kiss-from-mohammed-siraj-as-he-attends-csk-vs-rcb-match-watch-101716112905964.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620123259/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/rishab-shetty-gets-a-flying-kiss-from-mohammed-siraj-as-he-attends-csk-vs-rcb-match-watch-101716112905964.html |archive-date=20 June 2024 |access-date=15 September 2024 |publisher=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2013
|''അട്ടഹാസ''
| രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Reddy |first1=Y Maheswara |date=20 September 2022 |title=Double Role |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/double-role/articleshow/94309829.cms |access-date=15 September 2024 |publisher=Banglore Mirror}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ലൂസിയ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിയ]]''
|പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ 
|
|&lt;ref name=&quot;DHeraldOpen&quot;&gt;{{cite news |last1=M V |first1=Vivek |date=29 September 2022 |title=Rishab Shetty opens up on his acting career |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/rishab-shetty-opens-up-on-his-acting-career-1148997.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916002356/https://www.deccanherald.com/entertainment/rishab-shetty-opens-up-on-his-acting-career-1148997.html |archive-date=16 September 2024 |access-date=15 September 2024 |publisher=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[ഉളിദവരു കണ്ടന്തെ]]''
| രഘു
|
|&lt;ref name=&quot;DHeraldOpen&quot; /&gt;
|-
|2016
|''[[റിക്കി (ചലച്ചിത്രം)|റിക്കി]]''
|രാധാകൃഷ്ണൻ്റെ സുഹൃത്ത്
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sharadhaa |first1=A. |title=Ricky by Rishab Shetty Gets U/A, Release Date Pushed to January 29 |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Ricky-by-Rishab-Shetty-Gets-UA-Release-Date-Pushed-to-January-29/2016/01/13/article3224749.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116010652/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Ricky-by-Rishab-Shetty-Gets-UA-Release-Date-Pushed-to-January-29/2016/01/13/article3224749.ece |archive-date=16 January 2016 |access-date=20 January 2016 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2018
|''[[സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ കാസർഗോഡ്, കൊഡുഗെ: രാമണ്ണ റായ്|സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ]]''
|ഇൻസ്പെക്ടർ കെമ്പരാജ്
|
|
|-
|''അമ്പി നിങ് വയസ്സായ്തോ''
| സംവിധായകൻ
|അതിഥിവേഷം
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''[[ബെൽ ബോട്ടം (കന്നഡ ചലച്ചിത്രം)|ബെൽ ബോട്ടം]]''
|ഡിറ്റക്റ്റീവ് ദിവാകരൻ
|
|&lt;ref name=&quot;DHeraldOpen&quot; /&gt;
|-
|''കഥാ സംഗമ'' 
|മനോനില തെറ്റിയ വ്യക്തി
|
|&lt;ref name=&quot;DHeraldOpen&quot; /&gt;
|-
|''അവനേ ശ്രീമന്നാരായണ''
|കൗബോയ് കൃഷ്ണ
|അതിഥിവേഷം
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2021
|''ഹീറോ''
| നായകൻ
|
|
|-
|''ശ്രീകൃഷ്ണ@ജിമെയിൽ.കോം''
|പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ
|അതിഥിവേഷം 
|
|-
|''[[ഗരുഡ ഗമന വൃഷഭ വാഹന]]''
|ഹരി
|
|&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 November 2021 |title=People will be surprised with my role in 'Garuda Gamana Vrishabha Vahana': Rishab Shetty |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2021/nov/16/people-will-be-surprised-with-my-role-in-ggvv-2384007.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118065317/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2021/nov/16/people-will-be-surprised-with-my-role-in-ggvv-2384007.html |archive-date=18 November 2021 |access-date=19 November 2021 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|''മിഷൻ ഇമ്പോസിബിൾ'' 
|ഖലീൽ
|[[തെലുങ്ക് ചലച്ചിത്രം|തെലുങ്ക് ചിത്രം]]; അതിഥിവേഷം
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2022 |title=My role in 'Mishan Impossible' was done out of friendship: Rishab Shetty |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2022/mar/17/my-role-in-mishan-impossible-was-done-out-of-friendship-rishab-shetty-2430897.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317134536/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2022/mar/17/my-role-in-mishan-impossible-was-done-out-of-friendship-rishab-shetty-2430897.html |archive-date=17 March 2022 |access-date=17 March 2022 |website=Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഹരികഥെ അല്ല ഗിരികഥെ''
|ഗിരി / സ്വന്തം വേഷം 
|rowspan=&quot;2&quot; |ഇരട്ട വേഷം
|
|-
| ''[[കാന്താര (2022 ചലച്ചിത്രം)|കാന്താര]]''
| കാടുബെട്ടു ശിവ / അണ്ണപ്പ
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Rishab Shetty's Kantara is about the human versus nature conflict - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-shettys-kantara-is-about-the-human-versus-nature-conflict/articleshow/85094319.cms|access-date=2021-08-07|website=The Times of India|date=6 August 2021|language=en|archive-date=2 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002052701/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-shettys-kantara-is-about-the-human-versus-nature-conflict/articleshow/85094319.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023 
|''ഹോസ്റ്റൽ ഹുടുകരു ബെക്കാഗിഡ്ഡാരെ'' || സീനിയർ വിദ്യാർത്ഥി || അതിഥിവേഷം
|
|- 
| 2025
|''[[കാന്താര: അധ്യായം 1]]'' || ബെർമെ, മായകാര, അണ്ണപ്പ, കാടുബെട്ടു ശിവ
|നാല് വേഷങ്ങൾ
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-02-07 |title=Rishab Shetty announces 'Kantara 2' launch in 2024; Says it will be a 'Prequel'. Read more here |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/rishab-shetty-announces-kantara-2-launch-in-2024-says-it-will-be-a-prequel-read-more-here/articleshow/97681772.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815180138/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/rishab-shetty-announces-kantara-2-launch-in-2024-says-it-will-be-a-prequel-read-more-here/articleshow/97681772.cms?from=mdr |archive-date=15 August 2023 |access-date=2023-08-15 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Exclusive {{!}} Rishab Shetty shares update on Kantara 2: 'We will start shooting…' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/exclusive-rishab-shetty-shares-update-on-kantara-2-we-will-start-shooting-8805443/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815181642/https://indianexpress.com/article/entertainment/exclusive-rishab-shetty-shares-update-on-kantara-2-we-will-start-shooting-8805443/ |archive-date=15 August 2023 |access-date=2023-08-15 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== സംവിധായകനായി ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
|-
! വർഷം
! ചലച്ചിത്രം
! കുറിപ്പുകൾ
|-
|rowspan='2'|2016
|''[[റിക്കി (ചലച്ചിത്രം)|റിക്കി]]''
| സംവിധായകനായുള്ള ആദ്യ ചിത്രം
|-
|''[[കിറിക്ക് പാർട്ടി]]''
|
|-
|2018
|''[[സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ കാസർഗോഡ്, കൊഡുഗെ: രാമണ്ണ റായ്]]''
|
|-
|2022 || ''[[കാന്താര (2022 ചലച്ചിത്രം)|കാന്താര]]''
|
|-
|2025 || ''[[കാന്താര: അധ്യായം 1]]'' ||
|-
|}

=== നിർമ്മാതാവായി ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
|-
! വർഷം
! ചലച്ചിത്രം
! കുറിപ്പുകൾ
|-
|2018
|''[[സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ കാസർഗോഡ്, കൊഡുഗെ: രാമണ്ണ റായ്]]''
|
|-
|2019
|''കഥാ സംഗമ''
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021
| ''ഹീറോ'' || സഹ-രചയിതാവ് കൂടിയാണ്
|-
| ''പെഡ്രോ'' ||
|-
|2022 || ''ശിവമ്മ യരെഹഞ്ചിനാല'' ||
|-
|2024 || ''ലാഫിംഗ് ബുദ്ധ'' ||
|}

== പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ചലച്ചിത്രം
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം 
!ഫലം
!{{Tooltip|Ref|അവലംബം}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |''[[കിറിക്ക് പാർട്ടി]]''
|2016 കർണ്ണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം
|മികച്ച കുടുംബചിത്രം
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/karnataka-state-film-award-winners-for-2016/articleshow/58130032.cms |title=Karnataka State Film Award Winners for 2016 |work=The Times of India |date=11 April 2017 |access-date=30 June 2020 |archive-date=11 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111191648/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/karnataka-state-film-award-winners-for-2016/articleshow/58130032.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|64-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത്
|മികച്ച സംവിധായകൻ - കന്നഡ
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/filmfare-awards-kirik-party-is-the-big-winner-of-the-night/articleshow/59201196.cms|title=64th Filmfare Awards 2017 South: Kirik Party is the big winner of the night|work=The Times of India|date=19 June 2017|archive-date=12 August 2020|access-date=30 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812080539/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/filmfare-awards-kirik-party-is-the-big-winner-of-the-night/articleshow/59201196.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|2-ാമത് ഐഫ (IIFA) ഉത്സവം
|മികച്ച സംവിധായകൻ
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=IIFA Utsavam 2017 (2016) Kannada Full Show, Nominees &amp; Winners |url=http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |access-date=3 April 2017 |work=Updatebro.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20170328224355/http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |archive-date=28 March 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|6-ാമത് സൈമ (SIIMA) പുരസ്കാരം
|മികച്ച സംവിധായകൻ - കന്നഡ
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/today/siima-2017awards-kannada.html|title=SIIMA 2017 Kannada winners list&amp;nbsp;— idlebrain.com news|work=Idlebrain|access-date=30 June 2020|archive-date=12 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012212222/https://www.idlebrain.com/news/today/siima-2017awards-kannada.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |''[[സർക്കാരി ഹി. പ്ര. ശാലെ കാസർഗോഡ്, കൊഡുഗെ: രാമണ്ണ റായ്]]''
|[[ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|66-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം]]
|[[മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം|മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രം]]
|{{won}}
|&lt;ref name=&quot;66thaward&quot;&gt;{{cite press release|title=66th National Film Awards|url=https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=11 August 2019|df=dmy-all|archive-date=9 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809152118/https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 കർണ്ണാടക സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം
|മികച്ച കുടുംബചിത്രം
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-check-out-all-winners/articleshow/73186197.cms|title=KARNATAKA STATE FILM AWARDS 2018: RAGHAVENDRA RAJKUMAR AND MEGHANA RAJ BAG TOP HONOURS; CHECK OUT ALL WINNERS|date=10 January 2020|access-date=4 May 2020|website=bangalore mirror|archive-date=25 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125091339/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-check-out-all-winners/articleshow/73186197.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-2453763.html|title=Karnataka State Film Awards 2018: Raghavendra Rajkumar and Meghana Raj Bag Top Honours|date=10 January 2020|access-date=4 May 2020|website=News18|archive-date=30 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630123523/https://www.news18.com/amp/news/movies/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-2453763.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|66-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത്
|മികച്ച ചലച്ചിത്രം - കന്നഡ
|{{nom}}
|rowspan=2|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nominations for the 66th Filmfare Awards (South) 2019|url=https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-37931.html|website=Filmfare|date=13 December 2019|access-date=13 December 2019|archive-date=12 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212141500/https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-37931.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-38163.html|title=Winners of the 66th Filmfare Awards (South) 2019|website=[[Filmfare]]|access-date=22 December 2019|archive-date=22 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222020917/https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-38163.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|മികച്ച സംവിധായകൻ - കന്നഡ
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |8-ാമത് സൈമ (SIIMA) പുരസ്കാരം
|മികച്ച സംവിധായകൻ - കന്നഡ
|{{nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-awards-2019-heres-a-complete-list-of-nominees/articleshow/70287216.cms |title=SIIMA Awards 2019: Here's a complete list of nominees |work=The Times of India |date=19 July 2019 |access-date=30 June 2020 |archive-date=1 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183932/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-awards-2019-heres-a-complete-list-of-nominees/articleshow/70287216.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-awards-2019-full-winners-list-vijay-deverakonda-keerthy-suresh-yash-win-big/470065|title=SIIMA Awards 2019 full winners list|website=Times Now|date=17 August 2019|access-date=19 January 2020|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112050142/https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-awards-2019-full-winners-list-vijay-deverakonda-keerthy-suresh-yash-win-big/470065|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|മികച്ച ചലച്ചിത്രം - കന്നഡ
|{{nom}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|''[[ഗരുഡ ഗമന വൃഷഭ വാഹന]]''
|10-ാമത് സൈമ (SIIMA) പുരസ്കാരം
|മികച്ച നടൻ - കന്നഡ
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;Siima&quot;&gt;{{cite web |title=SIIMA WINNER'S 2022 |url=https://siima.in/index.php/awards-2022/ |access-date=21 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|67-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത്
|മികച്ച നടൻ - കന്നഡ
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|title=67th Parle Filmfare Awards South 2022 with Kamar Film Factory|website=[[Filmfare]]|access-date=18 October 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009173254/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |''[[കാന്താര (2022 ചലച്ചിത്രം)|കാന്താര]]''
|[[ഇന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം|54-ാമത് ഇന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]]
|ഐ.എഫ്.എഫ്.ഐ. സ്പെഷ്യൽ ജൂറി പുരസ്കാരം
|{{won}}
|&lt;ref name=&quot;Jury Awards&quot;/&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |11-ാമത് സൈമ (SIIMA) പുരസ്കാരം
|മികച്ച സംവിധായകൻ - കന്നഡ
|{{won}}
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;Siima&quot;/&gt;
|-
| മികച്ച നടൻ (നിരൂപകർ)
|{{won}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|68-ാമത് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത്
|മികച്ച സംവിധായകൻ - കന്നഡ
|{{nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|-
|മികച്ച നടൻ - കന്നഡ
|{{won}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |[[ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം 2022|70-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം]]
|[[മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം|മികച്ച നടൻ]]
|{{won}}
|rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Film Awards Live: Kannada cinema shines bright as KGF 2, Kantara bag wins, Rishab Shetty gets best actor prize |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/national-film-awards-live-updates-entertainment-news-kantara-12th-fail-vikrant-massey-mammootty-rishab-shetty-3152662 |access-date=2024-08-16 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/national-film-awards-2022-rishab-shetty-best-actor-1.9818817|title=മികച്ച നടൻ ഋഷഭ് ഷെട്ടി, നടി നിത്യ മേനോനും മാനസിയും; ആട്ടം മികച്ച ചിത്രം|website=[[മാതൃഭൂമി|Mathrubhumi]]|language=ml|date=16 August 2024}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[മികച്ച ജനപ്രിയ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം|മികച്ച ജനപ്രിയ ചിത്രം]]
| {{won}}
|-
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category}}
* {{IMDb name | 6142895 }}
{{National Film Award Best Actor}}
{{Filmfare Award for Best Actor – Kannada}}
{{IFFI Silver Peacock - Special Jury Award and Special Mention|state=collapsed}}
{{Filmfare Award for Best Director - Kannada}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Shetty, Rishab}}
[[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകയിൽ നിന്നുള്ള അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉഡുപ്പി ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ളവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കന്നഡ ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകയിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കന്നഡ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ നടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1983-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ച സംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ച നിർമ്മാതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സൈമ (SIIMA) പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തെലുങ്ക് ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐഫ (IIFA) ഉത്സവ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1983-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കന്നഡ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>bol6p9r40l5767s60dav0llqk6960d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആശിർവാദ് സിനിമാസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582567</id>
    <revision>
      <id>4618940</id>
      <parentid>4546545</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T02:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42153" sha1="qsc5qar0n2fs5k90h9bdrdeebgoxybr" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox company
| image          =
| logo_size = 235 pixel 
| type = സ്വകാര്യ കമ്പനി
| industry = ചലച്ചിത്രം
| founded = 2000
| location_city = [[കൊച്ചി]]
| location_country = ഇന്ത്യ
| area_served = ലോകവ്യാപകമായി
| products = സിനിമകൾ
| owner = ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ
| subsid = മാക്സ്ലാബ് സിനിമാസ് ആൻഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്
| website = {{url|https://www.aashirvadcinemas.in}}
}}

കേരളത്തിലെ [[കൊച്ചി]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് '''ആശിർവാദ് സിനിമാസ്''' . 2000-ൽ ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ സ്ഥാപിച്ച ഇത് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി 30-ലധികം മലയാള ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു .&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.rediff.com/entertai/2001/jan/24mallu.htm | work=rediff.com | title=Movies: Sleaze time, folks! | date=1 January 2000 | first=R | last=Ayyappan | access-date=7 August 2019 }}&lt;/ref&gt; 2009 മുതൽ, സിനിമ വിതരണത്തിനായി മോഹൻലാലും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരും ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ച വിതരണ കമ്പനിയായ മാക്‌സ്‌ലാബ് സിനിമാസ് ആൻഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ്‌സുമായി കമ്പനി സഹകരിക്കുന്നു . മലയാള ചലച്ചിത്ര വ്യവസായത്തിലെ ഏറ്റവും സജീവവും മുൻനിര പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസുകളിലൊന്നാണിത് .

[[നരസിംഹം]] (2000), [[രാവണപ്രഭു]] (2001), [[നരൻ]] (2005), [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006), [[ദൃശ്യം]] (2013) , [[ഒപ്പം]] (2016), [[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]] (2019) എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ഹിറ്റുകൾ നിർമ്മിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസ് നിലയുറപ്പിച്ചു .&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.whereincity.com/news/6/4431 |title='Rasathanthram' rules Malayalam box office|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718035757/http://www.whereincity.com/news/6/4431 |archive-date=18 July 2011|work=Whereincity.com |date=31 May 2006}}&lt;/ref&gt; മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ചിലവേറിയ മൂന്ന് ചിത്രങ്ങളും ഇത് നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട് - [[ഒടിയൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഒടിയൻ]] (2018), [[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]] (2019), [[മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം]] (2020) മരക്കാർ പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസിന് ലാഭകരമായ സംരംഭമായിരുന്നില്ല.

രണ്ട് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ , നാല് കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ , ഒരു ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി അവാർഡുകൾ ആശിർവാദ് സിനിമാസിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് . 2019-ൽ, ആശിർവാദ് സിനിമാസ് ഹോങ്കോങ്ങിൽ ഫെറ്റിയാൻ ആശിർവാദ് സിനിമാസ് എന്ന പേരിൽ ഓഫീസ് തുറക്കുകയും ചൈനയിൽ സിനിമകൾ സഹ-നിർമ്മാണത്തിനും വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുമായി ഒരു ചൈനീസ് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ കമ്പനിയുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു . നിലവിൽ മോളിവുഡിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് ആശിർവാദ് സിനിമാസ് . [[ഒടിയൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഒടിയൻ]] (30 കോടി), [[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]] (35 കോടി), [[മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം]] (100 കോടി) തുടങ്ങിയ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട് .

==ചരിത്രം==
2000-ൽ മോഹൻലാലിന്റെ മുൻ സാരഥി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] സ്ഥാപിച്ചതാണ് ആശിർവാദ് സിനിമാസ്. അതിന്റെ ആദ്യ നിർമ്മാണം 2000-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[നരസിംഹം (ചലച്ചിത്രം)|നരസിംഹം]] ആയിരുന്നു, അത് അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള സിനിമയും വ്യവസായ ഹിറ്റുമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|author=International Business Times|title=Premam is in the air|url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlal-mammootty-starrer-narasimham-15th-anniversary-celebrations-dubai-gets-grand-response-616307|access-date=27 October 2019|work=[[International Business Times]]|date=6 December 2014}}&lt;/ref&gt; കമ്പനിയുടെ അടുത്തത് 2001-ലെ ആക്ഷൻ ഡ്രാമ ചിത്രമായ [[രാവണപ്രഭു]] ആയിരുന്നു, അത് 1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ദേവാസുരം|ദേവാസുരത്തിന്റെ]] രണ്ടാം ഭാഗമായിരുന്നു, അത് ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായി മാറി. ഈ ചിത്രം ജനപ്രിയ അപ്പീലും സൗന്ദര്യാത്മക മൂല്യവുമുള്ള മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി. വർഷങ്ങളായി, ആശിർവാദ് സിനിമാസിന് അവരുടെ സിനിമകൾക്ക് മികച്ച സ്വീകരണവും വിജയവും ലഭിക്കുകയും പുതിയ റെക്കോർഡുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

ആക്ഷൻ ചിത്രമായ നാട്ടുരാജാവ് 2004 ൽ നിർമ്മിച്ച ഒരേയൊരു ചിത്രമായിരുന്നു, അത് ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Onam - The final report card!|url=https://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329142352/http://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|url-status=dead|archive-date=29 March 2017|access-date=30 October 2019|work=Sify.com|date=29 September 2004}}&lt;/ref&gt; ജോഷി സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ ചിത്രമായ നരൻ 2005-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരേയൊരു ചിത്രമായിരുന്നു, അത് ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title='Naran' — The clear winner!|url=https://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915095349/http://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|url-status=dead|archive-date=15 September 2014|access-date=30 October 2019|work=Sify.com|date=17 September 2005}}&lt;/ref&gt; അടുത്ത വർഷം സത്യൻ അന്തിക്കാട് സംവിധാനം ചെയ്ത ഫാമിലി ഡ്രാമ രസതന്ത്രം ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായി. 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ രണ്ട് ചിത്രങ്ങൾ, അമൽ നീരദ് സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ ചിത്രം സാഗർ ഏലിയാസ് ജാക്കി റീലോഡഡ്, 1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മോഹൻലാൽ ചിത്രം ഇരുപത് നൂറ്റണ്ടിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം. ഇത് വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചെങ്കിലും സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ നേടി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala Box Office (April 2009)|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14886903&amp;cid=14625530|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029143207/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14886903&amp;cid=14625530|url-status=dead|archive-date=29 October 2014|access-date=30 October 2019|work=webcitation.org|date=10 May 2009}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കോമഡി ചിത്രമായ ചൈന ടൗൺ ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ ₹15.2 കോടി നേടി, വാണിജ്യ വിജയം നേടുകയും ചെയ്തു. 2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ സ്പിരിറ്റ് മറ്റ് സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി.&lt;ref&gt;{{cite news|author=The New Indian Express|title=Kerala Box Office (April 2009)|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2011/jun/05/multistarrer-era-comes-to-mollywood-259784.html|access-date=30 October 2019|work=[[The New Indian Express]]|date=10 May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=News18|title=2011 was troublesome for Malayalam films|url=https://www.news18.com/news/india/2011-was-troublesome-for-malayalam-films-434144.html|access-date=30 October 2019|work=[[News18 India]]|date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt; 2013-ൽ, ഫാമിലി-ത്രില്ലർ ചിത്രമായ ദൃശ്യം വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും മലയാള സിനിമയിലും വ്യവസായത്തിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ ചിത്രമായും ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ ₹50 കോടിയിലധികം നേടിയ ആദ്യ ചിത്രമായും മാറി. 2016-ലെ ക്രൈം ത്രില്ലറായ ഒപ്പവും ലോകമെമ്പാടുമായി ₹65 കോടി നേടി എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

മോഹൻലാലും ലാൽ ജോസും ആദ്യമായി ഒന്നിച്ച വെളിപാടിന്റെ പുസ്തകം 2017 ൽ മിതമായ വിജയമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Forbes India|title=Mohanlal: Strong and steady|url=http://www.forbesindia.com/article/2017-celebrity-100/mohanlal-strong-and-steady/49033/1|work=[[Forbes India]]|access-date=28 August 2019|date=1 January 2018}}&lt;/ref&gt; 2019-ൽ, പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ ചിത്രമായ ലൂസിഫർ ലോകമെമ്പാടുമായി ₹200 കോടി നേടി, മോഹൻലാലിന്റെ പുലിമുരുകനെ പിന്തള്ളി ഇതുവരെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായി. വിദേശ വിപണിയിൽ 50 കോടിയിലധികം കളക്ഷൻ നേടിയ ആദ്യ മലയാള ചിത്രം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്. നവാഗതരായ ജിബി-ജോജു സംവിധാനം ചെയ്ത ഇട്ടിമാണി: മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന എന്ന കോമഡി ചിത്രം അവർ നിർമ്മിച്ചു. ഇതിന് സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ ലഭിച്ചെങ്കിലും വാണിജ്യ വിജയമായിരുന്നു. കോവിഡ് 19 പാൻഡെമിക് സമയത്ത്, ആശീർവാദ് സിനിമാസ് ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമാണ് ദൃശ്യം 2 നിർമ്മിച്ചത്,സാധാരണ തിയേറ്റർ റിലീസിന് പകരം OTT പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]യിൽ പ്രീമിയർ ചെയ്ത ചിത്രം. ചിത്രത്തിന് വ്യാപകമായ സ്വീകാര്യതയാണ് ലഭിച്ചത്. തുടർന്ന് കമ്പനി ദൃശ്യം 2 എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചു (സുരേഷ് പ്രൊഡക്ഷൻസും രാജ് കുമാർ തിയേറ്റേഴ്സും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചത്), ഇത് ദൃശ്യം 2 ന്റെ റീമേക്കായിരുന്നു, അത് തിയറ്റർ റിലീസിന് പകരം OTT പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു. കുഞ്ഞാലി മരക്കാറിന്റെ ജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കി പ്രിയദർശൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ പീരീഡ് ചിത്രമായ മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം (മൂൺഷോട്ട് എന്റർടൈൻമെന്റ്സും കോൺഫിഡന്റ് ഗ്രൂപ്പും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചത്) കമ്പനി നിർമ്മിച്ചു. 100 കോടി മുതൽ മുടക്കുള്ള മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ചെലവേറിയ ചിത്രമാണിത്. ചിത്രം 2021 ഡിസംബർ 2-ന് പുറത്തിറങ്ങി. ഇതിന് സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ബോക്‌സ് ഓഫീസ് പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2022 ൽ കമ്പനി മൂന്ന് സിനിമകൾ നിർമ്മിച്ചു. പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്‌ത ബ്രോ ഡാഡിയും ജീത്തു ജോസഫ് സംവിധാനം ചെയ്‌ത 12ത്ത് മാനും  ഡിസ്‌നി+ ഹോട്ട്‌സ്റ്റാറിൽ നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസ് ആയിരുന്നു. രണ്ട്‌ ചിത്രങ്ങൾക്കും  മികച്ച സ്വീകാര്യതയാണ് ലഭിച്ചത്.  പിന്നീട് അവർ വൈശാഖ് സംവിധാനം ചെയ്ത മോൺസ്റ്റർ നിർമ്മിച്ചു, പുലിമുരുകനു ശേഷം വൈശാഖുമായി (സംവിധായകനായി) മോഹൻലാലിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കൂട്ടുകെട്ടായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. എന്നാൽ ചിത്രത്തിന് സമ്മിശ്രവും പ്രതികൂലവുമായ അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ബോക്സ് ഓഫീസ് പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[ഷാജി കൈലാസ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത എലോൺ നിർമ്മിച്ചു. ചിത്രം 2023 ജനുവരിയിൽ തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യും.

ആശിർവാദ് സിനിമാസിന്റെ അടുത്ത പ്രൊജക്റ്റ് മോഹൻലാലിന്റെ ആദ്യ സംവിധാനമായ ബറോസ്: ഗാർഡിയൻ ഓഫ് ഡിഗാമയുടെ നിധിയാണ്, ഇത് ഷൂട്ടിംഗ് പൂർത്തിയാക്കി പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ജോലികളുമായി തുടരുകയാണ്. 2019ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ലൂസിഫർ എന്ന സിനിമയുടെ രണ്ടാം ഭാഗമാണ് അവർ പിന്നീട് ചെയ്യാൻ പോകുന്ന പ്രോജക്ട്.
==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Key
| style=&quot;background:#ffc;&quot;|{{dagger|alt=Films that have not yet released}}
| പുറത്തിറങ്ങാത്ത ചിത്രങ്ങളുടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto; margin:auto;&quot;

!നമ്പർ 
!പേര്
!വർഷം 
!സംവിധായകൻ
! ബജറ്റ് 
! ആകെ കളക്ഷൻ 
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1
|''[[നരസിംഹം]]''
|2000
|[[ഷാജി കൈലാസ്]]
|{{INRConvert|2|c}}
|{{INRConvert|22|c}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlal-mammootty-starrer-narasimham-15th-anniversary-celebrations-dubai-gets-grand-response-616307|title=Premam is in the air|author=International Business Times|date=6 December 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=27 October 2019}}&lt;/ref&gt;
|അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. 20 കോടിയിലധികം കളക്ഷൻ നേടുന്ന ആദ്യ മലയാള ചിത്രമായി. ജഗതി ശ്രീകുമാറിന്റെ 1000 -ാമത്തെ ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
|2
|''[[രാവണപ്രഭു]]''
|2001
|[[രഞ്ജിത്ത്]]
|
|
|ആ വർഷം ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. സംവിധായകൻ രഞ്ജിത്തിന്റെ ആദ്യ സംവിധാന സംരംഭമാണ് ഈ ചിത്രം. 1993 ലെ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ ദേവാസുരത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം ആണ് ഈ ചിത്രം
|-
|3
|''[[കിളിച്ചുണ്ടൻ മാമ്പഴം]]''
|2003
|[[പ്രിയദർശൻ]]
|
|
|ചിത്രം വാണിജ്യ വിജയമായിരുന്നു

|-

|4

|''[[Natturajavu|നാട്ടുരാജാവ്]]''

|2004

|[[ഷാജി കൈലാസ്]]

|{{INRConvert|1.75|c}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329142352/http://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|url-status=dead|archive-date=29 March 2017|title=Onam - The final report card!|date=29 September 2004|work=Sify.com|access-date=29 March 2020}}&lt;/ref&gt;

|
|The film was a commercial success at the box-office. The film was the winner among the Onam releases that year.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Onam - The final report card! |url=https://www.sify.com/movies/onam---the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827082143/https://www.sify.com/movies/onam---the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html |url-status=dead |archive-date=27 August 2021 |access-date=2022-05-16 |website=Sify |language=en}}&lt;/ref&gt;

|-

|5

|''[[Naran (film)|നരൻ]]''

|2005

|[[ജോഷി]]

|{{INRConvert|2.55|c}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915095349/http://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|url-status=dead|archive-date=15 September 2014|title='Naran' — The clear winner!|date=17 September 2005|work=Sify.com|access-date=30 October 2019}}&lt;/ref&gt;

|
|One of the highest-grossing Malayalam films of the year.

|-

|6

|''[[Rasathanthram|രസതന്ത്രം]]''

|2006

|[[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]

|
|
|One of the highest-grossing Malayalam films at the time. Mohanlal and Sathyan Anthikkad collaborate after 12 years gap since ''[[Pingami]]''.

|-

|7

|''[[Baba Kalyani (film)|ബാബ കല്യാണി]]''

|2006

|[[ഷാജി കൈലാസ്]]

|
|
|One of the highest-grossing Malayalam film of the year

|-

|8

|''[[അലിഭായ്]]''

|2007

|[[ഷാജി കൈലാസ്]]

|
|
|Highest first-day collection for a Malayalam film at that time. The film was a commercial success.

|-

|9

|''[[പരദേശി]]''

|2007

|[[P. T. Kunju Muhammed]]

|
|
|Mohanlal got [[Kerala State Film Award for Best Actor|Kerala State Film Awards For Best Actor]].

|-
|10

|''[[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]]''

|2008

|[[Sathyan Anthikkad]]

|
|
|The film was a commercial success.

|-

|11

|''[[Sagar Alias Jacky Reloaded]]''

|2009

|[[Amal Neerad]]

|
|
|Sequel to ''[[Irupatham Noottandu]]''. The film was a commercial success.

|-

|12

|''[[Evidam Swargamanu]]''

|2009

|[[Rosshan Andrrews]]

|
|
|Won the [[Kerala State Film Award for Best Film with Popular Appeal and Aesthetic Value]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://varnachitram.com/2010/04/06/kerala-state-film-awards-2009/ |title=Kerala State Film Awards 2009 &amp;#124; varnachitram |access-date=2014-10-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227102804/http://varnachitram.com/2010/04/06/kerala-state-film-awards-2009/ |archive-date=27 February 2015 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

|-

|13

|''[[China Town (2011 film)|China Town]]''

|2011

|[[Rafi Mecartin]]

|
|
|Multi-star film with Mohanlal, [[Dileep]] and [[Jayaram]] in lead roles. The film was a [[Blockbuster (entertainment)|blockbuster]]. It was one of the highest grossing films of the year.

|-

|14

|''[[Snehaveedu]]''

|2011

|[[Sathyan Anthikkad]]

|
|
|The film was a commercial success. It was Mohanlal’s 300th movie

|-

|15

|''[[Casanovva]]''

|2012

|[[Roshan Andrews]]

|
|
|Commercial failure. Associate production with Confident Group

|-

|16

|''[[Spirit (2012 film)|Spirit]]''

|2012

|[[Ranjith (director)|Ranjith]]

|
|
|The film was one of the highest-grossing Malayalam film of the year

|-

|17

|''[[Ladies and Gentleman]]''

|2013

|[[Siddique (director)|Siddique]]

|{{INRConvert|10|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mohanlals-Ladies-and-Gentleman-makes-Rs-1-5-crore-profitbefore-release/articleshow/19412242.cms|title=Mohanlal's Ladies and Gentleman makes Rs 1.5 crore profit before release - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|
|Commercial failure. Associate production with Confident Group

|-

|18

|''[[Drishyam]]''

|2013

|[[Jeethu Joseph]]

|{{INRConvert|3.5|c}} - {{INRConvert|5|c}}{{efn|Gautaman Bhaskaran of ''[[Hindustan Times]]'' claims the film's budget as {{INR}}35 million,&lt;ref name=&quot;Gautaman Bhaskaran&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |title=Mohanlal's aam aadmi is a surprise hit in Drishyam |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=9 January 2014 |work=Hindustan Times |access-date=12 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310084453/http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |archive-date=10 March 2015}}&lt;/ref&gt; while [[Indo-Asian News Service|IANS]] claims it to be {{INR}}50 million.&lt;ref name=&quot;Balachander&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/regional/balachander-lauds-drishyam-salutes-mohanlal/article1-1174906.aspx |title=Balachander lauds Drishyam, salutes Mohanlal |date=20 January 2014 |website=Hindustan Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806034926/http://www.hindustantimes.com/regional/balachander-lauds-drishyam-salutes-mohanlal/article1-1174906.aspx |archive-date=6 August 2015 |url-status=dead |access-date=11 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[Sify]] claims the budget of the film to be {{INR}}45 million.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.sify.com/movies/drishyam-celebrates-50-days-strikes-gold-at-box-office-news-national-ocgtaxiabchsi.html |title='Drishyam' celebrates 50 days, strikes gold at box-office |date=3 February 2014 |work=[[Indo-Asian News Service|IANS]] |access-date=14 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009174842/http://www.sify.com/movies/drishyam-celebrates-50-days-strikes-gold-at-box-office-news-national-ocgtaxiabchsi.html |archive-date=9 October 2015}}&lt;/ref&gt;}}

|{{INRConvert|75|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-kerala-film-awards-premam-snubbed-says-audience-2184231|title=Kerala film awards: 'Premam' snubbed says audience|last=Team|first=DNA Web|date=2016-03-01|website=DNA India|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|Became Industry hit by breaking collections of previous IH ''[[Twenty-20]]'' (film)|''[[Twenty-20]]'' and became Highest-grossing Malayalam film at the time of release. It was also the highest-grossing Malayalam film of the year

Remade into 7 Languages: [[Tamil language|Tamil]], [[Telugu language|Telugu]], [[Kannada]], [[Hindi]], [[Sinhala language|Sinhalese]], [[Chinese language|Chinese]] &amp; [[Indonesian language|Indonesian]] becoming the fourth Malayalam film to be remade into 6 languages after ''[[Poovinu Puthiya Poonthennal]],'' ''[[Kireedam (1989 film)|Kireedam]]'' and ''[[Shutter (2012 film)|Shutter]].''

