വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk 0 4486 4659453 4601747 2026-08-18T04:31:05Z ~2026-45103-70 221714 /* മലയാളത്തിലെ പ്രശസ്ത ബാലസാഹിത്യകാരർ */ നൈന മണ്ണഞ്ചേരി 4659453 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=2025 ജനുവരി}} {{prettyurl|Children's literature}} [[File:Fairy Tales (Boston Public Library).jpg|thumb|A mother reads to her children, depicted by [[Jessie Willcox Smith]] in a cover illustration of a volume of fairy tales written in the mid to late 19th century.]] കുട്ടികളുടെ ആസ്വാദനം ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള കഥകൾ, കവിതകൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, ആനുകാലികങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെയാണ് '''ബാലസാഹിത്യം'''എന്നുപറയുന്നത്.2013ൽ ലോകപ്രശസ്ത കഥാകൃത്തും കവിയും ആയ സായന്ത് എപി . ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ വായനക്കാരുടെ പ്രായം എന്നിവഅനുസരിച്ച് ആധുനികബാലസാഹിത്യത്തെ രണ്ടുരീതിയിൽ തരംതിരിക്കുന്നു. ==മലയാള ബാലസാഹിത്യം== മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യത്തെ ബാലസാഹിത്യ മാസിക ബാലർദീപം ആയിരുന്നു.<ref>{{Cite book |last=Division |first=Publications |url=https://books.google.co.in/books?id=lU0bEAAAQBAJ&pg=PA31&dq=%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B5%BC%E0%B4%A6%E0%B5%80%E0%B4%AA%E0%B4%82&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjA7M285uSQAxUuUGcHHVgYIPEQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B5%BC%E0%B4%A6%E0%B5%80%E0%B4%AA%E0%B4%82&f=false |title=Yojana February 2021 (Malayalam): A Development Monthly |publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting |language=ml}}</ref> [[പൂമ്പാറ്റ (ദ്വൈവാരിക)|പൂമ്പാറ്റ]] (1964), [[പൂഞ്ചോല]], [[ബാലരമ]] (1972), [[ബാലമംഗളം]] (1980), ബാലമംഗളം ചിത്രകഥ, [[കളിക്കുടുക്ക]], [[സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്]] പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന [[തളിര്]] മാസിക,[[മലർവാടി (മാസിക)|മലർവാടി മാസിക]] (1980), [[കളിച്ചെപ്പ്]], [[യുറീക്ക]], [[ബാലഭൂമി]], [[തത്തമ്മ]], [[ബാലയുഗം]], [[ബാലമിത്രം|ബാല കുസുമം, ബാലമിത്രം]], [[കുട്ടികളുടെ ദീപിക]], മുത്തശ്ശി തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലെ ബാലസാഹിത്യ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളാണ്. 1950-1960 കളിൽ വളരെ ചുരുക്കം എഴുത്തുകാരേ മലയാള ബാലസാഹിത്യത്തിനുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ആ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രമുഖ ബാലസാഹിത്യകാരനാണ് [[വി. മാധവൻ നായർ|മാലി]]. സർക്കസ്, പോരാട്ടം, തുടങ്ങി പല പ്രശസ്ത കൃതികളും കുട്ടികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമായിരുന്നു. മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യത്തെ ബാലസാഹിത്യ തിരക്കഥാസമാഹാരം [[അശോക് ഡിക്രൂസ്]] രചിച്ച ആറ് കുട്ടിപ്പടങ്ങളാണ്. === മലയാള ബാലസാഹിത്യ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ=== # ബാലരമ # പൂമ്പാറ്റ # ബാലമംഗളം # ബാലഭൂമി # കുട്ടികളുടെ ദീപിക # മുത്തശ്ശി # മലർവാടി # ലാലു ലീല # തത്തമ്മ # ബാലകേരളം # ബാലചന്ദ്രിക # പൂന്തോപ്പ് ചിത്രകഥ # പൂന്താനം ചിത്രകഥ # എസ്. ടി. ആർ. സചിത്രകഥ # ബാലരമ അമർ ചിത്രകഥ # പൂമ്പാറ്റ അമർ ചിത്രകഥ # മാതൃഭൂമി ചിത്രകഥ # ബാലരമ ഡൈജസ്റ്റ് # ചിൽഡ്രൻസ് ഡൈജസ്റ്റ് # യുറീക്ക # പൈകോ ക്ളാസ്സിക്സ് # ബാലയുഗം # അമ്പിളി അമ്മാവൻ # കളിക്കുടുക്ക # കഥയും നിറവും # കസ്തൂരി ചിത്രകഥ # റീഗൽ കോമിക്സ് # ബോബനും മോളിയും # ചമ്പക് # തേനരുവി (പൂന്തേനരുവി?) # പൂന്തേൻ # ഉണ്ണിക്കുട്ടൻ # കുസുമം # മിന്നാമിന്നി # താലോലം # കാട്ടുമൈന # പൂഞ്ചോല # പൂമ്പാറ്റ കോമിക്സ് # ടോംസ് കോമിക്സ് # ടോംസ് ചിത്രകഥ # ടോംസ് മാഗസിൻ # പൂമാല ചിത്രകഥ # വിദ്യാർത്ഥിമിത്രം കോമിക്സ് # പുതുമ ചിത്രകഥ # ഇന്ദ്രജാൽ കോമിക്സ് #കളിവീണ === മലയാളത്തിലെ പ്രശസ്ത ബാലസാഹിത്യകാരർ === {| class="wikitable" |+ !നൈന മണ്ണഞ്ചേരി ! ! ! ! |- | | | | | |- | | | | | |- | | | | | |} {{columns-list|colwidth=15em}} * [[കാരൂർ നീലകണ്ഠപ്പിള്ള]] * [[അമ്പാടി ഇക്കാവമ്മ]] * [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]] * [[നന്തനാർ]] * [[വി. മാധവൻ നായർ|മാലി]] * [[കുഞ്ഞുണ്ണിമാഷ്]] * [[പി. നരേന്ദ്രനാഥ്]] * [[സി.ജി. ശാന്തകുമാർ‌]] * [[സുമംഗല]] * [[എസ്. ശിവദാസ്|പ്രൊഫ.എസ്. ശിവദാസ്]] * [[സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം]] * [[ശൂരനാട് രവി]] * [[പള്ളിയറ ശ്രീധരൻ]] * [[ഷേബാലി]] * [[കെ.വി.രാമനാഥൻ]] * [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രൻ]] * [[എം.കെ.മനോഹരൻ]] * [[കെ.ബി. ശ്രീദേവി]] * [[കെ. തായാട്ട്]] *[[കെ. ശ്രീകുമാർ]] *[[ചേപ്പാട് ഭാസ്കരൻ നായർ]] * [[ ആർ. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] * [[ആർ. ശ്രീലേഖ]] * [[ഇ.വി. കൃഷ്ണപിള്ള]] *[[അശോക് ഡിക്രൂസ്]] *ശ്രീജിത്ത് മൂത്തേടത്ത് == അവലംബം == {{reflist}} {{Stub|Children's literature}} [[വർഗ്ഗം:സാഹിത്യം]] [[വർഗ്ഗം:ബാലസാഹിത്യം| ]] 52ptutskcoog2hmwx1ru2nm9mr8actq 0 5635 4659417 4658047 2026-08-17T23:42:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659417 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gayathripuzha}} {{Infobox river | name = Gayathripuzha River | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = Cheerakuzhy puzha.jpg | image_size = | image_caption = View from Pazhayannur | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Kerala#India | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | pushpin_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = | mouth_coordinates = {{Coord|10.6756147|76.4520215|display=inline}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നദിയായ [[ഭാരതപ്പുഴ]]യുടെ ഒരു പ്രധാന കൈവഴിയാണ് ഗായത്രിപ്പുഴ. <ref>{{cite web | url=https://thehinduimages.com/details-page.php?id=165462663 | title=The once mighty river Gayathripuzha has turned into a trickle despite a relatively better... &#124; the Hindu Images | access-date=2026-08-13 | archive-date=2020-10-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201022093557/https://www.thehinduimages.com/details-page.php?id=165462663 | url-status=dead }}</ref>[[ആനമല]]യിൽ നിന്നും ഉൽഭവിക്കുന്ന ഗായത്രിപ്പുഴ [[കൊല്ലങ്കോട്]], [[നെന്മാറ]], [[ആലത്തൂർ]], [[പഴയന്നൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി [[മായന്നൂർ|മായന്നൂരു]]വച്ച് ഭാരതപ്പുഴയിൽ ചേരുന്നു. ചീരക്കുഴിപ്പുഴ എന്നും ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നു. നദിയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും കടന്നുപോകുന്നത് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലൂടെയാണെങ്കിലും, അവസാനത്തെ കുറച്ചുദൂരം [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഭാരതപ്പുഴ പോലെ അതിന്റെ ഈ പോഷകനദിയും മണലെടുപ്പുകാരണം നാശോന്മുഖമായിട്ടുണ്ട്. == ഗായത്രിപ്പുഴയുടെ മറ്റു കൈവഴികൾ == *[[മംഗലം നദി]] *[[അയലൂർപ്പുഴ]] *[[വണ്ടാഴിപ്പുഴ]] *[[മീങ്കരപ്പുഴ]] *[[ചുള്ളിയാർ]] == ഇവയും കാണുക == *[[ഭാരതപ്പുഴ]] *[[തൂതപ്പുഴ]] *[[കൽ‌പ്പാത്തിപ്പുഴ]] *[[കണ്ണാ‍ടിപ്പുഴ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|Gayathripuzha River}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ഭാരതപ്പുഴയുടെ പോഷകനദികൾ]] f57bqcw38xe8d2wpw23aaf76lsec0qp 0 5795 4659455 4658060 2026-08-18T04:35:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659455 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chaliyar River}} {{Geobox | River | box_width = 260px | name = ചാലിയാർ | other_name = ബേപ്പൂർപുഴ | other_name1 = | category = | free = | map = Chaliyar map.PNG | map_caption = ചാലിയാറിന്റെ ഭൂപടം | map_locator = | etymology = | country = [[ഇന്ത്യ]] | country_flag = 1 | state = [[കേരളം]] | state1 = [[തമിഴ്നാട്]] | region = | district =[[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]], [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ]] | commune = | municipality = | parent = | tributary_left = [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]] | tributary_left1 = [[ചെറുപുഴ]] | tributary_left2 = [[ഈങ്ങാപ്പുഴ]] | tributary_left3 = [[കുറുവൻ പുഴ]] | tributary_right = ചെറുപുഴ, നിലമ്പൂർ | city = [[നിലമ്പൂർ]], [[എടവണ്ണ]], [[അരീക്കോട്]],<br /> [[കീഴുപറമ്പ്]], [[വാഴക്കാട്]], <br /> [[മാവൂർ]], [[പെരുവയൽl]], [[ഫറോക്ക്]],<br /> [[ബേപ്പൂർ]]. | landmark = <!-- *** Locations *** --> | source =[[കക്കാടം പൊയിൽ]] | source_location = [[പശ്ചിമഘട്ടം]] | source_region = [[തമിഴ്നാട്]] | source_country = [[ഇന്ത്യ]] | source_elevation = | source_coordinates = {{coord|11.183|75.817|display=inline}} | mouth = | mouth_location = [[ബേപ്പൂർ]], [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_country = [[ഇന്ത്യ]] | mouth_elevation = 0 | mouth_coordinates = <!-- *** Dimensions *** --> | length = 169 | length_note = approx. | length_round = -2 | width = | depth = | watershed = | watershed_note = | watershed_round = | discharge = | discharge_round = | discharge_location = mouth <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = ചാലിയം ബേപ്പൂർ മേഖലകളിലെ ചാലിയാർ <!-- *** Name *** --> | commons = | statistics = | website = <!-- *** Footnotes *** --> | footnotes = <!-- *** Leftover data, please report if some important non-empty fields get here *** --> | discharge_average_note = approx. <!-- Processed by Geoboxer 3.0 on 2008-01-24T04:30:00+01:00 --> }} {{Rivers of Kerala}} [[ചിത്രം:Chaliyaar calicut bypass.JPG|right|thumb|[[ഫറോക്ക്]] പുതിയ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള ചാലിയാറിന്റെ ഒരു ദൃശ്യം]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[നദി|നദികളിൽ]] നീളത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ നാലാം സ്ഥാനത്തുള്ള നദിയാണ് '''ചാലിയാർ'''. 169 കി.മി. ആണ് ഇതിന്റെ നീളം. ചാലിയാർ കടലിനോട് അടുക്കുമ്പോൾ ബേപ്പൂർ പുഴ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. [[നിലമ്പൂർ]], [[എടവണ്ണ]], [[അരീക്കോട്]], [[ചെറുവാടി]], വാഴക്കാട്, [[മാവൂർ]],പന്തീരംകാവ് [[ഫറോക്ക്|,ഫറോക്ക്]], [[ബേപ്പൂർ]] എന്നിവയാണ്‌ ചാലിയാറിന്റെ തീരത്തുള്ള പ്രധാനസ്ഥലങ്ങൾ. കേരളത്തിൽ സ്വർണ്ണനിക്ഷേപം കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള നദിതീരമാണ് ചാലിയാർ. == പേര് == [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|thumbnail|അരീക്കോട്ടെ ചാലിയാർ]] ഈ നദിക്ക് ചാലിയാർ, നിലമ്പൂർ, ബേപ്പൂർ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പേരുകളുണ്ട്. ഇതിൽ ചാലിയാർ എന്ന പേരാണ് കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുള്ളത്. നദി ലക്ഷദ്വീപ് കടലിൽ പതിക്കുന്നു.<ref name="shodhganga">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/14/14_chapter%206.pdf |title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from Tectonic Geomorphology |publisher=Cochin University of Science and Technology |pages=220|access-date=2014-03-25 }}</ref> ചാലിയാർ എന്നത് ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെയും പേരാണ്. നിലമ്പൂർ താലൂക്കിലെ ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ചാലിയാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് നിലമ്പൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് സമീപമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മനുഷ്യനിർമിത തേക്ക് തോട്ടമായ കോണോളിയുടെ പ്ലോട്ട് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web |title = Villages in Malappuram |url = https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website = lsgkerala.gov.in |access-date = 2026-08-13 |archive-date = 2020-09-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status = dead }}</ref> == പുഴയുടെ വഴി == [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലുള്ള]] [[ഇളമ്പാരി മല|ഇളമ്പാരി മലകളിൽ]] നിന്നുമാണ്‌ ചാലിയാർ ഉൽഭവിക്കുന്നത്. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[നീലഗിരി]] ജില്ലയിലാണ് ഇളമ്പാരി മലകൾ. കൂടുതൽ ദൂരവും [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലൂടെ]] ഒഴുകുന്ന ചാലിയാർ‍ 17 കിലോമീറ്ററോളം [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോടിനും]] [[മലപ്പുറം|മലപ്പുറത്തിനും]] ഇടക്കുള്ള അതിർത്തി തീർക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കടലിലേക്കുള്ള അവസാനത്തെ 10 കിലോമീറ്റർ പുഴ കോഴിക്കോട്ടിലൂടെ ഒഴുകി [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു. ചാലിയാറിന്റെ ചില പോഷകനദികൾ [[വയനാട്]] ജില്ലയിൽ നിന്നും ഉൽഭവിച്ച് മലപ്പുറത്തുവെച്ച് ചാലിയാറിൽ ചേരുന്നു. [[ഊർക്കടവ്]] എന്ന സ്ഥലത്ത് ഈ പുഴയിൽ ഒരു [[റെഗുലേറ്റർ കം ബ്രിഡ്ജ്]] ഉണ്ട്. == സമ്പദ്‌ വ്യവസ്ഥ == 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തിലും നിലമ്പൂർ കാടുകളിൽ നിന്ന് വെട്ടുന്ന തടികൾ കോഴിക്കോടുള്ള [[കല്ലായി]]യിലെ പല തടി മില്ലുകളിലേക്കും ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുവരാനുള്ള ഒരു ജലപാതയായി ചാലിയാറിനെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. തടികൾ ചങ്ങാടമായി കെട്ടി [[മൺസൂൺ]] സമയത്ത് [[കല്ലായി|കല്ലായിയിലേക്ക്]] ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു. കല്ലായിയിൽ നദീതീരത്തുള്ള പല തടിമില്ലുകളിലും ഈ തടി അറുത്ത് പല രൂപത്തിലാക്കി വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നു. കല്ലായി ഈ സമയത്ത് തടി വ്യവസായത്തിൽ ലോകത്തിലെ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.[[തേക്ക്]], [[വീട്ടി]] തുടങ്ങിയ ശക്തിയും ഈടുമുള്ള തടികൾക്കു പ്രശസ്തമായിരുന്നു കല്ലായി. 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ വനത്തിൽ നിന്ന് തടിമുറിക്കുന്നത് വനനശീകരണം തടയുവാനായി നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് കല്ലായിയിലെ തടിവ്യവസായത്തെ വളരെയധികം ബാധിച്ചു. ഇന്നും ചില മില്ലുകൾ കല്ലായിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഉൽപ്പാദനം പണ്ടത്തെ അപേക്ഷിച്ച് തൂലോം കുറവാണ്. പല മില്ലുകളും അടച്ചുപൂട്ടി. == പരിസ്ഥിതി == ചാലിയാർ നദിക്കരയിലുള്ള മാവൂർ ഗ്വാളിയോർ റയോൺസ് [[പൾപ്പ്]] ഫാക്ടറിയിൽ നിന്നുള്ള മാലിന്യങ്ങൾ നദിയിലേക്ക് വിസർജ്ജിച്ചതു കാരണം നദിയിലെ മത്സ്യങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ ചത്തുപൊങ്ങിയത് വാർത്തയായിരുന്നു. ശക്തമായ ജനകീയ പ്രതിഷേധത്തെ തുടർ‌ന്ന് മാവൂർ ഗ്വാളിയോർ റയോൺസ്ഫാക്ടറി പിന്നീട് അടച്ചുപൂട്ടി. ചാലിയാറിനെ മലിന വിമുക്തമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ‌ വിവിധ തലങ്ങളിൽ നടന്നു വരുന്നു. കേരളത്തിൽ ജല മലിനീകരണത്തിനെതിരെ നടന്ന ആദ്യ സംഘടിത പ്രക്ഷോഭമാണ്  ചാലിയാറിലേത്. == അപകടം == 2009 നവംബർ 4-ന് [[അരീക്കോട്|അരീക്കോടിന്]] സമീപം ചാലിയാർ പുഴയിൽ, സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ കയറിയ കടത്ത് തോണി മറിഞ്ഞ് എട്ട് കുട്ടികൾ മരിക്കുകയുണ്ടായി. മൂർക്കനാട് സുബുലുസ്സലാം ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിലെ വിദ്യാർത്ഥികളാണ് മരണമടഞ്ഞത്. (ആൺകുട്ടികൾ 7, പെൺകുട്ടികൾ 1)12 ഓളം പെൺകുട്ടികൾ ഉൾപ്പെടെ 40ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ കയറിയ തോണി ഒരുവശത്തേക്ക് ചെരിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്നാണ് അപകടം ഉണ്ടായതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.info/static/others/specials/index.php?cat=462 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-05 |archive-date=2009-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091109075706/http://www.mathrubhumi.info/static/others/specials/index.php?cat=462 |url-status=dead }}</ref> == പോഷകനദികൾ == * [[ചെറുപുഴ (മാവൂർ)]] **ഏങ്ങാപ്പുഴ **ഇരുതുള്ളിപ്പുഴ **കടുങ്ങമ്പുഴ * [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]] **പുളിങ്ങാപ്പുഴ **[[ചാലിപ്പുഴ]]. [[തുഷാരഗിരി വെള്ളച്ചാട്ടം]] ഈ നദിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. **മുത്തപ്പൻപുഴ * [[ചെറുപുഴ (അരീക്കോട്)|തോട്ടുമുക്കംപുഴ]] * [[കുതിരപ്പുഴ]] **[[കോട്ടപ്പുഴ]] * [[കുരുവൻപുഴ]] * [[കാഞ്ഞിരപ്പുഴ (മണ്ണാർക്കാട്)|കാഞ്ഞിരപ്പുഴ]] * [[കരിമ്പുഴ (മലപ്പുറം)|കരിമ്പുഴ]] **ചെറുപുഴ (കരുളായി) **[[പുന്നപ്പുഴ]] അല്ലെങ്കിൽ [[പാണ്ടിയർ]] *[[മരുതപ്പുഴ]] അല്ലെങ്കിൽ [[കളക്കൻപുഴ]] **[[കാരക്കോടൻ പുഴ]] * [[പാണ്ടിപ്പുഴ]] * നീർപ്പുഴ * വടപുറമ്പുഴ == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.jstor.org/pss/4408816 Cleaning Chaliyar River_Economic and Political Weekly] {{commonscat|Chaliyar River}} *[http://puzhakal0.tripod.com/river.html കേരള നദീജല സംരക്ഷണ സമിതി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |date=2012-07-16 }} {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചാലിയാർ]] stpg7ify8hhvd59q5saeg8w3s4o3r2e 0 5796 4659454 4658056 2026-08-18T04:32:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659454 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chalippuzha}} {{Infobox river | name = Chaliyar | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chaliyar River at Nilambur.jpg | image_size = | image_caption = A view of Chaliyar at [[Nilambur]], [[Malappuram district|Malappuram]], India | map = Chaliyar map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Chaliyar | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = India | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Tamil Nadu]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Wayanad district|Wayanad]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[Kozhikode district|Kozhikode]] | subdivision_type5 = City | subdivision_name5 = [[Pothukal]], [[Chungathara]], [[Nilambur]], [[Mampad]], [[Edavanna]], [[Kavanoor]], [[Perakamanna, Areekode|Perakamanna]], [[Areekode]],<br /> [[Kizhuparamba]], [[Elamaram]], [[cheekode]], [[Vazhakkad]], [[Vazhayur]], [[Cheruvadi]],<br /> [[Mavoor]], [[Peruvayal]], [[Perumanna]], Aakode, [[Feroke]],<br /> [[Chaliyam]]. <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|169|km|mi|abbr=on}}<ref name="shodhganga"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Elambaleri Hills]] | source1_location = [[Western Ghats]], [[Wayanad district|Wayanad]], [[India]] | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = [[Lakshadweep Sea]]<ref name="shodhganga"/> | mouth_location = [[Chaliyam]], [[Kerala]], [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11.16|75.80|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|2933|km2|abbr=on}} | tributaries_left = [[Iruvazhinjipuzha]], [[Cherupuzha (Mavoor)|Cherupuzha]], [[Engappuzha]] | tributaries_right = [[Cherupuzha (Mavoor)|Cherupuzha]] [[Nilambur]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ചാലിപ്പുഴ''' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] നദിയായ [[ഇരുവഴിഞ്ഞിപ്പുഴയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയാണ്. കേരളത്തിലെ പ്രധാന വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നായ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ തുഷാരഗിരി വെള്ളച്ചാട്ടം ചാലിപ്പുഴയിലാണ്. തിരുവമ്പാടി പട്ടണത്തിന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്ക് വെച്ച് ചാലിപ്പുഴ ഇരുവഴിഞ്ഞിയിൽ വന്ന് ചേരുന്നു.ഇതിന്റെ പോഷകനദികൾ മലപ്പുറം, കോഴിക്കോട് എന്നീ രണ്ട് ജില്ലകളിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. നിലമ്പൂർ മേഖലയിലെ അതിന്റെ തീരങ്ങൾ സ്വർണ്ണപ്പാടങ്ങൾക്കും പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Mineral Deposits in Kerala}}</ref>നിലമ്പൂരിലെ ചാലിയാർ നദിയുടെ താഴ്‌വരയിൽ നടത്തിയ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ ഒരു ക്യൂബിക് മീറ്ററിന് 0.1 ഗ്രാം സ്വർണ്ണം അടങ്ങിയ 2.5 ദശലക്ഷം ക്യുബിക് മീറ്റർ പ്ലേസറുകളുടെ കരുതൽ ശേഖരം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> ഇത് [[നീലഗിരി]] ജില്ലയിലെ (ഊട്ടി ജില്ല) നീലഗിരി പർവതനിരകളിലെ ഇളമ്പലേരി കുന്നുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. വയനാട്-മലപ്പുറം ജില്ലാ അതിർത്തിക്കും സമീപമായ ചാലിപ്പുഴ പ്രധാനമായും പഴയ ഏറനാട് മേഖലയിലൂടെ (ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ല) ഒഴുകുന്നു, ചാലിയം തുറമുഖത്തിന് എതിർവശത്തുള്ള ബേപ്പൂർ തുറമുഖത്ത് അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്നു. == പേര് == [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|thumbnail|അരീക്കോട് ചാലിയാർ]] ഈ നദിക്ക് ചാലിയാർ, നിലമ്പൂർ, ബേപ്പൂർ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പേരുകളുണ്ട്. ഇതിൽ ചാലിയാർ എന്ന പേരാണ് കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുള്ളത്. നദി ലക്ഷദ്വീപ് കടലിൽ പതിക്കുന്നു.<ref name="shodhganga">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/14/14_chapter%206.pdf |title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from Tectonic Geomorphology |publisher=Cochin University of Science and Technology |pages=220|access-date=2014-03-25 }}</ref> ചാലിയാർ എന്നത് ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെയും പേരാണ്. നിലമ്പൂർ താലൂക്കിലെ ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ചാലിയാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് നിലമ്പൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് സമീപമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മനുഷ്യനിർമിത തേക്ക് തോട്ടമായ കോണോളിയുടെ പ്ലോട്ട് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web |title = Villages in Malappuram |url = https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website = lsgkerala.gov.in |access-date = 2026-08-13 |archive-date = 2020-09-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status = dead }}</ref> == ഒഴുക്ക് == [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|എടവണ്ണയിലെ ചാലിയാർ നദി]] ചാലിയാർ നദിയുടെ ഉത്ഭവം പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ നീലഗിരി മലനിരകളിലുള്ള ഇളംപലേരി കുന്നുകളിൽ നിന്നാണ്.<ref name="shodhganga2">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/8/08_chapter%201.pdf |title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from Tectonic Geomorphology |publisher=Cochin University of Science and Technology |pages=8–11|access-date=2014-03-25 }}</ref>ഈ പ്രദേശം വയനാട്–മലപ്പുറം ജില്ലകളുടെ അതിർത്തിക്ക് സമീപമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ചാലിയാർ നദി അതിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ദൂരവും മലപ്പുറം ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. തുടർന്ന് ഏകദേശം 17 കിലോമീറ്റർ ദൂരം മലപ്പുറം ജില്ലയുടെയും കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും അതിർത്തിയായി ഒഴുകിയ ശേഷം, അവസാനത്തെ ഏകദേശം 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരം കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഒടുവിൽ ബേപ്പൂരിൽ വച്ച് ലക്ഷദ്വീപ് കടലിൽ പതിക്കുന്നു. ചാലിയാർപുഴ, പുന്നപ്പുഴ, കാഞ്ഞിരപ്പുഴ, കരിമ്പുഴ, ഇരുവാഹിനിപ്പുഴ, തോട്ടുമുക്കംപുഴ എന്നിവയാണ് ചാലിയാർ നദിയുടെ ജലനിർഗമന സംവിധാനത്തിലെ പ്രധാന ആറ് നീർച്ചാലുകൾ. ഇതിനു പുറമെ കുരുമാൻപുഴ, പാണ്ടിപ്പുഴ, മാരാടിപ്പുഴ, കുതിരപ്പുഴ, കരക്കോടുപുഴ എന്നിവയും പ്രധാന പോഷകനദികളാണ്.<ref name="shodhganga2" />ഈ നദികളിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിന്റെയും ഉത്ഭവം കിഴക്കുള്ള നീലഗിരി കുന്നുകളിലും വടക്കുള്ള വയനാട് കുന്നുകളിലുമാണ്. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുമ്പോൾ ഇവ നിരവധി ചെറുതും ശക്തവുമായ നീരൊഴുക്കുകളും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ==കൈവഴികൾ == * [[ചെറുപുഴ (മാവൂർ)]] **ഏങ്ങാപ്പുഴ **ഇരുതുള്ളിപ്പുഴ **കടുങ്ങമ്പുഴ * [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]] **പുളിങ്ങാപ്പുഴ **[[ചാലിപ്പുഴ]]. [[തുഷാരഗിരി വെള്ളച്ചാട്ടം]] ഈ നദിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. **മുത്തപ്പൻപുഴ * [[ചെറുപുഴ (അരീക്കോട്)|തോട്ടുമുക്കംപുഴ]] * [[കുതിരപ്പുഴ]] **[[കോട്ടപ്പുഴ]] * [[കുരുവൻപുഴ]] * [[കാഞ്ഞിരപ്പുഴ (മണ്ണാർക്കാട്)|കാഞ്ഞിരപ്പുഴ]] * [[കരിമ്പുഴ (മലപ്പുറം)|കരിമ്പുഴ]] **ചെറുപുഴ (കരുളായി) **[[പുന്നപ്പുഴ]] അല്ലെങ്കിൽ [[പാണ്ടിയർ]] *[[മരുതപ്പുഴ]] അല്ലെങ്കിൽ [[കളക്കൻപുഴ]] **[[കാരക്കോടൻ പുഴ]] * [[പാണ്ടിപ്പുഴ]] * നീർപ്പുഴ * വടപുറമ്പുഴ ഈ നദികൾക്ക് പുറമേ നീലിത്തോട്, പൂങ്കുടി, വടശ്ശേരി, [[എടവണ്ണ]], കുണ്ടുതോട്, മമ്പാട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ചില തോടുകളും ചാലിയാറിലേക്ക് ചേരുന്നു. == ഇവയും കാണുക == *[[ചാലിയാർ]] - പ്രധാന നദി === ചാലിയാറിന്റെ പോഷകനദികൾ === * [[ഇരുവഴിഞ്ഞി]] * [[പുന്നപ്പുഴ]] * [[പാണ്ടിയാറ്]] * [[കരിമ്പുഴ]] * [[ചെറുപുഴ]] * [[വണ്ടാരമ്പുഴ]] ==അവലംബം== {{reflist}} *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=27 August 2005 | archive-date=2012-07-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html | url-status=dead }} *[https://web.archive.org/web/20070929201113/http://www.riverindia.in/index.php?sitesig=RI&page=RI_021_CHALIYAR The River Chaliyar, by M. P. Chandran] *[http://puzhakal0.tripod.com/river.html About the Rivers of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |date=2012-07-16 }} *[[K A Rahman]]{{full citation needed|date=November 2012}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Chaliyar River}} *[https://web.archive.org/web/20110626083354/http://www.mynilambur.com/2011/01/mayladi-bridge-and-chaliyar-river.html Chaliyar River and Mayladi Bridge Nilambur] *[https://web.archive.org/web/20051228123834/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug252005/national1439152005824.asp News report about the River after the pulp factory was closed.] *[https://web.archive.org/web/20061022234848/http://deccanherald.com/deccanherald/aug262005/national2030522005825.asp Life returns to Chaliyar river] *[https://web.archive.org/web/20080401133802/http://www.keralaphotos.com/scriptfn/index.php/category_id/114/parent_id/3/photo_id/404/countdisplay/12/start/0.htm Adyanpara waterfalls] {{Waters of Kerala}} ---- {{നദി-അപൂർണ്ണം}} [[വർഗ്ഗം:ചാലിയാറിന്റെ പോഷകനദികൾ]] k8fdijsuwb3yo6rgtopnjiejps66c2o 0 5810 4659450 4658859 2026-08-18T03:44:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659450 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chandragiri fort}} {{Infobox settlement | name = Chandragiri Fort | native_name = ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട | settlement_type = | image_skyline = Chandrigiri_Fort_-Kasaragod_-Kerala_-file_1001.jpg | image_caption = Chandragiri Fort in Kasargod, Kerala | image_seal = | nickname = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|12.466946|N|75.003248|E|display=inline}} | subdivision_type = [[Country]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = State | subdivision_type2 = District | subdivision_type3 = Region | subdivision_type4 = Taluk | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_name2 = [[Kasargod District]] | subdivision_name3 = [[North Malabar]] (Kolathnadu) | subdivision_name4 = [[Kasaragod]] | subdivision_type5 = Language | subdivision_name5 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 }} [[File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 34.jpg|thumb|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ടയിലെ ഒരു ഘടന]] വടക്കൻ [[കേരളം|കേരള]]ത്തിലെ [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്‌ ജില്ലയ്ക്ക്]] തെക്കു കിഴക്കായി [[ചന്ദ്രഗിരി പുഴ]]യുടെ തീരത്തായി '''ചന്ദ്രഗിരിക്കോട്ട''' സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiantrailsindia.com/kerala-tourism-/chandragiri-fort |title=Chandragiri Fort, Kerala |website=Asian Trails India |language=en |access-date=2026-08-03}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/kasaragod/investment/ |title=Chandragiri Fort {{!}} Attractions in Kasaragod {{!}} Tourist destinations {{!}} BRDC {{!}} Travel and Tourism {{!}} Kerala |website=Invest in Kasaragod |language=en |access-date=2026-08-03}}</ref> തകർന്നുകിടക്കുന്ന ഈ കോട്ട പുഴയിലേക്കും [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിലേക്കും]] തെങ്ങിൻ തോപ്പുകളിലേക്കുമുള്ള ഒരു മനോഹരമായ ജാലകമാണ്. 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ച ഈ കോട്ട ചരിത്ര-പുരാവസ്തു വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സ്ഥലമാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 150 അടിയോളം ഉയരത്തിൽ ഏകദേശം 7 ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് ചതുരാകൃതിയിൽ കോട്ട വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു.<ref>{{cite book |title=Kerala Sanchaaram |last=Divakaran |first=Kattakada |year=2005 |publisher= Z Library |location=Trivandrum, India |page=925 }}</ref> ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== അറബിക്കടലിന്റെയും പയസ്വിനി നദി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചന്ദ്രഗിരി നദിയുടെയും സംഗമസ്ഥാനത്താണ് ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web |title=Chandragiri Fort - a ruined fort above 46 m sea level, Kasaragod {{!}} Forts in Malabar districts, Kerala |url=https://www.keralatourism.org/ |access-date=2023-08-03 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> മംഗലാപുരത്തിന് ഏകദേശം 59 കിലോമീറ്റർ തെക്കും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂരിന്]] 87 കിലോമീറ്റർ വടക്കുമായാണ് ഈ കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ചരിത്രം == ഏതാനും നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുൻപ് ചന്ദ്രഗിരി പുഴ [[കോലത്തുനാട്|കോലത്തുനാടി]]ന്റെയും [[തുളുനാട്|തുളുനാടി]]ന്റെയും അതിർത്തിയായിരുന്നു.<ref name=":0" /> തുളുനാടിനെ [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം]] കീഴടക്കിയപ്പോൾ കോലത്തുരാജാക്കന്മാർക്ക് ചന്ദ്രഗിരിയുടെ അധീശത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Chandragiri Fort Kasaragod |url=https://www.reachkerala.com/chandragiri-fort/ |access-date=2023-08-03 |website=ReachKerala |language=en}}</ref> 16-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ (ഇന്ന് [[കർണാടകം|കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തിലുള്ള) വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചു. പിന്നീട് ബേഡന്നൂർ നായ്ക്കന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ഇക്കേരി നായ്ക്കാർ|ഇക്കേരി നായ്ക്കന്മാർ]] ചന്ദ്രഗിരിയെ ഒരു സ്വതന്ത്ര പ്രദേശമായി ഭരിച്ചു.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ഈ രാജവംശത്തിലെ [[ശിവപ്പ നായിക്ക്]] എന്ന രാജാവാണ് രാജ്യസുരക്ഷക്കായി ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട കെട്ടിയത്.<ref name=":1" /> നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ പല കൈമറിഞ്ഞ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട [[മൈസൂർ|മൈസൂരിലെ]] [[ഹൈദരലി|ഹൈദരലിയുടെ]] കൈകളിലും ഒടുവിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]]യുടെ കൈകളിലും എത്തിച്ചേർന്നു. ഇന്ന് കേരള പുരാവസ്തു വകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള ഒരു ചരിത്ര സ്മാരകമാണ് ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട.<ref name=":2">{{Cite web |title=Chandragiri Fort {{!}} Forts protected by Department of Archaeology {{!}} Protected Monuments |url=https://www.archaeology.kerala.gov.in/monuments/chandragiri-fort/22 |access-date=2023-08-03 |website=Archaeology}}</ref> ചന്ദ്രഗിരി ഭൂപ്രദേശം സംസ്ഥാന വിഭജന സമയത്ത് [[1956]]-ൽ കേരള സംസ്ഥാനത്തോട് ചേർക്കപ്പെട്ടു. == എത്തിച്ചേരാൻ == ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ: കാസർ കോട് - കോട്ടയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്റർ അകലെ. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളങ്ങൾ: [[മംഗലാപുരം]] വിമാനത്താവളം - [[കാസർഗോഡ്]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ അകലെ. [[കോഴിക്കോട്]] [[കരിപ്പൂർ]] വിമാനത്താവളം - ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ [[കളനാട്]] റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ ആണ്. == ലേഔട്ട് == കണ്ടെത്തിയ അതിർത്തി വിസ്തീർണ്ണം ഏകദേശം 7.76 ഏക്കറാണ്, അതേസമയം കെട്ടിടം ഏകദേശം 5 ഏക്കറും ചതുരാകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=DRAFT REPORT ON COASTAL ZONE MANAGEMENT PLAN (CZMP) FOR KASARAGOD DISTRICT – KERALA (Prepared as per CRZ Notification 2019) |url=http://www.coastal.keltron.org/images/pdf/czmp-2019-reports/kasaragod/CZMP%20Report%20-%20KASARAGOD%20REPORT.pdf |website=www.coastal.keltron.org |access-date=2026-08-15 |archive-date=2023-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929104250/http://www.coastal.keltron.org/images/pdf/czmp-2019-reports/kasaragod/CZMP%20Report%20-%20KASARAGOD%20REPORT.pdf |url-status=dead }}</ref> സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 46 മീറ്റർ (150) അടി ഉയരത്തിലാണ് കോട്ട, ലാറ്ററൈറ്റ് ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചില ചുവരുകൾക്ക് പീരങ്കി വെടിയേറ്റ് കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":0" />മൂന്ന് ദിശകളിൽ നിന്ന് കോട്ടയെ ചുറ്റി ഒരു കിടങ്ങുണ്ട്. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ദിശകളിൽ, രണ്ടിലും കിടങ്ങിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രവേശന കവാടങ്ങളുണ്ട്. വടക്ക്-കിഴക്ക് മൂലയിൽ, ഒരു ഭൂഗർഭ തുരങ്കവും കാണാം.<ref name=":2" /> കോട്ടയിൽ 8 കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്, ഓരോന്നിനും പീരങ്കി (പീരങ്കി) ദ്വാരങ്ങളുണ്ട്. പ്രധാന കൊത്തളം വടക്കുഭാഗത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ബാരക്കുകൾ പോലുള്ള മറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളും കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലാണ്.<ref name=":2" /> ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Chandragiri Fort, Kerala.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 02.jpg| 2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 03.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ടയുടെ പ്രവേശന കവാടം File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 04.jpg|2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 05.jpg|2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 06.jpg|2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 07.jpg|2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 08.jpg|2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 10.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 11.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 13.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 15.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 18.jpg|2019 ലെ ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 19.jpg|ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട </gallery> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[തലശ്ശേരി കോട്ട]] * [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണുർ ജില്ല]] * [[ബേക്കൽ കോട്ട]] * [[ഹോസ്ദുർഗ്ഗ് കോട്ട]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons category|Chandragiri Fort, Kerala}} * [http://www.keralatourism.org/index.php?source=video&zone=4&videoid=50 കേരള ടൂറിസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024154159/http://www.keralatourism.org/index.php?source=video&zone=4&videoid=50 |date=2007-10-24 }} * [http://www.melparamb.com/2012/02/blog-post.html ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട (ചിത്രങ്ങൾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151212023550/http://www.melparamb.com/2012/02/blog-post.html |date=2015-12-12 }} {{കാസർഗോഡ് - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{Fortsofkerala‎}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കോട്ടകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചരിത്രപ്രധാനമായ കോട്ടകൾ]] jlc4ewtofjv7x835a8hgucdyk1oqe3w 0 5838 4659384 4658194 2026-08-17T19:27:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659384 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Korapuzha}} {{Infobox river | name = Korapuzha | image = | image_caption = | source1_location = Arikkankunni | mouth_location = [[Arabian Sea]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = India | length_km = 40 | source1_elevation = {{convert|610|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = | basin_size_km2 = 624 }} [[File:Elatur.Korappuzha.jpg|thumbnail|Korappuzha Road Bridge]] [[File:Elattur.Korappuzha.jpg|thumbnail|Korappuzha Railway Bridge]] എലത്തൂർപ്പുഴ എന്നും അറിയുന്ന '''കോരപ്പുഴ''' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ]] കൂടി ഒഴുകുന്ന ചെറിയ പുഴയാണ്. [[അകലാപ്പുഴ|അകലാപ്പുഴയും]] [[പൂനൂർപ്പുഴ|പൂനൂർപ്പുഴയുമാണ്]] കോരപ്പുഴയുടെ പ്രധാന പോഷക നദികൾ. ഇവ [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉൽഭവിക്കുന്നു. [[എലത്തൂർ]] വെച്ച് കോരപ്പുഴ [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ലയിക്കുന്നു. പുഴയുടെ കടലിനോട് ചേർന്നുള്ള 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരം ജലഗതാഗത യോഗ്യമാണ്. കോരപ്പുഴ, എളത്തൂർ നദി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഈ നദിക്ക് ഏകദേശം 40 കിലോമീറ്റർ നീളവും 624 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ നീർവാർച്ചാ പ്രദേശവുമുണ്ട്. അകലാപ്പുഴയും പൂനൂർപ്പുഴയും സംഗമിച്ചാണ് കോരപ്പുഴ രൂപപ്പെടുന്നത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ അകലാപ്പുഴയിൽ നിന്നുള്ള ജലശാഖയും വയനാട് ജില്ലയിലെ മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന പൂനൂർപ്പുഴയും ചേർന്നാണ് ഈ നദി രൂപംകൊള്ളുന്നത്. കോരപ്പുഴ എളത്തൂരിൽ വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്നു. അറബിക്കടലിനോട് അടുക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് നദിയിലും അതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികളിലും വേലിയേറ്റത്തിന്റെ സ്വാധീനം അനുഭവപ്പെടുന്നു. നദിയുടെ അവസാനത്തെ ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ ഭാഗത്ത് ശക്തമായ ബോട്ടുഗതാഗതം നടക്കുന്നു. ഈ നദി പശ്ചിമ തീര ആഭ്യന്തര ജലഗതാഗത സംവിധാനത്തിന്റെ (West Coast Inland Navigation System) ഭാഗമാണ്. പണ്ടത്തെ [[മലബാർ ജില്ല|മലബാർ ജില്ലയിലെ]] [[വടക്കേ മലബാർ|വടക്കൻ മലബാറിനും]] [[തെക്കേ മലബാർ|തെക്കൻ മലബാറിനും]] ഇടയ്ക്കുള്ള അതിർത്തിയായി കോരപ്പുഴയെ കരുതിയിരുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ വടക്കൻ മലബാറിലെ [[നായർ]], [[തീയർ|തിയ്യർ]] സമുദായങ്ങൾക്ക് കോരപ്പുഴയ്ക്കു [[തെക്കേ മലബാർ|തെക്കുള്ളവരുമായി]] വിവാഹബന്ധം സ്വീകാര്യമായിരുന്നില്ല. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകളെ [[ഭ്രഷ്ട്]] കൽപ്പിച്ച് സമുദായത്തിൽ നിന്നു പുറത്താക്കിയിരുന്നു. വടക്കേ മലബാർ [[കോലത്തുനാട്|കോലോത്ത്നാടും]] തെക്കേമലബാറിലെ [[സാമൂതിരി|സാമൂതിരിയും]] തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/MalabarMarriageCommissionReport|title=Malabar Marriage Commission Report|last=British Indian Government of Madras|date=1891}}</ref> == കോരപ്പുഴ പാലം == 480 മീറ്റർ നീളമുള്ള ഈ പാലം കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ പാലമാണ്. 1940 ൽ പൂർത്തീകരിച്ച ഇതിന് 13 സ്പാനുകൾ ഉണ്ട്. ചുറ്റുപാടുകൾ പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞതും വളരെ ഫോട്ടോജെനിക് ആയതുമാണ്.<ref name=":0">{{cite web |url=http://ces.iisc.ernet.in/biodiversity/documents/rivers.htm |title=Rivers of Western Ghats - The Korapuzha |access-date=9 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625023704/http://ces.iisc.ernet.in/biodiversity/documents/rivers.htm |archive-date=25 June 2018 |url-status=dead }}</ref> == ചരിത്രം == ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ കോരപ്പുഴ സാമൂതിരിയുടെ രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിർത്തിയായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. പഴയ മലബാർ ജില്ലയിൽ, വടക്കൻ മലബാറിനും തെക്കൻ മലബാറിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അതിർത്തിയായി കോരപ്പുഴ പൊതുവെ കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite book |last=Miller |first=Eric J. |author-link=Eric J. Miller |title=India's Villages |publisher=Media Promoters & Publishers |year=1955 |editor-last=Srinivas |editor-first=M. N. |editor-link=M. N. Srinivas |location=Bombay |chapter=Village Structure in North Kerala}}</ref> 20-ാം നൂറ്റാണ്ട് വരെയും വടക്കൻ മലബാറിലെ നായർ സ്ത്രീകൾ കോരപ്പുഴ കടന്ന് തെക്കൻ മലബാറിലേക്ക് പോകുന്നതും തെക്കൻ മലബാറിൽ നിന്നുള്ള ഒരാളെ വിവാഹം കഴിക്കുന്നതും നിഷിദ്ധമായി (ടാബൂ) കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഈ വിലക്ക് ലംഘിക്കുന്നവർക്ക് ഭ്രഷ്ട് (സാമൂഹിക ബഹിഷ്‌കരണം) നേരിടേണ്ടിവരുകയും ജാതിയിൽ നിന്നുള്ള അവകാശങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref name=":02"/> വടക്കൻ മലബാറും തെക്കൻ മലബാറും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന ഈ സാമൂഹിക വിലക്കിന്റെ തുടക്കം വടക്കൻ മലബാറിലെ കോലത്തുനാട് ഭരണാധികാരികളും തെക്കൻ മലബാറിലെ സാമൂതിരിയും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ വൈരാഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=":02" /> അതേസമയം, കോലത്തുനാട് രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ–വേണാട് രാജവംശവുമായും തുളുനാട് രാജവംശവുമായും സൗഹൃദബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref name=":0" /><ref name=":02" /> തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബം, വടക്കൻ മലബാറിലെ കോലത്തിരിമാരുടെ അടുത്ത ബന്ധുവായ രാജവംശമായിരുന്നു. == ഇവയും കാണുക == *[[കേരളത്തിലെ നദികളുടെ പട്ടിക]] കണയങ്കോട് എന്ന സ്ഥലത്തു വെച്ച് രാമൻപുഴ, നെല്ല്യാടിപ്പുഴ, അകലാപ്പുഴ എന്നിവ് കൂടിച്ചേർന്നാണു കോരപ്പുഴയായി മാറുന്നത്. ഈ പുഴയിലൂടെ വില്ല്യം ലോഗൻ നടത്തിയ തോണിയാത്രയുടെ [http://en.wikipedia.org/wiki/William_Logan_%28Malabar_Manual%29 മലബാർ മാനുവൽ] വിവരണം ഹൃദ്യമാണ്. ==കുറിപ്പുകൾ == {{Reflist}} == അവലംബങ്ങൾ == *{{cite web| title=Infobox facts| work=All Kerala River Protection Council| url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html| access-date=26 January 2006| archive-date=2012-07-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html| url-status=dead}} *''Malabar Manual in two volumes'' by William Logan, first published in 1887, reprinted by Asian Educational Services in 1951. *''Nayars of Malabar Vol III'' by F. Fawcett, first published in 1901. *''മലബാർ മാനുവൽ (രണ്ടു വാല്യങ്ങളായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്'' വില്യം ലോഗൻ, ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് [[1887]]-ൽ, ഏഷ്യൻ എഡ്യുക്കേഷണൽ സർവീസസ് [[1951]]-ൽ പുന:പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. *''മലബാറിലെ നായന്മാർ വാല്യം III'' എഫ്. ഫാസെറ്റ്, ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് [[1901]]-ൽ. {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{Rivers of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] 337x0a5ezw9wk72x76wwptrpmrmazdi 4 6849 4659404 4656828 2026-08-17T21:02:55Z MediaWiki message delivery 53155 /* Tech News: 2026-34 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659404 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{prettyurl|Wiki_Panchayath_Technical}} {{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}} {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''സാങ്കേതികവിഭാഗത്തിലെ</br>പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive1|സംവാദ നിലവറ 1]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_2|സംവാദ നിലവറ 2]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_3|സംവാദ നിലവറ 3]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_4|സംവാദ നിലവറ 4]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_5|സംവാദ നിലവറ 5]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_6|സംവാദ നിലവറ 6]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_7|സംവാദ നിലവറ 7]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_8|സംവാദ നിലവറ 8]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_9|സംവാദ നിലവറ 9]] ---- *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യൂണികോഡ് 5.1.0|യൂണീകോഡ് ചർച്ച]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യു.എൽ.എസ്.|യു.എൽ.എസ്. ചർച്ച]] |} == അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് == {{Discussion top|1= ഇവിടെ നടത്തിയ ചർച്ചയിൽ എല്ലാവരും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുകയുവും ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടത്താൻ പോകുന്ന പരിശീലന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ചർച്ച അവസാനിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ചർച്ചയിൽ അഭിപ്രായം അറിയിച്ച എല്ലാവർക്കും നന്ദി. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വരും ദിവസങ്ങളിൽ ലഭ്യമാക്കാൻ സാധിക്കും എന്ന് അറിയിക്കുന്നു.-[[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 00:21, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC)}} അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗം (Movement Communications Specialist (Product & Tech)) അറിയിപ്പ് തന്നിരുന്നു. അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി തുടങ്ങുന്ന സമയത്ത് മലയാളം ഭാഷ പരിഗണിക്കുന്നതുസംബന്ധിച്ച് അറിയപ്പ് തന്നിട്ടുള്ളതും ചേരാൻ സമ്മതം അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തുടർപ്രവർത്തനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് അറിയിപ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot|ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്]].ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. എല്ലാവരുടെയും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:32, 5 ജൂൺ 2026 (UTC) === ചർച്ച === താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ ദയവായി അറിയിക്കുക: * മലയാളത്തിലെ Wikidata Lexemes മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ? * മലയാള ഭാഷയിൽ [[വിക്കിഫങ്ഷൻസ്]] പരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താക്കളായി പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ? ''ഇതിനായി പ്രോഗ്രാമിംഗ് പരിജ്ഞാനം ആവശ്യമില്ല.'' :'''മുകളിൽ പങ്കുവച്ച നിർദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026 ജൂലൈ 18-നകം ഇവിടെ പഞ്ചായത്തിൽ ചർച്ച നടത്തി ചുവടെയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ താങ്കളുടെ നിലപാടും പിന്തുണ അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർഥിക്കുന്നു.'''-[[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:11, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) :ഞാൻ അടിസ്ഥാനപരമായി തെലുങ്കിൽ നിന്നാണ്. പക്ഷേ എനിക്ക് മലയാള ഭാഷയും പൈതൃകവും സംസ്കാരവും ഇഷ്ടമാണ്. വർക്ക്ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Srinivasrjy|Srinivasrjy]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Srinivasrjy|സംവാദം]]) 09:52, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC) ==== സമ്മതം ==== {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.- [[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:12, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്. [[User:Roopeshor6]] {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാനും താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്[[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 14:28, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:50, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 18:47, 7 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 10:13, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Sneha Forestry|Sneha Forestry]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sneha Forestry|സംവാദം]]) 09:43, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:11, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:15, 12 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|<font color="#C42658" face="Chilanka">ശ്രീജിത്ത് കൊയിലോത്ത്</font> ]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:sreejithkoiloth|സംവാദം]]) 20:22, 19 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Athulvis|athul]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Athulvis|സംവാദം]]) 15:05, 25 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{Discussion bottom}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:47, 29 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:56, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:10, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് == സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SiS), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജിയിൽ വച്ച് ഒരു വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 2026 ജൂലൈ 18-19 തീയതികളിൽ വർക്ക്ഷോപ്പ് നടക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഇവന്റ് പേജ് സന്ദർശിക്കുക: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikimedia_Technical_Workshop_2026_at_C-SiS_CUSAT [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:58, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC) താത്പര്യമുണ്ട്. പങ്കെടുക്കാം [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-40416-42|&#126;2026-40416-42]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-40416-42|talk]]) 07:03, 18 ജൂലൈ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:45, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:48, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:45, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:02, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> mms7y3q2w0cizn7zatj04mv4pbdusz5 0 7537 4659359 4659269 2026-08-17T18:19:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659359 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kottiyoor}} {{About|കൊട്ടിയൂർ എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറിച്ചുള്ളതാണ്|പഞ്ചായത്തിനെ കുറിച്ചുള്ള ലേഖനത്തിന്|കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = കൊട്ടിയൂർ | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = Kottiyoor Ikkare temple and around (27).jpg | image_caption = ഇക്കരെ കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം | nickname = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kannur, Kerala, India | coordinates = {{coord|11|52|35|N|75|51|15|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)]] | governing_body = കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 155.01 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 16,698 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670651 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL-78 | blank1_name_sec1 = [[Niyamasabha]] constituency | blank1_info_sec1 = പേരാവൂർ | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Pleasant]] {{small|([[Köppen climate classification|Köppen]])}} | website = | footnotes = }} [[File:Kottiyoor temple festival.jpg|thumb|right|400px|കൊട്ടിയൂർ അമ്പലത്തിലെ ഉത്സവം]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ കിഴക്കൻ കുന്നുകളിലെ ഒരു ഗ്രാമവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രവുമാണ് '''കൊട്ടിയൂർ'''. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] മലനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കേരളത്തിലെ ഇരുപത്തിമൂന്നാമത്തെ വന്യജീവി സങ്കേതംകൂടിയായ കൊട്ടിയൂർ ''തെക്കിന്റെ കാശി'' എന്നു അപരനാമത്തിലും അറിയപ്പെടുന്നു. കൊട്ടിയൂർ ഭൂപ്രദേശം പണ്ട് കാലത്ത്[[കട്ടൻ രാജവംശം| കട്ടൻ മലയോടൻ]] എന്ന രാജവംശത്തിന്റെ അധീനതയിലായിരുന്നുവെന്ന് കാമ്പിൽ അനന്ദൻ മാസ്റ്റർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് ഈ രാജവംശം ക്ഷയിച്ചതോടം പ്രദേശം അവരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും നഷ്ടമായി.<ref>കാമ്പിൽ അനന്ദൻ മാസ്റ്റർ (1935) ''കേരള ചരിത്ര നിരൂപണം'', കേരള സാഹിത്യ അക്കഥമി</ref> കണ്ണൂർ-[[വയനാട്]] ജില്ലകളുടെ ഒരു അതിർ‌ത്തി ഗ്രാമമായ കൊട്ടിയൂരിലെ താമസക്കാരിൽ അധികവും [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] നിന്നു കുടിയേറി വന്നവരുടെ പിൻതലമുറകളിൽ പെട്ടവരാണ്. [[വില്യം ലോഗൻ|വില്യം ലോഗന്റെ]] [[മലബാർ മാന്വൽ|മലബാർ മാനുവലിൽ]] കൊട്ടിയൂരിനെക്കുറിച്ച് പരാമർ‌ശമുണ്ട്. [[ബാവലിപ്പുഴ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/06/17/stories/2006061708850500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001030606/http://www.hindu.com/2006/06/17/stories/2006061708850500.htm|url-status=dead|archive-date=2007-10-01|title=Huge crowd at Kottiyur temple|date=2006-06-17|access-date=2012-05-22|newspaper=[[The Hindu]]|location=Chennai, India}}</ref> കൊട്ടിയൂരിൽ വനത്തിന് നടുവിലായി രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടത്തെ [[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം|ശിവക്ഷേത്രം]] പ്രശസ്തമാണ്. പല ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവിടത്തെ 28 ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന [[കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖ മഹോത്സവം|കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കാനായി ആളുകൾ ഒത്തുകൂടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഏകദേശം 50,000 ഭക്തരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഉത്സവമാണിത്. അക്കരെക്കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലാണ് ഉത്സവം നടക്കുന്നത്. അക്കരക്കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലു വശവും വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പ്രസിഡന്റ് ശ്രീ റോയ് നമ്പുടാകം ആണ്. == സ്ഥലനാമം == കൊട്ടിയൂർ എന്ന പേര് "കൂടി" (കൂടിച്ചേരൽ), "ഊര്" (പ്രദേശം) എന്നീ രണ്ട് പദങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. ഈ പ്രദേശത്തെ തീർത്ഥാടനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരിക്കാം ഈ പേര് വന്നത്. പുരാണങ്ങളിൽ, [[ബ്രഹ്മാവ്]], [[വിഷ്ണു]], [[ശിവൻ]] എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളും [[വീരഭദ്രൻ]], [[കാളി|ഭദ്രകാളി]], ശിവഭൂതഗണങ്ങൾ, ബഹുമാന്യരായ മാമുനിമാർ, മറ്റ് പുണ്യപുരുഷന്മാർ എന്നിവർ ദക്ഷയാഗം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഒത്തുചേർന്ന സ്ഥലമാണിതെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. [[സീത|സതി ദേവി]] ഇവിടെയാണ് ആത്മാഹൂതി ചെയ്തതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://kottiyoordevaswom.com/about.html|title=Few Facts about the temple|access-date=11 August 2013|publisher=kottiyoordevaswom Temple Administration}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു മലയോര പ്രദേശമാണ് കൊട്ടിയൂർ. ഉയർച്ച താഴ്ച്ചകളുള്ള ഭൂപ്രകൃതിയുള്ള ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ, കിഴക്കേയറ്റത്ത് കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനപ്രദേശങ്ങളുണ്ട്. == കൊട്ടിയൂർ വന്യജീവി സങ്കേതം == 2011 ൽ കേരള സർക്കാർ [[കൊട്ടിയൂർ വന്യജീവി സങ്കേതം|കൊട്ടിയൂരിൽ ഒരു വന്യജീവി സങ്കേതം]] നിലവിൽവന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://aranyakam.org/kottiyoor-wildlife-sactuary/|title=Kottiyoor Wildlife Sactuary|access-date=2022-05-29|last=P|first=Aruvi|date=2021-10-15|language=en-GB}}</ref><ref name="forest">{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=205&Itemid=162|title=WILDLIFE SANCTUARIES, NATIONAL PARKS, OTHER PROTECTED AREAS AND BIOSPHERE RESERVES|website=forest.kerala.gov.in}}</ref> കേരളത്തിലെ 23-ാമത്തെ വന്യജീവി സങ്കേതമാണിത്. ഈ മേഖലയുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 3,037.98 ഹെക്ടർ ആണ്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രത്തിന്]] പുറമേയാണിത്.<ref>{{cite news|last=Nazeer|first=Mohamed|date=27 April 2011|title=Wildlife sanctuary area in Kannur increases|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/wildlife-sanctuary-area-in-kannur-increases/article1772084.ece|access-date=11 August 2013|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India}}</ref> കർണാടക അതിർത്തിയിലെ കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രമായ [[ബന്ദിപ്പൂർ ദേശീയോദ്യാനം|ബന്ദിപ്പൂർ ദേശീയോദ്യാനത്തോട്]] ചേർന്നാണ് കൊട്ടിയൂർ വന്യജീവി സങ്കേതവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.eoearth.org/view/article/154889/|title=North Western Ghats montane rain forests|access-date=13 August 2013}}</ref> == ടൂറിസം == [[File:2012-bandipur-tusker.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2012-bandipur-tusker.jpg|ലഘുചിത്രം|കാട്ടിലെ ഒരു കൊമ്പൻ.]] [[File:Red_pierrot.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Red_pierrot.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്രത്യേക കാലഘട്ടത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ചിത്രശലഭം.]] ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ, പ്രകൃതി സ്നേഹികൾ, പർവതാരോഹകർ എന്നിവർക്ക് കൊട്ടിയൂർ ഒരു ആവേശമുണർത്തുന്ന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്. നീണ്ടുനോക്കി, പാലുകച്ചിയമല, ചപ്പുമല, പന്ന്യമാൽ, കേളകം എന്നിവയെല്ലാംതന്നെ ഇക്കോ ടൂറിസത്തിന് അനുയോജ്യമായ ശാന്തവും പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞതുമായ പ്രദേശങ്ങളാണ്. ഇവിടുത്തെ ശാന്തസുന്ദരമായ വനത്തിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന പക്ഷികളും കാലാവസ്ഥാനുസൃതമായി കണാപ്പെടുന്ന ചിത്രശലഭങ്ങളുമുണ്ട്. പാലുകാച്ചിപ്പാറയുടെ മുകൾഭാഗം സാധാരണ ട്രെക്കിംഗുകൾക്ക് പേരുകേട്ട സ്ഥലമാണ്.<ref>{{cite news|title=Kottiyoor|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/tourist_spots/places_of_interests/kottiyoor/313/|access-date=13 August 2013|newspaper=Mathrubhumi|archive-date=2014-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011030459/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/tourist_spots/places_of_interests/kottiyoor/313/|url-status=dead}}</ref> == തീർത്ഥാടനം == അക്കരെ കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ യാഗോത്സവമായ കൊട്ടിയൂർ ഉത്സവം, ദക്ഷയാഗത്തെ അനുസ്മരിച്ച് വർഷം തോറും 27 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതാണ്. ബാവലിപ്പുഴയുടെ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള ഒരു താൽക്കാലിക ക്ഷേത്രത്തിലാണ് തീർത്ഥാടനം നടക്കുന്നത്. അവിടെ ഒരു സ്വയംഭൂ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. തീർത്ഥാടന സമയത്ത് ഇക്കരെ കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം താൽക്കാലികമായി അടച്ചിടുന്നു. വർഷംതോറും ആയിരക്കണക്കിന് തീർത്ഥാടകർ എത്തുന്ന ഇവിടെ, ജൂൺ-ജൂലൈ മാസങ്ങളിലെ മഴക്കാലത്താണ് ഉത്സവം അരങ്ങേറുന്നത്.<ref>{{cite news|title=Daksha yaga bhumiyil|url=http://www.manoramaonline.com/advt/Festival/Kottiyoor-Festival13/index.html|access-date=10 August 2013|newspaper=Malayala Manorama}}</ref> === തൃച്ചെറുമന ക്ഷേത്രം (കൊട്ടിയൂർ വടക്കേശ്വരം ക്ഷേത്രം) === ബാവലിപ്പുഴയുടെ കിഴക്കേ കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ശിവക്ഷേത്രമാണ് തൃച്ചെറുമന ക്ഷേത്രം അല്ലെങ്കിൽ ഇക്കരെ കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം. മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്. പടിഞ്ഞാറൻ കരയിലെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലെ വാർഷിക വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിന്റെ പേരിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പ്രധാനമായും പ്രസിദ്ധമായത്. വൈശാഖ മഹോത്സവ സമയത്ത് ഈ ക്ഷേത്രം അടച്ചിടുകയും ബാക്കി സമയത്ത് തുറന്നിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011 ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം, കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമത്തിലുണ്ടായിരുന്ന 16,698 ജനസംഖ്യയിൽ 8,239 പുരുഷന്മാരും 8,459 സ്ത്രീകളുമാണുണ്ടായിരുന്നത്. 155.01 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (59.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമത്തിൽ 4,156 കുടുംബങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്നു. കൊട്ടിയൂരിലെ ലിംഗാനുപാതം സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 1,084 നേക്കാൾ 1,027 കുറവാണ്. 0 - 6 വയസ്സിനിടയിലുള്ള കുട്ടികളുടെ ജനസംഖ്യ 1,568 (9.4%) ആയിരുന്നു. അതിൽ 786 പുരുഷന്മാരും 782 സ്ത്രീകളുമാണ്. കൊട്ടിയൂരിലെ മൊത്തം സാക്ഷരത സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ 94.8% കൂടുതലാണ്. ഗ്രാമത്തിലെ പുരുഷ സാക്ഷരത 95.8% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 93.9% ഉം ആണ്.<ref>{{cite book |last1=Kerala |first1=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=166,167 |access-date=14 July 2020}}</ref> ==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി== *[[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]] നിന്ന് 58 കിലോമീറ്റർ. ഒന്നേകാൽ മണിക്കൂർ യാത്ര. ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്നും റെയിൽ മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരുന്നവർക്ക് കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള കവാടം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന തലശ്ശേരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ എത്തുകയും തൊട്ടടുത്തുള്ള ബസ്റ്റാൻഡിൽ നിന്ന് കൊട്ടിയൂർ അമ്പലത്തിലേക്കുള്ള ബസ് സർവീസ് ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യാം. ഉത്സവ സമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക ബസ് സർവ്വീസുകൾ തലശ്ശേരിയിൽ നിന്നും ഉണ്ടാവും. *[[മുഴക്കുന്ന് മൃദംഗശൈലേശ്വരി ക്ഷേത്രം|മുഴക്കുന്ന് മൃദംഗശൈലേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 24.8 കിലോമീറ്റർ, 35 മിനിറ്റ് യാത്ര, മലയോര ഹൈവേ വഴി. *[[മാനന്തവാടി|മാനന്തവാടിയിൽ]] നിന്ന് - 25.6 കിലോമീറ്റർ, മലയോര ഹൈവേ വഴി. *തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് - 46.8 കിലോമീറ്റർ, ഒരു മണിക്കൂർ 21 മിനിറ്റ് യാത്ര, മലയോര ഹൈവേ വഴി. *അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തലശ്ശേരി == ചിത്ര ഗാലറി == <gallery mode="packed" heights="120px" style="text-align:left"> File:Kottiyoor_temple_festival_IMG_0030.JPG|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kottiyoor_temple_festival_IMG_0030.JPG|ഉത്സവ കാലം File:Ikkare_kottiyur.JPG|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ikkare_kottiyur.JPG|ഇക്കരെ കൊട്ടിയൂർ File:Entry_point_to_Akkare_Kottiyoor.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Entry_point_to_Akkare_Kottiyoor.jpg|അക്കരെയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം File:Kottiyoor-way_to_akkare_kottiyoor.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kottiyoor-way_to_akkare_kottiyoor.jpg|അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലേക്ക് പോകുന്ന തീർത്ഥാടകർ File:KottiyoorView.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:KottiyoorView.jpg|ഉത്സവ കാഴ്ച File:Sunset_at_palchuram.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sunset_at_palchuram.jpg|പാൽച്ചുരം, കൊട്ടിയൂർ File:The_Banyan_tree_at_Akkare_Kottiyoor.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Banyan_tree_at_Akkare_Kottiyoor.jpg|പ്രദേശത്തെ ആൽമരം </gallery> == See also == == അവലംബങ്ങൾ == {{commons category|Kottiyoor}} *[http://www.knr.kerala.gov.in/touristspots.htm കേരള സർക്കാർ കണ്ണൂർ വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226065235/http://www.knr.kerala.gov.in/touristspots.htm |date=2007-02-26 }} {{കണ്ണൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{Kannur-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} gqdcl4bxacr47lhywed87zu6ir29etd 0 12778 4659275 565572 2026-08-17T12:16:47Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1339639515|Ambayathode]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659275 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ambayathode | other_name = | settlement_type = Village | image_skyline = File:St.George School, Ambayathode, Kottiyoor.jpg | image_alt = | image_caption = St.George School, Ambayathode | coordinates = {{coord|11.86464|N|75.88982|E|display=inline,title}} | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur]] | government_type = | governing_body = Kottiyoor Grama Panchayat | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670651 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 78 | blank1_name_sec1 = [[Niyamasabha]] constituency | blank1_info_sec1 = [[Peravoor (State Assembly constituency)|Peravoor]] }} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[കൊട്ടിയൂർ|കോട്ടിയൂർ]] ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ഒരു മലയോര ഗ്രാമമാണ് അമ്പായത്തോട്. 2018 ലെ കേരളത്തിൽ സംഭവിച്ച വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള മണ്ണിടിച്ചിലിന് അമ്പയത്തോട് ഗ്രാമം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിരുന്നു. == സ്ഥാനം == [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]] ജില്ലയിലെ ബോയ്സ് ടൌണിനും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കോട്ട്യൂരിനുമിടയിലാണ് അമ്പായത്തോട് ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiamapia.com/Kannur/Ambayathode.html|title=Ambayathode Pin Code, Ambayathode, Kannur Map, Latitude and Longitude, Kerala}}</ref> [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]] ഭാഗത്ത് നിന്ന് കോട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള സന്ദർശകരുടെ പ്രധാന പ്രവേശന കവാടമാണ് ഈ ഗ്രാമം.<ref>{{Cite web|url=http://www.mapsofindia.com/pincode/india/kerala/kannur/ambayathode.html|title=Ambayathode Pin Code (Kannur, Kerala) &#124; Ambayathode Postal Index Number Code (Pincode)}}</ref> == ആകർഷണങ്ങൾ == വളരെ മനോഹരവും കോട്ടിയൂരിനേക്കാൾ തിരക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞതുമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് അമ്പായത്തോട്. അമ്പയത്തോട് ഗ്രാമത്തിലേയ്ക്ക് എത്തുവാൻ ബോയ്സ് ടൌണിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് അഞ്ച് ഹെയർപിൻ വളയങ്ങൾ പിന്നിടേണ്ടതുണ്ട്. ചവറയച്ചന്റെ യുടെ സ്മരണയ്ക്കായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു വലിയ പള്ളിയാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യത്തെ ലാൻഡ്മാർക്ക് .  കേരളത്തിലെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരികപ്പാടിന്റെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥാലയവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. * മലങ്കര ഓർത്തഡോക്സ് സിറിയൻ സഭയുടെ ഭാഗമായ സെന്റ് മേരീസ് ഓർത്തഡക്സ് ദേവാലയം എന്ന മനോഹരമായ പള്ളിയും ഇവിടെയുണ്ട്. * അസംബ്ലീസ് ഓഫ് ഗോഡ് സമൂഹത്തിന്റെ ഒരു പെന്തക്കോസ്ത് പള്ളിയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ. പി. സ്കൂൾ, അമ്പായത്തോട് യു. പി. സ്കൂൾ എന്നീ രണ്ട് സ്കൂളുകളാണ് ഗ്രാമത്തിലുള്ളത്. == സമ്പദ്ഘടന == ഈ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങളിൽ കൂടുതലും കർഷകരാണ്. പാൽ ഒരു പ്രധാന ഉൽപ്പന്നമാണ്. ഇടയന്മാരുടെ സഹകരണ സംഘം നടത്തുന്ന ഒരു പാൽ സൊസൈറ്റി ഇവിടെയുണ്ട്. == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുകൂടി കടന്നപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ നയിക്കുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും സുഗമമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള മറ്റൊരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരിയാണ്]] ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. == ഗാലറി == <gallery mode="packed" heights="180px" style="text-align:left"> പ്രമാണം:Ambayathode_Church,_Kottiyoor.jpg|Ambayathode Church പ്രമാണം:Ambayathode_School,_Kottiyoor.jpg|Ambayathode School </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] isgmw4a8nd05riqmds7ukhsjvdh44v5 4659291 4659275 2026-08-17T13:58:08Z Malikaveedu 16584 4659291 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = അമ്പായത്തോട് | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = File:St.George School, Ambayathode, Kottiyoor.jpg | image_alt = | image_caption = സെന്റ് ജോർജ് സ്കൂൾ, അമ്പായത്തോട് | coordinates = {{coord|11.86464|N|75.88982|E|display=inline,title}} | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ]] | government_type = | governing_body = Kottiyoor Grama Panchayat | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670651 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 78 | blank1_name_sec1 = [[Niyamasabha]] constituency | blank1_info_sec1 = [[Peravoor (State Assembly constituency)|പേരാവൂർ]] }} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ഒരു മലയോര ഗ്രാമമാണ് '''അമ്പായത്തോട്'''. 2018 ൽ കേരളത്തിലുണ്ടായ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള മണ്ണിടിച്ചിലിന് അമ്പയത്തോട് ഗ്രാമം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിരുന്നു. == സ്ഥാനം == [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]] ജില്ലയിലെ ബോയ്സ് ടൌണിനും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കൊട്ടിയൂർ|കൊട്ട്യൂരിനുമിടയിലാണ്]] അമ്പായത്തോട് ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiamapia.com/Kannur/Ambayathode.html|title=Ambayathode Pin Code, Ambayathode, Kannur Map, Latitude and Longitude, Kerala}}</ref> [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]] ഭാഗത്ത് നിന്ന് കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള സന്ദർശകരുടെ പ്രധാന പ്രവേശന കവാടമാണ് ഈ ഗ്രാമം.<ref>{{Cite web|url=http://www.mapsofindia.com/pincode/india/kerala/kannur/ambayathode.html|title=Ambayathode Pin Code (Kannur, Kerala) &#124; Ambayathode Postal Index Number Code (Pincode)}}</ref> == ആകർഷണങ്ങൾ == വളരെ മനോഹരവും കൊട്ടിയൂരിനേക്കാൾ തിരക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞതുമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് അമ്പായത്തോട്. അമ്പയത്തോട് ഗ്രാമത്തിലേയ്ക്ക് എത്തുവാൻ ബോയ്സ് ടൌണിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് അഞ്ച് ഹെയർപിൻ വളയങ്ങൾ പിന്നിടേണ്ടതുണ്ട്. [[കുര്യാക്കോസ് ഏലിയാസ് ചാവറ|ചവറയച്ചന്റെ]] സ്മരണയ്ക്കായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു വലിയ പള്ളിയാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യത്തെ ലാൻഡ്മാർക്ക്. കേരളത്തിലെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരികപ്പാടിന്റെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പൊതുഗ്രന്ഥാലയവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. * മലങ്കര ഓർത്തഡോക്സ് സിറിയൻ സഭയുടെ ഭാഗമായ സെന്റ് മേരീസ് ഓർത്തഡോക്സ് ദേവാലയം എന്ന മനോഹരമായ പള്ളിയും ഇവിടെയുണ്ട്. * അസംബ്ലീസ് ഓഫ് ഗോഡ് സമൂഹത്തിന്റെ ഒരു പെന്തക്കോസ്ത് പള്ളിയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ. പി. സ്കൂൾ, അമ്പായത്തോട് യു. പി. സ്കൂൾ എന്നീ രണ്ട് വിദ്യാലയങ്ങളാണ് ഗ്രാമത്തിലുള്ളത്. == സമ്പദ്ഘടന == ഈ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങളിൽ കൂടുതലും കർഷകരാണ്. പാൽ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഉൽപ്പന്നമാണ്. ഇടയന്മാരുടെ സഹകരണ സംഘം നടത്തുന്ന ഒരു പാൽ സൊസൈറ്റി ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുകൂടി കടന്നപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ നയിക്കുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും സുഗമമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള മറ്റൊരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരിയാണ്]] ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. == ഗാലറി == <gallery mode="packed" heights="180px" style="text-align:left"> പ്രമാണം:Ambayathode_Church,_Kottiyoor.jpg|അമ്പായത്തോട് പള്ളി പ്രമാണം:Ambayathode_School,_Kottiyoor.jpg|അമ്പായത്തോട് സ്കൂൾ </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] ncf7yx9p7tx0vssc6yvabsok5ics8uv 0 14906 4659398 4659273 2026-08-17T20:36:03Z Vishkailas 214655 /* കോഴി വളർത്തൽ */ 4659398 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} qj22bge3pbibgy0r5bpst8glxlwvdvl 4659399 4659398 2026-08-17T20:36:44Z Vishkailas 214655 /* കോഴി വളർത്തൽ */ 4659399 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} 7mva2rwmf6gcqjjzhbjwa3ub9jl25m6 4659400 4659399 2026-08-17T20:43:00Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659400 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിനും അനുയോജ്യമായി കേരള വെറ്ററിനറി സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമലക്ഷ്മി. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 250 മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} na52wdkzmdh6dgpl0k4qv69396ofmqh 4659401 4659400 2026-08-17T20:46:16Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659401 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിനും അനുയോജ്യമായി കേരള വെറ്ററിനറി സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമലക്ഷ്മി. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} 1cpyyfgdoxbupjn1z1wteozr363vjzx 4659402 4659401 2026-08-17T20:47:28Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659402 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിനും അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} tt8tczwe5zjjup7buiki3jydizcuh8l 4659403 4659402 2026-08-17T20:48:18Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659403 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} 6hh824u7fsxxquhy2agg3664mxiou6k 4659406 4659403 2026-08-17T21:20:17Z Vishkailas 214655 /* കോഴി വളർത്തൽ */ 4659406 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം കോഴി വളർത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} aukh5prqn1b4bk3f8q21f49ixeaa3j6 4659407 4659406 2026-08-17T21:26:45Z Vishkailas 214655 /* കോഴി വളർത്തൽ */ 4659407 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം കോഴി വളർത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്ന ധാരാളം ആളുകളുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} h5ae1gfstaap2rev82er3yvrof3d05y 4659408 4659407 2026-08-17T21:32:46Z Vishkailas 214655 /* കോഴി വളർത്തൽ */ 4659408 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം കോഴി വളർത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} nhbu3g73o2ymmye5v9q5509maf42ia1 4659409 4659408 2026-08-17T21:33:36Z Vishkailas 214655 /* കോഴി വളർത്തൽ */ 4659409 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം വീടുകളിൽ കോഴി വളർത്തൽ ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} pbpu6mgp8yrpftmcb6e7ta3fwu0x0e4 4659411 4659409 2026-08-17T21:46:06Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659411 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട് എന്നത് ഇതിന്റെ എടുത്തു പറയേണ്ട പ്രത്യേകതയാണ്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി സമാനമായ ഇനമാണ്. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കൾ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും ഏറെ അനുയോജ്യം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം വീടുകളിൽ കോഴി വളർത്തൽ ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} 8zh18c4jqrtmsaqe1fkahunyujwxlzy 4659412 4659411 2026-08-17T22:38:50Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659412 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട് എന്നത് ഇതിന്റെ എടുത്തു പറയേണ്ട പ്രത്യേകതയാണ്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ ഇനമാണ്. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കൾ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും ഏറെ അനുയോജ്യം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം വീടുകളിൽ കോഴി വളർത്തൽ ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} nbewe8sd1y2cy8brr6fq07y4byd3a20 4659419 4659412 2026-08-17T23:55:20Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4659419 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ പലർക്കും ശരിയായ അറിവില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ബി വി 380, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, സോണാലി, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള സിൽവർ ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അലങ്കാര കോഴികളായും വളർത്തുന്നു. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. * ISA ബ്രൗൺ - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 350 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ വരെ ഇടാറുണ്ട്. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട് എന്നത് ഇതിന്റെ എടുത്തു പറയേണ്ട പ്രത്യേകതയാണ്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ ഇനമാണ്. * കൈരളി - 250 തിലധികം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഓസ്ട്രലോപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * സോണാലി - 180 മുതൽ 240 മുട്ട വരെ വർഷത്തിൽ. റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് പൂവൻ, ഫയോമി പിട എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ കാണാനുള്ള ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. വീടുകളിൽ വളർത്താൻ ഉത്തമം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-150 മുതൽ 200 മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കൾ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും ഏറെ അനുയോജ്യം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 260 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഈ മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 220- 280 വരെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[ഗ്രാമലക്ഷ്മി]] * [[അസീൽ ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ * സിൽക്കി * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി * വയടട്ട് * പോളിഷ് ക്യാപ് * അമേരിക്കൻ ബന്റം == കോഴി തീറ്റ == ഉയർന്ന അളവിൽ പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പ്രത്യേക തരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കോഴി തീറ്റ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ ഇത്തരം തീറ്റ അത്യാവശ്യമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം വീടുകളിൽ കോഴി വളർത്തൽ ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} qsmdi9nj66wqhfhazxelbgcgo3mbits 4 17999 4659477 4574242 2026-08-18T05:37:59Z Ranjithsiji 22471 4659477 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|WP:FFD}} {{നിലവറ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള പ്രമാണങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} __TOC__ [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{-}} == പ്രമാണം:AP Muhammad Musliyar.png== [[പ്രമാണം:AP Muhammad Musliyar.png|ലഘു|75px|right]] *<span class="plainlinks">[[:പ്രമാണം:AP Muhammad Musliyar.png]] ([[പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം:AP Muhammad Musliyar.png|സംവാദം]] | [{{fullurl::പ്രമാണം:AP Muhammad Musliyar.png|action=history}} നാൾവഴി] | [{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode::പ്രമാണം:AP Muhammad Musliyar.png}}}} പ്രവർത്തനരേഖകൾ] | [{{fullurl:പ്രമാണം:AP Muhammad Musliyar.png|action=delete}} മായ്ക്കുക])</span> പകർപ്പവകാശ ലംഘനം. മെറ്റഡാറ്റയില്ല. ഇവിടെ ചേർത്തയാൾക്ക് പകർപ്പവകാശ അനുമതിയില്ല. {{ping|Amsabith}} ന് ഈ ചിത്രം സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഇത് ശരിയല്ല മായ്ക്കണം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:37, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രമാണം:P A VASUDEVAN.jpg == [[പ്രമാണം:P A VASUDEVAN.jpg|ലഘു|75px|right]] *<span class="plainlinks">[[:പ്രമാണം:P A VASUDEVAN.jpg]] ([[പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം:P A VASUDEVAN.jpg|സംവാദം]] | [{{fullurl::പ്രമാണം:P A VASUDEVAN.jpg|action=history}} നാൾവഴി] | [{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode::പ്രമാണം:P A VASUDEVAN.jpg}}}} പ്രവർത്തനരേഖകൾ] | [{{fullurl:പ്രമാണം:P A VASUDEVAN.jpg|action=delete}} മായ്ക്കുക])</span> പകർപ്പവകാശ ലംഘനം. മെറ്റഡാറ്റയില്ല. ഇവിടെ ചേർത്തയാൾക്ക് പകർപ്പവകാശ അനുമതിയില്ല. @[[User:Prasad.ekaksha ]] സ്വതന്ത്രലൈസൻസിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഇത് ശരിയല്ല. മായ്ക്കണം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:12, 23 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) == പ്രമാണം:Karadikali pattu.ogg == *<span class="plainlinks">[[:പ്രമാണം:Karadikali pattu.ogg]] ([[പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം:Karadikali pattu.ogg|സംവാദം]] | [{{fullurl::പ്രമാണം:Karadikali pattu.ogg|action=history}} നാൾവഴി] | [{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode::പ്രമാണം:Karadikali pattu.ogg}}}} പ്രവർത്തനരേഖകൾ] | [[പ്രത്യേകം:കണ്ണികളെന്തെല്ലാം/പ്രമാണം:Karadikali pattu.ogg|കണ്ണികൾ]] | [{{fullurl:പ്രമാണം:Karadikali pattu.ogg|action=delete}} മായ്ക്കുക])</span> കുരീപ്പുഴ ശ്രീകുമാറിനു പകർപ്പവകാശമുള്ള ആലാപനം. [[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 02:33, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2012 (UTC) ഒരു മിനിറ്റിനു താഴെ അനുവദനീയമല്ലേ? പകർപ്പവകാശ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ച് ഒഴിവാക്കണമെങ്കിൽ ആവാം--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|Fotokannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 06:29, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2012 (UTC) {{-}} == പ്രമാണം:Monkeyhandicraft.jpg == *<span class="plainlinks">[[:പ്രമാണം:Monkeyhandicraft.jpg]] ([[പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം:Monkeyhandicraft.jpg|സംവാദം]] | [{{fullurl::പ്രമാണം:Monkeyhandicraft.jpg|action=history}} നാൾവഴി] | [{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode::പ്രമാണം:Monkeyhandicraft.jpg}}}} പ്രവർത്തനരേഖകൾ] | [[പ്രത്യേകം:കണ്ണികളെന്തെല്ലാം/പ്രമാണം:Monkeyhandicraft.jpg|കണ്ണികൾ]] | [{{fullurl:പ്രമാണം:Monkeyhandicraft.jpg|action=delete}} മായ്ക്കുക])</span> പകർപ്പവകാശലംഘനം. ശില്പത്തിന്റെ പകർപ്പവകാശം ശില്പിക്കാണ്. നമുക്ക് സ്വതന്ത്ര അനുമതിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 16:03, 25 ജൂലൈ 2013 (UTC) :സ്വതന്ത്ര അനുമതി മാറ്റിയാൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ പറ്റുമോ?. ഒരു സംശയം, തെറ്റാണെങ്കിൽ ക്ഷമിക്കണം, കരകൗശലവസ്തുവിന്റെ ചിത്രമെടുത്താൽ അത് പകർപ്പവകാശ ലംഘനമാകുമോ, അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ കയറിന്റെയോ കയറുല്പന്നങ്ങളുടെയോ ചിത്രമെടുക്കാനും പറ്റില്ലല്ലോ അതും ആരെങ്കിലുമൊക്കെ ഉണ്ടാക്കിയതല്ലേ??!!!--[[ഉപയോക്താവ്:Abin jv|എബിൻ]]: <small>[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Abin jv|സംവാദം]]</small> 17:17, 28 ജൂലൈ 2013 (UTC) തീരുമാനം: മായ്ച്ചു --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:14, 23 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) {{-}} bppg5l2ynz74g5xq3x46f711j2e6rr9 0 26780 4659501 3939194 2026-08-18T08:09:31Z Ziv 187107 ([[c:GR|GR]]) [[File:Cinchona.pubescens01.jpg]] → [[File:Starr 020501-0057 Cinchona pubescens.jpg]] → File replacement: changing the name of a duplicate file ([[c:c:GR]]) 4659501 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cinchona}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''സിങ്കോണ'' | image = Starr 020501-0057 Cinchona pubescens.jpg | image_width = 240px | image_caption = ''Cinchona pubescens'' - flowers | regnum = [[Plant]]ae | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Rubiaceae]] | genus = '''''Cinchona''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] 1753 | subdivision_ranks = Species | subdivision = about 25 species; see text }} [[ഹോമിയോപ്പതി|ഹോമിയോപ്പതിയിൽ]] ജർമ്മൻ ഭിഷഗ്വരനായ [[സാമുവൽ ഹാനിമാൻ]] പരീക്ഷണം നടത്തിയ സസ്യമായിരുന്നു '''സിങ്കോണ'''(Cinchona). [[മലമ്പനി|മലമ്പനിക്കുള്ള]] ഏറ്റവും പ്രധാന ഔഷധമായ ക്വിനിൻ ഉത്പാദിപ്പിച്ചത് ഈ സസ്യത്തിൽ നിന്നുമാണ്‌<ref name="ref1">ഡോ.രാമൻ നമ്പൂതിരിയുടെ അത്ഭുത ഔഷധച്ചെടികൾ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ നിന്നും. താൾ 132,133. H&C Publishing House, Thrissure</ref>. == പേരിനു പിന്നിൽ == തെക്കേ അമേരിക്കയാണ്‌ സിങ്കോണയുടെ ജന്മദേശം. സിങ്കോണ എന്ന പേര്‌ ഉണ്ടായത് പെറുവിലെ വൈസ്രോയിയുടെ ഭാര്യയായ സിങ്കോൺ Chinchon എന്ന പേരിൽ നിന്നുമാണ്‌<ref name="ref2">http://www.rain-tree.com/quinine.htm</ref>. എങ്കിലും [[നീലഗിരി]], [[ഊട്ടി]], [[സിക്കിം]], [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയസാനുക്കളിലും]] സിങ്കോണ കൃഷിചെയ്തുവരുന്നു<ref name="ref1"/>. സിങ്കോണ മരം എട്ടു മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന നിത്യഹരിത വൃക്ഷമാണ്. സിങ്കോണയുടെ മരപ്പട്ടയാണ് ഔഷധ യോഗ്യമായ ഭാഗമായി ആയുർവേദത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. തിക്ത രസവും ലഘു രൂക്ഷ ഗുണവും ഉഷ്ണവീര്യവും കടുവിപാകവുമാണ് സിങ്കോണയുടെ ആയുർവേദത്തിലെ രസാദി ഗുണങ്ങൾ == ഔഷധം == [[പ്രമാണം:Cinchona.pubescens03.jpg|thumb|left|200px|സിങ്കോണ കായ്]] പ്രധാനമായും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഔഷധം മലമ്പനിക്കെതിരെയുള്ള മരുന്നായ ക്വിനിൻ ആണ്‌. [[പനി]] വിറയൽ, വിയർപ്പ് എന്നീ ലക്ഷണങ്ങളോടെ ഉണ്ടാകുന്ന മലമ്പനിക്കാണ്‌ ക്വിനിൻ സാധാരണ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കൂടാതെ സാധാരണയിൽ കവിഞ്ഞ വിശപ്പ്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഉടനേ വീണ്ടും കഴിക്കണം എന്നുള്ള തോന്നൽ, എല്ലാ ഭക്ഷണ സാധനങ്ങളോടും അത്യാർത്തി, ദഹനത്തിന്‌ താമസം, വറുവേദന, വയർ സ്തംഭനം എന്നുതുടങ്ങി വർദ്ധിച്ച രക്തവാതത്തിനുവരെ ക്വിനിൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു <ref name="ref1"/>. [[ചെവി|ചെവിയിൽ]] നിന്നും ഉണ്ടാകുന്ന പഴുപ്പ്, [[മൂക്ക്|മൂക്കിൽ]] നിന്നും [[രക്തം]]വരിക, [[സ്വപ്നസ്ഖലനം]] എന്നീ അവസ്ഥവിശേഷങ്ങൾക്ക് സിങ്കോണയിൽ നിന്നുമുള്ള ഔഷധം ഉപയോഗിക്കുന്നു <ref name="ref1"/>. ==രസാദി ഗുണങ്ങൾ== രസം : തിക്തം ഗുണം :ലഘു, രൂക്ഷം വീര്യം :ഉഷ്ണം വിപാകം :കടു ==ഔഷധയോഗ്യ ഭാഗം== മരപ്പട്ട ==ഔഷധപ്രയോഗങ്ങൾ== മലേറിയ രോഗികൾക്ക് ക്വിനൈൻ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഗുളികകൾ 150 മി.ഗ്രാം മുതൽ 600 മി.ഗ്രാം വരെ ദിവസം ഒന്നോ രണ്ടോ നേരം തുടർച്ചയായി 21 ദിവസം കൊടുത്തു വരുന്നു. രോഗിയുടെ പ്രായവും രോഗാവസ്ഥയും അനുസരിച്ചാണ് മരുന്ന് ക്രമപ്പെടുത്തണ്ടത്.കൂടാതെ ഡിങ്കോണയ്ക്ക് കൃമിനാശക ശക്തിയുണ്ട്, കഫപിത്ത വികാരങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് ഉത്തമമാണ് <ref> ആയുർവേദം ഔഷധ സസ്യങ്ങളും ഒറ്റമൂലികളും, M Sasidharan Nair </ref> ==രാസഘടകങ്ങൾ== ക്വിനൈൻ, ക്വിനൈഡിൻ, സിങ്കൊണൈൻ,സിങ്കോണിഡിൻ, ക്വിനിക് ആസിഡ്, സിങ്കൊറ്റാനിക് ആസിഡ്, സിങ്കോഫുൾവിക് ആസിഡ് എന്നിവയെല്ലാം സിങ്കോണയുടെ തൊലിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന രാസഘടകങ്ങളാണ്. ഇതിൽ ക്വിനൈൻ കൊറോണ വൈറസ് രോഗത്തിന് ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു.<ref>ആയുർവേദം ഔഷധ സസ്യങ്ങളും ഒറ്റമൂലികളും, M Sasidharan Nair</ref> == അവലംബം == <references/> {{Plant-stub|Cinchona}} [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സിങ്കോണ എന്ന ജനുസ്സിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] iolb03yert9cx9fyw0rhue0s79kd08w 0 27032 4659490 4657262 2026-08-18T06:57:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659490 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cherukunnu}} {{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ |സ്ഥലപ്പേർ= ചെറുകുന്ന് |അപരനാമം = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം= ചെറുപട്ടണം |അക്ഷാംശം = 12.06 |രേഖാംശം = 75.23 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = പഞ്ചായത്ത്, വില്ലേജ് |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = |വിസ്തീർണ്ണം = 15.37 |ജനസംഖ്യ = 16,111 |ജനസാന്ദ്രത = 1048 |Pincode/Zipcode= 670301 |TelephoneCode= 91 497 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = [[അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം]]}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] നഗര സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രദേശമാണ് '''ചെറുകുന്ന്.''' {{Lang-en|Cherukunnu}}. ചെറുകുന്ന് തറ എന്ന് പരക്കെ അറിയപ്പെടുന്നു .ചെറുകുന്ന് അന്നപൂർണേശ്വരി ക്ഷേത്ര കവാടത്തിനു അരികെയുള്ള കതിര് വെക്കും തറ ഉള്ളതിനാലാണ് അത് . കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്നു ഏകദേശം 17 കിലോ മീറ്റർ വടക്ക് പാപ്പിനിശ്ശേരി - പിലാത്തറ  KSTP റോഡിലാണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് അതിനാൽ തന്നെ തിരക്കുള്ള പട്ടണമാണ് ഇത്. ചെറുകുന്ന് ആസ്ഥാനമായുള്ള [[ചെറുകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും]] ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.[http://lsgkerala.in/cherukunnupanchayat/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141017181050/http://lsgkerala.in/cherukunnupanchayat/ |date=2014-10-17 }}. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു സെൻസസ് പട്ടണമാണ് ചെറുകുന്ന്.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 & above |publisher=Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 }}</ref><ref name="KANNUR">{{cite web|url=http://kannur.gov.in/village.htm|title=Kannur.gov.in : Villages of Kannur District|access-date=2010-07-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180227054908/http://kannur.gov.in/village.htm |archive-date=27 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/cherukunnu--i-/id/2633 |title=Cherukunnu (i), Cherukunnu (i) Panchayat, Kannur District, Kerala, India |website=Kerala Tourism |language=en |access-date=2026-08-06}}</ref><ref>{{Cite web |author=Express News Service |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Nov/23/malayali-soldier-falls-into-gorge-in-poonch-dies-5 |title=Malayali soldier falls into gorge in Poonch, dies |date=2025-11-23 |website=The New Indian Express |language=en |access-date=2026-08-06}}</ref> കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ പഴയങ്ങാടിക്ക് തെക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വളപട്ടണം-പാപ്പിനിശ്ശേരി-പഴയങ്ങാടി പ്രധാന പാതയിലാണ് ചെറുകുന്ന് പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == പേരിനു പിന്നിൽ == ചെറുകുന്ന് എന്നാൽ "ചെറിയ - കുന്ന്" ({{Lang-en|Little Hill}}) . ഈ പ്രദേശത്തിന് ചുറ്റുമായി അഞ്ചോളം ചെറിയ കുന്നുകൾ ഉണ്ട്. ഈ കുന്നുകളുടെ സാന്നിധ്യമാണ് ഈ ദേശത്തിന് ചെറുകുന്ന് എന്ന പേര് നേടിക്കൊടുത്തതെന്ന് പരക്കെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഇവിടുത്തെ ഹിന്ദു ഐതിഹ്യ പ്രകാരം, അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ ദിവസേനയുള്ള അന്നദാനത്തിനു വേണ്ടി ഉണ്ടാക്കുന്ന ചോറ് കൊണ്ടുള്ള കൂനയെ ചോറ്-കുന്ന് എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടെന്നും അതിനാൽ ചോറിന്റെ കുന്നുള്ള ഈ പ്രദേശത്തെ ചെറുകുന്ന് ദേശം എന്ന് പറയപ്പെട്ടിരുന്നെന്നും പിന്നീട് കാലാന്തരത്തിൽ ചോറ്കുന്നിന് രൂപമാറ്റം സംഭവിച്ച് ചെറുകുന്ന് എന്നായെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, ചെറുകുന്നിൽ 16,111 ജനസംഖ്യയുണ്ട്, അതിൽ 7,153 (44.4%) പുരുഷന്മാരും 8,958 (55.6%) സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ചെറുകുന്ന് സെൻസസ് ടൗൺ 15.33 കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു, അതിൽ 3,418 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. ചെറുകുന്നിലെ സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതം 1,252 ആയിരുന്നു, ഇത് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 1,084 നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ചെറുകുന്നിൽ ജനസംഖ്യയുടെ 11.8% 6 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ളവരാണ്. ചെറുകുന്ന് ജില്ലയിലെ മൊത്തം സാക്ഷരത 95.4% ആണ്, ഇത് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. പുരുഷന്മാരുടെ സാക്ഷരത 97.8% ഉം സ്ത്രീകളുടേത് 93.5% ഉം ആണ്.<ref>{{cite book |last1=Kerala |first1=Directorate of Census Operations |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=186,187 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |access-date=14 July 2020}}</ref> == രാഷ്ട്രീയം == പുനഃസംഘടനയ്ക്ക് ശേഷം; ചെറുകുന്ന് കാസർഗോഡ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായ കല്ല്യാശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ കീഴിലാണ്. മുമ്പ്, ഈ സ്ഥലം കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിലെ അഴീക്കോട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ കീഴിലായിരുന്നു. 2026 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, താഴെപ്പറയുന്ന വ്യക്തികൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ജനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |title=Assembly Constituencies - Corresponding Districts and Parliamentary Constituencies |access-date=2008-10-19 |work=Kerala |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030085443/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |archive-date=2008-10-30 }}</ref> {| cellpadding="2" cellspacing="0" border="1" |- |<div class="center">'''Cherukunnu Panchayat'''</div> {| cellpadding="2" cellspacing="0" border="1" |-<td> |[[പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റ്]] |<div class="center">'''ശ്രീമതി എം.വി. ഷീമ''</div></td> <td> |[[ഇന്ത്യ നിയമസഭ അംഗം|എം.എൽ.എ.]] |<div class="center">'''ശ്രീ [[എം. വിജിൻ]]''''</div></td> |[[പാർലമെന്റ് അംഗം|എം.പി.]] |<div class="center">'''ശ്രീ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|രാജ്മോഹൻ ഉണ്ണിത്താൻ]]''''</div> |} |} ==ഗതാഗതം== തളിപ്പറമ്പ് പട്ടണത്തിലൂടെയാണ് ദേശീയപാത കടന്നുപോകുന്നത്. ദേശീയപാതയിലൂടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് ഗോവയിലേക്കും മുംബൈയിലേക്കും കൊച്ചിയിലേക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും പ്രവേശിക്കാം. വളപട്ടണം-പാപ്പിനിശ്ശേരി-പഴയങ്ങാടി പ്രധാന റോഡിലാണ് ചെറുകുന്ന് പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ഇത് വടക്ക് പിലാത്തറ വഴിയും തെക്ക് ഭാഗത്ത് വളപട്ടണം പാലം വഴിയും NH-66 ലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-പാലക്കാട് പാതയിൽ യഥാക്രമം വടക്കും തെക്കും വശങ്ങളിൽ പഴയങ്ങാടിയും കണ്ണപുരവുമാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ. ഇന്റർനെറ്റ് വഴി മുൻകൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്താൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ട്രെയിനുകൾ ലഭ്യമാണ്. കണ്ണൂർ, മംഗലാപുരം, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. അവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണ്, പക്ഷേ മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ നേരിട്ടുള്ള വിമാന സർവീസുകൾ ലഭ്യമാകൂ. == പ്രധാന കുന്നുകൾ == *[[കീഴറ കാരക്കുന്ന്]] * കീറക്കുന്ന് * പാടിക്കുന്ന് * ചെടങ്ങീൽക്കുന്ന് * കുന്നനങ്ങാട്ടെക്കുന്ന് ==ചരിത്രം== കോലത്തിരിയുടെ ഭരണ കാലത്ത് ചെറുകുന്ന് അവരുടെ കീഴിലായിരുന്നു. പിന്നീട്, ടിപ്പു സുൽത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പടയോട്ടത്തിനു ശേഷം, ഈ ദേശത്തെയും മൈസൂർ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി. [[ബ്രിട്ടീഷ്_രാജ്|ബ്രിട്ടിഷുകാർ]] ഇതിനെ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിൽ [[മലബാർ]] ജില്ലയിലെ ചിറക്കൽ താലൂക്കിന് കീഴിലാക്കി. ഇപ്പോൾ ഈ ഗ്രാമം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിൽ കണ്ണൂർ താലൂക്കിലാണ്. == മതങ്ങൾ == 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ചെറുകുന്ന് പട്ടണത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 16,111 ആണ്, അതിൽ 8,984 (55.8%) ഹിന്ദുക്കളും, 5,648 (35%) മുസ്ലീങ്ങളും, 1,448 (9%) ക്രിസ്ത്യാനികളും, 0.2% മറ്റുള്ളവരുമാണ്.<ref name=census2011>{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> ==സംസ്കാരവും ഭൂമിശാസ്ത്രവും== ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ മൂന്ന് ഭാഗവും പുഴയോരങ്ങളാണ്. ആയിരം തെങ്ങിലും മുങ്ങത്തിലും ഉള്ള തുരുത്തുകൾ പ്രകൃതി സൌന്ദര്യത്തിനു പേര് കേട്ടതാണ്. ഈ ഗ്രാമം തെക്ക് കണ്ണപുരവുമായും വടക്ക് മാടായിയായും പടിഞ്ഞാറു മാട്ടൂലുമായും കിഴക്ക് എഴോമും പട്ടുവവുമായും അതിർത്തികൾ പങ്കു വയ്ക്കുന്നു.<ref name="District Map">{{cite web|url=http://kannur.gov.in/mapkannur.jpg|title=Kannur District Map : Villages of Kannur|access-date=2010-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233120/http://kannur.gov.in/mapkannur.jpg|archive-date=3 March 2016|url-status=dead}}</ref> ചെറുകുന്ന് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നവയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ് : * അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം<ref name="KeralaTourism">{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/picnic-spots/cherukunnu-2132066192.php|title=Kerala Tourism : Tourist places of Cherukunnu|access-date=2008-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612141405/http://www.keralatourism.org/destination/picnic-spots/cherukunnu-2132066192.php|archive-date=12 June 2010|url-status=dead}}</ref><ref name="KeralaTourism"/> * ഒളിയങ്കര ജുമാ മസ്ജിദ് <ref name="Aulia-e-Hind">{{cite web|url=http://www.aulia-e-hind.com/dargah/Kerala.htm|title=Aulia-e-hind : List of Daragahs in Kerala|access-date=2010-07-07|archive-date=2010-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918175005/http://aulia-e-hind.com/dargah/Kerala.htm|url-status=dead}}</ref> * താവം റോമൻ കത്തോലിക് ചർച്ച് <ref name="Kannur Diocese">{{cite web|url=http://www.kannurdiocese.com/ecclesiastical-structure.html|title=Diocese of Kannur : Organisation Structure|access-date=2010-07-07|archive-date=2010-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602130615/http://www.kannurdiocese.com/ecclesiastical-structure.html|url-status=dead}}</ref> * മിഷൻ ആശുപത്രി * വെള്ളിക്കീൽ പാർക്ക് ===അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം=== ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ ആദിപരാശക്തിയുടെ ഭാവഭേദമായ സർവേശ്വരിയായ ശ്രീ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരിയോടു കൂടി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഹിന്ദു ഐതിഹ്യത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്ര പ്രദേശം കടലിനടിയിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ ഭഗവതി ശ്രീ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ഇവിടം സന്ദർശിച്ചെന്നും കടൽ മാറിപ്പോയ സ്ഥലത്ത് ക്ഷേത്രം കെട്ടിയെന്നും, [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമനാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രം പണിതതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രം ചെറുകുന്ന് പട്ടണത്തോടു ചേർന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ അമ്പലം മുമ്പ് ചിറക്കൽ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിലായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിലാണ്‌. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ [[വിഷു]] വിളക്കുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കരിമരുന്നു പ്രയോഗവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. കൂടാതെ മതമൈത്രിക്ക് വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ് അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രവും ഒളിയങ്കര ജുമാ മസ്ജിദ്വും. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ ശ്രീ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരിയുമായി സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കടലിനടിയിലായിരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ശ്രീ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് 16 കിലോമീറ്റർ, പയ്യന്നൂരിൽ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്റർ അകലെ ചെറുകുന്ന് പട്ടണത്തിനടുത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം ഒരു വലിയ ചിറ (നീന്തൽക്കുളം) കാണാം.<ref name="The Kerala Temples">{{cite web|url= http://www.thekeralatemples.com/templeinfo/bhagavathy/cherukunnu_anapoorneswari.htm|title=Temples of Kerala : List of Famous Hindu Temples in Kerala|access-date=2010-07-07}}</ref> എല്ലാ വർഷവും ഏപ്രിലിൽ, വിഷു വില്ലകുലോത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിവിധ മതപരവും ആചാരപരവും വിനോദപരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="India(9) Temples">{{cite web|url= http://www.india9.com/i9show/Cherukunnu-Annapoorneshwari-Temple-20975.htm|title=India9 : Temples in India|access-date=2010-07-07}}</ref> കണ്ണപുരമാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ. ===ഒളിയങ്കര ജുമാ മസ്ജിദ്=== ഈ മുസ്ലിം പള്ളി ഒരു ഷഭ-ഇ-ഇഹ്രം സൂഫി ദർഗ ശരീഫാണ്. ഇത് [[വടക്കേ മലബാർ|ഉത്തര മലബാറിലെ]] മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. പുരാതന കാലത്ത് ഈ പള്ളിയിലെ മത പുരോഹിതർ ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തതായി ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ഈ പള്ളി ചെറുകുന്ന് പട്ടണത്തിനു സമീപം പള്ളിച്ചാലിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇതു പ്രസിദ്ധമായ ഒരു സൂഫി ഖബറീസ്ഥാനും എല്ലാ മത വിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ടവരും സന്ദർശിക്കുന്ന തീർഥാടന കേന്ദ്രവുമാണ്. മതമൈത്രിക്ക് വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ് അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രവും ഒളിയങ്കര ജുമാ മസ്ജിദും. വടക്കൻ മലബാറിലെ ഒരു പ്രധാന പള്ളിയാണ് സഹാബ-ഇ-ഇഖ്‌റാമിന്റെ (സൂഫി സന്യാസിമാർ/ഔലിയാകൾ) പ്രശസ്തമായ ഒരു ദർഗ ഷരീഫ്.പുരാതന കാലത്ത് പുരോഹിതന്മാർ ഈ പള്ളിയിൽ ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് 16 കിലോമീറ്ററും, പയ്യന്നൂരിൽ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്ററും അകലെ ചെറുകുന്ന് പട്ടണത്തിനടുത്തുള്ള പള്ളിച്ചലിലാണ് ഈ പള്ളി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ആളുകൾ സന്ദർശിക്കുന്ന ഒരു സൂഫി ശവകുടീരം ഇവിടെയുണ്ട് <ref name="Aulia-e-Hind" /> ===താവം ചർച്ച് === [[വടക്കേ മലബാർ|വടക്കേ മലബാറിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു റോമൻ കത്തോലിക് ചർച്ചാണ് താവം ഫാത്തിമ മാതാ ദേവാലയം. ഈ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളി വളരെ പഴക്കമേറിയതും ആയതിനാൽ ഉത്തര മലബാറിൽ ക്രിസ്തീയ സാന്നിധ്യം പണ്ട് മുതൽക്കേ ഉണ്ടെന്നു വിളംബരം ചെയ്യുന്നതുമാണ്. ഈ പള്ളി കണ്ണൂർ രൂപതയ്ക്ക് കീഴിലാണ്. ===മിഷൻ ആശുപത്രി === മിഷൻ ആശുപത്രി അഥവാ സെന്റ് മാർട്ടിൻ-ഡി-പോറസ് ഹോസ്പിറ്റൽ ഈ മേഖലയിൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആതുരാലയമാണ്‌. സമീപ കാലത്ത് ഈ ആശുപത്രിയിൽ എല്ലാവിധ നൂതന വൈദ്യ സാങ്കേതിക സൌകര്യങ്ങളും ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിനോട് ചേർന്ന് 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന അത്യാഹിത വിഭാഗവും (കാഷ്വാലിറ്റി) തീവ്ര പരിചരണ വിഭാഗവും (ഐ.സി.യു.) ഉണ്ട്. ഇവിടുത്തെ കുഷ്ഠരോഗ നിവാരണ കേന്ദ്രം രോഗികൾക്ക് സൌജന്യ ചികിത്സ നൽകുന്നു. കൂടാതെ, ഒരു നഴ്സിംഗ് കോളേജും ഇതോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name="HomeBusiness">{{cite web|url=http://www.homebusinessandfamilylife.com/human_body.html|title=Healthy Family Happy Family : Human Anatomy Study|access-date=2010-07-13|archive-date=2010-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723085957/http://www.homebusinessandfamilylife.com/human_body.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ZoneKerala">{{cite web|url=http://www.zonkerala.com/St-Martin-Deporres-Hospital-285.html|title=SMDP Hospital : College of Nursing|access-date=2010-07-13}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ZStudyNation">{{cite web|url=http://www.studynation.com/study/st-martin-de-porres-hospital-cherukunnu-cannanore-01-kerala|title=Study Nation : Colleges in India|access-date=2010-07-13|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716160108/http://www.studynation.com/study/st-martin-de-porres-hospital-cherukunnu-cannanore-01-kerala|archive-date=2011-07-16}}</ref> =യാത്ര= ==എങ്ങനെ എത്താം== ===വിമാനം വഴി=== * ചെറുകുന്നിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം 40 കിലോ മീറ്റർ ദൂരത്തിൽ കണ്ണൂർ ഇന്റർനാഷണൽ എയർപ്പോർട്ട് * കോഴിക്കോട് വീമാനത്താവളം 120 കിലോ മീറ്റർ * വടക്ക് ഭാഗത്തേക്ക്‌ ഏകദേശം 140 കി.മീ. ദൂരത്തിൽ ===തീവണ്ടി വഴി=== * ചെറുകുന്നിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കണ്ണപുരം ഏകദേശം 1 കി.മീ. ദൂരം (എക്സ്പ്രസ്സ് ട്രെയിനുകൾ ഉൾപ്പെടെ) * വടക്ക് ഭാഗത്തേക്ക്‌ പഴയങ്ങാടി ഏകദേശം 8 കി.മീ പഴയങ്ങാടി * പ്രധാന സ്റ്റേഷൻ കണ്ണൂരാണ്‌. ===ബസ്‌ വഴി ചെറുകുന്നിലിറങ്ങാൻ=== കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ പഴയങ്ങാടിക്കുള്ള ഏത് ബസ്സിലും കയറാം. തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ ചെറുകുന്ന് കതിരുവയ്ക്കും തറയിലേക്കുള്ള ഏത് ബസ്സിലും തളിപ്പറമ്പ് വെള്ളിക്കിൽ ബസ്സിലും നമുക്ക് ചെറുകുന്നിൽ എത്താം. അതു പോലെ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും വരുമ്പോൾ പഴയങ്ങാടി വഴി കണ്ണൂരിൽ പോകുന്ന ഏത് ബസ്സിലും കയറാം. == പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ == *കതിരുവെക്കും തറ *അമ്പലപ്പുറം *കവിണിശ്ശേരി * കീഴറ (കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) * കയറ്റീൽ (കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) * ചുണ്ട (കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) * ചുണ്ട വയൽ ( കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) * തച്ചങ്കണ്ടി (കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) * കുറുവക്കാവ് (കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) * എടക്കെപ്പുറം (കണ്ണപുരം പഞ്ചായത്തിൽ ) *പാടിയിൽ *ഒദയമ്മാടം *കുന്നരുവത്ത് *പള്ളിച്ചാൽ *കൊവ്വപ്പുറം *കണ്ണപ്പുരം *കുന്നനങ്ങാട്ട് *വെള്ളറങ്ങൽ *ദാലിൽ *പൂങ്കാവ് *മുണ്ടപ്പുറം *മുട്ടിൽ *ചൈനാക്ലേ *പള്ളിക്കര *പുന്നച്ചേരി *താവം *പഴങ്ങോട് *കൂരാങുന്ന് *ഇട്ടമ്മൽ == പ്രധാന കാവുകൾ == *ശ്രീ കൂറുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം,താവം *ശ്രീ കൂറുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം,പഴങ്ങോട് *കൂരാങുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം,പഴങ്ങോട് *മുട്ടിൽ കാവ്,മുട്ടിൽ == അതിരുകൾ == *[[കണ്ണപുരം]] *പഴയങ്ങാടി *പട്ടുവം *മാട്ടൂൽ <!-- == ചരിത്രം == ==സാംസ്കാരിക സവിശേഷതകൾ==--> == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *ഗവൺ‌മെന്റ്‌ ബോയ്സ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,ചെറുകുന്ന് *ഗവൺ‌മെന്റ്‌ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,ചെറുകുന്ന് *ഗവൺമെൻറ് വെൽഫേർ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക്കൂൾ, ചെറുകുന്ന് *ഒദയമ്മാടം യു. പി. സ്കൂൾ, ഒദയമ്മാടം, ചെറുകുന്ന് *മുസ്ലിം എൽ. പി. സ്കൂൾ, പള്ളിച്ചാൽ, ചെറുകുന്ന് *താവം ദേവി വിലാസം എൽപീ സ്കൂൾ,താവം,ചെറുകുന്ന് *ബക്കീത്ത ഇംഗ്ലീഷ്‌ മീഡിയം സ്കൂൾ,ചെറുകുന്ന് *ഗവ.സൗത്ത് എൽ.പി.സ്കൂൾ, ചെറുകുന്ന് == പ്രധാന ഗ്രന്ഥശാലകൾ == *താവം പബ്ലിക് ലൈബ്രറീ ആൻഡ് റീഡീങ് റൂം,താവം.Estd:1975 *കീഴറ വിജ്ഞാനപോഷിണി വായനശാല. == ചിത്രശാല == <gallery widths="120" heights="120" caption="[[പ്രമാണം:Cherukunnu vishu vilakk ulsavam.jpg|ലഘുചിത്രം|വിഷു വിളക്ക്‌ ഉത്സവം  ]][[പ്രമാണം:Cherukunnu kurumulak karshakan.jpg|ലഘുചിത്രം|ചെറുകുന്നിലെ ഒരു കുരുമുളക് കർഷകൻ ]] "> പ്രമാണം:Nelvayal.JPG|ചെറുകുന്നിലെ ഒരു നെൽവയൽ പ്രമാണം:Cherukunnu annapoorneswari temple.JPG|അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം ചെറുകുന്ന് പ്രമാണം:Cherukunnu vishu vilakk ulsavam.jpg|വിഷു വിളക്ക്‌ ഉത്സവം  2022 പ്രമാണം:Cherukunnu kurumulak karshakan.jpg|ചെറുകുന്നിലെ ഒരു കുരുമുളക് കർഷകൻ </gallery> == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {| class="wikitable" |- ! വിസ്തീർണ്ണം(ച.കി.മി) ! വാർഡുകൾ ! ആൾ താമസമുള്ള ആകെ വീടുകൾ ! ആകെ വീടുകൾ ! ആകെ പുരുഷന്മാർ ! ആകെ സ്ത്രീകൾ ! ആകെ ജനസംഖ്യ ! ജനസാന്ദ്രത ! സ്ത്രീ പുരുഷ അനുപാതം ! സാക്ഷരരായ പുരുഷന്മാർ ! സാക്ഷരരായ സ്ത്രീകൾ ! ആകെ സാക്ഷരത |- | 15.37 | 13 | 2625 | 2669 | 7473 | 8773 | 16243 | 1057 | 1174 | 96.04 | 85.71 | 90.41 |} <ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/cherukunnupanchayat/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-04-10 |archive-date=2014-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017181050/http://lsgkerala.in/cherukunnupanchayat/ |url-status=dead }}</ref> Wiki Map - Cherukunnu ചെറുകുന്ന് [http://wikimapia.org/#lat=11.9954988&lon=75.3189182&z=14&l=0&m=b&show=/15759082/Cherukunnu-Panchayat-670031] Wikipedia English Cherukunnu ചെറുകുന്ന് [http://en.wikipedia.org/wiki/Cherukunnu] <ref>{{Cite web |url=http://www.ecostatkerala.org/pdf/panchayat/kannur.pdf |title=ഇതു കാണുക |access-date=2007-12-15 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928083745/http://www.ecostatkerala.org/pdf/panchayat/kannur.pdf |url-status=dead }}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ == *[[അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> {{commons category|Cherukunnu}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} 9m6dgaf1tsowfpdwpo2vye7sdap78v0 0 41798 4659413 4648621 2026-08-17T22:40:25Z Vishkailas 214655 4659413 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Leghorn (chicken)}} {{Infobox poultry breed | name = ലഗോൺ | image = ARS-White Leghorn hen.jpg | image_caption = വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിട | status = Recovering | altname = | country = | nickname = | apa = Yes | apagroup = മെഡിറ്ററേനിയൻ | aba = Yes | abagroup = | extinct = | maleweight = 2.4–2.7 kg | femaleweight = 2.0–2.3 kg | skincolor = manja | eggcolor = വെളുപ്പ് | comb = Single or Rose | note = Layer breed }} മുട്ടയുല്പാദനത്തിനായി പ്രധാനമായും വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സങ്കര ഇനം [[കോഴി|കോഴിയാണ്]] '''വൈറ്റ് ലഗോൺ'''. '''Leghorn''' ({{IPAc-en|US|ˈ|l|ɛ|ɡ|h|ɔr|n}}, {{IPAc-en|UK|l|ɛ|ˈ|ɡ|ɔr|n}}; {{lang-it|'''Livorno'''|italic=no}} or '''Livornese''') ലഗോൺ എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കോഴിക്ക് ഒരു [[ഇറ്റലി|ഇറ്റാലിയൻ]] നഗരമായ [[ലിവോർണ]] എന്നതിൽ നിന്നുമാണ് ലഗോൺ എന്ന പേരു കിട്ടിയത്. <ref name=agraria>[http://www.agraria.org/polli/livorno.htm Atlante delle razze di Polli - Razze italiane: Livorno] Accessed December 2011. (in Italian) "Atlas of chicken breeds - Italian breeds: Livorno".</ref> ഇറ്റലിയിലെ ടസ്കനിയിലെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങളിലാണ് ഈ ഇനം കോഴികളുടെ ജന്മദേശം. 1828 ലാണ് ആദ്യമായി ഇവ അമേരിക്കയിലെത്തുന്നത് 1870 ഓടെ അമേരിക്കയിൽ നിന്നും ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.<ref name=club>[http://www.theleghornclub.com/standards.htm Standards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303065107/http://www.theleghornclub.com/standards.htm |date=2017-03-03 }} The Leghorn Club. Accessed December 2011.</ref> ലെഗോൺ കോഴികളിൽ മുട്ടയിടീലാണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത് വൈറ്റ് ലെഗോൺ എന്നയിനമാണ്. ബ്രൗൺ ലെഗോൺ പോലുള്ള മറ്റു ഇനങ്ങൾ താരതമ്യേന അപ്രശസ്തമാണ്.<ref name=brown>[http://www.the-coop.org/leghorn/history.html Background On The Brown Leghorn Chicken] American Brown Leghorn Club, 1998-2004. Accessed December 2011.</ref> കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ ഇനമാണ്. പ്രധാനമായും മുട്ടയ്ക്ക് വേണ്ടി വളർത്തുന്ന കോഴികളാണ് വൈറ്റ് ലെഗോൺ. സാധാരണ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 60-80 മുട്ടകൾ ഇടുമ്പോൾ വൈറ്റ് ലെഗോൺ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 280-320 വെള്ള നിറത്തിലുള്ള വലിയതോ ഇടത്തരം വലിപ്പമുള്ളതോവായ മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. വൈറ്റ് ലെഗോണിനു മറ്റ് കോഴികളെപ്പോലെ പ്രകൃത്യാ അടയിരിക്കാനുള്ള താല്പര്യം കുറവാണ്. മുട്ട ഉത്പാദനം വർധിപ്പിക്കാൻ പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ഇവയ്ക്ക് അത്യാവശ്യമാണ്. ഇവ പറമ്പിൽ ചുറ്റി നടന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തി ജീവിക്കാൻ താല്പര്യമുള്ള ഇനമാണ്. അധികം ഭാരമില്ലാത്ത ഇവയ്ക്ക് മറ്റ് കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ചു ഓടാനും പറക്കാനുമുള്ള കഴിവ് കൂടുതലാണ്. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളുടെ സാന്നിധ്യം ഇവ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പറമ്പിൽ അഴിച്ചു വിട്ടു വളർത്താനും ഇവ ഗുണകരമാണ്. ചിലപ്പോൾ മരങ്ങളിൽ പറന്നു കയറാനും ഇവ ശ്രമിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ ഇനമാണ്. ==പേരിനു പിന്നിൽ== ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇറ്റാലിയൻ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ഇനം കോഴികളെ അമേരിക്കയിലേക്ക് കയറ്റി അയച്ചിരുന്നത് തുറമുഖനഗരമായ ലിവോർണേ മുഖേനയായിരുന്നു. 1865 ആയപ്പോഴേക്കും ഇറ്റാലിയൻ എന്ന പേരു മാറി ലിവോരേനെയെ ആംഗലേയവതകരിച്ചെ ലെഗോൺ എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. <ref name=agraria/> ==ചരിത്രം== ലെഗോണുകളുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ സൂചനകൾ ലഭ്യമല്ല. ടസ്കനി ഗ്രാമത്തിലെ ചില ഇനം കോഴികളിൽ നിന്നുരുത്തിരിഞ്ഞവയാണ് ലെഗോൺ എന്നു പരക്കെ കരുതുന്നു. 1828 <ref name=agraria/> 1830 ലോ<ref name=crawford>Crawford, RD (1990) [https://books.google.com/books?id=VMSF7m2CFTEC ''Poultry breeding and genetics''] Amsterdam; New York: Elsevier. {{ISBN|978-0-444-88557-9}} p.46</ref> അതല്ല 1852ലാണു 1852 <ref name=albc>[http://www.albc-usa.org/cpl/leghorn.html Leghorn Chicken] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130830035216/http://www.albc-usa.org/cpl/leghorn.html |date=2013-08-30 }} American Livestock Breeds Conservancy, 1993–2009. Accessed December 2011.</ref> ഇവയെ ആദ്യമായി അമേരിക്കയിലേക്ക് കയറ്റിയക്കുന്നത് എന്നതിനു വിവിധ രേഖകൾ ലഭ്യമാണ്> ഇറ്റാലിയൻ എന്നുവിളിച്ചിരുന്ന ഇവയെ 1865 ലാണ് ലെഗോൺ എന്നുവിളിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. അമേരിക്കയിലെ കോഴികർഷകരുടെ സമിതി തയ്യാറാക്കുന്ന അമേരിക്കൻ സ്റ്റാൻഡാർഡ് ഓഫ് പെർഫക്ഷൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ 1874 - മൂന്നു നിറങ്ങളിലുള്ള ലെഗോണുകളെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാധിക്കുന്നുണ്ട്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ബ്രൗൺ എന്നിവയാണവ. 1983 ൽ റോസ് കോമ്പ് ലൈറ്റ്, ഡാർക് ബ്രൗൺ എന്നീ ഇനങ്ങളെ ചേർത്തു കാണുനു. 1886 ൽ റോസ് കോമ്പ് വൈറ്റും 1894 ൽ സിംഗിൾ കോമ്പ് ബഫ്ഫും സില്വരും ചേർക്കപ്പെട്ടു. <ref name=albc/> 1870 ൽ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടനിലേക്കും തുടർന്ന് ഇറ്റലിയിലേക്കും ഇവയെ ഇറക്കുമതി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.<ref name=agraria/> അമേരിക്കയിലെ മത്സരങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണം നേടിയ വൈറ്റ് ലഗോൺ ഇനങ്ങളെ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയായിരുന്നു. 1872 ൽ പൈൽ ലെഗോൺ എന്ന ഇനത്തെ ബ്രിട്ടനിൽ സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുയുണ്ടായി. സ്വർണ്ണവും വെള്ളിനിറവുമുള്ള താറാവിന്റെ ചിറകുള്ള ഇനം ലെഗോണുകൾ തുടർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഇതിനായി ഫീനീക്സ് കോഴിയേയും ജപ്പാനിലെ യോകോഹാമ കോഴിയേയും ആണ് ലെഗോണുമായി സങ്കരപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിച്ചത്. 1885 ഡെന്മാർക്കിൽ ആദ്യമായി ബഫ് ലെഗോണുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഇവയെ 1888 ഓടെ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയായിരുന്നു.<ref name=wright>Wright, Lewis; Sidney Herbert Lewer [1911?] [https://archive.org/stream/wrightsbookofpou00lewe#page/n7/mode/2up ''Wright's book of poultry, revised and edited in accordance with the latest poultry club standards''] London; New York; Toronto; Melbourne: Cassell. pp.411–422</ref> ==പ്രത്യേകതകൾ== ഇറ്റാലിയൻ കർഷക സമിതിയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഒരു പൂവൻ കോഴി ഏതാണ്ട് {{convert|2.4|–|2.7|kg|abbr=on}} വരും, പിടക്കോഴിയാകട്ടെ {{convert|2.0|–|2.3|kg|abbr=on}} യും കാണും <ref name=agraria/> ലെഗോണുകൾ നാടൻ ഇനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് മൂന്നോ നാലോ ഇരട്ടി മുട്ടയിടും. വർഷത്തിൽ 280 നു മുകളിൽ മുട്ടയിടുന്ന കോഴികളിൽ ചിലത് 300-320 എണ്ണം വരെ മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ടകൾ വെളുത്ത നിറമുള്ളതും ഏതാണ്ട് 55 ഗ്രാം ഭാരം വരുന്നവയുമാണ് <ref name=agraria/> ==ഇന്ത്യയിൽ== ഇന്ത്യയിലും മുട്ടകൃഷി ചെയ്യുന്ന ഫാമുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും വൈറ്റ് ലെഗോണിനെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വെളുത്ത തൊടുള്ള മുട്ടയാണ് ഇവയുടേത്. തമിഴ്നാട്ടിലെ വെറ്റിനറി സർവ്വകലാശാല വൈറ്റ് ലെഗോൺ റോഡ് ഐലന്റ് റെഡ്, നേക്കഡ് നെക്ക് കഡക്കനാഥ് തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ചു നാമക്കൽ ദേശി 1 എന്ന സങ്കര ഇനത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. <ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Now-hybrid-desi-chicken/article15125624.ece</ref> ==റഫറൻസുകൾ == {{reflist}} {{bird-stub|Leghorn (chicken)}} [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] od1t215vy01w79h0oe3vay4f26e8y63 4659421 4659413 2026-08-18T00:37:34Z Vishkailas 214655 /* */ 4659421 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Leghorn (chicken)}} {{Infobox poultry breed | name = ലഗോൺ | image = ARS-White Leghorn hen.jpg | image_caption = വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിട | status = Recovering | altname = | country = | nickname = | apa = Yes | apagroup = മെഡിറ്ററേനിയൻ | aba = Yes | abagroup = | extinct = | maleweight = 2.4–2.7 kg | femaleweight = 2.0–2.3 kg | skincolor = manja | eggcolor = വെളുപ്പ് | comb = Single or Rose | note = Layer breed }} മുട്ടയുല്പാദനത്തിനായി പ്രധാനമായും വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സങ്കര ഇനം [[കോഴി|കോഴിയാണ്]] '''വൈറ്റ് ലഗോൺ'''. '''Leghorn''' ({{IPAc-en|US|ˈ|l|ɛ|ɡ|h|ɔr|n}}, {{IPAc-en|UK|l|ɛ|ˈ|ɡ|ɔr|n}}; {{lang-it|'''Livorno'''|italic=no}} or '''Livornese''') ലഗോൺ എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കോഴിക്ക് ഒരു [[ഇറ്റലി|ഇറ്റാലിയൻ]] നഗരമായ [[ലിവോർണ]] എന്നതിൽ നിന്നുമാണ് ലഗോൺ എന്ന പേരു കിട്ടിയത്. കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് എന്ന കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ ഇനമാണ്. <ref name=agraria>[http://www.agraria.org/polli/livorno.htm Atlante delle razze di Polli - Razze italiane: Livorno] Accessed December 2011. (in Italian) "Atlas of chicken breeds - Italian breeds: Livorno".</ref> ഇറ്റലിയിലെ ടസ്കനിയിലെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങളിലാണ് ഈ ഇനം കോഴികളുടെ ജന്മദേശം. 1828 ലാണ് ആദ്യമായി ഇവ അമേരിക്കയിലെത്തുന്നത് 1870 ഓടെ അമേരിക്കയിൽ നിന്നും ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.<ref name=club>[http://www.theleghornclub.com/standards.htm Standards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303065107/http://www.theleghornclub.com/standards.htm |date=2017-03-03 }} The Leghorn Club. Accessed December 2011.</ref> ലെഗോൺ കോഴികളിൽ മുട്ടയിടീലാണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത് വൈറ്റ് ലെഗോൺ എന്നയിനമാണ്. ബ്രൗൺ ലെഗോൺ പോലുള്ള മറ്റു ഇനങ്ങൾ താരതമ്യേന അപ്രശസ്തമാണ്.<ref name=brown>[http://www.the-coop.org/leghorn/history.html Background On The Brown Leghorn Chicken] American Brown Leghorn Club, 1998-2004. Accessed December 2011.</ref> കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ ഇനമാണ്. പ്രധാനമായും മുട്ടയ്ക്ക് വേണ്ടി വളർത്തുന്ന കോഴികളാണ് വൈറ്റ് ലെഗോൺ. സാധാരണ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 60-80 മുട്ടകൾ ഇടുമ്പോൾ വൈറ്റ് ലെഗോൺ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 280-320 വെള്ള നിറത്തിലുള്ള വലിയതോ ഇടത്തരം വലിപ്പമുള്ളതോവായ മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. വൈറ്റ് ലെഗോണിനു മറ്റ് കോഴികളെപ്പോലെ പ്രകൃത്യാ അടയിരിക്കാനുള്ള താല്പര്യം കുറവാണ്. മുട്ട ഉത്പാദനം വർധിപ്പിക്കാൻ പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ഇവയ്ക്ക് അത്യാവശ്യമാണ്. ഇവ പറമ്പിൽ ചുറ്റി നടന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തി ജീവിക്കാൻ താല്പര്യമുള്ള ഇനമാണ്. അധികം ഭാരമില്ലാത്ത ഇവയ്ക്ക് മറ്റ് കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ചു ഓടാനും പറക്കാനുമുള്ള കഴിവ് കൂടുതലാണ്. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളുടെ സാന്നിധ്യം ഇവ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പറമ്പിൽ അഴിച്ചു വിട്ടു വളർത്താനും ഇവ ഗുണകരമാണ്. ചിലപ്പോൾ മരങ്ങളിൽ പറന്നു കയറാനും ഇവ ശ്രമിക്കാറുണ്ട്. ==പേരിനു പിന്നിൽ== ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇറ്റാലിയൻ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ഇനം കോഴികളെ അമേരിക്കയിലേക്ക് കയറ്റി അയച്ചിരുന്നത് തുറമുഖനഗരമായ ലിവോർണേ മുഖേനയായിരുന്നു. 1865 ആയപ്പോഴേക്കും ഇറ്റാലിയൻ എന്ന പേരു മാറി ലിവോരേനെയെ ആംഗലേയവതകരിച്ചെ ലെഗോൺ എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. <ref name=agraria/> ==ചരിത്രം== ലെഗോണുകളുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ സൂചനകൾ ലഭ്യമല്ല. ടസ്കനി ഗ്രാമത്തിലെ ചില ഇനം കോഴികളിൽ നിന്നുരുത്തിരിഞ്ഞവയാണ് ലെഗോൺ എന്നു പരക്കെ കരുതുന്നു. 1828 <ref name=agraria/> 1830 ലോ<ref name=crawford>Crawford, RD (1990) [https://books.google.com/books?id=VMSF7m2CFTEC ''Poultry breeding and genetics''] Amsterdam; New York: Elsevier. {{ISBN|978-0-444-88557-9}} p.46</ref> അതല്ല 1852ലാണു 1852 <ref name=albc>[http://www.albc-usa.org/cpl/leghorn.html Leghorn Chicken] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130830035216/http://www.albc-usa.org/cpl/leghorn.html |date=2013-08-30 }} American Livestock Breeds Conservancy, 1993–2009. Accessed December 2011.</ref> ഇവയെ ആദ്യമായി അമേരിക്കയിലേക്ക് കയറ്റിയക്കുന്നത് എന്നതിനു വിവിധ രേഖകൾ ലഭ്യമാണ്> ഇറ്റാലിയൻ എന്നുവിളിച്ചിരുന്ന ഇവയെ 1865 ലാണ് ലെഗോൺ എന്നുവിളിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. അമേരിക്കയിലെ കോഴികർഷകരുടെ സമിതി തയ്യാറാക്കുന്ന അമേരിക്കൻ സ്റ്റാൻഡാർഡ് ഓഫ് പെർഫക്ഷൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ 1874 - മൂന്നു നിറങ്ങളിലുള്ള ലെഗോണുകളെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാധിക്കുന്നുണ്ട്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ബ്രൗൺ എന്നിവയാണവ. 1983 ൽ റോസ് കോമ്പ് ലൈറ്റ്, ഡാർക് ബ്രൗൺ എന്നീ ഇനങ്ങളെ ചേർത്തു കാണുനു. 1886 ൽ റോസ് കോമ്പ് വൈറ്റും 1894 ൽ സിംഗിൾ കോമ്പ് ബഫ്ഫും സില്വരും ചേർക്കപ്പെട്ടു. <ref name=albc/> 1870 ൽ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടനിലേക്കും തുടർന്ന് ഇറ്റലിയിലേക്കും ഇവയെ ഇറക്കുമതി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.<ref name=agraria/> അമേരിക്കയിലെ മത്സരങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണം നേടിയ വൈറ്റ് ലഗോൺ ഇനങ്ങളെ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയായിരുന്നു. 1872 ൽ പൈൽ ലെഗോൺ എന്ന ഇനത്തെ ബ്രിട്ടനിൽ സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുയുണ്ടായി. സ്വർണ്ണവും വെള്ളിനിറവുമുള്ള താറാവിന്റെ ചിറകുള്ള ഇനം ലെഗോണുകൾ തുടർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഇതിനായി ഫീനീക്സ് കോഴിയേയും ജപ്പാനിലെ യോകോഹാമ കോഴിയേയും ആണ് ലെഗോണുമായി സങ്കരപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിച്ചത്. 1885 ഡെന്മാർക്കിൽ ആദ്യമായി ബഫ് ലെഗോണുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഇവയെ 1888 ഓടെ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയായിരുന്നു.<ref name=wright>Wright, Lewis; Sidney Herbert Lewer [1911?] [https://archive.org/stream/wrightsbookofpou00lewe#page/n7/mode/2up ''Wright's book of poultry, revised and edited in accordance with the latest poultry club standards''] London; New York; Toronto; Melbourne: Cassell. pp.411–422</ref> ==പ്രത്യേകതകൾ== ഇറ്റാലിയൻ കർഷക സമിതിയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഒരു പൂവൻ കോഴി ഏതാണ്ട് {{convert|2.4|–|2.7|kg|abbr=on}} വരും, പിടക്കോഴിയാകട്ടെ {{convert|2.0|–|2.3|kg|abbr=on}} യും കാണും <ref name=agraria/> ലെഗോണുകൾ നാടൻ ഇനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് മൂന്നോ നാലോ ഇരട്ടി മുട്ടയിടും. വർഷത്തിൽ 280 നു മുകളിൽ മുട്ടയിടുന്ന കോഴികളിൽ ചിലത് 300-320 എണ്ണം വരെ മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ടകൾ വെളുത്ത നിറമുള്ളതും ഏതാണ്ട് 55 ഗ്രാം ഭാരം വരുന്നവയുമാണ് <ref name=agraria/> ==ഇന്ത്യയിൽ== ഇന്ത്യയിലും മുട്ടകൃഷി ചെയ്യുന്ന ഫാമുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും വൈറ്റ് ലെഗോണിനെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വെളുത്ത തൊടുള്ള മുട്ടയാണ് ഇവയുടേത്. തമിഴ്നാട്ടിലെ വെറ്റിനറി സർവ്വകലാശാല വൈറ്റ് ലെഗോൺ റോഡ് ഐലന്റ് റെഡ്, നേക്കഡ് നെക്ക് കഡക്കനാഥ് തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ചു നാമക്കൽ ദേശി 1 എന്ന സങ്കര ഇനത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. <ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Now-hybrid-desi-chicken/article15125624.ece</ref> ==റഫറൻസുകൾ == {{reflist}} {{bird-stub|Leghorn (chicken)}} [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] jay6ez5skz7u4gv4620r7nbxzxbl7hz 0 56226 4659397 4654253 2026-08-17T20:09:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659397 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Thrissur_Kole_Wetlands}}{{Infobox body of water | name = '''Thrissur-Ponnani Kole Wetlands''' | image = Koal fileds of Thrissur.jpg | caption = A view of Kole Wetlands with birds. A scene from Thomana in [[Thrissur Metropolitan Area]] | alt = A view of Kole Wetlands with birds | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Thrissur District]] and [[Malappuram District]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|10.536|76.176|display=title,inline}} | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of the Thrissur-Ponnani Kole wetlands within Kerala | type = Freshwater | inflow = [[Chalakudy River]], [[Bharathappuzha River]] | outflow = none | catchment = | countries = [[India]] | length = | width = | area = {{convert|13640|ha|acre|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = [[Thrissur]], [[Ponnani]] | module = }} [[ചിത്രം:Koal agriculture kerala.jpg|thumb| കോൾനിലത്തെ നെൽകൃഷി]] സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും താഴെ കിടക്കുന്ന വയൽ പ്രദേശങ്ങളാണ് കോൾനിലങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിൽ [[ആലപ്പുഴ]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[മലപ്പുറം]] ജില്ലകളിൽ ഇത്തരം പാട ശേഖരങ്ങളുണ്ട്. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തൃശൂർ]], [[മുകുന്ദപുരം താലൂക്ക്|മുകുന്ദപുരം]], [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട്]], [[തലപ്പിള്ളി താലൂക്ക്|തലപ്പിള്ളി]] (ഇപ്പോൾ [[കുന്നംകുളം താലൂക്ക്|കുന്നംകുളം]]) താലൂക്കുകളിലും, [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[പൊന്നാനി താലൂക്ക്|പൊന്നാനി]] താലൂക്കിലും ഉൾപ്പെടുന്ന; കോൾനിലം, കോൾപാടം എന്നീ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പാടശേഖരം ഏതാണ്ട് പതിമൂവായിരത്തോളം ഹെക്റ്റർ പ്രദേശത്ത് വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. ഇവയിൽ [[തൃശൂർ]], [[മുകുന്ദപുരം താലൂക്ക്|മുകുന്ദപുരം]], [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട്]] എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ കോൾപാടങ്ങളെ തൃശൂർ കോൾനിലമായും, [[തലപ്പിള്ളി താലൂക്ക്|തലപ്പിള്ളി]] (ഇപ്പോൾ [[കുന്നംകുളം താലൂക്ക്|കുന്നംകുളം]]), [[പൊന്നാനി താലൂക്ക്|പൊന്നാനി]] എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ കോൾപാടങ്ങളെ പൊന്നാനി കോൾനിലമായും വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. കോൾനിലങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട നെല്ലുല്പാദനമേഖലയാണ്. കിഴക്കൻ മലകളിൽ നിന്നും മഴവെള്ളത്തോടൊപ്പം ഒഴികി വരുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ടമായ മണ്ണ് ഇവിടെ അടിഞ്ഞു കൂടുകയും കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 0.5 മീറ്റർ മുതൽ 1 മീറ്റർ വരെ താഴ്ന്ന് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവിടെ മഴക്കാലത്ത് വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. സമ്പന്നമായ [[തണ്ണീർത്തടം|തണ്ണീർത്തട]] ജൈവവ്യവസ്ഥ (Wetland eco-system) കൂടിയായ കോൾനിലങ്ങൾ ഒട്ടനവധി ജനുസ്സുകളിലെ ശുദ്ധജലമത്സ്യങ്ങൾക്കും [[ചെമ്മീൻ]], [[തവള]], ഞവിണി, [[കക്ക]], [[ഞണ്ട്]] എന്നിവക്കും പാമ്പ്, കീരി, നീർനായ് പോലുള്ള [[സസ്തനി|സസ്തനികൾക്കും]] സ്ഥിരവാസികളും ദേശാടനക്കാരുമായ നിരവധി പക്ഷികൾക്കും ആവാസകേന്ദ്രമാണ്.<ref> {{cite book |last= സുജിത്കുമാർ|first=സി.കെ.|authorlink=സി.കെ. സുജിത്കുമാർ|coauthors= |editor= |others= |title=കൃഷിമലയാളം|origdate= |origyear=March 2008|url= |format= |accessdate=August 2008|edition=പ്രഥമ പതിപ്പ് |series= |date= |year=1999|month= |publisher=അക്ഷര സംസ്കൃതി|location=കണ്ണൂർ|language=മലയാളം |isbn=|oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} </ref> മഴക്കാലത്തിനു ശേഷം പാടത്തെ വെള്ളം പുറത്തേക്ക് (ഉയർന്ന പ്രദേശത്തേക്ക്) പമ്പ് ചെയ്ത് കളഞ്ഞാണു കൃഷിക്ക് നിലമൊരുക്കുന്നത്. പഴയ കാലത്ത് പൽ ചക്രങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ച [[തേവ് യന്ത്രങ്ങൾ]] ചവിട്ടിയാണു കൃഷിക്കാർ ഇതു സാധ്യമാക്കിയിരുന്നത്. ഇപ്പോൾ വലിയ [[പറ]] മോട്ടോറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് കുറേയേറെ കൃഷി സ്ഥലങ്ങൾ ഒന്നിച്ചാണു ഇങ്ങനെ വെള്ളം തേവി മാറ്റുന്നത്. തേവി മാറ്റിയ വെള്ളം തിരിച്ച് പാടത്തേക്ക് വരാതെ തടയാൻ വലിയ മൺ വരമ്പുകൾ പണിയും. ചില സമയങ്ങളിൽ ഈ വരമ്പുകളിൽ [[മട]]വീണാൽ വെള്ളം തിരിച്ച് പാടത്തേക്കിറങ്ങി കൃഷി മുഴുവൻ നശിച്ച് പോകും.മഴക്കാലത്ത് നശിച്ച് പോകാത്ത [[പൊക്കാളി]] കൃഷി ഇവിടെ ചെയ്തു വരുന്നു. [[File:ഒമ്പ്തുമുറി_പാടശേഖരം_1.jpg|thumb|കോൾ പാടങ്ങൾക്ക് സമീപം കാണാവിന്ന ഒരു ബോർഡ്, തൃശ്ശൂരിലെ ഒരു പാടശേഖരത്തിൽ നിന്നും ]] == ചരിത്രം == പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ കോൾ നിലങ്ങളിൽ നെൽകൃഷി ആരംഭിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ തൃശൂർ-പൊന്നാനി കോൾ നിലങ്ങളിൽ നെൽകൃഷി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് 1916 മുതലാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[ചിത്രം:Koal fileds of Thrissur.jpg|thumb|തൃശൂരിലെ തൊമ്മാനയിലെ കോൾ പാടങ്ങൾ, കൃഷിയിറക്കുന്നതിനു മുൻപ്]] കിഴക്ക് പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ കുന്നിൻ നിരകൾ (Spur hills) പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിനാലും]] വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]], [[മലപ്പുറം]] ജില്ലകളിലായാണ്‌ ഇത് പടർന്നു കിടക്കുന്നത്. ജൈവ സമ്പുഷ്ടമായ ഹൂമസിനാൽ ആവരണം ചെയ്യപ്പെട്ട കളിയുള്ള മണ്ണാണ്‌ കോൾ നിലങ്ങളിലേത്. ഈ നിലങ്ങളുടെ തെക്കേ അതിർത്തി [[മുരിയാട് തടാകം|മുരിയാട് കായലും]] വടക്ക് [[മുള്ളൂർക്കായൽ|മുള്ളൂർക്കായലും]] പടിഞ്ഞാറ് [[കനോലി കനാൽ|കനോലി കാനാലും]] കിഴക്ക് കരഭൂമിയുമാണ്. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 7 മാസവും(ഏതാണ്ട് ജൂൺ മുതൽ നവംബർ വരെ) കോൾ നിലങ്ങളിൽ വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് താഴ്ന്ന് കിടക്കുന്നതിനാൽ നവബറിൽ മഴ തീരുന്നതോടെ ജലനിരപ്പ് താഴുകയും കടലിൽ നിന്ന് ഉപ്പുവെള്ളം കയറുകയും ചെയ്യും. ഏനമാവ്, മുളയം, കൊട്ടൻകെട്ട് എന്നിവടങ്ങളിൽ റെഗുലേറ്ററുകൾ നിർമ്മിച്ച് ഉപ്പുവെള്ളത്തിന്റെ കയറ്റം നിയന്ത്രിച്ച് ഈ പാടങ്ങളിൽ മുണ്ടകൻ, പുഞ്ച കൃഷികളിറക്കുന്നു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ മേഘങ്ങൾ മടങ്ങിപ്പോകുന്നതുവരെ ജലനിരപ്പ് താഴാറില്ല. അതിനുശേഷം കുറേശെയായി ജലനിരപ്പ് താഴുകയും ധനു മാസം അവസാനത്തോടെ [[ജലചക്രം|ജലചക്രങ്ങൾ]] ഉപയോഗിച്ച് വറ്റിക്കാവുന്ന തരത്തിലെത്തിച്ചേരാറുമുണ്ട്. തൃശൂർ ജില്ലയിലും മലപ്പുറം ജില്ലയിലുമായി ഏകദേശം 13,632 ഹെക്ടർ (33,690 ഏക്കർ) വിസ്തൃതിയിൽ കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. തെക്ക് ചാലക്കുടി നദി മുതൽ വടക്ക് ഭാരതപ്പുഴ വരെയും പൊന്നാനി താലൂക്ക് വരെയും ഈ പ്രദേശം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. കോൾ തരിശുഭൂമിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ നദികളിൽ ഒന്നായ ഏനമാവ് നദിയുമായും, കനോലി കനാലുമായും, ചേറ്റുവ നദിയുമായും, തുടർന്ന് അറബിക്കടലുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കനാലുകളുടെയും കുളങ്ങളുടെയും ഒരു ശൃംഖലയിലൂടെ തൃശൂർ നഗരത്തിനും തൃശൂർ ജില്ലയ്ക്കും കോൾ ണ്ണീർത്തടങ്ങൾ പ്രകൃതിദത്ത ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇത് മൺസൂൺ കാലത്ത് കേച്ചേരി, കരുവന്നൂർ നദികൾ എന്നിവയിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്ന അലൂവിയം മണ്ണിനാൽ ഫലഭൂയിഷ്ഠമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/mag/2007/10/14/stories/2007101450020200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016093454/http://hindu.com/mag/2007/10/14/stories/2007101450020200.htm |url-status=dead |archive-date=2007-10-16 |work=[[The Hindu]] |title=Warning bells in Kole |date=2007-10-14 |access-date=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ecoinsee.org/6bconf/Theme%20A/AB.3.2%20Jeena.pdf |title=Agriculture-wetland interactions and sustainability of rice cultivation in the Kole land, Kerala |publisher=Jeena T Srinivasan |access-date=2012-06-07 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729141828/http://www.ecoinsee.org/6bconf/Theme%20A/AB.3.2%20Jeena.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2011/01/08/stories/2011010860470300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424070830/http://www.hindu.com/2011/01/08/stories/2011010860470300.htm |url-status=dead |archive-date=2011-04-24 |work=[[The Hindu]] |title=Project to protect kole wetlands |date=2011-01-08 |access-date=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719072933/http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |url-status=dead |archive-date=2011-07-19 |work=[[The Hindu]] |title=Migratory fish spotted in kole land |date=2011-04-18 |access-date=2012-06-07}}</ref> == ജന്തുജാലങ്ങൾ == [[File:Puzhakkal river tourism 4.jpg|thumb|left|കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദികളിൽ ഒന്നായ പുഴക്കൽ നദി, നെൽകൃഷിക്ക് വെള്ളം നൽകുന്നു]] പക്ഷികളുടെ എണ്ണത്തിൽ, ഒറീസയിലെ ചിലിക്ക തടാകത്തിനും ഗുജറാത്തിലെ അമിപൂർ ടാങ്കിനും ശേഷം ഇന്ത്യയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ പക്ഷി മേഖലയാണ് തൃശൂർ കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ. ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട പക്ഷി മേഖലകളിൽ ഒന്നായി ബേർഡ് ലൈഫ് ഇന്റർനാഷണൽ ഇതിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം, സ്പോട്ട്-ബിൽഡ് പെലിക്കൻ, ഡാർട്ടർ, ഓറിയന്റൽ ഡാർട്ടർ, ബ്ലാക്ക്-ഹെഡഡ് ഐബിസ്, പെയിന്റഡ് സ്റ്റോർക്ക്, ബ്ലാക്ക്-ബെല്ലിഡ് ടെർൺ, സിനിയറിയസ് കഴുകൻ, ഗ്രേറ്റർ സ്പോട്ടഡ് ഈഗിൾ തുടങ്ങി 241 ഇനം പക്ഷികളുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2000/October/344-349.pdf |title=Birds of Kole wetlands, Thrissur, Kerala |publisher=C Sivaperuman and E. A. Jayson |access-date=2012-06-07 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055135/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2000/October/344-349.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-13/kochi/31054874_1_ramsar-wetland-garganey |archive-url=https://archive.today/20130103102600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-13/kochi/31054874_1_ramsar-wetland-garganey |url-status=dead |archive-date=2013-01-03 |work=[[The Times of India]] |title=Wetland birds in Kerala on the rise |access-date=2012-06-07}}</ref>കാരാൻക്സ്, സൈപ്രിനിഡേ, കണ്ടൽക്കാടുകളുടെ ചുവന്ന സ്നാപ്പർ, മെഗാലോപ്സ് സൈപ്രിനോയിഡുകൾ, ബാരാമുണ്ടി തുടങ്ങിയ മത്സ്യങ്ങളും കോൾ തണ്ണീർത്തടത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719072933/http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |url-status=dead |archive-date=2011-07-19 |work=[[The Hindu]] |title=Migratory fish spotted in kole land |date=2011-04-18 |access-date=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article81897.ece |title=Hunting of wetland birds on the rise |work=The Hindu |access-date=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/mag/2007/07/22/stories/2007072250120700.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070823215559/http://www.hindu.com/mag/2007/07/22/stories/2007072250120700.htm |url-status=dead |archive-date=2007-08-23 |work=[[The Hindu]] |title=Feathered friends |date=2007-07-22 |access-date=2012-06-19}}</ref> [[File:Sunrise over the Pullu Padam with a Morning drizzle.jpg|thumb|Sunrise over the Pullu Padam with a Morning drizzle]] [[File:Bird's Nest Thrissur Kole Wetlands DSC 5179.jpg|thumb|Bird's Nest Thrissur Kole Wetlands]] == ഭീഷണി == തൃശൂർ പോലുള്ള നഗരങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും വ്യാപനമാണ് കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന ഭീഷണി. നിർമ്മാണ വ്യവസായത്തിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യ കേരളത്തിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ബിസിനസ്സിലെ കുതിച്ചുചാട്ടം കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് മുഴക്കിയിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|url=http://www.environmentportal.in/files/Real%20Estate%20and%20Agricultural.pdf|title=Real estate and Agricultural Wetlands in Kerala|journal=Economic & Political Weekly|publisher=PP Nikhil Raj and PA Azeez|volume=44|issue=5|pages=63–66|access-date=10 November 2013|archive-date=2024-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227201418/https://www.environmentportal.in/files/Real%20Estate%20and%20Agricultural.pdf|url-status=dead}}</ref>തെങ്ങ് കൃഷി, കെട്ടിടങ്ങളുടെയും വീടുകളുടെയും നിർമ്മാണം, മണലും കളിമണ്ണും ഖനനം ചെയ്യുന്നതിനും ഇഷ്ടിക ചൂളകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുമായി വയലുകൾ മാറ്റൽ, തണ്ണീർത്തട പക്ഷികളെ വേട്ടയാടൽ എന്നിവയാണ് കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന ഭീഷണികൾ. കനോലി കനാലിലെ വെള്ളം കയറുന്നതിനാൽ ശുദ്ധജലക്ഷാമവും ജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article81897.ece |title=Hunting of wetland birds on the rise |work=The Hindu |access-date=2012-06-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719072933/http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |url-status=dead |archive-date=2011-07-19 |work=[[The Hindu]] |title=Migratory fish spotted in kole land |date=2011-04-18 |access-date=2012-06-19}}</ref> == കോൾ വികസന ഏജൻസി == [[File:Koal agriculture kerala.jpg|thumb|right| തൃശൂർ മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തെ കോൾ തരിശുഭൂമികളിലെ നെൽകൃഷി]] [[File:Farming Thrissur Kole Wetlands DSC 5193 7360.jpg|thumb|തൃശൂർ കോൾ തണ്ണീർത്തടങ്ങളിലെ കൃഷി]] തൃശൂർ കോൾ പാടങ്ങളുടെ സമഗ്ര വികസനത്തിനായി 425 കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതിക്ക് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് അംഗീകാരം നൽകി. അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, ബണ്ടുകളുടെ നിർമ്മാണം, കനാലുകൾ, റോഡുകൾ, കോൾ പാടങ്ങളിലെ കാർഷിക യന്ത്രവൽക്കരണം എന്നിവയ്ക്കായി ഈ ഫണ്ട് ഉപയോഗിക്കും. 15 കോടി രൂപയിൽ കോൾ പാട വികസനത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കും. കോൾ വികസന പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി കേരള ഗവൺമെന്റ് ഒരു പ്രത്യേക വാഹനം പ്രയോഗത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. പാക്കേജ് നടപ്പിലാക്കുന്നത് ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിന് തൃശൂർ ജില്ലാ കളക്ടറെ പ്രത്യേക ഓഫീസറായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article3497118.ece |title=Complaints on fair value of land to be redressed in 3 months |work=The Hindu |access-date=2012-06-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/article2926651.ece |title=Rs.425 crore for Kole land development |work=The Hindu |access-date=2012-06-19}}</ref> പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി, കോൾ കൃഷി വികസനത്തിനായി കേരള ഗവൺമെന്റ് ജൂൺ 30 ന് തൃശൂർ സിറ്റിയിൽ കോൾ വികസന ഏജൻസി (കെഡിഎ) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഏജൻസി തുറന്നു. പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക ഓഫീസർ തൃശൂർ ജില്ലാ കളക്ടറാണ്.<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-24/kochi/32392817_1_thrissur-ponnani-kda |archive-url=https://archive.today/20130103072945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-24/kochi/32392817_1_thrissur-ponnani-kda |url-status=dead |archive-date=2013-01-03 |work=[[The Times of India]] |title=Kole package to be launched on Chingam 1 |access-date=2012-06-27}}</ref> == കോൾ ബേർഡേഴ്‌സ് കളക്ടീവ് == കോൾ വെറ്റ്‌ലാൻഡുകളുടെ സമ്പന്നമായ ജൈവവൈവിധ്യം, പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യം, കാർഷിക സാധ്യത എന്നിവയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, പൊതുവായ കാഴ്ചപ്പാടുള്ള ഒരു കൂട്ടം വ്യക്തികൾ ഒത്തുചേർന്ന് കോൾ ബേർഡേഴ്‌സ് കളക്ടീവ് രൂപീകരിച്ചു. കോൾ വെറ്റ്‌ലാൻഡുകളുടെ സത്തയെ ആദരിച്ചുകൊണ്ട്, 2024 മുതൽ "കാണപടവുകൾ" എന്ന പേരിൽ വാർഷിക ഫോട്ടോ പ്രദർശനങ്ങൾ ഈ കൂട്ടായ്മ നടത്തിവരുന്നു. 2025 ഏപ്രിൽ 30 മുതൽ മെയ് 7 വരെ തൃശൂർ ലളിതകലാ അക്കാദമി ആർട്ട് ഗാലറിയിൽ "കാണപടവുകൾ 2.0" നടന്നു. കോൾ വെറ്റ്‌ലാൻഡുകളിൽ നിന്നുള്ള 100-ലധികം ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർ പകർത്തിയ 200-ലധികം ശ്രദ്ധേയമായ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ പ്രദർശനം പ്രകൃതിയുടെ മഹത്വത്തിന്റെയും തണ്ണീർത്തട പ്രേമികളുടെ പിന്തുണയോടെ കോൾ ബേർഡേഴ്‌സ് കളക്ടീവിന്റെ അക്ഷീണ പരിശ്രമത്തിന്റെയും ആഘോഷമായിരുന്നു. == കൃഷി == ആഴം കുറഞ്ഞ നിലങ്ങളിലാണ് മുണ്ടകൻ കൃഷി. സെപ്റ്റംബറിൽ വെള്ളം വറ്റിച്ച് നിലം തയ്യാറാക്കി മാസാവനത്തോടെ വിത്ത് വിതയ്ക്കുകയോ നടുകയോ ചെയ്യുന്നു. 110-125 ദിവസം മൂപ്പുള്ള ഉൽപാദനശേഷി കൂടിയ വിത്തിനങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുക. ജ്യോതി, കാഞ്ചന, അഹല്യ, മട്ട ത്രിവേണി, ഉമ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഇനങ്ങൾ.ഡിസംബറോടെ ഇവ കൊയ്തിന്ന് പാകമാകുന്നു. പുഞ്ചകൃഷി തുടങ്ങുന്നത് ജനുവരിയിലാണ്. താഴ്ന്ന നിലങ്ങളിൽ നിന്ന് വെള്ളം വറ്റിച്ച് കൃഷിചെയ്യുന്നു. വിത്ത് വിതച്ച പാടത്ത് വെള്ളം വറ്റിക്കുകയും നിലത്ത് വിള്ളൽ വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്യും. പിന്നീട് വെള്ളം കയറ്റും. ഈ സമയത്താണ് ആദ്യത്തെ വളം ചേർക്കൽ. മുണ്ടകൻ വിളവെടുത്ത പാടങ്ങളിൽ രണ്ടാമതൊരു പുഞ്ചകൃഷി കുടി നടത്താറുണ്ട്. വിതച്ച് പാടം വറ്റിക്കുന്നത് കൊണ്ട് കളശല്യം അധികമാണ്.കള പറിയ്ക്കലാണ് കോൾകൃഷിയുടെ പ്രധാന ബുദ്ധിമുട്ട്. ഏപ്രിൽ മാസത്തോടെ വിളവെടുപ്പിന്റെ സമയമാകും. പുഞ്ചകൃഷിക്ക് പലപ്പോഴും വെള്ളത്തിന്റെ അഭാവം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതിനാൽ മൂപ്പ് കുറഞ്ഞ നെല്ലിനങ്ങളാണ് കൃഷിക്കായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. [[പീച്ചി അണക്കെട്ട്|പീച്ചി]], [[ചിമ്മിണി ഡാം|ചിമ്മിനി ഡാമുകളിൽ]] നിന്നാണ് ഇവിടുത്തെ പുഞ്ചകൃഷിയിൽ അവസാനകാലത്തേക്കുള്ള വെള്ളം ലഭ്യമാവുന്നത്. ==പ്രത്യേകതകൾ== ജൈവ വൈവിധ്യ പ്രധാനമായ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ പലതും [[റാംസർ സൈറ്റ്|റാംസർ സൈറ്റുകളായി]] പ്രക്യാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.1971 ൽ ഇറാനിലെ [[റാംസർ]]എന്ന സ്ഥലത്ത് വെച്ച് നടന്ന അന്തർദേശീയ വെറ്റ്ലാന്റ് കൺവെൻഷനിലാണ് ഇത്തരം ജൈവ വൈവിദ്യ മേഖലകളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി റാംസർ സൈറ്റുകളായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്<ref name="test1">[http://wwf.panda.org/who_we_are/wwf_offices/india/]wwf .</ref> == കേരളത്തിലെ മറ്റു കൃഷിഭൂമികൾ == [[ചിത്രം:Koal fileds fishing.JPG|thumb|കോൾനിലങ്ങൾ മഴക്കാലത്തിനുശേഷം വറ്റിച്ച് കുട്ട ഉപയോഗിച്ച് മീൻ പിടിക്കുന്നു]] *[[പാണ്ടിനിലങ്ങൾ]] *[[പടുവം]] *[[പുതയൽ നിലങ്ങൾ]] *[[കരപ്പുറം]] *[[കുട്ടാടൻ പാടങ്ങൾ]] *[[കരഞ്ഞാലുകൾ]] *[[മ്രരംകൊളമ്പുകൾ]] *[[ആത്തി]] *[[കയ്പാട് നിലങ്ങൾ]] *[[തിടിൽ നിലങ്ങൾ]] *[[കൊളേക്ക]] == പരാമർശങ്ങൾ == <References/> {{commons category|Thrissur Kole Wetlands}} [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നെൽപ്പാടങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നെൽകൃഷിരീതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംരക്ഷിതപ്രദേശങ്ങൾ]] 8d2lfpbl7ah6h47khobxex13heij7bk 0 69717 4659439 4649783 2026-08-18T02:39:46Z Malikaveedu 16584 /* ഭരണ സമിതി അംഗങ്ങൾ */ 4659439 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Muzhakkunnu Gramapanchayat}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമത്തിന്|മുഴക്കുന്ന്}} {{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ |സ്ഥലപ്പേർ = മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |അപരനാമം = മിഴാവുകുന്ന് |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പേരാവൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പേരാവൂർ]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]] |അക്ഷാംശം = 11.5710 |രേഖാംശം = 75.4010 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = ടി പ്രസന്ന |വിസ്തീർണ്ണം = 31.04 ച കി മി |ജനസംഖ്യ = 21,117 (2011 സെൻസസ്) |സ്ത്രീകൾ = 11,275 |പുരുഷന്മാർ = 10,532 |വാർഡുകൾ = 15 |ജനസാന്ദ്രത = 702.5 |Pincode/Zipcode =0490 |TelephoneCode = 2457415 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |കുറിപ്പുകൾ= }} [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] പേരാവൂർ ബ്ലോക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''<ref name="inner">[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/inner.asp?ID=1173&intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]</ref>. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, [[പേരാവൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലാണ്‌]] ഉൾപ്പെടുന്നത്.<ref name="detail">[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1173&intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ വിവരണം]</ref>. പ്രസിദ്ധമായ [[മുഴക്കുന്ന് മൃദംഗശൈലേശ്വരീക്ഷേത്രം|മൃദംഗശൈലേശ്വരീക്ഷേത്രം]] ഈ പഞ്ചായത്തിലാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == === അതിരുകൾ === കിഴക്ക് - ആറളം പുഴ പടിഞ്ഞാറ് - തില്ലങ്കേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തെക്ക് - പേരാവൂർ, മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ വടക്ക് - ആറളം പുഴ ,ഇരിട്ടി നഗരസഭ == 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable" !വാർഡ് നമ്പർ !വാർഡിന്റെ പേര് !ജനപ്രതിനിധി !മുന്നണി !പാർട്ടി !സംവരണം |- |001 |ഊവ്വാപ്പള്ളി |മിജിലാസ് പി പി |മറ്റുള്ളവർ |SDPI |ജനറൽ |- |002 |അയ്യപ്പൻകാവ് |ശിഹാബ് സി എച്ച് | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |ജനറൽ |- |003 |വിളക്കോട് |ഇ പി അബ്ദുൾ ഖാദർ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |004 |പുല്ലാഞ്ഞിയോട് |ജയൻ നാൽപ്പാടി | style="background:orange;" | [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ.]] |BJP |ജനറൽ |- |005 |പാലപ്പുഴ |വിനീത എം | style="background:orange;" | [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ.]] |BJP |സ്‌ത്രീ |- |006 |പെരുമ്പുന്ന |ജോസ് വടക്കേകര | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |007 |പാല |പ്രീത ദിനേശൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI |സ്‌ത്രീ |- |008 |കാക്കയങ്ങാട് |എ കെ റഷീദ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |സ്‌ത്രീ |- |009 |വട്ടപ്പൊയിൽ |ദേവദാസൻ പി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI |ജനറൽ |- |010 |ഗ്രാമം |ഷൈന ടീച്ചർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |011 |മുഴക്കുന്ന് |അഡ്വ.