The first Indian film to be remade in [[Chinese language|Chinese]] and [[Indonesian language|Indonesian]].

|-

|19

|''[[Ennum Eppozhum]]''

|2015

|[[Sathyan Anthikad]]

|
|
|The film was a commercial success.

|-

|20

|''[[Loham]]''

|2015

|[[Ranjith (director)|Ranjith]]

|{{INRConvert|7|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mammootty-vs-mohanlal-how-well-did-malayalam-superstars-perform-year-2015-660130|title=Mammootty vs Mohanlal: How well did the Malayalam superstars perform in the year 2015|last=IBTimes|date=2015-12-24|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|15|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mammootty-vs-mohanlal-how-well-did-malayalam-superstars-perform-year-2015-660130|title=Mammootty vs Mohanlal: How well did the Malayalam superstars perform in the year 2015|last=IBTimes|date=2015-12-24|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film was one of the highest-grossing Malayalam film of the year. The film had the highest first-day collection for a Malayalam film at the time.

|-

|21

|''[[Oppam]]''

|2016

|[[Priyadarshan]]

|{{INRConvert|7|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/highest-grossing-malayalam-movies-of-2016.html|title=Top 10 highest grossing Mollywood movies of 2016|website=OnManorama|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|65|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Sundayapp/gOTxBtR1VJBCPtuvZbvneK/The-resurrection-of-Mohanlal.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201101046/http://www.livemint.com/Sundayapp/gOTxBtR1VJBCPtuvZbvneK/The-resurrection-of-Mohanlal.html|url-status=dead|archive-date=2017-12-01|title=The continued reign of Mohanlal - Livemint|date=2017-12-01|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film was the second highest-grossing Malayalam film of the year after ''[[Pulimurugan]]''.

|-

|22

|''[[Velipadinte Pusthakam]]''

|2017

|[[Lal Jose]]

|
|{{INRConvert|15|c}} - {{INRConvert|20|c}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbesindia.com/article/2017-celebrity-100/mohanlal-strong-and-steady/49033/1|title=Mohanlal: Strong and steady|author=Forbes India|date=1 January 2018|work=[[Forbes India]]|access-date=28 August 2019}}&lt;/ref&gt;

|The film is Mohanlal's first collaboration with [[Lal Jose]]. The film was a commercial success.

|-

|23

|''[[Aadhi]]''

|2018

|[[Jeethu Joseph]]

|
|{{INRConvert|50|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2018/apr/21/star-scions-1803781.html|title=Star scions|website=The New Indian Express|access-date=2020-01-18|archive-date=2019-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031174215/http://www.newindianexpress.com/magazine/2018/apr/21/star-scions-1803781.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

|One of the highest-grossing Malayalam film of the year. [[Pranav Mohanlal]]'s debut as an adult lead actor. Mohanlal did a cameo role. The film was a commercial success. This is the only Aashirvad cinema production that does not feature Mohanlal in the lead role.

|-

|24

|''[[Odiyan (2018 film)|Odiyan]]''

|2018

|[[V. A. Shrikumar Menon]]

|{{INRConvert|35|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/905492/in-malayalam-film-odiyan-mohanlal-plays-a-shapeshifting-superhero|title=In Malayalam film 'Odiyan', Mohanlal plays a shapeshifting superhero|last=George|first=Anubha|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|54|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mollywood-2018-list-top-5-blockbusters-that-stormed-box-office-788799|title=Mollywood 2018: List of top 5 blockbusters that stormed box office|last=Narayanan|first=Nirmal|date=2018-12-27|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film had the highest first day collection for a Malayalam film. The film was one of the highest-grossing Malayalam films of the year
The film is [[V. A. Shrikumar|V. A. Shrikumar Menon]]'s directorial debut. Mohanlal and [[Prakash Raj]] acted together in ''Odiyan'' after having a 19-year gap since the 1997 Tamil film ''[[Iruvar]]''.

|-

|25

|''[[Lucifer (2019 Indian film)|Lucifer]]''

|2019

|[[Prithviraj Sukumaran]]

|{{INRConvert|30|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/jun/20/empuraan-to-follow-mohanlals-directorial-debut-1992523.html|title=Empuraan to follow Mohanlal's directorial debut|website=The New Indian Express|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|200|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/why-remaking-lucifer-chiranjeevi-telugu-bad-idea-806419|title=Why remaking Lucifer with Chiranjeevi in Telugu is a bad idea?|last=Narayanan|first=Nirmal|date=2019-10-01|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film is the Highest-grossing Malayalam film. It broke many box-office records like crossing ₹50 crore mark in 4 days, ₹100 crore mark in 8 days and ₹150 crores in 21 days and becoming the first [[Malayalam cinema|Malayalam film]] to enter 200 crore Club and the first [[Malayalam cinema|Malayalam film]] to gross over ₹50 crores in overseas box office.

The film was actor [[Prithviraj Sukumaran]]'s directorial debut. The film was also [[Hindi cinema|Bollywood]] actor [[Vivek Oberoi]]'s Malayalam debut.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-04 |title=Mohanlal's Lucifer storms into ₹200 crore club, first for Malayalam cinema |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mohanlal-s-lucifer-storms-into-rs-200-crore-club-first-for-malayalam-cinema/story-vTm7JXaAdz0FWFTllE4n2I.html |access-date=2022-05-16 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

|-

|26

|''[[ഇട്ടിമാണി: മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന]]''

|2019

|ജിബി ജോജു

|₹7 crore
(US$0.95 million) 
|₹32 crore
(US$4 million)

| The film was the directorial debut of Jibi-Joju.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=2019-09-07 |title='Ittymaani: Made in China' review: This Mohanlal-starrer is a celebration of the formulaic |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ittymaani-made-in-china-review-a-celebration-of-the-formulaic/article29362030.ece |access-date=2022-05-16 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

|-

|27

|''[[ദൃശ്യം 2]]''
|2021
|[[ജീത്തു ജോസഫ്]]
|{{INRConvert|10|c}}
|{{INRConvert|30|c}} (ഒ.ടി.ടി അവകാശങ്ങൾ)
|ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം . [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]യിൽ നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം&lt;ref&gt;{{Cite web|date=21 September 2020|title='Drishyam 2' shooting begins, actor Mohanlal shares pictures|url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-shooting-begins-actor-mohanlal-shares-pictures-133551|access-date=21 September 2020|website=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
|28
|''ദ്രുശ്യം 2''
|2021
| [[ജിത്തു ജോസഫ്]]
|
|
|തെലുങ്ക് സിനിമ. ദൃശ്യം 2 ന്റെ റീമേക്ക് . [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]യിൽ നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം
|-
|29
|''[[മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം]]''
|2021
|[[പ്രിയദർശൻ]]
|{{INRConvert|100|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/priyadarshan-thugs-of-hindostan-was-fantasy-marakkar-arabikadalinte-simham-is-steeped-in-history/19993183|title=Priyadarshan: Thugs of Hindostan was fantasy, Marakkar: Arabikadalinte Simham is steeped in history|date=2018-11-21|website=mid-day|language=en|access-date=2020-01-18|archive-date=2020-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831041654/https://www.mid-day.com/articles/priyadarshan-thugs-of-hindostan-was-fantasy-marakkar-arabikadalinte-simham-is-steeped-in-history/19993183|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|50|c}} 
|100 കോടി മുതൽ മുടക്കിൽ നിർമിച്ച മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ചെലവേറിയ ചിത്രമാണിത് . മൂൺഷോട്ട് എന്റർടെയ്ൻമെന്റും കോൺഫിഡന്റ് ഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/marakkar-arabikkadalinte-simham-release-postponed-the-mohanlal-starrer-will-hit-the-screens-on-this-day/articleshow/82270274.cms|title='Marakkar: Arabikkadalinte Simham' release postponed; the Mohanlal starrer will hit the screens on THIS day|date=2021-04-27|website=Times OF India|language=en|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;
|-
|30
|[[ബ്രോ ഡാഡി]]
|2022
|[[Prithviraj Sukumaran]]
|{{INRConvert|14|c}}
|{{INRConvert|38|c}} (ഒ.ടി.ടി അവകാശങ്ങൾ)
|[[ഹോട്ട്‌സ്റ്റാർ|ഡിസ്നി+ ഹോട്ട്‌സ്റ്റാറിൽ]] നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Bro Daddy' teaser looks interesting! |url=https://www.sify.com/movies/bro-daddyteaser-looks-interesting-news-malayalam-wbdevchjacccd.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103191508/https://www.sify.com/movies/bro-daddyteaser-looks-interesting-news-malayalam-wbdevchjacccd.html |url-status=dead |archive-date=3 January 2022 |access-date=2022-05-16 |website=Sify |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|31
|[[12ത്ത് മാൻ (ചലച്ചിത്രം)|12ത്ത് മാൻ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mohanlal, Unni Mukundan, and other M-Town celebs share heartfelt birthday wishes for Jeethu Joseph - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-unni-mukundan-and-other-m-town-celebs-share-heartfelt-birthday-wishes-for-jeethu-joseph/articleshow/87619784.cms|access-date=2021-11-23|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;
|2022
|[[ജിത്തു ജോസഫ്]]
|{{INRConvert|12|c}}
|{{INRConvert|36|c}} (ഒ.ടി.ടി അവകാശങ്ങൾ)
|[[ഹോട്ട്‌സ്റ്റാർ|ഡിസ്നി+ ഹോട്ട്‌സ്റ്റാറിൽ]] നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohanlal is 'Suspect 4' in Jeethu Joseph's '12th Man' - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-is-suspect-4-in-jeethu-josephs-12th-man/articleshow/91561007.cms |access-date=2022-05-16 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=അടച്ചിട്ടൊരു മുറിയിലെ ത്രില്ലർ; ട്വൽത് മാൻ റിവ്യു |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2022/05/20/12th-man-movie-review.html |access-date=2022-05-20 |website=ManoramaOnline |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|32
|[[മോൺസ്റ്റർ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mohanlal announces new film named 'Monster', unveils first look of Vysakh-directorial|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/nov/10/mohanlal-announces-new-film-named-monster-unveils-first-look-of-vysakh-directorial-2381860.html|access-date=2021-11-23|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|2022
|[[വൈശാഖ്]]
|{{INRConvert|10|c}}
|{{INRConvert|6|c}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Director Vysakh: Mohanlal starrer 'Monster' is an edge-of-the-seat thriller - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/director-vysakh-mohanlal-starrer-monster-is-an-edge-of-the-seat-thriller/articleshow/90096910.cms |access-date=2022-05-16 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|33
|'' ദൃശ്യം 2''
|2022
|അഭിശേക് പഥക്
|{{INRConvert|50|c}}
|{{INRConvert|316.25|c}}
|ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രം. ദൃശ്യം 2 ന്റെ റീമേക്ക് . പനോരമ സ്റ്റുഡിയോസ്, വിയാകോം 18 സ്റ്റുഡിയോസ്, ടി-സീരീസ് ഫിലിംസ് എന്നിവയുമായി സഹകരണം.
|-
|34
|[[എലോൺ (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|എലോൺ]]
|2023
|[[ഷാജി കൈലാസ്]]
| {{INRConvert|2.50|c}}
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohanlal-Shaji Kailas' new film titled Alone |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/oct/07/mohanlal-shaji-kailas-new-film-titled-alone-2368483.html |access-date=2022-05-16 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
|35
|{{pending film|[[ബറോസ്]]}}
|2024
|[[മോഹൻലാൽ]]
| {{INRConvert|250|c}}
|
|മോഹൻലാൽ ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ചിത്രമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohanlal's directorial debut 'Barroz' to start filming from March 15th |url=https://www.thecompleteactor.com/latest-news/mohanlal-s-directorial-debut-barroz-to-start-filming-from-march-15th |access-date=2022-05-16 |website=www.thecompleteactor.com |language=en |archive-date=2021-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416102111/https://www.thecompleteactor.com/latest-news/mohanlal-s-directorial-debut-barroz-to-start-filming-from-march-15th |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|36
|{{pending film|[[L2: എംപുരാൻ]]}}
|2025
|[[പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]]
|
|
|
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* [https://www.facebook.com/AashirvadCineplexx Aashirvad Cineplexx Theatre]

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist}}</text>
      <sha1>qsc5qar0n2fs5k90h9bdrdeebgoxybr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇൻറർനാഷണൽ ബ്രെസ്റ്റ് മിൽക്ക് പ്രോജക്റ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585770</id>
    <revision>
      <id>4618976</id>
      <parentid>3911642</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T07:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7628" sha1="pnv25rtsmllr7ifj8hexodb3a8bs9yh" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഫെബ്രുവരി}}
{{Infobox organization|name=International Breast Milk Project|type=|founder=Jill Youse, Founder and Educational Director|location=[[Rochester, Minnesota]]|key_people=Laura Wylie, Board Chair|purpose=Greater Minnesota|footnotes=}}
[[Category:Pages using infobox organization with unknown parameters|missionInternational Breast Milk Project]]

'''ഇൻറർനാഷണൽ ബ്രെസ്റ്റ് മിൽക്ക് പ്രോജക്റ്റ്''' ('''International Breast Milk Project''')എന്നത് ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണ്, അത് [[മുലപ്പാൽ|മനുഷ്യ പാൽ]] സംഭാവനകൾ അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും അവശരായ ശിശുക്കൾക്ക്  മുല പാൽ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081129063914/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1563196,00.html?iid=fb_share Time.com]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.abcnews.go.com/WN/TenWays/story?id=3749288&amp;page=1 ABC News]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=10936945 NPR.org]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.smartgivers.org/SmartGiversReview/208711843.html|title=International Breast Milk Project|access-date=2009-05-04|website=Smart Givers Network|publisher=Charities Review Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214073314/http://smartgivers.org/SmartGiversReview/208711843.html|archive-date=February 14, 2009}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
2006 ഏപ്രിലിൽ സ്ഥാപകൻ ജിൽ യൂസ് മുലപ്പാൽ ദാനം ചെയ്യാനുള്ള വഴികൾ തേടുകയും [[ഡർബൻ|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ഡർബനിലുള്ള]] ഒരു അനാഥാലയത്തിൽ ഇടറിവീഴുകയും അവരുടെ [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി പോസിറ്റീവ്]] ശിശുക്കൾക്കായി ദാതാവിന്റെ പാൽ തേടുകയും ചെയ്തു. താമസിയാതെ അവർ ഒരു പ്രാദേശിക പത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, മറ്റ് അമ്മമാർ അവരുടെ പാൽ ദാനം ചെയ്യാനുള്ള വഴികൾ കണ്ടെത്താൻ അവരെ ബന്ധപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. കൂടുതൽ അമ്മമാർ ഉൾപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഓപ്ര വിൻഫ്രെയിലേക്കും മറ്റുള്ളവരിലേക്കും നയിക്കുന്ന കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. എബിസി വേൾഡ് ന്യൂസിൽ ഓപ്രയും ചാൾസ് ഗിബ്‌സണും നൽകിയ വിപുലമായ എക്‌സ്‌പോഷറിന് ശേഷം, സംഭാവന ചെയ്ത പാൽ പാക്ക് ചെയ്ത പ്രോലക്റ്റ ബയോസയൻസുമായി ഐബിഎംപിയും പാൽ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അയയ്‌ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ക്വിക്ക് ഇന്റർനാഷണൽ കൊറിയറുമായി സഹകരിച്ചു. IBMP അരലക്ഷത്തിലധികം ഔൺസ് മുലപ്പാൽ നൽകുകയും ആഫ്രിക്കയിലെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനായി $140,000 അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു.

ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ പോഷകാഹാരക്കുറവുള്ള, അനാഥരായ അല്ലെങ്കിൽ രോഗബാധിതരായ കുട്ടികൾക്ക് ദാതാക്കളുടെ പാൽ നൽകുക എന്നതാണ് ഐബിഎംപിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്. ഐബിഎംപി ദാതാക്കൾ നൽകുന്ന അര ദശലക്ഷം ഔൺസ് ദാതാക്കളുടെ പാലിൽ 162,665 ആഫ്രിക്കയിലെ ശിശുക്കൾക്ക് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ശിശുക്കൾക്ക് പാൽ നൽകുന്നതിനായി പ്രാദേശിക ദാതാക്കൾ കുറവുള്ള ആഫ്രിക്കയിലെ മിൽക്ക് ബാങ്കുകളുമായി IBMP പങ്കാളികളാകുന്നു.

ദാതാക്കളുടെ പാൽ നൽകുന്നതിനു പുറമേ, ആഫ്രിക്കയിലെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനായി IBMP $173,000 അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്, പാൽ ബാങ്കുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും നിലനിർത്തുന്നതും ഉൾപ്പെടെ. ദാതാക്കളുടെ പാൽ നൽകുന്നതിനൊപ്പം, സംഭാവനകൾ സംഭരിക്കുന്നതിന് സുസ്ഥിരമായ പാൽ ബാങ്ക് നൽകേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്.

സംഭാവന ചെയ്ത പാലിന്റെ സുരക്ഷയും ഗുണനിലവാരവും ഉറപ്പാക്കാൻ പ്രോലക്റ്റ ബയോസയൻസുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനൊപ്പം, കൗൺസിലിന്റെ എല്ലാ അക്കൗണ്ടബിലിറ്റി സ്റ്റാൻഡേർഡുകളും പാലിക്കുന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന ചാരിറ്റീസ് റിവ്യൂ കൗൺസിൽ റിവ്യൂ സൂചന ഐബിഎംപിക്ക് ലഭിച്ചു. [http://www.smartgivers.org സ്മാർട്ട് ഗിവേഴ്‌സ് നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ ഓൺലൈൻ ഗിവിംഗ് ഗൈഡിലും]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} IBMP ലിസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ദാതാവിന്റെ പാലിന്റെ ഗതാഗതം ക്വിക്ക് ഇന്റർനാഷണലാണ് നൽകുന്നത്. സോഷ്യൽ വെഞ്ച്വർ പാർട്‌ണേഴ്‌സും ഐബിഎംപിയുടെ പിന്തുണക്കാരാണ്.

== റഫറൻസുകൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.breastmilkproject.org/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]
* [https://www.joysatech.com/ ഇലക്ട്രിക് ബ്രെസ്റ്റ് പമ്പ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111175505/https://www.joysatech.com/ |date=2023-01-11 }}</text>
      <sha1>pnv25rtsmllr7ifj8hexodb3a8bs9yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586552</id>
    <revision>
      <id>4618920</id>
      <parentid>4617415</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T21:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 10 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28943" sha1="irbnp9wfrnspbzv6c67gscl0x5o77gf" xml:space="preserve">{{PU |American Board of Obstetrics and Gynecology}}
{{Infobox organization|name=അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി|formation=1927|abbreviation=ABOG|headquarters=Dallas, Texas|leader_title=Executive Director|leader_name=George Wendel, MD&lt;ref&gt;{{cite web |title=Executive Staff |url=https://www.abog.org/about-abog/leadership/executive-staff |website=ABOG |language=en}}&lt;/ref&gt;|leader_title2=President|leader_name2=George Macones, MD&lt;ref&gt;{{cite web |title=Officers and Executives |url=https://www.abog.org/about-abog/leadership/officers-and-executives |website=ABOG |language=en }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|parent_organization=[[American Board of Medical Specialties|അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റീസ്]]|website={{url|https://www.abog.org/}}}}

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യാനാടുകളിലും]] [[കാനഡ|കാനഡയിലും]] വൈദ്യ പരിശീലനം ചെയ്യുന്ന [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്‌സ്|ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻമാർക്കും]] [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകൾക്കും]] ബോർഡ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നൽകുന്ന ഒരു ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സ്ഥാപനമാണ് '''അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി''' (ചുരുക്കത്തിൽ '''എബിഒജി'''). 1927-ൽ സ്ഥാപിതമായതും 1930-ൽ സംയോജിപ്പിച്ചതുമായ ഇത് [[ടെക്സസ്|ടെക്സസിലെ]] [[ഡാളസ്|ഡാളസിലാണ്]] പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/program-resources/get-to-know-abog/who-is-abog|title=Who is ABOG|access-date=2022-07-15|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/about-abog/contact-us|title=Contact Us|access-date=2022-07-15|website=ABOG|language=en}}&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റീസ് അംഗീകരിച്ച 24 മെഡിക്കൽ ബോർഡുകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abms.org/member-boards/|title=Member Boards|access-date=2022-07-15|website=American Board of Medical Specialties|language=en-US}}&lt;/ref&gt; മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർവചിക്കുക, പ്രസവചികിത്സകരെയും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളെയും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുക, സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യത്തിൽ അറിവ്, പരിശീലനം, പ്രൊഫഷണലിസം എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് തുടർച്ചയായ പഠനം സുഗമമാക്കുക എന്നിവയാണ് എബിഒജി- യുടെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/about-abog/about-abog|title=About ABOG|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
എബിഒജി 1990-കളിൽ വാഷിംഗ്ടണിലെ സിയാറ്റിലിൽ നിന്ന് ടെക്സസിലെ ഡാളസിലേക്ക് മാറി, അവിടെ ഒരു സ്ഥിരം ഓഫീസ് കെട്ടിടം വാങ്ങി. വാക്കാലുള്ള സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തൽ പരീക്ഷകൾ ഹോട്ടലുകളിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ടെസ്റ്റിംഗ് സെന്ററിലേക്ക് മാറ്റിയ ആദ്യത്തെ മെഡിക്കൽ സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ബോർഡുകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/about-abog/news-announcements/2021/11/12/american-board-of-obstetrics-and-gynecology-will-begin-construction-on-new-building|title=American Board of Obstetrics and Gynecology Will Begin Construction on New Building|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

തങ്ങളുടെ സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നിലനിർത്താൻ പുരുഷ രോഗികളെ ചികിത്സിക്കരുതെന്ന് തങ്ങളുടെ അംഗീകൃത [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] വിദഗ്ദരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്ന നിർദ്ദേശം 2013ൽ പുറപ്പെടുവിച്ചപ്പോൾ ബോർഡ് വിവാദത്തിലകപ്പെട്ടു. നിർദ്ദേശപ്രകാരം പുരുഷൻ &quot;സജീവ സർക്കാർ സേവനത്തിൽ&quot; ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണെങ്കിലോ ഫെർട്ടിലിറ്റി മൂല്യനിർണ്ണയത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണെങ്കിലോ പോലുള്ള, വളരെ കുറച്ച് സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രം പുരുഷന്മാരെ ചികിത്സിക്കാൻ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ദരെ അനുവദിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://slate.com/human-interest/2013/11/the-american-board-of-obstetrics-and-gynecology-cracks-down-on-ob-gyns-treating-male-patients.html|title=Should Gynecologists Be Allowed to Treat Men? A New Board Decision Says No.|access-date=2018-12-01|last=Hess|first=Amanda|date=2013-11-25|website=Slate Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt; ആ വർഷം അവസാനം ഉണ്ടായ വിമർശനങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി ബോർഡ് അതിന്റെ തീരുമാനം ഭാഗികമായി മാറ്റി, പിന്നീട്  അടുത്ത ജനുവരിയിൽ, പുരുഷന്മാരെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ പിൻവലിച്ചു. 

2014-ൽ, ആദ്യത്തെ വനിതാ ബോർഡ് പ്രസിഡന്റ് ആയിഡെബോറ എ. ഡ്രിസ്കോൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/american-board-of-obstetrics-and-gynecology-names-new-president-987099074.html|title=American Board of Obstetrics and Gynecology Names New President|access-date=July 19, 2021|date=October 22, 2014|publisher=PR Newswire}}&lt;/ref&gt; 2018 വരെ അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു, തുടർന്ന് ആൻഡ്രൂ ജെ. സാറ്റിൻ പ്രസിഡന്റായി.&lt;ref name=&quot;ABOG - 2018&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/abogs-new-board-officers-chairs-of-subspecialty-divisions-and-subspecialty-division-members-officially-begin-terms-300684828.html/|title=ABOG's New Board Officers, Chairs of Subspecialty Divisions, and Subspecialty Division Members Officially Begin Terms|access-date=20 January 2022|website=PRNewswire}}&lt;/ref&gt;

== വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന സർട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ ==
എബിഒജി ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ ബോർഡ് സർട്ടിഫിക്കേഷനും അഞ്ച് സബ്‌സ്പെഷ്യാലിറ്റികളും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.certificationmatters.org/board/obstetrics-gynecology/|title=American Board of Obstetrics and Gynecology|access-date=2022-08-03|website=Certification Matters|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

* '''ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി''': ഒരു ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് സ്ത്രീകളെ ചികിത്സിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുത്പാദന വ്യവസ്ഥയുടെ രോഗനിർണ്ണയവും ചികിത്സയും മറ്റും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രസവിക്കുന്ന വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പും ശേഷവും സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഇവർ, പ്രത്യുൽപാദന വ്യവസ്ഥയുടെയും അനുബന്ധ തകരാറുകളുടെയും രോഗനിർണയവും ചികിത്സയും നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.credly.com/badge_templates/055e0bb7-37a3-4fa6-acb6-cfe456526944|title=Board Certified Obstetrician Gynecologist|access-date=2022-08-03|website=Credly|language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''കോംപ്ലക്‌സ് ഫാമിലി പ്ലാനിംഗ്''': കോംപ്ലക്‌സ് ഫാമിലി പ്ലാനിംഗിൽ സബ്‌സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടുന്ന ഒരു ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ദർ, വൈദ്യശാസ്ത്രപരവും ശസ്‌ത്രക്രിയാപരമായി സങ്കീർണ്ണവുമായ അവസ്ഥകളുള്ള രോഗികളെ രോഗനിർണ്ണയം നടത്തുകയും ചികിത്സിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുത്പാദന ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് വിപുലമായ തലത്തിലുള്ള പരിചരണം നൽകുന്നതിന് ഈ ഉപവിദഗ്ധർ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകളുമായും മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളുമായും കൂടിയാലോചിക്കുന്നു.
* '''പെൽവിക് മെഡിസിൻ ആൻഡ് റീകൺസ്ട്രക്റ്റീവ് സർജറി''': പെൽവിക് മെഡിസിൻ, റീകൺസ്ട്രക്റ്റീവ് സർജറി എന്നിവയിൽ സബ് സ്പെഷ്യാലിറ്റി സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടിയ ഒരു ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ദൻ അല്ലെങ്കിൽ യൂറോളജിസ്റ്റ് സങ്കീർണ്ണമായ പെൽവിക് അവസ്ഥകൾ, താഴ്ന്ന മൂത്രനാളിയിലെ തകരാറുകൾ, പെൽവിക് ഫ്ലോർ ഡിസോർഡേഴ്സ് എന്നിവയുള്ള സ്ത്രീകളുടെ കൺസൾട്ടേഷനുകളും സമഗ്രമായ മാനേജ്മെന്റും നൽകുന്നു. ഈ അവസ്ഥകളും അവയുടെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകളും ഉള്ള രോഗിയുടെ സമഗ്ര പരിചരണത്തിന് ആവശ്യമായ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക്, ചികിത്സാ നടപടിക്രമങ്ങൾ സമഗ്രമായ മാനേജ്മെന്റിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നൈപുണ്യത്തിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇവയിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുന്നില്ല: സങ്കീർണ്ണമായ ഗൈനക്കോളജിക്കൽ കെയർ, മിനിമലി ഇൻവേസീവ് സർജറി, പെൽവിക് ഫ്ലോർ ഗൈനക്കോളജിക്കൽ കെയർ, യൂറോഗൈനക്കോളജി, യോനി ശസ്ത്രക്രിയ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.credly.com/badge_templates/1b864266-eac0-473a-9919-8d31f7cdb604|title=Board Certified Subspecialist in Female Pelvic Medicine &amp; Reconstructive Surgery|access-date=2022-08-03|website=Credly|language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജി''': ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജിയിൽ ഒരു സബ് സ്പെഷ്യാലിറ്റി സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടിയ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ദർ, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ക്യാൻസറും അതുമൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകളും രോഗനിർണ്ണയവും ചികിത്സാ നടപടിക്രമങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കൺസൾട്ടേഷനും സമഗ്രമായ മാനേജ്മെന്റും നൽകുന്നു. കീമോതെറാപ്പി, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ കെയർ, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി, മിനിമലി ഇൻവേസീവ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സർജറി എന്നിവയും കഴിവുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇവയിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.credly.com/badge_templates/0be38c1d-7853-4f40-a90a-df5e7a352d4b|title=Board Certified Subspecialist in Gynecologic Oncology|access-date=2022-08-03|website=Credly|language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''മെറ്റേണൽ-ഫീറ്റൽ മെഡിസിൻ''': മെറ്റേണൽ-ഫീറ്റൽ മെഡിസിൻ-ൽ സബ് സ്പെഷ്യാലിറ്റി സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടിയ ഒരു ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ്, ഗർഭാവസ്ഥയിലെ സങ്കീർണതകളുള്ള രോഗികളിലും അവ അമ്മയിലും ഗർഭപിണ്ഡത്തിലും ചെലുത്തുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. നൈപുണ്യത്തിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇവയിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുന്നില്ല: വിശദമായ ഒബ്‌സ്റ്റെട്രിക്കൽ അൾട്രാസൗണ്ട്, ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള ഗർഭാവസ്ഥ മാനേജ്മെന്റ്, പ്രസവചികിത്സ പരിചരണം, പെരിനാറ്റൽ ജനിതക കൗൺസിലിംഗ്, പ്രസവത്തിനു മുമ്പുള്ള രോഗനിർണയം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.credly.com/badge_templates/55ee52ee-d82b-4144-8ca2-46c0445fe04c|title=Board Certified Subspecialist in Maternal-Fetal Medicine|access-date=2022-08-03|website=Credly|language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് എൻഡോക്രൈനോളജിയും വന്ധ്യതയും''': റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് എൻഡോക്രൈനോളജിയിൽ സബ്‌സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടുന്ന ഒരു ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ്, പ്രത്യുൽപാദനത്തിനും വന്ധ്യതയുടെ പ്രശ്നത്തിനും ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. വന്ധ്യതയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള സ്ത്രീകളിലെ ഹോർമോൺ തകരാറുകൾ വിലയിരുത്തുന്നതിനും ചികിത്സിക്കുന്നതിനും അവർ പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. കഴിവുകളിൽ  അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ടെക്‌നോളജി, പുരുഷ-സ്ത്രീ വന്ധ്യത, മിനിമലി ഇൻവേസീവ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സർജറി, റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് എൻഡോക്രൈനോളജി എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇവയിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുന്നില്ല. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.credly.com/badge_templates/5d8effe5-e10a-4dd1-9e71-4220e006bd73|title=Board Certified Subspecialist in Reproductive Endocrinology &amp; Infertility|access-date=2022-08-03|website=Credly|language=en}}&lt;/ref&gt;

== എബിഒജി-സർട്ടിഫൈഡ് ആകാനുള്ള പ്രക്രിയ ==
എബിഒജി മുഖേന ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിക്കുന്നതിന്, ഒരു ഫിസിഷ്യൻ ഇനിപ്പറയുന്നവ പൂർത്തിയാക്കണം:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/specialty-certification/overview|title=Overview for Specialty Certification|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

# ഒരു മെഡിക്കൽ ബിരുദം നേടുക (MD അല്ലെങ്കിൽ DO)
# ACMGE-അക്രഡിറ്റഡ് റെസിഡൻസി പ്രോഗ്രാം പൂർത്തിയാക്കുക
# ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ യോഗ്യതാ പരീക്ഷ വിജയിക്കുക (എഴുത്തു പരീക്ഷ)
# ഒരു കേസ് ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കുക
# ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ (വാക്കാലുള്ള പരീക്ഷ) സർട്ടിഫൈയിംഗ് പരീക്ഷയിൽ വിജയിക്കുക

അഞ്ച് അനുബന്ധ ഉപവിഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ എബിഒജി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നതിന്, ഒരു ഫിസിഷ്യൻ ഇനിപ്പറയുന്ന ഘട്ടങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കണം:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/subspecialty-certification/overview|title=Overview of Subspecialty Certification|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

# ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സർട്ടിഫിക്കേഷൻ പരിപാലിക്കുകയും നേടുകയും ചെയ്യുക
# ACGME അംഗീകൃത ഫെലോഷിപ്പ് പ്രോഗ്രാം പൂർത്തിയാക്കുക
# സബ് സ്പെഷ്യാലിറ്റി യോഗ്യതാ പരീക്ഷ (എഴുത്തു പരീക്ഷ) വിജയിക്കുക
# കേസ് ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കി തീസിസ് പൂർത്തിയാക്കുക
# സബ്‌സ്പെഷ്യാലിറ്റി സർട്ടിഫൈയിംഗ് പരീക്ഷയിൽ വിജയിക്കുക (വാക്കാലുള്ള പരീക്ഷ)

== സർട്ടിഫിക്കേഷന്റെ പരിപാലനം ==
1986-ന് ശേഷം എബിഒജി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഡോക്ടർമാർ വാർഷിക മെയിന്റനൻസ് ഓഫ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ (MOC) പ്രോഗ്രാമിൽ പങ്കെടുത്ത് അവരുടെ സർട്ടിഫിക്കേഷൻ (കൾ) നിലനിർത്തണം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/maintenance-of-certification/eligibility-requirements/time-limitation-and-ineligibility|title=Time Limitations and MOC Ineligibility|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഡോക്ടർമാർ ആറ് വർഷത്തെ സൈക്കിളുകൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നു.

1-5 വർഷത്തിൽ, സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഡോക്ടർ ഇനിപ്പറയുന്ന ആവശ്യകതകൾ പൂർത്തിയാക്കണം:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/maintenance-of-certification/eligibility-requirements/specialty-requirements|title=Specialty MOC Requirements|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* '''പ്രൊഫഷണലിസവും പ്രൊഫഷണൽ സ്റ്റാൻഡിംഗും''': രോഗികളുടെ മികച്ച താൽപ്പര്യത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുക, രോഗികൾ, കുടുംബങ്ങൾ, ആരോഗ്യ മേഖലകളിലെ സഹപ്രവർത്തകർ എന്നിവരോട് പ്രൊഫഷണലായി പെരുമാറുക, നിങ്ങളെത്തന്നെ ഉചിതമായി പരിപാലിക്കുക, കൂടാതെ ബോർഡ് സർട്ടിഫിക്കേഷനും എംഒസി പദവിയും പ്രൊഫഷണൽ രീതിയിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/maintenance-of-certification/moc---four-parts/professionalism-professional-standing|title=Professionalism &amp; Professional Standing|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* '''ആജീവനാന്ത പഠനവും സ്വയം വിലയിരുത്തലും''': ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പഠന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായ പങ്കാളിത്തം, അവിടെ വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി പ്രസക്തമായ രോഗി-മാനേജ്മെന്റ് വിവരങ്ങൾ, മികച്ച പ്രാക്ടീസ് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ, ഗവേഷണം, ഉത്തര ചോദ്യങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പിയർ-റിവ്യൂഡ് സാഹിത്യത്തിൽ നിന്നുള്ള&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/maintenance-of-certification/moc---four-parts/lifelong-learning-self-assessment/overview|title=Lifelong Learning and Self-Assessment Overview|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ലേഖനങ്ങൾ ഫിസിഷ്യന്മാർ വായിക്കുന്നു.
* '''പ്രാക്ടീസ് മെച്ചപ്പെടുത്തൽ''': മെച്ചപ്പെട്ട രോഗിയുടെ അല്ലെങ്കിൽ ജനസംഖ്യയുടെ ആരോഗ്യ ഫലങ്ങൾ, ആരോഗ്യപരിരക്ഷയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, രോഗിയുടെ അനുഭവം (രോഗി സംതൃപ്തി ഉൾപ്പെടെ) ആരോഗ്യ പരിപാലന സമ്പ്രദായത്തിൽ മൂല്യവർദ്ധന എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/maintenance-of-certification/moc---four-parts/improvement-in-medical-practice|title=Practice Improvement|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

വർഷം 6-ൽ, സർട്ടിഫൈഡ് ഫിസിഷ്യൻമാർ പ്രൊഫഷണലിസവും പ്രൊഫഷണൽ സ്റ്റാൻഡിംഗും ആജീവനാന്ത പഠനവും സ്വയം വിലയിരുത്തൽ ആവശ്യകതകളും ഇനിപ്പറയുന്ന അധിക ആവശ്യകതകളും പൂർത്തിയാക്കണം

* '''അറിവ്, വിധി, വൈദഗ്ദ്ധ്യം എന്നിവയുടെ വിലയിരുത്തൽ''': യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ടെസ്റ്റിംഗ് സെന്ററുകളിൽ ഒരു സുരക്ഷിത കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരീക്ഷ നടത്തുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abog.org/maintenance-of-certification/moc---four-parts/assessment-of-knowledge-judgement-skills/overview|title=Assessment of Knowledge, Judgement, and Skills Overview|access-date=2022-08-03|website=ABOG|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|https://www.abog.org/}}
{{American Board of Medical Specialties}}{{Authority Control}}

[[വർഗ്ഗം:ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>irbnp9wfrnspbzv6c67gscl0x5o77gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇർമ ലെവാസ്സർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588033</id>
    <revision>
      <id>4618978</id>
      <parentid>3940420</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T08:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8061" sha1="bdsyed02fxmtpq4ojln0nr8uyzclz34" xml:space="preserve">{{PU|Irma LeVasseur}}
'''ഇർമ ലെവാസ്സർ''' (ജനുവരി 20, 1877 - ജനുവരി 18, 1964) ഒരു കനേഡിയൻ വൈദ്യനായിരുന്നു. [[പീഡിയാട്രിക്സ്|പീഡിയാട്രിക്]] മെഡിസിനിൽ പയനിയർ ആയിരുന്ന അവർ ഡോക്ടറായ ആദ്യത്തെ ഫ്രഞ്ച്-കനേഡിയൻ വനിതയായിരുന്നു. അവളുടെ കുടുംബപ്പേരും ലെവാസ്സർ എന്നാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;ce&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/irma-le-vasseur/|title=Irma Le Vasseur|encyclopedia=[[The Canadian Encyclopedia]]}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archives&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.collectionscanada.gc.ca/women/030001-1408-e.html|title=Irma LeVasseur|work=Celebrating Women's Achievements|publisher=[[Library and Archives Canada]]}}&lt;/ref&gt;

__TOC__
== ആദ്യകാല ജീവിതവും കരിയറും ==
ഗായികയായ ഫെഡോറ വെന്നറുടെയും പത്രപ്രവർത്തകനായിരുന്ന ലൂയിസ്-നസെയർ ലെവാസ്യൂറിന്റെയും മകളായി ക്യൂബെക്ക് സിറ്റിയിലാണ് ഇർമ ലെവാസ്സർ ജനിച്ചത്. അവൾ സില്ലേരിയിലെ കൂവന്റ് ജീസസ്-മേരി, എക്കോൾ നോർമലെ ലാവൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്തു. കാനഡയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ അനുവാദമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ, അവൾ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിലെ]] സെന്റ് പോൾ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ പഠിക്കാൻ പോകുകയും 1900-ൽ അവിടെനിന്ന് ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. ലെവാസ്സർ കുറച്ചുകാലം ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പ്രാക്ടീസ് ചെയ്തിരുന്നു. 1903-ൽ, ക്യൂബെക്ക് അസംബ്ലിയിൽ ഒരു സ്വകാര്യ അംഗത്തിന്റെ ബിൽ പാസാക്കിയതോടെ, അവളെ വൈദ്യശാസ്ത്രം പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യാൻ അനുവദിച്ചു. താമസിയാതെ, അവൾ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലും]] [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലും]] പീഡിയാട്രിക്സ് പഠിക്കാൻ പോയി.&lt;ref name=&quot;ce3&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/irma-le-vasseur/|title=Irma Le Vasseur|encyclopedia=[[The Canadian Encyclopedia]]}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archives3&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.collectionscanada.gc.ca/women/030001-1408-e.html|title=Irma LeVasseur|work=Celebrating Women's Achievements|publisher=[[Library and Archives Canada]]}}&lt;/ref&gt;

1906-ൽ ക്യൂബെക്കിലേക്ക് മടങ്ങിയ അവൾ മോൺട്രിയലിലെ ക്രെഷെ ഡി ലാ മിസെറികോർഡിൽ ജോലി ചെയ്തു. 1907-ൽ, ജസ്റ്റിൻ ലാക്കോസ്‌റ്റ്-ബ്യൂബിയനുമായി ചേർന്ന്, അവർ സെന്റ്-ജസ്റ്റിൻ എന്ന ആശുപത്രി സ്ഥാപിച്ചു. അടുത്ത വർഷം ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലേക്ക് പോയ അവർ, അവിടെ 1915 വരെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ മെഡിക്കൽ ഇൻസ്പെക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ആ വർഷം, ടൈഫോയ്ഡ് പകർച്ചവ്യാധിയെ നേരിടാൻ അവർ [[സെർബിയ|സെർബിയയിലേക്ക്]] പോയി. 1918-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] ഒരു മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ ലെവാസ്സർ ജോലി തുടങ്ങി. ആ വർഷം തന്നെ അവൾ ന്യൂയോർക്കിലെ റെഡ് ക്രോസിൽ ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;ce4&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/irma-le-vasseur/|title=Irma Le Vasseur|encyclopedia=[[The Canadian Encyclopedia]]}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

1922-ൽ ലെവാസ്സർ ക്യൂബെക്ക് സിറ്റിയിലേക്ക് മടങ്ങി. 1923-ൽ, മറ്റ് ഡോക്ടർമാരോടൊപ്പം, അവൾ സ്വന്തം പണം പദ്ധതിയിൽ നിക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ട് Hôpital de l'Enfant-Jésus [fr] സ്ഥാപിച്ചു. ഭരണകൂടവുമായുള്ള ചില അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെത്തുടർന്ന് അവൾ ആ സ്ഥാപനം വിട്ടു. പിന്നീട് അവർ വൈകല്യമുള്ള കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുന്ന ഹോപ്പിറ്റൽ ഡെസ് എൻഫന്റ്സ് മലേഡ്സ് സ്ഥാപിച്ചു. വൈകല്യമുള്ള കുട്ടികൾക്കായി അവൾ ഒരു സ്കൂളും സ്ഥാപിക്കുകയും അത് പിന്നീട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഡി റീഡാപ്റ്റേഷൻ എൻ ഡിഫിഷ്യൻസ് ഫിസിക്വെ ഡി ക്യൂബെക്കിന്റെ ഭാഗമായി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് കനേഡിയൻ ആർമിയിലേക്ക് റിക്രൂട്ട് ചെയ്ത സ്ത്രീകളെ അവർ പിന്നീട് പരിശോധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;ce7&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/irma-le-vasseur/|title=Irma Le Vasseur|encyclopedia=[[The Canadian Encyclopedia]]|access-date=2023-01-21|archive-date=2023-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412081912/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/irma-le-vasseur|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archives5&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.collectionscanada.gc.ca/women/030001-1408-e.html|title=Irma LeVasseur|work=Celebrating Women's Achievements|publisher=[[Library and Archives Canada]]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:ഭിഷഗ്വരർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 20-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1877-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 18-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>bdsyed02fxmtpq4ojln0nr8uyzclz34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>590423</id>
    <revision>
      <id>4618977</id>
      <parentid>4096092</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T08:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17736" sha1="9qmjj623ow8evxk8gf88bqdedy2w4oj" xml:space="preserve">{{pu|Institute of Medical Sciences, Banaras Hindu University}}
{{Infobox university
 | name                   = Institute of Medical Sciences, Banaras Hindu University
 | native_name            = Chikitsa Vigyan Sansthan
 | native_name_lang       = hi
 | image                  = Institute of Medical Sciences, Banaras Hindu University Logo.png
 | image_size             = 200
 | other_name             = IMS-BHU
 | motto                  = ''Chikitsitat punyatmam na kinchita''
 | motto_lang             = san
 | mottoeng               = No virtue greater than treatment
 | type                   = [[Medical education]] and [[research institute]]
 | established            = {{Start date|df=yes|1960}}
 | parent                 = [[Banaras Hindu University]]
 | city                   = [[Varanasi]]
 | country                = [[India]]
 | campus                 = [[urban area|Urban]]
 | undergrad              = 
 | postgrad               = 
 | staff                  = 
 | website                = {{URL|www.bhu.ac.in/ims}}
}}
'''ഇൻസ്‌റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്''' (IMS-BHU) ഇന്ത്യയിലെ വാരണാസിയിലുള്ള ബനാറസ് ഹിന്ദു സർവ്വകലാശാലയുടെ ആറ് സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, ഇതിൽ ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ, ഡെന്റൽ സയൻസസ്, ആയുർവേദം എന്നീ മൂന്ന് ഫാക്കൽറ്റികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BHU:Banaras Hindu University|url=https://www.bhu.ac.in/ims/|access-date=2022-02-20|website=www.bhu.ac.in}}&lt;/ref&gt;

യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ മെഡിക്കൽ സ്കൂളാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്. BHU രൂപീകരിക്കുന്ന മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾ പോലെ, ഇത് റെസിഡൻഷ്യൽ, കോ-എഡ്യൂക്കേഷൻ ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BHU:Banaras Hindu University|url=https://www.bhu.ac.in/ims/index.php?pg=sm_hostels|access-date=2022-02-20|website=www.bhu.ac.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Institute of Medical Sciences (IMS-BHU) » Dr. Najeeb Lectures|url=https://www.drnajeeblectures.com/institute-medical-sciences-banaras/|access-date=2022-02-20|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായ കെ.എൻ.ഉദുപ്പയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആയി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഒമ്പത് മോഡേൺ മെഡിസിൻ വിഭാഗങ്ങളും എട്ട് ആയുർവേദ വിഭാഗങ്ങളും ഇതിൽ ഉണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=BHU:Banaras Hindu University|url=https://www.bhu.ac.in/ims/index.php?pg=hm_about|access-date=2022-02-20|website=www.bhu.ac.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Best MEDICAL Colleges 2021: List of Top MEDICAL Colleges 2021 in India - Page5|url=https://www.indiatoday.in/bestcolleges/2021/ranks/1836831?page=5|access-date=2022-02-20|website=www.indiatoday.in}}&lt;/ref&gt;

1971-ൽ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ഇന്ന് 10 സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റികൾ, നാല് ദന്തചികിത്സാ വകുപ്പുകൾ, പതിനൊന്ന് ആയുർവേദ വകുപ്പുകൾ, ഒരു നഴ്‌സിംഗ് സ്‌കൂൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ 33 മോഡേൺ മെഡിസിൻ വകുപ്പുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:01&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bhu.ac.in/ims/index.php?pg=hm_about|title=BHU:Banaras Hindu University|access-date=2022-02-20|website=www.bhu.ac.in}}&lt;/ref&gt;

== അക്കാദമിക് ==
ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്‌തിരിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാപനം ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര തലങ്ങളിൽ മെഡിക്കൽ, പാരാമെഡിക്കൽ കോഴ്‌സുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ബിഎഎംഎസ്, എംബിബിഎസ്, ബിഡിഎസ് കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നീറ്റ് വഴിയുള്ള മെറിറ്റിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. യൂണിവേഴ്സിറ്റി തലത്തിൽ നടത്തുന്ന പരീക്ഷകളിലൂടെയാണ് നഴ്സിംഗ് കോഴ്സുകളിൽ പ്രവേശനം. മൂന്ന് ഫാക്കൽറ്റികളുടെ കീഴിൽ 45 ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റുകളുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018-05-05|title=NEET 2021 Cutoff BHU: Banaras Hindu University NEET Expected &amp; Previous Year Cut Off|url=https://medicine.careers360.com/articles/neet-cutoff-bhu|access-date=2022-02-20|website=medicine.careers360.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കാമ്പസ് ==
യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ മുൻവശത്താണ് ഐഎംഎസ് കാമ്പസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ആശുപത്രി, വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും റസിഡന്റ്സ്-ന്റെയും ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്റ്റാഫ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്, ഒരു പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ഒരു ക്ഷേത്രം (BHU വിശ്വനാഥ്ജി), കളിസ്ഥലങ്ങൾ, കായിക മൈതാനങ്ങൾ എന്നിവ ക്യാമ്പസിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കാമ്പസിന്റെ ഹോസ്പിറ്റൽ വിഭാഗം സാധാരണയായി തിരക്കേറിയതായിരിക്കുമ്പോൾ, കാമ്പസിന്റെ റെസിഡൻഷ്യൽ ഭാഗം ചെറിയ പാർക്കുകളാൽ ശാന്തവും മനോഹരവുമാണ്.

== സംഘടന ==
ഐഎംഎസ്, ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണ നിയന്ത്രണത്തിലല്ല, മറിച്ച് ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയായ ബനാറസ് ഹിന്ദു സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലാണ്. ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര മെഡിക്കൽ, പാരാമെഡിക്കൽ കോഴ്‌സുകളിൽ ഗുണനിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക, മെഡിക്കൽ ഗവേഷണത്തിൽ ഒരു ട്രെൻഡ് സെറ്റർ ആകുക, ഉയർന്ന ക്രമത്തിൽ രോഗികൾക്ക് പരിചരണം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മൂന്ന് പ്രവർത്തനങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academics: IMS-BHU |url=https://www.bhu.ac.in/ims/index.php?pg=hm_academic |url-status=live |website=[[Banaras Hindu University]]}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെയും ആശുപത്രിയുടെയും നടത്തിപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള ചീഫ് എക്‌സിക്യൂട്ടീവായി ഡയറക്ടർ ആണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ നയിക്കുന്നത്. അദ്ധ്യാപനവും ഗവേഷണവും ഉൾപ്പെടെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ അക്കാദമിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിന് ഫാക്കൽറ്റികളുടെ ഡീൻസ് ഡയറക്ടറെ സഹായിക്കുന്നു. വകുപ്പ് മേധാവികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 28 അക്കാദമിക് വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. സാങ്കേതിക മേധാവികളുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള വ്യക്തിഗത യൂണിറ്റുകൾക്കൊപ്പം മെഡിക്കൽ സൂപ്രണ്ടിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേൽനോട്ടത്തിലാണ് അനുബന്ധ ആശുപത്രി സേവനം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bhu.ac.in/ims/index.php?pg=hm_admin|title=Institute Directorate: IMS-BHU|website=[[BHU]]}}&lt;/ref&gt;

== റാങ്കിംഗുകൾ ==
{{Infobox India university ranking
| type = University and college
| IT_M_2020 = 6
|NIRF_M_2021=7}}
2021 ലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്കിൽ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=MoE, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2021/MedicalRanking.html#:~:text=6-,IR-D-U-0500,-Banaras%20Hindu%20University|access-date=2022-02-20|website=www.nirfindia.org|archive-date=2021-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023023231/https://www.nirfindia.org/2021/MEDICALRanking.html#:~:text=6-,IR-D-U-0500,-Banaras%20Hindu%20University|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; IMS-BHU ഇന്ത്യയിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിൽ ഏഴാം സ്ഥാനവും ഇന്ത്യാ ടുഡേ&lt;ref name=&quot;Rankings_IT_M_2020&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Best MEDICAL Colleges 2021: List of Top MEDICAL Colleges 2021 in India - Page5|url=https://www.indiatoday.in/bestcolleges/2021/ranks/1836831?page=5|access-date=2022-02-20|website=www.indiatoday.in}}&lt;/ref&gt; റാങ്കിങ് പ്രകാരം 2021 ൽ ആറാമതും ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഇന്ത്യയുടെ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-02-02|title=Outlook-ICARE Rankings 2021: India's Top 13 Government Medical Institutes|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/education-news-outlook-icare-rankings-2021-indias-top-13-government-medical-institutes/304825|access-date=2022-02-20|website=outlookindia.com/|language=en}}&lt;/ref&gt; റാങ്കിങ്ങിൽ 2021 ൽ രണ്ടാം സ്ഥാനവും നേടി.

== വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം ==
കാമ്പസിൽ ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പുനർവാസു ആത്രേ ഹോസ്റ്റൽ, റൂയ മെഡിക്കൽ ഹോസ്റ്റൽ, ധന്ത്രി ഹോസ്റ്റൽ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഹോസ്റ്റലുകളും ഓൾഡ് പി ജി ഹോസ്റ്റൽ, ന്യൂ പി ജി ഹോസ്റ്റൽ, സുശ്രുത ഹോസ്റ്റൽ റുയിയ അനെക്സ് കൂടാതെ വിവാഹിത ഡോക്ടർമാരുടെ ഹോസ്റ്റലുംആയി ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരികൾക്കായി നാല് ഹോസ്റ്റലുകളും ഉണ്ട്.   കസ്തൂർബ ഗേൾസ് ഹോസ്റ്റലിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരികളായ സ്ത്രീകൾ താമസിക്കുന്നു. എല്ലാ ഹോസ്റ്റലുകളും സ്വന്തം മെസ്സുകൾ നടത്തുന്നു.

=== അവാർഡുകളും മെഡലുകളും ===
IMS-BHU-ൽ MBBS-ൽ ഒന്നാമതെത്തുന്ന വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ഭഗവാൻദാസ് താക്കൂർദാസ് ചാന്ദ്വാനി സ്വർണ്ണ മെഡൽ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mallika Tewari, MBBS, MS, M.Ch, MRCS.EdAssociate Professor and Head Department of Surgical Oncology, Institute of Medical SciencesBanaras Hindu University Varanasi-221005, UP, India – Openventio Publishers|url=https://openventio.org/mallika-tewari-mbbs-msgeneral-surgery-m-chsurgical-oncology-mrcs-ed/|access-date=2022-01-16|language=en-US|archive-date=2022-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182651/https://openventio.org/mallika-tewari-mbbs-msgeneral-surgery-m-chsurgical-oncology-mrcs-ed/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=Varanasi|first=Banaras Hindu University|title=LIST OF MEDALS AND PRIZES|url=https://www.bhu.ac.in/convocation2013/MedalandPrize/LISTOFMEDALSANDPRIZESBEAWARDEDAT95THCONVOCATIONOFTHEUNIVERSITY1%20.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ===
ഐഎംഎസിന്റെ ഇന്റർ-കോളീജിയറ്റ് സാംസ്കാരിക, സാഹിത്യ, കായികമേളയെ എലിക്‌സിർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് എല്ലാ വർഷവും മാർച്ച് പകുതിയോടെ നടക്കുന്നു. അണ്ടർ ഗ്രാജുവേറ്റ് മെൻസ് ഹോസ്റ്റലുകളും ബിരുദ വനിതാ ഹോസ്റ്റലുകളും വാർഷിക ഹോസ്റ്റൽ ദിനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indcareer.com/events/elixir-ims-bhu/|title=ELIXIR 2019 - Institute of Medical Sciences BHU|access-date=2022-01-16|date=2019-01-13|website=IndCareer College Events|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182514/https://www.indcareer.com/events/elixir-ims-bhu/|archive-date=18 January 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.knowafest.com/college-fests/events/2019/01/1021-elixir-2019-institute-medical-sciences-bhu-cultural-festival-varanasi|title=ELIXIR 2019, Institute of Medical Sciences BHU, Cultural Festival, Varanasi|access-date=2022-01-16|website=www.knowafest.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ ==

* [[സുമിത പ്രഭാകർ]]
* [[സപം ബുദ്ധിചന്ദ്ര സിംഗ്]]
* [[രാധാ മോഹൻ ദാസ് അഗർവാൾ]]
* [[മുഹമ്മദ് അയൂബ്]]
* [[രാം ഹർഷ് സിംഗ്]]

== നവീകരണം ==
പ്രധാനമന്ത്രി സ്വാസ്ഥ്യ സുരക്ഷാ യോജനയുടെ (പിഎംഎസ്എസ്വൈ) ഒന്നാം ഘട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ മാതൃകയിൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ നവീകരിക്കാൻ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നു, അതിലൂടെ അപ്ഗ്രേഡേഷന്റെ 80% കേന്ദ്ര സർക്കാർ വഹിക്കും. ചെലവിന്റെ 20% ചെലവ് സംസ്ഥാന സർക്കാർ വഹിക്കും. നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർത്തിയായി. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pmssy-mohfw.nic.in/phaseI.aspx |title=Up-gradation of Medical Institutions under PMSSY |website=pmssy-mohfw.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413184526/http://pmssy-mohfw.nic.in/phaseI.aspx |archive-date=2014-04-13}} &lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|http://www.bhu.ac.in/ims/index.html}}
{{Banaras Hindu University}}{{Authority Control}}{{Coord|25|16|30|N|82|59|58|E|region:IN_type:edu|display=title}}
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശിലെ സർവ്വകലാശാലകളും കലാലയങ്ങളും]]
[[വർഗ്ഗം:ബനാറസ് ഹിന്ദു സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തർ പ്രദേശിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ]]</text>
      <sha1>9qmjj623ow8evxk8gf88bqdedy2w4oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601901</id>
    <revision>
      <id>4618995</id>
      <parentid>4071915</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T10:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10037" sha1="7cplb6eea2flsei8kb8k4j9segzz2q7" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=ശ്രീ കല്ലേലി ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ്|image=Kallely kavu.jpg|location=കല്ലേലിത്തോട്ടം|district=[[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]]|state=[[കേരളം]]|country=[[ഇന്ത്യ]]|website={{URL|https://www.sreekallelyooraliappooppankavu.com|ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്}}|coordinates={{coord|9|11|34|N|76|54|12|E}}|map_caption=ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം|elevation_m=173|governing_body=ശ്രീ കല്ലേലി ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ് സംരക്ഷണ സമിതി|caption=ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുന്ന ഭക്തർ|important_festivals=[[പത്താമുദയം|പത്താമുദയ മഹോത്സവം]]|primary_deity=ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻ|architecture=[[ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യ]]|pushpin_map=India Kerala|pushpin_map_label=ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ്|pushpin_label_position=left}}

[[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ]] [[കോന്നി|കോന്നിക്ക്]] സമീപം [[കല്ലേലി|കല്ലേലിയിൽ]] [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]] നദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പുരാതന ക്ഷേത്രമാണ് '''ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ്'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/monsoon-festivals/festival.php?id=34|title=Kalleli Oorali Appooppankaavu, Monsoon festival|access-date=2023-06-25|website=www.keralatourism.org}}&lt;/ref&gt; കല്ലേലി - [[അച്ചൻകോവിൽ]] വനപാതയോട് ചേർന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[പത്തനംതിട്ട|പത്തനംതിട്ടയിൽ]] നിന്നും {{Cvt|19|km|mi}} ഉം അടുത്ത പട്ടണമായ കോന്നിയിൽ നിന്നും {{Cvt|9|km|mi}} ഉം ദൂരമുണ്ട്. കോന്നി താലൂക്കിലെ [[അരുവാപ്പുലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവാപ്പുലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മലദൈവങ്ങളുടെ അധിപനായി കരുതപ്പെടുന്ന 'ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻ' ആണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=A to Z India - Magazine: August 2021|last=Srivatsa|first=Indira|publisher=BookRix|year=2022|isbn=9783748789871|pages=49|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/07/29/kallely-oorali-appooppan-kavu-achankovil-pathanamthitta-traditions-customs.html|title=Kallely Oorali Appooppan Kavu: A mystic world in Nature's lap|access-date=2023-06-25|website=OnManorama}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== പാരമ്പര്യം ==
ആദ്യകാല ദ്രാവിഡ-നാഗ ഗോത്രങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യങ്ങളും ആചാരങ്ങളും പിന്തുടരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം സാധാരണ [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] പിന്തുടർന്ന് പോരുന്ന [[തന്ത്രശാസ്ത്രം|താന്ത്രിക]] പൂജാ രീതികളിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/apr/17/heres-where-the-tribal-rhythm-goes-wild-1594643.html|title=Here’s where the tribal rhythm goes wild|access-date=2023-06-25|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== ദേവതകൾ ==
'ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻ' അല്ലെങ്കിൽ 'കല്ലേലി അപ്പൂപ്പൻ', 'ഊരാളി അമ്മൂമ്മ' എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകൾ.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/astrology/astro-news/2022/07/23/sree-kallely-oorali-appooppan-kavu.html|title=കല്ലേലിക്കാവിലെ ഊരാളിയപ്പൂപ്പൻ ; 24 മണിക്കൂറും പ്രാർഥനയുടെ വാതിലുകൾ തുറന്നിട്ടിരിക്കുന്നു ഈ കാനനക്ഷേത്രം|access-date=2023-06-25|website=www.manoramaonline.com}}&lt;/ref&gt; അപ്പൂപ്പനെ 999 മലദൈവങ്ങളുടെ അധിപനായി  കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മയായി അമ്മൂമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

വടക്കഞ്ചേരി വല്യച്ചൻ, [[ഗണപതി]], [[പരാശക്തി]], യക്ഷിയമ്മ, [[നാഗരാജാവ്]], നാഗയക്ഷി, [[ചാത്തൻ|രക്തരക്ഷസ്സ്]], [[ചാത്തൻ|കുട്ടിച്ചാത്തൻ]], കൊച്ചുകുഞ്ഞ് അറുകല, ഭാരത പൂങ്കുറവൻ, ഭാരത പൂങ്കുറത്തി, ഹരിനാരായണ തമ്പുരാൻ തുടങ്ങിയവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റു ഉപദേവതകൾ.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[കൊല്ലവർഷ കാലഗണനാരീതി|മലയാള മാസമായ]] [[മേടം|മേടത്തിൽ]] (ഏപ്രിൽ-മെയ്) നടക്കുന്ന പത്താമുദയ മഹോത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; പത്ത് ദിവസം നീളുന്ന ഉത്സവം [[വിഷു]] ദിനത്തിൽ ആരംഭിച്ച് പത്താമുദയ നാളിൽ വിവിധ പൂജകളോടും ആദിത്യ [[പൊങ്കാല]] തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകളോടും കൂടി സമാപിക്കും.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hindu-blog.com/2022/04/sri-kalleli-oorali-appooppan-kavu.html|title=Sri Kalleli Oorali Appooppan Kavu – Festival|access-date=2023-06-25|date=2022-04-14}}&lt;/ref&gt; [[വൃശ്ചികം]] മുതൽ [[മകരം]] വരെ (നവംബർ പകുതി മുതൽ ജനുവരി പകുതി വരെ) നടക്കുന്ന മണ്ഡല - [[മകരവിളക്ക്]] ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വിശേഷ അവസരം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=184554&amp;u=local-news-pathanamthitta|title=കല്ലേലി കാവിൽ മണ്ഡല മകരവിളക്ക് വിളക്ക് മഹോത്സവം|access-date=2023-06-25|last=Daily|first=Keralakaumudi|website=Keralakaumudi Daily|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ആചാരങ്ങൾ ==
മലയാള മാസമായ [[കർക്കടകം|കർക്കടകത്തിൽ]] (ജൂലൈ-ഓഗസ്റ്റ്) ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പ്രധാന ചടങ്ങുകളിൽ ഒന്നാണ് [[കർക്കടകവാവ്|കർക്കടക വാവ് ബലി]].&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; ആനയൂട്ട്, വാനരയൂട്ട്, മീനൂട്ട് എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന ആചാരങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

ദ്രാവിഡ-നാഗ ഗോത്രങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത കലകളായ [[കുംഭപ്പാട്ട്]], ഭാരതക്കളി, തലയാട്ടം കളി, വെള്ളംകുടി നിവേദ്യം, ആഴിപൂജ, കല്ലേലി വിളക്ക് എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sreekallelyooraliappooppankavu.com/chadangukal.html|title=Sree Kallely Oorali Appooppan Kavu|access-date=2023-06-25|website=www.sreekallelyooraliappooppankavu.com|archive-date=2023-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625125708/https://www.sreekallelyooraliappooppankavu.com/chadangukal.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[പടയണി]], [[തലയാട്ടം|മുടിയാട്ടം]] തുടങ്ങിയ ആചാരപരമായ കലകളും വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7cplb6eea2flsei8kb8k4j9segzz2q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആർ (പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>623828</id>
    <revision>
      <id>4618947</id>
      <parentid>4120553</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T03:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24477" sha1="ltbp98lewnephx60klbp7u2topcc638" xml:space="preserve">{{PU|R (programming language)}}
{{Infobox programming language
| name = ആർ
| logo = [[File:R logo.svg|121px]]
| logo size = 121px
| screenshot = [[File:R terminal.jpg]]
| screenshot caption = R terminal
| released = {{Start date and age|1993|08}}
| designer = [[Ross Ihaka]] and [[Robert Gentleman (statistician)|Robert Gentleman]]
| developer = R Core Team
| typing = [[dynamic typing|Dynamic]]
| influenced = [[Julia (programming language)|Julia]]&lt;ref name=&quot;Introduction&quot;&gt;{{cite web |url=https://docs.julialang.org/en/stable/manual/introduction/#man-introduction-1 |title=Introduction |work=The Julia Manual |access-date=2018-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620172516/https://docs.julialang.org/en/stable/manual/introduction/#man-introduction-1 |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; [[pandas (software)|pandas]]&lt;ref name=&quot;pandas&quot;&gt;{{cite web|url=https://pandas.pydata.org/pandas-docs/stable/getting_started/comparison/comparison_with_r.html|title=Comparison with R|access-date=2024-07-15|work=pandas Getting started}}&lt;/ref&gt;
| platform = [[arm64]] and [[x86-64]]
| license = [[GNU GPL#Version 2|GPL-2.0-or-later]]
| website = {{Official URL}}
| wikibooks = R Programming
| paradigms = [[Multi-paradigm programming language|Multi-paradigm]]: [[Procedural programming|procedural]], [[Object-oriented programming|object-oriented]], [[Functional programming|functional]], [[Reflective programming|reflective]], [[Imperative programming|imperative]], [[Array programming|array]]&lt;ref name=&quot;Morandat&quot;&gt;{{cite journal|last1=Morandat|first1=Frances|last2=Hill|first2=Brandon|last3=Osvald|first3=Leo|last4=Vitek|first4=Jan|date=11 June 2012|title=Evaluating the design of the R language: objects and functions for data analysis|url=https://doi.org/10.1007/978-3-642-31057-7_6|journal=European Conference on Object-Oriented Programming|volume=2012|pages=104–131|doi=10.1007/978-3-642-31057-7_6|access-date=2016-05-17|via=SpringerLink}}&lt;/ref&gt;
| latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348|P548=Q2804309}}
| latest release date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P548=Q2804309|P577}}}}
| latest preview version = {{wikidata|property|edit|reference|P348|P548=Q51930650}}
| latest preview date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P548=Q51930650|P577}}}}
| influenced_by = {{startflatlist}}
* [[Lisp (programming language)|Lisp]]
* [[S (programming language)|S]]&lt;ref name=&quot;R FAQ&quot;&gt;{{Cite web |last1=Hornik |first1=Kurt |last2=The R Core Team |date=2022-04-12 |title=R FAQ |url=https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html#What-are-the-differences-between-R-and-S_003f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228045640/https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-27 |website=[[R package#Comprehensive R Archive Network (CRAN)|The Comprehensive R Archive Network]] |at=3.3 What are the differences between R and S?}}&lt;/ref&gt;
* [[Scheme (programming language)|Scheme]]
{{endflatlist}}
| file_ext = {{Unbulleted list|.r&lt;ref&gt;{{Cite web|title=R scripts|url=http://mercury.webster.edu/aleshunas/R_learning_infrastructure/R%20scripts.html|access-date=2021-07-17|website=mercury.webster.edu|archive-date=2022-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220115062658/http://mercury.webster.edu/aleshunas/R_learning_infrastructure/R%20scripts.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|.rdata|.rhistory|.rds|.rda&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-06-09|title=R Data Format Family (.rdata, .rda)|url=https://www.loc.gov/preservation/digital/formats/fdd/fdd000470.shtml|access-date=2021-07-17|website=Loc.gov}}&lt;/ref&gt;}}
}}
സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗിനും ഡാറ്റ വിഷ്വലൈസേഷനും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു [[programming language|പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയാണ്]] '''ആർ'''. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രയോഗിക്കാനും സങ്കീർണ്ണമായ ഗ്രാഫിക്‌സ് സൃഷ്‌ടിക്കാനും ഡാറ്റ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുമുള്ള എളുപ്പത്തിലാണ് ഇതിൻ്റെ ശക്തി. [[ഡാറ്റാ മൈനിങ്ങ്]], [[ബയോ-ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്‌|ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്‌സ്]], ഡാറ്റാ അനാലിസിസ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇത് ആറിനെ വളരെ ജനപ്രിയമാക്കുന്നു. വലിയ ഡാറ്റാസെറ്റുകളും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ മോഡലുകളും ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഡാറ്റാ സയൻ്റിസ്റ്റുകളും വിശകലന വിദഗ്ധരും ഇതിനെ ഒരു ഗോ-ടു ടൂളാക്കുകയും, വിവിധ ജോലികൾക്കായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ലൈബ്രറികളുടെയും പാക്കേജുകളുടെയും സമ്പന്നമായ ഒരു ഇക്കോസിസ്റ്റമുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal
  |last1=Giorgi
  |first1=Federico M.
  |last2=Ceraolo
  |first2=Carmine
  |last3=Mercatelli
  |first3=Daniele
  |date=2022-04-27
  |title=The R Language: An Engine for Bioinformatics and Data Science
  |journal=Life
  |language=en
  |volume=12
  |issue=5
  |page=648
  |doi=10.3390/life12050648
  |pmid=35629316
  |pmc=9148156
  |bibcode=2022Life...12..648G
  |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. 

ആർ സ്വയം ശക്തമാണ് മാത്രമല്ല ആയിരക്കണക്കിന് വിപുലീകരണ പാക്കേജുകളാൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പാക്കേജുകൾ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന കോഡ്, ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ, സാമ്പിൾ ഡാറ്റാസെറ്റുകൾ എന്നിവ നൽകുന്നു, അത് പ്രത്യേക ജോലികൾക്കായി കോർ ആറിൻ്റെ പ്രവർത്തനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഈ വിപുലീകരണങ്ങൾ വിപുലമായ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ മെത്തേഡുകൾ, ഡാറ്റ മാനിപ്പുലേഷൻ, [[machine learning|മെഷീൻ ലേണിംഗ്]], കൂടാതെ ഗ്രാഫുകൾ പ്ലോട്ടിംഗ് പോലുള്ള വിഷ്വലൈസേഷൻ ടാസ്‌ക്കുകൾ എന്നിവ ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നു. ഡാറ്റാ വിഷ്വലൈസേഷനായി `ggplot2`, ഡാറ്റ മാനിപ്പുലേഷനായി `dplyr`, മെഷീൻ ലേണിംഗിനുള്ള `caret` എന്നിവ ജനപ്രിയ പാക്കേജുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ആർ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ഓപ്പൺ സോഴ്‌സും [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറുമാണ്]]. ഇത് ഗ്നു പ്രോജക്റ്റ് ലൈസൻസ് ചെയ്തിട്ടുള്ളതും [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം|ഗ്നു ജനറൽ പബ്ലിക് ലൈസൻസിന്]] കീഴിൽ ലഭ്യവുമാണ്&lt;ref name=&quot;gnugpl&quot;&gt;{{Cite web |title=R - Free Software Directory |url=https://directory.fsf.org/wiki/R#tab=Details |access-date=2024-01-26 |website=directory.fsf.org}}&lt;/ref&gt;. [[c (programming language)|സി]], [[Fortran|ഫോർട്രാൻ]], ആർ(R) തുടങ്ങിയ പ്രോഗ്രമിംഗ് ഭാഷകൾ ഉപയോഗിച്ച് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. വിവിധ [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾക്കായി]] മുൻകൂട്ടി [[compiler|കംപൈൽ]] ചെയ്ത എക്സിക്യൂട്ടബിളുകൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു.

ആർ എന്നത് ഒരു ഇന്റർപ്രെട്ടഡ് ലാങ്വേജാണ്, അതായത് അതിൻ്റെ കോഡ് അതിൻ്റെ നേറ്റീവ് [[കമാന്റ് ലൈൻ ഇന്റർഫേസ്]] (CLI) വഴി തത്സമയം ലൈൻ-ബൈ-ലൈനായി എക്സിക്യൂട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഇതുകൂടാതെ, ഒരു [[IDE|ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് എൺവയൺമെന്റ്]] (IDE) പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ആർ സ്റ്റുഡിയോ(RStudio) പോലെയുള്ള ജനപ്രിയ മൂന്നാം-കക്ഷി ഗ്രാഫിക്കൽ ഉപയോക്തൃ ഇൻ്റർഫേസുകൾ ([[GUI|ജിയുഐ]]) ഉണ്ട്, കൂടാതെ ഒരു നോട്ട്ബുക്ക് ശൈലിയിലുള്ള ഇൻ്റർഫേസ് നൽകുന്ന ജുപ്പീറ്ററും(Jupyter) ഈ ഭാഷ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ആർ കോഡ് ഡൈനാമിക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കോഡ് കമ്പ്ലീക്ഷൻ, വിഷ്വലൈസേഷൻ എയ്‌ഡ്സ് എന്നിവ പോലുള്ള സവിശേഷതകൾ ചേർത്തുകൊണ്ട് ഈ ടൂളുകൾ ആറിനെ കോഡിംഗിനെ കൂടുതൽ ഉപയോക്തൃ-സൗഹൃദമാക്കുന്നു.
==ചരിത്രം==
[[File:Ross Ihaka (5189180796).jpg|thumb|left|റോസ് ഇഹാക്ക, ആർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ലാങ്വേജ് കോ-ഓർജിനേറ്റർ]]
[[File:Robert Gentleman on R Consortium.jpg|thumb|left|upright|റോബർട്ട് ജെൻ്റിൽമാൻ, ആർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ലാങ്വേജ് കോ-ഓർജിനേറ്റർ]]
ഇൻഡ്രോടക്ടറി സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് പഠിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ഭാഷയായി ഓക്ക്‌ലൻഡ് സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസർമാരായ റോസ് ഇഹാക്ക, റോബർട്ട് ജെൻ്റിൽമാൻ എന്നിവർ ചേർന്ന് ആദ്യം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ആശയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം, ഒടുവിൽ അദ്ധ്യാപനത്തിനപ്പുറം ഡാറ്റ വിശകലനത്തിനായി വിവിധ മേഖലകളിൽ ആർ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു&lt;ref name=&quot;otago_pg12&quot;&gt;{{Cite web
  |last=Ihaka
  |first=Ross
  |title=The R Project: A Brief History and Thoughts About the Future
  |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf
  |page=12
  |url-status=live
  |quote=We set a goal of developing enough of a language to teach introductory statistics courses at Auckland.
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228043824/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf 
  |archive-date=2022-12-28
  |access-date=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.