ജാഫർ നല്ലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |012 |മുടക്കോഴി |ശ്രീധന്യ സി എം | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |പട്ടികവർഗ്ഗം |- |013 |കടുക്കാപ്പാലം |കെ സരള | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |014 |നല്ലൂർ |സിനി ആർ പി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |015 |പാറക്കണ്ടം |മിനി ചന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |016 |കുന്നത്തൂർ |എം എം നൂർജഹാൻ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |സ്‌ത്രീ |} == പഞ്ചായത്തിലെ പൊതു സ്ഥാപനങ്ങൾ == * ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് ഓഫിസ് * വില്ലേജ് ഓഫിസ് * കൃഷിഭവൻ * വി ഇ ഒ ഓഫിസ് * ഐ സി ഡി പി സബ്സെൻറർ * പി എച്ച് സി * ഹോമിയോ ഡിസ്പെൻസറി * ആയുർവേദ ഡിസ്പൻസറി * സി ഡി എസ് ഓഫിസ് * കാക്കയങ്ങാട് തപാലാപ്പിസ് * മുഴക്കുന്ന് തപാലാപ്പിസ് * വിളക്കോട് തപാലാപ്പിസ് * മുഴക്കുന്ന് പോലീസ് സ്റ്റേഷന് * കാക്കയങ്ങാട് ഐ ടി ഐ == ഇതു കൂടി കാണുക == [[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബം == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} {{Kannur-geo-stub}} tmqudtldmywpuwere6s8gsihligqshg 0 69781 4659537 4649808 2026-08-18T11:24:40Z Malikaveedu 16584 4659537 wikitext text/x-wiki {{രക്ഷിക്കുക}} {{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ |സ്ഥലപ്പേർ=മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |അപരനാമം = |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[കൂത്തുപറമ്പ് (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|കൂത്തുപറമ്പ്]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]] |അക്ഷാംശം = 11.896496 |രേഖാംശം = 75.5839527 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ |വിസ്തീർണ്ണം = 41.38 |ജനസംഖ്യ = 19853 |ജനസാന്ദ്രത = 480 |Pincode/Zipcode = |TelephoneCode = |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |കുറിപ്പുകൾ= }} [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[പേരാവൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ ബ്ലോക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''<ref name="inner">[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1175&intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]</ref>. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു<ref name="inner" />. ശിവപുരം, [[തോലമ്പ്ര]] എന്നീ വില്ലേജുകളാണ്‌ ഈ പഞ്ചായത്തിലുള്ളത്<ref name="inner" />. == അതിരുകൾ == കിഴക്ക്: [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] വടക്ക്: [[പുരളിമല|പുരളി മല]] തെക്ക്: ഇടുംബ ഗ്രാമം, കണ്ടേരിപ്പൊയിൽ, [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം പഞ്ചായത്ത്]] പടിഞ്ഞാറ്: മട്ടന്നൂർ മുൻസിപ്പാലിറ്റി == ആരാധനാലയങ്ങൾ == *ശിവപുരം ശിവക്ഷേത്രം, * മാലൂർ പടി ക്ഷേത്രം *മാലൂർ പനക്കുളംക്ഷേത്രം, *തേലാമ്പ്ര ശ്രീകൃഷ്‌ണക്ഷേത്രം, *ശിവപുരം ജുമാമസ്‌ജിദ്‌, *മാലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌, *കാഞ്ഞിലേരി ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌ == 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable" !വാർഡ് നമ്പർ !വാർഡിന്റെ പേര് !ജനപ്രതിനിധി !മുന്നണി !പാർട്ടി !സംവരണം |- |001 |ശിവപുരം |ടി.പി. സിറാജ് മാസ്റ്റർ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |ജനറൽ |- |002 |വെള്ളിലോട് |റഹ്മത്ത് സി. |മറ്റുള്ളവർ |SDPI |സ്‌ത്രീ |- |003 |പടുപാറ |ശമീമ എം. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |സ്‌ത്രീ |- |004 |എരട്ടേങ്ങൽ |നിർമ്മല | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |005 |മാലൂർ |കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ (പ്രസിഡന്റ്) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |006 |കുരുമ്പോളി |വിജിത്ത് കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |007 |നിട്ടാറമ്പ് |എൻ. ശ്രീധരൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |പട്ടികവർഗ്ഗം |- |008 |പുഴാരി |ഷൈനി ശശീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |009 |തോലമ്പ്ര |സുനിത ദിനേശൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |010 |താറ്റ്യാട് |സുരേഷ് കെ.എം | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |011 |കുണ്ടേരി പൊയിൽ |രേഷ്മ സജീവൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |012 |മള്ളന്നൂർ |ബേബി ബീന സി.കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |013 |പട്ടാരി |കെ.കെ. രവീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |014 |കാഞ്ഞിലേരി |സിയാവുദ്ദീൻ എം. (ശിഹാബ് പട്ടാരി) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |015 |കക്കാട്ട് പറമ്പ് |ജയരാജൻ എ. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |016 |പറമ്പൽ |രമ്യശ്രീ പ്രജിത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |} == ഇതും കാണുക == [[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} {{Kannur-geo-stub}} ic5a12ybk1muw6h633qzhdtwz76nvr5 4659538 4659537 2026-08-18T11:26:24Z Malikaveedu 16584 4659538 wikitext text/x-wiki {{രക്ഷിക്കുക}} {{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ |സ്ഥലപ്പേർ=മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |അപരനാമം = |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[കൂത്തുപറമ്പ് (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|കൂത്തുപറമ്പ്]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ]] |അക്ഷാംശം = 11.896496 |രേഖാംശം = 75.5839527 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ |വിസ്തീർണ്ണം = 41.38 |ജനസംഖ്യ = 19853 |ജനസാന്ദ്രത = 480 |Pincode/Zipcode = |TelephoneCode = |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |കുറിപ്പുകൾ= }} [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[പേരാവൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ ബ്ലോക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''<ref name="inner">[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1175&intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]</ref>. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു<ref name="inner" />. ശിവപുരം, [[തോലമ്പ്ര]] എന്നീ വില്ലേജുകളാണ്‌ ഈ പഞ്ചായത്തിലുള്ളത്<ref name="inner" />. == അതിരുകൾ == കിഴക്ക്: [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] വടക്ക്: [[പുരളിമല|പുരളി മല]] തെക്ക്: ഇടുംബ ഗ്രാമം, കണ്ടേരിപ്പൊയിൽ, [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം പഞ്ചായത്ത്]] പടിഞ്ഞാറ്: മട്ടന്നൂർ മുൻസിപ്പാലിറ്റി == ആരാധനാലയങ്ങൾ == *ശിവപുരം ശിവക്ഷേത്രം, * മാലൂർ പടി ക്ഷേത്രം *മാലൂർ പനക്കുളംക്ഷേത്രം, *തേലാമ്പ്ര ശ്രീകൃഷ്‌ണക്ഷേത്രം, *ശിവപുരം ജുമാമസ്‌ജിദ്‌, *മാലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌, *കാഞ്ഞിലേരി ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌ == 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable" !വാർഡ് നമ്പർ !വാർഡിന്റെ പേര് !ജനപ്രതിനിധി !മുന്നണി !പാർട്ടി !സംവരണം |- |001 |ശിവപുരം |ടി.പി. സിറാജ് മാസ്റ്റർ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |ജനറൽ |- |002 |വെള്ളിലോട് |റഹ്മത്ത് സി. |മറ്റുള്ളവർ |SDPI |സ്‌ത്രീ |- |003 |പടുപാറ |ശമീമ എം. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |സ്‌ത്രീ |- |004 |എരട്ടേങ്ങൽ |നിർമ്മല | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |005 |മാലൂർ |കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ (പ്രസിഡന്റ്) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |006 |കുരുമ്പോളി |വിജിത്ത് കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |007 |നിട്ടാറമ്പ് |എൻ. ശ്രീധരൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |പട്ടികവർഗ്ഗം |- |008 |പുഴാരി |ഷൈനി ശശീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |009 |തോലമ്പ്ര |സുനിത ദിനേശൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |010 |താറ്റ്യാട് |സുരേഷ് കെ.എം | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |011 |കുണ്ടേരി പൊയിൽ |രേഷ്മ സജീവൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |012 |മള്ളന്നൂർ |ബേബി ബീന സി.കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |013 |പട്ടാരി |കെ.കെ. രവീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |014 |കാഞ്ഞിലേരി |സിയാവുദ്ദീൻ എം. (ശിഹാബ് പട്ടാരി) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |015 |കക്കാട്ട് പറമ്പ് |ജയരാജൻ എ. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |016 |പറമ്പൽ |രമ്യശ്രീ പ്രജിത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |} == ഇതും കാണുക == [[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} {{Kannur-geo-stub}} ekev2d8a0pjkjzujg7eje3d5l8mbg4c 4659542 4659538 2026-08-18T11:36:29Z Malikaveedu 16584 4659542 wikitext text/x-wiki {{രക്ഷിക്കുക}} {{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ |സ്ഥലപ്പേർ=മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |അപരനാമം = |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[കൂത്തുപറമ്പ് (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|കൂത്തുപറമ്പ്]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ]] |അക്ഷാംശം = 11.896496 |രേഖാംശം = 75.5839527 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ |വിസ്തീർണ്ണം = 41.38 |ജനസംഖ്യ = 19853 |ജനസാന്ദ്രത = 480 |Pincode/Zipcode = |TelephoneCode = |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |കുറിപ്പുകൾ= }} [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[പേരാവൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ ബ്ലോക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''<ref name="inner">[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1175&intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]</ref>. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു<ref name="inner" />. ശിവപുരം, [[തോലമ്പ്ര]] എന്നീ വില്ലേജുകളാണ്‌ ഈ പഞ്ചായത്തിലുള്ളത്<ref name="inner" />. == അതിരുകൾ == കിഴക്ക്: [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] വടക്ക്: [[പുരളിമല|പുരളി മല]] തെക്ക്: ഇടുംബ ഗ്രാമം, കണ്ടേരിപ്പൊയിൽ, [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം പഞ്ചായത്ത്]] പടിഞ്ഞാറ്: മട്ടന്നൂർ മുൻസിപ്പാലിറ്റി == ആരാധനാലയങ്ങൾ == *ശിവപുരം ശിവക്ഷേത്രം, * മാലൂർ പടി ക്ഷേത്രം *മാലൂർ പനക്കുളംക്ഷേത്രം, *തേലാമ്പ്ര ശ്രീകൃഷ്‌ണക്ഷേത്രം, *ശിവപുരം ജുമാമസ്‌ജിദ്‌, *മാലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌, *കാഞ്ഞിലേരി ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌ == 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable" !വാർഡ് നമ്പർ !വാർഡിന്റെ പേര് !ജനപ്രതിനിധി !മുന്നണി !പാർട്ടി !സംവരണം |- |001 |ശിവപുരം |ടി.പി. സിറാജ് മാസ്റ്റർ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |ജനറൽ |- |002 |വെള്ളിലോട് |റഹ്മത്ത് സി. |മറ്റുള്ളവർ |SDPI |സ്‌ത്രീ |- |003 |പടുപാറ |ശമീമ എം. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |സ്‌ത്രീ |- |004 |എരട്ടേങ്ങൽ |നിർമ്മല | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |005 |മാലൂർ |കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ (പ്രസിഡന്റ്) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |006 |കുരുമ്പോളി |വിജിത്ത് കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |007 |നിട്ടാറമ്പ് |എൻ. ശ്രീധരൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |പട്ടികവർഗ്ഗം |- |008 |പുഴാരി |ഷൈനി ശശീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |009 |[[തോലമ്പ്ര]] |സുനിത ദിനേശൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |010 |താറ്റ്യാട് |സുരേഷ് കെ.എം | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |011 |കുണ്ടേരി പൊയിൽ |രേഷ്മ സജീവൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |012 |മള്ളന്നൂർ |ബേബി ബീന സി.കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |- |013 |പട്ടാരി |കെ.കെ. രവീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |014 |കാഞ്ഞിലേരി |സിയാവുദ്ദീൻ എം. (ശിഹാബ് പട്ടാരി) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |ജനറൽ |- |015 |കക്കാട്ട് പറമ്പ് |ജയരാജൻ എ. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |ജനറൽ |- |016 |പറമ്പൽ |രമ്യശ്രീ പ്രജിത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |സ്‌ത്രീ |} == ഇതും കാണുക == [[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} {{Kannur-geo-stub}} 5b45uxebglz44zp6g52r25qxxy3tfcc 4659543 4659542 2026-08-18T11:37:57Z Malikaveedu 16584 4659543 wikitext text/x-wiki {{രക്ഷിക്കുക}} {{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ |സ്ഥലപ്പേർ=മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |അപരനാമം = |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[കൂത്തുപറമ്പ് (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|കൂത്തുപറമ്പ്]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ]] |അക്ഷാംശം = 11.896496 |രേഖാംശം = 75.5839527 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ |വിസ്തീർണ്ണം = 41.38 |ജനസംഖ്യ = 19853 |ജനസാന്ദ്രത = 480 |Pincode/Zipcode = |TelephoneCode = |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |കുറിപ്പുകൾ= }} [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[പേരാവൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ ബ്ലോക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''<ref name="inner">[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1175&intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]</ref>. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു<ref name="inner" />. ശിവപുരം, [[തോലമ്പ്ര]] എന്നീ വില്ലേജുകളാണ്‌ ഈ പഞ്ചായത്തിലുള്ളത്<ref name="inner" />. == അതിരുകൾ == കിഴക്ക്: [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] വടക്ക്: [[പുരളിമല|പുരളി മല]] തെക്ക്: ഇടുംബ ഗ്രാമം, കണ്ടേരിപ്പൊയിൽ, [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം പഞ്ചായത്ത്]] പടിഞ്ഞാറ്: മട്ടന്നൂർ മുൻസിപ്പാലിറ്റി == ആരാധനാലയങ്ങൾ == *ശിവപുരം ശിവക്ഷേത്രം, * മാലൂർ പടി ക്ഷേത്രം *മാലൂർ പനക്കുളംക്ഷേത്രം, *തേലാമ്പ്ര ശ്രീകൃഷ്‌ണക്ഷേത്രം, *ശിവപുരം ജുമാമസ്‌ജിദ്‌, *മാലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌, *കാഞ്ഞിലേരി ജുമാ മസ്‌ജിദ്‌ == 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable" !വാർഡ് നമ്പർ !വാർഡിന്റെ പേര് !ജനപ്രതിനിധി !മുന്നണി !പാർട്ടി !സംവരണം |- |001 |ശിവപുരം |ടി.പി. സിറാജ് മാസ്റ്റർ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ലീഗ് |ജനറൽ |- |002 |വെള്ളിലോട് |റഹ്മത്ത് സി. |മറ്റുള്ളവർ |എസ്.ഡി.പി.ഐ. |വനിത |- |003 |പടുപാറ |ശമീമ എം. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |കോൺഗ്രസ് |വനിത |- |004 |എരട്ടേങ്ങൽ |നിർമ്മല | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |വനിത |- |005 |മാലൂർ |കെ. സുരേഷ്ബാബു മാസ്റ്റർ (പ്രസിഡന്റ്) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |ജനറൽ |- |006 |കുരുമ്പോളി |വിജിത്ത് കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |ജനറൽ |- |007 |നിട്ടാറമ്പ് |എൻ. ശ്രീധരൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |പട്ടികവർഗ്ഗം |- |008 |പുഴാരി |ഷൈനി ശശീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |വനിത |- |009 |[[തോലമ്പ്ര]] |സുനിത ദിനേശൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |വനിത |- |010 |താറ്റ്യാട് |സുരേഷ് കെ.എം | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |011 |കുണ്ടേരി പൊയിൽ |രേഷ്മ സജീവൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |വനിത |- |012 |മള്ളന്നൂർ |ബേബി ബീന സി.കെ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |വനിത |- |013 |പട്ടാരി |കെ.കെ. രവീന്ദ്രൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |ജനറൽ |- |014 |കാഞ്ഞിലേരി |സിയാവുദ്ദീൻ എം. (ശിഹാബ് പട്ടാരി) | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |ജനറൽ |- |015 |കക്കാട്ട് പറമ്പ് |ജയരാജൻ എ. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |016 |പറമ്പൽ |രമ്യശ്രീ പ്രജിത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സി.പി.എം. |വനിത |} == ഇതും കാണുക == [[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} {{Kannur-geo-stub}} d1op5h78qytpr5ej830lhgpr57i1fpy 3 90403 4659332 4656617 2026-08-17T15:40:29Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata weekly summary #745 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659332 wikitext text/x-wiki *[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ]] *[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ 1]] == ഫലകം പുനഃപരിശോധിക്കണം == താങ്കൾ [[ഇന്ത്യയിലെ തർക്ക ബാധിത മേഖലകൾ]] എന്ന താളിൽ ചേർത്ത ഫലകം ദയവായി പുനഃപരിശോധിക്കുക. ആ താളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികളുമായി എന്താ ബന്ധം? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:54, 27 മേയ് 2020 (UTC) പിഴവു പറ്റിയതാണ്. ഇപ്പോ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 14:37, 27 മേയ് 2020 (UTC) == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്. താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 06:00, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) |} * Thank You Pathu--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 10:15, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) ==[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു== <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>'''[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.<!-- Template:Cfd-notify--> നന്ദി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:59, 22 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) == കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ == [[കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] ഈ താളിലെ ജനന തീയതി ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ? അതു പോലെ ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയാണോ പ്രജാസഭയാണോ എന്ന കാര്യത്തിലും സംശയമുണ്ട്. അസംബ്ലി എന്ന് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 21:39, 5 നവംബർ 2020 (UTC) ::[http://klaproceedings.niyamasabha.org/pdf/TSMA-002-00014-00001.pdf ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി] തന്നെ. ജനനത്തീയതി പരിശോധിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 08:38, 8 നവംബർ 2020 (UTC == [[:വർഗ്ഗം:ഗോണ്ട് ചിത്ര കല]] == ഈ ചിത്രവും കലയും രണ്ടാണോ, അതോ ഒന്നോ? കുറേ കാലമായി എന്നെറിയാം, എന്തേലും ഓർമ്മവരുന്നുണ്ടോ?--<small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 11:21, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) :: ഗോണ്ട് ചിത്രകലാ ശൈലി എന്നാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത് --[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 15:27, 9 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[:d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2023 12 18|Read the full report]]''' · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:Mohammed Abdulai (WMDE)|Mohammed Abdulai (WMDE)]] 17:15, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC) </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=25974255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Mohammed Abdulai (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;"> <small>This is the Wikimedians of Kerala UG's 27^th newsletter.</small> <br> [[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]</div> ;User group news <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * On 25^th April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions. ** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event. ** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India ** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues. ** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report. ** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed. ** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies. ** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications. *** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened. ** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. ** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])'' </div> <hr> <div style="text-align: center;"> This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #733 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00] [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data''] * Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]] ''' Tool of the week ''' * [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Starting May 28, 2026, the <code>Special:EntityData</code> page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g <code>.php</code> URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: <code>Q42.json</code>). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (<nowiki>image of a name-plate or similar identifying plate of the subject</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (<nowiki>photographer</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)] ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans ** We are improving how error messages are shown * Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #734 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:''' ** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_"*estauxunidense"_with_"d'Estaos_Xuníos"|Project Chat]], replace "''estauxunidense''" in Asturian descriptions with "''d'Estaos Xuníos''". Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&diff=prev&oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&diff=prev&oldid=2496674345 here]. ** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm. ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike. ** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans. ** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details. ** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr ** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos. ** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar. * Papers: ** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026). ** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs ** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that. ** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo * Presentations: ** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video]) ** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026). ''' Tool of the week ''' * [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' ("Maxx", about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created. * Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs & Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: ** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) ** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: ** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (<nowiki>qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories</nowiki>) ** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize] ** * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka <small>''(Q854)''</small>]]. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it? * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]] ''' Development ''' * Mobile editing of statements: ** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]]) ** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]]) ** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]]) ** We addressed issues found in testing * Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item * GraphQL: ** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]]) ** We are improving the documentation. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #735 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links. ** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English) ** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians. ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration. ** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad]. * Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations. ** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &lt;P812: academic major&gt; Property] by rtnf. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan. * Papers: ** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics. ** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725 Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026) ** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026). ** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026) * Videos: ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events. ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk. ''' Tool of the week ''' * [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles] * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes:: **[[:d:Property:P14511|trailer of]] (<nowiki>works that this trailer video represents</nowiki>) **[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld & Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (<nowiki>ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (<nowiki>the operational status of something like ship or building</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]]) ** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]]) * Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero <small>''(Q139959656)''</small>]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] - for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. ** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]] * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to "fan" in English ''' Development ''' * The team was involved in workshops last week so there are no updates. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...<small>(click UTC for your local timezone)</small> *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC] ** Click here -> [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] <- for access links to the event. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: **[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata. ** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN. * Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland. ** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata. ** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons. ''' Tool of the week ''' * [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors. * [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (<nowiki>in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification</nowiki>) **[[:d:Property:P14519|body modification]] (<nowiki>deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (<nowiki>Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (<nowiki>Taxon footprint</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (<nowiki>Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (<nowiki>link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (<nowiki>dual notion in category theory</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (<nowiki>Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (<nowiki>Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * WikiProject Highlights: ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&user=&page=&excludetempacct=1&wpdate=&tagfilter=&wpfilters%5B%5D=thanks&wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha <--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar ''' Development ''' * Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details]) * GraphQL: ** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]]) ** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]]) * MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]]) * Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects. ** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist. * Mobile editing of statements: ** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]]) ** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]]) ** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;"> <small>This is the Wikimedians of Kerala UG's 28^th newsletter.</small> <br> [[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]</div> ;Updates / Discussions <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions. ** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season. ** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations. *** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April. ** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects. ** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''"Reimagining the Knowledge Commons" - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.'' ** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns. ** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India. ** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed. ** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May. ** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal. ** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates. ** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])'' </div> ;Events & activities <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * <u>''On-going events & activities by User Group''</u> ** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons. * <u>''Up-coming events & activities by User Group''</u> ** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026. </div> <hr> <div style="text-align: center;"> '''Upcoming meeting: 27^th June 2026 – [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]''' <hr> This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC) * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions. ** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan. ** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]] - don't forget to submit your Wikidata-sessions. ** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers. ** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium. * Papers: ** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by F. Bailo, E. Booth, and J. Williams ** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026). ** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands] ** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0 EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata] ** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR. ''' Tool of the week ''' * [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used] * As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement]) * A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Property:P14539|perfumer]] (<nowiki>person who created a perfume</nowiki>) **[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (<nowiki>dual of the concept in category theory</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft ''' Development ''' * We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]]) * We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]). * We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]). * We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]). * We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]). * We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]). * We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]). [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #738 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) * New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan. ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata] ** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community] * Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026) * Videos: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program. ** [[commons:File:Jason Evans, "Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey".webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]] ''' Tool of the week ''' * [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]). * [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (<nowiki>less specific academic discipline</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (<nowiki>Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (<nowiki>issuer of a ranking</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (<nowiki>group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]]) * Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. ** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]] * WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches. ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs. ** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster. * Mobile editing of statements: ** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item. ** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end. * REST API: ** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]]) ** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]]) * GraphQL: ** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]]) ** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #739 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID <small>(P648)</small>]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement. * Closed request for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved''' ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' ** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC. ** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT) ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia* * Papers: ** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026). ** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026). * Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides. ''' Tool of the week ''' * [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain. * [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. * The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details'' ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (<nowiki>number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)</nowiki>) **[[:d:Property:P14574|photographer]] (<nowiki>person who took this photograph</nowiki>) **[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>video game ratings of the Saudi Arabian rating system</nowiki>) **[[:d:Property:P14603|visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Property:P14610|garden]] (<nowiki>garden of this subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (<nowiki>the precise objects of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14614|morphisms]] (<nowiki>the precise morphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14615|terminal object]] (<nowiki>the precise terminal object of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14616|initial object]] (<nowiki>the precise initial object of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (<nowiki>the precise products of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (<nowiki>the precise coproducts of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (<nowiki>the precise isomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (<nowiki>the precise monomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (<nowiki>the precise epimorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (<nowiki>the precise regular monomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (<nowiki>the precise isomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (<nowiki>the left adjoint of the functor</nowiki>) **[[:d:Property:P14625|enriched over]] (<nowiki>the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category</nowiki>) **[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (<nowiki>the “tensor product” bifunctor of the monoidal category</nowiki>) **[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (<nowiki>the precise 2-morphisms of the 2-category</nowiki>) **[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (<nowiki>image of a footprint of this taxon</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review:: **[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (<nowiki>maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The development team are at an offsite retreat this week. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #740 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> '''Discussions''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - <small>RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)</small> * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every statement is sourced. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] - '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers. * Call for Participation in Improving Constraints ** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]]. '''Events''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online. ** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details. * Previous events: ** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript is available to read:<br>[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]] '''Press, articles, blog posts, videos''' * Blogs ** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]] ** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]] ** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]] ** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]] ** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford * Papers ** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026) * Videos ** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&pp=iggCQAE%3D&ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents "Using OpenRefine" during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra). ** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&pp=iggCQAE%3D&ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive "slippy" local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan. ** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents "citizen science workflows" (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections. '''Tool of the week''' *[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata '''Other Noteworthy Stuff''' * A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500. * There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items. '''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (<nowiki>Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (<nowiki>this fictional or mythical entity transforms from that form</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (<nowiki>code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! '''Did you know?''' * Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia * Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise. ** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices. **[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]] '''Development''' * Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]]) * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]]) * GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]]) * REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. '''Weekly Tasks''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC) </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary 741 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]]) ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any. *** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]] *** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket] ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata] ** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping. * Videos: ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing. ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information] ** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science). * Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events. ''' Tool of the week ''' *[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Jobs: ** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (<nowiki>time of last direct examination of the inscribed object</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (<nowiki>A data series about the given topic.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (<nowiki>entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (<nowiki>square number</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever * Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing * Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API * Sustainability: ** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co ** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:56, 20 ജൂലൈ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2026|Wikimedians of Kerala - June 2026 Newsletter]] == <div lang="en" dir="ltr"> {{ptag2|T429741}} <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;"> <small>This is the Wikimedians of Kerala UG's 29^th newsletter.</small> <br> [[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]</div> ;Updates / Discussions <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * On 27th June 2026, we held our June 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 12 community members participated in the meeting and discussions. ** [[:User:Athulvis|Athul R T]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] - The programe will run in July 2026. More than two thousand images are uploaded now. ** [[:User:Sree1959|Sreekrishnan Narayanan]] shared updates about Malayalam Wikivoyage project. Users are editing and we are waiting for the response from Language Committee. ** [[:User:SijiR|Siji]] shared updates about [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]. Program is planned on July 11,12 at Kozhikkode. </div> ;Events & activities <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * <u>''On-going events & activities by User Group''</u> ** [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]]: Wiki Loves Earth India is an international photographic campaign and We are organizing it in India. More than four thousand files uploaded into this campaign. The campaign will end on 31st July 2026. ** [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]: Wikiwomen Camp aims to bring together women who are active contributors to the Wikimedia movement. 23 editors participated in this two day camp at Kozhikode. **[[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT|Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT]] : We organized a Wikimedia technical workshop in collaboration with Centre for Science in Society (C-SiS), Cochin University of Science and Technology, Kochi, Kerala. 20 students from various colleges participated in this event. We started developing some tools with the help of participants. **[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and will end on 15th August 2026. </div> </div> <hr> <div style="text-align: center;"> '''Upcoming meeting: 25^th July 2026 – [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/4198|Meetup Registration]]''' <hr> This message was sent by [[:m:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:22, 25 ജൂലൈ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #742 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource. Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view). With Rebot, I plan to move: *About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property *About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18) **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically: *Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database *Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal) *Adding P102 (member of political party) with date qualifiers *Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language) *Setting and correcting labels, descriptions, and aliases *Removing incorrect claims and deduplicating *Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID) **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense <small>(Q1994301)</small>]], [[Q814722|participle <small>(Q814722)</small>]] to simply use [[Q12717679|past participle <small>(Q12717679)</small>]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/ every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: "Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?" ** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] ** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort] * Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026) ''' Tool of the week ''' *[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (<nowiki>electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions</nowiki>) ***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (<nowiki>image comes from the given audiovisual work</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (<nowiki>Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (<nowiki></nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music & Opera artist ID|Music & Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The team were at Wikimania this past week so not much development happened. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:32, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30846852 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #743 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' *[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia & Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026. ** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: ** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research ** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data. * Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]] ''' Tool of the week ''' * [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma * [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there *[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget] – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team]. * [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)] * [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to. * Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (<nowiki>indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.</nowiki>) ***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType, without trailing spaces</nowiki>) ***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (<nowiki>Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (<nowiki></nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (<nowiki>member of musical group</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission. ** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]] ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article. ** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]]) * Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever. * REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:55, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30872537 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #744 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-10. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#743]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * The order of properties on Wikidata is governed by [[mw:Manual:Interface/Wikibase-SortedProperties|MediaWiki/Wikibase-SortedProperties]]. We propose moving [[d:Property:P2559|(P2559) Wikidata usage instructions]] to the top, so important guidance is more visible and less likely to be overlooked. To comment on this change, please visit [[mw:MediaWiki_talk#prominently displaying Wikidata usage instructions (P2559)|MediaWiki_talk#prominently displaying (P2559)]]. * Closed request for comments: '''19''' RfC's were closed recently, too many to list here. Please see the [[d:Wikidata:Requests_for_comment#Closed_requests|RfC page]] for more information. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ nfdi4 / Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata], 18.08.2026, 14:00–16:00 CEST ([https://terminplaner6.dfn.de/b/1439bb751afd1e9fc42ebc30069eb685-1762199 register for Zoom-link]) ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool Improving Wikidata References: The hands-on session will explore how to identify and improve broken references on Wikidata] , 15.08.2026, 17:00–18:00 WAT (UTC+1). * Looking ahead: (Deutsch) [https://www.fu-berlin.de/kalender/2026/10/20261022-tidy-data-versionskontrolle-wikidata-in-der-forschungspraxis.html Freie Universitat / Tidy data version control - Wikidata in research]: 22.10.2026, 09:00 - 16:00 CEST. * Previous events: August 04 - [[d:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_Aug_2026|Blazegraph Migration office hour]] - see the [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours Etherpad notes] for questions and answers. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://gdotv.com/blog/the-weekly-edge-fraud-graphs-graphtalk-gfql-wikidata-graphrag/#edge-item-4 gdottv / The Weekly Edge article: demonstrating the Wikidata Query Logs (WDQL) Dataset] talks about a paper released in February this year, ([https://arxiv.org/html/2602.14594v1 Wikidata Query Logs Dataset]) ** [https://www.linkedin.com/posts/brian-hatten-434b7457_orthopedicsurgery-kneereplacement-knowledgegraph-activity-7465395166682583040-v0qH?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAAUVbMUB9qSIcEDloiodU_ZoBrIi4-bJtT8 LinkedIn] - [[d:User:Orthodoc10|User:Orthodoc10]] describes their experience mapping and modelling knee replacement surgical practices into Wikidata ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability/ Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/zero-budget-programs-you-could-start-tommorrow/ Zero-budget programs you could start tommorrow - Lessons from Wikimania Paris]] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/openspeaks-tools-update-subtitler-tome-and-bento-go-stable-meet-media-dashboard/ OpenSpeaks Tools Update: Subtitler, Tome, and Bento Go Stable — Meet Media Dashboard] ** [[Diffblog:a-look-at-a-2026-wikimania-hackathon-project-wikidata-bias-detector|A look at a 2026 Wikimania Hackathon Project – Wikidata Bias Detector] ** [https://nlnet.nl/project/Inventaire-Split/ nlnet Foundation / Inventaire Split] - a short article on this standalone Wikidata-federated Bibliographic database. ** [https://ktieb.org.mt/news-en/nbc-and-wikimedia-malta-renew-collaboration-on-national-book-prize/ Maltese national Book Council and WM Malta renew partnerhship]: Wikidata to support and feed Maltese Wikipedia. ** [Diffblog:wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability|Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] - the project aims to add to news-related organisation entities to help feed Wikipedia infoboxes with structured data. * Videos: ** [https://www.youtube.com/live/saeV6bZ7cIk?t=25105s India's Software Stories: A Hands-on Workshop with Software Heritage, Commons and Wikidata] - a Wikimania Lightning talk with Mathilde Fichen and Pavan Santhosh. ([https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/talk/review/EYFQXB9WHFAR9WATXTEUFSKADEVWMCP9 Session page]) ** [https://www.youtube.com/watch?v=sJq1926Jz5Q The Art of Editing Wikidata (Africa Wiki Women)] - Guest host David Palfrey will share valuable insights and help newcomers uncover the mysteries of editing Wikidata, this session is in collaboration with Art+Feminism. ** (no audio) [https://www.youtube.com/watch?v=JJbPTX18I4Q Tutorial: Add Geoshape to Wikimedia Commons and connect it to its Wikidata Item] - Anne Chen gives a visual demonstration of the steps provided in this [https://docs.google.com/document/d/1A1FNy9NztkmxE2MhBds2caHGcxMNSNvgXnLfeJsAosw/edit?tab=t.0 google doc], found on the [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Resources_for_Participants#Links_to_useful_tutorials|WikiProject IDEA]] page. ** [https://www.youtube.com/watch?v=9infd-TJ6z8 LIVE Wikidata Editing #124] is streaming today, 20:00 CEST (18:00 UTC)! ** (Bahasa Indonesian) [https://www.youtube.com/@WikimediaIndonesia/videos Wikimedia Indonesia] have released 4 short videos on editing practices, querying, basic structure and data quality of Wikidata. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=gLH0W0coIw8 ZB MED LAB | The Carpentries] - aimed at researchers and professionals who work with data, a series of tutorials and workshops to teach you Wikidata, Python, R, OpenRefine and more. ''' Tool of the week ''' *[https://toolhub.wikimedia.org/tools/cradle-gadget Cradle-gadget] is a tool by [[User:Danielyepezgarces]]This is an interactive, schema-based form editor that works directly within Wikidata item pages. It allows users to check, view, add, modify, or delete claims in a modern sidebar drawer or a dedicated special page, aligned with the Wikimedia design guidelines. This is the easiest way to exploit the benefits of Wikidata entity schemas, powered by ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform 2026 OpenRefine User Survey] is now open. (Note that a link to a feature-prioritization survey is provided at the end of the Google Form so don't miss that if you want to influence what should get more focus.) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14755|particularly]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, when the statement applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) ***[[:d:Property:P14766|‎incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14737|CINE21 TV program ID]], [[:d:Property:P14738|GCD character ID]], [[:d:Property:P14739|ODiD ID]], [[:d:Property:P14740|365chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14741|NHK ONE program ID]], [[:d:Property:P14742|CINE21 company ID]], [[:d:Property:P14743|‎Fmfenxiang seiyuu ID]], [[:d:Property:P14744|‎Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Property:P14745|Elite Prospects team ID]], [[:d:Property:P14746|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Property:P14747|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Property:P14748|Classicalive artist ID]], [[:d:Property:P14749|Apple Maps place id]], [[:d:Property:P14750|‎HAND ID]], [[:d:Property:P14751|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Property:P14752|‎Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Property:P14753|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Property:P14754|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Property:P14756|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Property:P14757|‎MissEvan voice actor ID]], [[:d:Property:P14758|Music & Opera artist ID]], [[:d:Property:P14759|Dubbinfo ID]], [[:d:Property:P14760|GAS actress ID]], [[:d:Property:P14761|‎EU Treaties and Agreements database ID]], [[:d:Property:P14762|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Property:P14763|sukumizu.tv model ID]], [[:d:Property:P14764|Paradise TV Person ID]], [[:d:Property:P14765|Regional heritage of Wallonia ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/filing unit code|filing unit code]] ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has Member|has Member]] (<nowiki>has member</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/introduced to|introduced to]] (<nowiki>region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Lift-World lift ID|Lift-World lift ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schiffsdatenliste ID|Schiffsdatenliste ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/marketswiki|marketswiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Palace Museum Digital Archive ID|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Information Commissioner's Office registration reference|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Registry of Type Design ID|Registry of Type Design ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ariana Museum ID|Ariana Museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Emulation General Wiki article ID|Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sofia monuments register ID|Sofia monuments register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIdIM ID|RIdIM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo username|Weibo username]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/TGHU Ten longest State of the Union adress in the USA] * Schema examples: [[d:EntitySchema:E519|object with inscription]] - schema for objects with inscriptions [[d:Q1640824|(Q1640824)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Brigham_Young_University_Library|Project Brigham Young University Library]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Perth_Women_on_Wikipedia|Project Perth Women on Wikipedia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_UC_Riverside_Library_Jay_Kay_Klein_Photographs|Project UC Riverside Library Jay Kay Klein Photographs]] * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Metaclasses|Project Ontology]] added a Metaclasses page * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Pasleim/Sitelink_statistics|Sitelink statistics]] by User:Pasleim. ''' Development ''' * Sustainability: We continued the work on migrating usage tracking on Wikipedia and co to the extension database cluster ([[phab:T424185]]) * Watchlist and recent changes on Wikipedia and co: We finished our review of a sample of Wikidata edits sent to Wikidata and co in order to better understand which remaining ones are not useful. It will soon be published on Commons. * Query Service: We continued the work on preparing the Query Service UI for the migration from Blazegraph to QLever and will move to Query Builder and Quality Constraints next [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:54, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30889662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #745 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-17. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#744]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmau:WikiLoves_Pride_Australia_-_15_August_2026|WikiLoves Pride / Australia]], 15 August, drop-in online for a collaborative editing session on LGBT+ representation on Wikidata, Wikipedia and Commons. ** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_August_2026|Drop-in and Wikidata]], 27 August, WM Australia also hold a drop-in Wikidata ediitng sesison. ** [[m:Event:Open_Heritage-Wikidata_Contest|Open Heritage - Wikidata Islamic Civilization Contest]] from September 1 - 30, 2026. [[m:Special:RegisterForEvent/4303|Register for news]]. *** A Wikidata training webinar will be held August 25. * Looking ahead: [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-12-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] - Digital Humanities Lab, 12.11.2026, 14:15-15:45 CEST. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://programminghistorian.org/en/lessons/wikidata-for-historical-research Introductory lesson on Wikidata at the Programming Historian] ** [https://www.ibm.com/case-studies/wikimedia-deutschland Making open knowledge Gen-AI-ready] by IBM ** [https://noeflandre.com/posts/describe-place-on-earth-part1-wikidata How to describe a place on Earth using text? Part 1: Wikidata] by Noé Flandre * Papers: [https://www.ebsco.com/articles/arts-and-entertainment/7162dc3c-7d03-51bb-a950-30de681bb95e/cultural-information-bubbles-a-new-approach-for-automatic-ethical-evaluation-of-digital-artwork-collections-based-on-wikidata Cultural information bubbles: A new approach for automatic ethical evaluation of digital artwork collections based on Wikidata] by M. Zhitomirsky-Geffet and S. Minster, (2026). ''' Tool of the week ''' *[https://ranker.toolforge.org This tool lets you edit the rank of multiple statements at once.] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[wmau:Partner_Projects_2026-2027|WM Australia is funding partner projects for 2026 - 2027]], for Australian organisations or individuals who want to build projects for open and free knowledge, including Wikidata. * Job Vacancies: [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders- (Interim) Engineering Manager / Wikidata for Wikimedia Projects] * [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnOtvIKyp5fGlAkqz8pYMdFxhtvaH9exlxmrQ8O3HtDIHM3A/viewform Survey: What content would you like to see on the Wikidata Social media channels?] - only want to hear about Wikidata events or news, would like to see more use-cases of Wikidata, or perhaps you'd like more beginner or advanced Wikidata tutorials? Let us know in this short survey. * We are setting up to apply for recognition of a new Wikimedia user group, '''Wikimedians for Data Organization and Quality'''. The group's goal will be to improve the organization and quality of data, particularly structured data, in Wikimedia projects. You can see more details in [https://meta.wikimedia.org/wiki/Data_Organization_and_Quality the group's home page] and, if you wish, you can contribute to the discussion in its talk page. We invite you to be a part of this proposed user group by adding your Wikimedia signature to the Interested Parties section of the group's page. <br />Ege Atacan Doğan and Peter Patel-Schneider ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14788|located at a height]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) ***[[:d:Property:P14789|contributed to narrative universe]] (<nowiki>narrative universe that a person contributed to</nowiki>) ***[[:d:Property:P14792|‎name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ***[[:d:Property:P14796|introduced to]] (<nowiki>region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14767|d anime store Work ID]], [[:d:Property:P14768|d anime store Person ID]], [[:d:Property:P14769|Crank-in! drama ID]], [[:d:Property:P14770|Crank-in! animation ID]], [[:d:Property:P14771|Crank-in! person ID]], [[:d:Property:P14772|‎STAPI Book ID]], [[:d:Property:P14773|‎STAPI Episode ID]], [[:d:Property:P14774|‎STAPI Performer ID]], [[:d:Property:P14775|‎Qidian Author ID]], [[:d:Property:P14776|Crank-in! movie ID]], [[:d:Property:P14777|‎DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Property:P14778|‎Criticker Film ID]], [[:d:Property:P14779|Lulu spotlight ID]], [[:d:Property:P14780|German Maritime Museum Ship ID]], [[:d:Property:P14781|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Property:P14782|izohli.uz word ID]], [[:d:Property:P14783|Ciel d'oc publication ID]], [[:d:Property:P14784|Lift-World lift ID]], [[:d:Property:P14785|‎STAPI Comics ID]], [[:d:Property:P14786|Qidian Book ID]], [[:d:Property:P14787|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14790|DMM maker ID]], [[:d:Property:P14791|Registry of Type Design ID]], [[:d:Property:P14793|‎Fediverse address]], [[:d:Property:P14794|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Property:P14795|‎WorldFootball.net ID (new)]], [[:d:Property:P14797|Sofia monuments register ID]], [[:d:Property:P14798|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Property:P14799|Ariana Museum ID]], [[:d:Property:P14800|RIdIM ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (<nowiki>school or style of martial arts this person studied</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has official Italian government website|has official Italian government website]] (<nowiki>tems that the item has an official website operated by or belonging to the Government of Italy</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Infraestructuras de Portugal ID|Infraestructuras de Portugal ID]] (<nowiki>station code Infraestruturas de Portugal</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumer ID|Silloria perfumer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria notes ID|Silloria notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beer Advocate beer style ID|Beer Advocate beer style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBFC release ID|BBFC release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifier for a person in norwegian polar history|Identifier for a person in norwegian polar history]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmová databáze seriál ID|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Serbo-Croatian Literary Language entry ID|Serbo-Croatian Literary Language entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/dbv member slug|dbv member slug]], [[:d:Wikidata:Property proposal/idw member ID|idw member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sky programme ID|Sky programme ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/immaterieelerfgoed.be ID|immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geoshape Repository ID|Geoshape Repository ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FIBA.basketball event ID|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD species ID|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria brands ID|Silloria brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Parson ID|Kinolights Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Work ID|Kinolights Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.uk constituency ID|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Europeans In East Africa ID|Europeans In East Africa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID|Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Judoresults judoka ID|Judoresults judoka ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumes ID|Silloria perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumes ID|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IMCDB work ID|IMCDB work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador de sardana de somarxiu.cat|identificador de sardana de somarxiu.cat]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity maker ID|Xcity maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrashPad Series performer ID|CrashPad Series performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PinkLabel.TV performer ID|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Seiyu Grand Prix Person ID|Seiyu Grand Prix Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Person ID|animehack Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Program ID|animehack Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack movie ID|animehack movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/XBIZ.com topic ID|XBIZ.com topic ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: **[https://w.wiki/TYra roughly ~4.000 massacres reported in Wikidata] **[https://w.wiki/TXBP Passports cover that have at least 4 languages] ** [https://w.wiki/TZjc Landkreis Reutlingen Items missing a picture, displayed on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260815083000-Windharp-20260812063800|source]]) ** [https://w.wiki/TZjt Radio stations in Virginia, USA, plotted on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260809204600-Bluerasberry-20260803150500|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E528|(E528) Space Telescope, instrument in outer space for observing distant space objects]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Côte_d'Ivoire/Tabs|Project Côte d'Ivoire]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2026|Project Indonesia: Hari Domain Public International Datathon 2026]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Immigration_and_Visas|Project Immigration and Visas]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_North_Carolina_at_Chapel_Hill_EMCO|Project University of North Carolina at Chapel Hill EMC0]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Recent_deaths|Recent deaths (this report can help for updating Wikipedia articles]] ''' Development ''' * Query Service: We started preparing the constraint checks for the migration from Blazegraph to QLever. * Page load times: We looked into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times. * Wikipedia and co: ** We worked with English Wikipedia to optimize the CiteQ module code to generate less usage tracking for "Anonymous". ** We checked a variety of Mediawiki areas where Parsoid deprecation may lead to breakages.* * Sustainability: We are planning to migrate the usage tracking data to the X1 extension cluster. We are checking which queries involving entity usage will need re-writing or updating. * REST API: We finished adding support for getting a full Lexeme and started work on creating Lexemes. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:40, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30921730 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> 5xfbaqb42vm76pp7hy474d4otyrguuk 0 93679 4659382 4575606 2026-08-17T19:25:27Z Meenakshi nandhini 99060 /* സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ */ 4659382 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Iriveri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = ഇരിവേരി | type = city | latd = 11.871745| longd = 75.481007| state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] | leader_title = | leader_name = | altitude = | population_as_of = 2001 | population_total = 15672| area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലുള്ള]] ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ് '''ഇരിവേരി'''. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001 [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 15,672 ആണ് ഇരിവേരിയുടെ ജനസംഖ്യ<ref>{{GR|India}}</ref>. ഇതിൽ 48% പുരുഷന്മാരും 52% സ്ത്രീകളുമാണ്. 