[[Bell Labs|ബെൽ ലാബിൽ]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത എസ് പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയിൽ(S programming language) നിന്നാണ് ആർ പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടത്. എസുമായി വളരെ പൊരുത്തപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് ആർ രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തിരിക്കുന്നത്, അതായത് മിക്ക എസ് പ്രോഗ്രാമുകളും ആറിൽ യാതൊരു മാറ്റവുമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും. ഈ ഡിസൈൻ ചോയ്‌സ് ആറിനെ എസിന്റെ ഗുണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ അനുവദിച്ചു, അതേസമയം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് ടൂളായി പരിണമിച്ചു. മിനിമലിസ്റ്റ് പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയായ [[സ്കീം (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|സ്കീമും]] ആറിനെ സ്വാധീനിച്ചു. ഒരു പ്രത്യേക ലോക്കൽ കോൺടക്റ്റ്(local context) വേരിയബിളുകൾ നിർവചിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന സവിശേഷതയായ ലെക്സിക്കൽ സ്കോപ്പിംഗ് എന്നതിലേക്കുള്ള സ്കീമിൻ്റെ സമീപനമാണ് പ്രധാന പ്രചോദനങ്ങളിലൊന്ന്. ഇതിനർത്ഥം, ആറിൽ, ലോക്കൽ വേരിയബിളുകൾ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്ന കോഡിൻ്റെ പ്രവർത്തനത്തിലോ ബ്ലോക്കിലോ മാത്രമേ പ്രവേശിക്കാനാവൂ. വേരിയബിളുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഈ രീതി, പ്രോഗ്രാമിൻ്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വേരിയബിൾ പേരുകൾ തമ്മിലുള്ള ആശയക്കുഴപ്പം ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ഓരോ വേരിയബിളും നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നിടത്ത് മാത്രമേ  പ്രവേശിക്കാനാകൂ എന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഇത് കോഡ് ലളിതമായി നിലനിർത്തുകയും പിശകുകൾ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് മൂലം പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷ കൈകാര്യം ചെയ്യലും ട്രബിൾഷൂട്ടും എളുപ്പമാക്കുന്നു

എസ് (S) പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെ പിൻഗാമി എന്ന നിലയ്ക്കും &quot;S&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരത്തെത്തുടർന്ന് &quot;R&quot; വരുന്നതിനാലും ഈ പേര് തിരഞ്ഞെടുത്തു, കൂടാതെ അതിൻ്റെ സ്രഷ്‌ടാക്കളുടെ പേരുകളുടെ റോസ് ഇഹാക്ക, റോബർട്ട് ജെൻ്റിൽ ആദ്യ അക്ഷരങ്ങളായ &quot;R&quot;-ൽ  ആരംഭിക്കുന്നതിനാലും ഇത് ഉപയോഗിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web
  |last1=Hornik
  |first1=Kurt
  |last2=The R Core Team
  |date=2022-04-12
  |title=R FAQ
  |url=https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html#Why-is-R-named-R_003f
  |url-status=live
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228045640/https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html
  |archive-date=2022-12-28
  |access-date=2022-12-28
  |website=[[R package#Comprehensive R Archive Network (CRAN)|The Comprehensive R Archive Network]]
  |at=2.13 What is the R Foundation?}}&lt;/ref&gt;. 1993 ഓഗസ്റ്റിൽ, റോസ് ഇഹാക്കയും റോബർട്ട് ജെൻ്റിൽമാനും ചേർന്ന് ആറിൻ്റെ ഒരു പതിപ്പ് ഡാറ്റ ആർക്കൈവ് വെബ്സൈറ്റായ സ്റ്റാറ്റിലിബിൽ ലഭ്യമാക്കി. സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ കമ്മ്യൂണിറ്റിയുമായി ഇത് പങ്കിടാൻ അവർ അത് എസ്-ന്യൂസ് മെയിലിംഗ് ലിസ്റ്റിലും പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നീട്, 1997 ഡിസംബർ 5-ന് 0.60 പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ ആർ, ഗ്നൂ പ്രോജക്റ്റായി മാറി. 2000 ഫെബ്രുവരി 29-ന്, ആർ ഔദ്യോഗികമായി പതിപ്പ് 1.0 പുറത്തിറക്കി, അതിൻ്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനക്ഷമതയും സ്ഥിരതയും പൂർത്തീകരിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Index of /datasets |url=https://lib.stat.cmu.edu/datasets/ |access-date=2024-09-05 |website=lib.stat.cmu.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Interface98&quot;&gt;{{Cite web
  |last=Ihaka
  |first=Ross
  |title=R: Past and Future History
  |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Interface98.pdf
  |url-status=live
  |page=4
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228071311/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Interface98.pdf 
  |archive-date=2022-12-28
  |access-date=2022-12-28}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web
  |last=Ihaka
  |first=Ross
  |date=1997-12-05
  |title=New R Version for Unix
  |url=https://stat.ethz.ch/pipermail/r-announce/1997/000014.html
  |url-status=live
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212133422/https://stat.ethz.ch/pipermail/r-announce/1997/000014.html
  |archive-date=2023-02-12
  |access-date=2023-02-12
  |website=stat.ethz.ch}}&lt;/ref&gt;. ഈ ഭാഷ അതിൻ്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ പൂർണ്ണവും പൊതുവായ ഉപയോഗത്തിന് മതിയായ സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ എത്തിയിരിന്നു&lt;ref name=&quot;otago_pg18&quot;&gt;{{Cite web
  |last=Ihaka
  |first=Ross
  |title=The R Project: A Brief History and Thoughts About the Future
  |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf
  |page=18
  |url-status=live
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228043824/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf 
  |archive-date=2022-12-28
  |access-date=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.
==പാക്കേജുകൾ==
{{Main article|R package}}
[[File:Ggplot2 Violin Plot.png|alt=refer to caption|thumb|ആർ വിഷ്വലൈസേഷൻ പാക്കേജ് ജിജിപ്ലോട്ട്2(ggplot2)-ൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ച വയലിൻ പ്ലോട്ട്]]
ആർ ഫംഗ്‌ഷനുകൾ, ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ, ഡാറ്റാസെറ്റുകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ബണ്ടിലുകളാണ് ആർ പാക്കേജുകൾ. സ്പെഷിലൈസ്ഡ് ടാസ്‌ക്കുകൾ, ഡാറ്റാ വിഷ്വലൈസേഷൻ, സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ അനാലിസിസ് എന്നിവയ്‌ക്കും അതിലേറെ കാര്യങ്ങൾക്കുമായി പുതിയ ഫംഗ്‌ഷനുകൾ ചേർത്ത് ആറിന്റെ കഴിവുകൾ വിപുലീകരിക്കാൻ അവ ഉപയോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. ആദ്യം മുതൽ എല്ലാ കോഡുകളും എഴുതാതെ തന്നെ വിവിധ പ്രത്യേക ജോലികൾ ചെയ്യാൻ ഈ പാക്കേജുകൾ ഉപയോക്താക്കളെ സഹായിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;rds_pagexvii&quot;&gt;{{cite book
  | last1 = Wickham
  | first1 = Hadley
  | last2 = Cetinkaya-Rundel
  | first2 = Mine
  | last3 = Grolemund
  | first3 = Garrett
  | title = R for Data Science, Second Edition
  | publisher = [[O'Reilly Media|O'Reilly]]
  | year = 2023
  | page = xvii
  | isbn = 978-1-492-09740-2
}}&lt;/ref&gt;. റിപ്പോർട്ടുകൾ സൃഷ്‌ടിക്കുന്നതിന് ആർമാർക്ക്ഡൗൺ(RMarkdown), ക്വാർട്ടോ(Quarto)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Quarto |url=https://quarto.org/ |access-date=2024-09-05 |website=Quarto |language=en}}&lt;/ref&gt;, നിടർ(knitr), സ്വീവ്(Sweave) എന്നീ സവിശേഷതകൾ ചേർത്ത് ആറിന്റെ പാക്കേജുകൾ അതിൻ്റെ പ്രവർത്തനക്ഷമത വിപുലീകരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;rds_pagexvii&quot;/&gt;. ലീനിയർ, നോൺ-ലീനിയർ മോഡലിംഗ്, സ്പേഷ്യൽ, ടൈം സീരീസ് അനാലിസിസ്സ്, ക്ലസ്റ്ററിംഗ് എന്നിവ പോലുള്ള വിപുലമായ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ടെക്നിക്കുകളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പാക്കേജുകൾ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുമുള്ള ലാളിത്യം കാരണം [[ഡാറ്റ സയൻസ്|ഡാറ്റാ സയൻസിൽ]] ആറിന്റെ ജനപ്രീതിക്ക് കാരണമായി.

ആർ എൻവയോൺമെൻ്റ് ആരംഭിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ലഭ്യമാകുന്ന ബിൽറ്റ്-ഇൻ ടൂളുകളാണ് ആറിന്റെ അടിസ്ഥാന പാക്കേജുകൾ. പ്രോഗ്രാമിംഗിനും അടിസ്ഥാന കണക്കുകൂട്ടലുകൾ നടത്തുന്നതിനും ഗ്രാഫിക്സ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ വിശകലനം നടത്തുന്നതിനും ആവശ്യമായ കമാൻഡുകളും വാക്യഘടനയും ഈ പാക്കേജുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. അവ ആറിൻ്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് അടിത്തറ ഉണ്ടാക്കുന്നു, ഇത് ഉപയോക്താക്കളെ ഉടൻ തന്നെ ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Book of R: A First Course in Programming and Statistics|first1=Tilman M.|last1=Davies|isbn=9781593276515|year=2016|publisher=No Starch Press|location=San Francisco, California|chapter=Installing R and Contributed Packages|pages=739}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==</text>
      <sha1>ltbp98lewnephx60klbp7u2topcc638</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇരവിപേരൂർ പടയണി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651216</id>
    <revision>
      <id>4618965</id>
      <parentid>4598525</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T06:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="c2917r95b57nomrua0f7xvbzuq75pmy" xml:space="preserve">പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ  നല്ലൂർസ്ഥാനം ഭദ്രകാളീക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അനുഷ്ഠാനകലയാണ് ഇരവിപേരൂർ പടയണി. &lt;ref&gt;{{cite web |title=നല്ലൂർസ്ഥാനം ഭദ്രകാളീക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു ഉത്സവം |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/pathanamthitta/news/pathanamthitta-1.9452133 |website=Newspaper |language=en |date=1 ഏപ്രിൽ 2024 |access-date=2025-02-11 |archive-date=2025-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211110558/https://newspaper.mathrubhumi.com/pathanamthitta/news/pathanamthitta-1.9452133 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Revelers, a village beckons you |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/06/30/travel-kerala-traditions-kottangal-padayania-village-beckons-you.html |website=Revelers, a village beckons you |language=en }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==പടയണി==
എട്ടുദിവസത്തെ പടയണി വിഷുദിവസം അവസാനിക്കുന്നു. ആറാം ദിവസമാണ് അടവി. ഏഴിനു ഇടപ്പടയണിയും എട്ടിനു ഇടപ്പടയണിയും നടക്കും. അപൂർവമായ കോലടി ഇരവിപേരൂർ പടയണിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ശ്രീഭദ്രാപ്രാചീനകലാസംഘമാണ് പടയണി അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്. 


==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>c2917r95b57nomrua0f7xvbzuq75pmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>664497</id>
    <revision>
      <id>4618901</id>
      <parentid>4616900</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-26219-26|~2026-26219-26]] ([[User talk:~2026-26219-26|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ്</comment>
      <origin>4616818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35661" sha1="l4lbue7i8hn7ml4sowyzdveqqgnai45" xml:space="preserve">== എഴംകുളം ദേവി ക്ഷേത്രവും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ  ==


[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14030-11|&amp;#126;2026-14030-11]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14030-11|talk]]) 18:30, 4 മാർച്ച് 2026 (UTC)

:എവിടെ ? [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:31, 4 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ==
 ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. 

വിഷയം: ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം - ലേഖനത്തിലെ ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെയും ചരിത്രവസ്തുതകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെയും പരാതി.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ,

ഈ ലേഖനത്തിൽ 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്.

ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു:

അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം.

ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു:

തെളിവ് 1: &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

തെളിവ് 2: &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14078-04|&amp;#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14078-04|talk]]) 00:14, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

:{{tick}} വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും മൂന്നാം കക്ഷി തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രം നിലനിറുത്തി മറ്റുള്ളവ നീക്കം ചെയ്ത് ലേഖനം സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട് [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:52, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ==
 ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. 

[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു.

ഈ ലേഖനത്തിൽ 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്.

ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു:

അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം.

ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു:

തെളിവ് 1: &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

തെളിവ് 2: &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14078-04|&amp;#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14078-04|talk]]) 00:16, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം==
 വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. 

വിഷയം: ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം - ലേഖനത്തിലെ ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെയും ചരിത്രവസ്തുതകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെയും പരാതി.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ,

[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു.

ഈ ലേഖനത്തിൽ

ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു:

അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം.

ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു:

തെളിവ് 1: &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

തെളിവ് 2: &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14078-04|&amp;#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14078-04|talk]]) 00:38, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

:https://w.wiki/JBFP ഈ ചിത്രം ലഭ്യമല്ല. [[:File:ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ തറവാടും.jpg]] ഈ ചിത്രം പോര. അമ്പലക്കമ്മറ്റി പുറത്തിറക്കിയ ഒരു പാട്ട് തെളിവായി സ്വീകരിക്കാൻ പറ്റില്ല. Tertiary evidence വേണം. ചരിത്രരേഖകൾ, ഗവേഷണപ്രബന്ധങ്ങൾ മുതലായവ. അല്ലാത്തപക്ഷം ചേർക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:29, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::ചിത്രം ലഭ്യം അല്ലെന്ന് പറയണത് ഓക്കെ. വേറെ ഒരു തെളിവ് നൽകിട്ടുണ്ടല്ലോ അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണം. ഇത് രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളതാണ്. ഇതിന്റെ മൂല്യം ഇപ്പോൾ വളരെ വലുതാണ്. അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണം എന്ന് പറയുന്ന സാദനം ഒന്നും വെറുതെ കിട്ടുന്നത് അല്ല. ഇത് ഭഗവതിയുടെ പണം മൂലകുടുംബമായ അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടിന് കൊടുക്കുന്നതാണ്.
::ഞാൻ ആദ്യം അവലംബനം ചേർത്തത് ആണ്. അതിൽ ആദ്യതെതും രണ്ടാമത്തേതും വീഡിയോടെ അകത്ത് വളമ്പുംവില്ലും എന്ന ഉപകരണം കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. അത് പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറാവിടിനും തമ്മിൽ ഉള്ള ബന്ധം കാണിക്കുന്ന ഒരു ARCHEOLOGICAL EVIDENCE  ആണ്. ഇത് പുരാതന കാലം മുതൾക്കുള്ള സാദനം ആണ്. ആ വാളമ്പും വില്ലിനും ചിലങ്ക പോലുള്ള ഒരു സാധനം കൂടി ഉണ്ട് അവ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത് BRONZE  എന്ന മെറ്റൽ ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്... കൂടാതെ ഇത് ഉപയോഗിച്ച് വന്നിരുന്നത് പുരാതന കാലത്തുള്ള തൂക്ക സമയത്താണ്.. അമ്പലത്തിനാൽ വലിയപണിക്കർ ആയ കാരണവർ തൂക്കാശാൻ തറവാട്ടിൽ വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി വാളമ്പും വില്ലും സ്വീകരിക്കും. തൂക്കം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചു തറവാട്ടിൽ കൊണ്ട് വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി അവ തിരികെ ഏല്പിക്കുന്നതാണ്. ഈ വാളമ്പും വില്ലും വീഡിയോ രൂപത്തിൽ ഉള്ള ഒരു strong evidence ആയി ആ വിഡിയോ അവലംമ്പ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14030-11|&amp;#126;2026-14030-11]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14030-11|talk]]) 15:30, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::Primary evidence : ഏഴംകുളം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാർ, ഭാരവാഹികൾ, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാർ
:::Secondary Evidence: ഇവരുമായി ബന്ധമുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രേഖകൾ
:::Teritary evidence: ഇവരുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാവർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രേഖകൾ
:::ഇതിൽ Teritary evidence ആണ് വിക്കിപീഡിയ സ്വീകരിക്കുക. മറ്റെല്ലാം supporting evidence ആയി കണക്കാക്കും.
:::രേഖകൾ വേണം : ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റി മറ്റുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിവരങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, വെബ് ലിങ്കുകൾ എന്നിവ.
:::ചിത്രങ്ങൾ വേണം. : ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രം, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്, അകത്ത് വളമ്പുംവില്ലും എന്ന ഉപകരണം, അമ്പലത്തിനാൽ വലിയപണിക്കർ ആയ കാരണവർ തൂക്കാശാൻ തറവാട്ടിൽ വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി വാളമ്പും വില്ലും സ്വീകരിക്കുന്ന ചിത്രം, തിരിച്ചു തറവാട്ടിൽ കൊണ്ട് വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി അവ തിരികെ ഏല്പിക്കുന്ന ചിത്രം ഇതെല്ലാം വേണം. ഇതെല്ലാം തറവാട്ടുകാരോ ഏഴംകുലം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാരോ അല്ലാത്തവർ എടുത്തത് വേണം.
:::ARCHEOLOGICAL EVIDENCE: കാലപ്പഴക്കം നിർണ്ണയിച്ച ഗവണ്മെന്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖ വേണം.
:::രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളത് : തെളിവ് വേണം. രാജാവിന്റെ കല്പനയുടെ പകർപ്പോ അല്ലെങ്കിൽ രാജഭരണകാലത്ത് അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണത്തെപ്പറ്റി മറ്റാരെങ്കിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖയോ മറ്റോ വേണം.
:::സർവ്വോപരി ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റി ലഭ്യമായ ചരിത്ര രേഖകൾ, പഴക്കം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ. ഉത്സവത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ മുതലായവ വേണം.
:::ഏഴംകുളം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാർ, ഭാരവാഹികൾ, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാർ എന്നിവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച യൂട്യൂബ് വീഡിയോ തീർച്ചയായും തെളിവായി സ്വീകരിക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. ഇത് വിക്കിപീഡിയയിലെ നയമാണ്.
:::ഇത്തരത്തിലുള്ള തെളിവുകൾ കിട്ടുമോ എന്നുനോക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:16, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::::1: ഹേയ് മിസ്റ്റർ വിവരക്കേട് പറയാതാടോ.... വിക്കിപീഡിയയിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന കോൺടെന്റ് നെ സാധുക്കരിക്കുന്ന തെളിവുകൾ ആണ് വേണ്ടത്... അതിനുള്ളത് അവലംബനത്തിൽ വീഡിയോ ലിങ്ക് ചേർത്തിട്ടുള്ളതാണ്.. ആ വീഡിയോ യൂട്യൂബ് എന്ന platformil വന്നതുകൊണ്ട് അതിനെയോ അതിന്റെ യാഥാർഥ്യത്തെയോ തിരസ്കരിക്കാൻ കഴിയുന്നതല്ല.... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14903-54|&amp;#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14903-54|talk]]) 18:14, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::::യൂട്യൂബ് വീഡിയോ പ്രാഥമിക അവലംബമായി സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. കാരണം പരസ്യപ്രചാരണാർത്ഥം പലർക്കും വീഡിയോ ചേർക്കാം. ആധികാരികതയുള്ള അവലംബം വേണം.യാഥാർഥ്യത്തെ സാധൂകരിക്കുന്ന മൂന്നാം കക്ഷി തെളിവുകൾ വേണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:42, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::::2: വാളമ്പും വില്ലും : ഇതിനെ പറ്റി താങ്കൾ പരാമർശിച്ചത് വളരെ ബുദ്ധിമോഷവും അതിലേറെ വിഡ്ഢിത്തരവും ആണ്. പുരാതന കാലത്ത് നടന്ന ആചാര അനുഷ്ട്ടാനങ്ങളുടെ ചിത്രം എപ്രകാരം ലഭിക്കണം താങ്കൾ ഒന്ന് പറയുക?. അതിനുള്ള ഉത്തമ ഉദാഹരണം ആണ് യൂട്യൂബ് എന്ന platformil നൽകിട്ടുള്ള വീഡിയോ. യൂട്യൂബ് എന്ന platformil ആയത് കൊണ്ട് ആ യാഥാർഥ്യത്തെ ആർക്കും തന്നെ തിരസ്കരിക്കാൻ സാധിക്കുകയില്ല. ഞാൻ മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചത് പോലെ ആ വീഡിയോയിൽ നമ്മക്ക് കാണാൻ സാദിക്കും.. അതിലൂടെ അതിന്റെ പഴക്കം മനസിലാക്കാൻ സാദിക്കും ആ വളമ്പും വില്ലിന്റെയും ചിലങ്ക ഉണ്ടാക്കിരിക്കുന്നത് BRONZE  എന്ന മെറ്റൽ ഉപയോഗിച്ചോകൊണ്ട് ആണ്. നമ്മുടെ നേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വാളമ്പും വില്ലും എന്ന യാഥാർഥ്യത്തെ യൂട്യൂബ് എന്ന platformil വന്നത് കൊണ്ട് അവയെ തിരസ്കരിക്കാൻ ആവില്ല.........! [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14903-54|&amp;#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14903-54|talk]]) 18:25, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::::ഈ കാലത്ത് നടക്കുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെ ചിത്രം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് കാണാനും ചിത്രമെടുക്കാനും കഴിയുന്നവ. അല്ലാത്ത ആചാരത്തെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക അത്രതന്നെ. തെളിവില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ എഴുതാനുള്ളിടമല്ല വിക്കിപീഡിയ. BRONZE  എന്ന മെറ്റൽ  ആധുനിക കാലത്ത് ലഭ്യമായതും അതുപയോഗിച്ച് വിവിധ സാധനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാവുന്നതുമാണ്. കാണുന്നതിലൂടെ ഒരു സാധനത്തിന്റെ പഴക്കം നിർണ്ണയിക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:43, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::::3: രാജഭരണ കാലത്തുള്ള രാജാവിന്റെ വിളംബരം : 
::::രാജഭരണ കാലത്തുള്ള രാജാവിന്റെ വിളംബരം ഉണ്ടാക്കി തരാൻ വേണ്ടി ഇത് രാജാവിന്റെ അധീനതയിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രമോ രാജാവിന്റെ പരദേവത ക്ഷേത്രമോ അല്ല. ഇത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരുടെ പരദേവത ക്ഷേത്രം ആണ്. അതിനാൽ ആ രാജഭരണ കാലത്തെ ആണ് ഞാൻ ഇവിടെ സൂചിപ്പിച്ചത്. അല്ലാണ്ട് രായാവിന്റെ വിളംബരം ഉണ്ടാക്കി തരണം എന്ന് പറഞ്ഞാൽ  [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14903-54|&amp;#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14903-54|talk]]) 18:34, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::::രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളത് എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ആ രാജാവിന്റെ കാലത്തുള്ള രേഖയുടെ പകർപ്പ് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരുടെ തറവാട്ടിലുള്ളത്. അല്ലെങ്കിൽ പൊതുമണ്ഡലത്തിൽ ലഭ്യമായത്. തെളിവില്ലാത്ത കാര്യം ചേർക്കാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:46, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== EZHAMKULAM DEVI TEMPLE==
 AAYI BENTHAPETTU EZHAMKULAM DEVI TEMPLE COMMITTE PURATHU VITTA SONG EZHAMKULAM DEVI TEMPLEUM AMBALATHINAL PANICKER THARAVADUM AYITULLA NOTE [AMBALA COMITTE]  

marathe thirumumpil | മാറാതെ തിരുമുമ്പിൽ | devotional song [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-14078-04|&amp;#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-14078-04|talk]]) 01:08, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

:ഈ വിവരങ്ങൾ തീരെപ്പോര. പാട്ട് ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രക്കാരും അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാരും ചേർന്നുണ്ടാക്കിയതാണ്. ഇത് തെളിവായി സ്വീകരിക്കുകയില്ല. ഈ പാട്ടുണ്ടാക്കാനുള്ള ചെലവും ക്ഷേത്രക്കമ്മറ്റിക്കാരും തറവാട്ടുകാരും അല്ലെങ്കിൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരുമാണ് ചെലവാക്കിയിട്ടുണ്ടാവുക. അതായത് ഇത് വ്യക്തമായ പരസ്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് തെളിവായി സ്വീകരിക്കുകയില്ല. വേറെ എന്തെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:49, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l4lbue7i8hn7ml4sowyzdveqqgnai45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്തിമഭോജനം (എ.ടി. ജോൺ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666312</id>
    <revision>
      <id>4618894</id>
      <parentid>4613092</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7397" sha1="r6vzk87na11s6l3i7pupad44a70twh4" xml:space="preserve">{{Short description|എ.ടി. ജോൺ വരച്ച ആലപ്പുഴ മൗണ്ട് കാർമൽ കത്തീഡ്രലിലെ കൂറ്റൻ അന്ത്യത്താഴ ചിത്രം}}

{{Infobox artwork
| image_file = Altar, Mount Carmel Cathedral Alappuzha, Diocese of Alappuzha, Kerala, India.jpg
| alt = കത്തീഡ്രലിലെ അൾത്താരയ്ക്ക് മുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന അന്ത്യത്താഴത്തിന്റെ കൂറ്റൻ എണ്ണച്ചായ ചിത്രം.
| title = അന്തിമഭോജനം (The Last Supper)
| caption = [[ആലപ്പുഴ രൂപത|ആലപ്പുഴ മൗണ്ട് കാർമൽ കത്തീഡ്രലിന്റെ]] പ്രധാന അൾത്താരയ്ക്ക് മുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം.
| other_language_1 = [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
| other_title_1 = The Last Supper
| artist = എ.ടി. ജോൺ അരശ്ശേരിൽ
| subject = [[അന്ത്യതിരുവത്താഴം (ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി)]]
| year = 1933
| material = [[Oil painting|എണ്ണച്ചായം]]
| height_metric = 426
| width_metric = 1219
| city = [[ആലപ്പുഴ]], കേരളം
| museum = [[ആലപ്പുഴ രൂപത|മൗണ്ട് കാർമൽ കത്തീഡ്രൽ, ആലപ്പുഴ]]
| condition = മികച്ച രീതിയിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു
}}

കേരളത്തിലെ [[ആലപ്പുഴ]] [[ആലപ്പുഴ രൂപത|മൗണ്ട് കാർമൽ കത്തീഡ്രലിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള അതിപ്രശസ്തമായ ഒരു എണ്ണച്ചായ ചിത്രമാണ് '''അന്തിമഭോജനം''' (The Last Supper). പ്രശസ്ത ചിത്രകാരനായിരുന്ന എ.ടി. ജോൺ അരശ്ശേരിൽ 1933-ലാണ് ഈ കൂറ്റൻ ചിത്രം പൂർത്തിയാക്കിയത്. 40 അടി നീളവും 14 അടി വീതിയുമുള്ള ഈ ചിത്രം [[ലിയനാർഡോ ഡാവിഞ്ചി]]യുടെ പ്രശസ്തമായ അന്ത്യത്താഴ ചിത്രത്തേക്കാൾ വലിപ്പമേറിയതാണ് എന്ന പ്രത്യേകതയുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Manorama2026&quot;&gt;{{cite news |last1=കളത്തിൽ |first1=ക്ലീറ്റസ് |title=93 വർഷം പിന്നിടുമ്പോഴും ഒളിമങ്ങാതെ എ.ടി.ജോണിന്റെ 'അന്തിമഭോജനം' |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2026/04/02/last-supper-painting-at-john.html |work=[[മലയാള മനോരമ]] |date=ഏപ്രിൽ 2, 2026 |language=Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1809-ൽ കൊച്ചി രൂപതയുടെ കീഴിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട മൗണ്ട് കാർമൽ കത്തീഡ്രലിനു വേണ്ടിയാണ് ഈ ചിത്രം തയ്യാറാക്കിയത്. അർത്തുങ്കൽ സ്വദേശിയും മദ്രാസ് ഫൈനാർട്സ് കോളേജിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥിയുമായിരുന്ന എ.ടി. ജോൺ 1933 സെപ്റ്റംബർ 6-നാണ് ഈ ചിത്രം പൂർത്തിയാക്കി സമർപ്പിച്ചത്. 1994-ൽ കത്തീഡ്രലിന്റെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം തകർന്നു വീണെങ്കിലും, അൾത്താരയും ഈ ചിത്രവും യാതൊരു കേടുപാടുകളും കൂടാതെ അത്ഭുതകരമായി അവശേഷിച്ചു. പിന്നീട് പുതിയ കത്തീഡ്രൽ നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ ചിത്രം അതിന്റെ പഴയ സ്ഥാനത്തുതന്നെ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Manorama2026&quot;/&gt;

== പ്രത്യേകതകൾ ==
യേശുക്രിസ്തു തന്റെ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം നടത്തിയ അവസാന അത്താഴത്തെയാണ് ഈ ചിത്രം ആവിഷ്കരിക്കുന്നത്. ലിയനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിയുടെ രചനയിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുള്ളതെങ്കിലും, പള്ളിയുടെ അൾത്താരയുടെ ഘടനയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ വലിയ അളവുകളിലാണ് എ.ടി. ജോൺ ഇത് വരച്ചിരിക്കുന്നത്. 90 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുണ്ടെങ്കിലും ചിത്രത്തിന്റെ നിറങ്ങൾ ഇന്നും മങ്ങാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi2026&quot;&gt;{{cite news |title=ഇവിടുണ്ട് കൂറ്റൻ അന്ത്യത്താഴ ചിത്രം |url=https://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/localnews-alappuzha-17216836 |work=[[മാതൃഭൂമി]] |date=ഏപ്രിൽ 2, 2026 |language=Malayalam }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Onmanorama Staff |title=Last Supper painting at Alappuzha Cathedral |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/04/02/last-supper-painting-cathedral-alappuzha.html?hl=en-IN |work=Onmanorama |date=April 2, 2026 |access-date=April 14, 2026}}&lt;/ref&gt;


ആലപ്പുഴ എസ്.ഡി.വി സ്കൂളിലെ ചിത്രകലാധ്യാപകനും എസ്.ഡി കോളേജിലെ ആർട്ടിസ്റ്റുമായിരുന്ന എ.ടി. ജോണിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച രചനയായാണ് (Magnum Opus) ഈ ചിത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. പെസഹാ വ്യാഴം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ നിരവധി വിശ്വാസികളും കലാകാരന്മാരും ഈ ചിത്രം ദർശിക്കാനായി കത്തീഡ്രലിൽ എത്താറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi2026&quot;/&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [http://www.dioceseofalleppey.com/vg/history.php?cmd=history History of the Diocese of Alleppey]</text>
      <sha1>r6vzk87na11s6l3i7pupad44a70twh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉദയപുരം സുൽത്താൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666402</id>
    <revision>
      <id>4618983</id>
      <parentid>4616149</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T09:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4618983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12160" sha1="netw8g3bl6pbrdwhh3foodd4h5j3oms" xml:space="preserve">{{prettyurl|Udayapuram Sulthan}}
{{Infobox film|name=ഉദയപുരം സുൽത്താൻ|image=|caption=|director= [[ജോസ് തോമസ്]]|producer= [[കൃഷ്ണകുമാർ]] ,[[ഹരി]] |writer=[[ഉദയകൃഷ്ണ]],[[സിബി തോമസ് ]] |dialogue=[[ഉദയകൃഷ്ണ]],[[സിബി തോമസ് ]] |lyrics=[[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ|കൈതപ്രം]] |screenplay=[[ഉദയകൃഷ്ണ]],[[സിബി തോമസ് ]] |starring= [[ഇന്നസെന്റ് ]],&lt;br&gt;[[ദിലീപ്]],&lt;br&gt; [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] &lt;br&gt;[[സലിം കുമാർ]],&lt;br&gt;   [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], &lt;br&gt;[[പ്രീതി വിജയകുമാർ]],&lt;br&gt; [[മാള അരവിന്ദൻ|മാള]] |music=[[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ|കൈതപ്രം]]|design =[[ഗായത്രി അശോകൻ]]| background music=[[രാജാമണി]] |cinematography= [[ഉത്‌‌പൽ വി നാ‍യനാർ]]|editing=[[കെ രാജഗോപാൽ]]|studio=|distributor=| banner =	ഗ്ലോബൽ വിഷ്വൽ മീഡിയ| runtime =154 മി  |released={{Film date|1999|04|19|df=y}}|country={{Ind}}[[ഭാരതം]]|language=[[മലയാളം]]}}


[[ജോസ് തോമസ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത് 	കൃഷ്ണകുമാർ ,ഹരി നിർമ്മിച്ച [[1979-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക|1979]] ലെ [[ഇന്ത്യൻ സിനിമ|ഇന്ത്യൻ]] [[മലയാളം|മലയാള]] ചിത്രമാണ് '''''ഉദയപുരം സുൽത്താൻ''''' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=3189&amp;ln=ml|title=ഉദയപുരം സുൽത്താൻ(1999)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}&lt;/ref&gt;. [[ഇന്നസെന്റ് ]], [[ദിലീപ്]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[സലിം കുമാർ]],   [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]]&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.thehindu.com/features/cinema/pretty-woman/article3287104.ece | title=Pretty woman | newspaper=The Hindu | date=6 April 2012 | last1=Kumar | first1=P. K. Ajith }}&lt;/ref&gt;, [[പ്രീതി വിജയകുമാർ]],  [[മാള അരവിന്ദൻ|മാള]] എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ചിത്രത്തിൽ [[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ|കൈതപ്രം]] സ്വന്തം ഗാനങ്ങൾക്ക് സംഗീതം നൽകിയിരിക്കുന്നു  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?2429|title=ഉദയപുരം സുൽത്താൻ(1999)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;   
==കഥാംശം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/movies/udayapuram-sulthan.html#cast|title=ഉദയപുരം സുൽത്താൻ(1999)|access-date=2026-03-31 |publisher=ഫിലിം ബീറ്റ്}}&lt;/ref&gt;==
ഉദയപുരം രാജകുടുംബത്തിലെ ഒരു പിന്തുടർച്ചക്കാരനായ അവിട്ടം തിരുനാൾ നാരായണ വർമ്മയ്ക്ക് മാളവിക തമ്പുരാട്ടി എന്നൊരു മകളുണ്ട്, അവൾ അബ്ദുൾ റഹ്മാനുമായി പ്രണയത്തിലായ ശേഷം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോവുന്നു. അബ്ദുൾ റഹ്മാന്റെയും മാളവിക തമ്പുരാട്ടിയുടെയും മകനായ സുലൈമാനെ അമ്മയാണ് കർണാടക ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം പഠിപ്പിക്കുന്നത്. കോളേജിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിരാളിയായ മരിച്ചുപോയ ഒരു ബ്രാഹ്മണ പുരോഹിതന്റെ മകനായ ഉണ്ണികൃഷ്ണനും പാട്ടുപാടുന്നതിൽ മിടുക്കനാണ്.

കോളേജിൽ നടന്ന ഒരു സംഗീത മത്സരത്തിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ വിജയിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് പ്രശസ്തമായ ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിൽ പാടാൻ അദ്ദേഹം നിർബന്ധിതനായി. എന്നാൽ ചില പ്രത്യേകസാഹചര്യത്തിൽ, സുലൈമാൻ സംഗീത ഗാലയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. തന്റെ ആലാപനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ആളുകൾക്കിടയിൽ പ്രശസ്തനാകുന്നു, 

ഉദയപുരം കൊട്ടാരത്തിൽ നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തിൽ സുലൈമാൻ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഉണ്ണികൃഷ്ണനു പകരം ഗോപിക സുലൈമാനെ പ്രണയിക്കുന്നു. അവസാനം, ചരിത്രം ആവർത്തിക്കുന്നതായി നമുക്ക് കാണാം. കൊട്ടാരത്തിന് ഒരു സുൽത്താനെ ലഭിക്കുമോ ഇല്ലയോ? ഇതാണ് സിനിമയുടെ ശേഷിക്കുന്ന കഥ.