84% ആണ് ഇരിവേരിയുടെ സാക്ഷരത ശതമാനം. സാക്ഷരത ശതമാനം പുരുഷന്മാരിൽ 85% ശതമാനവും സ്ത്രീകളിൽ 82% ശതമാനവുമാണ്. ഇരിവേരിയിലെ 12% പേർ 6 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളാണ്. [[ചക്കരക്കല്ല്]] ആണ് ഇവിടുന്ന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു പട്ടണം. ഇരിവേരിയിലുള്ള ''ഇരിവേരിക്കാവിൽ'' എല്ലാ വർഷവും നടത്തപ്പെടുന്ന ''[[തെയ്യം]]'' പ്രസിദ്ധമാണ്. അമ്പിളിയാട് ശ്രീ കൃഷ്ണന്റെ അമ്പലവും മണിക്കിയിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവുമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ. == ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ഇരിവേരിയിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒരു ചെറിയ വനത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരിവേരി കാവ്, ഇവിടം ഫെബ്രുവരിയിലെ ഒരു നാടൻ കലാപരിപാടിയായ തെയ്യത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്. അമ്പിളിയാട് ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, മാണിക്കിയിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇരിവേരിയിലാണ്. == മസ്ജിദുകൾ == വടക്കൻ കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തമായ മുസ്ലീം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ഇരിവേരി ജുമാ മസ്ജിദും മഖാമും ഇരിവേരിയുടെ മധ്യഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, പരമ്പരാഗത ഇസ്ലാമിക ഉറൂസിനും നേർച്ചകൾക്കും പേരുകേട്ട ഇരിവേരി മസ്ജിദ് AD 702 ൽ ഖാസി ഹുസൈൻ മദനി (റ) സ്ഥാപിച്ചതാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} scgbw9ek50imu5ux5t0fs0h3h3t8tuz 4659383 4659382 2026-08-17T19:26:24Z Meenakshi nandhini 99060 /* മസ്ജിദുകൾ */ 4659383 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Iriveri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = ഇരിവേരി | type = city | latd = 11.871745| longd = 75.481007| state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] | leader_title = | leader_name = | altitude = | population_as_of = 2001 | population_total = 15672| area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലുള്ള]] ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ് '''ഇരിവേരി'''. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001 [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 15,672 ആണ് ഇരിവേരിയുടെ ജനസംഖ്യ<ref>{{GR|India}}</ref>. ഇതിൽ 48% പുരുഷന്മാരും 52% സ്ത്രീകളുമാണ്. 84% ആണ് ഇരിവേരിയുടെ സാക്ഷരത ശതമാനം. സാക്ഷരത ശതമാനം പുരുഷന്മാരിൽ 85% ശതമാനവും സ്ത്രീകളിൽ 82% ശതമാനവുമാണ്. ഇരിവേരിയിലെ 12% പേർ 6 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളാണ്. [[ചക്കരക്കല്ല്]] ആണ് ഇവിടുന്ന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു പട്ടണം. ഇരിവേരിയിലുള്ള ''ഇരിവേരിക്കാവിൽ'' എല്ലാ വർഷവും നടത്തപ്പെടുന്ന ''[[തെയ്യം]]'' പ്രസിദ്ധമാണ്. അമ്പിളിയാട് ശ്രീ കൃഷ്ണന്റെ അമ്പലവും മണിക്കിയിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവുമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ. == ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ഇരിവേരിയിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒരു ചെറിയ വനത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരിവേരി കാവ്, ഇവിടം ഫെബ്രുവരിയിലെ ഒരു നാടൻ കലാപരിപാടിയായ തെയ്യത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്. അമ്പിളിയാട് ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, മാണിക്കിയിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇരിവേരിയിലാണ്. == മസ്ജിദുകൾ == വടക്കൻ കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തമായ മുസ്ലീം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ഇരിവേരി ജുമാ മസ്ജിദും മഖാമും ഇരിവേരിയുടെ മധ്യഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, പരമ്പരാഗത ഇസ്ലാമിക ഉറൂസിനും നേർച്ചകൾക്കും പേരുകേട്ട ഇരിവേരി മസ്ജിദ് AD 702 ൽ ഖാസി ഹുസൈൻ മദനി (റ) സ്ഥാപിച്ചതാണ്. == ഗതാഗതം == ദേശീയ പാത കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഗോവ, മുംബൈ എന്നിവയ്ക്ക് വടക്ക് ഭാഗത്തും കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവയ്ക്ക് തെക്ക് ഭാഗത്തും എത്തിച്ചേരാം. ഇരിട്ടിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള റോഡ് മൈസൂരിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-പാലക്കാട് പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ഇന്റർനെറ്റ് വഴി മുൻകൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്താൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ട്രെയിനുകൾ ലഭ്യമാണ്. മട്ടന്നൂർ, മംഗലാപുരം, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. അവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണ്, പക്ഷേ മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ നേരിട്ടുള്ള വിമാന സർവീസുകൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 7uin4d1uak7doazsfapn4bp6mdr6i7v 0 93688 4659388 4575639 2026-08-17T19:35:22Z Meenakshi nandhini 99060 /* സ്ഥാപനങ്ങൾ */ 4659388 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Udayagiri}} {{വിവക്ഷ|ഉദയഗിരി}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = ഉദയഗിരി |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[തളിപ്പറമ്പ്]] |parliament_const = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |assembly_cons = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 14|lats = 0 |longd= 75|longm= 28|longs= 0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = |population_as_of = |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = 04602234 |postal_code = 670571 |vehicle_code_range = KL- |climate= |website= }} [[Image:kannur.JPG|thumb|200px|right|Map of Kannur District showing Udayagiri.]] കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പ് താലുക്കിൽപെടുന്ന,കർണ്ണാടകകുടകു മലനിരകൾ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഒരു കിഴക്കൻ മലയോരഗ്രാമം ഉദയഗിരി. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് 60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം.കണ്ണുര് നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം 25 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ തളിപ്പറമ്പ്.ഇവിടെനിന്ന് 35കിലോമീറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള ആലക്കോട് കുർഗ്ബോർഡർ റോഡിൽ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാർത്തികപുരo. ഇവിടെനിന്ന് 1 കിലമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഉദയഗിരി എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിചേരും.1975 ൽ രുപീകൃതമായ ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാർത്തികപുരംഎന്ന സ്ഥലമാണ്. ഉദയഗിരിയുടെ ആദ്യകാല പേര് പാട്ടപാറ എന്നായിരുന്നു.കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ ഉദയകിരണങ്ങൾ ആദ്യം പതിച്ചുണരുന്നസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉദയഗിരി എന്നപേര് രൂപം കൊണ്ടത്. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== #ഗവർൺമെന്റ് ആശുപത്രികൾ (ഉദയഗിരി,മണക്കടവ്) #വില്ലേജ് ഓഫീസ്, #കൃഷിഭവൻ, #പഞ്ചായത്ത്ഓഫീസ് #KSEB ഓഫീസ്, #ഗവ:സ്കൂളുകൾ(കാർത്തികപുരം, മണക്കടവ്) #ഗവ:ആയുർവേദ അശുപത്രി #ഗവ: ഹോമിയോ ആശുപത്രി എന്നിവ സ്ഥിതി ചെയുന്നു. എല്ലാ രാഷ്ടീയ പാർട്ടികളും വികസന മനോഭാവത്തോടെ ചേരിതിരിവില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ഉദയഗിരിയുടെ വികസനത്തിന് മുതൽ കുട്ടായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ മതസ്ഥരുടെയും ആരാധനാ ലയങ്ങളും എല്ലാ മതസ്ഥരും വളരെ മത സൗഹാർദമായി ജിവിച്ചു പോരുന്നു. [[Image:Ud church.jpg|thumb|200px|left|Front view of St. Mary's Church Udayagiri]] == സാമ്പത്തികം == പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കൃഷിയും പ്രവാസികളുടെ പണവുമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രാമീണർ 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറി, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. == പൈതൽ മല == [[പൈതൽ മല]] കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. 1375<ref>http://aptpc.co.in/?page=chairman{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> മീറ്ററോളം ഉയരം ഉണ്ട് ഈ മലയ്ക്ക്. == എത്തിച്ചേരാൻ == കണ്ണൂരാണ് ഇവിടുന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സുകൾ ഓടുന്നുണ്ട്. തളിപ്പറമ്പയിൽ നിന്നും ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} h8cn6rlfm5exsnkrwgjif3linxy2zgo 4659390 4659388 2026-08-17T19:38:41Z Meenakshi nandhini 99060 /* സ്ഥാപനങ്ങൾ */ 4659390 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Udayagiri}} {{വിവക്ഷ|ഉദയഗിരി}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = ഉദയഗിരി |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[തളിപ്പറമ്പ്]] |parliament_const = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |assembly_cons = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 14|lats = 0 |longd= 75|longm= 28|longs= 0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = |population_as_of = |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = 04602234 |postal_code = 670571 |vehicle_code_range = KL- |climate= |website= }} [[Image:kannur.JPG|thumb|200px|right|Map of Kannur District showing Udayagiri.]] കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പ് താലുക്കിൽപെടുന്ന,കർണ്ണാടകകുടകു മലനിരകൾ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഒരു കിഴക്കൻ മലയോരഗ്രാമം ഉദയഗിരി. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് 60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം.കണ്ണുര് നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം 25 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ തളിപ്പറമ്പ്.ഇവിടെനിന്ന് 35കിലോമീറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള ആലക്കോട് കുർഗ്ബോർഡർ റോഡിൽ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാർത്തികപുരo. ഇവിടെനിന്ന് 1 കിലമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഉദയഗിരി എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിചേരും.1975 ൽ രുപീകൃതമായ ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാർത്തികപുരംഎന്ന സ്ഥലമാണ്. ഉദയഗിരിയുടെ ആദ്യകാല പേര് പാട്ടപാറ എന്നായിരുന്നു.കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ ഉദയകിരണങ്ങൾ ആദ്യം പതിച്ചുണരുന്നസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉദയഗിരി എന്നപേര് രൂപം കൊണ്ടത്. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== #ഗവർൺമെന്റ് ആശുപത്രികൾ (ഉദയഗിരി,മണക്കടവ്) #വില്ലേജ് ഓഫീസ്, #കൃഷിഭവൻ, #പഞ്ചായത്ത്ഓഫീസ് #KSEB ഓഫീസ്, #ഗവ:സ്കൂളുകൾ(കാർത്തികപുരം, മണക്കടവ്) #ഗവ:ആയുർവേദ അശുപത്രി #ഗവ: ഹോമിയോ ആശുപത്രി എന്നിവ സ്ഥിതി ചെയുന്നു. എല്ലാ രാഷ്ടീയ പാർട്ടികളും വികസന മനോഭാവത്തോടെ ചേരിതിരിവില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ഉദയഗിരിയുടെ വികസനത്തിന് മുതൽ കുട്ടായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ മതസ്ഥരുടെയും ആരാധനാ ലയങ്ങളും എല്ലാ മതസ്ഥരും വളരെ മത സൗഹാർദമായി ജിവിച്ചു പോരുന്നു. [[Image:Ud church.jpg|thumb|200px|left|Front view of St. Mary's Church Udayagiri]] == ചരിത്രം == പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന സഹ്യാദ്രി പർവതനിരയിലാണ് ഉദയഗിരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി ജീവിച്ചു. വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതവും തേടി 50-കളിൽ കുടിയേറ്റക്കാർ എത്തി. ആദ്യകാലത്ത് (1950-കളിൽ) ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മരങ്ങളിൽ തീർത്ത വീടുകളിലാണ് താമസക്കാർ താമസിച്ചിരുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വളരെ അടിസ്ഥാനപരമായിരുന്നു. അവർ കാടുകൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് നെല്ല്, യൂക്ക, വാഴ എന്നിവ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക ആശുപത്രികൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്കൂളുകൾ പോലുള്ള അവശ്യ സേവനങ്ങൾ നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഗതാഗതം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയായിരുന്നു. അവർ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനപ്പുറം ദൈനംദിന അവശ്യവസ്തുക്കൾ തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് വരേണ്ടിവന്നു, അത് ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ കാൽനടയായി ആയിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ പല ആദ്യകാല കുടുംബങ്ങൾക്കും ഭൂമിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നതും വേദനാജനകവുമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ നടത്തേണ്ടിവന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തെക്കൻ സഹ്യാദ്രി പർവതനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് ഉദയഗിരി. ഭൂപ്രകൃതി തരംഗിതമാണ്, കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനങ്ങളുണ്ട്. == ചാത്തമംഗലം ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ == ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് ചാത്തമംഗലം (കണ്ണൂർ). ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിൽ ആരംഭിച്ച് അയൽപക്കത്തുള്ള ചെറുപുഴ, ആലക്കോട് പഞ്ചായത്തുകൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. == പൈതൽമല == കേരള-കർണാടക അതിർത്തിക്കടുത്തായി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 4,500 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് പൈതൽമല, സസ്യജന്തുജാലങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. കുന്നുകളുടെ മുകളിലേക്ക് 6 കിലോമീറ്റർ ട്രെക്കിംഗ് ഉണ്ട്. == സാമ്പത്തികം == പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കൃഷിയും പ്രവാസികളുടെ പണവുമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രാമീണർ 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറി, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. == പൈതൽ മല == [[പൈതൽ മല]] കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. 1375<ref>http://aptpc.co.in/?page=chairman{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> മീറ്ററോളം ഉയരം ഉണ്ട് ഈ മലയ്ക്ക്. == എത്തിച്ചേരാൻ == കണ്ണൂരാണ് ഇവിടുന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സുകൾ ഓടുന്നുണ്ട്. തളിപ്പറമ്പയിൽ നിന്നും ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} ro2drojuz9hjjjrz4bmr22393dtbytf 4659391 4659390 2026-08-17T19:39:17Z Meenakshi nandhini 99060 /* പൈതൽമല */ 4659391 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Udayagiri}} {{വിവക്ഷ|ഉദയഗിരി}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = ഉദയഗിരി |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[തളിപ്പറമ്പ്]] |parliament_const = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |assembly_cons = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 14|lats = 0 |longd= 75|longm= 28|longs= 0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = |population_as_of = |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = 04602234 |postal_code = 670571 |vehicle_code_range = KL- |climate= |website= }} [[Image:kannur.JPG|thumb|200px|right|Map of Kannur District showing Udayagiri.]] കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പ് താലുക്കിൽപെടുന്ന,കർണ്ണാടകകുടകു മലനിരകൾ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഒരു കിഴക്കൻ മലയോരഗ്രാമം ഉദയഗിരി. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് 60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം.കണ്ണുര് നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം 25 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ തളിപ്പറമ്പ്.ഇവിടെനിന്ന് 35കിലോമീറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള ആലക്കോട് കുർഗ്ബോർഡർ റോഡിൽ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാർത്തികപുരo. ഇവിടെനിന്ന് 1 കിലമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഉദയഗിരി എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിചേരും.1975 ൽ രുപീകൃതമായ ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാർത്തികപുരംഎന്ന സ്ഥലമാണ്. ഉദയഗിരിയുടെ ആദ്യകാല പേര് പാട്ടപാറ എന്നായിരുന്നു.കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ ഉദയകിരണങ്ങൾ ആദ്യം പതിച്ചുണരുന്നസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉദയഗിരി എന്നപേര് രൂപം കൊണ്ടത്. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== #ഗവർൺമെന്റ് ആശുപത്രികൾ (ഉദയഗിരി,മണക്കടവ്) #വില്ലേജ് ഓഫീസ്, #കൃഷിഭവൻ, #പഞ്ചായത്ത്ഓഫീസ് #KSEB ഓഫീസ്, #ഗവ:സ്കൂളുകൾ(കാർത്തികപുരം, മണക്കടവ്) #ഗവ:ആയുർവേദ അശുപത്രി #ഗവ: ഹോമിയോ ആശുപത്രി എന്നിവ സ്ഥിതി ചെയുന്നു. എല്ലാ രാഷ്ടീയ പാർട്ടികളും വികസന മനോഭാവത്തോടെ ചേരിതിരിവില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ഉദയഗിരിയുടെ വികസനത്തിന് മുതൽ കുട്ടായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ മതസ്ഥരുടെയും ആരാധനാ ലയങ്ങളും എല്ലാ മതസ്ഥരും വളരെ മത സൗഹാർദമായി ജിവിച്ചു പോരുന്നു. [[Image:Ud church.jpg|thumb|200px|left|Front view of St. Mary's Church Udayagiri]] == ചരിത്രം == പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന സഹ്യാദ്രി പർവതനിരയിലാണ് ഉദയഗിരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി ജീവിച്ചു. വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതവും തേടി 50-കളിൽ കുടിയേറ്റക്കാർ എത്തി. ആദ്യകാലത്ത് (1950-കളിൽ) ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മരങ്ങളിൽ തീർത്ത വീടുകളിലാണ് താമസക്കാർ താമസിച്ചിരുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വളരെ അടിസ്ഥാനപരമായിരുന്നു. അവർ കാടുകൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് നെല്ല്, യൂക്ക, വാഴ എന്നിവ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക ആശുപത്രികൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്കൂളുകൾ പോലുള്ള അവശ്യ സേവനങ്ങൾ നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഗതാഗതം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയായിരുന്നു. അവർ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനപ്പുറം ദൈനംദിന അവശ്യവസ്തുക്കൾ തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് വരേണ്ടിവന്നു, അത് ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ കാൽനടയായി ആയിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ പല ആദ്യകാല കുടുംബങ്ങൾക്കും ഭൂമിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നതും വേദനാജനകവുമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ നടത്തേണ്ടിവന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തെക്കൻ സഹ്യാദ്രി പർവതനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് ഉദയഗിരി. ഭൂപ്രകൃതി തരംഗിതമാണ്, കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനങ്ങളുണ്ട്. == ചാത്തമംഗലം ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ == ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് ചാത്തമംഗലം (കണ്ണൂർ). ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിൽ ആരംഭിച്ച് അയൽപക്കത്തുള്ള ചെറുപുഴ, ആലക്കോട് പഞ്ചായത്തുകൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. == സാമ്പത്തികം == പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കൃഷിയും പ്രവാസികളുടെ പണവുമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രാമീണർ 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറി, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. == പൈതൽ മല == [[പൈതൽ മല]] കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. 1375<ref>http://aptpc.co.in/?page=chairman{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> മീറ്ററോളം ഉയരം ഉണ്ട് ഈ മലയ്ക്ക്. == എത്തിച്ചേരാൻ == കണ്ണൂരാണ് ഇവിടുന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സുകൾ ഓടുന്നുണ്ട്. തളിപ്പറമ്പയിൽ നിന്നും ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} afvebjgbwtxta62hr5ndp45c2t9uyms 4659392 4659391 2026-08-17T19:41:30Z Meenakshi nandhini 99060 /* പൈതൽ മല */ 4659392 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Udayagiri}} {{വിവക്ഷ|ഉദയഗിരി}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = ഉദയഗിരി |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[തളിപ്പറമ്പ്]] |parliament_const = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |assembly_cons = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 14|lats = 0 |longd= 75|longm= 28|longs= 0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = |population_as_of = |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = 04602234 |postal_code = 670571 |vehicle_code_range = KL- |climate= |website= }} [[Image:kannur.JPG|thumb|200px|right|Map of Kannur District showing Udayagiri.]] കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പ് താലുക്കിൽപെടുന്ന,കർണ്ണാടകകുടകു മലനിരകൾ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഒരു കിഴക്കൻ മലയോരഗ്രാമം ഉദയഗിരി. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് 60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം.കണ്ണുര് നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം 25 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ തളിപ്പറമ്പ്.ഇവിടെനിന്ന് 35കിലോമീറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള ആലക്കോട് കുർഗ്ബോർഡർ റോഡിൽ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാർത്തികപുരo. ഇവിടെനിന്ന് 1 കിലമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഉദയഗിരി എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിചേരും.1975 ൽ രുപീകൃതമായ ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാർത്തികപുരംഎന്ന സ്ഥലമാണ്. ഉദയഗിരിയുടെ ആദ്യകാല പേര് പാട്ടപാറ എന്നായിരുന്നു.കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ ഉദയകിരണങ്ങൾ ആദ്യം പതിച്ചുണരുന്നസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉദയഗിരി എന്നപേര് രൂപം കൊണ്ടത്. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== #ഗവർൺമെന്റ് ആശുപത്രികൾ (ഉദയഗിരി,മണക്കടവ്) #വില്ലേജ് ഓഫീസ്, #കൃഷിഭവൻ, #പഞ്ചായത്ത്ഓഫീസ് #KSEB ഓഫീസ്, #ഗവ:സ്കൂളുകൾ(കാർത്തികപുരം, മണക്കടവ്) #ഗവ:ആയുർവേദ അശുപത്രി #ഗവ: ഹോമിയോ ആശുപത്രി എന്നിവ സ്ഥിതി ചെയുന്നു. എല്ലാ രാഷ്ടീയ പാർട്ടികളും വികസന മനോഭാവത്തോടെ ചേരിതിരിവില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ഉദയഗിരിയുടെ വികസനത്തിന് മുതൽ കുട്ടായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ മതസ്ഥരുടെയും ആരാധനാ ലയങ്ങളും എല്ലാ മതസ്ഥരും വളരെ മത സൗഹാർദമായി ജിവിച്ചു പോരുന്നു. [[Image:Ud church.jpg|thumb|200px|left|Front view of St. Mary's Church Udayagiri]] == ചരിത്രം == പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന സഹ്യാദ്രി പർവതനിരയിലാണ് ഉദയഗിരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി ജീവിച്ചു. വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതവും തേടി 50-കളിൽ കുടിയേറ്റക്കാർ എത്തി. ആദ്യകാലത്ത് (1950-കളിൽ) ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മരങ്ങളിൽ തീർത്ത വീടുകളിലാണ് താമസക്കാർ താമസിച്ചിരുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വളരെ അടിസ്ഥാനപരമായിരുന്നു. അവർ കാടുകൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് നെല്ല്, യൂക്ക, വാഴ എന്നിവ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക ആശുപത്രികൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്കൂളുകൾ പോലുള്ള അവശ്യ സേവനങ്ങൾ നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഗതാഗതം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയായിരുന്നു. അവർ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനപ്പുറം ദൈനംദിന അവശ്യവസ്തുക്കൾ തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് വരേണ്ടിവന്നു, അത് ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ കാൽനടയായി ആയിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ പല ആദ്യകാല കുടുംബങ്ങൾക്കും ഭൂമിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നതും വേദനാജനകവുമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ നടത്തേണ്ടിവന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തെക്കൻ സഹ്യാദ്രി പർവതനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് ഉദയഗിരി. ഭൂപ്രകൃതി തരംഗിതമാണ്, കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനങ്ങളുണ്ട്. == ചാത്തമംഗലം ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ == ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് ചാത്തമംഗലം (കണ്ണൂർ). ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിൽ ആരംഭിച്ച് അയൽപക്കത്തുള്ള ചെറുപുഴ, ആലക്കോട് പഞ്ചായത്തുകൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. == സാമ്പത്തികം == പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കൃഷിയും പ്രവാസികളുടെ പണവുമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രാമീണർ 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറി, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. == പൈതൽ മല == [[പൈതൽ മല]] കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. കേരള-കർണാടക അതിർത്തിക്കടുത്തായി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 4,500 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് പൈതൽമല, മല സസ്യജന്തുജാലങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. കുന്നുകളുടെ മുകളിലേക്ക് 6 കിലോമീറ്റർ ട്രെക്കിംഗ് ഉണ്ട്. == എത്തിച്ചേരാൻ == കണ്ണൂരാണ് ഇവിടുന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സുകൾ ഓടുന്നുണ്ട്. തളിപ്പറമ്പയിൽ നിന്നും ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} ctp85hfulz4ehd1sogpqelgglvtvdmm 4659393 4659392 2026-08-17T19:43:00Z Meenakshi nandhini 99060 4659393 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Udayagiri}} {{വിവക്ഷ|ഉദയഗിരി}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = ഉദയഗിരി |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[തളിപ്പറമ്പ്]] |parliament_const = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |assembly_cons = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 14|lats = 0 |longd= 75|longm= 28|longs= 0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = |population_as_of = |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = 04602234 |postal_code = 670571 |vehicle_code_range = KL- |climate= |website= }} [[Image:kannur.JPG|thumb|200px|right|Map of Kannur District showing Udayagiri.]] കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പ് താലുക്കിൽപെടുന്ന,കർണ്ണാടകകുടകു മലനിരകൾ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഒരു കിഴക്കൻ മലയോരഗ്രാമമാണ് '''ഉദയഗിരി'''. <ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India: Villages with population 5000 & above |others=Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 }}</ref>കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് 60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം.കണ്ണുര് നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം 25 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ തളിപ്പറമ്പ്.ഇവിടെനിന്ന് 35കിലോമീറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള ആലക്കോട് കുർഗ്ബോർഡർ റോഡിൽ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാർത്തികപുരo. ഇവിടെനിന്ന് 1 കിലമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഉദയഗിരി എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിചേരും.1975 ൽ രുപീകൃതമായ ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാർത്തികപുരംഎന്ന സ്ഥലമാണ്. ഉദയഗിരിയുടെ ആദ്യകാല പേര് പാട്ടപാറ എന്നായിരുന്നു.കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ ഉദയകിരണങ്ങൾ ആദ്യം പതിച്ചുണരുന്നസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉദയഗിരി എന്നപേര് രൂപം കൊണ്ടത്. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== #ഗവർൺമെന്റ് ആശുപത്രികൾ (ഉദയഗിരി,മണക്കടവ്) #വില്ലേജ് ഓഫീസ്, #കൃഷിഭവൻ, #പഞ്ചായത്ത്ഓഫീസ് #KSEB ഓഫീസ്, #ഗവ:സ്കൂളുകൾ(കാർത്തികപുരം, മണക്കടവ്) #ഗവ:ആയുർവേദ അശുപത്രി #ഗവ: ഹോമിയോ ആശുപത്രി എന്നിവ സ്ഥിതി ചെയുന്നു. എല്ലാ രാഷ്ടീയ പാർട്ടികളും വികസന മനോഭാവത്തോടെ ചേരിതിരിവില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ഉദയഗിരിയുടെ വികസനത്തിന് മുതൽ കുട്ടായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ മതസ്ഥരുടെയും ആരാധനാ ലയങ്ങളും എല്ലാ മതസ്ഥരും വളരെ മത സൗഹാർദമായി ജിവിച്ചു പോരുന്നു. [[Image:Ud church.jpg|thumb|200px|left|Front view of St. Mary's Church Udayagiri]] == ചരിത്രം == പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന സഹ്യാദ്രി പർവതനിരയിലാണ് ഉദയഗിരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി ജീവിച്ചു. വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതവും തേടി 50-കളിൽ കുടിയേറ്റക്കാർ എത്തി. ആദ്യകാലത്ത് (1950-കളിൽ) ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മരങ്ങളിൽ തീർത്ത വീടുകളിലാണ് താമസക്കാർ താമസിച്ചിരുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വളരെ അടിസ്ഥാനപരമായിരുന്നു. അവർ കാടുകൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് നെല്ല്, യൂക്ക, വാഴ എന്നിവ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക ആശുപത്രികൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്കൂളുകൾ പോലുള്ള അവശ്യ സേവനങ്ങൾ നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഗതാഗതം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയായിരുന്നു. അവർ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനപ്പുറം ദൈനംദിന അവശ്യവസ്തുക്കൾ തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് വരേണ്ടിവന്നു, അത് ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ കാൽനടയായി ആയിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ പല ആദ്യകാല കുടുംബങ്ങൾക്കും ഭൂമിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നതും വേദനാജനകവുമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ നടത്തേണ്ടിവന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തെക്കൻ സഹ്യാദ്രി പർവതനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് ഉദയഗിരി. ഭൂപ്രകൃതി തരംഗിതമാണ്, കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനങ്ങളുണ്ട്. == ചാത്തമംഗലം ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ == ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് ചാത്തമംഗലം (കണ്ണൂർ). ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിൽ ആരംഭിച്ച് അയൽപക്കത്തുള്ള ചെറുപുഴ, ആലക്കോട് പഞ്ചായത്തുകൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. == സാമ്പത്തികം == പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കൃഷിയും പ്രവാസികളുടെ പണവുമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രാമീണർ 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറി, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. == പൈതൽ മല == [[പൈതൽ മല]] കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. കേരള-കർണാടക അതിർത്തിക്കടുത്തായി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 4,500 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് പൈതൽമല, മല സസ്യജന്തുജാലങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. കുന്നുകളുടെ മുകളിലേക്ക് 6 കിലോമീറ്റർ ട്രെക്കിംഗ് ഉണ്ട്. == എത്തിച്ചേരാൻ == കണ്ണൂരാണ് ഇവിടുന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സുകൾ ഓടുന്നുണ്ട്. തളിപ്പറമ്പയിൽ നിന്നും ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} ffe1d1d9enw3t008gryyml47ofvqt5x 4659422 4659393 2026-08-18T00:46:45Z Malikaveedu 16584 4659422 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Udayagiri}} {{വിവക്ഷ|ഉദയഗിരി}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = ഉദയഗിരി |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[തളിപ്പറമ്പ്]] |parliament_const = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |assembly_cons = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 14|lats = 0 |longd= 75|longm= 28|longs= 0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = |population_as_of = |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = 04602234 |postal_code = 670571 |vehicle_code_range = KL- |climate= |website= }} [[Image:kannur.JPG|thumb|200px|right|Map of Kannur District showing Udayagiri.]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്ക്‌|തളിപ്പറമ്പ്]] താലുക്കിൽപെടുന്ന, കർണ്ണാടകയിലെ [[കൊടക് ജില്ല|കൊടകു]] മലനിരകൾ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഒരു കിഴക്കൻ മലയോരഗ്രാമമാണ് '''ഉദയഗിരി'''. <ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India: Villages with population 5000 & above |others=Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 }}</ref> കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് 60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം. കണ്ണുരിൽ നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം 25 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ തളിപ്പറമ്പിലെത്തുന്നു. ഇവിടെനിന്ന് 35 കിലോമീറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള ആലക്കോട് കുർഗ്ബോർഡർ റോഡിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാർത്തികപുരവും പിന്നീട് 1 കിലോമീറ്റർ ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ഉദയഗിരി എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിച്ചേരുന്നു. 1975 ൽ രുപീകൃതമായ ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാർത്തികപുരം എന്ന സ്ഥലമാണ്. ഉദയഗിരിയുടെ ആദ്യകാല പേര് പാട്ടപാറ എന്നായിരുന്നു. കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ ഉദയകിരണങ്ങൾ ആദ്യം പതിച്ചുണരുന്നസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉദയഗിരി എന്നപേര് രൂപം കൊണ്ടത്. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== #ഗവർൺമെന്റ് ആശുപത്രികൾ (ഉദയഗിരി,മണക്കടവ്) #വില്ലേജ് ഓഫീസ്, #കൃഷിഭവൻ, #പഞ്ചായത്ത്ഓഫീസ് #KSEB ഓഫീസ്, #ഗവ:സ്കൂളുകൾ(കാർത്തികപുരം, മണക്കടവ്) #ഗവ:ആയുർവേദ അശുപത്രി #ഗവ: ഹോമിയോ ആശുപത്രി എന്നിവ സ്ഥിതി ചെയുന്നു. എല്ലാ രാഷ്ടീയ പാർട്ടികളും വികസന മനോഭാവത്തോടെ ചേരിതിരിവില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ഉദയഗിരിയുടെ വികസനത്തിന് മുതൽ കുട്ടായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ മതസ്ഥരുടെയും ആരാധനാ ലയങ്ങളും എല്ലാ മതസ്ഥരും വളരെ മത സൗഹാർദമായി ജിവിച്ചു പോരുന്നു. [[Image:Ud church.jpg|thumb|200px|left|Front view of St. Mary's Church Udayagiri]] == ചരിത്രം == പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന സഹ്യാദ്രി പർവതനിരയിലാണ് ഉദയഗിരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി ജീവിച്ചു. വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതവും തേടി 50-കളിൽ കുടിയേറ്റക്കാർ എത്തി. ആദ്യകാലത്ത് (1950-കളിൽ) ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മരങ്ങളിൽ തീർത്ത വീടുകളിലാണ് താമസക്കാർ താമസിച്ചിരുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വളരെ അടിസ്ഥാനപരമായിരുന്നു. അവർ കാടുകൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് നെല്ല്, യൂക്ക, വാഴ എന്നിവ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. പ്രാദേശിക ആശുപത്രികൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്കൂളുകൾ പോലുള്ള അവശ്യ സേവനങ്ങൾ നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഗതാഗതം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയായിരുന്നു. അവർ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനപ്പുറം ദൈനംദിന അവശ്യവസ്തുക്കൾ തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്ന് വരേണ്ടിവന്നു, അത് ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ കാൽനടയായി ആയിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ പല ആദ്യകാല കുടുംബങ്ങൾക്കും ഭൂമിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നതും വേദനാജനകവുമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ നടത്തേണ്ടിവന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തെക്കൻ സഹ്യാദ്രി പർവതനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് ഉദയഗിരി. ഭൂപ്രകൃതി തരംഗിതമാണ്, കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനങ്ങളുണ്ട്. == ചാത്തമംഗലം ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ == ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് ചാത്തമംഗലം (കണ്ണൂർ). ഉദയഗിരി പഞ്ചായത്തിൽ ആരംഭിച്ച് അയൽപക്കത്തുള്ള ചെറുപുഴ, ആലക്കോട് പഞ്ചായത്തുകൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. == സാമ്പത്തികം == പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കൃഷിയും പ്രവാസികളുടെ പണവുമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഗ്രാമീണർ 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറി, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. == പൈതൽ മല == [[പൈതൽ മല]] കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. കേരള-കർണാടക അതിർത്തിക്കടുത്തായി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 4,500 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷനാണ് പൈതൽമല, മല സസ്യജന്തുജാലങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. കുന്നുകളുടെ മുകളിലേക്ക് 6 കിലോമീറ്റർ ട്രെക്കിംഗ് ഉണ്ട്. == എത്തിച്ചേരാൻ == കണ്ണൂരാണ് ഇവിടുന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സുകൾ ഓടുന്നുണ്ട്. തളിപ്പറമ്പയിൽ നിന്നും ഉദയഗിരിയിലേയ്ക്ക് ബസ്സ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} ebld95swcdqfr3lsan78ec95u6l0f5y 0 93864 4659385 4575646 2026-08-17T19:29:30Z Meenakshi nandhini 99060 /* സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ */ 4659385 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eramam}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |Taluk = [[പയ്യന്നൂർ]] |native_name = എരമം |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[പയ്യന്നൂർ]] (11 കി.മീ) |parliament_const = [[കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ്]] |assembly_const = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 8|lats =0 |longd= 75|longm= 17|longs=0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 9676 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code =670307 |vehicle_code_range =KL-13 |climate=normal |website= }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[പയ്യന്നൂർ താലൂക്ക്|പയ്യന്നൂർ താലൂക്കിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എരമം'''. [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്റെ]] ഭാഗമാണ് ഈ ഗ്രാമം. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം, 9676 ആണ് എരമത്തിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 4671 പുരുഷന്മാരും 5005 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{GR|India}}</ref> എരമത്ത് നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ തീവണ്ടി നിലയം|പയ്യന്നൂരാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]] അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, എരമത്തിലെ ജനസംഖ്യ 9,448 ആണ്, അതിൽ 4,478 പുരുഷന്മാരും 4,970 സ്ത്രീകളുമാണ്. എരമം ഗ്രാമത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 21.65 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (8.36 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആണ്, 2,425 കുടുംബങ്ങളുമുണ്ട്. 0-6 വയസ്സിനിടയിലുള്ള ജനസംഖ്യ 931 (9.8%) ആണ്, ഇതിൽ 484 പുരുഷന്മാരും 447 സ്ത്രീകളുമാണ്. എരമത്തിലെ മൊത്തം സാക്ഷരത 92.5% ആണ്, ഇതിൽ പുരുഷ സാക്ഷരത 97.1% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 88.5% ഉം ആണ്.<ref>{{cite book |last1=Kerala |first1=Directorate of Census Operations |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=154,155 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |access-date=14 July 2020}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 9t3hwkgai7cfioy77aw5u5kjpnfsvyd 4659386 4659385 2026-08-17T19:30:01Z Meenakshi nandhini 99060 4659386 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eramam}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |Taluk = [[പയ്യന്നൂർ]] |native_name = എരമം |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[പയ്യന്നൂർ]] (11 കി.മീ) |parliament_const = [[കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ്]] |assembly_const = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 8|lats =0 |longd= 75|longm= 17|longs=0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 9676 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code =670307 |vehicle_code_range =KL-13 |climate=normal |website= }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[പയ്യന്നൂർ താലൂക്ക്|പയ്യന്നൂർ താലൂക്കിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എരമം'''. [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്റെ]] ഭാഗമാണ് ഈ ഗ്രാമം.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India: Villages with population 5000 & above |others=Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 }}</ref> == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം, 9676 ആണ് എരമത്തിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 4671 പുരുഷന്മാരും 5005 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{GR|India}}</ref> എരമത്ത് നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ തീവണ്ടി നിലയം|പയ്യന്നൂരാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]] അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, എരമത്തിലെ ജനസംഖ്യ 9,448 ആണ്, അതിൽ 4,478 പുരുഷന്മാരും 4,970 സ്ത്രീകളുമാണ്. എരമം ഗ്രാമത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 21.65 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (8.36 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആണ്, 2,425 കുടുംബങ്ങളുമുണ്ട്. 0-6 വയസ്സിനിടയിലുള്ള ജനസംഖ്യ 931 (9.8%) ആണ്, ഇതിൽ 484 പുരുഷന്മാരും 447 സ്ത്രീകളുമാണ്. എരമത്തിലെ മൊത്തം സാക്ഷരത 92.5% ആണ്, ഇതിൽ പുരുഷ സാക്ഷരത 97.1% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 88.5% ഉം ആണ്.<ref>{{cite book |last1=Kerala |first1=Directorate of Census Operations |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=154,155 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |access-date=14 July 2020}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 5u1u2i6t31uhgczkak3nixr6eydk2s5 4659387 4659386 2026-08-17T19:30:58Z Meenakshi nandhini 99060 /* സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ */ 4659387 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eramam}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |Taluk = [[പയ്യന്നൂർ]] |native_name = എരമം |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = [[പയ്യന്നൂർ]] (11 കി.മീ) |parliament_const = [[കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ്]] |assembly_const = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 12|latm = 8|lats =0 |longd= 75|longm= 17|longs=0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 9676 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code =670307 |vehicle_code_range =KL-13 |climate=normal |website= }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[പയ്യന്നൂർ താലൂക്ക്|പയ്യന്നൂർ താലൂക്കിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എരമം'''. [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്റെ]] ഭാഗമാണ് ഈ ഗ്രാമം.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India: Villages with population 5000 & above |others=Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 }}</ref> == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം, 9676 ആണ് എരമത്തിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 4671 പുരുഷന്മാരും 5005 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{GR|India}}</ref> എരമത്ത് നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ തീവണ്ടി നിലയം|പയ്യന്നൂരാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]] അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, എരമത്തിലെ ജനസംഖ്യ 9,448 ആണ്, അതിൽ 4,478 പുരുഷന്മാരും 4,970 സ്ത്രീകളുമാണ്. എരമം ഗ്രാമത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 21.65 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (8.36 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആണ്, 2,425 കുടുംബങ്ങളുമുണ്ട്. 0-6 വയസ്സിനിടയിലുള്ള ജനസംഖ്യ 931 (9.8%) ആണ്, ഇതിൽ 484 പുരുഷന്മാരും 447 സ്ത്രീകളുമാണ്. എരമത്തിലെ മൊത്തം സാക്ഷരത 92.5% ആണ്, ഇതിൽ പുരുഷ സാക്ഷരത 97.1% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 88.5% ഉം ആണ്.<ref>{{cite book |last1=Kerala |first1=Directorate of Census Operations |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=154,155 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |access-date=14 July 2020}}</ref> == ഗതാഗതം == ദേശീയ പാത പെരുമ്പ ജംഗ്ഷൻ വഴി കടന്നുപോകുന്നു. ഗോവ, മുംബൈ എന്നിവയ്ക്ക് വടക്ക് ഭാഗത്തും കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവയ്ക്ക് തെക്ക് ഭാഗത്തും പ്രവേശിക്കാം. ഇരിട്ടിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള റോഡ് മൈസൂരിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-പാലക്കാട് പാതയിലെ പയ്യന്നൂരാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ഇന്റർനെറ്റ് വഴി മുൻകൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്താൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ട്രെയിനുകൾ ലഭ്യമാണ്. മട്ടന്നൂർ, മംഗലാപുരം, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. അവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണെങ്കിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ നേരിട്ടുള്ള വിമാന സർവീസുകൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} i7zlh0mua7dgtfsacf07l4tet38y3wn 0 107555 4659423 4645619 2026-08-18T00:55:06Z Malikaveedu 16584 4659423 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Keezhur}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = കീഴൂർ |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city =ഇരിട്ടി |parliament_const =[[കണ്ണൂർ (ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]] |assembly_const =[[പേരാവൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പേരാവൂർ]] |civic_agency = |skyline =കീഴൂർ ടൌൺ.jpg |skyline_caption = |latd = 11|latm = 58|lats =0 |longd= 75|longm= 40|longs=0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 15979 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone =91 (0)490 249 |postal_code =670 703 |vehicle_code_range =KL 13 and KL 58-,K L 78. |climate= |website= }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ്‌ '''കീഴൂർ'''.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|first=Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-10}}</ref> [[ബാവലിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയാണ്‌]] ഏറ്റവും അടുത്ത പട്ടണം. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലും]] [[ഇരിട്ടി നഗരസഭ|ഇരിട്ടി നഗരസഭയിലും]] ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശമാണിത്. 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 15,979 ആയിരുന്നു കീഴൂരിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 7,875 പുരുഷന്മാരും 8,104 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="censusindia" /> കീഴൂർ ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ഇവിടെയാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == '''വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ ''' == *ഇരിട്ടി ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ *കീഴൂർ വാഴുന്നവേഴ്സ് യു പി സ്കൂൾ * ഇരിട്ടി എം ജി കോളേജ് == ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ഇരിട്ടി മുലോത്തുംകുന്ന് കൈരാതി കിരാത ക്ഷേത്രം,കീഴൂർ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം , കീഴൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം ,വൈരിഘാതകൻക്ഷേത്രം , കണ്ണിയത് മടപ്പുര, കൂളിചെബ്ര ശ്രീ പൊട്ടൻ തിറക്ഷേത്രം, എന്നിവ കീഴൂർ ഗ്രാമത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ടക്ഷേത്രങ്ങളാണ് == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.iritty.com/ Website of Iritty] * {{facebook|https://www.facebook.com/Keezhur-310569352401713/?fref=ts}} * {{facebook|https://www.facebook.com/Irittynews/}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} ceudhu9xwumszk1ogr95d5bm1e3uvdj 0 107559 4659438 4575797 2026-08-18T02:37:05Z Malikaveedu 16584 4659438 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Muzhakkunnu}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = മുഴക്കുന്ന് |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = |parliament_const = |assembly_const = |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 11|latm = 57|lats = 10 |longd= 75|longm= 40|longs= 10 |locator_position = right |area_total = 31.04 |area_magnitude = |altitude = |population_total = 21,807 |population_as_of = 2011 |population_density = 702.5 |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |climate= |website= }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്ററെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് മുഴക്കുന്ന്. പഞ്ചായത്ത് ആസ്ഥാനം കാക്കയങ്ങാട് ആണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മിഴാവ്കുന്ന് എന്ന പദം ലോപിച്ചാണ് മുഴക്കുന്ന് എന്ന സ്ഥലനാമം ഉണ്ടായത് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 21117 ആണ്‌ മുഴക്കുന്നിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 10298 പുരുഷന്മാരും 10819 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="censusindia" /> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] . b7wyr1rc2ksgg3p8wab52k5hol0ksvn 4659441 4659438 2026-08-18T02:40:51Z Malikaveedu 16584 4659441 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Muzhakkunnu}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = മുഴക്കുന്ന് |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = |parliament_const = |assembly_const = |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 11|latm = 57|lats = 10 |longd= 75|longm= 40|longs= 10 |locator_position = right |area_total = 31.04 |area_magnitude = |altitude = |population_total = 21,807 |population_as_of = 2011 |population_density = 702.5 |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |climate= |website= }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്ററെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മുഴക്കുന്ന്'''. പഞ്ചായത്ത് ആസ്ഥാനം കാക്കയങ്ങാട് ആണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മിഴാവ്കുന്ന് എന്ന പദം ലോപിച്ചാണ് മുഴക്കുന്ന് എന്ന സ്ഥലനാമം ഉണ്ടായത് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 21117 ആണ്‌ മുഴക്കുന്നിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 10298 പുരുഷന്മാരും 10819 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="censusindia" /> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] . lkh62s6z71r8hc4ve0sjq5tlgegwjkr 4659443 4659441 2026-08-18T02:46:26Z Malikaveedu 16584 4659443 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Muzhakkunnu}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = മുഴക്കുന്ന് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = മിഴാവ് കുന്ന് | nickname = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = കുറുമ്പുക്കലിടം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാല, കാക്കേങ്ങാട്.jpg | image_alt = | image_caption = Muzhakkunnu Bhagavathy Temple | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|57|10|N|75|40|10|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)]] | governing_body = മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title = കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ &#124; Deparyment of Panchayats}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670673 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL-78 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Iritty | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = പേരാവൂർ | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|cool]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്ററെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മുഴക്കുന്ന്'''. ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം കാക്കയങ്ങാട് ആണ്. മിഴാവ്കുന്ന് എന്ന പദം ലോപിച്ചാണ് മുഴക്കുന്ന് എന്ന സ്ഥലനാമം ഉണ്ടായത് എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 21117 ആണ്‌ മുഴക്കുന്നിന്റെ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 10298 പുരുഷന്മാരും 10819 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="censusindia" /> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] . a95isfixf7n0sxiu7fff029hmtgqobq 0 117521 4659446 4659204 2026-08-18T02:51:43Z Malikaveedu 16584 4659446 wikitext text/x-wiki {{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ |സ്ഥലപ്പേർ=പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |അപരനാമം = |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പേരാവൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പേരാവൂർ]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]] |അക്ഷാംശം = 11.9231 |രേഖാംശം = 75.4858 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് |ഭരണനേതൃത്വം = ടി.എം. ജോസ് |വിസ്തീർണ്ണം = 31.21 |ജനസംഖ്യ = 28,196 |ജനസാന്ദ്രത = 903 |Pincode/Zipcode = |TelephoneCode = |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |കുറിപ്പുകൾ= }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിൽ]] [[ഇരിട്ടി ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ഇരിട്ടി ബ്ളോക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. പായം, വിളമന എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിനു 31.21 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് കർണ്ണാടക സംസ്ഥാനവും, കിഴക്കുഭാഗത്ത് അയ്യൻകുന്ന് പഞ്ചായത്തും, തെക്കുഭാഗത്ത് ഇരിട്ടി നഗരസഭയും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പടിയൂർ-കല്ല്യാട്, ഉളിക്കൽ പഞ്ചായത്തുകളുമാണ്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ 3 ഗ്രാമീണ കോടതികളിൽ ഒന്ന് പായം പഞ്ചായത്തിലെ കല്ലുമുട്ടിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !വാർഡിന്റെ പേര് !ജനപ്രതിനിധി !മുന്നണി !പാർട്ടി !വോട്ട് !രണ്ടാം സ്ഥാനം !വോട്ട് !പാർട്ടി !സംവരണം |- |001 |പെരിങ്കരി |ബിജു എ.എൻ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |535 |തോമസ് സി ഫ്രാൻസിസ് (ജോയി ചക്കുളിക്കൽ) |380 |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |002 |മട്ടിണി |ആൻറോ പി.എം. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |539 |രാജു കയ്യാലത്ത് |355 |സി.പി.എം. |ജനറൽ |- |003 |കിളിയന്തറ |ഡെന്നീസ് മാണി | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |KC |684 |അൽഫോൻസ് മാസ്റ്റർ കളപ്പുരയ്ക്കൽ |236 |കേ.കോൺ. (എം.) |ജനറൽ |- |004 |വള്ളിത്തോട് |ടോം മാത്യു | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |616 |അഡ്വ. ഹമീദ് കണിയാട്ടയിൽ |374 |സി.പി.എം. |ജനറൽ |- |005 |ആനപ്പന്തിക്കവല |ജമീല നാസർ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |IUML |730 |കമല (പ്രീത ഷിബു) |450 |സി.പി.എം. |സ്‌ത്രീ |- |006 |കുന്നോത്ത് |സുജ ചന്ദ്രൻ | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |485 |ജിതി ടീച്ചർ |401 |സ്വത. |സ്‌ത്രീ |- |007 |കോളിക്കടവ് |ബാബു കാറ്റാടി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |517 |അമൃതേഷ് ടി. |261 |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |008 |ചീങ്ങാക്കുണ്ടം |ഷൈബു കെ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |652 |കുമാരൻ |280 |കോൺഗ്രസ് |പട്ടികജാതി |- |009 |കോണ്ടമ്പ്ര |പവിത്രൻ പായം | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |536 |ആഗസ്തി (ടോമി പ്ലാത്തോട്ടത്തിൽ) |237 |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |010 |പായം |പി. പങ്കജാക്ഷി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI |664 |ആൻസമ്മ ടി.കെ. |269 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |- |011 |വട്ട്യറ |വിനോദ്‌കുമാർ എം. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |408 |അനൂപ് വി.കെ. |316 |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |012 |മാടത്തില് |ചിത്രലേഖ എം.എം. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |497 |മേഴ്‌സി തങ്കച്ചൻ |415 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |- |013 |കരിവണ്ണൂർ |ബബിത പ്രശാന്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |626 |ഡെയ്സി |390 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |- |014 |തന്തോട് |ഹരിത എം.പി. | style="background:#0096FF;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |INC |425 |സന്ധ്യ കെ. |412 |സി.പി.എം. |സ്‌ത്രീ |- |015 |പെരുമ്പറമ്പ് |കെ. വി രാധാകൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |472 |ശ്രേയസ് വി. |413 |കോൺഗ്രസ് |ജനറൽ |- |016 |അളപ്ര |സുജിഷ പ്രസാദ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |490 |സീന കെ. |281 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |- |017 |[[വിളമന]] |ജെസി പി.എൻ. | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |480 |നിഷ കളമ്പുകാട്ട് |271 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |- |018 |മലപ്പൊട്ട് |ഉഷ മുകുന്ദൻ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |594 |ത്രേസ്യാമ്മ |351 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |- |019 |ഉദയഗിരി |സ്മിത രജിത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |CPI(M) |538 |ലില്ലി തോമസ് |349 |കോൺഗ്രസ് |സ്‌ത്രീ |} == അവലംബങ്ങൾ == <references/> ==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://lsgkerala.in/payampanchayat പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113170133/http://lsgkerala.in/payampanchayat/ |date=2013-11-13 }} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} {{Kannur-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] 4kbdpzyijynkp9fg3dllgvx671ue9qq 0 118847 4659276 4659080 2026-08-17T12:18:00Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659276 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കുന്നോത്തുപറമ്പ്‌ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.7644|N|75.6191|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[തലശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)]] | governing_body = കുന്നോത്തുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 29.77 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 39,392 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title=കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ &#124; Deparyment of Panchayats|access-date=2026-08-16|archive-date=2025-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118132145/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|url-status=dead}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670693 | registration_plate = KL 58 | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[കൂത്തുപറമ്പ് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|കൂത്തുപറമ്പ് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തിലെ]] [[കുന്നോത്തുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുന്നോത്തുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കുന്നോത്തുപറമ്പ്'''. == അവലംബങ്ങൾ == hin6fzyka6iysjoyxc19wpit332cfa8 0 125415 4659475 4631570 2026-08-18T05:31:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659475 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|2010 Chile earthquake}} {{Infobox earthquake | title = 2010-ലെ ചിലി ഭൂകമ്പം | date = {{Start date|2010|02|27|03|34|14|[[UTC-3]]|df=yes}} | image = 2010 Chile earthquake - Building destroyed in Concepción.jpg | image alt = ഭൂകമ്പത്തിൽ തകർന്ന ഒരു കെട്ടിടം | map2 = [[പ്രമാണം:2010 Chile earthquake epicenter.png|240px|border|alt=]] | caption = ചിലി ഭൂകമ്പത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം | magnitude = 8.8 [[Moment magnitude scale|M_w]] | intensity = [[Modified Mercalli intensity|MM]] IX<ref name = pager >{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/pager/events/us/2010tfan/index.html |title=PAGER–M 8.8–OFFSHORE MAULE, CHILE |publisher=Earthquake.usgs.gov |date= |accessdate=February 27, 2010}}</ref> | depth = {{convert|35|km|mi|0}} | location = {{Coord|35.909|S|72.733|W|display =inline,title}} | countries affected = [[ചിലി]], [[Maule Region|മൗലെ മേഖല]], [[Biobío Region|ബയോബിയോ മേഖല]] | tsunami = മിക്ക ശാന്തസമുദ്രതീരങ്ങളിലും വ്യാപകമായ മുന്നറിയിപ്പ്.<ref name="PTWC-015">[http://www.prh.noaa.gov/ptwc/messages/pacific/2010/pacific.2010.02.27.202736.txt TSUNAMI BULLETIN NUMBER 015] issued by the [[Pacific Tsunami Warning Center]]</ref> | casualties = 521 പേർ മരിച്ചു, 56 പേരെ കാണാതായി.<ref name="victims">[http://www.cooperativa.cl/prontus_nots/site/artic/20100515/pags/20100515121228.html A 521 aumentaron los fallecidos por catástrofe en Chile], ''[[Radio Cooperativa]]'', May 15, 2010.</ref> }} 2010 ഫെബ്രുവരി 27-ന് [[ചിലി|ചിലിയിലെ]] [[Maule Region|മൗലേ മേഖലക്കടുത്ത്]] കടലിൽ തദ്ദേശസമയം വെളുപ്പിന് 03:34-ന് സംഭവിച്ച [[ഭൂകമ്പം|ഭൂകമ്പമാണ്]] '''2010 ചിലി ഭൂകമ്പം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. റിക്ചർ സ്കെയിൽ 8.8 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭൂകമ്പം, 90 സെക്കന്റ് നേരം നീണ്ടുനിന്നു.<ref name="reuters 1">{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE61Q0S920100227|title=Reuters earthquake report|work=[[Reuters]]|accessdate=February 27, 2010}}</ref>, <ref>{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010tfan/|title=USGS Earthquake Details|publisher=[[United States Geological Survey]]|accessdate=February 27, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/chile/7329357/Huge-earthquake-hits-Chile.html|title=Huge earthquake hits Chile|last=Patrick Sawer|date=February 27, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=February 27, 2010 | location=London}}</ref> ചിലിയിലെ 80 ശതമാനം ജനങ്ങളും അധിവസിക്കുന്ന, വടക്ക് [[Araucanía Region|അറാവ്കാനിയ]] മുതൽ തെക്ക് [[Valparaíso Region|വാൽപറൈസോ]] വരെയുള്ള 6 [[ചിലിയിലെ മേഖലകൾ|മേഖലകളിൽ]] ഈ ഭൂകമ്പം ശക്തമായി അനുഭവപ്പെട്ടു. ചിലിയിലെ [[അറാവ്കോ]], [[കൊറോണൽ]] എന്നീ നഗരങ്ങളിലാണ് വിനാശകരമാം വിധത്തിൽ{{സൂചിക|൧}} ഈ ഭൂകമ്പം ബാധിച്ചത്. തലസ്ഥാനമായ [[സാന്റിയാഗോ|സാന്റിയാഗോയിലും]]{{സൂചിക|൨}} ശക്തമായ കുലുക്കമുണ്ടായി.<ref name = pager/> അയൽരാജ്യമായ [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിലെ]] [[ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്]], [[കോർഡോബ]], [[മെൻഡോസ]], [[ലാ റിയോജ]] എന്നീ നഗരങ്ങളിലും ഭൂചലനം അനുഭവപ്പെട്ടു.<ref name="Infobae">{{cite web|url=http://www.infobae.com/general/502937-101275-0-Confirman-que-el-sismo-Chile-se-sinti%C3%B3-Buenos-Aires|title=Confirman que el sismo de Chile se sintió en Buenos Aires|date=February 27, 2010|publisher=Infobae|language=es|accessdate=27 February 2010|archive-date=2012-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008125722/http://www.infobae.com/general/502937-101275-0-Confirman-que-el-sismo-Chile-se-sinti%C3%B3-Buenos-Aires|url-status=dead}}</ref><ref name="infobae news 2">{{cite news|url=http://www.infobae.com/general/502942-101275-0-En-la-regi%C3%B3n-Cuyo-se-sinti%C3%B3-muy-fuerte-el-temblor-Chile|2=En la región de Cuyo "se sintió muy fuerte" el temblor de Chile|date=February 27, 2010|work=Infobae.com|accessdate=February 27, 2010|title=En la región de Cuyo "se sintió muy fuerte" el temblor de Chile|archive-date=2010-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302200216/http://www.infobae.com/general/502942-101275-0-En-la-regi%C3%B3n-Cuyo-se-sinti%C3%B3-muy-fuerte-el-temblor-Chile|url-status=dead}}</ref> ഭൂകമ്പകേന്ദ്രത്തിന് ഏതാണ്ട് 2400 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുള്ള [[പെറു|ദക്ഷിണ പെറുവിലെ]] [[ഇക]] നഗരത്തിൽ വരെ ഈ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ കുലുക്കം അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.peru.com/noticias/portada20100227/83441/Temblor-sacude-Ica-y-causa-temor-en-pobladores-tras-terremoto-en-Chile-|date=February 27, 2010|work=[[Peru.com]]|accessdate=February 27, 2010|title=Temblor sacude Ica y causa temor en pobladores tras terremoto en Chile|archive-date=2013-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014174913/http://www.peru.com/noticias/portada20100227/83441/Temblor-sacude-Ica-y-causa-temor-en-pobladores-tras-terremoto-en-Chile-|url-status=dead}}</ref> ഈ ഭൂകമ്പം മൂലമുണ്ടായ [[സുനാമി]] ദക്ഷിണമദ്ധ്യചിലിയിലെ നിരവധി തീരനഗരങ്ങളെ നാമാവശേഷമാക്കുകയും, ടാൽകാഹുവാനോയിലെ തുറമുഖത്തിന് നാശം വരുത്തുകയും ചെയ്തു. 53 രാജ്യങ്ങളിൽ സുനാമി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു.<ref name="sky news 1">{{cite news|url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Chile-Earthquake-Measuring-83-On-The-Richter-Scale-Hits-Concepcion-And-Capital-Santiago/Article/201002415561008?lpos=World_News_Carousel_Region_0&lid=ARTICLE_15561008_Chile%3A_Earthquake_Measuring_8.3_On_The_Richter_Scale%2C_Hits_Concepcion_And_Capital_Santiago|title=Tsunami After Major Earthquake Hits Chile|date=February 27, 2010|work=[[Sky News]]|accessdate=February 27, 2010}}</ref> കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ഡീഗോ പ്രദേശത്ത് ചെറിയ നാശം വരുത്തിയ ഈ സുനാമി,<ref>[http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010tfan.php#summary]</ref> ജപ്പാനിലെ തോഹോകു മേഖലയിലെ മൽസ്യബന്ധനമേഖലക്ക്, ഏതാണ്ട്‌ 600 കോടിയിലധികം യെന്നിന്റെ നഷ്ടം വരുത്തി.<ref>[https://web.archive.org/web/20110409201554/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20100328b1.html Fisheries took ¥6 billion hit from Chile tsunami], ''[[Japan Times]]'. March 28, 2010.</ref> ചിലി പ്രസിഡണ്ട് മൈക്കൽ ബാഷ്ലെറ്റ്, രാജ്യത്ത് അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ദുരിതാശ്വാസപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സൈന്യത്തെ വിന്യസിക്കുകയും ചെയ്തു. 2010 മേയ് 15-ലെ അവസാന കണക്കുകളനുസരിച്ച് 521 പേർ ഈ ഭൂകമ്പത്തിൽ മരണമടഞ്ഞു.<ref name="victims"/>{{സൂചിക|൩}} അതിശക്തമായിരുന്ന ഈ ഭൂകമ്പം നിമിത്തം ഭൂമിയിലെ ദിവസങ്ങളുടെ ദൈർഘ്യത്തിൽ 1.26 മൈക്രോസെക്കന്റിന്റെ കുറവുണ്ടായിരിക്കാം എന്നും ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന് 8 സെന്റീമീറ്റർ അഥവാ 2.7 മില്ലീ ആർക്ക്സെക്കന്റ് മാറ്റം സംഭവിച്ചിരിക്കാം എന്നും ഭൂകമ്പശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധർ അനുമാനിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.nasa.gov/topics/earth/features/earth-20100301.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-09-06 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025145503/http://www.nasa.gov/topics/earth/features/earth-20100301.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.news.com.au/features/earth-days-could-be-shorter-after-chilean-earthquake/story-e6frflor-1225836120460 |title=Earth days could be shorter after Chilean earthquake |publisher=News.com.au |date=2009-07-22 |accessdate=2010-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303223321/http://www.news.com.au/features/earth-days-could-be-shorter-after-chilean-earthquake/story-e6frflor-1225836120460 |archivedate=2010-03-03 |url-status=live }}</ref> ഈ ഭൂകമ്പം മൂലം, [[Concepción|കൺസെപ്ഷൻ]] നഗരം 3.04 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറേക്ക് നീങ്ങിയതായി ജി.പി.എസ്. ഉപയോഗിച്ച് കൃത്യമായി തിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചിലിയുടെ തലസ്ഥാനമായ സാന്റിയാഗോയും 24 സെന്റീമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേക്ക് നീങ്ങി. കൺസെപ്ഷണിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 350 കിലോമീറ്റർ ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അർജന്റീനയിലെ ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ് നഗരത്തിനു വരെ 3.9 സെന്റീമീറ്റർ സ്ഥാനചലനം സംഭവിച്ചു.<ref>{{cite web |url=http://www.timeanddate.com/worldclock/distances.html?n=51 |title=Cities located close to Buenos Aires|publisher=timeanddate.com |accessdate=13 March 2010}}</ref><ref>[http://dailycaller.com/2010/03/08/chile-earthquake-moved-entire-city-10-feet-to-the-west/ Chile earthquake moved entire city 10 feet to the west]</ref><ref>[http://researchnews.osu.edu/archive/chilequakemap.htm Researchers Show How Far South American Cities Moved In Quake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720024602/http://researchnews.osu.edu/archive/chilequakemap.htm |date=2011-07-20 }}. Retrieved March 9, 2010.</ref> ചിലിയുടെ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ 1.2 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററിന്റെ വർദ്ധന, ഈ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടായതായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>[http://www.santiagotimes.cl/index.php?option=com_content&view=article&id=18830:chile-ugrows-12-square-kilometers-as-a-result-of-february-27-earthquake&catid=1:other&Itemid=38 Chile ¨Grows” 1.2 Square Kilometers As A Result Of February 27 Earthquake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101019194846/http://www.santiagotimes.cl/index.php?option=com_content&view=article&id=18830:chile-ugrows-12-square-kilometers-as-a-result-of-february-27-earthquake&catid=1:other&Itemid=38 |date=2010-10-19 }}, The Santiago Times, May 12, 2010.</ref> ചിലിയിലെ മൗലേ മേഖലയുടെ തീരത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള 35.909°S, 72.733°W എന്നീ അക്ഷാംശരേഖാംശങ്ങളാണ് ഈ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം.<ref>^ "USGS Earthquake Details". United States Geological Survey. http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010tfan/. Retrieved February 27, 2010</ref> [[ക്യുറാനിപെ]] നഗരത്തിന് ഏതാണ്ട്‌ {{convert|11|km|mi|abbr=in}} തെക്കുപടിഞ്ഞാറായും ചിലിയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരമായ കൺസെപ്ഷന് 100&nbsp;കിലോമീറ്റർ (71&nbsp;മൈൽ) വടക്കുകിഴക്കായുമാണിത്.<ref name=USGS1>{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010tfan.php|title=Magnitude 8.8–Offshore Maule, Chile|date=February 27, 2010|publisher=[[United States Geological Survey]]|accessdate=February 27, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/dyfi/events/us/2010tfan/us/index.html |title=Intensity of shaking in cities around the 2010 Chilean earthquake from USGS |publisher=Earthquake.usgs.gov |date=2009-10-27 |accessdate=2010-03-01}}</ref> ഭൂകമ്പത്തിന്റെ അധികേന്ദ്രത്തിന് ഏതാണ്ട് {{convert|7500|km|mi}} വടക്ക് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ന്യൂ ഓർലിയസിലുള്ള [[പോൺചാട്രയിൻ തടാകം|പോൺചാട്രയിൻ തടാകത്തിൽ]] [[seiche|സീഷേ]] എന്നറീയപ്പെടുന്ന തിരമാലകൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ വരെ ഈ ഭൂകമ്പത്തിന് കരുത്തുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="WeatherChannel">{{cite web|url=http://www.weather.com/outlook/weather-news/news/articles/0227-quake-perspective_2010-02-27|title=How strong & rare was quake?|last=Erdman|first=Jonathan|date=February 27, 2010|publisher=The Weather Channel|accessdate=27 February 2010|archive-date=2014-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141119075436/http://www.weather.com/outlook/weather-news/news/articles/0227-quake-perspective_2010-02-27|url-status=dead}}</ref> == നാശനഷ്ടങ്ങൾ == <gallery> File:Chile Earthquake 2010 - Maipú 1.JPG|ഏറെക്കുറെ പൂർണ്ണമായി തകർന്ന വീട് ,സാന്റിയാഗോ. File:Casa Pelluhue tras terremoto 2010.jpg|ഭൂകമ്പത്തെതുടർ‌ന്ന് വഴിയിലേയ്ക്ക് നിരങ്ങി നീങ്ങിയ വീട് File:Vespucio Norte Highway after 2010 earthquake.jpg|സാന്റിയാഗോയിലെ തകർ‌ന്ന എക്സ്പ്രസ്സ് ഹൈവേ </gallery> == കുറിപ്പുകൾ == * {{കുറിപ്പ്|൧|'''''[[മെർക്കാലി തീവ്രതാമാനകം]]''' (Mercalli intensity scale) അനുസരിച്ച്, '''IX (വിനാശകരം - Ruinous)''' അളവിലുള്ള കുലുക്കം ഇവിടങ്ങളിൽ അനുഭവപ്പെട്ടു.''}} * {{കുറിപ്പ്|൨|'''''മെർക്കാലി തീവ്രതാമാനകമനുസരിച്ച്''', '''VIII (നാശോന്മുഖം-Destructive)''' അളവിലുള്ള കുലുക്കം''}} * {{കുറിപ്പ്|൩|''മാർച്ച് 3-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 802 ആയിരുന്നു മരണസംഖ്യ<ref>[http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2010/03/03/ya-suman-802-los-fallecidos-por-el-terremoto-y-tsunami/ Ya suman 802 los fallecidos por el terremoto y tsunami]</ref>''}} == അവലംബം == {{reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:ഭൂകമ്പങ്ങൾ]] 5y5smbwam8pcogp3mxvbbjidjip062h 0 132350 4659338 4575129 2026-08-17T15:51:12Z ~2026-45223-72 221695 /* വാർഡുകൾ */ https://neendakarapanchayat.lsgkerala.gov.in/ml/members-list 4659338 wikitext text/x-wiki {{Infobox LSG/Wikidata}} {{prettyurl|Neendakara Gramapanchayat}} കൊല്ലം ജില്ലയിൽ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ ചവറ ബ്ളോക്കുപരിധിയിൽ നീണ്ടകര വില്ലേജുൾപ്പെടുന്ന ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്താണ് '''നീണ്ടകര'''. 10.19 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്താണ് നീണ്ടകര. കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന മത്സ്യബന്ധനകേന്ദ്രം, തുറമുഖം എന്നീ നിലകളിൽ പുരാതനകാലം മുതൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്ലീനി, ടോളമി തുടങ്ങിയ പുരാതന പാശ്ചാത്യ സഞ്ചാരികളുടെ യാത്രാവിവരണങ്ങളിൽ നീണ്ടകര പരാമൃഷ്ടമായിട്ടുണ്ട്. മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖമായ ഇവിടെ നിരവധി മത്സ്യസംസ്കരണശാലകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവിടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മത്സ്യങ്ങളിലധികവും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത രീതിക്കുപുറമേ, യന്ത്രവത്കൃത ബോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചും ഇവിടെ മത്സ്യബന്ധനം നടത്താറുണ്ട്.<ref>http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B4%B0{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കൊല്ലം നഗരത്തിൽനിന്നും ഒൻപത് കി.മീ. വടക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇവിടെയാണ് 1953-ൽ ഇന്ത്യോ-നോർവീജിയൻ പ്രോജക്ട് ആരംഭിച്ചത്. ശക്തികുളങ്ങരയിലെ ബോട്ട് നിർമ്മാണ കേന്ദ്രം, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി പരിശീലന സ്ഥാപനം, ഐസ് ഫാക്ടറി, റെഫ്രിജറേഷൻ പ്ലാന്റ് എന്നിവ ഈ പ്രോജക്ടിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നീണ്ടകര കടൽത്തീരത്തെ മണലിൽ മോണസൈറ്റ്, ഇൽമനൈറ്റ് തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളംകൂടിയ പാലങ്ങളിലൊന്നാണ് നീണ്ടകരയിലേത്. ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ പള്ളിക്ക് നാലു നൂറ്റാണ്ടിലേറെ കാലപ്പഴക്കമുണ്ടെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരാണ് ഈ പള്ളി നിർമിച്ചത്. തദ്ദേശീയരിൽ ഭൂരിഭാഗവും മത്സ്യബന്ധനത്തെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്ന ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികളാണ്. ==അതിരുകൾ== നീണ്ടകര ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് ചവറ തോട്, കിഴക്കുഭാഗത്തും തെക്കുഭാഗത്തും അഷ്ടമുടിക്കായൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അറബിക്കടൽ എന്നിങ്ങനെയാണ്. == വാർഡുകൾ== #എ.എം.സി #പുത്തൻതുറ #ഫിഷർമെൻ കോളനി #പന്നയ്ക്കൽ തുരുത്തു #ടാഗോർ നഗർ #മേരിലാൻറ് #നീണ്ടകര #പോർട്ട് വാർഡ് #വേട്ടുത്തറ #പരിമണം തെക്ക് #പരിമണം #ഫൗണ്ടേഷൻ #ആൽത്തറ ബീച്ച് ==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ== {| class="wikitable" | ജില്ല | കൊല്ലം |- | ബ്ലോക്ക് |ചവറ |- | വിസ്തീര്ണ്ണം | 10.09 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ |- | ജനസംഖ്യ |15424 |- | പുരുഷന്മാർ |7727 |- | സ്ത്രീകൾ |7697 |- | ജനസാന്ദ്രത |1514 |- | സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം | 996 |- | സാക്ഷരത | 89.57% |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} *http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} *http://lsgkerala.in/neendakarapanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422033546/http://lsgkerala.in/neendakarapanchayat/ |date=2016-04-22 }} *Census data 2001 {{കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kollam-geo-stub}}‍ {{Sarvavinjanakosam|}} [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കൊല്ലം ജില്ല}} iw82t67vzna8nr6br2efewbyyvo3568 4659340 4659338 2026-08-17T15:53:01Z ~2026-45223-72 221695 /* വാർഡുകൾ */ https://neendakarapanchayat.lsgkerala.gov.in/ml/members-list 4659340 wikitext text/x-wiki {{Infobox LSG/Wikidata}} {{prettyurl|Neendakara Gramapanchayat}} കൊല്ലം ജില്ലയിൽ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ ചവറ ബ്ളോക്കുപരിധിയിൽ നീണ്ടകര വില്ലേജുൾപ്പെടുന്ന ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്താണ് '''നീണ്ടകര'''. 10.19 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്താണ് നീണ്ടകര. കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന മത്സ്യബന്ധനകേന്ദ്രം, തുറമുഖം എന്നീ നിലകളിൽ പുരാതനകാലം മുതൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്ലീനി, ടോളമി തുടങ്ങിയ പുരാതന പാശ്ചാത്യ സഞ്ചാരികളുടെ യാത്രാവിവരണങ്ങളിൽ നീണ്ടകര പരാമൃഷ്ടമായിട്ടുണ്ട്. മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖമായ ഇവിടെ നിരവധി മത്സ്യസംസ്കരണശാലകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവിടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മത്സ്യങ്ങളിലധികവും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത രീതിക്കുപുറമേ, യന്ത്രവത്കൃത ബോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചും ഇവിടെ മത്സ്യബന്ധനം നടത്താറുണ്ട്.<ref>http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B4%B0{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കൊല്ലം നഗരത്തിൽനിന്നും ഒൻപത് കി.മീ. വടക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇവിടെയാണ് 1953-ൽ ഇന്ത്യോ-നോർവീജിയൻ പ്രോജക്ട് ആരംഭിച്ചത്. ശക്തികുളങ്ങരയിലെ ബോട്ട് നിർമ്മാണ കേന്ദ്രം, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി പരിശീലന സ്ഥാപനം, ഐസ് ഫാക്ടറി, റെഫ്രിജറേഷൻ പ്ലാന്റ് എന്നിവ ഈ പ്രോജക്ടിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നീണ്ടകര കടൽത്തീരത്തെ മണലിൽ മോണസൈറ്റ്, ഇൽമനൈറ്റ് തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളംകൂടിയ പാലങ്ങളിലൊന്നാണ് നീണ്ടകരയിലേത്. ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ പള്ളിക്ക് നാലു നൂറ്റാണ്ടിലേറെ കാലപ്പഴക്കമുണ്ടെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരാണ് ഈ പള്ളി നിർമിച്ചത്. തദ്ദേശീയരിൽ ഭൂരിഭാഗവും മത്സ്യബന്ധനത്തെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്ന ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികളാണ്. ==അതിരുകൾ== നീണ്ടകര ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് ചവറ തോട്, കിഴക്കുഭാഗത്തും തെക്കുഭാഗത്തും അഷ്ടമുടിക്കായൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അറബിക്കടൽ എന്നിങ്ങനെയാണ്. == വാർഡുകൾ== #എ.എം.സി #പുത്തൻതുറ #ഫിഷർമെൻ കോളനി #പന്നയ്ക്കൽ തുരുത്തു #വെളിത്തുരുത്ത് #ടാഗോർ നഗർ #മേരിലാൻറ് #നീണ്ടകര #പോർട്ട് വാർഡ് #വേട്ടുത്തറ #പരിമണം തെക്ക് #പരിമണം #ഫൗണ്ടേഷൻ #ആൽത്തറ ബീച്ച് ==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ== {| class="wikitable" | ജില്ല | കൊല്ലം |- | ബ്ലോക്ക് |ചവറ |- | വിസ്തീര്ണ്ണം | 10.09 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ |- | ജനസംഖ്യ |15424 |- | പുരുഷന്മാർ |7727 |- | സ്ത്രീകൾ |7697 |- | ജനസാന്ദ്രത |1514 |- | സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം | 996 |- | സാക്ഷരത | 89.57% |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} *http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} *http://lsgkerala.in/neendakarapanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422033546/http://lsgkerala.in/neendakarapanchayat/ |date=2016-04-22 }} *Census data 2001 {{കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kollam-geo-stub}}‍ {{Sarvavinjanakosam|}} [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കൊല്ലം ജില്ല}} od7k9lf569rhuucnwlqm4900lhz139h 0 132540 4659356 4575166 2026-08-17T17:43:06Z ~2026-45223-72 221695 /* വാർഡുകൾ */ https://westkalladapanchayat.lsgkerala.gov.in/ml/members-list 4659356 wikitext text/x-wiki {{Infobox LSG/Wikidata}} പ്രകൃതി രമണിയം{{prettyurl|West Kallada Gramapanchayat}}വെസ്റ്റ് കല്ലടഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് രൂപീകൃതമാകുന്നത് 1952-53 കാലഘട്ടത്തിലാണ്.[[കുന്നത്തൂർ താലൂക്ക്|കുന്നത്തൂർ]] താലൂക്കിലെ [[ശാസ്താംകോട്ട]] ബ്ളോക്കുപരിധിയിലാണ് പടിഞ്ഞാറേകല്ലട പഞ്ചായത്ത് അഥവാ '''വെസ്റ്റ്‌ കല്ലട ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്''' ഉൾപ്പെടുന്നത്. പഞ്ചായത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം 13.36 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത് ശാസ്താംകോട്ട പഞ്ചായത്ത്, കിഴക്കുഭാഗത്ത് ശാസ്താംകോട്ട, കിഴക്കേകല്ലട പഞ്ചായത്തുകൾ , തെക്കുഭാഗത്ത് [[മൺറോ തുരുത്ത്|മൺട്രോതുരുത്തു]] പഞ്ചായത്ത്, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[തേവലക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തേവലക്കര]], [[മൈനാഗപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മൈനാഗപ്പള്ളി]] പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളാണ് പടിഞ്ഞാറേ കല്ലട പഞ്ചായത്തുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു ==ചരിത്രം== കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കല്ലട ഗ്രാമത്തിന് വളരെ പഴയ ഒരു പാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെടാനുണ്ട്. കൊല്ലം രാജാക്കന്മാരുടെ ആദ്യകാല ആസ്ഥാനം കല്ലടയായിരുന്നു. അന്ന് [[കിഴക്കേകല്ലട|കിഴക്കേ കല്ലട]]<nowiki/>യും പടിഞ്ഞാറേ കല്ലടയും ഒന്നായി കിടന്നിരുന്നു. അന്നത്തെ കല്ലടയുടെ പേര് ണൽക്കണ്ട എന്നാണെന്ന് കാണുന്നു. അക്കാലത്തെ കല്ലട വലിയൊരു വാണിജ്യ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ധാരാളം കപ്പലുകൾ വന്നുപോയിരുന്ന തുറമുഖമായിരുന്നു ഇവിടം. കോതപുരത്തിനും അയിത്തോട്ടുവായ്ക്കും നെൽപ്പുരക്കുന്നിനും ഇടയ്ക്കായി കാണുന്ന അയിത്തോട്ടുവാ, നടുവിലക്കര തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളൊക്കെ ഒരു കാലത്ത് [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ|അഷ്ടമുടി]]<nowiki/>ക്കായലിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നന്ന് കാണാം. കല്ലടയാറ്റിലെ എക്കലും മണ്ണുമൊക്കെ വന്ന് അടിഞ്ഞ് നികന്ന ഭാഗങ്ങളാണ് പടിഞ്ഞാറെ കല്ലടയിലെ താഴ്ന്ന ഭാഗങ്ങളും മൺട്രോത്തുരുത്തും എന്നു ചരിത്രങ്ങളിൽ കാണുന്നു. ==സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ചരിത്രം == [[കുളത്തൂപ്പുഴ]] മലനിരകളിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ച് [[പുനലൂർ]] , [[പത്തനാപുരം]], കുന്നത്തൂർ വഴി കല്ലടയെ സ്പർശിച്ചാണ് [[കല്ലടയാർ]] അഷ്ടമുടിക്കായലിൽ പതിക്കുന്നത്. കല്ലടയാറിന് 120 കി. മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. കല്ലുകൾ നിറഞ്ഞ കുന്നുകൾക്കുള്ളിലാണ് ഈ പ്രദേശം. കൊടുവിള, കൈതക്കോട്ട്, പവിത്രേശ്വരം, ഉപരികുന്ന്, കോട്ടമുകൾ , കണത്താർകുന്നം എന്നീ കൽപ്രദേശങ്ങളുടെ ഇടയിൽ കിടക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന് കല്ലിട എന്ന പേരുണ്ടായതായി പറയപ്പെടുന്നു. കാലാന്തരത്തിൽ കല്ലിട കല്ലടയായി. കുളത്തൂപ്പുഴയാറ് എന്നു ആദ്യകാലത്ത് പറഞ്ഞുവന്നിരുന്ന ഈ ആറ് നിരന്നൊഴുകിയിരുന്നതായും ശാസ്താംകോട്ട കായൽ ഈ പ്രദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടന്നിരുന്നതായും അക്കാലത്ത് പെരുമൺ മുതൽ കണത്താർകുന്നം വരെ കടത്തുണ്ടായിരുന്നതായും പറയുന്നുണ്ട്. വ്യാപാരികൾ പാക്കപ്പലിൽ വന്ന് നങ്കുരമിട്ടിരുന്ന സ്ഥലമാണ് കടക്കപ്പൽ കുഴി (കടപ്പാക്കുഴി). ജലാശയത്തിനു നടുക്കുള്ള കൊടുംതുരുത്തും ഈ പ്രദേശത്തായിരുന്നു. കുളത്തൂപ്പുഴ ആറ് നിരന്നാഴുകി, കാലാന്തരത്തിൽ നികന്നുവന്ന സ്ഥലമായിരിക്കണം ഈ പ്രദേശം. ഈ പ്രദേശം അന്ന് മുതലകളുടെ വിഹാരരംഗമായിരുന്നു. ശാസ്താംകോട്ട കായലും, ചീങ്കണ്ണിക്കുഴിയുമൊക്കെ മുതലത്താവളങ്ങളായിരുന്നു. ==അതിരുകൾ== വടക്കുഭാഗത്ത് ശാസ്താംകോട്ട പഞ്ചായത്ത്, കിഴക്കുഭാഗത്ത് ശാസ്താംകോട്ട, കിഴക്കേകല്ലട പഞ്ചായത്തുകൾ , തെക്കുഭാഗത്ത് മൺട്രോതുരുത്തു പഞ്ചായത്ത്, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് തേവലക്കര, മൈനാഗപ്പള്ളി പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളാണ് പടിഞ്ഞാറേ കല്ലട പഞ്ചായത്തുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന . [[File:Upari Kunnu, Sasthamcottah.jpg|thumb|ഉപരികുന്ന്]] കല്ലടയാറുവഴി എത്തുന്ന മലവെള്ളം പടിഞ്ഞാറെ കല്ലടയിൽ കൂടി ഒഴുക്കാനും എല്ലാ നിലങ്ങൾക്കും പ്രയോജനപ്പെടുത്താനും കഴിയുന്ന ഒരു സ്കീം വെസ്റ്റ് കല്ലട സ്കീംഎന്ന പേരിൽ 1950-51 ൽ കൃഷിമന്ത്രിയായിരുന്ന ഇക്കണ്ടവാര്യരുടെ കാലത്ത് തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു. തിരു-കൊച്ചിയിലേയും തുടർന്നു കേരളത്തിലേയും രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൻമാരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ നേതാവായിരുന്നു കുമ്പളത്തു ശങ്കുപിള്ള. 1953-ലാണ് ആദ്യത്തെ തെരഞ്ഞെടുത്ത പഞ്ചായത്ത് കമ്മിറ്റി ഉണ്ടാകുന്നത്. അന്ന് ഈ വില്ലേജിൽ ആറു കരകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോതേയ എന്ന നാമധേയത്തിൽ കോതപുരം, കണ്ടത്താർ (ഗ്രാമകാര്യ വ്യവസ്ഥാപിതം) എന്ന പേരിൽ കണ്ടത്താർകുന്നവും (ഇപ്പോഴത്തെ കണത്താർകുന്നം ), വലിയപാടങ്ങളാൽ വിശാലമായ വലിയപാടവും, കോയിക്കൽ ഭാഗവും, നടുഭാഗത്തെ കരയായ നടുവിലക്കരയും, ആറ്റിലേക്കു വെള്ളം ഒഴുക്കുന്ന അഞ്ചു തോടുകളുടേയും വായ് എന്ന പേരിൽ അയിതതോട്ടുവയും ആയിരുന്നു ഈ ആറുകരകൾ. ആദ്യത്തെ പഞ്ചായത്തു തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വലിയപാടം കര രണ്ടായി വിഭജിച്ച് പകുതിഭാഗം പടിഞ്ഞാറ് കണത്താർകുന്നം വാർഡിനോടും, കിഴക്കുഭാഗവും കോയിക്കൽ ഭാഗത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗവും കൂടി ചേർത്ത് വലിയപാടം വാർഡ് എന്ന പേരിലും; ഒന്നായിരുന്ന അയിത്തോട്ടുവ കര വിഭജിച്ച് അയിത്തോട്ടുവ വടക്ക്, അയിത്തോട്ടുവ തെക്ക് എന്നീ വാർഡുകളുമാക്കിയാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പു നടന്നത്. കൊല്ലം-എറണാകുളം റെയിൽവേ പാത ഈ പഞ്ചായത്തിൽ കൂടി കടന്നുപോകുന്നു. കല്ലടയാറാണ് കല്ലടയെ രണ്ടായി വിഭജിച്ചത്. അങ്ങനെയാകണം കിഴക്കേകല്ലടയും, പടിഞ്ഞാറെ കല്ലടയും രൂപപ്പെട്ടത്. കല്ലടയ്ക്ക് 16 കരകളാണ് വിഭജനത്തിനു മുൻപുണ്ടായിരുന്നത്. പതിനാറുകരകളും, കരനാഥൻമാരും, പ്രജകളും കോയിത്തമ്പുരാൻ എന്ന നാടുവാഴിയുടെ കീഴിൽ കഴിഞ്ഞു പോന്നതായും അവരുടെ താവഴിയിൽപ്പെട്ട രണ്ടു റാണിമാർ കിഴക്കും, പടിഞ്ഞാറുമായും ഭരിച്ചിരുന്നതായും പഴമക്കാർ പറയുന്നു. കിഴക്ക് മതിലകത്ത് റാണിയും പടിഞ്ഞാറ് ശ്രാവണിത്തമ്പുരാട്ടിയുമായിരുന്നു റാണിമാർ. അന്നത്തെ ശ്രാവണിപുരമാണ് ഇന്നത്തെ ആവണിപുരം. നാടിന്റെയും, നാട്ടാരുടേയും സംരക്ഷണത്തിനായി നാടുവാഴിയുടെ കാലത്തുണ്ടായിരുന്ന രണ്ടു കോട്ടകളാണ് പടിഞ്ഞാറ് കോട്ടക്കുഴിയും കിഴക്ക് കോട്ടവാതിലും. 16 കരക്കാരുടെ ആരാധനാലയം ആയിരുന്നു ചിറ്റുമല ദേവീക്ഷേത്രം. പതിനാറു കരക്കാർ ചേർന്ന് പതിനാറ് എടുപ്പുകുതിരകളെ കെട്ടി ചിറ്റുമല ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവം നടത്തിപ്പോന്നു. മതസൌഹാർദ്ദം വിളിച്ചറിയിക്കുന്ന ഒരു ആരാധനാലയമാണ് 800 വർഷത്തോളം പഴക്കമുള്ള കടപുഴ വലിയപള്ളി. അന്ന് അധികാരി എന്ന പേരോടുകൂടിയ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് നാടുവാഴിത്തമ്പുരാന്റെ ആശയാഭിലാഷങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഭരണച്ചുമതല നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നത്. വസ്തുവിൽ സ്ഥാപിച്ച കൈവശ കൃഷിക്കാരിൽ നിന്നും നികുതിയായി ഈടാക്കുന്നത് നെല്ലായിരുന്നു. കാർഷിക വിളകൾ സമൃദ്ധിയായി വിളഞ്ഞിരുന്ന നാടായിരുന്നു പടിഞ്ഞാറേ കല്ലട. കേണൽ ജോൺ മൺട്രോ എന്ന സായിപ്പിന് സർക്കാർ കരമൊഴിവായി കൊടുത്തിരുന്ന കല്ലടയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗം, തുരുത്തിൽ താമസിച്ചുകൊണ്ട് ആറിന്റെ ഇരുകരകളിലും സായിപ്പ് ബണ്ട് നിർമ്മിച്ച് മലവെള്ളം തുരുത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ട് ഫലഭൂയിഷ്ഠമാക്കിയെടുത്ത സ്ഥലമാണ് മൺട്രോതുരുത്ത് == വാർഡുകൾ== പടിഞ്ഞാറെ കല്ലട ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ വാർഡുകൾ.<ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/trendsite/main/Election2010.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-11-01 |archive-date=2010-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101028023610/http://trend.kerala.gov.in/trendsite/main/Election2010.html |url-status=dead }}</ref> #കാരാളി ഠൌൺ #കണത്താർകുന്നം #വലിയപാടം പടിഞ്ഞാറ് #കടപ്പാക്കുഴി #വിളന്തറ #വലിയപാടം കിഴക്ക് #കടപുഴ #കോയിക്കൽ ഭാഗം #നടുവിലക്കര #ഉള്ളുരുപ്പ് #ഐത്തോട്ടുവ വടക്ക് #ഐത്തോട്ടുവ തെക്ക് #ഐത്തോട്ടുവ പടിഞ്ഞാറ് #കോതപുരം #പട്ടകടവു ==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ== {| class="wikitable" | ജില്ല | കൊല്ലം |- | ബ്ലോക്ക് | ശാസ്താംകോട്ട |- | വിസ്തീര്ണ്ണം | 13.36 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ |- | ജനസംഖ്യ |17522 |- | പുരുഷന്മാർ |8677 |- | സ്ത്രീകൾ |8845 |- | ജനസാന്ദ്രത |1312 |- | സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം | 1019 |- | സാക്ഷരത | 92.22% |} തിരുവിതാംകൂറിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഹാസ്യകലാകാരനായിരുന്നു ഇന്നാട്ടിലെ ആലപ്പുറത്തു പപ്പുപിളള. കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ , അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്, വൈക്കം വാസുദേവൻനായർ തുടങ്ങിയവരുടെ നാടക കമ്പനികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ള ആളാണ് പപ്പുപിള്ള. സംഗീതത്തിൽ അയിത്തോട്ടുവ വിജയ ഭവനത്ത് വേലുഭാഗവതരും, മൃദംഗ വായനയിൽ കൊച്ചുകുന്നിൻപുറത്ത് നാണുക്കുട്ടനാശ്ശാനും പഞ്ചായത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിഭകളായിരുന്നു. രാജാവാഴ്ചക്കാലത്തും അതിന് ശേഷവും കൊല്ലം ജില്ലയുടെ ഒരു നെല്ലറയായിരുന്നു കല്ലട. കൊല്ലം, കുണ്ടറ, അഷ്ടമുടി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങലിലേക്ക് കല്ലടയിൽ നിന്നും കച്ചിയും നെല്ലും കൊണ്ടുപൊയ്ക്കൊണ്ടിരുന്നു. ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭയിലെ അംഗമായിരുന്ന കാരുവള്ളിൽ വേലുപിള്ളയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു കല്ലടയും, മൺട്രോതുരുത്തും. ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രമായതിനു ശേഷം നിലവിൽ വന്ന ആദ്യ അസംബ്ളിയിൽ ആദ്യത്തെ കുന്നത്തൂർ എം എൽ എ നെടുമ്പുറത്ത് രാമൻ പിള്ളയായിരുന്നു. കുമ്പളത്തു ശങ്കുപ്പിള്ളയോടൊപ്പം ധാരാളം സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ  പടിഞ്ഞാറെ കല്ലടയിലും ഉണ്ടായിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} *http://lsgkerala.in/westkalladapanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312021156/http://lsgkerala.in/westkalladapanchayat/ |date=2016-03-12 }} *Census data 2001 {{കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kollam-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{കൊല്ലം ജില്ല}} 08jt92o9eegcibcn5ir2tofs0hkz5fa 3 137256 4659333 4656616 2026-08-17T15:40:30Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata weekly summary #745 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659333 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:37, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::https://en.wikipedia.org/wiki/Janalynn_Castelino ഈലേഖനം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക. പകുതി ചെയ്യാതെ ലേഖനം മുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:34, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] വിവർത്തനം അനുവദനീയമാണോ എന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു. അറിയിച്ചതിന് നന്ദി. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം എനിക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാമോ? :::::::ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം മികച്ചതാണ്, നിലവിലുള്ളത് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ അത് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ് എനിക്ക് എളുപ്പമെന്ന് തോന്നുന്നു. അതൊരു നല്ല ആശയമാണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:49, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::നിലവിൽ https://en.wikipedia.org/wiki/Ariana_Grande വളരെ വലിയ ലേഖനമാണ്. 413,896 bytes ഉണ്ട്. ഇതുമുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്യാമെങ്കിൽ വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. താങ്കൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇതിൽ യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിനാൽ ശ്രദ്ധിക്കുക. വാചകങ്ങൾ വിക്കിശാലിയിലാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:53, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::അതെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്! വളരെ നീണ്ട ഒരു ലേഖനം. ഉള്ളടക്ക വിവർത്തന ഉപകരണം എവിടെ കണ്ടെത്താമെന്ന് പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:58, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::[[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] നോക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:00, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::നന്ദി. പുതിയ വിവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം, ഞാൻ നേരത്തെ ഉണ്ടാക്കിയ നിലവിലുള്ള ഡ്രാഫ്റ്റ് ഇല്ലാതാക്കണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:03, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::അത് നോക്കാം. ശരിയാക്കാവുന്നതാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:04, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരിക്കാം. നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞ വിവർത്തനം വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:12, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ശുഭദിനം! അരിയാന ഗ്രാൻഡെയ്ക്ക് വേണ്ടി നിങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ വിവർത്തന ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ എങ്ങനെയോ അത് എനിക്ക് ഒരു വിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല, കാരണം ലേഖനം ഇതിനകം നിലവിലുണ്ട്. ::::::::::::::ഗായിക സെലിൻ ഡിയോണിന്റെ പേജിനും ഇത് ബാധകമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 07:08, 21 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::::പുതിയ വിവർത്തനത്തിന് ശ്രമിച്ചാൽ സാധിക്കുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:21, 21 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::::സംവാദത്തിൽ പോലും യാന്ത്രികതയാണല്ലോ. മലയാളി അല്ലേ [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]]?. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:23, 21 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കാം. ഇത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും, പക്ഷേ എന്റെ ഒഴിവുസമയത്ത് ഞാൻ ശ്രമിക്കാം. മറുപടിക്കും സഹായത്തിനും നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:02, 21 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::::::അതായത് ലേഖനം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും പുതിയ വിവർത്തനം തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ആ ടൂളിൽ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ശ്രമിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:29, 21 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::::::ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:33, 21 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ഞാൻ അഭിമാനിയായ ഒരു മലയാളിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:07, 21 മേയ് 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #733 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00] [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data''] * Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]] ''' Tool of the week ''' * [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Starting May 28, 2026, the <code>Special:EntityData</code> page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g <code>.php</code> URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: <code>Q42.json</code>). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (<nowiki>image of a name-plate or similar identifying plate of the subject</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (<nowiki>photographer</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)] ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans ** We are improving how error messages are shown * Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ഈ താരകം 2010 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് താങ്കൾ നൽകുന്ന സംഭാവനകൾക്ക്. [[ഉപയോക്താവ്:Pachu Kannan|Pachu Kannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pachu Kannan|സംവാദം]]) 20:05, 25 മേയ് 2026 (UTC) |} == Wikidata weekly summary #734 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:''' ** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_"*estauxunidense"_with_"d'Estaos_Xuníos"|Project Chat]], replace "''estauxunidense''" in Asturian descriptions with "''d'Estaos Xuníos''". Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&diff=prev&oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&diff=prev&oldid=2496674345 here]. ** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm. ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike. ** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans. ** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details. ** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr ** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos. ** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar. * Papers: ** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026). ** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs ** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that. ** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo * Presentations: ** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video]) ** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026). ''' Tool of the week ''' * [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' ("Maxx", about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created. * Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs & Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: ** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) ** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: ** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (<nowiki>qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories</nowiki>) ** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize] ** * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka <small>''(Q854)''</small>]]. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it? * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]] ''' Development ''' * Mobile editing of statements: ** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]]) ** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]]) ** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]]) ** We addressed issues found in testing * Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item * GraphQL: ** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]]) ** We are improving the documentation. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> what the hell are you doing.. [[ഉപയോക്താവ്:Manjushpiyush|Manjushpiyush]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manjushpiyush|സംവാദം]]) 19:12, 3 ജൂൺ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #735 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links. ** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English) ** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians. ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration. ** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad]. * Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations. ** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &lt;P812: academic major&gt; Property] by rtnf. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan. * Papers: ** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics. ** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725 Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026) ** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026). ** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026) * Videos: ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events. ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk. ''' Tool of the week ''' * [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles] * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes:: **[[:d:Property:P14511|trailer of]] (<nowiki>works that this trailer video represents</nowiki>) **[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld & Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (<nowiki>ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (<nowiki>the operational status of something like ship or building</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]]) ** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]]) * Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero <small>''(Q139959656)''</small>]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] - for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. ** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]] * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to "fan" in English ''' Development ''' * The team was involved in workshops last week so there are no updates. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...<small>(click UTC for your local timezone)</small> *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC] ** Click here -> [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] <- for access links to the event. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: **[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata. ** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN. * Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland. ** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata. ** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons. ''' Tool of the week ''' * [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors. * [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (<nowiki>in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification</nowiki>) **[[:d:Property:P14519|body modification]] (<nowiki>deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (<nowiki>Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (<nowiki>Taxon footprint</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (<nowiki>Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (<nowiki>link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (<nowiki>dual notion in category theory</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (<nowiki>Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (<nowiki>Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * WikiProject Highlights: ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&user=&page=&excludetempacct=1&wpdate=&tagfilter=&wpfilters%5B%5D=thanks&wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha <--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar ''' Development ''' * Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details]) * GraphQL: ** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]]) ** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]]) * MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]]) * Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects. ** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist. * Mobile editing of statements: ** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]]) ** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]]) ** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC) * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions. ** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan. ** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]] - don't forget to submit your Wikidata-sessions. ** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers. ** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium. * Papers: ** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by F. Bailo, E. Booth, and J. Williams ** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026). ** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands] ** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0 EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata] ** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR. ''' Tool of the week ''' * [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used] * As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement]) * A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Property:P14539|perfumer]] (<nowiki>person who created a perfume</nowiki>) **[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (<nowiki>dual of the concept in category theory</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft ''' Development ''' * We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]]) * We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]). * We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]). * We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]). * We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]). * We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]). * We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]). [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #738 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) * New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan. ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata] ** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community] * Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026) * Videos: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program. ** [[commons:File:Jason Evans, "Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey".webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]] ''' Tool of the week ''' * [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]). * [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (<nowiki>less specific academic discipline</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (<nowiki>Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (<nowiki>issuer of a ranking</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (<nowiki>group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]]) * Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. ** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]] * WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches. ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs. ** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster. * Mobile editing of statements: ** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item. ** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end. * REST API: ** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]]) ** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]]) * GraphQL: ** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]]) ** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #739 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID <small>(P648)</small>]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement. * Closed request for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved''' ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' ** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC. ** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT) ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia* * Papers: ** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026). ** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026). * Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides. ''' Tool of the week ''' * [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain. * [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. * The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details'' ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (<nowiki>number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)</nowiki>) **[[:d:Property:P14574|photographer]] (<nowiki>person who took this photograph</nowiki>) **[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>video game ratings of the Saudi Arabian rating system</nowiki>) **[[:d:Property:P14603|visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Property:P14610|garden]] (<nowiki>garden of this subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (<nowiki>the precise objects of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14614|morphisms]] (<nowiki>the precise morphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14615|terminal object]] (<nowiki>the precise terminal object of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14616|initial object]] (<nowiki>the precise initial object of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (<nowiki>the precise products of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (<nowiki>the precise coproducts of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (<nowiki>the precise isomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (<nowiki>the precise monomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (<nowiki>the precise epimorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (<nowiki>the precise regular monomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (<nowiki>the precise isomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (<nowiki>the left adjoint of the functor</nowiki>) **[[:d:Property:P14625|enriched over]] (<nowiki>the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category</nowiki>) **[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (<nowiki>the “tensor product” bifunctor of the monoidal category</nowiki>) **[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (<nowiki>the precise 2-morphisms of the 2-category</nowiki>) **[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (<nowiki>image of a footprint of this taxon</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review:: **[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (<nowiki>maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The development team are at an offsite retreat this week. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #740 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> '''Discussions''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - <small>RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)</small> * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every statement is sourced. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] - '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers. * Call for Participation in Improving Constraints ** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]]. '''Events''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online. ** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details. * Previous events: ** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript is available to read:<br>[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]] '''Press, articles, blog posts, videos''' * Blogs ** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]] ** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]] ** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]] ** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]] ** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford * Papers ** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026) * Videos ** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&pp=iggCQAE%3D&ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents "Using OpenRefine" during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra). ** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&pp=iggCQAE%3D&ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive "slippy" local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan. ** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents "citizen science workflows" (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections. '''Tool of the week''' *[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata '''Other Noteworthy Stuff''' * A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500. * There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items. '''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (<nowiki>Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (<nowiki>this fictional or mythical entity transforms from that form</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (<nowiki>code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! '''Did you know?''' * Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia * Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise. ** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices. **[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]] '''Development''' * Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]]) * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]]) * GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]]) * REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. '''Weekly Tasks''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC) </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary 741 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]]) ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any. *** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]] *** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket] ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata] ** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping. * Videos: ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing. ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information] ** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science). * Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events. ''' Tool of the week ''' *[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Jobs: ** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (<nowiki>time of last direct examination of the inscribed object</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (<nowiki>A data series about the given topic.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (<nowiki>entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (<nowiki>square number</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever * Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing * Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API * Sustainability: ** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co ** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:56, 20 ജൂലൈ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #742 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource. Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view). With Rebot, I plan to move: *About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property *About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18) **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically: *Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database *Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal) *Adding P102 (member of political party) with date qualifiers *Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language) *Setting and correcting labels, descriptions, and aliases *Removing incorrect claims and deduplicating *Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID) **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense <small>(Q1994301)</small>]], [[Q814722|participle <small>(Q814722)</small>]] to simply use [[Q12717679|past participle <small>(Q12717679)</small>]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/ every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: "Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?" ** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] ** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort] * Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026) ''' Tool of the week ''' *[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (<nowiki>electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions</nowiki>) ***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (<nowiki>image comes from the given audiovisual work</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (<nowiki>Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (<nowiki></nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music & Opera artist ID|Music & Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The team were at Wikimania this past week so not much development happened. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:32, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30846852 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #743 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' *[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia & Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026. ** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: ** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research ** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data. * Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]] ''' Tool of the week ''' * [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma * [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there *[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget] – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team]. * [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)] * [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to. * Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (<nowiki>indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.</nowiki>) ***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType, without trailing spaces</nowiki>) ***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (<nowiki>Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (<nowiki></nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (<nowiki>member of musical group</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission. ** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]] ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article. ** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]]) * Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever. * REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:55, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30872537 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 06 August 2026 == നമസ്കാരം @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]], എനിക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്. 2011 മുതൽ [[നിക്കോള ടെസ്‌ല|നികോള ടെസ്‌ല]] (Nikola Tesla) ആണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലേഖനം ആയി കിടക്കുന്നത്. ഇത് എപ്പോഴാണ് മാറുക? ഇതുപോലെ തന്നെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതിയ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കാൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ 'Teahouse' മാതൃകയിൽ ഒരു പുതിയ ഇടം ആരംഭിച്ചാൽ നന്നായിരിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. നിലവിലെ സഹായമേശ പലർക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ അല്പം സങ്കീർണ്ണമാണ് പുതിയ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ സൗഹൃദപരമായും സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ വേണ്ടി നമുക്ക് 'വിക്കിപീഡിയ:ചായക്കട' എന്ന പേരിൽ ഒരു പേജ് രൂപീകരിക്കാമോ? ആവശ്യമാണെങ്കിൽ ഈ പേജിന്റെ അടിസ്ഥാന രൂപകൽപ്പനയും എഴുത്തുകളും തയ്യാറാക്കാൻ ഞാൻ തയാറാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 10:49, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == Language Diversity Hub evaluation survey: your input needed! == The Wikimedia Foundation is evaluating hub pilots to understand their work, outcomes, and future direction. As part of this, we're gathering feedback on how hub services and activities have contributed to concrete, measurable outcomes. You're receiving this because you're part of the Language Diversity Hub audience group, and we'd value your perspective. Your feedback will help inform the evaluation and strengthen our understanding of the Hub's impact. The survey takes about 10–15 minutes, and we kindly ask that you respond by '''10 August 2026.''' '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_6KXVndZhZvlSoUS Survey Link]''' The Foundation is not collecting personal data through this survey. Responses will be reviewed and consolidated by audience group — analyzed collectively rather than attributed to individuals. Thank you for contributing. Your feedback helps ensure this evaluation reflects the perspectives of communities, affiliates, and others connected to the Hub. Questions? Contact strategy2030@wikimedia.org. Sincerely, Oscar on behalf of the [[Wikimedia Language Diversity Hub]], 21:22, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30514061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #744 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-10. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#743]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * The order of properties on Wikidata is governed by [[mw:Manual:Interface/Wikibase-SortedProperties|MediaWiki/Wikibase-SortedProperties]]. We propose moving [[d:Property:P2559|(P2559) Wikidata usage instructions]] to the top, so important guidance is more visible and less likely to be overlooked. To comment on this change, please visit [[mw:MediaWiki_talk#prominently displaying Wikidata usage instructions (P2559)|MediaWiki_talk#prominently displaying (P2559)]]. * Closed request for comments: '''19''' RfC's were closed recently, too many to list here. Please see the [[d:Wikidata:Requests_for_comment#Closed_requests|RfC page]] for more information. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ nfdi4 / Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata], 18.08.2026, 14:00–16:00 CEST ([https://terminplaner6.dfn.de/b/1439bb751afd1e9fc42ebc30069eb685-1762199 register for Zoom-link]) ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool Improving Wikidata References: The hands-on session will explore how to identify and improve broken references on Wikidata] , 15.08.2026, 17:00–18:00 WAT (UTC+1). * Looking ahead: (Deutsch) [https://www.fu-berlin.de/kalender/2026/10/20261022-tidy-data-versionskontrolle-wikidata-in-der-forschungspraxis.html Freie Universitat / Tidy data version control - Wikidata in research]: 22.10.2026, 09:00 - 16:00 CEST. * Previous events: August 04 - [[d:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_Aug_2026|Blazegraph Migration office hour]] - see the [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours Etherpad notes] for questions and answers. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://gdotv.com/blog/the-weekly-edge-fraud-graphs-graphtalk-gfql-wikidata-graphrag/#edge-item-4 gdottv / The Weekly Edge article: demonstrating the Wikidata Query Logs (WDQL) Dataset] talks about a paper released in February this year, ([https://arxiv.org/html/2602.14594v1 Wikidata Query Logs Dataset]) ** [https://www.linkedin.com/posts/brian-hatten-434b7457_orthopedicsurgery-kneereplacement-knowledgegraph-activity-7465395166682583040-v0qH?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAAUVbMUB9qSIcEDloiodU_ZoBrIi4-bJtT8 LinkedIn] - [[d:User:Orthodoc10|User:Orthodoc10]] describes their experience mapping and modelling knee replacement surgical practices into Wikidata ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability/ Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/zero-budget-programs-you-could-start-tommorrow/ Zero-budget programs you could start tommorrow - Lessons from Wikimania Paris]] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/openspeaks-tools-update-subtitler-tome-and-bento-go-stable-meet-media-dashboard/ OpenSpeaks Tools Update: Subtitler, Tome, and Bento Go Stable — Meet Media Dashboard] ** [[Diffblog:a-look-at-a-2026-wikimania-hackathon-project-wikidata-bias-detector|A look at a 2026 Wikimania Hackathon Project – Wikidata Bias Detector] ** [https://nlnet.nl/project/Inventaire-Split/ nlnet Foundation / Inventaire Split] - a short article on this standalone Wikidata-federated Bibliographic database. ** [https://ktieb.org.mt/news-en/nbc-and-wikimedia-malta-renew-collaboration-on-national-book-prize/ Maltese national Book Council and WM Malta renew partnerhship]: Wikidata to support and feed Maltese Wikipedia. ** [Diffblog:wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability|Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] - the project aims to add to news-related organisation entities to help feed Wikipedia infoboxes with structured data. * Videos: ** [https://www.youtube.com/live/saeV6bZ7cIk?t=25105s India's Software Stories: A Hands-on Workshop with Software Heritage, Commons and Wikidata] - a Wikimania Lightning talk with Mathilde Fichen and Pavan Santhosh. ([https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/talk/review/EYFQXB9WHFAR9WATXTEUFSKADEVWMCP9 Session page]) ** [https://www.youtube.com/watch?v=sJq1926Jz5Q The Art of Editing Wikidata (Africa Wiki Women)] - Guest host David Palfrey will share valuable insights and help newcomers uncover the mysteries of editing Wikidata, this session is in collaboration with Art+Feminism. ** (no audio) [https://www.youtube.com/watch?v=JJbPTX18I4Q Tutorial: Add Geoshape to Wikimedia Commons and connect it to its Wikidata Item] - Anne Chen gives a visual demonstration of the steps provided in this [https://docs.google.com/document/d/1A1FNy9NztkmxE2MhBds2caHGcxMNSNvgXnLfeJsAosw/edit?tab=t.0 google doc], found on the [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Resources_for_Participants#Links_to_useful_tutorials|WikiProject IDEA]] page. ** [https://www.youtube.com/watch?v=9infd-TJ6z8 LIVE Wikidata Editing #124] is streaming today, 20:00 CEST (18:00 UTC)! ** (Bahasa Indonesian) [https://www.youtube.com/@WikimediaIndonesia/videos Wikimedia Indonesia] have released 4 short videos on editing practices, querying, basic structure and data quality of Wikidata. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=gLH0W0coIw8 ZB MED LAB | The Carpentries] - aimed at researchers and professionals who work with data, a series of tutorials and workshops to teach you Wikidata, Python, R, OpenRefine and more. ''' Tool of the week ''' *[https://toolhub.wikimedia.org/tools/cradle-gadget Cradle-gadget] is a tool by [[User:Danielyepezgarces]]This is an interactive, schema-based form editor that works directly within Wikidata item pages. It allows users to check, view, add, modify, or delete claims in a modern sidebar drawer or a dedicated special page, aligned with the Wikimedia design guidelines. This is the easiest way to exploit the benefits of Wikidata entity schemas, powered by ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform 2026 OpenRefine User Survey] is now open. (Note that a link to a feature-prioritization survey is provided at the end of the Google Form so don't miss that if you want to influence what should get more focus.) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14755|particularly]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, when the statement applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) ***[[:d:Property:P14766|‎incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14737|CINE21 TV program ID]], [[:d:Property:P14738|GCD character ID]], [[:d:Property:P14739|ODiD ID]], [[:d:Property:P14740|365chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14741|NHK ONE program ID]], [[:d:Property:P14742|CINE21 company ID]], [[:d:Property:P14743|‎Fmfenxiang seiyuu ID]], [[:d:Property:P14744|‎Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Property:P14745|Elite Prospects team ID]], [[:d:Property:P14746|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Property:P14747|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Property:P14748|Classicalive artist ID]], [[:d:Property:P14749|Apple Maps place id]], [[:d:Property:P14750|‎HAND ID]], [[:d:Property:P14751|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Property:P14752|‎Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Property:P14753|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Property:P14754|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Property:P14756|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Property:P14757|‎MissEvan voice actor ID]], [[:d:Property:P14758|Music & Opera artist ID]], [[:d:Property:P14759|Dubbinfo ID]], [[:d:Property:P14760|GAS actress ID]], [[:d:Property:P14761|‎EU Treaties and Agreements database ID]], [[:d:Property:P14762|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Property:P14763|sukumizu.tv model ID]], [[:d:Property:P14764|Paradise TV Person ID]], [[:d:Property:P14765|Regional heritage of Wallonia ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/filing unit code|filing unit code]] ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has Member|has Member]] (<nowiki>has member</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/introduced to|introduced to]] (<nowiki>region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Lift-World lift ID|Lift-World lift ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schiffsdatenliste ID|Schiffsdatenliste ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/marketswiki|marketswiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Palace Museum Digital Archive ID|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Information Commissioner's Office registration reference|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Registry of Type Design ID|Registry of Type Design ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ariana Museum ID|Ariana Museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Emulation General Wiki article ID|Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sofia monuments register ID|Sofia monuments register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIdIM ID|RIdIM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo username|Weibo username]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/TGHU Ten longest State of the Union adress in the USA] * Schema examples: [[d:EntitySchema:E519|object with inscription]] - schema for objects with inscriptions [[d:Q1640824|(Q1640824)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Brigham_Young_University_Library|Project Brigham Young University Library]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Perth_Women_on_Wikipedia|Project Perth Women on Wikipedia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_UC_Riverside_Library_Jay_Kay_Klein_Photographs|Project UC Riverside Library Jay Kay Klein Photographs]] * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Metaclasses|Project Ontology]] added a Metaclasses page * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Pasleim/Sitelink_statistics|Sitelink statistics]] by User:Pasleim. ''' Development ''' * Sustainability: We continued the work on migrating usage tracking on Wikipedia and co to the extension database cluster ([[phab:T424185]]) * Watchlist and recent changes on Wikipedia and co: We finished our review of a sample of Wikidata edits sent to Wikidata and co in order to better understand which remaining ones are not useful. It will soon be published on Commons. * Query Service: We continued the work on preparing the Query Service UI for the migration from Blazegraph to QLever and will move to Query Builder and Quality Constraints next [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:54, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30889662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #745 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-17. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#744]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmau:WikiLoves_Pride_Australia_-_15_August_2026|WikiLoves Pride / Australia]], 15 August, drop-in online for a collaborative editing session on LGBT+ representation on Wikidata, Wikipedia and Commons. ** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_August_2026|Drop-in and Wikidata]], 27 August, WM Australia also hold a drop-in Wikidata ediitng sesison. ** [[m:Event:Open_Heritage-Wikidata_Contest|Open Heritage - Wikidata Islamic Civilization Contest]] from September 1 - 30, 2026. [[m:Special:RegisterForEvent/4303|Register for news]]. *** A Wikidata training webinar will be held August 25. * Looking ahead: [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-12-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] - Digital Humanities Lab, 12.11.2026, 14:15-15:45 CEST. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://programminghistorian.org/en/lessons/wikidata-for-historical-research Introductory lesson on Wikidata at the Programming Historian] ** [https://www.ibm.com/case-studies/wikimedia-deutschland Making open knowledge Gen-AI-ready] by IBM ** [https://noeflandre.com/posts/describe-place-on-earth-part1-wikidata How to describe a place on Earth using text? Part 1: Wikidata] by Noé Flandre * Papers: [https://www.ebsco.com/articles/arts-and-entertainment/7162dc3c-7d03-51bb-a950-30de681bb95e/cultural-information-bubbles-a-new-approach-for-automatic-ethical-evaluation-of-digital-artwork-collections-based-on-wikidata Cultural information bubbles: A new approach for automatic ethical evaluation of digital artwork collections based on Wikidata] by M. Zhitomirsky-Geffet and S. Minster, (2026). ''' Tool of the week ''' *[https://ranker.toolforge.org This tool lets you edit the rank of multiple statements at once.] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[wmau:Partner_Projects_2026-2027|WM Australia is funding partner projects for 2026 - 2027]], for Australian organisations or individuals who want to build projects for open and free knowledge, including Wikidata. * Job Vacancies: [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders- (Interim) Engineering Manager / Wikidata for Wikimedia Projects] * [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnOtvIKyp5fGlAkqz8pYMdFxhtvaH9exlxmrQ8O3HtDIHM3A/viewform Survey: What content would you like to see on the Wikidata Social media channels?] - only want to hear about Wikidata events or news, would like to see more use-cases of Wikidata, or perhaps you'd like more beginner or advanced Wikidata tutorials? Let us know in this short survey. * We are setting up to apply for recognition of a new Wikimedia user group, '''Wikimedians for Data Organization and Quality'''. The group's goal will be to improve the organization and quality of data, particularly structured data, in Wikimedia projects. You can see more details in [https://meta.wikimedia.org/wiki/Data_Organization_and_Quality the group's home page] and, if you wish, you can contribute to the discussion in its talk page. We invite you to be a part of this proposed user group by adding your Wikimedia signature to the Interested Parties section of the group's page. <br />Ege Atacan Doğan and Peter Patel-Schneider ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14788|located at a height]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) ***[[:d:Property:P14789|contributed to narrative universe]] (<nowiki>narrative universe that a person contributed to</nowiki>) ***[[:d:Property:P14792|‎name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ***[[:d:Property:P14796|introduced to]] (<nowiki>region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14767|d anime store Work ID]], [[:d:Property:P14768|d anime store Person ID]], [[:d:Property:P14769|Crank-in! drama ID]], [[:d:Property:P14770|Crank-in! animation ID]], [[:d:Property:P14771|Crank-in! person ID]], [[:d:Property:P14772|‎STAPI Book ID]], [[:d:Property:P14773|‎STAPI Episode ID]], [[:d:Property:P14774|‎STAPI Performer ID]], [[:d:Property:P14775|‎Qidian Author ID]], [[:d:Property:P14776|Crank-in! movie ID]], [[:d:Property:P14777|‎DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Property:P14778|‎Criticker Film ID]], [[:d:Property:P14779|Lulu spotlight ID]], [[:d:Property:P14780|German Maritime Museum Ship ID]], [[:d:Property:P14781|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Property:P14782|izohli.uz word ID]], [[:d:Property:P14783|Ciel d'oc publication ID]], [[:d:Property:P14784|Lift-World lift ID]], [[:d:Property:P14785|‎STAPI Comics ID]], [[:d:Property:P14786|Qidian Book ID]], [[:d:Property:P14787|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14790|DMM maker ID]], [[:d:Property:P14791|Registry of Type Design ID]], [[:d:Property:P14793|‎Fediverse address]], [[:d:Property:P14794|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Property:P14795|‎WorldFootball.net ID (new)]], [[:d:Property:P14797|Sofia monuments register ID]], [[:d:Property:P14798|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Property:P14799|Ariana Museum ID]], [[:d:Property:P14800|RIdIM ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (<nowiki>school or style of martial arts this person studied</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has official Italian government website|has official Italian government website]] (<nowiki>tems that the item has an official website operated by or belonging to the Government of Italy</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Infraestructuras de Portugal ID|Infraestructuras de Portugal ID]] (<nowiki>station code Infraestruturas de Portugal</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumer ID|Silloria perfumer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria notes ID|Silloria notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beer Advocate beer style ID|Beer Advocate beer style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBFC release ID|BBFC release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifier for a person in norwegian polar history|Identifier for a person in norwegian polar history]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmová databáze seriál ID|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Serbo-Croatian Literary Language entry ID|Serbo-Croatian Literary Language entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/dbv member slug|dbv member slug]], [[:d:Wikidata:Property proposal/idw member ID|idw member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sky programme ID|Sky programme ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/immaterieelerfgoed.be ID|immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geoshape Repository ID|Geoshape Repository ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FIBA.basketball event ID|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD species ID|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria brands ID|Silloria brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Parson ID|Kinolights Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Work ID|Kinolights Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.uk constituency ID|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Europeans In East Africa ID|Europeans In East Africa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID|Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Judoresults judoka ID|Judoresults judoka ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumes ID|Silloria perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumes ID|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IMCDB work ID|IMCDB work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador de sardana de somarxiu.cat|identificador de sardana de somarxiu.cat]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity maker ID|Xcity maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrashPad Series performer ID|CrashPad Series performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PinkLabel.TV performer ID|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Seiyu Grand Prix Person ID|Seiyu Grand Prix Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Person ID|animehack Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Program ID|animehack Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack movie ID|animehack movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/XBIZ.com topic ID|XBIZ.com topic ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: **[https://w.wiki/TYra roughly ~4.000 massacres reported in Wikidata] **[https://w.wiki/TXBP Passports cover that have at least 4 languages] ** [https://w.wiki/TZjc Landkreis Reutlingen Items missing a picture, displayed on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260815083000-Windharp-20260812063800|source]]) ** [https://w.wiki/TZjt Radio stations in Virginia, USA, plotted on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260809204600-Bluerasberry-20260803150500|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E528|(E528) Space Telescope, instrument in outer space for observing distant space objects]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Côte_d'Ivoire/Tabs|Project Côte d'Ivoire]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2026|Project Indonesia: Hari Domain Public International Datathon 2026]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Immigration_and_Visas|Project Immigration and Visas]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_North_Carolina_at_Chapel_Hill_EMCO|Project University of North Carolina at Chapel Hill EMC0]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Recent_deaths|Recent deaths (this report can help for updating Wikipedia articles]] ''' Development ''' * Query Service: We started preparing the constraint checks for the migration from Blazegraph to QLever. * Page load times: We looked into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times. * Wikipedia and co: ** We worked with English Wikipedia to optimize the CiteQ module code to generate less usage tracking for "Anonymous". ** We checked a variety of Mediawiki areas where Parsoid deprecation may lead to breakages.* * Sustainability: We are planning to migrate the usage tracking data to the X1 extension cluster. We are checking which queries involving entity usage will need re-writing or updating. * REST API: We finished adding support for getting a full Lexeme and started work on creating Lexemes. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:40, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30921730 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ru0hl5k46aogjaajgc2ietxr18gazri 0 143297 4659512 4644582 2026-08-18T09:06:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659512 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jaguar Cars}} {{Infobox company | company_name = ജാഗ്വാർ കമ്പനി ലിമിറ്റഡ് | company_logo = [[പ്രമാണം:Jaguar_logo.png|250px]] | foundation = 11 സെപ്തംബർ 1922-ൽ സ്വല്ലൊ സൈഡ്കാർ കമ്പനി എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. 9 ഏപ്രിൽ 1945-ൽ ജാഗ്വാർ എന്നു പേരു മാറ്റി | owners = [[British Motor Holdings]], 1966–1968, [[British Leyland Corporation]], 1968-197x, [[Subsidiary]], 19xx-198x, [[Subsidiary]], 19xx-198x, [[Ford Motor Company]], 19xx-198x | location_city = കവൊൻട്രി | location_country = [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | key_people = '''രത്തൻ ടാറ്റ''' ചെയർമാൻ ഡോ.റാൽഫ് സ്പെത് സി.ഇ.ഒ | industry = വാഹനനിർമ്മാണം | revenue = | operating_income = | net_income = | num_employees = 10,000<ref name="JagEmployees">{{cite web|url=https://jaguar.credit360.com/jaguar/site/page9.acds?context=980421&instanceid=980422|title=Employee relations|publisher=Jaguar - Environmental and Social Reporting|accessdate=2009-07-03|archive-date=2015-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416223942/https://jaguar.credit360.com/jaguar/site/page9.acds?context=980421&instanceid=980422|url-status=dead}}</ref> | owner = [[ടാറ്റ|ടാറ്റ മോട്ടോർസ്]] | subsid = | homepage = [http://www.jaguar.com/ Jaguar.com] | footnotes = }} [[പ്രമാണം:Jaguar e-type.