==താരനിര&lt;ref&gt;{{cite web|title=ഉദയപുരം സുൽത്താൻ(1999)|url= https://www.m3db.com/film/udayapuram-sulthan|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി&amp; മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം
|-
|1||[[ദിലീപ്]]  ||സുലൈമാൻ
|-
|2||[[നരേന്ദ്രപ്രസാദ്]]  ||അവിട്ടം തിരുനാൾ നാരായണ വർമ്മ
|-
|3||[[ഇന്നസെന്റ്]]  ||ഗോവിന്ദൻ നായർ
|-
|4||[[സ്ഫടികം ജോർജ്ജ്]]  ||ശ്രീകണ്ട വർമ്മ
|-
|5||[[കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]]  ||ബീരാൻ കുട്ടി
|-
|6||[[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]]  ||പരശു നമ്പൂതിരി
|-
|7||[[ക്യാപ്റ്റൻ രാജു]]  ||അബ്ദുൾ റഹ്മാൻ
|-
|8||[[അംബിക]]  ||മാളവിക
|-
|9||[[പ്രീത വിജയകുമാർ]]  ||ഗോപിക
|-
|10||[[ഹരിശ്രീ അശോകൻ]]  ||അഗസ്റ്റിൻ
|-
|11||[[സുധീഷ്]]  ||ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ
|-
|12||[[കോട്ടയം നസീർ]]  ||കാസിം
|-
|13||[[മറിയ]]  ||
|-
|14||[[ജോസ് തോമസ്]]  ||സംഗീതോൽസവം കമ്മിറ്റിക്കാരൻ
|-
|15||[[ജോണി ആന്റണി]]  ||ഉണ്ണിക്കൃഷ്ണൻ്റെ സുഹൃത്ത്
|-
|16||[[കെ ഉദയകൃഷ്ണ]]  ||ഉണ്ണിക്കൃഷ്ണൻ്റെ സുഹൃത്ത്
|-
|17||[[അനു ആനന്ദ്]]  ||
|-
|18||[[സുബൈർ]]  ||
|-
|19||[[ശ്രുതി രാജ്]]  ||
|-
|20||[[]]  ||
|-
|21||[[]]  ||
|-
|22||[[]]  ||
|-
|23||[[]]  ||
|-
|24||[[]]  ||
|-
|25||[[]]  ||
|}

==ഗാനങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?1062|title=ഉദയപുരം സുൽത്താൻ(1999)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ==
*വരികൾ:[[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ|കൈതപ്രം]]
*ഈണം: [[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ|കൈതപ്രം]]
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot; 
|- bgcolor=&quot;#CCCCCF&quot; align=&quot;center&quot; 
| '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ'''  || '''രാഗം''' 
|- 
| 1 || ഗായതി ഗായതി||[[കെ.എസ്. ചിത്ര]],[[കെ ജെ യേശുദാസ്]] || രാഗമാലിക (സിന്ധുഭൈരവി ,ഹിന്ദോളം ,രേവതി ,മോഹനം )
|- 
| 2 || ഇനിയെന്തു പാടേണ്ടു ഞാൻ||[[കെ എസ് ചിത്ര]]|| ദേശ്‌
|- 
| 3 || ഇനിയെന്തു പാടേണ്ടു ഞാൻ ||[[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|യേശുദാസ്]]|| [[ദേശ്|ദേശ്‌]]
|- 
| 4 || കനകസഭാതലം||[[സംഗീത മാധ‌വ്]]|| 
|- 
| 4 ||കനകസഭാതലം ||[[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ]]|| [[വൃന്ദാവനസാരംഗ|വൃന്ദാവന സാരംഗ]]
|- 
| 4 ||മാണിക്യവീണ ||[[കെ ജെ യേശുദാസ്]]|| [[ശ്രീ (രാഗം)|ശ്രീ]]
|}

==അന്യഭാഷാ==
2012-ൽ ഇത് തെലുങ്കിൽ ''[[ധെനികൈന റെഡി]]'' എന്ന പേരിൽ പുനർനിർമ്മിച്ചു, [[വിഷ്ണു മഞ്ചു]], [[ഹൻസിക മോട്‌വാനി]] എന്നിവർ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/50711/tollywood/denikaina-ready-movie-review-movie-review-details|title=Denikaina Ready Movie Review|publisher=supergoodmovies.com|access-date=6 നവംബർ 2012|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026134314/http://www.supergoodmovies.com/50711/tollywood/denikaina-ready-movie-review-movie-review-details|archive-date=26 ഒക്ടോബർ 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിൽ 'എന്തിനും റെഡി' എന്ന പേരിൽ ഡബ്ബ് ചെയ്യപ്പെട്ടു, 2012 ഒക്ടോബർ 24 ന് തെലുങ്കിനൊപ്പം ഒരേസമയം പുറത്തിറങ്ങി. ''[[ഖിലാഡി (2013 ചിത്രം)|ഖിലാഡി]]'' എന്ന പേരിൽ ബംഗാളിയിലും ഇത് പുനർനിർമ്മിച്ചു.	
== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* {{YouTube|id=txG6ArEsp4s ഉദയപുരം സുൽത്താൻ}} 
* {{IMDb title|0255660|}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൈതപ്രം സംഗീതം പകർന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൈതപ്രത്തിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കെ രാജഗോപാൽ ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദിലീപ് അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>netw8g3bl6pbrdwhh3foodd4h5j3oms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരട്:ധാക്ക സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി</title>
    <ns>118</ns>
    <id>666939</id>
    <revision>
      <id>4618845</id>
      <parentid>4618053</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ധാക്ക സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] എന്ന താൾ [[കരട്:ധാക്ക സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: നാമമാത്ര വിവരം. ലേഖനം വിപുലീകരിക്കണം.</comment>
      <origin>4618053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6131" sha1="9f3s2h0569tq1itnldeuvqdawhzilq4" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല
| other_name = ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാല
| image = 
| image_size = 200px
| caption = ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയുടെ മോനോഗ്രാം
| motto =
| top_free_label = മുദ്രാവാക്യം
| top_free =
| established = {{Start date and age|2026|2|8}}
| affiliation = [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ബംഗ്ലാദേശ്)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]]
| type = [[ഗവേഷണ സർവകലാശാല|ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത]] [[സർക്കാർ സർവകലാശാല]]
| chancellor = ബംഗ്ലാദേശിന്റെ നിലവിലെ രാഷ്ട്രപതി
| vice_chancellor = [[മോ. നുരുൽ ഇസ്ലാം (പ്രൊഫസർ)|മോ. നുരുൽ ഇസ്ലാം]]
| students = 98,271+
| undergrad = 86,960+
| postgrad = 11,311+
| doctoral = 00
| other = 00
| city = [[ഡാക്കാ]]
| country = ബംഗ്ലാദേശ്
| campus = [[നഗരപ്രദേശം|ഡാക്കാ നഗര]] [[#ഘടന|ബന്ധിപ്പിച്ച ഏഴ് കോളജുകൾ]]
| language = ബംഗാളി, ഇംഗ്ലീഷ്
| sports_nickname = ഡി.സി.യു (ഡാക്കേബി)
| website = {{URL|https://dcu.ac.bd/}}
}}

'''ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാല''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല''' ബംഗ്ലാദേശിലെ ഒരു [[ഗവേഷണ സർവകലാശാല|ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത]] [[കോളജിയേറ്റ് സർവകലാശാല|സർക്കാർ ഫെഡറൽ]] സർവകലാശാലയാണ്. ഇത് [[ഡാക്കാ സർവകലാശാല]]യോട് അനുബന്ധിച്ചിരുന്ന ഏഴ് കോളജുകളെ ഏകീകരിച്ചുകൊണ്ട് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=2025-03-16 |title='ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല' എന്ന പേരിൽ ഏഴ് കോളജുകൾ ഒന്നിക്കുന്നു |url=https://www.dhakapost.com/education/351216 |access-date=2025-03-16 |website=[[ഡാക്കാ പോസ്റ്റ്]] |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=ഏഴ് കോളജുകളുടെ സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല എന്ന പേര് |url=https://www.ittefaq.com.bd/723490/%E0%A7%AD-%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE-%E0%A6%B9%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%A2%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B2 |access-date=2025-03-16 |website=ദൈനിക ഇത്തെഫാക് |language=bn}}&lt;/ref&gt;

2026 ജനുവരി 22-ന് ഉപദേശക സമിതി ''ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല ഓർഡിനൻസ്, 2026'' അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല ഓർഡിനൻസ്, 2026 |url=https://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-1619.html |website=bdlaws.minlaw.gov.bd |publisher=[[നിയമ, നീതി, പാർലമെന്ററി കാര്യ മന്ത്രാലയം]] |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല ഓർഡിനൻസ് അംഗീകാരം |publisher=The Daily Star |url=https://bangla.thedailystar.net/youth/education/news/dhaakaa-saenataraala-iunaibhaarasaitaira-adhayaadaesa-anaumaodana-734216 |access-date=5 ഫെബ്രുവരി 2026 |work=bangla.thedailystar.net |date=22 ജനുവരി 2026 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

2026 ഫെബ്രുവരി 8-ന് രാഷ്ട്രപതി ഓർഡിനൻസ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ഗസറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ സർവകലാശാലയ്ക്ക് രാജ്യത്തെ 57-ാമത്തെ പൊതു സർവകലാശാലയും 5-ാമത്തെ സ്വയംഭരണ സർവകലാശാലയും എന്ന അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. പിന്നീട് 2026 ഏപ്രിൽ 10-ന് ബംഗ്ലാദേശ് പാർലമെന്റ് ഈ ഓർഡിനൻസിനെ ബില്ലായി അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=പാർലമെന്റിൽ ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാല ബിൽ-2026 പാസാക്കി |url=https://www.ittefaq.com.bd/783690/সংসদে-ঢাকা-সেন্ট্রাল-ইউনিভার্সিটি-বিল-২০২৬-পাস |work=[[ദൈനിക ഇത്തെഫാക്]] |language=bn |date=10 ഏപ്രിൽ 2026 |access-date=15 ഏപ്രിൽ 2026}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}
==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{sisterlinks|Dhaka Central University}}
*[https://dcu.ac.bd/ Official website]

[[വിഭാഗം: ബംഗ്ലാദേശിലെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റികൾ]]</text>
      <sha1>9f3s2h0569tq1itnldeuvqdawhzilq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618846</id>
      <parentid>4618845</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add draft</comment>
      <origin>4618846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6149" sha1="qqewbg1hhvuiqwvot1iasn0fq1aepom" xml:space="preserve">{{Draft article}}
{{Infobox university
| name = ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല
| other_name = ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാല
| image = 
| image_size = 200px
| caption = ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയുടെ മോനോഗ്രാം
| motto =
| top_free_label = മുദ്രാവാക്യം
| top_free =
| established = {{Start date and age|2026|2|8}}
| affiliation = [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ബംഗ്ലാദേശ്)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]]
| type = [[ഗവേഷണ സർവകലാശാല|ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത]] [[സർക്കാർ സർവകലാശാല]]
| chancellor = ബംഗ്ലാദേശിന്റെ നിലവിലെ രാഷ്ട്രപതി
| vice_chancellor = [[മോ. നുരുൽ ഇസ്ലാം (പ്രൊഫസർ)|മോ. നുരുൽ ഇസ്ലാം]]
| students = 98,271+
| undergrad = 86,960+
| postgrad = 11,311+
| doctoral = 00
| other = 00
| city = [[ഡാക്കാ]]
| country = ബംഗ്ലാദേശ്
| campus = [[നഗരപ്രദേശം|ഡാക്കാ നഗര]] [[#ഘടന|ബന്ധിപ്പിച്ച ഏഴ് കോളജുകൾ]]
| language = ബംഗാളി, ഇംഗ്ലീഷ്
| sports_nickname = ഡി.സി.യു (ഡാക്കേബി)
| website = {{URL|https://dcu.ac.bd/}}
}}

'''ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാല''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല''' ബംഗ്ലാദേശിലെ ഒരു [[ഗവേഷണ സർവകലാശാല|ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത]] [[കോളജിയേറ്റ് സർവകലാശാല|സർക്കാർ ഫെഡറൽ]] സർവകലാശാലയാണ്. ഇത് [[ഡാക്കാ സർവകലാശാല]]യോട് അനുബന്ധിച്ചിരുന്ന ഏഴ് കോളജുകളെ ഏകീകരിച്ചുകൊണ്ട് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=2025-03-16 |title='ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല' എന്ന പേരിൽ ഏഴ് കോളജുകൾ ഒന്നിക്കുന്നു |url=https://www.dhakapost.com/education/351216 |access-date=2025-03-16 |website=[[ഡാക്കാ പോസ്റ്റ്]] |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=ഏഴ് കോളജുകളുടെ സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല എന്ന പേര് |url=https://www.ittefaq.com.bd/723490/%E0%A7%AD-%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE-%E0%A6%B9%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%A2%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B2 |access-date=2025-03-16 |website=ദൈനിക ഇത്തെഫാക് |language=bn}}&lt;/ref&gt;

2026 ജനുവരി 22-ന് ഉപദേശക സമിതി ''ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല ഓർഡിനൻസ്, 2026'' അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല ഓർഡിനൻസ്, 2026 |url=https://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-1619.html |website=bdlaws.minlaw.gov.bd |publisher=[[നിയമ, നീതി, പാർലമെന്ററി കാര്യ മന്ത്രാലയം]] |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ഡാക്കാ സെൻട്രൽ സർവകലാശാല ഓർഡിനൻസ് അംഗീകാരം |publisher=The Daily Star |url=https://bangla.thedailystar.net/youth/education/news/dhaakaa-saenataraala-iunaibhaarasaitaira-adhayaadaesa-anaumaodana-734216 |access-date=5 ഫെബ്രുവരി 2026 |work=bangla.thedailystar.net |date=22 ജനുവരി 2026 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

2026 ഫെബ്രുവരി 8-ന് രാഷ്ട്രപതി ഓർഡിനൻസ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ഗസറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ സർവകലാശാലയ്ക്ക് രാജ്യത്തെ 57-ാമത്തെ പൊതു സർവകലാശാലയും 5-ാമത്തെ സ്വയംഭരണ സർവകലാശാലയും എന്ന അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. പിന്നീട് 2026 ഏപ്രിൽ 10-ന് ബംഗ്ലാദേശ് പാർലമെന്റ് ഈ ഓർഡിനൻസിനെ ബില്ലായി അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=പാർലമെന്റിൽ ഡാക്കാ കേന്ദ്ര സർവകലാശാല ബിൽ-2026 പാസാക്കി |url=https://www.ittefaq.com.bd/783690/সংসদে-ঢাকা-সেন্ট্রাল-ইউনিভার্সিটি-বিল-২০২৬-পাস |work=[[ദൈനിക ഇത്തെഫാക്]] |language=bn |date=10 ഏപ്രിൽ 2026 |access-date=15 ഏപ്രിൽ 2026}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}
==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{sisterlinks|Dhaka Central University}}
*[https://dcu.ac.bd/ Official website]

[[വിഭാഗം: ബംഗ്ലാദേശിലെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റികൾ]]</text>
      <sha1>qqewbg1hhvuiqwvot1iasn0fq1aepom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666949</id>
    <revision>
      <id>4618849</id>
      <parentid>4618161</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10073" sha1="12tc8wwme9nrp79gl4medt0wuxt74s2" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}}

{{മാ/ലേഖനം}}

{{Infobox person
| name               = സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ
| image              = 
| birth_place        = ഇന്ത്യ
| nationality        = ഇന്ത്യൻ
| occupation         = റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഉപദേഷ്ടാവ്, സംരംഭകൻ, ഡിജിറ്റൽ കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർ
| years_active       = 2017–ഇന്നുവരെ
| known_for          = ELL Properties LLC സ്ഥാപകൻ
| title              = സ്ഥാപകനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറും
| organisation       = ELL Properties LLC
}}

'''സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ''' ഇന്ത്യൻ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഉപദേഷ്ടാവും സംരംഭകനും ഡിജിറ്റൽ കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്ററുമാണ്. അദ്ദേഹം യുഎഇയിലെ ദുബൈയിൽ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന '''ELL Properties LLC''' എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുമാണ്. ദുബൈയിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖലയിലെ അനുഭവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സർക്കാർ പിന്തുണയുള്ള ഡെവലപ്പർമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രോജക്റ്റുകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൂടെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് വിഷയങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/kt-network/sai-syam-ramachandran-honoured-with-visionary-leader-award-by-sheikh-saqer-ali-binsaeed-al-nuaimi|title=Sai Syam Ramachandran honoured with ‘Visionary Leader’ award by Sheikh Saqer Ali Binsaeed Al Nuaimi|access-date=2026-04-30|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പ്രാരംഭ ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ബിസിനസ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്ന് മാർക്കറ്റിംഗിൽ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ (MBA) ബിരുദം നേടി (2015–2017). മാർക്കറ്റിംഗിലെ ഈ പഠനം റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഉപദേശനത്തിലും ഡിജിറ്റൽ രംഗത്തുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/gn-focus/essential-checklist-for-safe-real-estate-investments-in-dubai-1.500454772|title=Essential checklist for safe real estate investments in Dubai|access-date=2026-04-30|last=Report|first=GN Focus|date=2026-02-26|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dayofdubai.com/news/sai-syam-ramachandran-honoured-with-visionary-leader-award-by-sheikh-saqer-ali-binsaeed-al-nuaimi|title=Sai Syam Ramachandran honoured with ‘Visionary Leader’ award by Sheikh Saqer Ali Binsaeed Al Nuaimi|access-date=2026-04-30|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/hyderabadmailcom-epaper-hydmail/sandhya+ranis+sri+sai+ram+enterprises+linked+to+massive+investment+fraud-newsid-n683632889|title=Sandhya Rani's Sri Sai Ram Enterprises linked to massive investment fraud|access-date=2026-04-30|date=2025-08-31|language=en}}&lt;/ref&gt;

== തൊഴിൽ ജീവിതം ==
സായി ശ്യാം ദുബൈയിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖലയിലാണ് തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഉപദേശവും നിക്ഷേപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സേവനങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം സർക്കാർ പിന്തുണയുള്ളതും അർദ്ധ-സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുമായ ഡെവലപ്പർമാർ നടത്തുന്ന പദ്ധതികളുടെ വിപണനത്തിലും വിൽപ്പനയിലും പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://sportsauthorityofindia.nic.in/sai/assets/news/1632135892_List%20of%20Eligible%20candidates.pdf&lt;/ref&gt;

തുടർന്ന് അദ്ദേഹം '''ELL Properties LLC''' സ്ഥാപിച്ചു. ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ നിരവധി റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് കൺസൾട്ടന്റുമാർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കൂടാതെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉപഭോക്താക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടുകളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

സായി ശ്യാം ദുബൈയിലെ '''Deyaar Properties''' എന്ന റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് സ്ഥാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുകയും അവിടെ പങ്കാളിയും ബ്രോക്കറുമായും പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gulte.com/overseas/370232/ap-student-dies-of-severe-heart-attack-during-evening-walk-in-us|title=AP Student Dies Of Severe Heart Attack During Evening Walk In US|access-date=2026-04-30|last=Kumar|date=2025-09-06|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ഡിജിറ്റൽ സാന്നിധ്യം ==
റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് രംഗത്തോടൊപ്പം സായി ശ്യാം ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ കണ്ടന്റ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും സജീവമാണ്. ദുബൈയിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് പ്രവണതകൾ, നിക്ഷേപ സാധ്യതകൾ, പ്രോപ്പർട്ടി വിശദീകരണങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

അദ്ദേഹം '''&quot;Explore Dubai with Sai&quot;''' എന്ന വീഡിയോ പരമ്പര അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പരമ്പര ദുബൈയിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് അവസരങ്ങളും നഗരജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യൂട്യൂബ് ചാനലിന് സിൽവർ പ്ലേ ബട്ടൺ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും ==
സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രനും ELL Properties-നും ലഭിച്ച പ്രധാന പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും:

* Entrepreneur of the Year (2023)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Dubai Real Estate Partner Award
* Best Real Estate Content Award
* Best Real Estate Consultant Award
* Visionary Leader Award
* Deyaar Properties-നോടനുബന്ധിച്ച പങ്കാളിത്തത്തിന് ലഭിച്ച അംഗീകാരം

== മാധ്യമ ശ്രദ്ധ ==
സായി ശ്യാമിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ദുബൈയിലെ പ്രോപ്പർട്ടി വിപണിയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങളും അവയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== ബിസിനസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
'''ELL Properties''' മുഖേന സായി ശ്യാം നിക്ഷേപകരെ ദുബൈയിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് അവസരങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. പ്രോപ്പർട്ടി ഉപദേശം, നിക്ഷേപ പദ്ധതിയിടൽ, വിപണി വിലയിരുത്തൽ എന്നിവയാണ് പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== കാണുക ==

* ദുബൈ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>12tc8wwme9nrp79gl4medt0wuxt74s2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-26279-01</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667058</id>
    <revision>
      <id>4618850</id>
      <parentid>4617448</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>അറിയിപ്പ്: [[സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="5izzi2s0l5ku3elzvuzowexgb7wcb75" xml:space="preserve">
==  [[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  02:42, 6 മേയ് 2026 (UTC)
==  [[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:39, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5izzi2s0l5ku3elzvuzowexgb7wcb75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:11 Downing Street</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667065</id>
    <revision>
      <id>4618854</id>
      <parentid>4617487</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4618854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7971" sha1="o6mmw5qzczeictchb2f0fmer5rmnxey" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: 11 Downing Street | 11 Downing Street | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:15, 6 മേയ് 2026 (UTC)

== 2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്  ==

&lt;bdi&gt;[[2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]&lt;/bdi&gt;  എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:യാന്ത്രികവിവർത്തനം]] എന്ന നയപ്രകാരം ടാഗ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ലേഖനം തിരുത്തിയെഴുതി വിക്കിശൈലിയും മലയാളത്തിലെ ശൈലിയും പാലിക്കാത്തപക്ഷം ഒഴിവാക്കുന്നതാണെന്നറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:44, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o6mmw5qzczeictchb2f0fmer5rmnxey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667066</id>
    <revision>
      <id>4618852</id>
      <parentid>4617495</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add {{Rough translation}}</comment>
      <origin>4618852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63085" sha1="0gksnt3y2pt9o3q7z6s08xrv2viau78" xml:space="preserve">{{Rough translation}}
{{Infobox election
| election_name = 2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
| country = ഗ്രേറ്റർ ലണ്ടൻ
| flag_image = Coat of arms of the London Borough of Harrow.svg
| type = parliamentary
| previous_election = 2022 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
| previous_year = 2022
| outgoing_members = 
| election_date = {{Start date|2026|5|7|df=y}}
| ongoing = yes
| elected_members = 
| next_election = 2030 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
| next_year = 2030
| majority_seats = 28
| opinion_polls = 
| registered = 
| turnout = &lt;!-- Party 1 --&gt;
| image1 = Cllr Paul Osborn, Harrow LBC.jpg
| leader1 = പോൾ ഓസ്ബോണു
| party1 = കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി (യുകെ)
| leader_since1 = 
| leaders_seat1 = പിന്നർ
| last_election1 = 31 സീറ്റുകൾ, 47.1%
| seats_before1 = 31&lt;ref&gt;{{Cite web|first= |last= |author-link= |first2= |last2= |author2-link= |url=https://opencouncildata.co.uk/council.php?c=240&amp;y=0 |website=opencouncildata.co.uk |title=Harrow Council Composition: Latest |pages= |date= |access-date=15 February 2026 |work= |publisher=Open Council Data UK |place= |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215001049/https://opencouncildata.co.uk/council.php?c=240&amp;y=0 |archive-date=15 February 2026 }}&lt;/ref&gt;
| seats1 = 
| seats_after1 = 
| seat_change1 = 
| popular_vote1 = 
| percentage1 = 
| swing1 = 
| seats_needed1 = &lt;!-- Party 2 --&gt;
| image2 = Cllr David Perry, Harrow LBC.jpg
| leader2 = ഡേവിഡ് പെറി
| party2 = ലേബർ പാർട്ടി (യുകെ)
| leader_since2 = 
| leaders_seat2 = മാൾബറോ
| last_election2 = 24 സീറ്റുകൾ, 40.7%
| seats_before2 = 23
| seats2 = 
| seats_after2 = 
| seat_change2 = 
| popular_vote2 = 
| percentage2 = 
| swing2 = 
| seats_needed2 = &lt;!-- Party 3 --&gt;
| leader3 = 
| party3 = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| leader_since3 = 
| last_election3 = 0 സീറ്റുകൾ, 2.4%
| seats_before3 = 1
| seats3 = 
| seats_after3 = 
| seat_change3 = 
| popular_vote3 = 
| percentage3 = 
| swing3 = 
| seats_needed3 = 
| map_image = 
| map_size = 
| map_alt = 
| map = 
| map_caption = 
| title = [[കൗൺസിൽ നേതാവ്|നേതാവ്]]
| posttitle = [[Leader of the council|Leader]] after election
| before_election = പോൾ ഓസ്ബോണു
| before_party = കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി (യുകെ)
| after_election = 
| after_party = 
| leader4 = ജോസഫ് ഗൗണ്ട്
| party4 = ലിബറൽ ഡെമോക്രാറ്റുകൾ (യുകെ)
| last_election4 = 0 സീറ്റുകൾ, 6.3%
| seats_before4 = 0
| leaders_seat4 = പിന്നർ (മത്സരിക്കുന്നു)
| leaders_seat5 = 
| leaders_seat6 = വീൽഡ്‌സ്റ്റോൺ സൗത്ത് (മത്സരിക്കുന്നു)
| party5 = ഇംഗ്ലണ്ട് ആൻഡ് വെയിൽസിലെ ഗ്രീൻ പാർട്ടി
| last_election5 = 0 സീറ്റുകൾ, 3.3%
| seats_before5 = 0
| leader6 = സവിത പ്രകാശ്
| party6 = റിഫോം യുകെ
| last_election6 = 0 സീറ്റുകൾ, 0.2%
| seats_before6 = 0
| leader7 = പമേല ഫിറ്റ്സ്പാട്രിക്
| party7 = എഴുന്നേൽക്കുക
| last_election7 = നിലവിലില്ലായിരുന്നു
| seats_before7 = 0
| leaders_seat7 = മാൾബറോ (മത്സരിക്കുന്നു)
| colour7 = FF5050
}}

2026 മെയ് 7 ന് ലണ്ടൻ ബറോ കൌൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കും. ഹാരോ ലണ്ടൻ ബോറോ കൌൺസിലിലെ 55 അംഗങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടും. മറ്റ് 31 ലണ്ടൻ ബറോകളിലെ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെ 2026 ലെ മറ്റ് യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ കൂടാതെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നടക്കും.മറ്റ് 31 ലണ്ടൻ ബറോകളിലെ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

== പശ്ചാത്തലം ==
ഗ്രേറ്റർ ലണ്ടനിലെ പ്രധാന അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളാണ് ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിലുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, ഹൈവേകൾ, സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾ, ലൈബ്രറികൾ, വിനോദം, മാലിന്യം, പരിസ്ഥിതി ആരോഗ്യം, ഭവന വികസനം, വരുമാന ശേഖരണം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ഇവയ്ക്കുണ്ട്. ചില അധികാരങ്ങൾ ഗ്രേറ്റർ ലണ്ടൻ അതോറിറ്റിയുമായും ലണ്ടൻ മേയറുമായും പങ്കിടുന്നു, അവർ യാത്രക്കാരുടെ ഗതാഗതം, പോലീസ്, ഫയർ എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

1964 ലെ ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹാരോ ഒരു കൺസർവേറ്റീവ് കൌൺസിലിൽ വോട്ട് ചെയ്തു, (മൊത്തത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത മൂന്ന് വർഷത്തെ ഹ്രസ്വകാല കാലയളവ് ഒഴികെ) 1994 വരെ ഹാരോ കൺസൾവേറ്റീവ് നിയന്ത്രണത്തിൽ തുടർന്നു. കൌൺസിലിന് മൊത്തത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണം ഇല്ലെങ്കിലും ആ വർഷം ലിബറൽ ഡെമോക്രാറ്റുകൾ കൌൺസിലിലെ ഏറ്റവും വലിയ പാർട്ടിയായി മാറി. 1998ൽ ഹാരോ കൌൺസിലിൽ ലേബർ ആദ്യമായി ഭൂരിപക്ഷം നേടി.

2002ൽ ലേബറിന് ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെടുകയും 2006ൽ ടോറികൾ കൌൺസിൽ തിരിച്ചുപിടിക്കുകയും 2010ൽ വീണ്ടും ലേബറിനോട് പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മൊത്തത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഒരു ഹ്രസ്വകാല കാലയളവ് ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, 2014 2018 ലേബർ ഭൂരിപക്ഷം നേടി.

2022-ൽ കൺസർവേറ്റീവുകൾ ഹാരോ കൌൺസിലിൽ 31 സീറ്റുകൾ നേടി ഭൂരിപക്ഷം നേടിയപ്പോൾ ലേബർ 24 ആയി ചുരുങ്ങി, പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ നിലവിലെ ലേബർ ഭരണകൂടത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി, അതിൽ എട്ട് വർഷത്തോളം ഭൂരിപക്ഷം നിലനിർത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moderngov.harrow.gov.uk/mgElectionResults.aspx?ID=44&amp;RPID=155628722|title=Election results by party, 5 May 2022 – Harrow Council|access-date=2025-12-12|date=2022-05-05|website=Harrow Council|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520142243/https://moderngov.harrow.gov.uk/mgElectionResults.aspx?ID=44&amp;RPID=155628722|archive-date=2022-05-20}}&lt;/ref&gt;

2022ൽ ടോറികളും ലേബറും 55 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ വീതവും ലിബറൽ ഡെമോക്രാറ്റുകൾ 28 സ്ഥാനാർത്ഥികളും ഗ്രീൻസ് 14 സ്ഥാനാർത്ഥികളെയും റിഫോം 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളെയും നിർത്തി. 9 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ സ്വതന്ത്രരായി മത്സരിച്ചു.
[[പ്രമാണം:Harrow_UK_local_election_2022_map.svg|ലഘുചിത്രം|243x243ബിന്ദു|2022ൽ ലേബറിൽ നിന്ന് കൺസർവേറ്റീവുകൾ ഹാരോ കൌൺസിലിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു.]]
2023 ജൂണിൽ ലേബർ ഒരു കൌൺസിലറായ ഫിലിപ്പ് ഒഡെലിനെ സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowtimes.co.uk/news/23562904.harrow-councillor-phillip-odell-labour-whip-removed/|title=Harrow councillor has whip removed during investigation - but no details given|access-date=2025-12-12|date=2023-06-02|website=Harrow Times|language=en}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം തന്നെ ലണ്ടൻ മേയർ [[സാദിഖ് ഖാൻ]] അൾട്രാ-ലോ എമിഷൻ സോൺ ഔട്ടർ ലണ്ടനിലേക്ക് (യു. എൽ. ഇ. ഇസഡ്. ബെക്സ്ലി, ബ്രോംലി, ഹാരോ, ഹില്ലിംഗ്ഡൺ കൌൺസിലുകൾ കോടതിയിൽ ഇതിനെ ചോദ്യം ചെയ്തെങ്കിലും കോടതി വെല്ലുവിളി പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.london.gov.uk/landmark-high-court-win-mayor-means-ulez-expansion-will-go-ahead|title=Landmark High Court win for Mayor means ULEZ expansion will go ahead {{!}} London City Hall|access-date=2025-12-14|website=www.london.gov.uk|language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

2024 ജൂലൈ 4 ന് നടന്ന യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലേബർ പാർട്ടി മൊത്തം 411 സീറ്റുകൾ നേടി വിജയം കണ്ടു. കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ മൊത്തം സീറ്റുകൾ 121 ആയി കുറഞ്ഞു, അവരുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നില, കെയ്ർ സ്റ്റാർമർ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. എന്നിരുന്നാലും, ലേബർ 35 ശതമാനത്തിൽ താഴെ വോട്ടുകൾ നേടി ഈ വൻവിജയം നേടിയിരുന്നു, കൂടാതെ ലേബറിലെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള തകർച്ചയും (കൂടാതെ കൺസർവേറ്റീവ് പോളിംഗും റിഫോം യുകെയുടെ കുതിച്ചുചാട്ടവും ചേർന്ന്, ചില രാഷ്ട്രീയ വ്യാഖ്യാതാക്കൾ ദ്വികക്ഷി സമ്പ്രദായം അവസാനിച്ചുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കാൻ കാരണമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electoral-reform.org.uk/the-end-of-the-two-party-system-what-the-experts-are-saying-about-the-2025-local-elections/|title=The end of the two-party system? What the experts are saying about the 2025 local elections|access-date=2025-12-14|website=electoral-reform.org.uk|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.lse.ac.uk/politicsandpolicy/the-two-party-system-may-finally-be-breaking/|title=The two-party system may finally be breaking {{!}} British Politics and Policy at LSE|access-date=2025-12-14|last=Papazoglou|first=Alexis|date=2025-05-13|website=British Politics and Policy at LSE {{!}}}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Council_control_of_the_London_Borough_of_Harrow_before_the_2026_election.png|ലഘുചിത്രം|ലണ്ടൻ ബറോ ഓഫ് ഹാരോയുടെ കൌൺസിൽ നിയന്ത്രണം. കറുത്ത രേഖ ഭൂരിപക്ഷ രേഖയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.]]
ജെറമി കോർബിന്റെ പിന്തുണയോടെ 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ റൈസ് എന്ന പുതിയ പാർട്ടി രൂപീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowtimes.co.uk/news/25686721.jeremy-corbyn-endorsed-party-launches-campaign-harrow/|title=New political party backed by Corbyn launches campaign in Harrow|access-date=2025-12-12|date=2025-12-10|website=Harrow Times|language=en}}&lt;/ref&gt; 2014നും 2021നും ഇടയിൽ ലേബർ കൌൺസിലറായിരുന്ന പമേല ഫിറ്റ്സ്പാട്രിക്, പിന്നീട് 2022 വരെ സ്വതന്ത്ര കൌൺസിലറും 2024ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹാരോ വെസ്റ്റിന്റെ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയുമാണ് ഈ പാർട്ടിയെ നയിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; മാൾബറോ വാർഡിനെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതായി അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

== കൌൺസിൽ ഭരണം ==
2025 ൽ കൺസർവേറ്റീവ് കൌൺസിൽ കൌൺസിൻ ഭവനങ്ങൾ നവീകരിക്കുന്നതിന് 3 മില്യൺ പൌണ്ട് നിക്ഷേപിച്ചതായി ''ഹാരോ ടൈംസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowtimes.co.uk/news/25461115.harrow-council-spends-3m-new-kitchens-bathrooms/|title=£3m spent by council to install brand new kitchens and bathrooms|access-date=2026-04-02|date=2025-09-12|website=Harrow Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

2026-ൽ കൺസർവേറ്റീവുകൾ ഹാരോ കൗൺസിൽ നികുതി 4.99% വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ലേബർ നേതാവ് ഡേവിഡ് പെറി ബജറ്റിനെ &quot;ഈ കൺസർവേറ്റീവ് ഭരണകൂടത്തിന് ഒരു ദുരന്തം&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, ടോറികൾ &quot;തുടർച്ചയായ നാലാം വർഷവും കൗൺസിൽ നികുതി പരമാവധി 5% വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാഗ്ദാനങ്ങൾ ലംഘിക്കാൻ വോട്ട് ചെയ്തു&quot; എന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowtimes.co.uk/news/25920989.harrow-residents-council-tax-rise-maximum-4-99/|title=Harrow Council tax rising by maximum rate from next month - but what's it paying for?|access-date=2026-05-06|date=2026-03-09|language=en}}&lt;/ref&gt; ലണ്ടനിലെ മൂന്നാമത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൗൺസിൽ നികുതിയും ഹാരോയ്ക്കാണ്, റോക്സ്ബോൺ കൗൺസിലർ ഗ്രഹാം ഹെൻസൺ നടത്തിയ 2022 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുൻ ലേബർ ഭരണകൂടത്തിന് കീഴിലുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന നിരക്കിൽ നിന്ന് ഇത് കുറവാണ്. ഹാരോയേക്കാൾ കൂടുതൽ കൗൺസിൽ നികുതി അടയ്ക്കുന്ന രണ്ട് കൗൺസിലുകൾ ലിബറൽ ഡെമോക്രാറ്റിന്റെ കിംഗ്സ്റ്റൺ-ഓൺ-തേംസും കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ ക്രോയ്‌ഡണുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://harrowonline.org/2024/03/21/harrow-ranks-third-for-highest-average-council-tax-bill-in-london-over-2200-per-year/|title=Harrow Online|last=Vickers|first=Noah}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/council-tax-how-much-pay-b2047205.html|title=Council tax rates 2022/23 in your area - see how much you will pay|access-date=2026-05-06|date=2022-03-30|language=en}}&lt;/ref&gt;

== നയങ്ങൾ ==

=== ഹാരോ കൺസർവേറ്റീവുകൾ ===
ഒരു മണിക്കൂർ സൗജന്യ പാർക്കിംഗ് ഏർപ്പെടുത്തിയതിലും, സൗജന്യ മാലിന്യ ശേഖരണം, റോഡ് പുനർനിർമ്മാണം, തെരുവ് വൃത്തിയാക്കൽ, ഉയരമുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ, പാർക്കുകൾ, ഹരിത ഇടങ്ങൾ എന്നിവയെ എതിർക്കുന്നതിലും അവർ നടത്തിയ റെക്കോർഡ് അവർ പരാമർശിച്ചു. എച്ച്എംഒകൾക്കെതിരെ കർശന നടപടിയെടുക്കുമെന്നും അവർ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21749/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2026-04-18|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowconservatives.com/news/cracking-down-conversions-family-homes-hmos|title=Cracking down on conversions of family homes to HMOs|access-date=2026-04-19|date=2026-01-21|website=Harrow|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ഹാരോ ലേബർ ===
ലേബർ താഴെപ്പറയുന്ന പ്രതിജ്ഞകൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്ഃ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowtimes.co.uk/news/26004738.harrow-council-opposition-leader-reasons-vote-labour/|title=Labour vows to freeze council tax and reverse cuts to essential services|access-date=2026-04-18|date=2026-04-09|website=Harrow Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/|title=Harrow Labour — Bring Change to Harrow|access-date=2026-04-19|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/2026/04/08/harrow-labour-6-key-pledges/|title=Harrow Labour - 6 Key Pledges|access-date=2026-04-19|last=toby.poole@harrow.gov.uk|date=2026-04-08|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

* 2027 ൽ കൌൺസിൽ നികുതി മരവിപ്പിക്കുന്നു.
* ഒരു സാമൂഹിക വിരുദ്ധ പെരുമാറ്റ സ്ക്വാഡ് രൂപീകരിക്കുക.
* തെരുവ് ശുചീകരണ സേവനങ്ങളിൽ വിപരീത വെട്ടിക്കുറവ്.
* ഫ്ലൈ-ടിപ്പർമാർക്ക് കൂടുതൽ കഠിനമായ ശിക്ഷകൾ.
* അഡൾട്ട് സോഷ്യൽ കെയർ സിക്യുസി, ചിൽഡ്രൻസ് സർവീസസ് റേറ്റിംഗുകൾ &quot;നല്ലത്&quot; എന്നതിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരിക.
* ഹാരോയുടെ മാലിന്യ തന്ത്രത്തിന്റെ &quot;റൂട്ട് ആൻഡ് ബ്രാഞ്ച്&quot; അവലോകനം നടത്തുക.
* അനധികൃത എച്ച്. എം. ഒ. കൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുക.