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു ജാഗ്വാർ കാർ]] [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] കവൊൻട്രി ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[ബ്രിട്ടീഷ്]] ആഡംബര [[കാർ]] നിർമ്മാതാക്കളാണു '''ജാഗ്വാർ കമ്പനി ലിമിറ്റഡ്''' അഥവാ '''ജാഗ്വാർ'''. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] കമ്പനിയായ [[ടാറ്റ|ടാറ്റാ മോട്ടോർസിന്റെ]] പൂർണ്ണ ഉടമസ്ഥതയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജാഗ്വാർ ഇപ്പോൾ ജാഗ്വാർ-ലാൻഡ്റോവർ സംരംഭത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.<ref>http://www.autoblog.com/2008/03/26/officially-official-tata-buys-jaguar-land-rover-for-2-3-billio/ Autoblog.com. ശേഖരിച്ചത്: 2009-06-19.</ref> <ref>http://www.jaguar.com/gb/en/#/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414214431/http://www.jaguar.com/gb/en/#/ |date=2013-04-14 }} Jaguar Cars Ltd.. ശേഖരിച്ചത്: 2009-06-18.</ref> 1922-ൽ സർ വില്ല്യം ലയൊൺസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ സ്വല്ലൊ സൈഡ്കാർ കമ്പനി എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച ജാഗ്വാർ കമ്പനി തുടക്കത്തിൽ ഇരുചക്ര [[വാഹനം|വാഹനങ്ങളുടെ]] അനുബന്ധമായ സൈഡ്കാറുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലായിരുന്നു ശ്രദ്ധവച്ചിരുന്നത്.<ref>http://www.jaguar.com/gb/en/#/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414214431/http://www.jaguar.com/gb/en/#/ |date=2013-04-14 }} Jaguar Cars Ltd..ശേഖരിച്ചത്: 2009-06-19</ref> പിന്നീട് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധ]] കാലത്ത് പ്രതിക്കൂല സാഹചര്യങ്ങളെത്തുടർന്ന് ജാഗ്വാർ എന്നു പേരു മാറ്റുകയാണുണ്ടായത്.<ref>http://www.jaguar.com/gb/en/#/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414214431/http://www.jaguar.com/gb/en/#/ |date=2013-04-14 }} Jaguar Cars Ltd.. ശേഖരിച്ചത്:2009-06-19</ref> 1968-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് മൊട്ടോർ കോർപറേഷനുമായും, പിന്നീട് ബ്രിട്ടീഷ് ലെയ്ലൻഡുമായും ലയിച്ച ജാഗ്വാർ അതിനെത്തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ലെയ്ലൻഡ് എന്ന പേരിൽ ദേശസാൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു. 1984-ൽ ലണ്ടൻ സ്റ്റോക് എക്സ്ചേഞ്ച് പട്ടികയിൽ ഇടം നേടാൻ ജാഗ്വാർ കമ്പനിക്കു സാധിച്ചു.<ref>http://www.jaguar.com/gb/en/#/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414214431/http://www.jaguar.com/gb/en/#/ |date=2013-04-14 }} Jaguar Cars Ltd.. ശേഖരിച്ചത്: 2009-06-19</ref> ബ്രിട്ടീഷ് രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരം വക [[വാഹനം|വാഹനങ്ങൾ]] നിർമ്മിക്കുവാനുള്ള പ്രത്യേക അവകാശം ജാഗ്വാർ കമ്പനിക്കു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010 മുതൽ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ [[വാഹനം|വാഹനങ്ങൾ]] നിർമ്മിക്കുവാനുള്ള അവകാശവും ജാഗ്വാർ കമ്പനിക്കു ലഭിച്ചു.<ref>https://web.archive.org/web/20071212175255/http://www.royalwarrant.org/DirectorySQL.asp on 2007-12-12. ശേഖരിച്ചത്: 2007-12-24.</ref> 1999-ൽ കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ സ്വന്തമാക്കിയതു വഴി ജാഗ്വാർ ഫോർഡ് മോട്ടോർസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായി. 2008-ൽ ജാഗ്വാർ ലാൻഡ്റോവർ സംരംഭം ഏറ്റെടുക്കാൻ താത്പര്യം കാണിച്ച് ടാറ്റ കമ്പനി രംഗത്തെത്തി.<ref>^ Krisher, Tom (3 January 2008) https://web.archive.org/web/20231124202406/http://www.time.com/time/ Time. Associated Press. ശേഖരിച്ചത്: 2008-01-04</ref> അതിനെത്തുടന്ന് 17 കോടി [[അമേരിക്കൻ ഡോളർ|അമേരിക്കൻ ഡോളറിനു]] ജാഗ്വാർ- ലാൻഡ്റോവർ സംരംഭത്തെ ടാറ്റ മോട്ടോർസ് ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>http://www.hindustantimes.com/News-Feed/corporatenews/Tata-gets-3-bln-loan-from-Citi-JPMorgan-source/Article1-282956.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110626085913/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/corporatenews/Tata-gets-3-bln-loan-from-Citi-JPMorgan-source/Article1-282956.aspx |date=2011-06-26 }} Reuters. 18 March 2008. ശേഖരിച്ചത്: 2008-03-18.</ref> ജാഗ്വാർ-ലാൻഡ്റോവർ സംരംഭത്തിന്റെ അധീനതയിലുള്ള മറ്റ് മൂന്ന് പ്രമുഖ കമ്പനികളാണു ഡെയ്ംലർ, ലാൻചെസ്റ്റർ, റോവർ എന്നിവ. ജാഗ്വാർ-ലാൻഡ്റോവർ സംരംഭത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ബർമിങ്ഹാം , ലിവർപൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുള്ള നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങ്ളിലാണു ജാഗ്വാർ കാറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.<ref>http://www.jaguar-enthusiasts.org.uk/jaguar-history.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630051433/http://www.jaguar-enthusiasts.org.uk/jaguar-history.html |date=2007-06-30 }} The Surrey Region Jaguar Enthusiasts Club</ref> ‘മൂന്നാം തലമുറ’ ശ്രേണിയിൽപ്പെടുന്ന അത്യാഡംബര കാറുകളായ 'XF', 'XJ', 'XK' എന്നിവയാണു ജാഗ്വാർ കാറുകളിൽ ഏറ്റവും പുതിയ മോഡലുകൾ.<ref>http://www.carpages.co.uk/guide/jaguar/jaguar-xj-guide.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907015649/http://www.carpages.co.uk/guide/jaguar/jaguar-xj-guide.asp |date=2008-09-07 }} Autocars.co.uk. ശേഖരിച്ചത്: 2009-06-19</ref> <ref>^ Plisner, Peter (9 July 2009) http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/west_midlands/8140482.stm BBC News. ശേഖരിച്ചത്: 2009-07-15.</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:വാഹന നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ]] hwlhwwlzfm7fbk58v025jrx2sqpy3mh 0 145935 4659361 4626230 2026-08-17T18:36:36Z Meenakshi nandhini 99060 /* അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ */ 4659361 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 5lz1fa0nb4wkjt4yr2rwglijh7j1fvq 4659362 4659361 2026-08-17T18:38:23Z Meenakshi nandhini 99060 /* തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ */ 4659362 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{നിറമുള്ള പാർട്ടിയുടെ പൂർണ്ണ നാമം|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{നിറമുള്ള പാർട്ടിയുടെ പൂർണ്ണ നാമം|പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} |642 |NA<ref>{{സൈറ്റ് വെബ് |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=1951-ൽ തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി നിയമസഭയിലേക്കും മലബാർ മേഖലയിലെ മദ്രാസ് നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിലേക്കുമുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് |page=37 |publisher=കേരള സർക്കാർ |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 ഒക്ടോബർ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{നിറമുള്ള പാർട്ടിയുടെ പൂർണ്ണ നാമം|പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=1954 ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി നിയമസഭയ്ക്കുള്ള സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് റിപ്പോർട്ട് |page=37 |publisher=ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} ipuvkg66i8g0t1va33nmniwmigz69hu 4659363 4659362 2026-08-17T18:42:07Z Meenakshi nandhini 99060 /* തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ */ 4659363 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} t5b07knmcifawiw4fwzx1qci3i404fm 4659364 4659363 2026-08-17T18:45:29Z Meenakshi nandhini 99060 /* തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം */ 4659364 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} bqf7yts9i9cc8ne3xlo0jx63uqxgxuh 4659365 4659364 2026-08-17T18:48:20Z Meenakshi nandhini 99060 /* നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ */ 4659365 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭം | തലക്കെട്ട്=[[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |സ്ഥാനാർത്ഥി = '''എം എം നസീർ'''' |വോട്ടുകൾ = '''68,281'''' |ശതമാനം = '''44.55'''' |മാറ്റം = '''{{വർദ്ധനവ്}}8.15'''' }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |സ്ഥാനാർത്ഥി = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |വോട്ടുകൾ = 60,795 |ശതമാനം = 39.67 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}6.02 }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |സ്ഥാനാർത്ഥി = ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |വോട്ടുകൾ = 20,971 |ശതമാനം = 13.68 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}1.43 }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |സ്ഥാനാർത്ഥി = ഷറഫത്ത് മല്ലം |വോട്ടുകൾ = 1,674 |ശതമാനം = 1.09 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}0.19 }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |സ്ഥാനാർത്ഥി = അജി കടശ്ശേരി |വോട്ടുകൾ = 381 |ശതമാനം = 0.25 |മാറ്റം = {{വർദ്ധന}}0.04 }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |സ്ഥാനാർത്ഥി = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |വോട്ടുകൾ = 277 |ശതമാനം = 0.18 |മാറ്റം = }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി |പാർട്ടി = മുകളിൽ പറഞ്ഞവയിൽ ഒന്നുമില്ല |സ്ഥാനാർത്ഥി = മുകളിൽ പറഞ്ഞവയിൽ ഒന്നുമില്ല |വോട്ടുകൾ = 881 |ശതമാനം = 0.57 |മാറ്റം = {{വർദ്ധന}}0.10 }} {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ| |വോട്ടുകൾ = 7,486 |ശതമാനം = 4.88 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}2.13 }} {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്| |വോട്ടുകൾ = 1,53,260 |ശതമാനം = 75.97 |മാറ്റം = {{വർദ്ധനവ്}}1.37 }} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|winner=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|swing={{വർദ്ധനവ്}}8.15}}{{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title==കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ മെയ് 2021, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 ഓഗസ്റ്റ് 2024}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2021 കേരളം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|വോട്ടുകൾ=67252|ശതമാനം=45.69|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=എം.എം.നസീർ|വോട്ടുകൾ=53,574|ശതമാനം=36.40|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}2.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|വോട്ടുകൾ=22,238|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}1.84}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ഷറഫത്ത് മല്ലം|വോട്ടുകൾ=1,879|ശതമാനം=1.28|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}0.28}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിലൊരാൾ|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിലൊരാൾ|വോട്ടുകൾ=685|ശതമാനം=0.47|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.01}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=അർച്ചന പ്രജിത്ത്|വോട്ടുകൾ=605|ശതമാനം=0.41|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.07}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=ലാലു|വോട്ടുകൾ=406|ശതമാനം=0.28|മാറ്റം=}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=രതീഷ് കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=280|ശതമാനം=0.19|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ഷിബു.കെ.ചടയമംഗലം|വോട്ടുകൾ=258|ശതമാനം=0.18|മാറ്റം=}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ ഭൂരിപക്ഷം||വോട്ടുകൾ=13,678|ശതമാനം=9.29|മാറ്റം={{കുറവ്}}5.82}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,47,177|ശതമാനം=74.60|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}0.82}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}3.41}}{{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ 2016, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{പാർട്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി ലിങ്ക്|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[എം. എം. ഹസ്സൻ]]|വോട്ടുകൾ=49,334|ശതമാനം=33.99|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.37}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=കെ. ശിവദാസൻ|വോട്ടുകൾ=19,259|ശതമാനം=13.27|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}10.01}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ജലീൽ കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=1,445|ശതമാനം=1.00|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=സജീദ് ഖലീദു|വോട്ടുകൾ=1,222|ശതമാനം=0.84|മാറ്റം=-}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|വോട്ടുകൾ=699|ശതമാനം=0.48|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=സണ്ണി ഇട്രിവ|വോട്ടുകൾ=538|ശതമാനം=0.37|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ശിവസേന|സ്ഥാനാർത്ഥി=ശ്രീജിത്ത് എസ്.|വോട്ടുകൾ=284|ശതമാനം=0.20|മാറ്റം=}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ||വോട്ടുകൾ=21,928|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.43}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,45,141|ശതമാനം=73.78|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}2.03}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}6.80}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} cbre0du6pmczs2uk39duyxry5uihkbv 4659366 4659365 2026-08-17T18:52:02Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2026 */ 4659366 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: ചടയമംഗലം}} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |സ്ഥാനാർത്ഥി = '''എം എം നസീർ'''' |വോട്ടുകൾ = '''68,281'''' |ശതമാനം = '''44.55'''' |മാറ്റം = '''{{വർദ്ധനവ്}}8.15'''' }} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |സ്ഥാനാർത്ഥി = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |വോട്ടുകൾ = 60,795 |ശതമാനം = 39.67 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |സ്ഥാനാർത്ഥി = ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |വോട്ടുകൾ = 20,971 |ശതമാനം = 13.68 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |സ്ഥാനാർത്ഥി = ഷറഫത്ത് മല്ലം |വോട്ടുകൾ = 1,674 |ശതമാനം = 1.09 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |സ്ഥാനാർത്ഥി = അജി കടശ്ശേരി |വോട്ടുകൾ = 381 |ശതമാനം = 0.25 |മാറ്റം = {{വർദ്ധന}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |സ്ഥാനാർത്ഥി = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |വോട്ടുകൾ = 277 |ശതമാനം = 0.18 |മാറ്റം = }} {{Election box candidate with party link |പാർട്ടി = മുകളിൽ പറഞ്ഞവയിൽ ഒന്നുമില്ല |സ്ഥാനാർത്ഥി = മുകളിൽ പറഞ്ഞവയിൽ ഒന്നുമില്ല |വോട്ടുകൾ = 881 |ശതമാനം = 0.57 |മാറ്റം = {{വർദ്ധന}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |വോട്ടുകൾ = 7,486 |ശതമാനം = 4.88 |മാറ്റം = {{കുറവ്}}2.13 }} {{Election box turnout| |വോട്ടുകൾ = 1,53,260 |ശതമാനം = 75.97 |മാറ്റം = {{വർദ്ധനവ്}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title==കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ മെയ് 2021, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 ഓഗസ്റ്റ് 2024}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2021 കേരളം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|വോട്ടുകൾ=67252|ശതമാനം=45.69|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=എം.എം.നസീർ|വോട്ടുകൾ=53,574|ശതമാനം=36.40|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}2.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|വോട്ടുകൾ=22,238|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}1.84}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ഷറഫത്ത് മല്ലം|വോട്ടുകൾ=1,879|ശതമാനം=1.28|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}0.28}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിലൊരാൾ|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിലൊരാൾ|വോട്ടുകൾ=685|ശതമാനം=0.47|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.01}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=അർച്ചന പ്രജിത്ത്|വോട്ടുകൾ=605|ശതമാനം=0.41|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.07}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=ലാലു|വോട്ടുകൾ=406|ശതമാനം=0.28|മാറ്റം=}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=രതീഷ് കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=280|ശതമാനം=0.19|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ഷിബു.കെ.ചടയമംഗലം|വോട്ടുകൾ=258|ശതമാനം=0.18|മാറ്റം=}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ ഭൂരിപക്ഷം||വോട്ടുകൾ=13,678|ശതമാനം=9.29|മാറ്റം={{കുറവ്}}5.82}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,47,177|ശതമാനം=74.60|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}0.82}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}3.41}}{{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ 2016, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{പാർട്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി ലിങ്ക്|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[എം. എം. ഹസ്സൻ]]|വോട്ടുകൾ=49,334|ശതമാനം=33.99|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.37}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=കെ. ശിവദാസൻ|വോട്ടുകൾ=19,259|ശതമാനം=13.27|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}10.01}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ജലീൽ കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=1,445|ശതമാനം=1.00|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=സജീദ് ഖലീദു|വോട്ടുകൾ=1,222|ശതമാനം=0.84|മാറ്റം=-}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|വോട്ടുകൾ=699|ശതമാനം=0.48|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=സണ്ണി ഇട്രിവ|വോട്ടുകൾ=538|ശതമാനം=0.37|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ശിവസേന|സ്ഥാനാർത്ഥി=ശ്രീജിത്ത് എസ്.|വോട്ടുകൾ=284|ശതമാനം=0.20|മാറ്റം=}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ||വോട്ടുകൾ=21,928|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.43}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,45,141|ശതമാനം=73.78|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}2.03}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}6.80}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 80irafhwxqx9s0uohnyvz4bqr88msqf 4659367 4659366 2026-08-17T18:53:09Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2026 */ 4659367 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = Indian National Congress |candidate = '''M M Naseer''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = Communist Party of India |candidate = [[J. Chinchu Rani]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = Bharatiya Janata Party |candidate =R S Arun raj |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = Social Democratic Party of India |candidate = Sharafath Mallam |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = Anna Democratic Human Rights Movement Party of India |candidate = Aji Kadassery |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = Independent politician |candidate = G Jayan Moonlight Chithara |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title==കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ മെയ് 2021, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 ഓഗസ്റ്റ് 2024}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2021 കേരളം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|വോട്ടുകൾ=67252|ശതമാനം=45.69|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=എം.എം.നസീർ|വോട്ടുകൾ=53,574|ശതമാനം=36.40|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}2.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|വോട്ടുകൾ=22,238|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}1.84}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ഷറഫത്ത് മല്ലം|വോട്ടുകൾ=1,879|ശതമാനം=1.28|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}0.28}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിലൊരാൾ|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിലൊരാൾ|വോട്ടുകൾ=685|ശതമാനം=0.47|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.01}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=അർച്ചന പ്രജിത്ത്|വോട്ടുകൾ=605|ശതമാനം=0.41|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.07}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=ലാലു|വോട്ടുകൾ=406|ശതമാനം=0.28|മാറ്റം=}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=രതീഷ് കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=280|ശതമാനം=0.19|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ഷിബു.കെ.ചടയമംഗലം|വോട്ടുകൾ=258|ശതമാനം=0.18|മാറ്റം=}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ ഭൂരിപക്ഷം||വോട്ടുകൾ=13,678|ശതമാനം=9.29|മാറ്റം={{കുറവ്}}5.82}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,47,177|ശതമാനം=74.60|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}0.82}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}3.41}}{{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ 2016, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{പാർട്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി ലിങ്ക്|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[എം. എം. ഹസ്സൻ]]|വോട്ടുകൾ=49,334|ശതമാനം=33.99|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.37}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=കെ. ശിവദാസൻ|വോട്ടുകൾ=19,259|ശതമാനം=13.27|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}10.01}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ജലീൽ കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=1,445|ശതമാനം=1.00|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=സജീദ് ഖലീദു|വോട്ടുകൾ=1,222|ശതമാനം=0.84|മാറ്റം=-}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|വോട്ടുകൾ=699|ശതമാനം=0.48|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=സണ്ണി ഇട്രിവ|വോട്ടുകൾ=538|ശതമാനം=0.37|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ശിവസേന|സ്ഥാനാർത്ഥി=ശ്രീജിത്ത് എസ്.|വോട്ടുകൾ=284|ശതമാനം=0.20|മാറ്റം=}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ||വോട്ടുകൾ=21,928|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.43}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,45,141|ശതമാനം=73.78|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}2.03}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}6.80}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} lqm7xdrguqb9byfn5ry00mo52uco7yu 4659368 4659367 2026-08-17T18:53:58Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2021 */ 4659368 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = Indian National Congress |candidate = '''M M Naseer''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = Communist Party of India |candidate = [[J. Chinchu Rani]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = Bharatiya Janata Party |candidate =R S Arun raj |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = Social Democratic Party of India |candidate = Sharafath Mallam |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = Anna Democratic Human Rights Movement Party of India |candidate = Aji Kadassery |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = Independent politician |candidate = G Jayan Moonlight Chithara |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[J. Chinchu Rani]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=M.M.Naseer|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Vishnu Pattathanam|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Sharafath Mallam|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Anna Democratic Human Rights Movement Party of India|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Shibu.K.Chadayamangalam|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ 2016, ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ആരംഭിക്കുന്നു|title=[[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ചടയമംഗലം}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{പാർട്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി ലിങ്ക്|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|സ്ഥാനാർത്ഥി=[[എം. എം. ഹസ്സൻ]]|വോട്ടുകൾ=49,334|ശതമാനം=33.99|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.37}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=കെ. ശിവദാസൻ|വോട്ടുകൾ=19,259|ശതമാനം=13.27|മാറ്റം={{വർദ്ധന}}10.01}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്ഥാനാർത്ഥി=ജലീൽ കടയ്ക്കൽ|വോട്ടുകൾ=1,445|ശതമാനം=1.00|മാറ്റം={{കുറവ്}}0.41}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ഇന്ത്യൻ വെൽഫെയർ പാർട്ടി|സ്ഥാനാർത്ഥി=സജീദ് ഖലീദു|വോട്ടുകൾ=1,222|ശതമാനം=0.84|മാറ്റം=-}}{{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|സ്ഥാനാർത്ഥി=മുകളിൽ പറഞ്ഞവരിൽ ആരുമില്ല|വോട്ടുകൾ=699|ശതമാനം=0.48|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|സ്ഥാനാർത്ഥി=സണ്ണി ഇട്രിവ|വോട്ടുകൾ=538|ശതമാനം=0.37|മാറ്റം=}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് സ്ഥാനാർത്ഥി|പാർട്ടി=ശിവസേന|സ്ഥാനാർത്ഥി=ശ്രീജിത്ത് എസ്.|വോട്ടുകൾ=284|ശതമാനം=0.20|മാറ്റം=}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ||വോട്ടുകൾ=21,928|ശതമാനം=15.11|മാറ്റം={{കുറവ്}}3.43}} {{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് പോളിംഗ്||വോട്ടുകൾ=1,45,141|ശതമാനം=73.78|മാറ്റം={{വർദ്ധനവ്}}2.03}} {{പാർട്ടി ലിങ്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് ഹോൾഡ്|വിജയി=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്വിംഗ്={{കുറവ്}}6.80}}{{തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോക്സ് അവസാനം}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 7vmlopukxkklg3hly6l5s4dsz3qav9i 4659369 4659368 2026-08-17T18:54:45Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2016 */ 4659369 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = Indian National Congress |candidate = '''M M Naseer''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = Communist Party of India |candidate = [[J. Chinchu Rani]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = Bharatiya Janata Party |candidate =R S Arun raj |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = Social Democratic Party of India |candidate = Sharafath Mallam |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = Anna Democratic Human Rights Movement Party of India |candidate = Aji Kadassery |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = Independent politician |candidate = G Jayan Moonlight Chithara |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[J. Chinchu Rani]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=M.M.Naseer|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Vishnu Pattathanam|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Sharafath Mallam|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Anna Democratic Human Rights Movement Party of India|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Shibu.K.Chadayamangalam|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Sajeed Khaleedu|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Sunny Itriva|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Shiv Sena|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 2wj6s58lqyd36gq57b40v2d4uezqu7w 4659370 4659369 2026-08-17T18:59:21Z Meenakshi nandhini 99060 /* തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ */ 4659370 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |candidate = '''എം എം നസീർ''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |candidate =ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = ഷറഫത്ത് മല്ലം |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = അജി കടശ്ശേരി |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |candidate = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[J. Chinchu Rani]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=M.M.Naseer|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Vishnu Pattathanam|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Sharafath Mallam|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=Anna Democratic Human Rights Movement Party of India|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Shibu.K.Chadayamangalam|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Sajeed Khaleedu|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Sunny Itriva|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Shiv Sena|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} jjtdgejgqw6bxqirrveu2bylcqsmhoc 4659371 4659370 2026-08-17T19:03:33Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2021 */ 4659371 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |candidate = '''എം എം നസീർ''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |candidate =ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = ഷറഫത്ത് മല്ലം |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = അജി കടശ്ശേരി |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |candidate = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: ചടയമംഗലം}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=M.M.Naseer|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=Vishnu Pattathanam|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Sharafath Mallam|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=Shibu.K.Chadayamangalam|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Sajeed Khaleedu|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Sunny Itriva|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Shiv Sena|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} nkkxf4d66kw003f660a4gu7gtsyngfz 4659372 4659371 2026-08-17T19:04:55Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2021 */ 4659372 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |candidate = '''എം എം നസീർ''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |candidate =ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = ഷറഫത്ത് മല്ലം |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = അജി കടശ്ശേരി |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |candidate = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: ചടയമംഗലം}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=എം എം നസീർ|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Sharafath Mallam|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=വെൽഫെയർ പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=Shibu.K.Chadayamangalam|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Sajeed Khaleedu|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Sunny Itriva|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Shiv Sena|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} h091rnv9j5yf9xn7cvmzvd77y86fmby 4659373 4659372 2026-08-17T19:06:40Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2021 */ 4659373 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |candidate = '''എം എം നസീർ''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |candidate =ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = ഷറഫത്ത് മല്ലം |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = അജി കടശ്ശേരി |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |candidate = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: ചടയമംഗലം}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=എം എം നസീർ|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=ഷറഫത്ത് മല്ലം|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=വെൽഫെയർ പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=ഷിബു.കെ.ചടയമംഗലം|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=Welfare Party of India|candidate=Sajeed Khaleedu|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Sunny Itriva|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Shiv Sena|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} h4wc3zpllaexoee7sluhnyuxnmr8gwd 4659374 4659373 2026-08-17T19:10:21Z Meenakshi nandhini 99060 /* 2016 */ 4659374 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|Indian National Congress}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|Praja Socialist Party}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |candidate = '''എം എം നസീർ''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |candidate =ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = ഷറഫത്ത് മല്ലം |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = അജി കടശ്ശേരി |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |candidate = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: ചടയമംഗലം}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=എം എം നസീർ|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=ഷറഫത്ത് മല്ലം|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=വെൽഫെയർ പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=ഷിബു.കെ.ചടയമംഗലം|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=വെൽഫെയർ പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=സജീദ് ഖലീദു|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=സണ്ണി ഇട്രിവ|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=ശിവസേന|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} rgitxjese4sozx0lb3ueh9rd3c6dah4 4659375 4659374 2026-08-17T19:14:03Z Meenakshi nandhini 99060 /* തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ */ 4659375 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 122 | name = ചടയമംഗലം | image = | caption = | existence = 1957 | reserved = |first member =[[വെളിയം ഭാർഗവൻ]] | electorate = 196733 (2016) | current mla = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | party = [[സി.പി.ഐ.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചടയമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചടയമംഗലം]], [[ചിതറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിതറ]], [[ഇളമാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇളമാട്]], [[ഇട്ടിവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇട്ടിവ]], [[കടയ്ക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടയ്ക്കൽ]], [[കുമ്മിൾ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്മിൾ]], [[നിലമേൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നിലമേൽ]], [[വെളിനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെളിനെല്ലൂർ]] എന്നിവയും , പത്തനാപുരം താലൂക്കിലെ [[അലയമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അലയമൺ]] എന്ന [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തും]] ചേർന്നതാണ് ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{cite web |url=http://keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |title=ASSEMBLY CONSTITUENCIES AND THEIR EXTENT - Kerala |publisher=Kerala Assembly |accessdate=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/kollam.html |title=Constituencies - Kollam District |publisher=Chief Electoral Officer - Kerala |accessdate=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801123818/http://ceo.kerala.gov.in/kollam.html |archive-date=1 August 2019 |url-status=dead }}</ref> [[സി.പി.ഐ.|സി.പി.ഐയിലെ]] [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി|ജെ. ചിഞ്ചു റാണിയാണ്]] ചടയമംഗലം മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q16137010 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==അംഗങ്ങൾ വോട്ടുവിവരങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-14 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!ആകെ !!പോളിംഗ്!!ഭൂരി പക്ഷം !!വിജയി!!വോട്ട്!!പാർട്ടി!! എതിരാളി!!പാർട്ടി!!വോട്ട്!!എതിരാളി 2||പാർട്ടി !!വോട്ട് |- |2021<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=122</ref>||200900 ||147177 ||13678 ||[[ജെ.ചിഞ്ചുറാണി]]||67252 ||[[സി.പി.ഐ ]]|| [[എം,എം നസീർ]]||53574 ||[[ഐ.എൻ.സി.]]|| [[വിഷ്ണു പട്ടത്താനം]]||22238||ബിജെപി |- |2016<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&no=122</ref>||196303||145167||21928||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]||71262||[[സി.പി.ഐ]]||[[എം.എം. ഹസൻ]]||49334||[[ഐ.എൻ.സി.]]||[[കെ.ശിവദാസൻ]]||19259||ബിജെപി |- |2011<ref>http://www.keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2011&no=122</ref>||177610||127480||23624||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 73231||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഷാഹിദ കമാൽ]] ||47607||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[സജുകുമാർ]]||4160||ബിജെപി |- |2006<ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-20 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203005119/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||134953||94749||4653||[[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]|| 47284||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||42631||[[ഐ.എൻ.സി]] ||[[അനി ഏരൂർ]]||2533||ബിജെപി |- |2001<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||143376||100728||1953||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| 49683||[[ഐ.എൻ.സി]]||[[ആർ. ലതാദേവി]] ||47764||[[സി.പി.ഐ.]] || |- |1996<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||131047||89522||2746||[[ആർ. ലതാദേവി]]|| 42550||[[സി.പി.ഐ.]]||[[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||39804||[[ഐ.എൻ.സി]] || |- |1991<ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||125293||91494||5039||[[ഇ. രാജേന്ദ്രൻ (സി.പി.ഐ)]]||46025||[[സി.പി.ഐ.]]||[[ഹിദൂർ മുഹമ്മദ്]] ||40986||[[ഐ.എൻ.സി]] || |} ==തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ== ചടയമംഗലം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="30px" |Sl no. !width="100px" |Name !width="130px" |Status ([[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]) !width="100px" |[[തഹസിൽ|താലൂക്ക്]] !width="60px" |[[2025 കേരള തദ്ദേശ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഭരണ സഖ്യം]] |- |1 |[[അലയമൺ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[പുനലൂർ]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|[[United Democratic Front (Kerala)|<span style="color:white;">''''UDF''</span>]] |- |2 |[[ചടയമംഗലം]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (Kerala)|<span style="color:white;">''''LDF'''</span>]] |- |3 |[[ചിതറ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |4 |[[ഇലമാട്]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |5 |[[ഇട്ടിവ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |6 |[[കടക്കൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരള)|<span style="color:white;">''''എൽഡിഎഫ്'''</span>]] |- |7 |[[കുമ്മിൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |8 |[[നിലമേൽ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)}};"|[[യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള)|<span style="color:white;">'''യുഡിഎഫ്'''</span>]] |- |9 |[[വെളിനല്ലൂർ]] |ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |[[കൊട്ടാരക്കര]] | style="text-align: center; background-color:{{party color|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)}};"|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം)|<span style="color:white;">''LDF'''</span>]] |} ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== ===[[തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" !വർഷം !വിജയി !colspan="2" | പാർട്ടി !വോട്ട് മാർജിൻ !സഖ്യം |- |rowspan=2|1951 |കേശവപിള്ള | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} |1,703 |വലത് |- ||കൊച്ചുകുഞ്ഞ് | {{Full party name with color|പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} |642 |NA<ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |title=Election to the Travancore-Cochin Legislative Assembly-1951 and to the Madras Assembly Constituencies in the Malabar Area |page=37 |publisher=Government of Kerala |access-date=2019-07-30 |archive-date=21 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021080302/https://kerala.gov.in/documents/10180/8f8553b5-bcb5-4792-9271-9b6de83ba20b |url-status=dead }}</ref> |- |1954 |വി. ഗംഗാധരൻ | {{Full party name with color|പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} |9,634 |NA<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1954/StatRep_TravCochin_1954.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1954 to the Legislative Assembly of Travancore-Cochin |page=37 |publisher=Election Commission of India |access-date=2019-07-30}}</ref> |} == നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ == [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭ]] യിലെ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ കാണാം: {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ<br/>സഭ !അംഗം ! colspan="2"|പാർട്ടി !|കാലാവധി |- |[[1957 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1957]] |1st | rowspan="2" |[[വേലിയം ഭാർഗവൻ|വേലിയം ഭാർഗവൻ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=2}} |1957–1960 |- |[[1960 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1960]] |2nd |1960–1965 |- | [[1967 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1967]] | 3rd | ഡി. ഡി. പോറ്റി | {{Full party name with color|സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി}} | 1967–1970 |- |[[1970 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1970]] |നാലാം |[[എം. എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]] | {{Full party name with color|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=7}} |1970–1977 |- |[[1977 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1977]] |5-ാമത് | rowspan="2" |[[ഇ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]] |1977–1980 |- |[[1980 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] |6-ാമത് |1980–1982 |- |[[1982 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1982]] |7-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1982–1984 |- |[[1987 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1987]] |8-ാമത് |[[കെ. ആർ. ചന്ദ്രമോഹൻ]] |1987–1991 |- |[[1991 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] |9-ാമത് |ഇ. രാജേന്ദ്രൻ |1991–1996 |- |[[1996 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] |10-ാമത് |[[ആർ. ലതാ ദേവി]] |1996–2001 |- | [[2001 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2001]] | 11-ാമത് | [[പ്രയാർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2001–2006 |- | [[2006 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] | 12-ാമത് | rowspan="3" |[[മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ|മുള്ളക്കര രത്‌നാകരൻ]] | {{Full party name with color| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|rowspan=4}} | 2006–2011 |- | [[2011 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] | 13-ാമത് | 2011–2016 |- | [[2016 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] | 14-ാമത് | 2016 - 2021 |- | [[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] | 15-ാമത് | [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] | 2021 - 2026 |- | [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2026]] | 16-ാമത് | [[എം. എം. നസീർ]] | {{Full party name with color|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്}} | 2026 - |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == ശതമാന മാറ്റം (±%) എന്നത് തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നുള്ള വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ===2026=== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 2,01,716 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുണ്ട്. {{Election box begin | title=[[2026 Kerala Legislative Assembly election]]: Chadayamangalam}} {{Election box candidate with party link |party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് |candidate = '''എം എം നസീർ''' |votes = '''68,281''' |percentage = '''44.55''' |change = '''{{increase}}8.15''' }} {{Election box candidate with party link |party = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = [[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |votes = 60,795 |percentage = 39.67 |change = {{decrease}}6.02 }} {{Election box candidate with party link |party = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി |candidate =ആർ എസ് അരുൺ രാജ് |votes = 20,971 |percentage = 13.68 |change = {{decrease}}1.43 }} {{Election box candidate with party link |party = സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = ഷറഫത്ത് മല്ലം |votes = 1,674 |percentage = 1.09 |change = {{decrease}}0.19 }} {{Election box candidate with party link |party = അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ |candidate = അജി കടശ്ശേരി |votes = 381 |percentage = 0.25 |change = {{increase}}0.04 }} {{Election box candidate with party link |party = സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ |candidate = ജി ജയൻ മൂൺലൈറ്റ് ചിതറ |votes = 277 |percentage = 0.18 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = None of the above |candidate = None of the above |votes = 881 |percentage = 0.57 |change = {{increase}}0.10 }} {{Election box margin of victory| |votes = 7,486 |percentage = 4.88 |change = {{decrease}}2.13 }} {{Election box turnout| |votes = 1,53,260 |percentage = 75.97 |change = {{increase}}1.37 }} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{increase}}8.15}}{{Election box end}} ===2021 === 2021 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ 1,97,285 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title="Kerala Niyamasabha Election Results May 2021, Election commission of India"|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS11122|website=eci.gov.in|access-date=8 August 2024}}</ref> {{Election box begin|title=[[2021 Kerala Legislative Assembly election]]: ചടയമംഗലം}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]]|votes=67252|percentage=45.69|change={{decrease}}3.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=എം എം നസീർ|votes=53,574|percentage=36.40|change={{increase}}2.41}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=വിഷ്ണു പട്ടത്താനം|votes=22,238|percentage=15.11|change={{increase}}1.84}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=ഷറഫത്ത് മല്ലം|votes=1,879|percentage=1.28|change={{increase}}0.28}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=685|percentage=0.47|change={{decrease}}0.01}}{{Election box candidate with party link|party=വെൽഫെയർ പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Archana Prajith|votes=605|percentage=0.41|change={{decrease}}0.07}}{{Election box candidate with party link|party=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|candidate=Lalu|votes=406|percentage=0.28|change=}}{{Election box candidate with party link|party=അണ്ണാ ഡെമോക്രാറ്റിക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂവ്മെന്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Ratheesh Kadakkal|votes=280|percentage=0.19|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=ഷിബു.കെ.ചടയമംഗലം|votes=258|percentage=0.18|change=}} {{Election box margin of victory||votes=13,678|percentage=9.29|change={{decrease}}5.82}} {{Election box turnout||votes=1,47,177|percentage=74.60|change={{increase}}0.82}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}3.41}}{{Election box end}} ===2016 === 2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മണ്ഡലത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 1,96,733 വോട്ടർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: Chadayamangalam}} {{Election box winning candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=[[Mullakkara Ratnakaran]]|votes=71,262|percentage=49.10|change={{decrease}}6.80}} {{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[M. M. Hassan]]|votes=49,334|percentage=33.99|change={{decrease}}3.37}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=K. Sivadasan|votes=19,259|percentage=13.27|change={{increase}}10.01}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=Jaleel Kadakkal|votes=1,445|percentage=1.00|change={{decrease}}0.41}} {{Election box candidate with party link|party=വെൽഫെയർ പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=സജീദ് ഖലീദു|votes=1,222|percentage=0.84|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=699|percentage=0.48|change=}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ|candidate=സണ്ണി ഇട്രിവ|votes=538|percentage=0.37|change=}} {{Election box candidate with party link|party=ശിവസേന|candidate=Sreejith S.|votes=284|percentage=0.20|change=}}{{Election box margin of victory||votes=21,928|percentage=15.11|change={{decrease}}3.43}} {{Election box turnout||votes=1,45,141|percentage=73.78|change={{increase}}2.03}} {{Election box hold with party link|winner=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|swing={{decrease}}6.80}}{{Election box end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 9uv9aqu0h5ksn5ikv5g7vhnq5gjfose 0 148406 4659284 4658940 2026-08-17T12:41:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659284 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kuttippuzha Krishna Pillai}} {{Infobox person | name = കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപ്പിള്ള | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപ്പിള്ള.png | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} -->[[1900]] [[ഓഗസ്റ്റ് 1]] | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->[[1971]] [[ഫെബ്രുവരി 11]] | death_place = | nationality = {{IND}} | other_names = | known_for = [[പുരോഗമന മലയാളസാഹിത്യം|പുരോഗമന മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ]] വക്താവും പണ്ഡിതനും യുക്തിവാദിയും | occupation = }} [[പുരോഗമന മലയാളസാഹിത്യം|പുരോഗമന മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ]] വക്താവും പണ്ഡിതനും യുക്തിവാദിയുമായിരുന്നു '''കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപ്പിള്ള''' ([[1900]] [[ഓഗസ്റ്റ് 1]] - [[1971]] [[ഫെബ്രുവരി 11]]). ആലുവ യു.സി. കോളേജിലെ മലയാളം പ്രൊഫസർ, [[കേരള സർവകലാശാല]] സെനറ്റംഗം, [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] അദ്ധ്യക്ഷൻ, യുക്തിവാദിസംഘം നേതാവ് എന്നീ നിലകളിൽ ഇദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. മതത്തെ യുക്തിപൂർവ്വം പഠനവിധേയമാക്കിയ ഇദ്ദേഹം [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസത്തോട്]] അനുഭാവം കാണിച്ചു. മലയാളത്തിലും ഇംഗ്ലീഷിലും ഒരുപോലെ അവഗാഹമുണ്ടായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം [[കാൾ മാർക്സ്|കാൾ മാർക്സിന്റെ]] ''[[ദാസ് ക്യാപ്പിറ്റൽ]]'', [[ലെനിൻ|ലെനിന്റെ]] തിരഞ്ഞെടുത്ത കൃതികൾ എന്നിവ മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകി. 1969 ൽ സോവിയറ്റ് ലാന്റ് അവാ‍ഡ് ലഭിച്ചു. == ജീവിതരേഖ == [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] പറവൂർ താലൂക്കിലെ [[കുറ്റിപ്പുഴ|കുറ്റിപ്പുഴയിൽ]] ഊരുമനയ്ക്കൽ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരി, കുറുങ്ങാട്ട് വീട്ടിൽ ദേവകി അമ്മ എന്നിവരുടെ മകനായി 1900 ഓഗസ്റ്റ് 1-നാണ് കൃഷ്ണപ്പിള്ള ജനിച്ചത്. അയിരൂർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ, ആലുവ സെന്റ് മേരീസ് സ്കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. 1922ൽ [[ആലുവ അദ്വൈതാശ്രമം]] സംസ്കൃത പാഠശാലയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് അധ്യാപകനായി. അവിടെ വച്ച് [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ശ്രീ നാരായണ ഗുരു]]<nowiki/>വുമായി അടുക്കുന്നത്. ദിവസവും 6 മൈൽ നടന്ന് പെരിയാറിന്റെ 2 കൈവഴികൾ കടന്നാണു വരുന്നതെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഗുരു ആശ്രമത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തെ മുറിയിൽ അദ്ദേഹത്തിനു താമസസൗകര്യം ഒരുക്കി. കുറ്റിപ്പുഴ അങ്ങനെ അദ്വൈതാശ്രമത്തിലെ അംഗമായി. കാവിക്കു പകരം ഖദർ ധരിച്ച അദ്ദേഹം നിരീശ്വരവാദി ആയിരുന്നു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2021/02/10/ernakulam-kuttipuzha-krishnapillai-50th-death-anniversary.html|title=കുറ്റിപ്പുഴയുടെ ഓർമകൾക്ക് നാളെ അരനൂറ്റാണ്ട്, കാവി ഉടുക്കാത്ത സന്യാസി|access-date=2023-03-14|language=ml}}</ref> 1926-ൽ മദിരാശി സർവകലാശാലയുടെ വിദ്വാൻ പരീക്ഷ വിജയിച്ച ഇദ്ദേഹം [[യു.സി. കോളേജ്, ആലുവ|ആലുവ യു.സി. കോളേജിൽ]] മലയാളം അധ്യാപകനായി ജോലി നോക്കി. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അധ്യക്ഷൻ, കേരള സർവകലാശാല സെനറ്റ് അംഗം, പാഠപുസ്തക കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, ദക്ഷിണ ഭാഷാ ബുക്ക് ട്രസ്റ്റ് മലയാള വിഭാഗം ഉപദേഷ്ടാവ്, യുക്തിവാദിസംഘം നേതാവ് തുടങ്ങിയ നിലകളിലും കുറ്റിപ്പുഴ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name=":0" /> ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ മരണമാണ് തന്നെ യുക്തിവാദിയാക്കിയതെന്ന് കുറ്റിപ്പുഴ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/literature/features/kuttipuzha-krishna-pillai-birth-anniversary-1.4946786|title=കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള; മലയാള നിരൂപണത്തിലെ വിപ്ലവകാരി|access-date=2023-03-14|language=en}}</ref> സാഹിതീയം,വിചാരവിപ്ലവം, വിമർശരശ്മി,നിരീക്ഷണം, ചിന്താതരംഗം, മനസോല്ലാസം, മനനമണ്ഡലം, സാഹിതീകൗതുകംനവദർശനം, ദീപാവലി, വിമർശദീപ്തി, യുക്തിവിഹാരം, വിമർശനവുംവീക്ഷണവും, ഗ്രന്ഥാവലോകനം, സ്മരണമഞ്ജരി എന്നീ കൃതികളുടെ കർത്താവ് കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം.മാർക്‌സിസത്തോട് അനുഭാവമുണ്ടായിരുന്ന കുറ്റിപ്പുഴ മാർക്‌സിന്റെ ദാസ് ക്യാപ്പിറ്റൽ, ലെനിന്റെ തിരഞ്ഞെടുത്ത കൃതികൾ എന്നിവ മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകി. കേരളത്തിലെ യുക്തിവാദ ചിന്തയുടെ പ്രാരംഭഘട്ടത്തിലെ ആശയധാരകൾക്ക് അടിസ്ഥാനം കുറിച്ച ചിന്തകനായിരുന്നു കുറ്റിപ്പുഴ. ഭൂതകാലത്തെ വിമർശിക്കുക, വർത്തമാനകാലത്തെ നേരിടുക, ഭാവിയെ രൂപവത്കരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു കുറ്റിപ്പുഴയുടെ ആശയ ദർശനം.<ref name=":1" /> == മരണം== ആലുവയിൽ ഒരു ബുക്ക് സ്റ്റാളിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ച ഉടൻ കുഴഞ്ഞുവീണ് ആശുപത്രിയിലായ കുറ്റിപ്പുഴയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ചന്ദ്രനെയും അവസാന കാലത്തു ശുശ്രൂഷിച്ചതു തൃശൂർ സ്വദേശിയും യുക്തിവാദിയുമായ എ.വി. ജോസ് ആണ്. കുറ്റിപ്പുഴയുടെ മരണശേഷം ചന്ദ്രനെ ജോസ് തൃശൂരിലെ തന്റെ വാടകവീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി. പിന്നീട് 8 സെന്റ് സ്ഥലം വാങ്ങി അവിടെ ‘നാസ്തികം’ എന്ന വീടു നിർമിച്ചു. കോർപറേഷന്റെ അനുമതിയോടെ ആ പ്രദേശത്തിനു കുറ്റിപ്പുഴ നഗർ എന്നു പേരു നൽകി. അവിവാഹിതനായിരുന്നു. 1971 ഫെബ്രുവരി 11-ന് അന്തരിച്ചു. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യരിൽ പ്രമുഖനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ ആലുവ എസ്എൻഡിപി ശാഖാ ശ്മശാനത്തിലാണു സംസ്കരിച്ചത്. <ref name=":0" />ചിതാഭസ്മം തൊട്ടുതാഴെയുള്ള ശവക്കോട്ടപ്പാടത്തു വിതറി. <ref name=":0" /> ===കുറ്റിപ്പുഴയുടെ സ്മാരകങ്ങൾ=== ജന്മനാട്ടിൽ കുറ്റിപ്പുഴയ്ക്കു രണ്ട് സ്മാരകങ്ങളുണ്ട്. കുന്നുകര പഞ്ചായത്ത് സാംസ്കാരിക പഠന കേന്ദ്രവും ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയും. കുറ്റിപ്പുഴ തന്റെ കൃതികളുടെ പകർപ്പവകാശം നൽകിയതു ജോസിനും മിശ്രവിവാഹ സംഘത്തിന്റെ സ്ഥാപക നേതാവ് വി.കെ. പവിത്രനുമാണ്.<ref>https://web.archive.org/web/20221212231535/https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2021/02/10/ernakulam-kuttipuzha-krishnapillai-50th-death-anniversary.html</ref> ആലുവ നഗരസഭാ ലൈബ്രറി കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ പേരിലാണ്. ==കൃതികൾ == കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അഞ്ച് ഭാഗങ്ങളായി കുറ്റിപ്പുഴയുടെ കൃതികൾ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. # കുറ്റിപ്പുഴയുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ 1 തത്ചചിന്ത . 1990 # കുറ്റിപ്പുഴയുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ - 21 സാഹിത്യുവിമർശനം- 1990 # കുറ്റിപ്പുഴയുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ - 227 നിരീക്ഷണം - 1990 # ഗ്രന്ഥാവലോകനം - (പുതിയപതിപ്പ്‌) - 1990 # സ്മരണമഞ്ജരി - (പൂതിയപതിപ്പ്‌) - 1990 * സാഹിതീയം * വിചാരവിപ്ലവം * വിമർശരശ്മി * നിരീക്ഷണം * ചിന്താതരംഗം * മനസോല്ലാസം * മനനമണ്ഡലം * സാഹിതീകൗതുകം * നവദർശനം * ദീപാവലി * വിമർശദീപ്തി * യുക്തിവിഹാരം * വിമർശനവും വീക്ഷണവും * ഗ്രന്ഥാവലോകനം മരണാനന്തരം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയ കൃതികൾ * സ്മരണമഞ്ജരി * വിമർശദിപ്തി (1974) * യുക്തിവിഹാരം (1975) വിമർശനവും വീക്ഷണവും (1976) == പൈതൃകവും ബഹുമതികളും == മലയാള സാഹിത്യത്തെ കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി പോലുള്ള മുൻകാല എഴുത്തുകാരുടെ ആഖ്യാനാത്മക ഗദ്യരചനയിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച എഴുത്തുകാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള. <ref name="Birth Anniversary Celebrations">{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2015/apr/05/birth-anniversary-celebrations-738231.html |title=Birth Anniversary Celebrations |website=The New Indian Express |date=5 April 2015 |access-date=2019-04-22}}</ref><ref name="Datta1988">{{cite book|author=Amaresh Datta|title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti|url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1226|year=1988|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1194-0|pages=1226–}}</ref><ref name="Raveendran2002">{{cite book|author=P. P. Raveendran|title=Joseph Mundasseri|url=https://books.google.com/books?id=mU7zHtik0ZoC&pg=PA25|year=2002|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1535-1|pages=25–}}</ref>പാശ്ചാത്യവും പൗരസ്ത്യവുമായ തത്ത്വചിന്തകളിൽ അദ്ദേഹം പാണ്ഡിത്യം നേടിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തത്ത്വചിന്താ ഗ്രന്ഥമായ വിചാര വിപ്ലവം നിരവധി പേരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ പ്രധാനപ്പെട്ട തത്ത്വചിന്താ കൃതിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു നിരീശ്വരവാദിയായിരുന്നു. വിവിധ തത്ത്വചിന്താ ശാഖകളെ തന്റെ കൃതികളിലൂടെ മലയാള ഭാഷയിലേക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവന നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യസമ്പത്തിൽ 19 പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അവയിൽ കുറ്റിപ്പുഴയുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ – തത്ത്വചിന്ത, കുറ്റിപ്പുഴയുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ – സാഹിത്യവിമർശനം, കുറ്റിപ്പുഴയുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ – നിരീക്ഷണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മൂന്ന് കൃതികളും കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.<ref name="List of works">{{Cite web |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/KuttipuzhaKrishnaPillai/Html/Kuttipuzhabooks.htm |title=List of works |date=2019-04-22 |website=Kerala Sahitya Akademi |access-date=2019-04-22}}</ref> കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ പാണ്ഡിത്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായ എഴുത്തുകാരിൽ ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ചങ്ങമ്പുഴ തന്റെ യവനിക എന്ന കവിത കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="Guptannāyar2001">{{cite book|author=Es Guptannāyar|title=Changampuzha|url=https://books.google.com/books?id=pOGaL2CIquEC&pg=PA17|year=2001|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1292-3|pages=17–}}</ref> കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് ലാൻഡ് നെഹ്റു പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/KuttipuzhaKrishnaPillai/Html/Kuttipuzhagraphy.htm |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |date=2019-04-22 |website=Kerala Sahitya Akademi portal |access-date=2019-04-22}}</ref>അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ചെലവഴിച്ച യൂണിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി പ്രതിവർഷം പ്രൊഫ. കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള മെമ്മോറിയൽ എൻഡോവ്മെന്റ് സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകിവരുന്നു. കൂടാതെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി പ്രൊഫ. കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള മെമ്മോറിയൽ പ്രൈസ് എന്ന വാർഷിക പുരസ്കാരവും ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Prof. Kuttipuzha Krishna Pillai Memorial Endowment Scholarship">{{Cite web |url=http://malayalam.uccollege.edu.in/scholarships/ |title=Prof. Kuttipuzha Krishna Pillai Memorial Endowment Scholarship |date=2019-04-22 |website=UC College Department of Malayalam |access-date=2019-04-22 |archive-date=2019-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422123512/http://malayalam.uccollege.edu.in/scholarships/ |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം == <References/> [[വർഗ്ഗം:1900-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 11-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] jup6gnw0ytbk869hw1wm9s1s82e5tta 0 149813 4659484 4657829 2026-08-18T05:55:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659484 wikitext text/x-wiki {{PU|Choorakkottukavu Bhagavathy Temple}} {{Infobox Mandir | name = ചൂരക്കോട്ടുകാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം | image = Journey of bhagavathi.jpg | image_alt = | caption = ചൂരക്കോട്ടുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പൂരയാത്ര | pushpin_map = <!-- India Kerala --> | map_caption = Location in Kerala | latd = 10.559567 | longd = 76.177383 | coordinates_region = IN | coordinates_display= title | proper_name = ചൂരക്കോട്ടുകാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം | devanagari = | sanskrit_translit = | tamil = | marathi = | bengali = | country = [[ഇന്ത്യ]] | state = [[കേരളം]] | district = [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | location = അമലാനഗർ | elevation_m = | primary_deity = | important_festivals= [[തൃശ്ശൂർ പൂരം]], കാർത്തിക വിളക്ക് | architecture = [[കേരളം]] }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചൂരക്കാട്ടുകര]] ഗ്രാമത്തിലെ ഭഗവതിക്ഷേത്രമാണ് '''ചൂരക്കോട്ടുകാവ്'''. പണ്ട് നിറയെ [[ചൂരൽ|ചൂരൽക്കാടായിരുന്ന]] സ്ഥലമാണ് ചൂരക്കാട്ടുകര. ദേവി മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി ഭാവത്തിലാണ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളുന്നത്. യാഗഭൂമിയായിരുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വയംഭൂവാണ് ഈ ഭഗവതി. വനദുർഗ്ഗ സങ്കൽപ്പമായതിനാൽ ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല.<ref name="vns1">പേജ് 2, മാതൃഭൂമി നഗരം സപ്ലിമെന്റ്, മേയ്8,2014</ref> കാർത്തിക മഹോത്സവവും തൃശ്ശൂർപൂരവുമാണ് പ്രധാന ആഘോഷപരിപാടികൾ. എല്ലാ കൊല്ലവും ഈ ദേശക്കാർ മുടങ്ങാതെ തൃശ്ശൂർപ്പൂരത്തിൽ പങ്കുകൊള്ളുന്നു<ref>{{cite web |url=http://thrissurpooramfestival.com/choorakkattukkavu_temple.html |title=Choorakkottukavu Durga Temple |publisher=Thrissur Pooram Festival |accessdate=2013-04-06 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602092742/http://thrissurpooramfestival.com/choorakkattukkavu_temple.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2005/04/20/stories/2005042013230300.htm |title=Thrissur all set for Pooram |publisher=The Hindu |accessdate=2013-04-07 |archive-date=2005-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050428095823/http://www.hindu.com/2005/04/20/stories/2005042013230300.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/preparations-for-pooram-on/article4590682.ece |title=Preparations for Pooram on |publisher=The Hindu |accessdate=2013-04-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/kerala/article518362.ece?service=print |title=Colourful finale to Thrissur Pooram |publisher=The New Indian Express |accessdate=2013-04-07 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205740/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article518362.ece?service=print |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.keralatravelandtourism.in/thrissurpooram.htm |title=Thrissur Pooram |publisher=Kerala Travel and Tourism |accessdate=2013-04-07 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930021818/http://www.keralatravelandtourism.in/thrissurpooram.htm |url-status=dead }}</ref>. എല്ലാ വർഷവും തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്.<ref>{{cite web |url=http://thrissurpooramfestival.com/choorakkattukkavu_temple.html |title=Choorakkottukavu Durga Temple |publisher=Thrissur Pooram Festival |access-date=2013-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602092742/http://thrissurpooramfestival.com/choorakkattukkavu_temple.html |archive-date=2 June 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2005/04/20/stories/2005042013230300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20050428095823/http://www.hindu.com/2005/04/20/stories/2005042013230300.htm |url-status=dead |archive-date=2005-04-28 |work=[[The Hindu]] |title=Thrissur all set for Pooram |date=2005-04-20 |access-date=2013-04-07}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/preparations-for-pooram-on/article4590682.ece |title=Preparations for Pooram on |work=The Hindu |date=6 April 2013 |access-date=2013-04-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/kerala/article518362.ece?service=print |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205740/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article518362.ece?service=print |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |title=Colourful finale to Thrissur Pooram |publisher=The New Indian Express |access-date=2013-04-07}}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.keralatravelandtourism.in/thrissurpooram.htm |title=Thrissur Pooram |publisher=Kerala Travel and Tourism |access-date=2013-04-07 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930021818/http://www.keralatravelandtourism.in/thrissurpooram.htm |url-status=dead }}</ref>മഹിഷാസുരമർദ്ധിനിയായി ദുർഗ്ഗാദേവിയാണ് പ്രധാന ദേവത. ഒരു ആനയും നാദസ്വരവുമായി ദേവി വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. നടുവിലിൽ എത്തിയ ശേഷം ആനകളുടെ എണ്ണം 14 ആയി മാറുന്നു, തുടർന്ന് പാണ്ടിമേളം നടക്കും. == കാർത്തിക മഹോത്സവം == == തൃശ്ശൂർപൂരം == തൃശ്ശുർപൂരം കൊടികയറുന്നതിന്റെ അന്നുതന്നെ വൈകീട്ട് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും പൂരം കൊടികയറും. തട്ടകത്തിലെ പ്രധാന നായർ കുടുംബങ്ങൾക്കാണ് കൊടിയേറ്റാനുള്ള അവകാശം. പൂരം കൊടികയറി കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ആറാം ദിവസം തൃശ്ശൂർപൂരവും അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ച് കൊടിക്കൽ പൂരവും. പൂരം കൊടികയറി കഴിഞ്ഞാൽ ദിവസവും ഒരാനപ്പുറത്ത് മേളത്തോടെ ആറാട്ടും ശീവേലിയും ഉണ്ടാകും. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് തട്ടകത്തിലെ വിവിധഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പറയെടുക്കാനായി ഭഗവതി എഴുന്നള്ളൂം. രാത്രിയിൽ ക്ഷേത്രകലകൾ, നാടകം, നൃത്തപരിപാടികൾ എന്നിവ നടക്കും. [[തൃശൂർ പൂരം|തൃശൂർ പൂരത്തിന്]] 14 ആനകളോടെ എഴുന്നെള്ളുന്ന ഏക ഘടകപൂരം ഇതാണ്. കാലത്ത് ആറരയോടെ ഒരാനപ്പുറത്ത് [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] നടപ്പാണ്ടിയുമായി, പറകൾ ഏറ്റുവാങ്ങി, ദേവി വടക്കുംനാഥനെ ദർശിക്കാൻ പുറപ്പെടും. പൂങ്കുന്നം, കോട്ടപ്പുറം വഴി നടുവിലാലിൽ എത്തുന്നു. നടുവിലാലിലെത്തിയാൽ ഇറക്കിപൂജയുണ്ട്. ആപ്പോൾ അവിടെ 14 ആനകൾ നിരക്കും. നൂറിൽ കൂടുതൽ വിദ്വാന്മാർ നിരക്കുന്ന പാണ്ടിമേളം ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് നടക്കും.പതിനൊന്നു മണിയോടെ വടക്കുനാഥന്റെ പടിഞ്ഞാറെ നടവഴി അകത്തു കടന്ന് തെക്കേ ഗോപുരം വഴി പുറത്തു കടന്ന് പന്ത്രണ്ടു മണിയോടെ [[പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവിൽ]] ഇറക്കി പൂജ. ചൂരക്കോട്ടുക്കാവ് ഭഗവതി എത്തിയ ശേഷം മാത്രമെ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതി പുറപ്പെടുകയുള്ളു. ആനകളുടെ ബാഹുല്യംകൊണ്ടും ആചാരപ്രകാരമുള്ള ചടങ്ങുകളുടെ പ്രത്യേകതകൊണ്ടും മേളക്കാരുടെ എണ്ണംകൊണ്ടും ചൂരക്കോട്ടുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പൂരം മറ്റ് ഘടകപൂരങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് നില്ക്കുന്നു. രാത്രി പന്ത്രണ്ടരയോടെ പാറമേക്കാവിൽ നിന്ന് പൂറപ്പെടുന്ന ദേവി വടക്കുംനാഥനെ വണങ്ങി 12 മണിയോടെ ചൂരക്കാട്ടുകരക്ക് പുറപ്പെട്ട് പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തും. അന്നേദിവസം രാത്രി മൂന്നാനപ്പുറത്ത് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ കൊടിക്കൽ പൂരം. പൂരാവസാനം ആന കൊടിമരം വലിച്ച് താഴെയിടുന്നതോടെ ഒരാഴ്ച് നീണ്ട പൂരം ചടങ്ങുകൾക്ക് പരിസമാപ്തിയാവും. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Choorakkattukara karthika festival 2011 DSCN1234.JPG|കാർത്തിക വിളക്ക് പ്രമാണം:Choorakkattukara Temple DSCN1800.JPG|ക്ഷേത്ര പുനരുദ്ധാരണത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നാണയപ്പറ പ്രമാണം:901_Aarattu_By_ManojK.JPG|ക്ഷേത്രകുളം, പൂരത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ആറാട്ട് പ്രമാണം:4 Choorakkottukavu By ManojK.JPG|തൃശ്ശൂർപ്പൂരം കൊടിയേറ്റത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മേളം (2012) പ്രമാണം:5_Pooram_Kodiyeettam_By_ManojK.JPG|പൂരം കൊടിയേറ്റം പ്രമാണം:902 Choorakkottukavu By ManojK.JPG|രാവിലെ ആറാട്ടിന് മുമ്പ് പ്രമാണം:9_Aarattu_By_ManojK.JPG| പ്രമാണം:909 Pooram Purappadu By ManojK.JPG|തൃശ്ശൂർപ്പൂരം പുറപ്പാട് പ്രമാണം:910 A Pooram Yathra By ManojK.JPG|പറയെടുപ്പ് പ്രമാണം:911 Pooram Parayeduppu By ManojK.JPG|പൂരം പറയെടുപ്പ്, മുതുവറ ശിവക്ഷേത്രം പ്രമാണം:917 Cheru Pooram Choorakkottukaavu By ManojK.JPG|പടിഞ്ഞാറെ നടയിലെ മേളക്കലാശം </gallery> == അവലംബം == <references /> {{commons category|Choorakkattukara Sree Durga Temple}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ പൂരം]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അടാട്ട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ആരാധനാലയങ്ങൾ]] 60z2agn3ihqcvl05hv4e7bb3jljodda 0 157394 4659277 4659186 2026-08-17T12:19:14Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659277 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Kuppam river}} {{Infobox river | name = കുപ്പം പുഴ | native_name = | other_name = | etymology = | image = Kuppam River View from Koovery Hanging Bridge.JPG | image_size = | image_caption = കൂവേരി തൂക്കുപാലത്തിൽ നിന്നുള്ള കുപ്പം നദിയുടെ കാഴ്ച | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[കേരളം]], [[കർണ്ണാടക]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]], [[ദക്ഷിണ കന്നഡ]], [[കൊടക്]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[തെരണ്ടി]], [[ചെറിയൂർ]], [[ഇരിങ്ങൽ]], [[കുപ്പം]], [[പട്ടുവം]]. [[പഴയങ്ങാടി]], [[മാട്ടൂൽ]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = 82 km | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[അഴീക്കൽ]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = ബ്രഹ്മഗിരി വന്യജീവി സങ്കേതം | source1_location = [[Kodagu|കൊടക് ജില്ല]], [[ഇന്ത്യ]] | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_location = [[അഴീക്കൽ]], [[കണ്ണൂർ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} {{Rivers of Kerala}} കർണ്ണാടകയിലെ ബ്രഹ്മഗിരി വന്യജീവി സങ്കേതത്തിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിച്ച് കേരളത്തിലൂടെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകി അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്ന നദിയാണ് '''കുപ്പം പുഴ'''. നദിയുടെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമാണ് കർണാടകയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്. == ഗതി == കേരള-കർണാടക അതിർത്തിക്കടുത്തുള്ള [[കൊടക് ജില്ല|കൊടക് ജില്ലയിലെ]] ബ്രഹ്മഗിരി വന്യജീവി സങ്കേതത്തിൽ ്‍നിന്നാണ് കുപ്പം നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് കണ്ണൂരിലെ [[തെരണ്ടി]], [[ചെറിയൂർ]], പാച്ചേനി, [[ഇരിങ്ങൽ]], [[കുപ്പം]], [[പട്ടുവം]], [[പഴയങ്ങാടി]], [[മാട്ടൂൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാട്ടൂൽ]] എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ [[തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്ക്‌|തളിപ്പറമ്പ്]], കണ്ണൂർ താലൂക്കുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇത് ഒഴുകുന്നത്. കേരളത്തിൽ [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] വായികമ്പപുഴയും മാമ്പൊയിൽ പുഴയും ചീക്കാട് മണക്കടവ് പുഴയും മുക്കട ഗ്രാമത്തിൽ വച്ച് ഒന്നുചേർന്ന് ഒഴുകന്നു (മൂന്ന് കടവുകൾ ഒന്നുചേർന്ന്ഒഴുകുന്ന സ്ഥലം മുക്കടവ് എന്നത് ലോപിച്ച് മുക്കട എന്ന പേര് പേര് വന്നു). [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, കണ്ണൂർ ജില്ല|ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]] [[പരിയാരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (കണ്ണൂർ)|പരിയാരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]], [[ഏഴോം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] തുടങ്ങിയ പഞ്ചായത്തുകളിലൂടെയും, തളിപ്പറമ്പ് നഗരസഭയിലൂടെയും 88 കിലോമീറ്റർ ദൂരം ഒഴുകി [[അഴീക്കൽ]] വച്ച് [[വളപട്ടണം പുഴ|വളപട്ടണം]] പുഴയുമായി ചേർന്ന് കുപ്പം പുഴ [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] പതിക്കുന്നു. നദിക്ക് ഏകദേശം 82 കിലോമീറ്റർ (51 മൈൽ) നീളമുണ്ടെങ്കിലും 24 കിലോമീറ്റർ (15 മൈൽ) ഭാഗം മാത്രമേ സഞ്ചാരയോഗ്യമായിട്ടുള്ളൂ. കുപ്പം നദി കർണാടകയിലൂടെ 12 കിലോമീറ്ററും (7.5 മൈൽ) കേരളത്തിലൂടെ 70 കിലോമീറ്ററും (43 മൈൽ) ദൂരം ഒഴുകുന്നു. [[പട്ടുവം|പട്ടുവത്തിന്റെ]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വച്ച് 42 കിലോമീറ്റർ (26 മൈൽ) നീളമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പോഷകനദിയായ കുറ്റിക്കോൽ നദിയാണ് ഇതിനോട് ചേരുന്നു. ചിരിയത്തോട്, മുക്കുട്ടത്തോട്, ആലക്കുട്ടത്തോട്, പാക്കാട്ടുപോയ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ മറ്റ് പോഷകനദികൾ.