=== റിഫോം യുകെ ഹാരോ ===
റിഫോം യുകെ ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രതിജ്ഞകളോടെ ഒരു മാനിഫെസ്റ്റോ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുഃ &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2044847513249730914|title=REFORM UK HARROW MANIFESTO #ReformUK #Harrow #London #politics #hope #timeforchange #TimeForHarrow #Manifesto|last=Reform UK Harrow|date=16 April 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;

* കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ ഇടങ്ങളിൽ ദൃശ്യമായ പട്രോളിംഗ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ &quot;പ്രേരിപ്പിക്കുക&quot;.
* മാലിന്യത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും അനാവശ്യമായ ബ്യൂറോക്രസിയെ കാര്യക്ഷമമാക്കുകയും ചെയ്യുക.
* &quot;അനുചിതമായ&quot; ഗോപുര ബ്ലോക്കുകളെ ചെറുക്കുക.
* മെച്ചപ്പെട്ട നിലവാരമുള്ള റോഡ് പുനർനിർമ്മാണവും വേഗത്തിലുള്ള അറ്റകുറ്റപ്പണികളും.
* ശക്തമായ പൊതുജനാരോഗ്യ അവബോധത്തിനും നേരത്തെ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും വേണ്ടി സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുക.
* വീൽഡ്സ്റ്റോൺ സ്ക്വയർ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക.
* കൂടുതൽ മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുകയും ഇടനാഴികൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുക.

പിന്നറിലെ പരിഷ്കരണ സ്ഥാനാർത്ഥി അനുപം പാണ്ഡെ, കൌൺസിൽ ടാക്സ് ബാർകോഡ് അവതരിപ്പിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു, അങ്ങനെ കൌൺസിൻ ടാക്സ് പണമായോ കാർഡിലൂടെയോ നേരിട്ട് അടയ്ക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/i/status/2046212193838903506|title=TIME FOR REFORM in Harrow Anupam Pandey, Reform UK candidate for Pinner #ReformUK #pinner #Harrow #London #politics #hope #TimeForReform|last=Reform UK Harrow|date=20 April 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;

== പ്രചാരണം ==
[[പ്രമാണം:Conservative_leaflet_for_2026_Harrow_Council_elections_-_&quot;We're_backing_1_hour_free_parking_in_Harrow&quot;.png|ലഘുചിത്രം|ഹാരോയിൽ ഒരു മണിക്കൂർ സൌജന്യ പാർക്കിംഗിനായി കൺസർവേറ്റീവിന് വോട്ട് ചെയ്യാൻ ഈ ലഘുലേഖ ആളുകളോട് പറയുന്നു]]
കൺസർവേറ്റീവുകൾ പോൾ ഓസ്ബോണും ലേബർ പാർട്ടി ഡേവിഡ് പെറിയും നയിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moderngov.harrow.gov.uk/(S(1bwain55pptpzair2v30wdir))/mgUserInfo.aspx?UID=44|title=Councillor Paul Osborn – London Borough of Harrow|access-date=2025-12-13|date=2025-04-24|website=London Borough of Harrow|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250424190321/https://moderngov.harrow.gov.uk/(S(1bwain55pptpzair2v30wdir))/mgUserInfo.aspx?UID=44|archive-date=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moderngov.harrow.gov.uk/(S(1bwain55pptpzair2v30wdir))/mgUserInfo.aspx?UID=586|title=Councillor David Perry|access-date=2025-12-13|date=2025-04-20|website=moderngov.harrow.gov.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20250419232655/https://moderngov.harrow.gov.uk/(S(1bwain55pptpzair2v30wdir))/mgUserInfo.aspx?UID=586|archive-date=2025-04-19}}&lt;/ref&gt; ലിബ് ഡെമ്മുകളുടെ അധ്യക്ഷൻ ജോസഫ് ഗൌണ്ട് , പരിഷ്കരണത്തിന്റെ അധ്യക്ഷൻ സവിത പ്രകാശ് .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlibdems.org.uk/|title=Harrow Liberal Democrats|access-date=2026-01-24|website=www.harrowlibdems.org.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://donate.reformparty.uk/harrow|title=ReformUK|access-date=2026-01-24|website=donate.reformparty.uk}}&lt;/ref&gt;

=== യാഥാസ്ഥിതിക പ്രചാരണം ===
ഹാരോ കൺസർവേറ്റീവുകൾ ഹാരോയിലെ സൌജന്യ പാർക്കിംഗും പൊതു റോഡുകളുമായും തെരുവുകളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഒരു പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21748/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2025-12-14|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21749/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2026-02-01|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21747/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2026-02-01|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowconservatives.com/news/mid-year-report-more-roads-resurfaced-and-potholes-fixed|title=Mid-year report: More roads resurfaced and potholes fixed|access-date=2025-12-12|date=2025-10-16|website=Harrow|language=en}}&lt;/ref&gt; വെസ്റ്റ്ഫീൽഡ് ലെയ്ൻ പാത &quot;പുനഃസ്ഥാപിച്ചു&quot; എന്നും മികച്ച രീതിയിൽ രക്ഷപ്പെടുന്നവർക്കെതിരെ ഒരു പദ്ധതി അവതരിപ്പിച്ചതായും കൺസർവേറ്റീവുകൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowconservatives.com/news/rayners-lane-red-route-works-commence|title=Rayners Lane Red Route works commence|access-date=2025-12-12|date=2025-11-17|website=Harrow|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowconservatives.com/news/new-towing-service-targets-persistent-parking-fine-dodgers|title=New towing service targets persistent parking fine dodgers|access-date=2025-12-12|date=2025-11-06|website=Harrow|language=en}}&lt;/ref&gt; അവർ റെയ്നർസ് ലെയ്നിലെ അവരുടെ ചുവന്ന പാതയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowconservatives.com/news/new-restrictions-stop-double-parking-rayners-lane|title=New restrictions to stop double parking in Rayners Lane|access-date=2025-12-12|date=2025-10-11|website=Harrow|language=en}}&lt;/ref&gt; ഗെയ്ടൺ റോഡിൽ ഒരു റസിഡന്റ് കോൺടാക്റ്റ് സെന്ററും അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowconservatives.com/news/new-dedicated-resident-contact-centre-opens-gayton-road|title=New dedicated Resident Contact Centre opens in Gayton Road|access-date=2026-05-05|date=2026-03-25|website=Harrow|language=en}}&lt;/ref&gt;

ബജറ്റ് ചർച്ചയിൽ കൌൺസിൽ നേതാവ് പോൾ ഓസ്ബോൺ അവകാശപ്പെട്ടത് &quot;ലേബറിന് ഹാരോയെക്കുറിച്ച് ഒരു പദ്ധതിയുമില്ല&quot; എന്നാണ്. കൺസർവേറ്റീവുകൾ ലേബർ &quot;വീണ്ടും ഹാരോയെ പാപ്പരായി&quot; ചെയ്യുമെന്നും അവകാശപ്പെട്ടു. ലേബർ നികുതിദായകരുടെ പണം രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന് കൺസൾവേറ്റീവുകർ പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/reel/902050532618922/|title=1.2K views · 29 reactions {{!}} Labour has no plan for Harrow and no idea how to Put Residents First. Don't risk a Labour council in Harrow. Vote Conservative on Thursday 7th May. {{!}} Harrow Council Conservatives|language=en|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/reel/1303884461679787/|title=2.9K views · 60 reactions {{!}} When we took control of Harrow Council from Labour in 2022, the council was 18 months away from bankruptcy. In February at the budget setting meeting Labour failed to present an alternative budget. Don’t be fooled by their unfunded promises, they will bankrupt Harrow again. {{!}} Harrow Council Conservatives|language=en|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/23432/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2026-05-01|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, വോട്ടിംഗ് പരിഷ്ക്കരണം &quot;ലേബറിനെ അകത്തേക്ക് അനുവദിക്കും&quot; എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21902/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2026-03-14|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

കൺസർവേറ്റീവ് നേതാവ് കെമി ബാഡെനോച്ചും ഷാഡോ ചാൻസലർ മെൽ സ്ട്രൈഡും 2026 ജനുവരി ആദ്യം ഹാരോ സന്ദർശിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/MelJStride/status/2008517926509572365|title=&quot;Let’s get High Street business rates DOWN by controlling the benefits bill and getting more people into work. That’s the @Conservatives approach. Great to be in Pinner this morning with @KemiBadenoch and @DSimmonds_RNP&quot;|last=Stride|first=Mel|date=6 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt; ഫെബ്രുവരി തുടക്കത്തിൽ ബാഡനോക്കും സ്ട്രൈഡും സന്ദർശിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/MelJStride/status/2018325902384345523?s=20|title=In Stanmore this morning with @KemiBadenoch and @BobBlackman, listening to local businesses. A future @Conservatives government will scrap business rates for thousands of high street businesses. Here’s our plan|last=Stride|first=Mel|date=2 February 2026|website=X}}&lt;/ref&gt; കൺസർവേറ്റീവുകൾ പ്രധാനമായും നോർത്ത് ഹാരോ, ഗ്രീൻഹിൽ, കെന്റൺ വെസ്റ്റ്, റെയ്നർസ് ലെയ്ൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രചാരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/wjackson_HWCA/status/2010397626236362956|title=Out in force this weekend We MUST keep Harrow Blue Vote Conservative 7th May 2026&quot;|last=Jackson|first=Will|date=11 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/RhysBenjamin/status/2011483225017745414|title=The campaign goes on. And on. And on. #Greenhill2026 @HarrowWestCA @HAConservatives|last=Benjamin|first=Rhys|date=14 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/RhysBenjamin/status/2014413504908873803|title=Rain isn’t fun but these surveys aren’t going to deliver themselves! @HarrowWestCA|last=Benjamin|first=Rhys|date=22 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/Councillorsuzie/status/2015086561466225137|title=Great to be out campaigning in Rayners Lane with ⁦@ThayaIdaikkadar @rosalynneale and other friends from @HarrowWestCA|last=Hall|first=Susan|date=24 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/MGoodwinFreeman/status/2022674224402612431?s=20|title=What a turnout in @RaynersLane_HW to support @HAConservatives! With @rosalynneale, @Zak_Wagman, @GovindBharadia, @Councillorsuzie, @hiteshkkaria, @RhysBenjamin and so many more! #ToryDoorstep|last=Goodwin-Freeman|first=Matthew|date=15 February 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;

=== തൊഴിൽ പ്രചാരണം ===
അതേസമയം, ഹാരോ ലേബർ കുട്ടികളുടെ വ്യവസ്ഥകൾ പോലുള്ള കൂടുതൽ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/2025/10/06/labour-councillors-call-on-harrow-council-to-pledge-backing-for-government-policies-supporting-children-and-young-families-across-harrow/|title=Labour Councillors call on Harrow Council to pledge backing for government policies supporting children and young families across Harrow|access-date=2025-12-12|last=Poole|first=Toby|date=2025-10-06|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/2025/10/06/harrow-on-the-hill-labour-councillors-announce-new-alley-gates-in-ward-to-help-community-combat-anti-social-behaviour-and-fly-tipping/|title=Harrow on the Hill Labour Councillors announce new alley-gates in ward to help community combat anti-social behaviour and fly-tipping|access-date=2025-12-12|last=Poole|first=Toby|date=2025-10-06|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/2025/08/08/labour-group-leader-disappointed-and-concerned-with-harrow-councils-failure-to-address-key-issues-leading-to-childrens-services-ofsted-downgrade/|title=Labour group leader &quot;disappointed and concerned&quot; with Harrow Council's failure to address key issues leading to Children's Services Ofsted downgrade|access-date=2025-12-12|last=Poole|first=Toby|date=2025-08-08|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21750/|title=Labour and Co-operative Party leaflet|access-date=2025-12-14|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/|title=Harrow Labour — Bring Change to Harrow|access-date=2026-01-22|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt; &quot;മാലിന്യ&quot; പദ്ധതികളുടെ പേരിലും എല്ലാ വർഷവും കൌൺസിൽ നികുതി വർദ്ധിപ്പിച്ചതിൻറെയും പേരിലും ലേബർ കൺസർവേറ്റീവുകളെ ആക്രമിച്ചു. വോട്ടിംഗ് ലേബർ പരിഷ്കരണത്തിന് ഒരു സന്ദേശം നൽകുന്നുവെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. നികുതിദായകർക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് പൌണ്ട് അനാവശ്യമായി ചിലവാക്കുന്ന വാനിറ്റി പ്രോജക്ടുകളെ ഡേവിഡ് പെറി ആക്രമിച്ചു. കൌൺസിലിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കാർ പാർക്കുകളിൽ വൈകുന്നേരവും വാരാന്ത്യ പാർക്കിംഗ് ചാർജുകൾ ഏർപ്പെടുത്തിയതിന് കൺസർവേറ്റീവുകളെയും ലേബർ ആക്രമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/2025/10/06/conservative-leader-of-harrow-council-embarrassed-at-full-council-as-labour-councillor-reveals-shocking-180000-wastage-of-taxpayers-money-in-harrow-town-centre/|title=Conservative Leader of Harrow Council embarrassed at Full Council as Labour Councillor reveals shocking £180,000 wastage of taxpayers’ money in Harrow Town Centre|access-date=2026-03-19|last=Harrow Labour|date=2025-10-06|website=Harrow Labour Group|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21910/|title=Labour Party leaflet|access-date=2026-03-15|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21911/|title=Labour Party leaflet|access-date=2026-03-15|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowtimes.co.uk/news/25928168.cllr-david-perry-harrows-choice-may-local-elections/|title='Harrow people face a stark choice in May's local elections'|access-date=2026-04-18|date=2026-03-12|website=Harrow Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlabour.co.uk/2024/10/25/more-than-2000-sign-petition-against-council-plan-to-remove-free-parking-in-harrow/|title=More than 2,000 sign petition against council plan to remove free parking in Harrow|access-date=2026-04-19|last=Harrow Labour|date=2024-10-25|website=Harrow Labour Group}}&lt;/ref&gt; വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടാൽ കൺസർവേറ്റീവുകൾ കൌൺസിൽ നികുതി വീണ്ടും 20% വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾ തരംതാഴ്ത്തുമെന്നും പണം പാഴാക്കുമെന്നും ലേബർ അവകാശപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/reel/1680735643120296/|title=11K views · 652 reactions {{!}} VOTE LABOUR TO KICK THE TORIES OUT OF HARROW A vote for any other party will allow the Harrow Tories back into office. At the last election, Labour lost seats by small margins, allowing the Conservatives to come in and: 👎 Increase council tax by 20% 👎 Cause Children's and Adults' Services to be downgraded 👎 Waste millions of pounds of taxpayers' money The Conservatives are projected to keep seats at this next election, which means four more years of council tax rises, decreasing living standards and more problems for Harrow residents. On top of that, the Conservatives have endorsed candidates with far-right racist views who if elected will be put in charge of your local services and your local council. On May 7th, use your votes for Labour - a vote to freeze council tax in 2027, take action on the cost-of-living crisis and stand up for all residents' rights {{!}} Gareth Thomas MP|language=en|access-date=2026-05-05}}&lt;/ref&gt;

പൊതു ഫണ്ടുകളുടെ 'പാഴാക്കൽ' ലേബർ തടയുമെന്നും പ്രാദേശിക പാർക്കുകളിൽ കൂടുതൽ നിക്ഷേപം നടത്താൻ ലേബർ ശ്രമിക്കുമെന്നും ഹാരോ വെസ്റ്റ് എംപിയായ ഗാരെത്ത് തോമസ് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DXGy6ILjbMw/|title=I am proud to be endorsing Michael Borio, Aneka Shah-Levy and Ghazanfar Ali for Greenhill Ward. Michael lives in the Town Centre and currently works for the Civil Service. If elected alongside Aneka and Ghazanfar, Michael wants to push for better management of the town centre by the council, and to stop the waste of public funds on poorly planned projects such as the empty kiosks and the cracked road resurfacing on Station Road.|last=Thomas|first=Gareth|website=Instagram}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/GarethThomasMP/videos/i-am-proud-to-be-endorsing-sasi-suresh-tasha-proctor-and-simon-brown-for-headsto/1117039680605648/|title=I am proud to be endorsing Sasi Suresh, Tasha Proctor and Simon Brown for Headstone Ward. Sasi has lived in the area for more than 40 years and has been very active in community life here in Harrow. If re-elected alongside Tasha and Simon, Sasi wants to continue to push for further investment in our local parks, especially Headstone Manor Park and Harrow Rec to ensure they remain the beautiful and open community spaces for all residents to enjoy|last=Thomas|first=Gareth|website=Facebook}}&lt;/ref&gt; സിവിൽ സെന്റർ അടച്ചുപൂട്ടിയതിന് അദ്ദേഹം കൺസർവേറ്റീവുകളെ ആക്രമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DVN9xTMiK_u/|title=Today, Harrow's Conservative councillors will be presenting their budget for the next financial year. It is perhaps fitting to remind ourselves that it was this Conservative administration that closed Harrow's Civic Centre, replaced it with offices that you cannot access, and then spent thousands of pounds refurbishing those offices for their officers. Over the last four years, the Conservatives have presided over an administration that has: 🕳 Created a £32M black hole ⚠️ A children's service that was rated inadequate 💰 Has increased Council Tax by 20% despite promising to freeze it.|last=Thomas|first=Gareth}}&lt;/ref&gt; ലേബർ കൌൺസിലർ രശ്മി കലുവിനെ ഗാരെത്ത് തോമസ് അംഗീകരിക്കുകയും ഫ്രണ്ട്സ് ഓഫ് റോക്സെത്ത് റെക് ഗ്രൂപ്പ് സ്ഥാപിച്ചതിന് അദ്ദേഹത്തെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DXOj_CeDdXR/|title=Instagram|access-date=2026-05-03|website=www.instagram.com}}&lt;/ref&gt;

മാൾബറോ, വീൽഡ്സ്റ്റോൺ നോർത്ത്, വെസ്റ്റ് ഹാരോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ലേബർ പ്രചാരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowLabour/status/1995514880687022527|title=Thought we’d given up on canvassing for the year? Think again! Was great to be out in wet and windy Harrow this weekend, canvassing Marlborough, Wealdstone North and West Harrow. Great responses from residents who are seeing the work of your local Labour teams paying off!|last=Harrow Labour|date=1 December 2025|website=X}}&lt;/ref&gt;

=== പരിഷ്കരണ പ്രചാരണം ===
കൌൺസിൽ ചെലവുകൾ, കഠിനമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, ജീവിതച്ചെലവ് പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ പരിശോധിക്കുന്നതിനായി റിഫോം യുകെ ഹാരോ പ്രചാരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21763/|title=Reform UK leaflet|access-date=2026-01-24|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21752/|title=Reform UK leaflet|access-date=2026-01-24|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/21855/|title=Reform UK leaflet|access-date=2026-03-16|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt; ഹാരോ ലഷർ സെന്ററിൽ, &quot;തടയാൻ കഴിയുന്ന സുരക്ഷാ പ്രശ്നം&quot; മൂലം &quot;നികുതിദായകർക്ക് 300,000 പൌണ്ട് വരുമാന നഷ്ടം&quot; ഉണ്ടായതായി റിഫോം യുകെ അവകാശപ്പെട്ടു. 2019 ൽ, ഒരു തടി ഇരിപ്പിടത്തിനായി 491,000 പൌണ്ട് ചെലവഴിച്ചതായും അവർ അവകാശപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ &quot;നിലനിൽക്കാത്ത ഒരു പദ്ധതി ശരിയാക്കുന്നതിന്&quot; താമസക്കാർ കൂടുതൽ തടസ്സങ്ങൾ നേരിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2044847513249730914|title=REFORM UK HARROW MANIFESTO #ReformUK #Harrow #London #politics #hope #timeforchange #TimeForHarrow #Manifesto|last=Reform UK Harrow|date=16 April 2026|website=X}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFReform_UK_Harrow2026&quot;&gt;Reform UK Harrow (16 April 2026). [https://x.com/HarrowReformUK/status/2044847513249730914 &quot;REFORM UK HARROW MANIFESTO #ReformUK #Harrow #London #politics #hope #timeforchange #TimeForHarrow #Manifesto&quot;]. ''X''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം &quot;ഇന്ത്യയിലെ കാര്യങ്ങളിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവിലേക്ക്&quot; മടങ്ങുകയാണെന്ന് പരിഷ്കരണ നേതാവ് സവിത പ്രകാശ് അവകാശപ്പെട്ടു. ഹാരോയിലെ പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തകർ ഓൺലൈനിൽ ദുരുപയോഗത്തിന് വിധേയരാക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് പ്രകാശ് അവകാശപ്പെട്ടു .

പരിഷ്കരണ സ്ഥാനാർത്ഥി ലെസ്ലിൻ ലെവിൻസൺ, പ്രായമായവർക്കും വികലാംഗർക്കും പരിഗണന നൽകാത്തതാണെന്ന് പറയുന്ന സിവിൽ സെന്റർ അടച്ചുപൂട്ടിയതിന് കൺസർവേറ്റീവുകളെ ആക്രമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2044143795676078242|title=Dr Lesline Lewinson and Sagar Shukla, Reform UK candidates for North Harrow ward #ReformUK #Harrow #NorthHarrow #London #politics #hope #timeforchange|last=Reform UK Harrow|date=14 April 2026|website=X}}&lt;/ref&gt; &quot;വാനിറ്റി പ്രോജക്ടുകൾക്കായി&quot; &quot;നാളെ ഇല്ലെന്നപോലെ&quot; കൺസർവേറ്റീവുകൾ ചെലവഴിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അവർ അവകാശപ്പെടുന്നു. സാന്ദ്രവും സുരക്ഷിതമല്ലാത്തതുമായ എഡ്ജ്വെയർ ടൌൺ സെന്റർ പദ്ധതിയെ എതിർക്കുമെന്നും പരിഷ്ക്കരണം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/reel/941518421985957/|title=12 reactions · 5 comments {{!}} TIME FOR REFORM in Harrow Dr LESLINE LEWINSON, one of Reform UK candidates for North Harrow #ReformUK #northharrow #Harrow #London #politics #hope #TimeForReform {{!}} Reform UK Harrow|language=en|access-date=2026-05-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2045835538221977960|title=TIME FOR REFORM in Harrow Marcello Borgese, Reform UK candidate for Canons #ReformUK #canons #Harrow #London #politics #hope #TimeForReform|last=Reform UK Harrow|website=X}}&lt;/ref&gt; ഒരു പ്രാദേശിക പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടെ കൂടുതൽ സജീവമായ പോലീസിംഗ് നടപ്പാക്കുമെന്ന് പരിഷ്ക്കരണം പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/61577302446599/videos/time-for-reform-in-harrowadrian-mutti-and-john-bugler-reform-uk-candidates-for-h/922260490572613/?rdid=tx9KdY3jLDmG1W6d|title=TIME FOR REFORM in Harrow Adrian Mutti and John Bugler, Reform UK candidates for Hatch End #ReformUK #hatchend #Harrow #London #politics #hope #TimeForReform|last=Reform UK Harrow|website=Facebook}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/61577302446599/videos/time-for-reform-in-harrowdr-magan-kanjia-julian-wilson-rohit-goel-reform-uk-cand/825753673360101/?rdid=LyjVUqQpzBoM6Wtn|title=TIME FOR REFORM in Harrow Dr MAGAN KANJIA, JULIAN WILSON &amp; ROHIT GOEL, Reform UK candidates for Headstone #ReformUK #headstone #Harrow #London #politics #hope #TimeForReform|last=Reform UK Harrow}}&lt;/ref&gt; ഇംഗ്ലണ്ടിലെ രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന ക്ഷയരോഗ നിരക്കാണ് ഹാരോയെന്നും പരിഷ്ക്കരണം അവകാശപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2044847513249730914|title=REFORM UK HARROW MANIFESTO #ReformUK #Harrow #London #politics #hope #timeforchange #TimeForHarrow #Manifesto|last=Reform UK Harrow|date=16 April 2026|website=X}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFReform_UK_Harrow2026&quot;&gt;Reform UK Harrow (16 April 2026). [https://x.com/HarrowReformUK/status/2044847513249730914 &quot;REFORM UK HARROW MANIFESTO #ReformUK #Harrow #London #politics #hope #timeforchange #TimeForHarrow #Manifesto&quot;]. ''X''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; കൌൺസിൽ നികുതിയിലെ ഏത് വർദ്ധനവിനെയും എതിർക്കുമെന്ന് പരിഷ്കരണ സ്ഥാനാർത്ഥി പോൾ ബിസ്നർ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/61573086603304/posts/122180717708769553/?rdid=QXM1MyqlTMprXNDS#|title=Filipino-British Doctor Paul Bisnar Announces Candidacy in Harrow Local Elections|last=|website=www.facebook.com}}&lt;/ref&gt;

റിഫോം യുകെ റെയ്നർസ് ലെയ്ൻ, ഹാരോ ഓൺ ദി ഹിൽ, ഗ്രീൻഹിൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രചാരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2015056284647653825|title=A great day in Harrow, with Reformers out canvassing. #ReformUK #Harrow #reformukharrow|last=Reform UK Harrow|date=24 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2015453606250500278|title=Reformers taking part in leafletting and canvassing in Harrow are growing in number. Join Reform UK. Join us #ReformUK #reformukharrow #harrow|last=Reform UK Harrow|date=25 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2017586625652433080|title=Great turnout today—more Reform UK Harrow supporters are joining us for canvassing. Be part of it. Join Reform UK|last=Reform UK Harrow|date=31 January 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/HarrowReformUK/status/2022681026611540168?s=20|title=Reformers on sunny Saturday morning canvassing in Harrow. With Vijay, the campaign manager.|last=Reform UK Harrow|date=14 February 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122170275986910081&amp;set=pcb.122170276064910081|title=Another round of door-to-door canvassing by Reformers in Harrow. Join Reform UK Harrow|access-date=2026-03-07|last=Reform UK Harrow|date=7 March 2026|website=www.facebook.com}}&lt;/ref&gt;

=== ലിബറൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പ്രചാരണം ===
ഹാരോ ലിബ് ഡെംസ് &quot;ഹാരോയിലെ ഞങ്ങളുടെ ഇറാനിയൻ നിവാസികൾക്ക് പിന്തുണ&quot; പ്രകടിപ്പിക്കുകയും &quot;ടോറി സാമ്പത്തിക നശീകരണത്തെ&quot; ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlibdems.org.uk/news/support-to-iranian-residents|title=support to Iranian residents - Harrow Liberal Democrats|access-date=2026-03-22|website=www.harrowlibdems.org.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.harrowlibdems.org.uk/campaigns/restock-temple-pond|title=Restock Temple Pond - Harrow Liberal Democrats|access-date=2026-03-22|website=www.harrowlibdems.org.uk}}&lt;/ref&gt;

=== വിൽ ജാക്സണും നഥാൻ സ്മിത്തും ===
2024-ലെ ലണ്ടൻ അസംബ്ലി തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും കൺസർവേറ്റീവ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന നോർത്ത് ഹാരോയിലെ രണ്ട് കൺസർവേറ്റീവ് സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായ വിൽ ജാക്സൺ, “തികച്ചും അസ്വീകാര്യമായ” അഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് ശേഷം കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി അദ്ദേഹത്തെ നീക്കം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://whocanivotefor.co.uk/elections/local.harrow.north-harrow.2026-05-07/|title=Harrow local election: The 8 candidates in North Harrow|access-date=2026-04-14|website=whocanivotefor.co.uk|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/conservative-candidate-racist-posts-harrow-council-b1279494.html|title=London Conservative candidate suspended over 'racist social media posts'|access-date=2026-04-21|last=Williams|first=Grant|date=2026-04-21|website=The Standard|language=en}}&lt;/ref&gt; കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രചാരണത്തിനുള്ള പിന്തുണ പിൻവലിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ഒരു കൺസർവേറ്റീവ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി തുടരും, കാരണം ഈ പോസ്റ്റുകൾ നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾക്കുള്ള ഔദ്യോഗിക സമയപരിധി കഴിഞ്ഞശേഷമാണ് വെളിച്ചത്ത് വന്നത്. സ്വതന്ത്ര എംപി അദ്നാൻ ഹുസൈനെ “പാകിസ്ഥാനിലേക്ക് തിരിച്ചയക്കാൻ” ഭീഷണിപ്പെടുത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം  അവകാശപ്പെടുകയും, യുവർ പാർട്ടി എംപി സാറാ സുൽത്താനയുടെ ഒരു പോസ്റ്റിന് X-ലൂടെ “എല്ലാ വിദേശ എംപിമാരെയും നീക്കം ചെയ്യുക” എന്ന് പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ബൈ.” ഈ അഭിപ്രായങ്ങളിൽ താൻ “ശരിക്കും ഞെട്ടിപ്പോയെന്നും ദുഃഖിതനായെന്നും” ഗാരത് തോമസ് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://harrowonline.org/2026/04/17/harrow-conservative-candidate-suspended-by-party-after-racist-social-media-posts/|title=Harrow Conservative candidate suspended by Party after 'racist' social media posts|access-date=2026-04-17|last=Reporter)|first=Grant Williams (Local Democracy|date=2026-04-17|website=Harrow Online|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mylondon.news/news/north-london-news/harrow-conservative-candidate-suspended-party-33773623|title=Tory candidate suspended by party over 'racist' social media posts|access-date=2026-04-17|last=Williams|first=Grant|date=2026-04-17|website=My London|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/gareththomasMP/status/2044791975182786875|title=I’m genuinely shocked and saddened by reports that Will Jackson, Conservative candidate for North Harrow, told British-born Asian MPs like Rishi Sunak and Shabana Mahmood that they are “not British” and should “go back to Pakistan.”|last=Thomas|first=Gareth|date=16 April 2026|website=X}}&lt;/ref&gt;

വെസ്റ്റ് ഹാരോയിലെ രണ്ട് കൺസർവേറ്റീവ് സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായ നഥാൻ സ്മിത്ത് കുടിയേറ്റം ഒരു &quot;ജൈവ ആയുധമാണെന്ന്&quot; അവകാശപ്പെട്ടതായി ഹാരോ ലേബർ പറയുന്നു. അഫ്ഗാനികളെ &quot;കൂട്ടത്തോടെ നാടുകടത്താൻ&quot; നഥാൻ സ്മിത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തതായി ബൈലൈൻ ടൈംസ് പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/23431/|title=Labour Party leaflet|access-date=2026-05-01|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bylinetimes.com/2026/04/20/conservatives-stand-tommy-robinson-supporting-candidate-who-called-boris-johnson-a-traitorous-scumbag/|title=Conservatives Stand Tommy Robinson-Supporting Candidate Who Called Boris Johnson a ‘Traitorous Scumbag’|access-date=2026-05-03|last=Bienkov|first=Adam|date=2026-04-20|website=Byline Times|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

=== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾ ===
ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സ് പ്രൊഫസർ ടോണി ട്രാവേഴ്സ് പറഞ്ഞു, &quot;കൺസർവേറ്റീവുകൾ ഹാരോയെ നിലനിർത്തും&quot;. യൂഗോവ് എംആർപി നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ 2026 ൽ കൺസൾട്ടീവ് പാർട്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ വോട്ട് നേടുമെന്നും ലേബർ, റിഫോം, ഗ്രീൻസ് എന്നിവ പരസ്പരം മൂന്ന് പോയിന്റിനുള്ളിൽ വിജയിക്കുമെന്നും പ്രവചിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cx26pp5nx10o|title=Harrow: What to know ahead of the local elections 2026|access-date=2026-04-30|date=2026-04-07|website=BBC News|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://yougov.com/en-gb/articles/54598-yougovs-mrp-of-the-2026-london-local-elections-shows-close-races-in-many-boroughs|title=YouGov’s MRP of the 2026 London local elections shows close races in many boroughs|access-date=2026-05-02|website=yougov.com|language=en-gb}}&lt;/ref&gt; ഹാരോ വിളിക്കാൻ വളരെ അടുത്താണെന്നും അല്ലെങ്കിൽ മൊത്തത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കില്ലെന്നും ഒരു കൺസർവേറ്റീവ് ലഘുലേഖ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://electionleaflets.org/leaflets/full/101438/|title=Conservative and Unionist Party leaflet|access-date=2026-04-30|website=ElectionLeaflets.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ബോറോ കൌൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനം ==
ലണ്ടൻ ബോറോ കൌൺസിലുകൾ അവരുടെ എല്ലാ കൌൺസിലർമാരെയും നാല് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. 2022ലാണ് കഴിഞ്ഞ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നത്. ഓരോ വാർഡിലും രണ്ടോ മൂന്നോ കൌൺസിലർമാർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം അംഗങ്ങളുള്ള ഫസ്റ്റ് പാസ്റ്റ്-ദി-പോസ്റ്റ് വോട്ടിംഗിലൂടെയാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുക. വോട്ടർമാർക്ക് അവരുടെ വാർഡിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടേണ്ട കൌൺസിലർമാർക്കുള്ളത്ര വോട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കും, വാർഡിനെ ആശ്രയിച്ച് ആദ്യ രണ്ടോ മൂന്നോ പേരെ തിരഞ്ഞെടുക്കും.

== ഭൂരിപക്ഷത്തിന് സീറ്റുകൾ വേണം ==
ഹാരോ കൌൺസിലിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടാൻ 28 സീറ്റുകൾ ആവശ്യമാണ്. കൺസർവേറ്റീവുകൾക്ക് നിലവിൽ ഭൂരിപക്ഷമുണ്ട്. .&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://moderngov.harrow.gov.uk/mgElectionElectionAreaResults.aspx?EID=44&amp;RPID=271328721|title=Election results by wards|last=London Borough of Harrow|date=5 May 2022|website=London Borough of Harrow}}&lt;/ref&gt; ഭൂരിപക്ഷം നേടാൻ ലേബറിന് അവരുടെ മുൻ ഫലത്തിൽ നിന്ന് 4 സീറ്റുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. 2022 ലെ ഏറ്റവും ചെറിയ ലേബർ പരാജയങ്ങൾ നോർത്ത് ഹാരോ 5 വോട്ടുകൾക്കും റെയ്നർസ് ലെയ്ൻ 15 വോട്ടുകൾക്കും നോർത്ത് ഹരോ 39 വോട്ടുകൾക്കും എഡ്ജ്വെയറിനും 49 വോട്ടുകൾക്കും ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  (നോർത്ത് ഹാരോ, റെയ്നർസ് ലെയ്ൻ എന്നിവയ്ക്ക് രണ്ട് കൌൺസിലർമാരും എഡ്ജ്വെയറിന് മൂന്ന് കൌൺസിലറും ഉണ്ട്. 2022ൽ എല്ലാ വാർഡുകളിലും നിൽക്കുന്ന രണ്ട് പാർട്ടികൾ ലേബറും കൺസർവേറ്റീവുകളും മാത്രമായിരുന്നു.

== റഫറൻസുകൾ ==</text>
      <sha1>0gksnt3y2pt9o3q7z6s08xrv2viau78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരട്:ചെറുത് മത്സ്യകന്യക</title>
    <ns>118</ns>
    <id>667103</id>
    <revision>
      <id>4618855</id>
      <parentid>4617851</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ചെറുത് മത്സ്യകന്യക]] എന്ന താൾ [[കരട്:ചെറുത് മത്സ്യകന്യക]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: ലേഖനം അപൂർണ്ണവിവർത്തനമാണ്. വിപുലീകരിക്കണം.</comment>
      <origin>4617851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2729" sha1="l7nzm101pf4jq7dqs0hzwm8akxickfq" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:The Little Mermaid's Sisters - Anne Anderson.jpg|ലഘുചിത്രം]]
ഡാനിഷ് എഴുത്തുകാരനായ ഹാൻസ് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ആൻഡേഴ്സൺ എഴുതിയ ഒരു സാഹിത്യ യക്ഷിക്കഥയാണ് '''ചെറുത് മത്സ്യകന്യക''' കുട്ടികൾക്കായുള്ള ഒരു യക്ഷിക്കഥകളുടെ സമാഹാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1837-ൽ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ കഥ, മനുഷ്യാത്മാവിനെ നേടുന്നതിനായി ഒരു മത്സ്യകന്യകയായി കടലിൽ തന്റെ ജീവിതം ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള ഒരു യുവ മത്സ്യകന്യക രാജകുമാരിയുടെ യാത്രയെ പിന്തുടരുന്നു.

ജേക്കബ് ബോഗ്ഗിൽഡ്, പെർണിൽ ഹീഗാർഡ്, നാടോടി എഴുത്തുകാരിയായ മരിയ ടാറ്റർ തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതരുടെ ഒന്നിലധികം വിശകലനങ്ങൾക്ക് ഈ യഥാർത്ഥ കഥ വിഷയമായിട്ടുണ്ട്. പ്രമേയങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് മുതൽ ആൻഡേഴ്സൺ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു ദുരന്തകഥ സന്തോഷകരമായ അവസാനത്തോടെ എഴുതാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് വരെയുള്ള കഥയുടെ വിവിധ വശങ്ങൾ ഈ വിശകലനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സംഗീത നാടകം, ആനിമേഷൻ, ബാലെ, ഓപ്പറ, സിനിമ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിൽ ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഡെൻമാർക്കിലെ കോപ്പൻഹേഗനിൽ മത്സ്യകന്യകയെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രതിമയും ഉണ്ട്, അവിടെയാണ് കഥ എഴുതുകയും ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തത്.

[[വർഗ്ഗം:യക്ഷിക്കഥകൾ]]</text>
      <sha1>l7nzm101pf4jq7dqs0hzwm8akxickfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618856</id>
      <parentid>4618855</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add draft</comment>
      <origin>4618856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="qduyy7kh9pce9fp9v9gcwygs6indqs3" xml:space="preserve">{{Draft article}}
[[പ്രമാണം:The Little Mermaid's Sisters - Anne Anderson.jpg|ലഘുചിത്രം]]
ഡാനിഷ് എഴുത്തുകാരനായ ഹാൻസ് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ആൻഡേഴ്സൺ എഴുതിയ ഒരു സാഹിത്യ യക്ഷിക്കഥയാണ് '''ചെറുത് മത്സ്യകന്യക''' കുട്ടികൾക്കായുള്ള ഒരു യക്ഷിക്കഥകളുടെ സമാഹാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1837-ൽ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ കഥ, മനുഷ്യാത്മാവിനെ നേടുന്നതിനായി ഒരു മത്സ്യകന്യകയായി കടലിൽ തന്റെ ജീവിതം ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള ഒരു യുവ മത്സ്യകന്യക രാജകുമാരിയുടെ യാത്രയെ പിന്തുടരുന്നു.

ജേക്കബ് ബോഗ്ഗിൽഡ്, പെർണിൽ ഹീഗാർഡ്, നാടോടി എഴുത്തുകാരിയായ മരിയ ടാറ്റർ തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതരുടെ ഒന്നിലധികം വിശകലനങ്ങൾക്ക് ഈ യഥാർത്ഥ കഥ വിഷയമായിട്ടുണ്ട്. പ്രമേയങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് മുതൽ ആൻഡേഴ്സൺ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു ദുരന്തകഥ സന്തോഷകരമായ അവസാനത്തോടെ എഴുതാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് വരെയുള്ള കഥയുടെ വിവിധ വശങ്ങൾ ഈ വിശകലനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സംഗീത നാടകം, ആനിമേഷൻ, ബാലെ, ഓപ്പറ, സിനിമ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിൽ ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഡെൻമാർക്കിലെ കോപ്പൻഹേഗനിൽ മത്സ്യകന്യകയെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രതിമയും ഉണ്ട്, അവിടെയാണ് കഥ എഴുതുകയും ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തത്.

[[വർഗ്ഗം:യക്ഷിക്കഥകൾ]]</text>
      <sha1>qduyy7kh9pce9fp9v9gcwygs6indqs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരട്:ശുഭേന്ദു അധികാരി</title>
    <ns>118</ns>
    <id>667139</id>
    <revision>
      <id>4618839</id>
      <parentid>4618195</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ശുഭേന്ദു അധികാരി]] എന്ന താൾ [[കരട്:ശുഭേന്ദു അധികാരി]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: യാന്ത്രിക വിവർത്തനം അപൂർണ്ണ ലേഖനം.</comment>
      <origin>4618195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6254" sha1="rk7d2zqg9p81pht50o6g560awzza94i" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ശുഭേന്ദു അധികാരി
| image               = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg
| width               = 250px
| caption             = 2024-ലെ അധികാരി
| office              = പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ 9-ാമത് മുഖ്യമന്ത്രി
| governor            = [[ആർ. എൻ. രവി]]
| deputy              = 
| termstart           = 2026, മേയ് 9
| termend             = 
| predecessor         = [[മമത ബാനർജി]]
| successor           = 
| office1             = [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭയിലെ അംഗം (ഇന്ത്യ)|അംഗം]]
| termstart1          = 2016 മെയ് 20
| constituency1       = [[നന്ദിഗ്രാം (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|നന്ദിഗ്രാം]]
| predecessor1        = [[ഫിറോജ ബീബി]]
| termstart2          = 2026, മെയ് 4
| predecessor2        = [[മമത ബാനർജി]]
| birth_place         = കർക്കുലി, [[പൂർബ മേദിനീപ്പുർ]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗ]], ഇന്ത്യ
| birth_date          = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}}
| spouse              = 
| party               = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] {{small|(2020 മുതൽ)}}
| alma_mater          = [[രബീന്ദ്ര ഭാരതീ സർവകലാശാല]]
| profession          = [[രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ]]
| website             = 
| footnotes           = 
| otherparty          = * [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] {{small|(1995–2000)}}
* [[തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] {{small|(2000–2020)}}
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരനും, 2026 മെയ് 9 മുതൽ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒമ്പതാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നയാളുമാണ് '''ശുഭേന്ദു അധികാരി''' ({{IPA|bn|ʃubʱend̪u od̪ʱikaɾi}}; ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1970). 2026 മെയ് 9 വരെ അദ്ദേഹം പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ]] പശ്ചിമ ബംഗാൾ ഘടകത്തിന്റെ നേതാവായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അധികാരി മുമ്പ് 2016 മുതൽ 2020 വരെ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരിനുവേണ്ടി സംസ്ഥാന മന്ത്രാലയത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2016, 2021 വർഷങ്ങളിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായി (എം‌എൽ‌എ) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം നിലവിൽ 2026 മുതൽ ഭബാനിപൂരിൽ നിന്നാണ്. മുമ്പ് അദ്ദേഹം 2005-ൽ കാന്തി-ദക്ഷിണിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, 2009-ലും 2014-ലും തമ്ലുക്കിൽ നിന്നുള്ള പാർലമെന്റ് അംഗം (എംപി) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

അദ്ദേഹം മുമ്പ് പശ്ചിമ ബംഗാൾ സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ 2016 മുതൽ 2020 വരെ ഗതാഗത മന്ത്രിയായും, 2018 മുതൽ 2020 വരെ ജലസേചന, ജലവിഭവ മന്ത്രിയായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2009 മുതൽ 2016 വരെ തമ്ലുക്കിൽ നിന്നുള്ള [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗവും]] 2020 മുതൽ 2021 വരെ ജൂട്ട് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ചെയർപേഴ്‌സണുമായിരുന്നു. 1998 മുതൽ 2020 വരെ അദ്ദേഹം [[തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്|തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിലും]] 1995 മുതൽ 1998 വരെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലും]] അംഗമായിരുന്നു. [[കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ|മൻമോഹൻ സിംഗ് സർക്കാരിലെ]] പാർലമെന്റ് അംഗവും മുൻ കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന സഹമന്ത്രിയുമായ ശിശിർ അധികാരിയുടെ മകനാണ് അദ്ദേഹം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469|title=Suvendu Adhikari -Profile|access-date=20 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469|archive-date=29 October 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|title=Election Commission of India|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|archive-date=3 May 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/|title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result &amp; Vote Share - Oneindia|access-date=29 May 2022|website=OneIndia}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>rk7d2zqg9p81pht50o6g560awzza94i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618840</id>
      <parentid>4618839</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add draft</comment>
      <origin>4618840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6272" sha1="nyv9i0eaielo9je5sbft1ij452lk2wf" xml:space="preserve">{{Draft article}}
{{Infobox officeholder
| name                = ശുഭേന്ദു അധികാരി
| image               = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg
| width               = 250px
| caption             = 2024-ലെ അധികാരി
| office              = പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ 9-ാമത് മുഖ്യമന്ത്രി
| governor            = [[ആർ. എൻ. രവി]]
| deputy              = 
| termstart           = 2026, മേയ് 9
| termend             = 
| predecessor         = [[മമത ബാനർജി]]
| successor           = 
| office1             = [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭയിലെ അംഗം (ഇന്ത്യ)|അംഗം]]
| termstart1          = 2016 മെയ് 20
| constituency1       = [[നന്ദിഗ്രാം (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|നന്ദിഗ്രാം]]
| predecessor1        = [[ഫിറോജ ബീബി]]
| termstart2          = 2026, മെയ് 4
| predecessor2        = [[മമത ബാനർജി]]
| birth_place         = കർക്കുലി, [[പൂർബ മേദിനീപ്പുർ]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗ]], ഇന്ത്യ
| birth_date          = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}}
| spouse              = 
| party               = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] {{small|(2020 മുതൽ)}}
| alma_mater          = [[രബീന്ദ്ര ഭാരതീ സർവകലാശാല]]
| profession          = [[രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ]]
| website             = 
| footnotes           = 
| otherparty          = * [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] {{small|(1995–2000)}}
* [[തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] {{small|(2000–2020)}}
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരനും, 2026 മെയ് 9 മുതൽ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒമ്പതാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നയാളുമാണ് '''ശുഭേന്ദു അധികാരി''' ({{IPA|bn|ʃubʱend̪u od̪ʱikaɾi}}; ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1970). 2026 മെയ് 9 വരെ അദ്ദേഹം പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ]] പശ്ചിമ ബംഗാൾ ഘടകത്തിന്റെ നേതാവായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അധികാരി മുമ്പ് 2016 മുതൽ 2020 വരെ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരിനുവേണ്ടി സംസ്ഥാന മന്ത്രാലയത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2016, 2021 വർഷങ്ങളിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായി (എം‌എൽ‌എ) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം നിലവിൽ 2026 മുതൽ ഭബാനിപൂരിൽ നിന്നാണ്. മുമ്പ് അദ്ദേഹം 2005-ൽ കാന്തി-ദക്ഷിണിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, 2009-ലും 2014-ലും തമ്ലുക്കിൽ നിന്നുള്ള പാർലമെന്റ് അംഗം (എംപി) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

അദ്ദേഹം മുമ്പ് പശ്ചിമ ബംഗാൾ സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ 2016 മുതൽ 2020 വരെ ഗതാഗത മന്ത്രിയായും, 2018 മുതൽ 2020 വരെ ജലസേചന, ജലവിഭവ മന്ത്രിയായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2009 മുതൽ 2016 വരെ തമ്ലുക്കിൽ നിന്നുള്ള [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗവും]] 2020 മുതൽ 2021 വരെ ജൂട്ട് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ചെയർപേഴ്‌സണുമായിരുന്നു. 1998 മുതൽ 2020 വരെ അദ്ദേഹം [[തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്|തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിലും]] 1995 മുതൽ 1998 വരെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലും]] അംഗമായിരുന്നു. [[കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ|മൻമോഹൻ സിംഗ് സർക്കാരിലെ]] പാർലമെന്റ് അംഗവും മുൻ കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന സഹമന്ത്രിയുമായ ശിശിർ അധികാരിയുടെ മകനാണ് അദ്ദേഹം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469|title=Suvendu Adhikari -Profile|access-date=20 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469|archive-date=29 October 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|title=Election Commission of India|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|archive-date=3 May 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/|title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result &amp; Vote Share - Oneindia|access-date=29 May 2022|website=OneIndia}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>nyv9i0eaielo9je5sbft1ij452lk2wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 12</title>
    <ns>100</ns>
    <id>667218</id>
    <revision>
      <id>4618906</id>
      <parentid>4618738</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T19:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4618906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5378" sha1="dh0n2meq4n6es3hj4yq502b0z629pl1" xml:space="preserve">
=== 2026 മെയ് 12 ചൊവ്വാഴ്ച ===
'''1201 മേടം 29'''

ലോകം

*ഇറാനിൽ യു.എ.ഇ. രഹസ്യമായി ആക്രമണം നടത്തുന്നുണ്ടെന്ന് 2026 മെയ് 11 തിങ്കളാഴ്ച [[വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ]] റിപ്പോർട്ടു ചെയ്തെന്നു [[റോയിട്ടർ വാർത്താ ഏജൻസി]] അറിയിച്ചു.  ഇറാൻറെ ലാവൻ ദ്വീപിലെ എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലയ്ക്ക് നേരെ ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ നടന്ന രഹസ്യ ആക്രമണങ്ങളിൽ യുഎഇക്ക് പങ്കുള്ളതായി സൂചനയുണ്ടെന്നാണ് [[വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ]] റിപ്പോർട്ടുചെയ്തത്. ഈ രഹസ്യ സൈനിക നടപടികൾ ഇറാന്റെ ആക്രമണങ്ങൾക്കുള്ള മറുപടിയായാണ് യുഎഇ നടത്തിയതെന്ന് അഭിജ്ഞ വൃത്തങ്ങളെ ഉദ്ധരിച്ച് റിപ്പോർട്ടു വ്യക്തമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;ഇറാനിൽ യുഎഇ രഹസ്യമായി ആക്രമണം നടത്തുന്നുണ്ടെന്ന് വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു- റോയിട്ടേഴ്‌സ്. UAE has been secretly carrying out attacks on Iran, WSJ reports (റോയിട്ടേഴ്‌സ്)  [https://www.reuters.com/world/middle-east/uae-has-been-secretly-carrying-out-attacks-iran-wsj-reports-2026-05-11/ മെയ് 12, 20261:59 AM GMT]&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യ

*2026 മെയ് 12-ലെ വാർത്തകളനുസരിച്ച് തമിഴക വെട്രി കഴകത്തിന്റെ മുതിർന്ന നേതാവായ ജെ.സി.ഡി. പ്രഭാകറിനെ തമിഴ്നാട് നിയമസഭയുടെ പുതിയ സ്പീക്കറായി എതിരില്ലാതെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ടിവികെയുടെ തന്നെ എം. രവിശങ്കറിനെ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറായും എതിരില്ലാതെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
* തമിഴ്നാട്ടിൽ  മുഖ്യമന്ത്രിയായ ടിവികെ നേതാവ് വിജയ് തന്റെ ജയം പ്രവചിച്ച ജ്യോത്സ്യൻ റിക്കി രാധൻ പണ്ഡിറ്റിനെ ഓഫീസർ ഓൺ സ്പെഷ്യൽ ഡ്യൂട്ടി ആയി നിയമിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളിൽ സഹായിക്കുന്നതിനും ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് നിയമനം.
* സനാതന ധർമം ഉന്മൂലനം ചെയ്യപ്പെടണമെന്ന തന്റെ മുൻ നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നുവെന്ന് തമിഴ്‌നാട് പ്രതിപക്ഷ നേതാവും ഡിഎംകെ എംഎൽഎയുമായ ഉദയനിധി സ്റ്റാലിൻ. ജനങ്ങളെ വിഭജിക്കുന്ന സനാതന ധർമം തുടച്ചുനീക്കണമെന്ന് പതിനേഴാം നിയമസഭായിലെ തന്റെ കന്നി പ്രസംഗത്തിൽ ഉദയനിധി ആവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;'സനാതന ധർമ്മം ഇല്ലാതാക്കണം'; നിലപാട് ആവർത്തിച്ച് ഉദയനിധി; സഭയിൽ വിജയ് സർക്കാരിനെതിരെ കടന്നാക്രമണം- സമകാലിക മലയാളം [https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/udhayanidhi-stalin-sanatana-dharma-abolish-tn-assembly-speech 12 May 2026, 4:55 pm]&lt;/ref&gt;

* അസമിൽ [[ഹിമന്ത ബിശ്വ ശർമ്മ]] ഇന്ന് രണ്ടാം തവണയും മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു ചുമതലയേറ്റു.
* രാജസ്ഥാനിലെ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയെ തുടർന്ന് മെയ് 3 ന് നടത്തിയ നീറ്റ്-യുജി 2026 റദ്ദാക്കി.
*ബംഗാൾ മുൻ മന്ത്രി സുജിത് ബോസിനെ 10 ദിവസത്തെ ഇഡി കസ്റ്റഡിയിൽ വിട്ടു
•	യുക്രെയ്നിൽ റഷ്യ 200 ഡ്രോണുകൾ പ്രയോഗിച്ചു 


{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 12}}

-------
&lt;!-- ലോകം
ഇന്ത്യ
കേരളം

--&gt;</text>
      <sha1>dh0n2meq4n6es3hj4yq502b0z629pl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Honourable hitman</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667221</id>
    <revision>
      <id>4618862</id>
      <parentid>4618765</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4618862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7760" sha1="mblyndy67u12blx0ccgjlw62k3ige32" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Honourable hitman | Honourable hitman | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:22, 12 മേയ് 2026 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾ ==

വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുക. വിക്കിപീഡിയ പരസ്യം എഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള ഇടമല്ല. ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലാക്കുക. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. അല്ലാത്തപക്ഷം തടയേണ്ടിവരും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:55, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mblyndy67u12blx0ccgjlw62k3ige32</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618897</id>
      <parentid>4618862</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4618897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8754" sha1="evfwtw2ofr1dkv35oiblgce7ycgcjar" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Honourable hitman | Honourable hitman | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:22, 12 മേയ് 2026 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾ ==

വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുക. വിക്കിപീഡിയ പരസ്യം എഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള ഇടമല്ല. ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലാക്കുക. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. അല്ലാത്തപക്ഷം തടയേണ്ടിവരും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:55, 12 മേയ് 2026 (UTC)

== പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ==

[[പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]] എന്നലേഖനത്തിൽ താങ്കൾ വീണ്ടും AI ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ലേഖനം എഴുതുന്നതായി ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരിക്കുക. ചെയ്യുന്ന പക്ഷം താങ്കളെ മറ്റൊരു മുന്നറിയിപ്പില്ലാതെ തടയുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:50, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>evfwtw2ofr1dkv35oiblgce7ycgcjar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618898</id>
      <parentid>4618897</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് */</comment>
      <origin>4618898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9177" sha1="l7stxnqezgl3ago6hyzyc53ejwf5uw2" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Honourable hitman | Honourable hitman | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:22, 12 മേയ് 2026 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾ ==

വിക്കിപീഡിയയിലെ നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുക. വിക്കിപീഡിയ പരസ്യം എഴുതിവയ്ക്കാനുള്ള ഇടമല്ല. ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലാക്കുക. AI ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. അല്ലാത്തപക്ഷം തടയേണ്ടിവരും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:55, 12 മേയ് 2026 (UTC)

== പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് ==

[[പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]] എന്നലേഖനത്തിൽ താങ്കൾ വീണ്ടും AI ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ലേഖനം എഴുതുന്നതായി ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു.  അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരിക്കുക. ചെയ്യുന്ന പക്ഷം താങ്കളെ മറ്റൊരു മുന്നറിയിപ്പില്ലാതെ തടയുന്നതാണ്. കൂടാതെ മായ്ക്കാനായി നിർദ്ദേശിച്ച ലേഖനം ചർച്ച തീരുന്നതുവരെ ടാഗ് മാറ്റാൻ പാടുള്ളതല്ല. വിക്കിയിലെ നയമനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാത്ത പക്ഷം താങ്കളെ തടയുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:50, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l7stxnqezgl3ago6hyzyc53ejwf5uw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ASHRAF KODUNGALLOOR</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667229</id>
    <revision>
      <id>4618803</id>
      <timestamp>2026-05-12T12:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6848" sha1="f1ry8dm0bddg97l28myf9vdyrnumy3c" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: ASHRAF KODUNGALLOOR | ASHRAF KODUNGALLOOR | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:19, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>f1ry8dm0bddg97l28myf9vdyrnumy3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:KarinAyv</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667231</id>
    <revision>
      <id>4618807</id>
      <timestamp>2026-05-12T14:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6826" sha1="6a0r2z8u2cs73p6uzo2telfuzk7dhih" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: KarinAyv | KarinAyv | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:12, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6a0r2z8u2cs73p6uzo2telfuzk7dhih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Musthuhamd</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667232</id>
    <revision>
      <id>4618808</id>
      <timestamp>2026-05-12T14:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6830" sha1="ez30y5qko67t2v27fusizxd4xzlzw9w" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Musthuhamd | Musthuhamd | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:38, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ez30y5qko67t2v27fusizxd4xzlzw9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aneesh k arumughan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667233</id>
    <revision>
      <id>4618809</id>
      <timestamp>2026-05-12T14:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6846" sha1="4ce65ry07fa183qg6eokxidwikhjvpf" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Aneesh k arumughan | Aneesh k arumughan | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:43, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4ce65ry07fa183qg6eokxidwikhjvpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Infobox Indian state or territory</title>
    <ns>10</ns>
    <id>667234</id>
    <revision>
      <id>4618815</id>
      <timestamp>2026-05-12T15:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox settlement  | name = {{{name|}}}  | official_name = {{{official_name|}}}&lt;!-- --&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;  | settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[States and union territories of India|{{{type}}}]]|[[States and union territories of India|State or UT]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{yea...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18745" sha1="h5xelfsp26ktszgvm3hgol42n4pt18k" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[States and union territories of India|{{{type}}}]]|[[States and union territories of India|State or UT]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}
                  

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|A collection of images of {{{name|}}}}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- Emblem of the state or union territory --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = Official emblem of {{{name|}}}
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[Emblem of {{{name|}}}]]|[[List of Indian state emblems|Emblem of {{{name|}}}]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = List of Indian state mottos
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = &lt;!-- If any state or territory has more than one motto --&gt;
| anthem_link = List of Indian state songs
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- map data --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300 &lt;!-- dafault size is 300 --&gt;
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| The map of India showing {{{name|}}}}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|Location of {{{name|}}} in India}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type =  Country
| subdivision_name = India
| subdivision_type1 = [[Administrative divisions of India|Region]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- Formation and joining --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = Previously was
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|Formation}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = Admission to union
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = As union territory 
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = As state 
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = Bifurcation 
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = Consolidation
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = Dissolution | #default = {{#if:{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|{{#ifeq:{{{formation_date3}}}|formation|[[List of Indian state foundation days|Formation]]&lt;br/&gt;{{nobold|([[List of Indian state foundation days|by bifurcation]])}}|[[List of Indian state foundation days|Formation]]}}|{{#ifeq:{{{formation_date2}}}|formation1|[[List of Indian state foundation days|Formation]]&lt;br/&gt;{{nobold|([[List of Indian state foundation days|as a state]])}}|[[List of Indian state foundation days|Formation]]}} }} }}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}
          
          
&lt;!-- City and regions --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[List of state and union territory capitals in India|Capital]]&lt;br/&gt;{{nobold|[[List of cities in India by population|and largest city]]}}|[[List of state and union territory capitals in India|Capital]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (winter)}}
| seat1_type = [[List of cities in India by population|Largest city]]
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = [[List of metropolitan areas in India|Largest metro]]
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[List of districts in India|Districts]]
| parts_style = &lt;!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --&gt;
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- Government and leaders  --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|{{#ifeq:{{{name|}}}|Punjab|[[Government of Punjab, India|Government of Punjab]]|[[Government of {{{name|}}}]]}}}}

| leader_title = {{#switch:{{{former}}}
                           | yes = {{#if:{{{govfirst_year|}}}|Governor}}
                           | #default = [[{{#ifeq:{{{name}}}|Punjab|List of governors of Punjab, India|List of governors of {{{name}}}}}|Governor]] }}
| leader_name = {{#switch:{{{former}}}
                | yes = {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes
  | rowclass1 = mergedrow 
  | data1 = {{#if:{{{govfirst_year|}}}|{{Infobox country/multirow|{{{govfirst_year|}}} |{{{gov_first|}}} |{{{govlast_year|}}} |{{{gov_last|}}} }} }} }}
                | #default = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}} }}

| leader_title1 = [[List of current Indian lieutenant governors and administrators#Current Indian lieutenant governors|Lieutenant Governor]]
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = {{if|eq|{{{name}}}|Punjab|[[Chief Minister of Punjab (India)|Chief Minister]]
                       | {{#switch:{{{former}}}
                            | yes = {{#if:{{{cmfirst_year|}}}|Chief Minister}}
                            | #default = [[Chief Minister of {{{name}}}|Chief Minister]] }}
}}
| leader_name2 = {{#switch:{{{former}}}
                           | yes = {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes
  | rowclass3 = mergedrow 
  | data3 = {{#if:{{{cmfirst_year|}}} | {{Infobox country/multirow|{{{cmfirst_year|}}} |{{{cm_first|}}} |{{{cmlast_year|}}} |{{{cm_last|}}} }} }} }}
                          | #default = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}} }}

| leader_title3 = {{#switch:{{{type}}}
                   | State = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|[[List of deputy chief ministers of {{{name|}}}|Deputy Chief Minister]]}}
                   | Union Territory =  {{#if:{{{Administrator|}}}|[[List of current Indian lieutenant governors and administrators#Current Indian administrators|Administrator]]}}
                   | #default = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|[[List of deputy chief ministers of {{{name|}}}|Deputy Chief Minister]]}} }}

| leader_name3  =  {{#switch:{{{type}}}
                   | State = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}} 
                   | Union Territory = {{#if:{{{Administrator|}}}|{{{Administrator|}}}}}
                   | #default = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}} }}

| leader_title4 = [[Chief secretary (India)|Chief Secretary]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- Governing bodies and seats --&gt; 
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = {{#switch:{{{type}}}
                            | Union Territory = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}|[[Legislature]]}}
                            | State = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}|[[State Legislature]]}}
                            | #default = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}|Legislature}} }}
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;

| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[State legislative councils of India|Council]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} Legislative Council|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[State legislative assemblies of India|Assembly]] 
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = National Parliament
| data4 = {{#if:{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|&lt;b&gt;[[Parliament of India]]&lt;/b&gt;}}

| rowclass5 = mergedrow
| label5 =  &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[Rajya Sabha|Rajya Sabha]]
| data5 = {{#if:{{{rajya_sabha_seats|}}}|[[List of current members of the Rajya Sabha #{{{name|}}}|{{{rajya_sabha_seats|}}}]]}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 =  &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[Lok Sabha|Lok Sabha]]
| data6 = {{#if:{{{lok_sabha_seats|}}}|[[List of members of the 18th Lok Sabha#{{{name|}}}|{{{lok_sabha_seats|}}}]]}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[High courts of India|High Court]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- Area and elevation --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_total_sq_mi = {{{area_total_sq_mi|}}}
| area_rank = {{#if:{{{area_rank|}}}|[[List of states and union territories of India by area|{{{area_rank|}}}]]}}
| length_km = {{{length_km|}}}
| length_mi = {{{length_mi|}}}
| width_km = {{{width_km|}}}
| width_mi = {{{width_mi|}}}
| elevation_footnotes = {{{elevation_footnotes|}}}
| elevation_m = {{{elevation_m|}}}
| elevation_ft = {{{elevation_ft|}}}
| elevation_max_m = {{{elevation_max_m|}}}
| elevation_max_ft = {{{elevation_max_ft|}}}
| elevation_max_point = {{{elevation_max_point|}}}
| elevation_min_m = {{{elevation_min_m|}}}
| elevation_min_ft = {{{elevation_min_ft|}}}
| elevation_min_point = {{{elevation_min_point|}}}

&lt;!-- Population --&gt; 
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{#if:{{{population_rank|}}}|[[List of states and union territories of India by population|{{{population_rank|}}}]]}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}} {{#if:{{{population_density|}}}|{{{density_rank|}}}}}
| population_density_sq_mi = 
| population_blank1_title  =  Urban
| population_blank1  = {{#if:{{{population_urban|}}}|{{{population_urban|}}}}}  
| population_blank2_title  =  Rural
| population_blank2  = {{#if:{{{population_rural|}}}|{{{population_rural|}}}}}  
| population_demonym  = {{#if:{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonym|}}}}}
| population_demonyms  = 

&lt;!-- Languages --&gt; 
| demographics_type1 = {{#if:{{{0fficial_Langs|}}}{{{additional_official|}}}{{{official_script|}}}|Language}}
| demographics1_title1 = [[Languages with official status in India|Official]] {{#if:{{{0fficial_Langs|}}}}}
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = [[Languages with official status in India|Additional official]] {{#if:{{{additional_official|}}}}}
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = [[Official scripts of the Indian Republic|Official script]] {{#if:{{{official_script|}}}}}
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- GDP --&gt; 
| demographics_type2 = {{#if:{{{GDP_rank|}}}{{{GDP_total|}}}{{{GDP_per_capita|}}}|[[GDP]]}}
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = Total {{#if:{{{GDP_year}}}|{{nobold|({{{GDP_year}}})}}}}
| demographics2_info1 = {{#if:{{{GDP_total|}}}|{{{GDP_total|}}}}}
| demographics2_title2 = Rank
| demographics2_info2 = {{#if:{{{GDP_rank|}}}|[[List of Indian states and union territories by GDP|{{{GDP_rank|}}}]]}}
| demographics2_title3 = Per capita
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}} {{#if:{{{GDP_per_capita_rank|}}}|([[List of Indian states and union territories by GDP per capita|{{{GDP_per_capita_rank|}}}]])}}

&lt;!-- Indian time zone --&gt;
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

&lt;!-- iso and registration --&gt; 
| iso_code = {{#if:{{{iso_code|}}}|[[ISO 3166-2:IN|{{{iso_code}}}]]}}
| registration_plate_type = [[List of Regional Transport Office districts in India|Vehicle registration]] 
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}
 
&lt;!-- HDI, Literacy rate and sex ratio --&gt; 
| blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] {{#if:{{{HDI_year|}}}|{{nobold|({{{HDI_year|}}})}}}}
| blank_info_sec1 =  {{#if:{{{HDI|}}}|{{{HDI|}}}}} {{#if:{{{HDI_rank|}}}|([[List of Indian states and union territories by Human Development Index|{{{HDI_rank|}}}]])}}
| blank1_name_sec1 = [[Literacy]] {{#if:{{{literacy_year|}}}|{{nobold|({{{literacy_year|}}})}}}}
| blank1_info_sec1 = {{#if:{{{literacy|}}}|{{{literacy|}}}}} {{#if:{{{literacy_rank|}}}|([[List of Indian states and union territories by literacy rate|{{{literacy_rank|}}}]])}}
| blank2_name_sec1 = [[Sex ratio]] {{#if:{{{sexratio_year|}}}|{{nobold|({{{sexratio_year|}}})}}}}
| blank2_info_sec1 = {{#if:{{{sex_ratio|}}}|{{{sex_ratio|}}}}} {{#if:{{{sexratio_rank|}}}|([[List of states and union territories of India by sex ratio|{{{sexratio_rank|}}}]])}}

&lt;!-- website, footnotes --&gt;
| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

&lt;!-- module contains parameters of Infobox place symbols --&gt; 
| module ={{#switch:{{{former}}}&lt;!--
                 --&gt;| yes = {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes
                            | data1 = {{#if:{{{p1}}}{{{s1}}}
                            |{{Infobox country/formernext|flag_p1 = {{{flag_p1|}}} |image_p1 = {{{image_p1|}}} |p1 = {{{p1|}}} |flag_p2 ={{{flag_p2|}}} |image_p2 = {{{image_p2|}}} |p2 = {{{p2|}}} |flag_p3={{{flag_p3|}}} |image_p3 = {{{image_p3|}}} |p3 = {{{p3|}}} |flag_p4 = {{{flag_p4|}}} | image_p4= {{{image_p4|}}} | p4={{{p4|}}}  |flag_p5 = {{{flag_p5|}}} |image_p5 = {{{image_p5|}}} |p5 = {{{p5|}}} ||flag_s1={{{flag_s1|}}} |image_s1 = {{{image_s1|}}} | s1 = {{{s1|}}}|flag_s2 = {{{flag_s2|}}} |image_s2 = {{{image_s2|}}} |s2 = {{{s2|}}} |flag_s3 = {{{flag_s3|}}} |image_s3 = {{{image_s3|}}} |s3 = {{{s3|}}} |flag_s4 = {{{flag_s4|}}} |image_s4={{{image_s4|}}}   |s4 = {{{s4|}}} |flag_s5 = {{{flag_s5|}}} |image_s5 = {{{image_s5|}}} |s5 = {{{s5|}}}}} }} }}

&lt;!-- Symbols of the state or territory --&gt; 
                    | #default = {{#if:{{{song|}}}{{{foundation_day|}}}{{{mammal|}}}{{{bird|}}}{{{fish|}}}{{{butterfly|}}}{{{flower|}}}{{{tree|}}}{{{fruit|}}}|{{Infobox place symbols 
| embedded   = yes
| region = {{{name|}}}
| country  = India
| image_emblem = {{{image_seal|}}}
| image_emblem_size = 80
| song = {{{anthem|}}} 
| foundation_day = {{#if:{{{foundation_day|}}}|[[{{{foundation_day|}}}]]}} 
| mammal = {{{mammal|}}}
| bird = {{{bird|}}}
| fish = {{{fish|}}}
| butterfly = {{{butterfly|}}}
| flower = {{{flower|}}}
| tree = {{{tree|}}} 
| fruit = {{{fruit|}}} }} }}

{{#if:{{{image_highway|}}}{{{image_size_highway|}}}{{{SH_numbers|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes
| rowclass1 = mergedtoprow 
| data1 = &lt;b&gt;State highway mark&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| data2 ={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage | image={{{image_highway|}}} | size={{{image_size_highway|}}} | sizedefault=90px }} 
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = State highway of {{{name|}}} &lt;br/&gt; {{{SH_numbers|}}}
}}}} }}

{{#if:{{{song|}}}{{{language|}}}{{{foundation_day|}}}{{{mammal|}}}{{{bird|}}}{{{fish|}}}{{{butterfly|}}}{{{flower|}}}{{{tree|}}}{{{fruit|}}}{{{image_highway|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes |rowclass1 = mergedtoprow | data1 = {{#switch:{{{type}}}| State = [[List of Indian state symbols]] | Union Territory = [[List of Indian state symbols#Union territories|List of union territory symbols]] | #default = [[List of Indian state symbols|List of Indian state and union territory symbols]]}} }}}}