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiamapped.com/rivers-in-india/kumpam-river/|title=Facts and Information about Kuppam River|access-date=2026-08-17|archive-date=2017-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629051402/http://www.indiamapped.com/rivers-in-india/kumpam-river/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kerala-rivers.blogspot.in/2013/01/kuppam-river.html|title=Kuppam River}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf|title=Kerala - District census handbook - Kannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114000808/http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf|archive-date=2015-11-14}}</ref><ref name="1!">{{cite web|url=http://www.ksrrc.in/uploads/actionplans/Kuppam-KANNUR.pdf|title=Kuppam River Action Plan|accessdate=2021-01-20|date=|publisher=ksrrc.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128115421/http://www.ksrrc.in/uploads/actionplans/Kuppam-KANNUR.pdf|archive-date=28 January 2021|url-status=dead}}</ref> ഈ പുഴയിലെ ഒന്നാമത്തെ പാലം മുക്കടയിലെ സ്റ്റീൽ നടപ്പാലവും അവസാനത്തെ പാലം മാട്ടൂൽ; മടക്കര പാലവും ആണ്. വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ പുഴ രണ്ടായി പിരിഞ്ഞു ഒഴുകി അതിമനോഹര തുരുത്തുകളും കുപ്പം പുഴയിൽ ഉണ്ട്. കണ്ഠമംഗലം പുഴ എന്നൊരു നാമവും കുപ്പം പുഴക്ക് ഉള്ളതായ് പറയപ്പെടുന്നു. [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 1996ൽ പുറത്തിറക്കിയ വികസന രേഖ പ്രകാരം<ref name="malabar_manual">മാതൃഭൂമി ബുക്സ് പുറത്തിറക്കിയ വില്യം ലോഗന്റെ [[മലബാർ മാന്വൽ|മലബാർ മാന്വലിന്റെ]] മലയാള പരിഭാഷാ പതിപ്പ്</ref> ഇതിനെ '''പഴയങ്ങാടിപ്പുഴ''' എന്നും '''കിള്ളാ നദി''' എന്നും പറയാറുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴം കൂടിയ പുഴയാണിത്.{{തെളിവ്}} ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലൂടെ 12 കിലോമീറ്റർ ഒഴുകി, വീമ്പുംകാവ് വഴിയാണ് ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ ഈ പുഴ എത്തിച്ചേരുന്നത്.<ref name="chpv_vikasana_rekha"></ref>. റോഡുകളുടെ ആവിർഭാവവും, പുഴയിലെ ജലത്തിന്റെ അളവിൽ വന്ന വൻ വ്യത്യാസവും കാരണം പണ്ടുകാലത്ത് പുഴയിൽ നടത്തിയിരുന്ന ബോട്ട് സർവ്വീസുകൾ നിർത്തിവെച്ചു. [[പഴയങ്ങാടി]] എത്തും മുന്നേ, [[പന്നിയൂർ]] ഭാഗത്തുനിന്നും ഉദ്ഭവിച്ച മറ്റൊരു കൈവഴി ഈ പുഴയോട് ചേരുന്നു. ജലഗതാഗതത്തിനായി നിർമ്മിച്ച [[സുൽത്താൻതോടു്]] വഴി കുപ്പം പുഴയെ [[രാമപുരം പുഴ|രാമപുരം പുഴയുമായി]] ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചിത്രശാല== <gallery widths="175px" heights="125px" perrow="4"> പ്രമാണം:Koovery-River.jpg|[[കൂവേരി|കൂവേരിയിൽ]] നിന്നുമുള്ള ഒരു വിശാലദൃശ്യം File:Koovery men made check dam panoramic view.jpg|പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ [[കൂവേരി|കൂവേരിയിൽ]] 1996ൽ പണിത തടയണയുടെ തൂക്കുപാലത്തിൽ നിന്നുള്ള വിശാലദൃശ്യം File:Kuppam_River_at_Pazangadi.jpg|[[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിയിൽ]] നിന്നുള്ള ദൃശ്യം File:River_kuppam_at_eruvatty.JPG|[[എരുവാട്ടി|എരുവാട്ടിയിൽ]] നിന്നുള്ള ദൃശ്യം </gallery> == അവലംബം == <references/> {{commons category|Kuppam River}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] ebygdu1u9j448as23gne939h0cihxts 0 199182 4659497 4632274 2026-08-18T07:46:10Z Ajeeshkumar4u 108239 ബാധകമല്ല 4659497 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് <br /> Nikita Khrushchev <br /> Никита Хрущёв | image = | nationality = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]] | ethnicity = [[റഷ്യയൻ]] | religion = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]]) | order = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]] | term_start = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] | term_end = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]] | premier = {{plainlist | * [[Georgy Malenkov]] * [[Nikolai Bulganin]] * Himself }} | president = {{plainlist | * [[Kliment Voroshilov]] * [[Leonid Brezhnev]] * [[Anastas Mikoyan]] }} | predecessor = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]] | successor = [[Leonid Brezhnev]] | order2 = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]] | 1blankname2 = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&nbsp;Deputies]] | 1namedata2 = {{plainlist | * [[Frol Kozlov]] * [[Alexei Kosygin]] * [[Dmitriy Ustinov]] * [[Lazar Kaganovich]] * [[Anastas Mikoyan]] }} | term_start2 = 1958 [[മാർച്ച് 27]] | term_end2 = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]] | predecessor2 = [[Nikolai Bulganin]] | successor2 = [[Alexei Kosygin]] | order3 = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]] | term_start3 = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] | term_end3 = 1964 [[നവംബർ 16]] | predecessor3 = Position created | successor3 = [[Leonid Brezhnev]] | deputy3 = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]] | office4 = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]] | term_start4 = 1939 [[മാർച്ച് 22]] | term_end4 = 1964 [[നവംബർ 16]] | office5 = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]] | term_start5 = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]] | term_end5 = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]] | office6 = Member of the [[Orgburo]] | term_start6 = 1949 [[ഡിസംബർ 16]] | term_end6 = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]] | office7 = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]] | term_start7 = 1938 [[ജനുവരി 18]] | term_end7 = 1939 [[മാർച്ച് 22]] | birth_date = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}} | birth_place = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]] | death_date = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}} | death_place = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] | spouse = {{plainlist | * Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died) * Marusia Khrushcheva (1922, separated) * Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow) }} | party = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] | signature = Nikita Khrushchev Signature2.svg | signature_alt = A scrawled "Н Хрущёв" }} ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]] shqe7uly7w3q3sowujlyre63948ftaw 0 216344 4659389 4566165 2026-08-17T19:36:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659389 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Zingiber zerumbet}} {{taxobox |name =കോലിഞ്ചി |image = Zingiber-zerumbet.JPG | image_caption = കോലിഞ്ചി |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Monocots]] |unranked_ordo = [[Commelinids]] |ordo = [[Zingiberales]] |familia = [[Zingiberaceae]] |genus = ''[[Zingiber]]'' |species = '''''Z. zerumbet''''' |binomial = ''Zingiber zerumbet'' |binomial_authority = (L.) Roscoe ex Sm. |synonyms = * Zingiber spurium * Zingiber littorale * Zingiber aromaticum * Amomum zerumbet L. * Amomum zingiber Lour. |}} [[ഇഞ്ചി|ഇഞ്ചിയുടെ]] വർഗ്ഗത്തിലെ ഒരു കാട്ടുചെടിയാണിത് '''കോലിഞ്ചി'''. {{ശാനാ|Zingiber zerumbet}}. ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ഈ ചെടി ഇപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വളരുന്നുണ്ട്. 7 അടിയോളം പൊക്കം വയ്ക്കും. shampoo ginger, pinecone എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നു. വളരെ വേഗം വളർന്നു പടരുന്ന ഒരു ചെടിയാണിത്. കോലിഞ്ചി ഉപയോഗിച്ച് ഷാമ്പൂ ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. പല ആയുർവേദഔഷധങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaayurvedics.com/herbs-plants/kolinchi-ayurvedic-medicinal-herbs.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-11-20 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005756/http://www.keralaayurvedics.com/herbs-plants/kolinchi-ayurvedic-medicinal-herbs.html |url-status=dead }}</ref>. കാട്ടിൽ കൂടി പോകുമ്പോൾ ദാഹം ശമിപ്പിക്കാൻ ഇതിന്റെ നീര് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. [[കാൻസർ|കാൻസറിനെതിരെ]] ഫലപ്രദമാവുമെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു<ref>http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1852295/</ref>. മലേഷ്യയിൽ ഇതു വിവിധതരം ഔഷധങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്<ref>http://www.hindawi.com/journals/ecam/2011/543216/</ref>. '''കാട്ടിഞ്ചി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.floridata.com/ref/z/zing_zer.cfm * [http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Zingiber_zerumbet.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150711231453/http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Zingiber_zerumbet.htm |date=2015-07-11 }} മറ്റുപേരുകളും വിവരണങ്ങളും * [http://www.starrenvironmental.com/images/species/?q=zingiber+zerumbet&o=plants] ചിത്രങ്ങൾ * http://www.globinmed.com/index.php?option=com_content&view=article&id=79218:zingiber-zerumbet&catid=728:z&Itemid=150{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://wildlifeofhawaii.com/flowers/571/zingiber-zerumbet-shampoo-ginger/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124071350/http://wildlifeofhawaii.com/flowers/571/zingiber-zerumbet-shampoo-ginger/ |date=2012-11-24 }} {{WS|Zingiber zerumbet}} {{CC|Zingiber zerumbet}} [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} tfo24u28owdzu5rwymxe6vepnnybkyi 0 216980 4659358 4631363 2026-08-17T18:04:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659358 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|List of tourist attractions in Kochi}} [[Image:Kochi view from taj malabar.jpg|thumb|വില്ലിങ്ങ്ടൺ ദ്വീപിൽ നിന്നുള്ള കൊച്ചിയുടെ ഒരു ദൃശ്യം]] [[Image:KochiFishingNet.jpg|thumb|ചീന വല]] [[കൊച്ചി]] (മുൻപു കൊച്ചിൻ)[[ഇന്ത്യ]] മഹാരാജ്യത്തെ [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള ഒരു തുറമുഖ നഗരമാണ്. അറബിക്കടലിന്റെ റാണി എന്നാണ് കൊച്ചി അറിയപ്പെടുന്നത്<ref>{{cite web |url=http://www.webindia123.com/kerala/TOURISM/ekm.htm |title= Kochi, known as the Queen of Arabian Sea, tucked in the beauty of coconut palms and endless blue waters is one of the important towns in south India, with a natural harbour. webinda123.com |publisher= |accessdate=2008-02-21 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cochinonline.com/ |title=The port City-Queen of Arabian Sea- Complete Information on Cochin http://www.cochinonline.com |publisher= |accessdate=2008-02-21 |archive-date=2008-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214141303/http://cochinonline.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.keralatourinfo.com/ern.html |title=Tour to Ernakulam (Cochin)- The Queen of Arabian Sea keralatourinfo.com |publisher= |accessdate=2008-02-21 |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318170942/http://www.keralatourinfo.com/ern.html |url-status=dead }}</ref>. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സ്വാഭാവിക തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത് <ref>{{cite web |url=http://www.shubhyatra.com/kerala/cochin.html |title=Cochin Travel Guide,Cochin in Kerala,Travel To Kochi in India,Travel to Cochin City http://www.shubhyatra.com/kerala/cochin.html |publisher= |accessdate=2008-02-20 |archive-date=2008-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218200343/http://www.shubhyatra.com/kerala/cochin.html |url-status=dead }}</ref>. നൂറ്റാണ്ടുകളായി സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി കൊച്ചി വാണിരുന്നു. വില്ലിങ്ങ്ടൺ ദ്വീപ്, ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം നഗരം, കുംബളങ്ങി, ചുറ്റുമുള്ള മറ്റനേകം ദ്വീപുകളും ഉൽപ്പെട്ടതാണു ഇന്നത്തെ കൊച്ചി. ചരിത്ര പ്രാധാന്യത്തലും ദൃശ്യഭംഗി കൊണ്ടും മനോഹരമായ കൊച്ചി കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. കൊച്ചാഴി എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ്‌ കൊച്ചി എന്ന പേരു വന്നത്. ==ആകർഷണങ്ങൾ== * '''കൊച്ചിയിലെ [[കായൽ|കായലുകൾ]]''' [[File:House Boat View DSW.jpg|thumb|left|വേമ്പനാട്ട് കായലിലെ ഒരു കെട്ടുവള്ളം]] വേമ്പനാട് കായൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള ശുദ്ധജലാശയവും <ref>Ayub, Akber (ed), ''Kerala: Maps & More'', 2006 edition 2007 reprint, p. 48, Stark World Publishing, Bangalore, ISBN 81-902505-2-3</ref>കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലാശയവുമാണ്. * '''[[മറൈൻ ഡ്രൈവ് (കൊച്ചി)|മറൈൻ ഡ്രൈവ്]]''' [[File:Musical-walkway.jpg|thumb|left|മറൈൻ ഡ്രൈവ്]] കൊച്ചിയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണവും, വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രവുമാണ് മറൈൻ ഡ്രൈവ്. അറബിക്കടലിന്റെ തീരത്തായി കൊച്ചി നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ സ്ഥലത്തെ പ്രധാന ആകരഷണങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ ചീനവലകളും , മഴവിൽ പാലവുമാണ്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ഇവിടെ ധാരാളം സന്ദർശകർ എത്താറുണ്ട്. കൂടാതെ ഇവിടെ ധാരാളം ഷോപ്പിംഗ് സ്ഥലങ്ങളും, ഭക്ഷണ ശാലകളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കായലിന്റെ തീരത്ത് കൂടി ഉള്ള കാൽനടപാത ഇവിടെ കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ മുൻപിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി രാജേന്ദ്രമൈതാനം വരെ നീളുന്നു. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണങ്ങളും ഇവിടെ നടന്നിട്ടുണ്ട്. * '''[[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]''' കൊച്ചി നഗരത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗമാണ് വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി. എറണാകുളം നഗര കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും , റോഡ്‌ മാർഗ്ഗം 12 കി.മീ അകലെയാണിത്. ഒരു കി.മീ മാത്രമാണ് ജലമാർഗ ദൂരം. കേരളചരിത്രത്തിന്റെ സുപ്രധാനമായ പങ്ക് ഫോർട്ട് കൊച്ചിക്കുണ്ട്. സാന്റാക്രൂസ് ബസിലിക്ക, തുടങ്ങിയ പല വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണങ്ങളും ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലുണ്ട്. സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളി (വാസ്കോ ഡ ഗാമയെ ആദ്യം അടക്കം ചെയ്ത പള്ളി ), ഡച്ച് സെമിത്തേരി, ചീനവലകൾ, തുടങ്ങിയ പല ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളും ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലുണ്ട്. ഒരുപാട് തദ്ദേശീയരും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഫോർട്ട് കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയുടെ ദ്രോണാചാര്യ എന്ന കപ്പൽ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലാണ് താവളമുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം അടുത്താണ്‌. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ ടൗൺഷിപ്പ് ആയിരുന്നു ഫോർട്ട് കൊച്ചി. ഫോർട്ട് കൊച്ചിയുടെ വാസ്തുകലാ പാരമ്പര്യം ശ്രദ്ധയോടെ ഇന്നും പരിപാലിച്ചിരിക്കുന്നു. പുതിയ കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് വിലക്കേർപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള തദ്ദേശീയ നിയമം നിലവിലുണ്ട്. ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലെ പല ഹോട്ടലുകളും പഴയ ബംഗ്ലാവുകളും ഗസ്റ്റ് ഹൌസുകളും‍ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തിയവയാണ്. മനോഹരമായ പല മണിമാളികകളും ഇവയിൽ ഉൾപ്പെടും. ഫോർട്ട് കൊച്ചി കാർണിവൽ എല്ലാ വർഷവും പുതുവർഷ ദിനത്തിൽ ആഘോഷിക്കുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഈ കാർണിവൽ കാണാനെത്തുന്നു. ബൈക്ക് റേസുകളും മറ്റ് ആഘോഷ പരിപാടികളും ഈ കാർണിവലിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കുന്നു. * '''[[ഹിൽ പാലസ്]]''' കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പുരാവസ്തു മ്യൂസിയവും<ref>{{Cite web |url=http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |title=The Official Website of Ernakulam District<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-11-28 |archive-date=2006-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061107141411/http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |url-status=dead }}</ref> കൊച്ചിരാജാക്കന്മാരുടെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രവുമായിരുന്നു 1865-ൽ തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ പണികഴിപ്പിച്ച ഹിൽ പാലസ്. 54 ഏക്കറിൽ തദ്ദേശീയ ശൈലിയിലുള്ള 49 കെട്ടിടങ്ങളടങ്ങുന്ന ഈ കൊട്ടാരത്തിൽ ഹിൽ പാലസ് പുരാവസ്തു മ്യൂസിയം, ഹെറിട്ടേജ് മ്യൂസിയം, ഡിയർ പാർക്ക്, ചരിത്രാതീത പാർക്ക്, കുട്ടികളുടെ പാർക്ക് എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.centreforheritagestudies.com/heritage/html/profilehillpal.htm |title=The magnificent hill palace at Thripunithura (Thiruvankulam panchayat, ernakulam district of Kerala), was once the Headquarters of the illustrious Kochi Royal family<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-11-28 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081015135227/http://www.centreforheritagestudies.com/heritage/html/profilehillpal.htm |url-status=dead }}</ref>. കൊട്ടാരത്തിനു ചുറ്റും നിരവധി ഔഷധസസ്യങ്ങളുണ്ട്. ഇപ്പോൾ മ്യൂസിയമാക്കപ്പെട്ട ഹിൽ പാലസ്, തിങ്കൾ ഒഴികെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നു കൊടുക്കുന്നുണ്ട്. കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ഹിൽ പാലസ്. * '''[[മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം]]''' ഡച്ച് കൊട്ടാരം എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം കൊച്ചിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹിന്ദു അമ്പലങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന തരം ചിത്രപ്പണികൾ ധാരാളമുള്ള ഒരു കൊട്ടാരമാണിത്. മട്ടാഞ്ചേരിയിലുള്ള പാലസ് റോഡിലാണ് ഈ കൊട്ടാരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പോർച്ചുഗീസുകാരാണ് ഇത് പണികഴിപ്പിച്ചത്. പിന്നീടവർ കൊച്ചി രാജാവായിരുന്ന വീര കേരള വർമ്മയ്ക്ക് (1537-65) ഈ കൊട്ടാരം സമ്മാനമായി നൽകി. 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ ഈ കൊട്ടാരത്തിൽ ചില അറ്റകുറ്റപണികൾ നടത്തുകയുണ്ടായി. അതിനുശേഷം ഈ കൊട്ടാരം ഡച്ചുകൊട്ടാരം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. കൊച്ചി രാജാക്കന്മാരും കാലാകാലങ്ങളിൽ ഈ കൊട്ടാരത്തിനു അറ്റകുറ്റപണികൾ നടത്തിയിരുന്നു. ഇന്ന് ഈ കൊട്ടാരം കേരള ഗവർമെന്റിന്റെ കീഴിൽ സം‌രക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു * '''[[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്രു അന്താരാഷ്‌ട്ര മൈതാനം]]''' കൊച്ചി നഗരത്തിൽ കലൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അന്താരാഷ്ട്രസ്റ്റേഡിയമാണ് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സ്‌റ്റേഡിയം. ഇന്ത്യയിലെ വലിപ്പമേറിയ നാലാമത്തെ സ്റ്റേഡിയമാണ് ഇത്. 1996 - ൽ ജി.സി.ഡി.എ (Greater Cochin Development Authority) ആണ് ഇതിന്റെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർത്തീകരിച്ചത്. പല അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് മത്സരങ്ങൾക്കും ഇവിടം വേദിയായിട്ടുണ്ട്. 60000 വരെ കാണികളെ ഉൾക്കൊള്ളുവാനുള്ള ശേഷിയാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിനുള്ളത്. രാത്രികാലമത്സരങ്ങൾ നടത്തുവാനുള്ള വെളിച്ചസംവിധാനങ്ങളും ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. * '''[[ജൂതപ്പള്ളി, മട്ടാഞ്ചേരി|ജൂതപ്പള്ളി]]''' മട്ടാഞ്ചേരിയിലുള്ള പുരാതനമായ യഹൂദ ആരാധനാകേന്ദ്രമാണ്‌ ജൂതപ്പള്ളി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ചരിത്രത്തിന്റെ ശേഷിപ്പായി ഈ പള്ളിക്ക് പുറത്ത് വിസ്മയമായി ഒരു വലിയ ഘടികാരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. ജൂതപള്ളി കോമൺവെൽത്ത് രാജ്യങ്ങളിൽ തന്നെയും ഏറ്റവും പഴയ സിനഗോഗായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്<ref name=database>[http://www.bh.org.il/Communities/Synagogue/Cochin.asp The Paradesi Synagogue, Cochin, India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227094311/http://www.bh.org.il/Communities/Synagogue/Cochin.asp |date=2009-02-27 }}. Database of Jewish Communities, Museum of the Jewish People. Accessed online 13 February 2007.</ref>. മലബാർ യഹൂദരാണ് പുരാതന യഹൂദ ആരാധനാകേന്ദ്രമായ സിനഗോഗ് 1568 - ൽ പണി കഴിപ്പിച്ചത് * '''സാന്റാക്രുസ് ഭദ്രാസനപ്പള്ളി''' * '''[[ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം]]''' കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ നിർമ്മിച്ച ഒരു കൊട്ടാരമാണ്‌ ബോൾഗാട്ടി പാലസ്. ഇന്ന് കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ പരിപാലിക്കുന്ന ഒരു പൈതൃക ഹോട്ടലായ ഈ കൊട്ടാരം ബോൽഗാട്ടി ദ്വീപിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഹോളണ്ടിനു പുറത്ത് ഡച്ചുകാർ പണികഴിപ്പിച്ചതിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള കൊട്ടാരമാണ്‌ ഇത്. 1744-ൽ ഒരു ഡച്ച് വ്യാപാരിയാണ്‌ ഈ കൊട്ടാരം നിർമ്മിച്ചത്. പിന്നീട് മനോഹരമായ പുൽത്തകിടി അടക്കം പല പരിഷ്കാരങ്ങളും നടത്തി ഈ കൊട്ടാരം മോടി കൂട്ടപ്പെട്ടു. ഡച്ച് ഗവർണ്ണറുടെ ഔദ്യോഗിക വസതിയായി ഈ കൊട്ടാരം പീന്നീട് ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1909-ൽ ഈ കൊട്ടാരം ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി കൊച്ചി രാജാവ് പാട്ടത്തിനു വാങ്ങി. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഗവർണ്ണർമാരുടെ വസതിയായി ഈ കൊട്ടാരം. 1947-ൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ ഈ കൊട്ടാരം ഭാരതീയ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗമായി. * '''കൊച്ചി അന്താരാഷ്‌ട്ര കളിവഞ്ചി തുറമുഖം(മറീന)''' * '''[[വെല്ലിങ്‌ടൺ ഐലൻഡ്‌|വില്ലിങ്ങ്ടൺ ദ്വീപ്]]''' കൊച്ചി തുറമുഖത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു മനുഷ്യനിർമ്മിത ദ്വീപാണ് വെല്ലിങ്ടൺ ഐലന്റ്. കൊച്ചി തുറമുഖത്ത് വലിയ കപ്പലുകൾ വരുന്നതിനുവേണ്ടി കൊച്ചി കായലിന് ആഴം കൂട്ടാനായി എടുത്ത മണ്ണും ചെളിയും നിക്ഷേപിച്ചാണ് ഈ ദ്വീപ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയിയായ ലോർഡ് വില്ലിംഗ്‌ടന്റെ പേരിലാണ് ഈ ദ്വീപ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ് എന്ന കൊച്ചി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ ഈ ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ടാജ് മലബാറിന്റെ പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലും ഈ ദ്വീപിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജനവാസം കുറഞ്ഞ ഈ ദ്വീപിൽ കൊച്ചി കസ്റ്റംസിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഔദ്യോഗികവസതികളും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായുള്ള ഹോട്ടലുകളുമാണ് അധികമായിട്ടുള്ളത്. * '''കേരള ചരിത്ര കൗതുകാഗാരം''' * '''[[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി|വി: ഫ്രാൻസിസ് പള്ളി]]''' ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്രൈസ്തവദേവാലയമാണ് വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സി.എസ്.ഐ. പള്ളി. 1503-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഈ ദേവാലയമാണ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള യൂറോപ്യൻ പള്ളി<ref name ="Kochi1">{{cite web | url = http://www.holidaysinkerala.org.uk/pilgrim-centers/st-francis-kochi.html | title = St. Francis Church | accessdate = 2008-02-21 | last = | first = | work = | publisher = Wonderful Kerala | archive-date = 2008-03-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080317061736/http://www.holidaysinkerala.org.uk/pilgrim-centers/st-francis-kochi.html | url-status = dead }}</ref><ref>Ayub, Akber (ed), ''Kerala: Maps & More'', ''Fort Kochi'', 2006 edition 2007 reprint, pp. 20-24, Stark World Publishing, Bangalore, ISBN 81-902505-2-3</ref>. ഇന്ത്യയിൽ കോളനിഭരണത്തിനായി വിവിധ യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശ ശക്തികൾ നടത്തിയ പോരാട്ടങ്ങളുടെ മൂകസാക്ഷി എന്ന നിലയിൽ ഈ പള്ളിക്ക് വലിയ ചരിത്രപ്രാധാന്യമാണുള്ളത്<ref name ="Kochi2">{{cite web | url = http://www.mapsofindia.com/kochi/tourist-attractions/st-francis-church-kochi.html | title = St. Francis Church, Kochi | accessdate = 2008-02-21 | last = | first = | work = | publisher = Wonderful Kerala}}</ref>. വാസ്കോ ഡ ഗാമയുടെ ശവശരീരം ആദ്യം മറവു ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന നിലയിലും ഈ പള്ളിക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട് * '''[[പള്ളിപ്പുറം കോട്ട]]''' പോർച്ചുഗീസുകാരാണ് 1503-ൽ ഈ കോട്ട നിർമ്മിച്ചത്. അയീക്കോട്ട എന്നാണിത് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരു കാവൽ നിലയമായാണ് ഇത് വികസിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ ഈ കോട്ട പിടിച്ചടക്കി. ഡച്ചുകാർ ഈ കോട്ട 1789-ൽ തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിനു വിറ്റു. വൈപ്പിൻ ദ്വീപിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തായി പള്ളിപ്പുറത്ത് ആണ് ഈ കോട്ട സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കോട്ടപ്പുറം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട ഇതിനടുത്താണ്. ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടയിലേയ്ക്ക് നദിക്കടിയിലൂടെ ഒരു തുരങ്കം ഉണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് ഈ കോട്ട കേരള പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ സ്മാരകമായിട്ടുള്ള കോട്ടകളിൽ കേടു വരാത്ത അപൂർവ്വം ഒന്നാണ്‌. ഇന്ത്യയിൽ യൂറോപ്യന്മാർ നിർമ്മിച്ച ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള സൗധം എന്ന് എ. ഗില്ലറ്റി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] 39v0nayki4l5ew0alf1f3g2uwqznm0t 0 220081 4659376 3624197 2026-08-17T19:16:45Z Meenakshi nandhini 99060 /* ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം */ 4659376 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adikadalayi}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]], [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] , [[എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമ പ്രദേശമാണ് '''ആദികടലായി'''. [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 6 കി.മി. തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] നിന്നും [[സിറ്റി]], [[തയ്യിൽ]], [[കുറുവ]] വഴിയും, [[തോട്ടട|തോട്ടടയിൽ]] നിന്നും [[തോട്ടട വെസ്റ്റ്‌]] റൂട്ടിലൂടെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]]<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>[http://edakkad.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ എടക്കാട് പഞ്ചായത്ത്‌]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കടലായി സൗത്ത്‌ യു.പി. സ്കൂൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഏക വിദ്യാലയമാണ്. == ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]]<ref name=രാജവംശങ്ങൾ>[http://sarva.gov.in/kerala/node/88 രാജവംശങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം എന്ന് ചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിലെ പ്രമുഖനായ രാജാവ് വളഭൻ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട പണി കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ശിവേശ്വരം കോട്ട എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്ത് കാണാം<ref name=ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ>[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%9F%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%BC&redirect=no ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ]</ref>. == പദോൽപ്പത്തി == ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കടലായി കോട്ടയിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കടലായി ശ്രീരാച ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കണ്ണൂർ എന്ന മലയാള പദത്തിന്റെ ആംഗലേയവൽക്കരിച്ച രൂപമായ കണ്ണൂർ എന്നാണ് ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=KannurHome>{{cite web|url=http://www.kannur.nic.in/|title=The Official Website of Kannur District|publisher=|accessdate=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/|archive-date=27 April 2009|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണം == ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം ശാന്തമായ കടൽതീരമാണ്. നിരവധി വിദേശസഞ്ചാരികൾ വർഷംതോറും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.അവർക്ക് താമസ സൌകര്യമോരുക്കുന്നതിനായി നിരവധി ഹോംസ്റ്റേകളും<ref name=Kannur Beach House>[http://www.kannurbeachhouse.com/ Kannur Beach House]</ref> ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=ecvy54mnWB8 ആദികടലായി , ഏഷ്യാനെറ്റിലെ യാത്ര എന്ന പ്രോഗ്രാം] * [http://www.youtube.com/watch?v=9fwQmjIEvks&feature=plcp Adikadalayi sreekrishna temple] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} 2pgbw5f8b3kn6vkfmoiq239jkko7iya 4659377 4659376 2026-08-17T19:18:32Z Meenakshi nandhini 99060 /* പ്രധാന ആകർഷണം */ 4659377 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adikadalayi}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]], [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] , [[എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമ പ്രദേശമാണ് '''ആദികടലായി'''. [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 6 കി.മി. തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] നിന്നും [[സിറ്റി]], [[തയ്യിൽ]], [[കുറുവ]] വഴിയും, [[തോട്ടട|തോട്ടടയിൽ]] നിന്നും [[തോട്ടട വെസ്റ്റ്‌]] റൂട്ടിലൂടെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]]<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>[http://edakkad.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ എടക്കാട് പഞ്ചായത്ത്‌]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കടലായി സൗത്ത്‌ യു.പി. സ്കൂൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഏക വിദ്യാലയമാണ്. == ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]]<ref name=രാജവംശങ്ങൾ>[http://sarva.gov.in/kerala/node/88 രാജവംശങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം എന്ന് ചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിലെ പ്രമുഖനായ രാജാവ് വളഭൻ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട പണി കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ശിവേശ്വരം കോട്ട എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്ത് കാണാം<ref name=ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ>[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%9F%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%BC&redirect=no ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ]</ref>. == പദോൽപ്പത്തി == ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കടലായി കോട്ടയിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കടലായി ശ്രീരാച ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കണ്ണൂർ എന്ന മലയാള പദത്തിന്റെ ആംഗലേയവൽക്കരിച്ച രൂപമായ കണ്ണൂർ എന്നാണ് ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=KannurHome>{{cite web|url=http://www.kannur.nic.in/|title=The Official Website of Kannur District|publisher=|accessdate=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/|archive-date=27 April 2009|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണം == ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം ശാന്തമായ കടൽതീരമാണ്. നിരവധി വിദേശസഞ്ചാരികൾ വർഷംതോറും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.അവർക്ക് താമസ സൌകര്യമോരുക്കുന്നതിനായി നിരവധി ഹോംസ്റ്റേകളും<ref name=Kannur Beach House>[http://www.kannurbeachhouse.com/ Kannur Beach House]</ref> ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് തായാത്തെരു റോഡ് വഴി 6.9 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ആദികടലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലേക്കും പുതിയതെരുവിലേക്കും പതിവായി ബസ് സർവീസുകളുണ്ട്. കാൽനടയായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. ടാക്സികളും ഓട്ടോറിക്ഷകളും ലഭ്യമാണ്. എല്ലാ ട്രെയിനുകളും നിർത്തുന്ന ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ [[സതേൺ റെയിൽവേ (ഇന്ത്യ)|സതേൺ റെയിൽവേ]] യുടെ കോഴിക്കോട്-കണ്ണൂർ സെക്ടറിലെ കണ്ണൂർ ആണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താൻ അവിടെ നിന്ന് ബസ്/ടാക്സി/ഓട്ടോറിക്ഷ എടുക്കാം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. ഇത് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=ecvy54mnWB8 ആദികടലായി , ഏഷ്യാനെറ്റിലെ യാത്ര എന്ന പ്രോഗ്രാം] * [http://www.youtube.com/watch?v=9fwQmjIEvks&feature=plcp Adikadalayi sreekrishna temple] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} iqu91s3h0jjxsswld473cu3gmvyw3kj 4659378 4659377 2026-08-17T19:19:02Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഗതാഗതം */ 4659378 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adikadalayi}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]], [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] , [[എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമ പ്രദേശമാണ് '''ആദികടലായി'''. [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 6 കി.മി. തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] നിന്നും [[സിറ്റി]], [[തയ്യിൽ]], [[കുറുവ]] വഴിയും, [[തോട്ടട|തോട്ടടയിൽ]] നിന്നും [[തോട്ടട വെസ്റ്റ്‌]] റൂട്ടിലൂടെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]]<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>[http://edakkad.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ എടക്കാട് പഞ്ചായത്ത്‌]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കടലായി സൗത്ത്‌ യു.പി. സ്കൂൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഏക വിദ്യാലയമാണ്. == ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]]<ref name=രാജവംശങ്ങൾ>[http://sarva.gov.in/kerala/node/88 രാജവംശങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം എന്ന് ചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിലെ പ്രമുഖനായ രാജാവ് വളഭൻ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട പണി കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ശിവേശ്വരം കോട്ട എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്ത് കാണാം<ref name=ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ>[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%9F%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%BC&redirect=no ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ]</ref>. == പദോൽപ്പത്തി == ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കടലായി കോട്ടയിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കടലായി ശ്രീരാച ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കണ്ണൂർ എന്ന മലയാള പദത്തിന്റെ ആംഗലേയവൽക്കരിച്ച രൂപമായ കണ്ണൂർ എന്നാണ് ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=KannurHome>{{cite web|url=http://www.kannur.nic.in/|title=The Official Website of Kannur District|publisher=|accessdate=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/|archive-date=27 April 2009|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണം == ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം ശാന്തമായ കടൽതീരമാണ്. നിരവധി വിദേശസഞ്ചാരികൾ വർഷംതോറും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.അവർക്ക് താമസ സൌകര്യമോരുക്കുന്നതിനായി നിരവധി ഹോംസ്റ്റേകളും<ref name=Kannur Beach House>[http://www.kannurbeachhouse.com/ Kannur Beach House]</ref> ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് തായാത്തെരു റോഡ് വഴി 6.9 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ആദികടലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലേക്കും പുതിയതെരുവിലേക്കും പതിവായി ബസ് സർവീസുകളുണ്ട്. കാൽനടയായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. ടാക്സികളും ഓട്ടോറിക്ഷകളും ലഭ്യമാണ്. എല്ലാ ട്രെയിനുകളും നിർത്തുന്ന ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ [[സതേൺ റെയിൽവേ (ഇന്ത്യ)|സതേൺ റെയിൽവേ]] യുടെ കോഴിക്കോട്-കണ്ണൂർ സെക്ടറിലെ കണ്ണൂർ ആണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താൻ അവിടെ നിന്ന് ബസ്/ടാക്സി/ഓട്ടോറിക്ഷ എടുക്കാം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. ഇത് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. == സ്കൂളുകൾ == കടലായി സൗത്ത് യു.പി സ്കൂൾ ക്ഷേത്രത്തിന് എതിർവശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=ecvy54mnWB8 ആദികടലായി , ഏഷ്യാനെറ്റിലെ യാത്ര എന്ന പ്രോഗ്രാം] * [http://www.youtube.com/watch?v=9fwQmjIEvks&feature=plcp Adikadalayi sreekrishna temple] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} 9ji2jdju1ql9mv6fk53yort6c1uogwj 4659379 4659378 2026-08-17T19:19:31Z Meenakshi nandhini 99060 /* സ്കൂളുകൾ */ 4659379 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adikadalayi}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]], [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] , [[എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമ പ്രദേശമാണ് '''ആദികടലായി'''. [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 6 കി.മി. തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] നിന്നും [[സിറ്റി]], [[തയ്യിൽ]], [[കുറുവ]] വഴിയും, [[തോട്ടട|തോട്ടടയിൽ]] നിന്നും [[തോട്ടട വെസ്റ്റ്‌]] റൂട്ടിലൂടെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]]<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>[http://edakkad.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ എടക്കാട് പഞ്ചായത്ത്‌]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കടലായി സൗത്ത്‌ യു.പി. സ്കൂൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഏക വിദ്യാലയമാണ്. == ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]]<ref name=രാജവംശങ്ങൾ>[http://sarva.gov.in/kerala/node/88 രാജവംശങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം എന്ന് ചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിലെ പ്രമുഖനായ രാജാവ് വളഭൻ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട പണി കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ശിവേശ്വരം കോട്ട എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്ത് കാണാം<ref name=ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ>[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%9F%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%BC&redirect=no ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ]</ref>. == പദോൽപ്പത്തി == ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കടലായി കോട്ടയിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കടലായി ശ്രീരാച ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കണ്ണൂർ എന്ന മലയാള പദത്തിന്റെ ആംഗലേയവൽക്കരിച്ച രൂപമായ കണ്ണൂർ എന്നാണ് ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=KannurHome>{{cite web|url=http://www.kannur.nic.in/|title=The Official Website of Kannur District|publisher=|accessdate=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/|archive-date=27 April 2009|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണം == ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം ശാന്തമായ കടൽതീരമാണ്. നിരവധി വിദേശസഞ്ചാരികൾ വർഷംതോറും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.അവർക്ക് താമസ സൌകര്യമോരുക്കുന്നതിനായി നിരവധി ഹോംസ്റ്റേകളും<ref name=Kannur Beach House>[http://www.kannurbeachhouse.com/ Kannur Beach House]</ref> ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് തായാത്തെരു റോഡ് വഴി 6.9 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ആദികടലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലേക്കും പുതിയതെരുവിലേക്കും പതിവായി ബസ് സർവീസുകളുണ്ട്. കാൽനടയായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. ടാക്സികളും ഓട്ടോറിക്ഷകളും ലഭ്യമാണ്. എല്ലാ ട്രെയിനുകളും നിർത്തുന്ന ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ [[സതേൺ റെയിൽവേ (ഇന്ത്യ)|സതേൺ റെയിൽവേ]] യുടെ കോഴിക്കോട്-കണ്ണൂർ സെക്ടറിലെ കണ്ണൂർ ആണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താൻ അവിടെ നിന്ന് ബസ്/ടാക്സി/ഓട്ടോറിക്ഷ എടുക്കാം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. ഇത് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. == സ്കൂളുകൾ == കടലായി സൗത്ത് യു.പി സ്കൂൾ ക്ഷേത്രത്തിന് എതിർവശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ ഹിന്ദുക്കളും (പ്രധാനമായും ഈഴവർ / തിയ്യർ, നമ്പ്യാർ) മുസ്ലീങ്ങളും ഇടകലർന്ന ഒരു ജനവിഭാഗമുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=ecvy54mnWB8 ആദികടലായി , ഏഷ്യാനെറ്റിലെ യാത്ര എന്ന പ്രോഗ്രാം] * [http://www.youtube.com/watch?v=9fwQmjIEvks&feature=plcp Adikadalayi sreekrishna temple] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} enyuqawk2evirhg0d8k31tq7os1zxkv 4659380 4659379 2026-08-17T19:20:01Z Meenakshi nandhini 99060 /* ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം */ 4659380 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adikadalayi}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]], [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] , [[എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമ പ്രദേശമാണ് '''ആദികടലായി'''. [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 6 കി.മി. തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] നിന്നും [[സിറ്റി]], [[തയ്യിൽ]], [[കുറുവ]] വഴിയും, [[തോട്ടട|തോട്ടടയിൽ]] നിന്നും [[തോട്ടട വെസ്റ്റ്‌]] റൂട്ടിലൂടെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]]<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>[http://edakkad.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ എടക്കാട് പഞ്ചായത്ത്‌]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കടലായി സൗത്ത്‌ യു.പി. സ്കൂൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഏക വിദ്യാലയമാണ്. == ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം എന്ന് ചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിലെ പ്രമുഖനായ രാജാവ് വളഭൻ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട പണി കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ശിവേശ്വരം കോട്ട എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്ത് കാണാം<ref name=ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ>[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%9F%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%BC&redirect=no ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ]</ref>. == പദോൽപ്പത്തി == ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കടലായി കോട്ടയിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കടലായി ശ്രീരാച ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കണ്ണൂർ എന്ന മലയാള പദത്തിന്റെ ആംഗലേയവൽക്കരിച്ച രൂപമായ കണ്ണൂർ എന്നാണ് ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=KannurHome>{{cite web|url=http://www.kannur.nic.in/|title=The Official Website of Kannur District|publisher=|accessdate=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/|archive-date=27 April 2009|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണം == ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം ശാന്തമായ കടൽതീരമാണ്. നിരവധി വിദേശസഞ്ചാരികൾ വർഷംതോറും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.അവർക്ക് താമസ സൌകര്യമോരുക്കുന്നതിനായി നിരവധി ഹോംസ്റ്റേകളും<ref name=Kannur Beach House>[http://www.kannurbeachhouse.com/ Kannur Beach House]</ref> ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് തായാത്തെരു റോഡ് വഴി 6.9 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ആദികടലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലേക്കും പുതിയതെരുവിലേക്കും പതിവായി ബസ് സർവീസുകളുണ്ട്. കാൽനടയായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. ടാക്സികളും ഓട്ടോറിക്ഷകളും ലഭ്യമാണ്. എല്ലാ ട്രെയിനുകളും നിർത്തുന്ന ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ [[സതേൺ റെയിൽവേ (ഇന്ത്യ)|സതേൺ റെയിൽവേ]] യുടെ കോഴിക്കോട്-കണ്ണൂർ സെക്ടറിലെ കണ്ണൂർ ആണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താൻ അവിടെ നിന്ന് ബസ്/ടാക്സി/ഓട്ടോറിക്ഷ എടുക്കാം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. ഇത് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. == സ്കൂളുകൾ == കടലായി സൗത്ത് യു.പി സ്കൂൾ ക്ഷേത്രത്തിന് എതിർവശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ ഹിന്ദുക്കളും (പ്രധാനമായും ഈഴവർ / തിയ്യർ, നമ്പ്യാർ) മുസ്ലീങ്ങളും ഇടകലർന്ന ഒരു ജനവിഭാഗമുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=ecvy54mnWB8 ആദികടലായി , ഏഷ്യാനെറ്റിലെ യാത്ര എന്ന പ്രോഗ്രാം] * [http://www.youtube.com/watch?v=9fwQmjIEvks&feature=plcp Adikadalayi sreekrishna temple] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} auqj07c770qzxjlox2tq9j98c95ig65 4659381 4659380 2026-08-17T19:20:32Z Meenakshi nandhini 99060 4659381 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adikadalayi}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]], [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] , [[എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമ പ്രദേശമാണ് '''ആദികടലായി'''. [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 6 കി.മി. തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] നിന്നും [[സിറ്റി]], [[തയ്യിൽ]], [[കുറുവ]] വഴിയും, [[തോട്ടട|തോട്ടടയിൽ]] നിന്നും [[തോട്ടട വെസ്റ്റ്‌]] റൂട്ടിലൂടെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കടലായി സൗത്ത്‌ യു.പി. സ്കൂൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഏക വിദ്യാലയമാണ്. == ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം എന്ന് ചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശത്തിലെ പ്രമുഖനായ രാജാവ് വളഭൻ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട പണി കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ശിവേശ്വരം കോട്ട എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്ത് കാണാം<ref name=ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ>[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%9F%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%BC&redirect=no ചിറക്കൽ ടി. യുടെ പ്രബന്ധ സമാഹാരം,വാണിദാസ്‌ എളയാവൂർ]</ref>. == പദോൽപ്പത്തി == ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കടലായി കോട്ടയിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കടലായി ശ്രീരാച ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കണ്ണൂർ എന്ന മലയാള പദത്തിന്റെ ആംഗലേയവൽക്കരിച്ച രൂപമായ കണ്ണൂർ എന്നാണ് ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=KannurHome>{{cite web|url=http://www.kannur.nic.in/|title=The Official Website of Kannur District|publisher=|accessdate=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/|archive-date=27 April 2009|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന ആകർഷണം == ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം ശാന്തമായ കടൽതീരമാണ്. നിരവധി വിദേശസഞ്ചാരികൾ വർഷംതോറും ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.അവർക്ക് താമസ സൌകര്യമോരുക്കുന്നതിനായി നിരവധി ഹോംസ്റ്റേകളും<ref name=Kannur Beach House>[http://www.kannurbeachhouse.com/ Kannur Beach House]</ref> ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് തായാത്തെരു റോഡ് വഴി 6.9 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ആദികടലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലേക്കും പുതിയതെരുവിലേക്കും പതിവായി ബസ് സർവീസുകളുണ്ട്. കാൽനടയായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. ടാക്സികളും ഓട്ടോറിക്ഷകളും ലഭ്യമാണ്. എല്ലാ ട്രെയിനുകളും നിർത്തുന്ന ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ [[സതേൺ റെയിൽവേ (ഇന്ത്യ)|സതേൺ റെയിൽവേ]] യുടെ കോഴിക്കോട്-കണ്ണൂർ സെക്ടറിലെ കണ്ണൂർ ആണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താൻ അവിടെ നിന്ന് ബസ്/ടാക്സി/ഓട്ടോറിക്ഷ എടുക്കാം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. ഇത് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. == സ്കൂളുകൾ == കടലായി സൗത്ത് യു.പി സ്കൂൾ ക്ഷേത്രത്തിന് എതിർവശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ ഹിന്ദുക്കളും (പ്രധാനമായും ഈഴവർ / തിയ്യർ, നമ്പ്യാർ) മുസ്ലീങ്ങളും ഇടകലർന്ന ഒരു ജനവിഭാഗമുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=ecvy54mnWB8 ആദികടലായി , ഏഷ്യാനെറ്റിലെ യാത്ര എന്ന പ്രോഗ്രാം] * [http://www.youtube.com/watch?v=9fwQmjIEvks&feature=plcp Adikadalayi sreekrishna temple] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} 4sxz7r2gbs34g3qyvva4hb85wsmfjr7 0 220259 4659431 4514519 2026-08-18T01:41:22Z Malikaveedu 16584 4659431 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Manathana}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = മണത്തണ |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |state_name = കേരളം |nearest_city = |parliament_const =കണ്ണൂർ |assembly_const =പേരാവൂർ |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 11|latm = 54|lats = 45 |longd= 75|longm= 45|longs= 25 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 15067 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |climate= |website= }} [[പ്രമാണം:സ്കൂൾ.jpg|വലത്ത്‌|320x320ബിന്ദു]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്‌ '<nowiki/>'''മണത്തണ''''. പുരാതനമായ ധാരാളം ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. ആയതിനാൽ തന്നെ ക്ഷേത്രനഗരി എന്നു അപരനാമത്തിലും ഈ സ്ഥലം അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരു ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മണത്തണയിലുണ്ട്. മണത്തണയിലെ യുപി സ്കൂളിന് നൂറു വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുണ്ട്. കൊട്ടിയൂർക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് കാവ്യഗ്രന്ഥമെഴുതിയ കവി [[മാനന്തേരിമഠത്തിൽ ചന്തു നമ്പ്യാർ]] ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ അധ്യാപകനായിരുന്നു{{തെളിവ്}} മണത്തണ സ്കൂൾ കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായി]] ആചാരപരമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന ഗ്രാമമാണ് മണത്തണ. ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ തന്നെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ധാരാളം മണിക്കിണറുകളും മണത്തയിൽ കാണാം. സപ്തമാതൃപുരം എന്ന [[ചപ്പാരം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[കുണ്ടേൻ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]], [[കുളങ്ങരേത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[നഗരേശ്വരം ക്ഷേത്രം]] എന്നിവ മേഖലയിലെ പ്രധാനക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുവാഭരണങ്ങളും പൂജാപാത്രങ്ങളും സൂക്ഷിക്കുന്ന [[കരിമ്പന ഗോപുരം]] മണത്തണയിലാണ്. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ആചാരപരമായ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന വ്യക്തിയെ [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യപരമായ]] രീതിയിൽ നഗരേശ്വരം ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതി പൂർവ്വകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ഗ്രാമം പ്രാചീനകാലത്ത് ഒരു നഗരമായിരുന്നതിന്റെ സൂചന നൽകുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്ര നാമവും മണിക്കിണറുകളുടെ ആധിക്യവും.{{തെളിവ്}} ബ്രിട്ടീഷുകാരും [[പഴശ്ശിരാജ|പഴശിരാജാവും]] തമ്മിൽ മണത്തണയിൽ വച്ച് മൂന്ന് ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. പഴശിരാജാവിന് മണത്തണയിൽ കൊട്ടാരമുണ്ടായിരുന്നു. കൊട്ടാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൊള്ളയടിച്ചു. പൂർവ്വകാലത്ത് പുരളിമല ഭരിച്ചിരുന്ന ഹരിശ്ചന്ദ്ര പെരുമാൾ സ്ഥാപിച്ച കോട്ട മണത്തണയ്ക്ക് സമീപമാണുള്ളത്. ഈ കോട്ടസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലം [[കോട്ടക്കുന്ന്]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു.{{തെളിവ്}}(ഇത് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ [[കോട്ടക്കുന്ന്|കോട്ടക്കുന്നല്ല]] {{commons category|Manathana}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} crnikbkp9sb8l44pgdrim2wtm7znix7 4659432 4659431 2026-08-18T01:56:47Z Malikaveedu 16584 4659432 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Manathana}} {{Infobox settlement | name = മണത്തണ | official_name = | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = Govt. Higher Secondary School Manathana (10).jpg | image_alt = | image_caption = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, മണത്തണ | nickname = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|54|45|N|75|45|25|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 18.02 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15935 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 670674 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = കെ.എൽ -78 | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} [[പ്രമാണം:സ്കൂൾ.jpg|വലത്ത്‌|320x320ബിന്ദു]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്‌ ''''മണത്തണ''''. ആറളം ഫാമിൻ്റെ അതിർത്തിയാണ് മണത്തണ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|archive-date=2008-12-08|url-status=dead}}</ref> കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിന് കീഴിലുള്ള പേരാവൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലാണ് മണത്തണ. പ്രാചീന മനുഷ്യവാസത്തിൻ്റെ അടയാളങ്ങൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലുണ്ട്. ഏഴ് ക്ഷേത്രങ്ങളും മറ്റ് ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ അല്ലെങ്കിൽ അത്തരം ഘടനകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ട്. പുരാതനമായ ധാരാളം ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ തന്നെ ക്ഷേത്രനഗരി എന്നു അപരനാമത്തിലും ഈ സ്ഥലം അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ ചെറു ഗ്രാമം പഴശ്ശിരാജയുടെ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രദേശത്തെ നാടൻ പാട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യ ഭരണസംവിധാനത്തിൻ്റെ ഒരു മുൻകാല രൂപം ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്നുവെന്നാണ്. ഒരു ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മണത്തണയിലുണ്ട്. മണത്തണയിലെ യുപി സ്കൂളിന് നൂറു വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുണ്ട്. കൊട്ടിയൂർക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് കാവ്യഗ്രന്ഥമെഴുതിയ കവി [[മാനന്തേരിമഠത്തിൽ ചന്തു നമ്പ്യാർ]] ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ അധ്യാപകനായിരുന്നു{{തെളിവ്}} കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായി]] ആചാരപരമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് മണത്തണ. ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ തന്നെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ധാരാളം മണിക്കിണറുകളും ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. സപ്തമാതൃപുരം എന്ന [[ചപ്പാരം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[കുണ്ടേൻ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]], [[കുളങ്ങരേത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[നഗരേശ്വരം ക്ഷേത്രം]] എന്നിവ മേഖലയിലെ പ്രധാനക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുവാഭരണങ്ങളും പൂജാപാത്രങ്ങളും സൂക്ഷിക്കുന്ന [[കരിമ്പന ഗോപുരം]] മണത്തണയിലാണ്. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ആചാരപരമായ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന വ്യക്തിയെ [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യപരമായ]] രീതിയിൽ നഗരേശ്വരം ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതി പൂർവ്വകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ഗ്രാമം പ്രാചീനകാലത്ത് ഒരു നഗരമായിരുന്നതിന്റെ സൂചന നൽകുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്ര നാമവും മണിക്കിണറുകളുടെ ആധിക്യവും.{{തെളിവ്}} ബ്രിട്ടീഷുകാരും [[പഴശ്ശിരാജ|പഴശിരാജാവും]] തമ്മിൽ മണത്തണയിൽ വച്ച് മൂന്ന് ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. പഴശിരാജാവിന് മണത്തണയിൽ കൊട്ടാരമുണ്ടായിരുന്നു. കൊട്ടാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൊള്ളയടിച്ചു. പൂർവ്വകാലത്ത് പുരളിമല ഭരിച്ചിരുന്ന ഹരിശ്ചന്ദ്ര പെരുമാൾ സ്ഥാപിച്ച കോട്ട മണത്തണയ്ക്ക് സമീപമാണുള്ളത്. ഈ കോട്ടസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലം [[കോട്ടക്കുന്ന്]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു.{{തെളിവ്}}(ഇത് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ [[കോട്ടക്കുന്ന്|കോട്ടക്കുന്നല്ല]]). == സ്ഥാനം == പേരാവൂരിൽ നിന്ന് 3.5 കിലോമീറ്റർ (2.2 മൈൽ) കിഴക്കും, ഇരിട്ടിയിൽ നിന്ന് 16 കിലോമീറ്ററും (9.9 മൈൽ), തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് 43.5 കിലോമീറ്ററും (27.0 മൈൽ), മാനന്തവാടിയിൽ നിന്ന് (വയനാട് ജില്ല) 36 കിലോമീറ്ററും (22 മൈൽ) അകലെയുമാണ് മണത്തണ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതം ഇതിന് സമീപത്താണ്. ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവുടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം 43 കിലോമീറ്റർ (27 മൈൽ) അകലെയുള്ള തലശ്ശേരിയിലാണ്. കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളം മണത്താനയിൽ നിന്ന് 30 കിലോമീറ്റർ (19 മൈൽ) പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{commons category|Manathana}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} p6hjmjm4hw5e8129atcsqwgq6wruu8b 4659433 4659432 2026-08-18T01:59:13Z Malikaveedu 16584 4659433 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Manathana}} {{Infobox settlement | name = മണത്തണ | official_name = | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = Govt. Higher Secondary School Manathana (10).jpg | image_alt = | image_caption = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, മണത്തണ | nickname = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|54|45|N|75|45|25|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 18.02 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15935 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 670674 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = കെ.എൽ -78 | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} [[പ്രമാണം:സ്കൂൾ.jpg|വലത്ത്‌|320x320ബിന്ദു]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്‌ ''''മണത്തണ''''. ആറളം ഫാമിൻ്റെ അതിർത്തിയാണ് മണത്തണ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|archive-date=2008-12-08|url-status=dead}}</ref> കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിന് കീഴിലുള്ള പേരാവൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലാണ് മണത്തണ. പ്രാചീന മനുഷ്യവാസത്തിൻ്റെ അടയാളങ്ങൾ ഈ ഗ്രാമത്തിലുണ്ട്. ഏഴ് ക്ഷേത്രങ്ങളും മറ്റ് ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ അല്ലെങ്കിൽ അത്തരം ഘടനകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ട്. പുരാതനമായ ധാരാളം ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ തന്നെ ക്ഷേത്രനഗരി എന്നു അപരനാമത്തിലും ഈ സ്ഥലം അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ ചെറു ഗ്രാമം പഴശ്ശിരാജയുടെ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പഴശ്ശിരാജയുടെ കിഴക്കേ കോവിലകം മണത്തണയിലായിരുന്നു സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത്. ഈ പ്രദേശത്തെ നാടൻ പാട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യ ഭരണസംവിധാനത്തിൻ്റെ ഒരു മുൻകാല രൂപം ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്നുവെന്നാണ്. ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം ഒരു ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മണത്തണയിലുണ്ട്. മണത്തണയിലെ യുപി സ്കൂളിന് നൂറു വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുണ്ട്. കൊട്ടിയൂർക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് കാവ്യഗ്രന്ഥമെഴുതിയ കവി [[മാനന്തേരിമഠത്തിൽ ചന്തു നമ്പ്യാർ]] ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ അധ്യാപകനായിരുന്നു{{തെളിവ്}} കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായി]] ആചാരപരമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് മണത്തണ. ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ തന്നെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ധാരാളം മണിക്കിണറുകളും ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. സപ്തമാതൃപുരം എന്ന [[ചപ്പാരം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[കുണ്ടേൻ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]], [[കുളങ്ങരേത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[നഗരേശ്വരം ക്ഷേത്രം]] എന്നിവ മേഖലയിലെ പ്രധാനക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുവാഭരണങ്ങളും പൂജാപാത്രങ്ങളും സൂക്ഷിക്കുന്ന [[കരിമ്പന ഗോപുരം]] മണത്തണയിലാണ്. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ആചാരപരമായ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന വ്യക്തിയെ [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യപരമായ]] രീതിയിൽ നഗരേശ്വരം ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതി പൂർവ്വകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ഗ്രാമം പ്രാചീനകാലത്ത് ഒരു നഗരമായിരുന്നതിന്റെ സൂചന നൽകുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്ര നാമവും മണിക്കിണറുകളുടെ ആധിക്യവും.{{തെളിവ്}} ബ്രിട്ടീഷുകാരും [[പഴശ്ശിരാജ|പഴശിരാജാവും]] തമ്മിൽ മണത്തണയിൽ വച്ച് മൂന്ന് ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. പഴശിരാജാവിന് മണത്തണയിൽ കൊട്ടാരമുണ്ടായിരുന്നു. കൊട്ടാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൊള്ളയടിച്ചു. പൂർവ്വകാലത്ത് പുരളിമല ഭരിച്ചിരുന്ന ഹരിശ്ചന്ദ്ര പെരുമാൾ സ്ഥാപിച്ച കോട്ട മണത്തണയ്ക്ക് സമീപമാണുള്ളത്. ഈ കോട്ടസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലം [[കോട്ടക്കുന്ന്]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു.{{തെളിവ്}}(ഇത് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ [[കോട്ടക്കുന്ന്|കോട്ടക്കുന്നല്ല]]). == സ്ഥാനം == പേരാവൂരിൽ നിന്ന് 3.5 കിലോമീറ്റർ (2.2 മൈൽ) കിഴക്കും, ഇരിട്ടിയിൽ നിന്ന് 16 കിലോമീറ്ററും (9.9 മൈൽ), തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് 43.5 കിലോമീറ്ററും (27.0 മൈൽ), മാനന്തവാടിയിൽ നിന്ന് (വയനാട് ജില്ല) 36 കിലോമീറ്ററും (22 മൈൽ) അകലെയുമാണ് മണത്തണ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതം ഇതിന് സമീപത്താണ്. ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവുടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം 43 കിലോമീറ്റർ (27 മൈൽ) അകലെയുള്ള തലശ്ശേരിയിലാണ്. കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളം മണത്താനയിൽ നിന്ന് 30 കിലോമീറ്റർ (19 മൈൽ) പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{commons category|Manathana}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{kannur-geo-stub}} fbxb5h1j4q1mmuyue71083swnv9w5r2 0 223896 4659489 4566035 2026-08-18T06:51:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659489 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Swietenia mahagoni}} {{taxobox |name =ചെറിയ മഹാഗണി |image = Swietenia mahagoni L..jpg |image_caption = ചെറിയ മഹാഗണി പൂക്കൾ |status = EN |status_system = iucn2.3 |status_ref=<ref name="iucn">IUCN Red List: [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/32519/all ''Swietenia mahagoni''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080809235025/http://www.iucnredlist.org/search/details.php/32519/all |date=2008-08-09 }}</ref> |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Sapindales]] |familia = [[Meliaceae]] |genus = ''[[Swietenia]]'' |species = '''''S. mahagoni''''' |binomial = ''Swietenia mahagoni'' |binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] |synonyms = * Cedrus mahogani L. * Swietenia fabrilis Salisbury * Swietenia mahogoni (L.) Lam. |}} അമേരിക്കൻ വംശജനാണ് West Indies Mahogany എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''ചെറിയ മഹാഗണി'''. {{ശാനാ|Swietenia mahagoni}}. 30 മീറ്റർ വരെ ഉയരം വയ്ക്കും. 1795 ലാണ് ആദ്യമായി [[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ്|വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിൽ]] നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന് ഇന്ത്യയിൽ കൊൽക്കൊത്തയിലെ റോയൽ ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനിൽ നട്ടുവളർത്തിയത്. അതിനുശേഷം ഇന്ത്യയിൽ ധാരാളം തോട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. യൂറോപ്പിൽ ഫർണിച്ചറിന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഈ മരമാണ്. [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്|ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലെ]] ദേശീയ വൃക്ഷമാണിത്. അമിതമായി മുറിച്ചുമാറ്റിയതിനാൽ വംശനാശഭീഷണിയുള്ള ഒരു വൃക്ഷമാണിത്<ref>http://www.iucnredlist.org/details/32519/0</ref>. ==ഗുണങ്ങൾ== [[ഹെയ്റ്റി|ഹെയ്റ്റിയിൽ]] ഈ മരം വിറകിനായും കരിയാക്കി മാറ്റാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. കീടബാധ മറ്റു മഹാഗണി വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ കുറവായതിനാൽ ലോകം മുഴുവൻ തന്നെ ഫർണിച്ചറുണ്ടാൻ ഈ മരം ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. [[കരീബിയൻ]] പ്രദേശങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും തന്നെ ഈ മരം ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ പലയിടത്തും അലങ്കാരവൃക്ഷമായി വളർത്താറുണ്ട്. നല്ലൊരു തണൽമരമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.worldagroforestrycentre.org/sea/products/afdbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=1567 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-12-27 |archive-date=2012-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730160308/http://www.worldagroforestrycentre.org/sea/Products/AFDbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=1567 |url-status=dead }}</ref>. [[File:Tree in new leaves I IMG 6222.jpg|thumb|ചെറിയ മഹാഗണി മരം]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://dendro.cnre.vt.edu/dendrology/syllabus/factsheet.cfm?ID=399 * http://www.forestlegality.org/risk-tool/species/swietenia-mahagoni {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305063343/http://www.forestlegality.org/risk-tool/species/swietenia-mahagoni |date=2016-03-05 }} *http://www.ecoindia.com/flora/trees/indian-mahogany-tree.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117074429/http://www.ecoindia.com/flora/trees/indian-mahogany-tree.html |date=2013-01-17 }} {{WS|Swietenia mahagoni}} {{CC|Swietenia mahagoni}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വംശനാശം നേരിടുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മീലിയേസീ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} aghr969sj0nhz7vgn60a84b3za9k8f6 0 231832 4659274 4658733 2026-08-17T12:01:07Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659274 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kuthampully Saree}} {{Needs Image}} [[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കുത്താമ്പുള്ളി]] ഗ്രാമത്തിൽ പരമ്പരാഗതമായ രീതിയിൽ നെയ്തെടുക്കുന്ന സാരികളാണ് '''കുത്താമ്പുള്ളി സാരികൾ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കസവിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ് ഈ സാരികളെ ഏറെ പ്രശസ്തമാക്കുന്നത്. 2011 സെപ്തംബറിൽ കുത്താമ്പുള്ളി സാരിയ്ക്ക് [[ഭൗമസൂചിക]] അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-01/kochi/29953141_1_sarees-gi-registration-kannur |title=Kuthampully sarees get an IP address, weave history |publisher=[[The Times of India]] |date=2011-09-01 |accessdate=2013-02-06 |archive-date=2013-01-03 |archive-url=https://archive.today/20130103153359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-01/kochi/29953141_1_sarees-gi-registration-kannur |url-status=dead }}</ref> ==ചരിത്രം== കുത്താമ്പുള്ളി സാരികൾ പ്രധാനമായും നെയ്തെടുക്കുന്നത് പഴയ മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്ത് വേരുകളുള്ള ദേവാംഗ സമുദായത്തിൽ പെട്ടവരാണ്. 500 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് കൊച്ചി രാജകുടുംബം കൊട്ടാരത്തിലേക്കാവശ്യമുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുവാനായി ഇവരുടെ പൂർവ്വികരെ ഇവിടെയെത്തിച്ചതായി കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/keralacallfeb_08/pg08-09.pdf |title=കേരള കോളിംഗ്, ഫെബ്രുവരി 2008, കേരളസർക്കാർ വെബ്‌സൈറ്റിൽ നിന്നും |access-date=2013-02-06 |archive-date=2014-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630205132/http://www.old.kerala.gov.in/keralacallfeb_08/pg08-09.pdf |url-status=dead }}</ref> 1972-ൽ 102 അംഗങ്ങളുമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച കുത്താമ്പുള്ളി കൈത്തറി വ്യവസായ സഹകരണ സംഘത്തിൽ 2008 ഫെബ്രുവരിയിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 814 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. സാരികൾക്ക് പുറമേ ധോത്തികളും വേഷ്ടികളും ഒക്കെ ഇവർ നിർമ്മിക്കുന്നു. കന്നഡക്കാർ കുത്താമ്പുള്ളിയിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. ബാംഗ്ലൂരിലും മൈസൂരിലും ദേവാംഗ വംശജരായ അവരുടെ ജാതിക്കാരാണ്. ഇപ്പോൾ കുത്താമ്പുള്ളിയിൽ സ്വന്തമായി കെട്ടിടമുള്ള 814 അംഗങ്ങളുണ്ട്. 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഭൂമിശാസ്ത്ര സൂചിക നിയമം (GI) വഴി കുത്താമ്പുള്ളി സാരിക്ക് പ്രത്യേക ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Kuthampully-sarees-get-an-IP-address-weave-history/articleshow/9816811.cms |archive-url=https://archive.today/20130103153359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-01/kochi/29953141_1_sarees-gi-registration-kannur |url-status=live |archive-date=2013-01-03 |title=Kuthampully sarees get an IP address, weave history |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2012-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-10/thiruvananthapuram/32155187_1_branding-exercise-regional-brands-international-branding |archive-url=https://archive.today/20130103140411/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-10/thiruvananthapuram/32155187_1_branding-exercise-regional-brands-international-branding |url-status=dead |archive-date=2013-01-03 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Kerala handloom to get international branding |accessdate=2012-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thiruvilwamala.com/about-village.html |title=Kuthampully |publisher=Thiruvilwamala |accessdate=2012-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=http://keralalivenews.blogspot.in/2009/06/kuthampully-handloom-weaving-devanga_10.html |title=Weaving a Devanga style |publisher=Keralalivenews |accessdate=2012-06-13}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.malabarshopping.com/women-collections/womens-dresses/kerala-set-saree |title=Kuthampully Kerala Saree |access-date=2026-08-15 |archive-date=2016-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160515065143/http://www.malabarshopping.com/women-collections/womens-dresses/kerala-set-saree |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{Sari}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വസ്ത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സാരികൾ]] 48adqlsmwdx06z9uv0xt896rr0k0oqm 0 232061 4659328 4658044 2026-08-17T15:19:34Z Vishalsathyan19952099 57735 4659328 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Karkkadakavavu}} [[കർക്കടകം|കർക്കടകമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി|കറുത്തവാവ്]] ദിവസമാണ് '''കർക്കടകവാവ്''' അഥവാ '''പിതൃദിനം''' എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദുക്കൾ ആചരിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പിതൃബലിക്കും [[തർപ്പണം|തർപ്പണത്തിനും]] പ്രസിദ്ധമാണ്. അന്നു ബലിയിട്ടാൽ പിതൃക്കൾക്കു ആത്മശാന്തി ലഭിക്കുമെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഒരു വർഷം പിതൃക്കൾക്ക് ഒരു ദിവസമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിതൃക്കൾക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള [[ദക്ഷിണായനം|ദക്ഷിണായനത്തിലെ]] ആദ്യത്തെ അമാവാസിയാണ് കർക്കടകത്തിലേത്. അതുകൊണ്ടാണ് കർക്കടക വാവുബലി പ്രാധാന്യമുള്ളതായി കരുതുന്നത്. പ്രധാനമായും മഹാവിഷ്ണു, മഹാദേവൻ എന്നിവർ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായി വരുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് കാണപ്പെടുന്നത്. തലേന്നു വ്രതമെടുത്ത് അമാവാസി ദിവസം കുളിച്ചു ഈറനണിഞ്ഞു മരിച്ച് മണ്മറഞ്ഞുപോയ പിതൃക്കളെ മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പിച്ചു ഭക്തിപുരസരം ബലിയിടും. എള്ളും പൂവും, ചോറ് അല്ലെങ്കിൽ ഉണക്കലരിയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ബലിതർപ്പണം നടത്തുക. അന്ന് കാക്കയ്ക്ക് ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന രീതിയും കണ്ടുവരുന്നു. പ്രശസ്തമായ സ്നാനഘട്ടങ്ങളിലും ക്ഷേത്രക്കടവുകളിലും പിതൃതർപ്പണത്തിനുള്ള സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്താറുണ്ട്. == കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട പിതൃ ബലി കേന്ദ്രങ്ങൾ == * [[ആലുവ ശിവക്ഷേത്രം|ആലുവ മഹാശിവരാത്രി മണപ്പുറം]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] * [[തിരുവല്ലം പരശുരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] * [[തിരുനാവായ നാവാമുകുന്ദക്ഷേത്രം]], [[മലപ്പുറം ജില്ല]] * [[ചേലാമറ്റം ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|പെരുമ്പാവൂർ ചേലാമറ്റം ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], എറണാകുളം ജില്ല * [[തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] പാപനാശിനി, [[വയനാട് ജില്ല]] * വരയ്ക്കൽ ശ്രീ ദുർഗ്ഗാഭഗവതിക്ഷേത്രം, വെസ്റ്റ് ഹിൽ, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] * [[വർക്കല ജനാർദ്ദനസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] പാപനാശം, തിരുവനന്തപുരം ജില്ല * [[പഞ്ചവടി ശ്രീ ശങ്കരനാരായണ മഹാക്ഷേത്രം]], [[എടക്കഴിയൂർ]], [[ചാവക്കാട്]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] * [[തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]], [[കൊല്ലം ജില്ല]] തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ബലിതർപ്പണകേന്ദ്രങ്ങളാണ്. == ഇത് കൂടി കാണുക == * [[ശ്രാദ്ധം]] * [[തർപ്പണം]] * [http://www.mathrubhumi.com/books/article/excerpts/775/ പിതൃകർമ്മവിധി എന്ന പുസ്തകം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഹൈന്ദവാചാരങ്ങൾ]] mdflsvz0uislrsbavea627zflrzi7lu 0 279080 4659357 3972352 2026-08-17T17:53:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659357 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kokeshi}} [[File:Kokeshi 20101105.jpg|thumb|200px|right|Kokeshi]] [[File:Kokeshi-finishing.jpg|thumb|200px|right|Finishing a Kokeshi]] [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാ]]നിൽ നിന്നുള്ള മരപ്പാവകളാണ് '''കൊകേഷി'''. 