&lt;!-- Footnotes --&gt; 
| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox Indian state or territory with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox Indian state or territory]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|
|name |official_name |former |image_skyline |imagesize |image_alt |image_caption |type |image_seal |seal_size |seal_type |etymology |nickname |motto |anthem |image_map |mapsize |map_caption |map_alt |coordinates |region |before_was |today |formation_date |formation_date1 |formation_date2 |formation_date3 |formation_date4 | consolidation | dissolution |capital |winter_capital |largestcity |metro |districts 

|government_footnotes |government_type |Governor |Chief_Minister |party |Lt_governor |Administrator |Deputy_CM |Chief_secretary |judiciary |legislature_type |council |council_seats |assembly |assembly_seats |rajya_sabha_seats |lok_sabha_seats |MPs |area_footnotes |area_rank |area_total_sq_mi |area_total_km2 | length_km |length_mi | width_km |width_mi |elevation_max_m |elevation_max_ft |elevation_max_point |elevation_min_m |elevation_min_ft |elevation_min_point |elevation_footnotes |elevation_m |elevation_ft  |population_footnotes |population_total |population_rank |population_as_of |population_density |population_density_rank |population_urban |population_rural |population_demonym |population_demonym |0fficial_Langs |additional_official |official_script |GDP_footnotes |GDP_rank |GDP_year |GDP_total |GDP_per_capita |GDP_per_capita_rank |iso_code |registration_plate |HDI |HDI_year |literacy |literacy_year |literacy_rank |HDI_rank |sex_ratio |sexratio_year |sexratio_rank |website |footnotes |song
| cmfirst_year | cm_first | cmlast_year | cm_last | govfirst_year | gov_first | govlast_year | gov_last

                     |foundation_day |language |mammal |bird |butterfly |fish |flower |tree |fruit |image_highway |image_size_highway |SH_numbers |year_start |year_end |flag_p1 |image_p1 |p1 |flag_p2 |image_p2 |p2  |flag_p3 |image_p3 |p3 |flag_p4 |image_p4 |p4 |flag_p5 |image_p5 |p5 |flag_s1 |image_s1 |s1 |border_s1 |flag_s2 |image_s2 |s2 |flag_s3 |image_s3 |s3 |flag_s4 |image_s4 |s4 |flag_s5 |image_s5 |s5 }}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5xelfsp26ktszgvm3hgol42n4pt18k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618823</id>
      <parentid>4618815</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9948" sha1="3thbbtc34fr5cxv1omdw6aq4315s220" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}}യുടെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • നിയമസഭ
| data3 = {{{assembly|}}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • രാജ്യസഭ
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • ലോക്സഭ
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = ഹൈക്കോടതി
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>3thbbtc34fr5cxv1omdw6aq4315s220</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618829</id>
      <parentid>4618823</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9977" sha1="6xy74r2bu2cdrkh6d18qxq38a3fr95v" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}}യുടെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • നിയമസഭ
| data3 = {{{assembly|}}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • രാജ്യസഭ
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • ലോക്സഭ
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = ഹൈക്കോടതി
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>6xy74r2bu2cdrkh6d18qxq38a3fr95v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618853</id>
      <parentid>4618829</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10176" sha1="a34wwq5m61t7acop2newde0il9yqp8b" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[State legislative councils of India|Council]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} Legislative Council|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • നിയമസഭ
| data3 = {{{assembly|}}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • രാജ്യസഭ
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • ലോക്സഭ
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = ഹൈക്കോടതി
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>a34wwq5m61t7acop2newde0il9yqp8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618858</id>
      <parentid>4618853</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T16:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10454" sha1="6rm3pfrscqgsqvzj0w963qsa1ba1ka0" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}യുടെ ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>6rm3pfrscqgsqvzj0w963qsa1ba1ka0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618875</id>
      <parentid>4618858</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10454" sha1="7k8g5c9535d9ht6mnxtio1u81ler5ce" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}}ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}} ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>7k8g5c9535d9ht6mnxtio1u81ler5ce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618876</id>
      <parentid>4618875</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10455" sha1="8m17h3xteb4loupdg6t2bnx16xmwfka" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}}ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}  ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>8m17h3xteb4loupdg6t2bnx16xmwfka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618878</id>
      <parentid>4618876</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10455" sha1="iz8gmx78psbcg1ua5nvpbmixnjlgsn9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}  ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>iz8gmx78psbcg1ua5nvpbmixnjlgsn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618879</id>
      <parentid>4618878</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10456" sha1="ir9zslbbx4mubnw1bb2wodhzz87d90i" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[{{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം]]|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക|{{{name|}}}  ചിഹ്നം]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>ir9zslbbx4mubnw1bb2wodhzz87d90i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618880</id>
      <parentid>4618879</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10457" sha1="5slgvxmc47vpctrhdksg4d30uv4pezt" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{{name|}}} ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രകൾ|{{{name|}}}  മുദ്ര]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>5slgvxmc47vpctrhdksg4d30uv4pezt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618881</id>
      <parentid>4618880</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10453" sha1="7bga31zlufwtksysfhsodtba1icnuyw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രകൾ|{{{name|}}} മുദ്ര]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = ഇന്ത്യ
| subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ|മേഖല]]
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = ഗവർണർ
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = മുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>7bga31zlufwtksysfhsodtba1icnuyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618882</id>
      <parentid>4618881</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T17:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10393" sha1="4ogspgaf001pwzelvjzglzp17h95j8w" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രകൾ|{{{name|}}} മുദ്ര]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1 = മേഖല
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = [[ഗവർണർ]]
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = [[മുഖ്യമന്ത്രി]]
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലുകൾ|കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>4ogspgaf001pwzelvjzglzp17h95j8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618887</id>
      <parentid>4618882</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10312" sha1="lu5rh7hj36zfef72k52eanzdkmzxopw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രകൾ|{{{name|}}} മുദ്ര]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1 = മേഖല
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = [[ഗവർണർ]]
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = [[മുഖ്യമന്ത്രി]]
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>lu5rh7hj36zfef72k52eanzdkmzxopw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618888</id>
      <parentid>4618887</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4618888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10310" sha1="3667qfkzdwahnx18see5ayirrquk1k9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement

| name = {{{name|}}}

| official_name = {{{official_name|}}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}&lt;/noinclude&gt;

| settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|{{{type}}}]]|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|&lt;div style=&quot;padding:3px&quot;&gt;{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} &lt;/div&gt;}}}}

| image_skyline = {{{image_skyline|}}}
| imagesize = {{{imagesize|270}}}
| image_alt = {{{image_alt|{{{name|}}}യുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ സമാഹാരം}}}
| image_caption = {{{image_caption|}}}

&lt;!-- സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ചിഹ്നം --&gt;
| image_seal = {{{image_seal|}}}
| seal_size = {{{seal_size|125}}}
| seal_alt = {{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
| seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{{name|}}} ഔദ്യോഗിക മുദ്ര|[[ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രകൾ|{{{name|}}} മുദ്ര]]}}

| etymology = {{{etymology|}}}
| nickname = {{{nickname|}}}
| motto_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ പട്ടിക
| motto = {{{motto|}}} 
| mottoes = 
| anthem_link = ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാന ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക
| anthem = {{{anthem|}}}

&lt;!-- ഭൂപടം --&gt;
| image_map = {{{image_map|}}}
| mapsize = 300
| map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|ഇന്ത്യയിലെ {{{name|}}}യുടെ സ്ഥാനം}}
| coordinates = {{{coordinates|}}}

| subdivision_type = രാജ്യം
| subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1 = മേഖല
| subdivision_name1 = {{#if:{{{region|}}}|[[{{{region|}}}]]}}

&lt;!-- രൂപീകരണവും ലയനവും --&gt; 
 | established_title1 =  &lt;div style=&quot;height:0px&quot;&gt;&lt;/div&gt;         
 | established_date1 = &lt;!--
       --&gt;{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes &lt;!--
       --&gt;| label1 = മുമ്പ്
          | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}}
          | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|രൂപീകരണം}}
          | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}}
          | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}}
          | label3 = യൂണിയനിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം
          | data3 = {{{formation_date|}}}
          | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}}
          | label4 = കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി
          | data4 = {{{formation_date1|}}}
          | rowclass5 = mergedrow
          | label5 = സംസ്ഥാനമായി
          | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}}
          | rowclass6 = mergedrow
          | label6 = വിഭജനം
          | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}}  
          | rowclass7 = mergedrow
          | label7 = ഏകീകരണം
          | data7 = {{{consolidation|}}}
          | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}}
          | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = ലയനം | #default = രൂപീകരണം}}
          | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }}

&lt;!-- നഗരം, മേഖലകൾ --&gt; 
| seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]&lt;br/&gt;{{nobold|ഏറ്റവും വലിയ നഗരം}}|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളുടെയും തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക|തലസ്ഥാനം]]}}
| seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| &lt;br/&gt; [[{{{winter_capital|}}}]] (ശൈത്യകാലം)}}
| seat1_type = ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
| seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}}
| seat2_type = ഏറ്റവും വലിയ മഹാനഗര പ്രദേശം
| seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}}
| parts_type = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]]
| parts_style = 
| parts = {{{districts|}}}  

&lt;!-- സർക്കാർ, നേതാക്കൾ --&gt;
| government_footnotes = {{{government_footnotes|}}}
| government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}}
| governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|[[{{{name|}}} സർക്കാർ]]}}

| leader_title = [[ഗവർണർ]]
| leader_name = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}}

| leader_title1 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| leader_name1  =  {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}}

| leader_title2 = [[മുഖ്യമന്ത്രി]]
| leader_name2 = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}}

| leader_title3 = ഉപമുഖ്യമന്ത്രി
| leader_name3  = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}}

| leader_title4 = [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറി]]
| leader_name4  =  {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}}

&lt;!-- നിയമനിർമ്മാണ സഭ --&gt;
| government_blank1_title = 
| government_blank1 = {{#if:{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes 
| rowclass1 = mergedtoprow
| label1 = നിയമനിർമ്മാണസഭ
| data1 = &lt;b&gt;{{{legislature_type|}}}&lt;/b&gt;
| rowclass2 = mergedrow
| label2 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;[[ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]]
| data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ|{{{council_seats|}}}]])}}

| rowclass3 = mergedrow
| label3 = • [[നിയമസഭ]]
| data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}}

| rowclass4 = mergedrow
| label4 = ദേശീയ പാർലമെന്റ്
| data4 = &lt;b&gt;[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]]&lt;/b&gt;

| rowclass5 = mergedrow
| label5 = • [[രാജ്യസഭ]]
| data5 = {{{rajya_sabha_seats|}}}

| rowclass6 = mergedrow
| label6 = • [[ലോക്സഭ]]
| data6 = {{{lok_sabha_seats|}}}

| rowclass7 = mergedrow
| label7 = [[ഹൈക്കോടതി]]
| data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}}
}} }}

&lt;!-- വിസ്തീർണ്ണം --&gt;
| area_footnotes = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}}
| area_rank = {{{area_rank|}}}

&lt;!-- ജനസംഖ്യ --&gt;
| population_footnotes = {{{population_footnotes|}}}
| population_total = {{{population_total|}}}
| population_as_of = {{{population_as_of|}}}
| population_rank = {{{population_rank|}}}
| population_density_km2 = {{{population_density|}}}
| population_blank1_title  = നഗരം
| population_blank1  = {{{population_urban|}}}
| population_blank2_title  = ഗ്രാമീണം
| population_blank2  = {{{population_rural|}}}
| population_demonym  = {{{population_demonym|}}}

&lt;!-- ഭാഷ --&gt;
| demographics_type1 = ഭാഷ
| demographics1_title1 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}}
| demographics1_title2 = അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ
| demographics1_info2 = {{{additional_official|}}}
| demographics1_title3 = ഔദ്യോഗിക ലിപി
| demographics1_info3 = {{{official_script|}}}

&lt;!-- ജിഡിപി --&gt;
| demographics_type2 = ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP)
| demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}}
| demographics2_title1 = മൊത്തം
| demographics2_info1 = {{{GDP_total|}}}
| demographics2_title2 = റാങ്ക്
| demographics2_info2 = {{{GDP_rank|}}}
| demographics2_title3 = ആളോഹരി
| demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}}

| timezone1 = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1 = +05:30

| iso_code = {{{iso_code|}}}
| registration_plate_type = വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| registration_plate = {{{registration_plate|}}}

| blank_name_sec1 = [[മനുഷ്യ വികസന സൂചിക|HDI]]
| blank_info_sec1 = {{{HDI|}}}
| blank1_name_sec1 = സാക്ഷരത
| blank1_info_sec1 = {{{literacy|}}}
| blank2_name_sec1 = ലിംഗാനുപാതം
| blank2_info_sec1 = {{{sex_ratio|}}}

| website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}}

| footnotes = {{{footnotes|}}}
}}</text>
      <sha1>3667qfkzdwahnx18see5ayirrquk1k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Stagefright5</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667235</id>
    <revision>
      <id>4618824</id>
      <timestamp>2026-05-12T16:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="2v1a3gx4crlf7wu2jvzzdd42sajxpgn" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Stagefright5 | Stagefright5 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:10, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2v1a3gx4crlf7wu2jvzzdd42sajxpgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>667236</id>
    <revision>
      <id>4618832</id>
      <timestamp>2026-05-12T16:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4618832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="r3a479lr9tj5fmxf4xbcogdyz1ek537" xml:space="preserve">===[[:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]===
{{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}}

:{{la|പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} – (&lt;includeonly&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്|View AfD]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}}|View log]]&lt;/noinclude&gt;{{int:dot-separator}} &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B5%BE_%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%8D Stats]&lt;/span&gt;)
പരസ്യം [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:29, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>r3a479lr9tj5fmxf4xbcogdyz1ek537</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4618899</id>
      <parentid>4618832</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T18:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ് */</comment>
      <origin>4618899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="rd18zvxqkqys21u05tclhyicy18v9pw" xml:space="preserve">===[[:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]===
{{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}}

:{{la|പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} – (&lt;includeonly&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്|View AfD]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}}|View log]]&lt;/noinclude&gt;{{int:dot-separator}} &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B5%BE_%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%8D Stats]&lt;/span&gt;)
പരസ്യം. കൂടാതെ AI ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനം നിർമ്മിക്കുന്നു. മായ്കൽ ടാഗ് നീക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:29, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rd18zvxqkqys21u05tclhyicy18v9pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോളേജ് ഫോർ ഹയർ ടിബറ്റൻ സ്റ്റഡീസ്, സാറാ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667237</id>
    <revision>
      <id>4618837</id>
      <timestamp>2026-05-12T16:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shem.iz</username>
        <id>217086</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1287376364|College for Higher Tibetan Studies, Sarah]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4618837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1606" sha1="fzgew5x960nia5h388oq53snj6rdiyn" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Primary sources|date=September 2023}}
[[പ്രമാണം:College_for_Higher_Tibetan_Studies,_Sarah.png|ലഘുചിത്രം|കോളേജ് ഫോർ ഹയർ ടിബറ്റൻ സ്റ്റഡീസ്, സാറാ]]
'''ദി കോളേജ് ഫോർ ഹൈയർ ടിബറ്റൻ സ്റ്റഡീസ്, സാറ''' (സി.എച്ച്.ടി.എസ്., സാറ) (സ്റ്റാൻഡേർഡ് തിബത്തൻ: བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་, ) 1991-ൽ പരേതനായ ഗെൻ ലോബ്സാങ് ഗ്യാത്സോ ലാ സ്ഥാപിച്ച ഒരു ഉയർന്ന തിബത്തൻ പഠന സ്ഥാപനമാണ്. 14-ാമത് ദലൈലാമയുടെ മാർഗനിർദേശത്തിലും ധനസഹായത്തിലും സ്ഥാപിതമായ ഈ കോളേജ്, ഇന്ത്യയിലെ ധർമ്മശാലയിലെ മക്ലിയോഡ് ഗഞ്ച് ആസ്ഥാനമായ ബൗദ്ധ ഡയലക്ടിക്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു ശാഖയാണ്. 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://sarah.instituteofbuddhistdialectics.org/ സിഎച്ച്ടിഎസിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്, സാറാ]</text>
      <sha1>fzgew5x960nia5h388oq53snj6rdiyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സി.ജോസഫ് വിജയ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667238</id>
    <redirect title="വിജയ്" />
    <revision>
      <id>4618843</id>
      <timestamp>2026-05-12T16:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>[[വിജയ്]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4618843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="9akbat468lfm3r7fyarwzqnudaddsw7" xml:space="preserve">#Redirect [[വിജയ്]]</text>
      <sha1>9akbat468lfm3r7fyarwzqnudaddsw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuruphere</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667239</id>
    <revision>
      <id>4618848</id>
      <timestamp>2026-05-12T16:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6828" sha1="8olc1pmy55tcu2l3wzyzqz066dwdalj" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Kuruphere | Kuruphere | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:37, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8olc1pmy55tcu2l3wzyzqz066dwdalj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം/archive11</title>
    <ns>4</ns>
    <id>667240</id>
    <revision>
      <id>4618865</id>
      <timestamp>2026-05-12T16:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>' Lekshman Acharya or Lekshmanan K.   L.K. (Lekshman Acharya): The  Multifaceted Artist from Kerala Who  Bridges Literature, Cinema, and Music  Thiruvananthapuram, Kerala – In the vibrant cultural landscape of Kerala, few personalities  embody versatility as completely as Lekshman Acharya, popularly known by his pen name  L.K. A gifted writer, poet, singer, lyricist, filmmaker, actor, and journalist, L.K. has built an...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19563" sha1="nl6du9kysoxzg711w8t0tbcushunp91" xml:space="preserve">
Lekshman Acharya or Lekshmanan K.

 L.K. (Lekshman Acharya): The 
Multifaceted Artist from Kerala Who 
Bridges Literature, Cinema, and Music 
Thiruvananthapuram, Kerala – In the vibrant cultural landscape of Kerala, few personalities 
embody versatility as completely as Lekshman Acharya, popularly known by his pen name 
L.K. A gifted writer, poet, singer, lyricist, filmmaker, actor, and journalist, L.K. has built an 
inspiring career that celebrates creativity in its purest form. 
Born on February 28, 1981, in Nedumangad, Thiruvananthapuram, L.K. hails from a family 
deeply rooted in traditional values. His father, S. Kumaresan Achari, and mother, S. Vasantha 
Kumari, nurtured his love for education and the arts. Growing up in Vattapara alongside his 
sister V.K. Meenarani and brothers Krishnan K. and Raja Subramanian K., he displayed 
artistic leanings from a young age, writing poetry, singing, and performing in local cultural 
events. 
Academic Foundation and Early Life 
L.K.’s formative years were shaped at Lourdes Mount School and later at Manarulhuda 
English Medium High School, Nedumangad, institutions that nurtured his interest in literature 
and stage performance. He pursued graduation at Iqbal College, Palode, where his writing and 
cultural participation flourished. With a keen interest in leadership and management, he went on 
to complete his MBA from Lourdes Matha College, Kutichal, equipping himself with 
organizational skills that would later help him manage cultural bodies and film projects. 
Professional Path: Journalism to Cinema 
Starting his career as a journalist with Kerala Vision’s local channel, L.K. soon established 
himself as a sharp storyteller and communicator. However, his passion extended far beyond 
journalism. His journey into cinema began with behind-the-scenes work as a film worker, 
assistant, and co-director, eventually transitioning into acting, lyric writing, and direction. 
As an Actor


L.K. has appeared in a variety of Malayalam films such as Red Alert, Swargavathil Pakshikal, 
and Oruvathil Kotta. His acting skills also found space in multiple web series and independent 
productions, showcasing his adaptability across platforms. 
As a Director 
He made his directorial mark with short films such as My Father and Enganeeoral, both of which 
reflected his sensitivity to storytelling and social themes. 
As a Lyricist and Singer 
L.K. gained recognition through the short film Roykanda Malakha, where he contributed as both 
lyricist and singer. His ability to blend melody with poetic depth set him apart. His Onam song 
“Onanilavu”, broadcast on All India Radio in 2013, remains a celebrated work that brought his 
lyrical talent to households across Kerala. 
As a Filmmaker and Cultural Organizer 
Beyond individual projects, L.K. has contributed to advertisement filmmaking, assisted in 
various film productions, and worked extensively as a co-director, enriching Kerala’s creative 
ecosystem with his multi-skilled approach. 
Leadership in Arts &amp; Associations 
In 2025, L.K. founded the Acharya Film Society and assumed the role of its State President. 
The society was created to nurture emerging filmmakers, artists, and writers, giving them a 
platform to showcase their talent. 
He is also an Executive Member of the South Indian Film Association and holds 
membership in FEFKA MDTv, two important organizations that strengthen collaboration and 
professional growth in the South Indian film industry. 
Awards and Recognitions 
L.K.’s contributions to literature, music, and cinema have been honored with multiple awards, 
each reflecting his growing stature: 
● Sree Chithira Thirunal Award (2023): Conferred by the Sree Chithira Thirunal Cultural 
Foundation and presented in 2024 by Padma Shri Lakshmibai Princess, this award 


recognized his outstanding contributions to arts and literature. 
● Pulari TV Shankhumudra Award (2025): Awarded by renowned writer Girija 
Sethunath, honoring his comprehensive contributions across cinema, literature, 
and music. 
● Malayalam Sahitya Akademi’s First Welfare Fellowship Award (2025): Presented for 
his acclaimed poetry collection Ente Kavya Chithragal, which has been celebrated for its 
depth, imagery, and cultural resonance. 
The Poet and Literary Voice 
While cinema and music brought him fame, poetry remains L.K.’s most personal artistic 
expression. His collection Ente Kavya Chithragal reflects his mastery in weaving human 
emotions, nature, and cultural identity into timeless verses. The recognition from the 
Malayalam Sahitya Akademi marked a historic milestone, as he became the first recipient of 
their Welfare Fellowship Award in 2025. 
A Visionary Cultural Icon 
L.K.’s journey is not only about personal achievement but also about nurturing Kerala’s 
creative ecosystem. His leadership of the Acharya Film Society, involvement in South Indian 
cinema associations, and continuous contributions as an actor, lyricist, and director demonstrate 
his commitment to bridging art, literature, and media. 
As a multi-talented creator, L.K. continues to inspire with new projects across film, poetry, and 
music. With upcoming cinema ventures and literary works in progress, he remains a 
torchbearer of Kerala’s cultural spirit, blending tradition with modern expression. 
Conclusion 
From a young boy in Nedumangad with dreams of writing and performing to becoming a 
recognized figure in literature, music, and cinema, L.K. has proven that creativity knows no 
boundaries. His awards, leadership roles, and artistic outputs affirm his place as a cultural icon 
of Kerala in the 21st century.
Facebook: Lekshman Acharya

== [[Nilambur Fresh Brand]] ==

1. ഉണ്ട്

2. നിലവിൽ പ്രശ്നമില്ല

3. സാങ്കേതിക സഹായം

- [[ഉപയോക്താവ്:അജിത്|അജിത്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:അജിത്|സംവാദം]]) 16:24, 22 ജനുവരി 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P Nilambur Fresh Nilambur Fresh Agencies Nilambur Fresh Flour And Oil Mills |MTC Natural Brand ]]
[[ MAPCO India LLP]]==

1. ആഗ്രഹിക്കുന്നു

2. ഇല്ല

3. ഇപ്പോൾ‌ ഇല്ല 

- [[ഉപയോക്താവ്:EVERGREEN for Ever Green|EVERGREEN for Ever Green]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:EVERGREEN for Ever Green|സംവാദം]]) 06:11, 9 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC)ഊന്നു

== [[ഉപയോക്താവ്:Thafseer varam|Thafseer varam]] ==

1. അതെ 

2. 

3. അതെ 

- [[ഉപയോക്താവ്:Thafseer varam|Thafseer varam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Thafseer varam|സംവാദം]]) 22:15, 4 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി|കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി]] ==

1. ശ്രമിക്കാം.

2. ഇല്ല.

3. ഇപ്പോളില്ല.

- [[ഉപയോക്താവ്:കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി|കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:കൃഷ്ണൻ ചെറുവെള്ളി|സംവാദം]]) 17:22, 6 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P Nilambur Fresh Brand|MTC Natural Brand]] ==

1. തീർച്ചയായും ഉണ്ട്.

2. നിലവിൽ  ഇല്ല. 

3. അവലംബം  നിർമ്മിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്  ഉണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് സഹായം ഉണ്ടാകും എന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
- [[ഉപയോക്താവ്:Sujith RS|Sujith RS]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sujith RS|സംവാദം]]) 03:02, 20 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ==

1. ഉണ്ട് .


2. 
ഗൂഗിൾ ഇൻപുട്ട് ടൂൾസ് ഉപയോഗിച്ച് എഴുതാൻ പഠി ച്ചു വരുന്നു 


3. 
ഒന്നു ശ്രമിച്ചു നോക്കുന്നു 

- [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santharajendran|സംവാദം]]) 07:05, 23 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ==

1. ഉണ്ട് .


2. 
ഗൂഗിൾ ഇന്പുട്ട് ടൂൾസ് ഉപയോഗിച്ച് എഴുതാൻ പഠി ച്ചു വരുന്നു 

3. 
ഒന്നു ശ്രമിച്ചു നോക്കുന്നു 

- [[ഉപയോക്താവ്:Santharajendran|Santharajendran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santharajendran|സംവാദം]]) 07:17, 23 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P's story is one of passion, hard work, and entrepreneurial spirit. From humble beginnings in Nilambur, Kerala, he grew up with a strong desire to make a difference in his community.

He started his journey with Nilambur Fresh, focusing on providing high-quality, natural coconut oil and other products. Through dedication and perseverance, he built a reputation for his brand and expanded his business.

Today, with the launch of MAPCO India LLP, Muhammed Ali P is taking his entrepreneurial ventures to the next level. His story serves as an inspiration to aspiring entrepreneurs, showcasing the power of determination and innovative thinking.

] ==

1. ആഗ്രഹിക്കുന്നു .

2. ഇല്ല 

3. നിലവിൽ ഇല്ല ..

- [[ഉപയോക്താവ്:രമ്യ വി ജെ|രമ്യ വി ജെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:രമ്യ വി ജെ|സംവാദം]]) 05:23, 29 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== [[Muhammed Ali P 
MAPCO India LLP
Muhammed Ali P's story is one of passion, hard work, and entrepreneurial spirit. From humble beginnings in Nilambur, Kerala, he grew up with a strong desire to make a difference in his community.

He started his journey with Nilambur Fresh, focusing on providing high-quality, natural coconut oil and other products. Through dedication and perseverance, he built a reputation for his brand and expanded his business.

Today, with the launch of MAPCO India LLP, Muhammed Ali P is taking his entrepreneurial ventures to the next level. His story serves as an inspiration to aspiring entrepreneurs, showcasing the power of determination and innovative thinking.


]] ==

1. അതെ 

2. 

3. 

- [[ഉപയോക്താവ്:Faisal bava|Faisal bava]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Faisal bava|സംവാദം]]) 13:15, 2 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:ANAS RAFEEK|ANAS RAFEEK]] ==
====വേദാസ് കോളേജ് കല്ലറ തിരുവനന്തപുരം====

തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ കല്ലറയിൽ 1973-ൽ സ്ഥാപിച്ച വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനം.വേദാസിനൊപ്പം യുവദർശന സാംസ്കാരിക സമിതിയും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു

== [[ഉപയോക്താവ്:Satheeshkumar555|Satheeshkumar555]] ==

1. ഉണ്ട് 

2. എങ്ങനെ ലേഖനം തുടങ്ങണം എന്നറിയില്ല..എന്തൊക്കെ എഴുതാമെന്നറിയില്ല..

3. നിലവിലുള്ള പ്രവർത്തകരുമായി സംശയ നിവാരണത്തിന് എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടാം എന്നറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു..

- [[ഉപയോക്താവ്:Satheeshkumar555|Satheeshkumar555]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Satheeshkumar555|സംവാദം]]) 18:27, 15 ജൂൺ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:ദീപക് നരിമാൻ|ദീപക് നരിമാൻ]] ==

1. ഉണ്ട്

2. ഇല്ല

3.ഇപ്പോൾ ഇല്ല

- [[ഉപയോക്താവ്:ദീപക് നരിമാൻ|ദീപക് നരിമാൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ദീപക് നരിമാൻ|സംവാദം]]) 16:08, 22 ജൂൺ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Suniledamury|Suniledamury]] ==

1. ഉണ്ട് 

2. ഇല്ല 

3. ഒരു പുതിയ പേജ് എഴുതി തുടങ്ങാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ട് (സഹായം ആവശ്യം ആണ്)

- [[ഉപയോക്താവ്:Suniledamury|Suniledamury]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Suniledamury|സംവാദം]]) 09:54, 26 ജൂലൈ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:സൂര്യനന്ദൻ|സൂര്യനന്ദൻ]] ==

1. ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ട്..

2. കാര്യമായ തടസ്സങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല...

3. എന്തൊക്കെയാണ് കടമകൾ ...? എന്തൊക്കെയാണ് നേട്ടങ്ങൾ ...?

- [[ഉപയോക്താവ്:സൂര്യനന്ദൻ|സൂര്യനന്ദൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സൂര്യനന്ദൻ|സംവാദം]]) 04:23, 1 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Midhun Gopinadh|Midhun Gopinadh]] ==

1. ഉണ്ട്

2. ലേഖനം എങ്ങനെ തുടങ്ങണമെന്ന് അറിയില്ല....‍!!!!

3. ___

- [[ഉപയോക്താവ്:Midhun Gopinadh|Midhun Gopinadh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Midhun Gopinadh|സംവാദം]]) 12:50, 3 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Shanuvp1985|Shanuvp1985]] ==

1. ഉണ്ട്

2. എങ്ങിനെ തുടങ്ങണം എന്നറിയില്ല

3. 

- [[ഉപയോക്താവ്:Shanuvp1985|Shanuvp1985]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shanuvp1985|സംവാദം]]) 18:48, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:PUCHANILLATH|PUCHANILLATH]] ==

1. ഉണ്ട്.

2. എങ്ങനെ ലേഖനം തുടങ്ങണം എന്നറിയില്ല

3. പഠിച്ച ശേഷം സഹായം വേണമെങ്കിൽ അറിയിക്കാം.
- [[ഉപയോക്താവ്:PUCHANILLATH|PUCHANILLATH]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:PUCHANILLATH|സംവാദം]]) 13:08, 17 നവംബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:SURESH PADMANABHAN|SURESH PADMANABHAN]] ==

1. താത്പര്യമുണ്ട് , 
2.ഗൂഗിൾ ഇൻപുട്ട് ഉണ്ട് , ബുധിമുട്ടില്ല്യ  

3. കൂടുതലരിയുവാൻ താത്പര്യമുണ്ട് 

- [[ഉപയോക്താവ്:SURESH PADMANABHAN|SURESH PADMANABHAN]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SURESH PADMANABHAN|സംവാദം]]) 09:29, 26 നവംബർ 2016 (UTC)ഇതിൽ നമ്മൾ ചെയ്ത ഫോട്ടോസും വീഡിയോയും എങ്ങിനെയാണ്‌ അപ്‌ലോഡ്‌ ചെയ്യുന്നത് ,

== [[ഉപയോക്താവ്:Devasiajk|Devasiajk]] ==

1. ഇസ്രയേൽ എന്ന ലേഖനവും ജറുസലേം,ആറു ദിന യുദ്ധം, ഹോളോകോസ്റ്റ്, സിയോണിസം എന്നിവ ഞാൻ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏതെങ്കിലും തെറ്റുണ്ടങ്കിൽ അറിയിക്കുക

2. 

3. 

- [[ഉപയോക്താവ്:Devasiajk|Devasiajk]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Devasiajk|സംവാദം]]) 14:24, 26 നവംബർ 2016 (UTC)

==, [[Muhammed Ali MTC Natural M Ali Trading Company]] ==
നിഷാനി
1. 
ഉണ്ട്
2. 
ഇല്ല
3. 
അപ്ലോഡ് ചെയിതത് കാണുന്നില്ല
- [[ഉപയോക്താവ്:നിഷാനി|നിഷാനി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:നിഷാനി|സംവാദം]]) 16:37, 12 ഡിസംബർ 2016 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Devasiajk|Suryatcr]] ==

* 1. ഉണ്ട് 2. ഇല്ല. 3. ആവശ്യമായിവരുമ്പോൾ ചോദിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:Suryatcr|Suryatcr]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Suryatcr|സംവാദം]]) 05:16, 3 ജൂൺ 2017 (UTC)

== [[ഉപയോക്താവ്:Raavimohantydelhi|Raavi Mohanty]] ==
 
 #1.അതെ, ഞാൻ പുതിയ ലേഖനം എഴുതണമെന്നും നിലവിലുള്ള ഭാഷയിൽ നിന്നും വിവർത്തനം ചെയ്യണമെന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
 #2.അതെ, ആദ്യം എനിക്ക് പിന്തുണ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. എനിക്ക് സഹായിക്കാനേ കഴിയൂ, കഴിയുമെങ്കിൽ സഹായിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയും.
 #3.ഗ്രാമീണ ഇൻഡ്യക്ക് വേണ്ടി ഒരു വലിയ പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ ഞാൻ ഒരു നിർദ്ദേശം അയച്ചിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ ഭാഷകളിലും ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ മേഖലകളിലും ഉൾപ്പെടുത്തും. പ്രോജക്ടിനെ അംഗീകരിക്കുന്നതിനും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ സഹായിക്കാൻ ഴിയും.

--[[ഉപയോക്താവ്:Raavimohantydelhi|Raavimohantydelhi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Raavimohantydelhi|സംവാദം]]) 05:14, 10 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

==  [[ Muhammed Ali P Nilambur Fresh ]] 
1. ഉണ്ട്.
2. ഇല്ല.
3. ഇല്ല.
[[ഉപയോക്താവ്:Mentesj|Mentesj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mentesj|സംവാദം]]) 11:14, 27 ജൂൺ 2018 (UTC)--[[ഉപയോക്താവ്:Mentesj|Mentesj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mentesj|സംവാദം]]) 11:14, 27 ജൂൺ 2018 (UTC)
...........................................</text>
      <sha1>nl6du9kysoxzg711w8t0tbcushunp91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:F.raniya</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667241</id>
    <revision>
      <id>4618870</id>
      <timestamp>2026-05-12T17:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6826" sha1="jexhm9nf0qoymzwct54km90jvp64uls" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: F.raniya | F.raniya | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:25, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jexhm9nf0qoymzwct54km90jvp64uls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ദക്ഷിണ ഇന്ത്യ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667242</id>
    <redirect title="ദക്ഷിണേന്ത്യ" />
    <revision>
      <id>4618883</id>
      <timestamp>2026-05-12T17:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>[[ദക്ഷിണേന്ത്യ]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4618883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="gbpmgs0grcvq63a5j2kpnnfn48oqzpj" xml:space="preserve">#Redirect [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]</text>
      <sha1>gbpmgs0grcvq63a5j2kpnnfn48oqzpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവർണർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667243</id>
    <redirect title="ഗവർണ്ണർ" />
    <revision>
      <id>4618884</id>
      <timestamp>2026-05-12T18:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>[[ഗവർണ്ണർ]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4618884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="fhahslwqqs9qimp41xf5fzm8yfc6jm6" xml:space="preserve">#Redirect [[ഗവർണ്ണർ]]</text>
      <sha1>fhahslwqqs9qimp41xf5fzm8yfc6jm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Richard Nguyen Campbell</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667244</id>
    <revision>
      <id>4618886</id>
      <timestamp>2026-05-12T18:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6856" sha1="js5l3y9lkz05iy33yqk9s07mbjf9tdy" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Richard Nguyen Campbell | Richard Nguyen Campbell | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 18:01, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>js5l3y9lkz05iy33yqk9s07mbjf9tdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667245</id>
    <redirect title="ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും" />
    <revision>
      <id>4618889</id>
      <timestamp>2026-05-12T18:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4618889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="prns2tirqopj6c2li55l8wy3ekr5sou" xml:space="preserve">#Redirect [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]]</text>
      <sha1>prns2tirqopj6c2li55l8wy3ekr5sou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Neeraj.is.parallel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667246</id>
    <revision>
      <id>4618919</id>
      <timestamp>2026-05-12T20:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6846" sha1="9vh676zqh2fwo45o1sbhsk1ocnyekpv" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Neeraj.is.parallel | Neeraj.is.parallel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 20:54, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9vh676zqh2fwo45o1sbhsk1ocnyekpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FRomeo (WMF)</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667247</id>
    <revision>
      <id>4618921</id>
      <timestamp>2026-05-12T21:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="bv13jayohudbd4regm5veil4xkptvfn" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: FRomeo (WMF) | FRomeo (WMF) | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 21:37, 12 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bv13jayohudbd4regm5veil4xkptvfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgothebroke</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667248</id>
    <revision>
      <id>4618941</id>
      <timestamp>2026-05-13T02:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="8nz60on4ugy5kdrcb2tpgkm5tduqc0q" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Georgothebroke | Georgothebroke | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:55, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8nz60on4ugy5kdrcb2tpgkm5tduqc0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AMIA Movie</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667249</id>
    <revision>
      <id>4618950</id>
      <timestamp>2026-05-13T04:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6830" sha1="gcmi0l5u5wnlsah24nd2yhagknw43gf" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: AMIA Movie | AMIA Movie | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:16, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>gcmi0l5u5wnlsah24nd2yhagknw43gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Yogesh Marichamy Gounder</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667250</id>
    <revision>
      <id>4618955</id>
      <timestamp>2026-05-13T05:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6858" sha1="hrheh71gyaz07mfpnrk9i0gbj6x6q45" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Yogesh Marichamy Gounder | Yogesh Marichamy Gounder | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:09, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hrheh71gyaz07mfpnrk9i0gbj6x6q45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aneezar7272</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667251</id>
    <revision>
      <id>4618956</id>
      <timestamp>2026-05-13T05:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="lydpn29r143zdekfze0o0npdy89od82" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Aneezar7272 | Aneezar7272 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:34, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lydpn29r143zdekfze0o0npdy89od82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adisakkee</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667252</id>
    <revision>
      <id>4618958</id>
      <timestamp>2026-05-13T06:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6828" sha1="svq6mcir8h8x8cuga07mpv8qp485121" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Adisakkee | Adisakkee | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:07, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>svq6mcir8h8x8cuga07mpv8qp485121</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SS BIJURAJ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667253</id>
    <revision>
      <id>4618959</id>
      <timestamp>2026-05-13T06:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6830" sha1="d4ctrslo6asgjybz0nlxt2sfz5xmz7e" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: SS BIJURAJ | SS BIJURAJ | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:15, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>d4ctrslo6asgjybz0nlxt2sfz5xmz7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Timothee.dauchelle2101</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667254</id>
    <revision>
      <id>4618967</id>
      <timestamp>2026-05-13T06:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6854" sha1="m9jymggvs2vklvjjqsoiy0jt6es5txc" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Timothee.dauchelle2101 | Timothee.dauchelle2101 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:47, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m9jymggvs2vklvjjqsoiy0jt6es5txc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shreyasm-dev</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667255</id>
    <revision>
      <id>4618973</id>
      <timestamp>2026-05-13T07:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="sy0e31nntmsdykov1lrvnu3p2kiif9o" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Shreyasm-dev | Shreyasm-dev | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:10, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>sy0e31nntmsdykov1lrvnu3p2kiif9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Thoradam</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667256</id>
    <revision>
      <id>4618987</id>
      <timestamp>2026-05-13T09:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6826" sha1="1d06deka7ukk52niljs7fox9sik9apf" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Thoradam | Thoradam | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:21, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1d06deka7ukk52niljs7fox9sik9apf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fortunebharath</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667257</id>
    <revision>
      <id>4618996</id>
      <timestamp>2026-05-13T10:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4618996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="pagkmzelbr3p9wo4fc5s3dppm11qzkx" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Fortunebharath | Fortunebharath | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:11, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>pagkmzelbr3p9wo4fc5s3dppm11qzkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ANN 071113</title>
    <ns>3</ns>
    <id>667258</id>
    <revision>
      <id>4619010</id>
      <timestamp>2026-05-13T11:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4619010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6830" sha1="j3ceb36q8iggc8ph4xgosd2rn5cdc08" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: ANN 071113 | ANN 071113 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:31, 13 മേയ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>j3ceb36q8iggc8ph4xgosd2rn5cdc08</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>