150 വർഷത്തിലേറെയായി കുട്ടികൾക്കുള്ള കളിപ്പാട്ടമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത കൈകളോ കാലുകളോ ഇല്ലാത്ത ലളിതമായ തടി പാവകളാണ് ഇത്. [[ജാപ്പനീസ്]] പാവകൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ജപ്പാനിലെ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിൽ (ടഹോകു-ചിഹ) നിന്നുള്ളതാണ്. അവ തടിയിൽ നിന്ന് കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചവയാണ്. ലളിതമായ ശരീരവും തലയും, മുഖം നിർവചിക്കാൻ കുറച്ച് നേർത്ത ചായം പൂശിയതുമായ വരികളും കാണപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിൽ പലപ്പോഴും പുഷ്പങ്ങളുടെയോ, അല്ലെങ്കിൽ വളയ ഡിസൈനുകൾ ചുവപ്പ്, കറുപ്പ്, ചിലപ്പോൾ പച്ച, പർപ്പിൾ, നീല അല്ലെങ്കിൽ മഞ്ഞ എന്നീ നിറങ്ങളിലെ മഷി കൊണ്ട് വരച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ മെഴുക് പാളി കൊണ്ട് മൂടുകയും ചെയ്യുന്നു. കൈകളോ കാലുകളോ ഇല്ലാത്തതാണ് കോകേഷി പാവകളുടെ ഒരു പ്രത്യേകത. 1950 കൾ മുതൽ കോകേഷി നിർമ്മാതാക്കൾ സാധാരണയായി പാവകളുടെ അടിയിലോ പിന്നിലോ അവരുടെ സൃഷ്ടികളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ==ഇതും കാണുക== * [[Japanese traditional dolls]] ** [[Daruma doll]] * [[Matryoshka doll|Nesting doll]] == അവലംബം == {{reflist}} [[File:Image-Japaneas New year Stamp of 1956.jpg|thumb|right|120px|Japanese postage stamp showing ''kokeshi'']] ==പുറം കണ്ണികൾ== * {{Commons category-inline|Kokeshi}} * [https://archive.today/20130204233202/http://www.visitjapan-tohoku.org.e.cr.hp.transer.com/zone/kaminoyama/event/1580/ "32nd Michinoku Kokeshi Festival" at Destination Tohoku] * [http://www.japanya.co.uk/kokeshi.aspx "''Kokeshi''" at Japanya.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211094250/http://www.japanya.co.uk/kokeshi.aspx |date=2012-12-11 }} [[വർഗ്ഗം:പാവകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കരകൗശലവസ്തുക്കൾ]] 5oqqsjmymgc7f7kq1e1672p648ebscr 2 280903 4659515 1953050 2026-08-18T09:38:21Z Greatgoogle123 221734 താൾ ശൂന്യമാക്കി 4659515 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 4659529 4659515 2026-08-18T10:44:53Z Greatgoogle123 221734 4659529 wikitext text/x-wiki BLAIJEN K B i5sze4hlufxsgdj6gshgazp521usgx2 4659531 4659529 2026-08-18T11:01:00Z Greatgoogle123 221734 4659531 wikitext text/x-wiki Blaijen K B Blaijen K B is a cooperative banking professional in Kerala, India. He is associated with the cooperative banking sector and works as a Junior Clerk at Maradu Service Co-operative Bank Limited, Ernakulam. Career Blaijen K B was selected for the post of Junior Clerk in Maradu Service Co-operative Bank Limited through the Kerala State Co-operative Service Examination Board (CSEB) recruitment process. According to the official rank list published by the Co-operative Service Examination Board on 1 July 2025, he was placed 6th in the rank list for the Junior Clerk post at Maradu Service Co-operative Bank Limited. He secured a total of 73 marks, consisting of 58 marks in the consolidated written component and 15 marks in the interview. (Kerala Co-op Exam Board) The recruitment notification was Notification No. 13/2024, and the examination was conducted on 15 February 2025. The notified number of posts was three under the general category. (Kerala Co-op Exam Board) Cooperative Banking Blaijen K B’s professional association is with the Kerala cooperative banking sector. His selection and subsequent service are part of the recruitment system administered by the Kerala State Co-operative Service Examination Board. His name also appears in other official CSEB rank lists connected with the same recruitment notification, including rank lists for other cooperative banks in Ernakulam district. (Kerala Co-op Exam Board) References 1. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Rank List for Junior Clerk, Maradu Service Co-operative Bank Limited, published 1 July 2025. (Kerala Co-op Exam Board) 2. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Cooperative bank recruitment rank lists. (Kerala Co-op Exam Board) See also * Kerala State Co-operative Service Examination Board * Cooperative banking in Kerala * Maradu Service Co-operative Bank Limited nefa2ayadcien3puh4l2jrb7ersns7b 4659532 4659531 2026-08-18T11:02:01Z Quinlan83 147074 Requesting deletion 4659532 wikitext text/x-wiki {{delete|Out of project scope}}Blaijen K B Blaijen K B is a cooperative banking professional in Kerala, India. He is associated with the cooperative banking sector and works as a Junior Clerk at Maradu Service Co-operative Bank Limited, Ernakulam. Career Blaijen K B was selected for the post of Junior Clerk in Maradu Service Co-operative Bank Limited through the Kerala State Co-operative Service Examination Board (CSEB) recruitment process. According to the official rank list published by the Co-operative Service Examination Board on 1 July 2025, he was placed 6th in the rank list for the Junior Clerk post at Maradu Service Co-operative Bank Limited. He secured a total of 73 marks, consisting of 58 marks in the consolidated written component and 15 marks in the interview. (Kerala Co-op Exam Board) The recruitment notification was Notification No. 13/2024, and the examination was conducted on 15 February 2025. The notified number of posts was three under the general category. (Kerala Co-op Exam Board) Cooperative Banking Blaijen K B’s professional association is with the Kerala cooperative banking sector. His selection and subsequent service are part of the recruitment system administered by the Kerala State Co-operative Service Examination Board. His name also appears in other official CSEB rank lists connected with the same recruitment notification, including rank lists for other cooperative banks in Ernakulam district. (Kerala Co-op Exam Board) References 1. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Rank List for Junior Clerk, Maradu Service Co-operative Bank Limited, published 1 July 2025. (Kerala Co-op Exam Board) 2. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Cooperative bank recruitment rank lists. (Kerala Co-op Exam Board) See also * Kerala State Co-operative Service Examination Board * Cooperative banking in Kerala * Maradu Service Co-operative Bank Limited s4icwwj6e3cuoqmevxkq8124xv84sim 4659534 4659532 2026-08-18T11:08:14Z Greatgoogle123 221734 4659534 wikitext text/x-wiki Blaijen K B is a cooperative banking professional in Kerala, India. He is associated with the cooperative banking sector and works as a Junior Clerk at Maradu Service Co-operative Bank Limited, Ernakulam. {{Infobox writer | name = Blaijen K B | penname = | birth_name = | birth_date ={{birth date and age|1997|10|17|df=yes}} | birth_place = [[എറണാകുളം]], [[കേരളം]] | notableworks = | movement = | influences = | spouse = | children = | awards = | native_name = | citizenship = [[ഇന്ത്യൻ]] | alma_mater = [Kesari Arts and Science College) }} Career Blaijen K B was selected for the post of Junior Clerk in Maradu Service Co-operative Bank Limited through the Kerala State Co-operative Service Examination Board (CSEB) recruitment process. According to the official rank list published by the Co-operative Service Examination Board on 1 July 2025, he was placed 6th in the rank list for the Junior Clerk post at Maradu Service Co-operative Bank Limited. He secured a total of 73 marks, consisting of 58 marks in the consolidated written component and 15 marks in the interview. (Kerala Co-op Exam Board) The recruitment notification was Notification No. 13/2024, and the examination was conducted on 15 February 2025. The notified number of posts was three under the general category. (Kerala Co-op Exam Board) Cooperative Banking Blaijen K B’s professional association is with the Kerala cooperative banking sector. His selection and subsequent service are part of the recruitment system administered by the Kerala State Co-operative Service Examination Board. His name also appears in other official CSEB rank lists connected with the same recruitment notification, including rank lists for other cooperative banks in Ernakulam district. (Kerala Co-op Exam Board) References 1. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Rank List for Junior Clerk, Maradu Service Co-operative Bank Limited, published 1 July 2025. (Kerala Co-op Exam Board) 2. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Cooperative bank recruitment rank lists. (Kerala Co-op Exam Board) See also * Kerala State Co-operative Service Examination Board * Cooperative banking in Kerala * Maradu Service Co-operative Bank Limited 0v8pq7hlf0dli0kbs29bbl1onyuupbm 4659535 4659534 2026-08-18T11:08:31Z Quinlan83 147074 Restored revision 4659532 by [[Special:Contributions/Quinlan83|Quinlan83]] ([[User talk:Quinlan83|talk]]): Rb (TwinkleGlobal) 4659535 wikitext text/x-wiki {{delete|Out of project scope}}Blaijen K B Blaijen K B is a cooperative banking professional in Kerala, India. He is associated with the cooperative banking sector and works as a Junior Clerk at Maradu Service Co-operative Bank Limited, Ernakulam. Career Blaijen K B was selected for the post of Junior Clerk in Maradu Service Co-operative Bank Limited through the Kerala State Co-operative Service Examination Board (CSEB) recruitment process. According to the official rank list published by the Co-operative Service Examination Board on 1 July 2025, he was placed 6th in the rank list for the Junior Clerk post at Maradu Service Co-operative Bank Limited. He secured a total of 73 marks, consisting of 58 marks in the consolidated written component and 15 marks in the interview. (Kerala Co-op Exam Board) The recruitment notification was Notification No. 13/2024, and the examination was conducted on 15 February 2025. The notified number of posts was three under the general category. (Kerala Co-op Exam Board) Cooperative Banking Blaijen K B’s professional association is with the Kerala cooperative banking sector. His selection and subsequent service are part of the recruitment system administered by the Kerala State Co-operative Service Examination Board. His name also appears in other official CSEB rank lists connected with the same recruitment notification, including rank lists for other cooperative banks in Ernakulam district. (Kerala Co-op Exam Board) References 1. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Rank List for Junior Clerk, Maradu Service Co-operative Bank Limited, published 1 July 2025. (Kerala Co-op Exam Board) 2. Kerala State Co-operative Service Examination Board — Cooperative bank recruitment rank lists. (Kerala Co-op Exam Board) See also * Kerala State Co-operative Service Examination Board * Cooperative banking in Kerala * Maradu Service Co-operative Bank Limited s4icwwj6e3cuoqmevxkq8124xv84sim 0 295429 4659294 4647368 2026-08-17T14:12:08Z Vinayaraj 25055 4659294 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox military person | name = Malik Kāfūr | image = | caption = ''The last act of Malik Naib Kafur, 1316 CE.'', 20th century [[artist's impression]] | birth_date = | birth_place = | death_date = February 1316 | death_place = [[Delhi]] | resting_place = | allegiance = [[Delhi Sultanate]] | other_name = Tāj al-Dīn 'Izz al-Dawla, Malik Nā'ib, Hazār-Dīnārī, al-Alfī{{sfn|S. Digby|1990|p=419}} | rank = ''[[Nawab|Na'ib]]'' ([[viceroy]]) | religion = [[Islam]] | battles = {{plainlist| * [[Mongol invasion of India, 1306|Mongol invasion]] (1306) * [[Alauddin Khalji's conquest of Devagiri|Siege of Devagiri]] (1308) * [[Siege of Warangal, 1310|Siege of Warangal]] (1310) * [[Siege of Dwarasamudra]] (1311) * [[Malik Kafur's invasion of the Pandya kingdom|Pandya kingdom raids]] (1311) }} }}[[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി| അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ]] സേനാനായതനായിരുന്നു മാലിക് കഫൂർ. ഹസാർ ദിനാറി (ആയിരം ദിനാറുകാരൻ) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ ഡെക്കാൻ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നല്കിയത് മാലിക് കഫൂർ ആയിരുന്നു. ==ജീവചരിത്രം== നസ്രത്ഖാൻറെ നേതൃത്വത്തിൽ അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ സൈന്യം 1299-ൽ കാംബേ കീഴടക്കി. നസ്രത്ഖാൻ സമ്പന്നരായ വ്യാപാരികളിൽനിന്ന് സ്വർണവും വിലപിടിപ്പുളള രത്നങ്ങളും പിടിച്ചു വാങ്ങി. കഫൂർ എന്ന അടിമയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ആയിരം പണത്തിന് (ഹസാർ ദിനാർ- അങ്ങനെയാണ് കഫൂറിന് ഹസാർ ദിനാറി എന്ന പേരു വീണത്) അവനെ വിലക്കെടുത്ത് മാലിക്-നയിബ് പദവി നല്കിയതായും അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയും കഫൂറിൽ ഏറെ ആകൃഷ്ടനായിരുന്നുവെന്നും മുസ്ളീം ചരിത്രകാരൻ ബർണി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>[http://www.archive.org/stream/cu31924073036737#page/n108/mode/1up സിയാവുദ്ദീൻ ബർണിയുടെ താരിഖ് -എ-ഫിറോസ് ഷാഹി-(ഇംഗ്ലീഷു പരിഭാഷ(1871) എലിയട്ട് - ഇന്ത്യ ചരിത്രം മുഹമ്മദൻ കാലഘട്ടം പേജ് 164]</ref>. മലിക് കഫൂറിന്റെ ഉയർച്ച ദ്രുതഗതിയിലായിരുന്നു. 1306- 1308 കാലത്തെ ഡെക്കാൻ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നല്കാൻ അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി തെരഞ്ഞെടുത്തത് മാലിക് കഫൂറിനേയാണ്. <ref>[https://archive.org/stream/southindiahermuh00krisuoft#page/n5/mode/1up South India and her Mohammedan Invasions S.K Aiyangar (1921) page 84]</ref>. ==യുദ്ധക്കളത്തിൽ == കപ്പം കൊടുക്കുന്നതിൽ വീഴ്ച വരുത്തിയ യാദവ രാജാവ് രാമദേവയേയാണ് കഫൂർ ആദ്യം ആക്രമിച്ചത്. യുദ്ധത്തിൽ വിജയം വരിച്ച കഫൂറിന്റെ അടുത്ത ലക്ഷ്യം കാകതീയ തലസ്ഥാനമായ വാരങ്കൽ ആയിരുന്നു. നീണ്ട ഏറ്റു മുട്ടലിനുശേഷം പ്രതാപരുദ്ര രണ്ടാമൻ അടിയറവു പറഞ്ഞു. വമ്പിച്ച സമ്പത്തുമായി കഫൂർ ദില്ലിയിൽ തിരിച്ചെത്തി. അടുത്തതായി 1311-ൽ ഹൊയ്സാല രാജാവ് ബല്ലാലയെ ആക്രമിച്ചു. ബല്ലാലയും കീഴടങ്ങി. പാണ്ഡ്യരാജ്യത്തിലെ കുടുംബവഴക്കുകളിൽ ഇടപെടാനുളള അവസരം മുതലെടുത്ത് ബല്ലാലയുമൊത്ത് മധുരയുടെ നേർക്കു നീങ്ങി.ഈ യുദ്ധങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം പിടിച്ചെടുത്ത സമ്പത്ത് അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ ഭണ്ഡാരത്തിലെത്തി<ref>[https://archive.org/stream/southindiahermuh00krisuoft#page/n5/mode/1up South India and her Mohammedan Invasions S.K Aiyangar (1921) ]</ref>. <ref>[http://www.archive.org/stream/cu31924073036737#page/n82/mode/1up അമീർഖുസ്രോയുടെ താരിഖ്-എ-അലായി (ഇംഗ്ലീഷു പരിഭാഷ(1871) എലിയട്ട് - ഇന്ത്യ ചരിത്രം മുഹമ്മദൻ കാലഘട്ടം പേജ് 67-92]</ref> ==അന്ത്യം== അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിക്ക് മാലിക് കഫൂറിനെ അത്യന്തം സ്നേഹവും വിശ്വാസവുമായിരുന്നു. ഇതു മുതലെടുത്ത് കഫൂർ എതിരാളികളെ വകവരുത്തി. സുൽത്താൻ രോഗാതുരനായപ്പോൾ കഫൂറിന്റെ ശത്രുക്കൾ ശക്തിയാർജിച്ചു. സുൽത്താന് വിഷം കൊടുത്ത് കൊന്നത് മാലിക് കഫൂറാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book|title= Advanced History of India |url= https://archive.org/details/ghs2.advancedhistoryo0000kani |author=Nilakanta Sastri|publisher=Allied Publishers Pvt. Ltd|year=1970|}}</ref>. <ref>[https://archive.org/stream/southindiahermuh00krisuoft#page/n5/mode/1up South India and her Mohammedan Invasions S.K Aiyangar (1921) പേജ് 121 ]</ref>. അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ മരണത്തോടെ മാലിക് കഫൂർ അധികാരം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. സുൽത്താന്റെ പ്രായപൂർത്തിയായ എല്ലാ മക്കളേയും കാരാഗ്രഹത്തിലടച്ചു.വെറും ശിശുവായിരുന്ന മറ്റൊരു പുത്രനെ രാജാവായി വാഴിച്ച് പ്രതിനിധിയെന്ന നില്ക്ക് സ്വയം ഭരണഭാരം കൈയേറ്റു. പ്രമുഖപൗരന്മാരെ ദർബാറിലേക്ക് വിളിച്ചു വരുത്തി കൂട്ടായി വധിക്കാനുളള കഫൂറിന്റെ ഗൂഢാലോചന തിരിച്ചടിയായി ഭവിച്ചു അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി മരിച്ച് മുപ്പത്തിയഞ്ചാമത്തെ ദിവസം കഫൂർ വധിക്കപ്പെട്ടു. ==അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ദില്ലി സുൽത്താനത്ത്]] 5na5c08ylq7kbol7yd47yvcfdcu1y16 0 303184 4659351 2138412 2026-08-17T16:35:22Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1329967667|Karikkottakary]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659351 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">കരിക്കോട്ടക്കാരി</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Karikkottakary is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:19.817%;left:35.833%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Karikkottakary]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>കരിക്കോട്ടക്കരി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">കേരളത്തിനുള്ളിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Karikkottakary is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.433%;left:27.357%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Karikkottakary]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>കരിക്കോട്ടകാരി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളിൽ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Karikkottakary&params=12_0_33_N_75_45_15_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">12°0′33′′N</span> <span class="longitude">75°45′15′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">12.00917 ° N 75.75417 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">12.00917; 75.75417</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Karikkottakary&params=12_0_33_N_75_45_15_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">12°0′33″N</span> <span class="longitude">75°45′15″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">12.00917°N 75.75417°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">12.00917; 75.75417</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |91 490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ എൽ-78, കെ എൽ 13, കെ എൻ-58 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 12 കി.മീ (7.5 മൈൽ) കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''കരിക്കോട്ടക്കരി'''. 2021 ഫെബ്രുവരി 26 ന് [[ആറളം]], [[അയ്യൻകുന്ന്]] ഗ്രാമങ്ങൾ മൂന്നായി വിഭജിച്ചാണ് കരിക്കോടക്കരി റവന്യൂ ഗ്രാമം രൂപീകരിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/indexor.php?nm=1717KarickottakkiryVillageOffice|title=Karikkottakary village office - village portal}}</ref> == ചരിത്രം == ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ 1948ൽ കേരളത്തിലെ [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരുടെ വരവോടെയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. 1970കളുടെ മധ്യത്തിൽ കരിക്കോട്ടക്കരി-ഇടപ്പുഴ റോഡ് നന്നാക്കുന്നതിനിടെ കണ്ടെത്തിയ പ്രാചീന ശവകുടീരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ചരിത്രാതീതകാലത്തെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ തെളിവുകളുള്ളതിനാൽ ഈ പ്രദേശത്തെ മനുഷ്യവാസകേന്ദ്രം വാസ്തവത്തിൽ കരുതിയതിനേക്കാൾ വളരെ പഴയതാണെന്ന് നഗമനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ചരിത്രപരമായ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയ ഈ പ്രത്യേക സ്ഥലം നിലവിലെ കരിക്കോട്ടക്കരി ഗ്രാമത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നിന്ന് 200 മീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ് == ശ്രദ്ധേയമായ വ്യക്തികൾ == * [[ലൂസി കളപ്പുര|ലൂസി കളപ്പുരയ്ക്കൽ]], മുൻ കന്യാസ്ത്രീയും പൊതുപ്രവർത്തകയും == പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും == * ഇടപ്പുഴ, വളത്തോട്, ഉറുപ്പുംകുട്ടി, വളയംകോട്, അങ്ങാടിക്കടവ്, ഇന്തുംകരി, വലിയപ്പറമ്പിങ്കരി എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റ് സ്ഥലങ്ങൾ. == ഗതാഗതം == ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട്പോകുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്കു ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും സഞ്ചരിക്കാം [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള ഒരു പാത ഗ്രാമത്തെ മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം ഈ ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] hvu4x6q4z1pkhgkzah5bjtva4dh8c14 4659352 4659351 2026-08-17T16:41:15Z Malikaveedu 16584 4659352 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">കരിക്കോട്ടക്കരി</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Karikkottakary is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:19.817%;left:35.833%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Karikkottakary]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>കരിക്കോട്ടക്കരി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">കേരളത്തിനുള്ളിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Karikkottakary is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.433%;left:27.357%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Karikkottakary]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>കരിക്കോട്ടക്കരി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളിൽ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Karikkottakary&params=12_0_33_N_75_45_15_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">12°0′33′′N</span> <span class="longitude">75°45′15′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">12.00917 ° N 75.75417 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">12.00917; 75.75417</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Karikkottakary&params=12_0_33_N_75_45_15_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">12°0′33″N</span> <span class="longitude">75°45′15″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">12.00917°N 75.75417°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">12.00917; 75.75417</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |91 490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ എൽ-78, കെ എൽ 13, കെ എൻ-58 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) കിഴക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''കരിക്കോട്ടക്കരി'''. 2021 ഫെബ്രുവരി 26 ന് [[ആറളം]], [[അയ്യൻകുന്ന്]] ഗ്രാമങ്ങൾ മൂന്നായി വിഭജിച്ചാണ് കരിക്കോടക്കരി റവന്യൂ ഗ്രാമം രൂപീകരിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/indexor.php?nm=1717KarickottakkiryVillageOffice|title=Karikkottakary village office - village portal}}</ref> == ചരിത്രം == ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ 1948ൽ കേരളത്തിലെ [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരുടെ വരവോടെയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. 1970കളുടെ മധ്യത്തിൽ കരിക്കോട്ടക്കരി-ഇടപ്പുഴ റോഡ് നന്നാക്കുന്നതിനിടെ കണ്ടെത്തിയ പ്രാചീന ശവകുടീരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ഇവിടെ ചരിത്രാതീതകാലത്തെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തിയതിനാൽ ഈ പ്രദേശത്തെ മനുഷ്യവാസകേന്ദ്രം വാസ്തവത്തിൽ കരുതിയതിനേക്കാൾ വളരെ പഴയതാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടു. ചരിത്രപരമായ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയ ഈ പ്രത്യേക സ്ഥലം നിലവിലെ കരിക്കോട്ടക്കരി ഗ്രാമത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നിന്ന് 200 മീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ് == ശ്രദ്ധേയമായ വ്യക്തികൾ == * [[ലൂസി കളപ്പുര|ലൂസി കളപ്പുരയ്ക്കൽ]], മുൻ കന്യാസ്ത്രീയും പൊതുപ്രവർത്തകയും == പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും == * ഇടപ്പുഴ, വളത്തോട്, ഉറുപ്പുംകുട്ടി, വളയംകോട്, അങ്ങാടിക്കടവ്, ഇന്തുംകരി, വലിയപറമ്പിങ്കരി എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റ് സ്ഥലങ്ങൾ. == ഗതാഗതം == ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട്പോകുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്കു ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും സഞ്ചരിക്കാം [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള ഒരു പാത ഗ്രാമത്തെ മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം ഈ ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] i6cjehh2fys9ouf7dakiq97hxkzuhhi 4659353 4659352 2026-08-17T16:41:45Z Malikaveedu 16584 [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4659353 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">കരിക്കോട്ടക്കരി</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Karikkottakary is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:19.817%;left:35.833%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Karikkottakary]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>കരിക്കോട്ടക്കരി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">കേരളത്തിനുള്ളിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Karikkottakary is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.433%;left:27.357%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Karikkottakary]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>കരിക്കോട്ടക്കരി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളിൽ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Karikkottakary&params=12_0_33_N_75_45_15_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">12°0′33′′N</span> <span class="longitude">75°45′15′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">12.00917 ° N 75.75417 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">12.00917; 75.75417</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Karikkottakary&params=12_0_33_N_75_45_15_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">12°0′33″N</span> <span class="longitude">75°45′15″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">12.00917°N 75.75417°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">12.00917; 75.75417</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |91 490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ എൽ-78, കെ എൽ 13, കെ എൻ-58 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) കിഴക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''കരിക്കോട്ടക്കരി'''. 2021 ഫെബ്രുവരി 26 ന് [[ആറളം]], [[അയ്യൻകുന്ന്]] ഗ്രാമങ്ങൾ മൂന്നായി വിഭജിച്ചാണ് കരിക്കോടക്കരി റവന്യൂ ഗ്രാമം രൂപീകരിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/indexor.php?nm=1717KarickottakkiryVillageOffice|title=Karikkottakary village office - village portal}}</ref> == ചരിത്രം == ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ 1948ൽ കേരളത്തിലെ [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരുടെ വരവോടെയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. 1970കളുടെ മധ്യത്തിൽ കരിക്കോട്ടക്കരി-ഇടപ്പുഴ റോഡ് നന്നാക്കുന്നതിനിടെ കണ്ടെത്തിയ പ്രാചീന ശവകുടീരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ഇവിടെ ചരിത്രാതീതകാലത്തെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തിയതിനാൽ ഈ പ്രദേശത്തെ മനുഷ്യവാസകേന്ദ്രം വാസ്തവത്തിൽ കരുതിയതിനേക്കാൾ വളരെ പഴയതാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടു. ചരിത്രപരമായ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയ ഈ പ്രത്യേക സ്ഥലം നിലവിലെ കരിക്കോട്ടക്കരി ഗ്രാമത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നിന്ന് 200 മീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ് == ശ്രദ്ധേയമായ വ്യക്തികൾ == * [[ലൂസി കളപ്പുര|ലൂസി കളപ്പുരയ്ക്കൽ]], മുൻ കന്യാസ്ത്രീയും പൊതുപ്രവർത്തകയും == പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും == * ഇടപ്പുഴ, വളത്തോട്, ഉറുപ്പുംകുട്ടി, വളയംകോട്, അങ്ങാടിക്കടവ്, ഇന്തുംകരി, വലിയപറമ്പിങ്കരി എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റ് സ്ഥലങ്ങൾ. == ഗതാഗതം == ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട്പോകുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്കു ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും സഞ്ചരിക്കാം [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള ഒരു പാത ഗ്രാമത്തെ മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം ഈ ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 4wuquohgvpv6le8700x4h66muc2bgb5 0 307226 4659293 4659194 2026-08-17T14:10:27Z Vinayaraj 25055 /* വിപുലീകരണം (1684–1801) */ 4659293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver Rupee of the Madras Presidency.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant in 1922.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Army - Officer of the 2nd Regiment of Native Cavalry.jpg|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Statue of Sir Thomas Munro.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Madras Harbour (c. 1910s).jpg|thumb|1910-കളിലെ മദ്രാസ് തുറമുഖം.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] 3lbj77krfku3t8nohku1zhefygahnay 4659297 4659293 2026-08-17T14:18:38Z Vinayaraj 25055 /* കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) */ 4659297 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant in 1922.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Army - Officer of the 2nd Regiment of Native Cavalry.jpg|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Statue of Sir Thomas Munro.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Madras Harbour (c. 1910s).jpg|thumb|1910-കളിലെ മദ്രാസ് തുറമുഖം.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] ip991tgn7jfajlrvu233ydlraz27rtt 4659298 4659297 2026-08-17T14:19:16Z Vinayaraj 25055 /* കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) */ 4659298 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant in 1922.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Army - Officer of the 2nd Regiment of Native Cavalry.jpg|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Statue of Sir Thomas Munro.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Madras Harbour (c. 1910s).jpg|thumb|1910-കളിലെ മദ്രാസ് തുറമുഖം.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] hfbstvxlpl71tsi6zwn16zmm55r8yqf 4659300 4659298 2026-08-17T14:19:57Z Vinayaraj 25055 /* ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം */ 4659300 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Army - Officer of the 2nd Regiment of Native Cavalry.jpg|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Statue of Sir Thomas Munro.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Madras Harbour (c. 1910s).jpg|thumb|1910-കളിലെ മദ്രാസ് തുറമുഖം.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] 3yzyuajc3spjffhjyx5q3wgl7ebq5r4 4659301 4659300 2026-08-17T14:20:45Z Vinayaraj 25055 /* സായുധ സേന */ 4659301 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Light Cavalry 1845.JPG|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Statue of Sir Thomas Munro.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Madras Harbour (c. 1910s).jpg|thumb|1910-കളിലെ മദ്രാസ് തുറമുഖം.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] nrgy4tgwxznkbs1cea76nbnqa7dkba0 4659303 4659301 2026-08-17T14:21:35Z Vinayaraj 25055 /* ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം */ 4659303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Light Cavalry 1845.JPG|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Thomas Munro front.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Madras Harbour (c. 1910s).jpg|thumb|1910-കളിലെ മദ്രാസ് തുറമുഖം.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] 16uqdo0pa5re7ve9rw9odms2wzounej 4659304 4659303 2026-08-17T14:26:11Z Vinayaraj 25055 /* വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും */ 4659304 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Light Cavalry 1845.JPG|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Thomas Munro front.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Sea front Tuticorin 1913.jpg|thumb|200px|[[തൂത്തുക്കുടി]] തുറമുഖം]] [[File:M V Cunniah Chetty showroom.jpg|thumb|200px|1914 കളിലെ തുണിക്കട]] [[File:Handloom weaving 1913.JPG|thumb|200px|[[Handloom|കൈത്തറി]] നെയ്ത്ത് ഏതാണ്ട് 1913 കളിൽ]] [[File:ParryRefinery Samalkota 1914.jpg|thumb|200px|[[Samalkota|സമാൽക്കോട്ട]]യിലെ പഞ്ചസാര മില്ല്, കാലം എതാണ്ട് 1914]] [[File:MadrasAutomobilesLtd1914.JPG|thumb|200px|1904 കാലത്തെ മദ്രാസ് ഓട്ടോമൊബൈൽ ലിമിറ്റഡ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == [[File:Boat in Buckingham Canal 1900.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലപാതയായിരുന്ന ബക്കിംഗ്ഹാം കനാലിലെ ഒരു ബോട്ട് (സി. 1900).]] ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] jlpxhs7ta2q8b0b13jodrr6g3nlnuyj 4659305 4659304 2026-08-17T14:27:20Z Vinayaraj 25055 /* ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും */ 4659305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Light Cavalry 1845.JPG|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Thomas Munro front.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Sea front Tuticorin 1913.jpg|thumb|200px|[[തൂത്തുക്കുടി]] തുറമുഖം]] [[File:M V Cunniah Chetty showroom.jpg|thumb|200px|1914 കളിലെ തുണിക്കട]] [[File:Handloom weaving 1913.JPG|thumb|200px|[[Handloom|കൈത്തറി]] നെയ്ത്ത് ഏതാണ്ട് 1913 കളിൽ]] [[File:ParryRefinery Samalkota 1914.jpg|thumb|200px|[[Samalkota|സമാൽക്കോട്ട]]യിലെ പഞ്ചസാര മില്ല്, കാലം എതാണ്ട് 1914]] [[File:MadrasAutomobilesLtd1914.JPG|thumb|200px|1904 കാലത്തെ മദ്രാസ് ഓട്ടോമൊബൈൽ ലിമിറ്റഡ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} [[File:Senate House, University of Madras.jpg|thumb|[[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ]] സെനറ്റ് ഹൗസ്.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] 91ea8hywm97xruwiwlpw4z9cfet57nd 4659306 4659305 2026-08-17T14:28:13Z Vinayaraj 25055 /* വിദ്യാഭ്യാസം */ 4659306 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Light Cavalry 1845.JPG|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Thomas Munro front.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Sea front Tuticorin 1913.jpg|thumb|200px|[[തൂത്തുക്കുടി]] തുറമുഖം]] [[File:M V Cunniah Chetty showroom.jpg|thumb|200px|1914 കളിലെ തുണിക്കട]] [[File:Handloom weaving 1913.JPG|thumb|200px|[[Handloom|കൈത്തറി]] നെയ്ത്ത് ഏതാണ്ട് 1913 കളിൽ]] [[File:ParryRefinery Samalkota 1914.jpg|thumb|200px|[[Samalkota|സമാൽക്കോട്ട]]യിലെ പഞ്ചസാര മില്ല്, കാലം എതാണ്ട് 1914]] [[File:MadrasAutomobilesLtd1914.JPG|thumb|200px|1904 കാലത്തെ മദ്രാസ് ഓട്ടോമൊബൈൽ ലിമിറ്റഡ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] bqehl3v6xhhh3lut7e55c7gk2kjxvnm 4659308 4659306 2026-08-17T14:29:17Z Vinayaraj 25055 4659308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name =மெட்ராஸ் மாகாணம் |conventional_long_name = Madras Presidency |common_name = Madras Presidency |subdivision = [[Presidencies of British India|Presidency]] |nation= [[British India]] |era = New Imperialism |year_start = 1684 |date_start = |event_start= The Agency of Fort St George at Madraspatnam becomes the Madras Presidency |year_end = 1950 |date_end = |event_end= [[Republic of India]] |event1 = |date_event1 = |p1 =History of Chennai |s1 = Madras State |flag_p1 =British East India Company flag.svg |flag_s1 = Flag of India.svg |s2 = |flag_s2 = |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = |image_map =Madras map 1913.jpg |image_map_caption =The Madras Presidency in 1913 |stat_area1 = |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = }} 1937 വരെ ഔദ്യോഗികമായി '''പ്രസിഡൻസി ഓഫ് ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്''' ([[Fort St. George, India|Presidency of Fort St. George]]) എന്നും പിന്നീട് '''മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ്''' (Madras Province) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]]''', [[Company rule in India|കമ്പനി രാജ്]], [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]], അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] എന്നിവയുടെ ഒരു ഭരണപരമായ ഉപവിഭാഗമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ, ഈ പ്രസിഡൻസിയിൽ [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവ പൂർണ്ണമായും, [[Kerala|കേരളം]], [[Karnataka|കർണാടക]], [[Odisha|ഒഡീഷ]], [[Telangana|തെലങ്കാന]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളും, കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Madras|മദ്രാസ്]] നഗരം (ഇന്നത്തെ [[Chennai|ചെന്നൈ]]) പ്രസിഡൻസിയുടെ ഔദ്യോഗിക ശീതകാല തലസ്ഥാനമായും, [[Udhagamandalam|ഉദഗമണ്ഡലം]] (ഇന്നത്തെ [[Ooty|ഊട്ടി]]) വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനമായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="heritage">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |title=They administered our region HERITAGE |newspaper=[[The Hindu]] |date=4 June 2007 |access-date=6 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074211/http://www.hindu.com/mp/2007/06/04/stories/2007060450530500.htm |archive-date=7 April 2014 |url-status=dead }}</ref> === ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ വരവിന് മുൻപ് === ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള [[dolmen|ഡൊൽമെനുകളുടെ]] (ശിലാസ്മാരകങ്ങൾ) കണ്ടെത്തൽ [[Stone Age|ശിലായുഗം]] മുതലുള്ള മനുഷ്യവാസത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭാവി പ്രസിഡൻസിയുടെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികൾ തമിഴ് [[Pandya dynasty|പാണ്ഡ്യ രാജവംശമായിരുന്നു]] (ക്രി.മു. 230 – ക്രി.പി. 102). പാണ്ഡ്യന്മാരുടെയും [[Chola dynasty|ചോളന്മാരുടെയും]] പതനത്തിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശം [[Kalabhras|കളഭ്രർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗം കീഴടക്കി.<ref name="heritage" /> തുടർന്നുവന്ന [[Pallava dynasty|പല്ലവ രാജവംശത്തിന്]] കീഴിൽ ഈ പ്രദേശം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടുകയും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ അതിന്റെ സംസ്കാരം ഉന്നതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1311-ൽ [[Malik Kafur|മാലിക് കാഫൂർ]] [[Madurai|മധുര]] കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, സംസ്കാരവും നാഗരികതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയുണ്ടായി. 1336-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Vijayanagara Empire|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്]] കീഴിൽ തമിഴ്, തെലുങ്ക് പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, രാജ്യം നിരവധി സുൽത്താന്മാർ, [[polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (polygars), യൂറോപ്യൻ വ്യാപാര കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="heritage" /> 1685-നും 1947-നും ഇടയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിരവധി രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്നു.<ref name="kamat">{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/presidency_rulers.htm |title=Rulers of the Madras Presidency |last=Kamat |first=Jyotsna |website=Kamat's Potpourri |access-date=11 February 2024}}</ref> പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളായ [[Tulu Nadu|തുളുനാടും]] [[Kerala|കേരളവും]] അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്രവും ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണ് പുലർത്തുന്നത്. === ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ (1600–1639) === 1600 ഡിസംബർ 31-ന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞി]] (1533–1603) ഒരു കൂട്ടം ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരികൾക്ക് [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഒരു ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചാർട്ടർ അനുവദിച്ചു.<ref name="charter">{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/charter/charter.html |title=Charter Granted by Queen Elizabeth to the East India Company |publisher=[[British Library]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/East-India-Company |title=East India Company |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="nationalarchives">{{cite web |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[The National Archives]] |access-date=11 February 2024}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/cultural-collections/historic-furniture/the-collection/chairs/directors-court-room-chair/east-india-company/ |title=The East India Company |publisher=[[UK Parliament]] |access-date=11 February 2024}}</ref> തുടർന്ന്, [[James VI and I|ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ]] (1567–1625) ഭരണകാലത്ത്, കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാര ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി തേടുന്നതിനായി [[William Hawkins (merchant)|സർ വില്യം ഹോക്കിൻസിനെയും]] [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെയും]] മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ [[Jahangir|ജഹാംഗീറിന്റെ]] (1569–1627) അടുത്തേക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി അയച്ചു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Surat|സൂറത്തിലും]]<ref name="surat">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Early Records of British India: A History of the English Settlement in India |year=1878 |publisher=Trübner & Co. |page=19}}</ref> രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തുള്ള [[Machilipatnam|മച്ചിലിപട്ടണത്തിലുമാണ്]] (Masulipatinam) നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="igi16">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=16}}</ref> അങ്ങനെ 1611-ൽ സ്ഥാപിതമായ മച്ചിലിപട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി. 1625-ൽ, ഏതാനും മൈലുകൾ തെക്കായി [[Armagon|അർമഗോണിൽ]] മറ്റൊരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം രണ്ട് ഫാക്ടറികളും മച്ചിലിപട്ടണം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഏജൻസിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അക്കാലത്ത് കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുവായിരുന്ന പരുത്തിത്തുണിയുടെ ക്ഷാമം കാരണം ഈ ഫാക്ടറികൾ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് മാറ്റാൻ ഇംഗ്ലീഷ് അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ]] സുൽത്താൻ പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉപദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളായി.<ref name="igi16" /> ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ [[Francis Day (colonial administrator)|ഫ്രാൻസിസ് ഡേയെ]] (1605–73) തെക്കോട്ട് അയക്കുകയും, [[Chandragiri, Andhra Pradesh|ചന്ദ്രഗിരിയിലെ]] രാജാവുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 1639-ൽ [[Madras|മദ്രാസ്പട്ടണം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഭൂമി അനുമതി അദ്ദേഹം നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="igi16" /> അവിടെ പുതിയ [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സെറ്റിൽമെന്റ് ഭരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും മച്ചിലിപട്ടണത്തിലെ ഫാക്ടറായ [[Andrew Cogan|ആൻഡ്രൂ കോഗനെ]] അതിന്റെ ആദ്യ ഏജന്റായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="cogan">{{cite book |editor-last=Rao |editor-first=C. Hayavadana |title=The Madras Tercentenary Commemoration Volume |year=1939 |publisher=Oxford University Press |page=43}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള എല്ലാ ഏജൻസികളും [[Java|ജാവയിലെ]] [[Banten (city)|ബാന്റമിലുള്ള]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പ്രസിഡൻസിക്ക് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="bantam">{{cite book |last=Bowen |first=H. V. |last2=Lincoln |first2=Margarette |last3=Rigby |first3=Nigel |title=The Worlds of the East India Company |year=2002 |publisher=Boydell & Brewer |page=67}}</ref> 1641 ആയപ്പോഴേക്കും ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരത്തെ]] കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറി.<ref name="coromandel">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> === ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഏജൻസി (1640–1684) === ആൻഡ്രൂ കോഗനെ തുടർന്ന് ഫ്രാൻസിസ് ഡേ (1643–1644), തോമസ് ഐവി (1644–1648), തോമസ് ഗ്രീൻഹിൽ (1648–52, 1655–58) എന്നിവർ ചുമതലയേറ്റു. ഗ്രീൻഹില്ലിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ച 1652-ൽ, [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ്]] [[Banten (city)|ബാന്റമിൽ]] നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രസിഡൻസിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.<ref name="igi16" /> ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ ആരോൺ ബേക്കറിന്റെ (1652–1655) നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത്.<ref name="igi16" /> എന്നിരുന്നാലും, 1655-ൽ കോട്ടയുടെ പദവി ഒരു ഏജൻസിയായി തരംതാഴ്ത്തുകയും 1684 വരെ [[Surat|സൂറത്തിലെ]] ഫാക്ടറിക്ക് കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref14">{{cite book |last=Meyer |first=W. S. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |page=17}}</ref> 1658-ൽ, ഇംഗ്ലീഷുകാർ സമീപത്തുള്ള [[Triplicane|ട്രിപ്ലിക്കേൻ]] ഗ്രാമം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, ബംഗാളിലെ എല്ലാ ഫാക്ടറികളുടെയും നിയന്ത്രണം മദ്രാസിന് നൽകി.<ref name="ref15">{{cite book |last=Love |first=Henry Davison |title=Vestiges of Old Madras |year=1913 |volume=1 |page=153}}</ref><ref name="ref16">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |page=30}}</ref> {{Main|History of Madras Presidency}} === വിപുലീകരണം (1684–1801) === 1684-ൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബ്ലാക്ക് ടൗണിലായിരുന്നു (Black Town) 'തദ്ദേശവാസികൾ' താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ് ടൗൺ (White Town) [[Fort St. George, India|ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജിന്റെ]] മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ബ്ലാക്ക് ടൗൺ അതിന് പുറത്തുമായിരുന്നു. ബ്ലാക്ക് ടൗൺ പിന്നീട് [[George Town, Chennai|ജോർജ്ജ് ടൗൺ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name="igi17">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=17}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ, പ്രസിഡൻസി ഗണ്യമായി വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ തുടർന്ന ഒരു വിസ്തൃതിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ, [[Mughal Empire|മുഗളന്മാർ]], [[Maratha Empire|മറാത്തക്കാർ]], [[Sultanate of Golconda|ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെയും]] [[Carnatic region|കർണാടക പ്രദേശത്തെയും]] നവാബുമാർ എന്നിവരാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="wheeler18">{{cite book |last=Wheeler |first=J. Talboys |title=Madras in the Olden Time |year=1861 |volume=1 |publisher=J. Higginbotham |page=72}}</ref> 1784 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം ഏകീകരിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം, മദ്രാസ് പ്രസിഡന്റിനെ കൽക്കട്ട ആസ്ഥാനമായുള്ള [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലിന്]] കീഴിലാക്കി.<ref name="pitts">{{cite book |last=Keay |first=John |title=The Honourable Company: A History of the English East India Company |year=1991 |publisher=HarperCollins |page=390}}</ref> 1746 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് [[France|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പിടിച്ചടക്കുകയും, മുൻവർഷത്തെ [[Treaty of Aix-la-Chapelle (1748)|ഐക്സ്-ലാ-ചാപ്പൽ ഉടമ്പടിയുടെ]] (Treaty of Aix-la-Chapelle) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം 1749-ൽ മദ്രാസ് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതുവരെ [[French India|ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി അവർ മദ്രാസ് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="aix">{{cite book |last=Dodwell |first=H. H. |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume IV: British India, 1497-1858 |year=1929 |publisher=Cambridge University Press |page=122}}</ref> 1801-ൽ, ആർക്കോട്ടിലെ നവാബായ [[Azim-ud-Daula|അസിം-ഉദ്-ദൗള]] കർണാടക ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും കർണാടക പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വിഹിതത്തിനും 21-തോക്കുകളുടെ സല്യൂട്ട് ബഹുമതിക്കും അസിം-ഉദ്-ദൗളയ്ക്ക് അർഹത ലഭിച്ചു. === കമ്പനി ഭരണകാലത്ത് (1801–1858) === {{See also|Company rule in India}} [[File:Silver One Rupee Coin of Arkat Mint of the Madras Presidency, struck in the name of Mughal emperor Alamgir II, photographed from a personal collection in West Bengal, India, October 2, 2024.jpg|thumb|മുഗൾ ചക്രവർത്തി ആലംഗീർ രണ്ടാമന്റെ പേരിൽ അർക്കോട്ടിൽ നാണയം അടിച്ച, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വെള്ളി രൂപ.]] 1801 മുതൽ 1858 വരെ മദ്രാസ് [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു, [[East India Company|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയാണ്]] ഇത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദം ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] (1782–99), [[Maruthu Pandiyar|മരുതു പാണ്ഡ്യർ]], [[Velu Thampi Dalawa|വേലുത്തമ്പി]], [[Polygar|പാളയക്കാരന്മാർ]] (Polygars) എന്നിവർക്കെതിരായ വിജയകരമായ യുദ്ധങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Governor-General of India|ഇന്ത്യാ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന]] [[Richard Wellesley, 1st Marquess Wellesley|വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (1798–1805) ആരംഭിച്ച [[Subsidiary alliance|സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ]] (subsidiary alliance) നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണർക്ക് സൈനികമായി വിധേയമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref name="wellesley">{{cite book |last=Ingram |first=Edward |title=Empire-Building and Empire-Builders |year=1995 |publisher=Routledge |page=81}}</ref> വിശാഖപട്ടണം മലനിരകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം [[Jeypore State|ജയ്‌പൂർ]] ആയിരുന്നു, 1777-ൽ ക്യാപ്റ്റൻ മാത്യൂസ് ഇത് കീഴടക്കി.<ref name="jeypore">{{cite book |last=Dutt |first=Tara |title=Orissa District Gazetteers: Koraput |year=2015 |publisher=Government of Odisha |page=44}}</ref> ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം എന്നിവയുടെ മലയോര മേഖലകളാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പിടിച്ചടക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ.<ref name="annex">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=23}}</ref> 1806-ലെ [[Vellore Mutiny|വെല്ലൂർ കലാപം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാപങ്ങൾക്കും ഈ കാലഘട്ടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name="vellore">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |page=239}}</ref> വേലുത്തമ്പിയുടെയും [[Paliath Achan|പാലിയത്തച്ചന്റെയും]] കലാപവും [[Polygar Wars|പാളയക്കാർ യുദ്ധങ്ങളും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹള]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.<ref name="sepoy">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=170}}</ref> ദുർഭരണം ആരോപിച്ച് 1831-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ രാജ്യം]] പിടിച്ചെടുക്കുകയും,<ref name="mysore">{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka |year=2001 |publisher=MCC |location=Bangalore |page=251}}</ref> സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട [[Krishnaraja Wadiyar III|കൃഷ്ണരാജ വൊഡെയർ മൂന്നാമന്റെ]] (1799–1868) ചെറുമകനും അവകാശിയുമായ [[Chamarajendra Wadiyar X|ചാമരാജ വൊഡെയർക്ക്]] (1881–94) 1881-ൽ അത് തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ആൺമക്കളില്ലാതെ അന്തരിച്ച [[Shivaji of Thanjavur|ശിവാജി രണ്ടാമന്റെ]] (1832–1855) മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1855-ൽ [[Thanjavur Maratha kingdom|തഞ്ചാവൂർ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="thanjavur">{{cite book |last=Kaye |first=John William |title=The Administration of the East India Company |year=1853 |publisher=Richard Bentley |page=459}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (1858–1947) === {{See also|British Raj}} 1858-ൽ, [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിന്റെ (Queen's Proclamation) വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം, [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലായി.<ref name="queen">{{cite book |last=Smith |first=Vincent Arthur |title=The Oxford History of India |year=1921 |publisher=Clarendon Press |page=728}}</ref> ഗവർണർ [[George Harris, 3rd Baron Harris|ലോർഡ് ഹാരിസിന്റെ]] (1854–1859) കാലഘട്ടത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. [[Indian Councils Act 1861|1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]] പ്രകാരം ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിന് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="councils1861">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=100}}</ref> [[Indian Councils Act 1892|1892-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1892">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=107}}</ref> [[Indian Councils Act 1909|1909-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ്]],<ref name="councils1909_1">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1915 |publisher=Clarendon Press |page=113}}</ref><ref name="councils1909_2">{{cite book |last=Keith |first=Arthur Berriedale |title=A Constitutional History of India 1600-1935 |year=1936 |publisher=Methuen & Co. |page=228}}</ref> [[Government of India Act 1919|1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]], [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] എന്നിവ പ്രകാരം കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയും വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വി. സദഗോപചാർലു (1861–63) ആണ് കൗൺസിലിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ.<ref name="sadagopacharlu">{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=The Indian Biographical Dictionary |year=1915 |publisher=Pillar & Co. |page=369}}</ref> പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഇന്ത്യക്കാർ നിയമരംഗത്തെ വളരെയധികം വിലമതിച്ചിരുന്നു.<ref name="legal">{{cite book |last=Seal |first=Anil |title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century |year=1968 |publisher=Cambridge University Press |page=108}}</ref> സി. വി. രംഗനാഥ ശാസ്ത്രിയാണ് ആദ്യമായി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ ഇന്ത്യക്കാരൻ; ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും 1877-ൽ [[T. Muthuswamy Iyer|ടി. മുത്തുസ്വാമി അയ്യർ]] [[Madras High Court|മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജിയായി മാറി.<ref name="muthuswamy1">{{cite book |last=Srinivasa Raghavaiyangar |first=S. |title=Memorandum on the Progress of the Madras Presidency During the Last Forty Years of British Administration |year=1893 |publisher=Superintendent of Government Press |page=249}}</ref><ref name="muthuswamy2">{{cite book |last=Govindarajan |first=S. A. |title=G. Subramania Iyer |year=1969 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=14}}</ref><ref name="muthuswamy3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=271}}</ref> 1893-ൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി.<ref name="chiefjustice">{{cite book |last=Pillai |first=G. Parameswaran |title=Representative Indians |year=1897 |publisher=Routledge |page=157}}</ref> 1899-ൽ, [[V. Bhashyam Aiyangar|വി. ഭാഷ്യം അയ്യങ്കാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലായി നിയമിതനായ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. ഈ കാലയളവിൽ നിരവധി റോഡുകൾ, റെയിൽവേകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, കനാലുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="muthuswamy2" /> ഈ കാലയളവിൽ മദ്രാസിൽ രണ്ട് വലിയ ക്ഷാമങ്ങൾ ഉണ്ടായി: [[Great Famine of 1876–1878|1876–78 ലെ മഹാക്ഷാമവും]] [[Indian famine of 1896–1897|1896–97 ലെ ഇന്ത്യൻ ക്ഷാമവും]].<ref name="famine">{{cite book |last=Dutt |first=Romesh Chunder |title=The Economic History of India in the Victorian Age |year=1904 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. |page=430}}</ref> ആദ്യത്തെ ക്ഷാമത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യ 1871-ലെ 31.2 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 1881-ൽ 30.8 ദശലക്ഷമായി ആദ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഈ ക്ഷാമങ്ങളും ചിംഗിൾപുട്ട് റയട്ട്സ് കേസും (Chingleput Ryots' Case) സേലം കലാപ വിചാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സർക്കാർ കാണിച്ച പക്ഷപാതവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.<ref name="unrest">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=152}}</ref> === ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം === {{See also|Indian independence movement in Tamil Nadu}} [[File:Annie Besant.001.jpg|thumb|1922-ൽ ആനി ബസന്റ്]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ശക്തമായ ഒരു ദേശീയ ഉണർവ് ഉയർന്നുവന്നു. 1852 ഫെബ്രുവരി 26-ന് [[Gazulu Lakshminarasu Chetty|ഗാസുലു ലക്ഷ്മിനരസു ചെട്ടി]] സ്ഥാപിച്ച മദ്രാസ് നേറ്റീവ് അസോസിയേഷനാണ് ([[Madras Native Association|Madras Native Association]]) പ്രവിശ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.<ref name="mna1">{{cite book |last=Suntharalingam |first=R. |title=Politics and Nationalist Awakening in South India, 1852-1891 |year=1974 |publisher=University of Arizona Press |page=45}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘടന കൂടുതൽ കാലം നിലനിന്നില്ല.<ref name="mna2">{{cite book |last=Mehrotra |first=S. R. |title=The Emergence of the Indian National Congress |year=1971 |publisher=Vikas Publications |page=77}}</ref> തുടർന്ന് 1884 മെയ് 16-ന് [[Madras Mahajana Sabha|മദ്രാസ് മഹാജനസഭ]] ആരംഭിച്ചു. 1885 ഡിസംബറിൽ [[Bombay|ബോംബെയിൽ]] ചേർന്ന [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] ആദ്യ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 72 പ്രതിനിധികളിൽ 22 പേരും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="inc1">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=1}}</ref><ref name="inc2">{{cite book |last=Sitaramayya |first=B. Pattabhi |title=The History of the Indian National Congress |year=1935 |volume=1 |publisher=Working Committee of the Congress |page=18}}</ref> 1887 ഡിസംബറിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മൂന്നാമത് സമ്മേളനം മദ്രാസിലെ [[Chepauk|ചെപ്പോക്കിലുള്ള]] മക്കീസ് ഗാർഡനിൽ (Mackay's Garden) വച്ച് നടന്നു.<ref name="inc1887">{{cite book |last=Besant |first=Annie |title=How India Wrought for Freedom |year=1915 |publisher=Theosophical Publishing House |page=35}}</ref> ഈ സമ്മേളനത്തിൽ [[Badruddin Tyabji|ബദറുദ്ദീൻ ത്യാബ്ജി]] അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. പിന്നീട് 1894, 1898, 1903, 1908, 1914, 1927 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനങ്ങൾ മദ്രാസിൽ നടന്നു. 1916-ൽ [[Annie Besant|ആനി ബസന്റും]] [[Subramania Iyer|എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരും]] ചേർന്ന് മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമായി [[All India Home Rule League|ഓൾ ഇന്ത്യ ഹോം റൂൾ ലീഗ്]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="homerule">{{cite book |last=Gopal |first=Sarvepalli |title=British Policy in India 1858-1905 |year=1965 |publisher=Cambridge University Press |page=298}}</ref> [[V. O. Chidambaram Pillai|വി. ഒ. ചിദംബരം പിള്ള]], [[Subramanya Bharathi|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]], [[V. V. S. Aiyar|വി. വി. എസ്. അയ്യർ]], [[Tiruppur Kumaran|തിരുപ്പൂർ കുമരൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. 1919-ലെ [[Rowlatt Act|റൗലറ്റ് നിയമത്തിനെതിരായ]] പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തുടർന്നുണ്ടായ [[Non-cooperation movement|നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] [[Civil Disobedience Movement|നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനത്തിലും]] പ്രവിശ്യയിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പങ്കുചേർന്നു. === ദ്വയാധിപത്യം (1920–37) === [[Montagu–Chelmsford Reforms|മൊണ്ടേഗു–ചെംസ്‌ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ]] (Montagu–Chelmsford Reforms) ഭാഗമായി പ്രവിശ്യയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെ 1920-ൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ [[Dyarchy|ദ്വയാധിപത്യ]] ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പ്രസിഡൻസിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകൾ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലുമായി അധികാരം പങ്കിട്ടു. 1920 നവംബറിൽ നടന്ന ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഭരണത്തിൽ ബ്രാഹ്മണേതര വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1916-ൽ രൂപീകരിച്ച [[Justice Party (India)|ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി]] വൻ വിജയം നേടി. [[A. Subbarayalu Reddiar|എ. സുബ്ബരായലു റെഡ്ഡ്യാർ]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി (Premier) ചുമതലയേറ്റെങ്കിലും അനാരോഗ്യം കാരണം അധികം വൈകാതെ രാജിവെക്കുകയും തുടർന്ന് [[Raja of Panagal|പനഗൽ രാജാവ്]] ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy1">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=179}}</ref> 1923-ൽ [[C. R. Reddy|സി. ആർ. റെഡ്ഡി]] പ്രാഥമിക അംഗത്വം രാജിവെച്ച് പ്രതിപക്ഷമായ [[Swaraj Party|സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി ഒരു വിമത വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടി പിളർന്നു. 1923 നവംബർ 27-ന് പനഗൽ സർക്കാരിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും 65–44 എന്ന വോട്ടുകൾക്ക് അത് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="dyarchy2">{{cite book |last=Sadasivan |first=S. N. |title=A Social History of India |year=2000 |publisher=APH Publishing |page=608}}</ref> 1923-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറഞ്ഞ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിച്ചു. എന്നാൽ 1926-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ദ്വയാധിപത്യ സമ്പ്രദായം അംഗീകരിക്കാത്തതിനാൽ സ്വരാജ്യ പാർട്ടി സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ഗവർണർ [[George Goschen, 2nd Viscount Goschen|ലോർഡ് ഗോഷൻ]], [[P. Subbarayan|പി. സുബ്ബരായന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അംഗങ്ങളെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy3">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=315}}</ref> 1930-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി വീണ്ടും വിജയിക്കുകയും [[B. Munuswamy Naidu|ബി. മുനുസ്വാമി നായിഡു]] മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ഇതര വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയത് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെ അതൃപ്തരാക്കുകയും 1932-ൽ നായിഡുവിനെതിരെ അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[Raja of Bobbili|ബോബിലി രാജാവ്]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായി.<ref name="dyarchy4">{{cite book |last=Rajagopal |first=Indu |title=The Tyranny of Caste: The Non-Brahman Movement and Decentralization in South India |year=1985 |publisher=Vikas Publishing House |page=85}}</ref> 1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനോട്]] ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും [[C. Rajagopalachari|സി. രാജഗോപാലാചാരി]] (ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി) മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="dyarchy5">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=272}}</ref> === ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ === 1937-ൽ [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി (Premier) [[C. Rajagopalachari|ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരി]] ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രപ്രവേശന അനുമതി നിയമം (Temple Entry Authorization and Indemnity Act) പാസാക്കുകയും മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ മദ്യനിരോധനവും വിൽപ്പന നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി നിർബന്ധമാക്കിയതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രധാനമായും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ നടപടി രാഷ്ട്രീയമായി അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ എതിർപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചിലയിടങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായ [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (1937–40)]] തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്തു. ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ താളമുത്തു, നടരാജൻ എന്നീ രണ്ട് പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1939-ൽ, ഇന്ത്യൻ നേതാക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ ഏകപക്ഷീയമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകളിലെ എല്ലാ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകളും രാജിവെച്ചു. [[Government of India Act 1935|1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റിന്റെ]] സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന [[John Erskine, Lord Erskine|ലോർഡ് എർസ്കിൻ]] ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1939 ഒക്ടോബർ 29 മുതൽ 1946 ഏപ്രിൽ 29 വരെ ഗവർണർ ഭരണം തുടർന്നു. 1940 ഫെബ്രുവരി 21-ന് നിർബന്ധിത ഹിന്ദി വിദ്യാഭ്യാസം എർസ്കിൻ പിൻവലിച്ചു.<ref name="lastdays1">{{cite book |last=Irschick |first=Eugene F. |title=Politics and Social Conflict in South India: The Non-Brahman Movement and Tamil Separatism, 1916–1929 |year=1969 |publisher=University of California Press |page=350}}</ref><ref name="lastdays2">{{cite book |last=Ralhan |first=O. P. |title=Encyclopaedia of Political Parties |year=2002 |publisher=Anmol Publications |page=733}}</ref> 1946-ൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 30-ന് [[Tanguturi Prakasam|തംഗുതൂരി പ്രകാശം]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം രാജിവെക്കുകയും [[O. P. Ramaswamy Reddiyar|ഒമന്തൂർ രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ റെഡ്ഡിയാർ ആയിരുന്നു മദ്രാസിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി.<ref name="lastdays3">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=273}}</ref> === സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം === 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, മദ്രാസ് പ്രൊവിൻസ് [[Dominion of India|ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഭാഗമായി തുടർന്നു. 1950 ജനുവരി 26-ന് [[India|ഇന്ത്യ]] ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയപ്പോൾ, പ്രവിശ്യയെ ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായ [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] (Madras State) എന്ന പേരിലേക്ക് മാറ്റി അംഗീകരിച്ചു.<ref name="post1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |page=274}}</ref> തുടർന്ന്, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള ശക്തമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന്, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കൻ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജില്ലകൾ വേർപെടുത്തി [[Andhra State|ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം]] രൂപീകരിച്ചു.<ref name="andhra1953">{{cite book |last=Guha |first=Ramachandra |title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=180–185}}</ref> തുടർന്ന് 1956-ലെ [[States Reorganisation Act, 1956|സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം]] (States Reorganisation Act), മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങളായ [[Malabar District|മലബാർ ജില്ലയും]] തെക്കൻ കാനറയുടെ കാസർഗോഡ് താലൂക്കും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് [[Kerala|കേരളം]] രൂപീകരിച്ചു; ബെല്ലാരി ജില്ലയും സൗത്ത് കാനറയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും മൈസൂർ സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ([[Mysore State|കർണാടക]]) ചേർക്കപ്പെട്ടു; കന്യാകുമാരി ജില്ല തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="statesreorg">{{cite book |last=Sharma |first=Sadhna |title=States Politics in India |year=1995 |publisher=Mittal Publications |page=431}}</ref> ഒടുവിൽ, 1969 ജനുവരി 14-ന് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="tnname">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/when-madras-state-became-tamil-nadu/article25983756.ece |title=When Madras State became Tamil Nadu |newspaper=[[The Hindu]] |date=14 January 2019 |access-date=11 February 2024}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിസ്തൃതിയിൽ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഇന്നത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും, [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]], [[Karnataka|കർണാടകയിലെ]] [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Bellary district|ബെല്ലാരി]] ജില്ലകളും, [[Odisha|ഒഡീഷയിലെ]] [[Ganjam district|ഗഞ്ചാം]], [[Gajapati district|ഗജപതി]] ജില്ലകളും, [[Telangana|തെലങ്കാനയിലെ]] ചില ഭാഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.<ref name="geography_extent">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=1–2}}</ref> കൂടാതെ 1793 മുതൽ 1815 വരെ [[Sri Lanka|സിലോണും]] (ശ്രീലങ്ക) ഇതിന്റെ ഭരണപരിധിയിലായിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായി തിരിക്കാം: * **കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം ([[Coromandel Coast|കോറമാണ്ടൽ തീരം]])**: [[Bay of Bengal|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്ന വിശാലമായ തീരസമതലങ്ങൾ. * **പീഠഭൂമി പ്രദേശം**: [[Eastern Ghats|കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള [[Deccan Plateau|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ. * **പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം ([[Malabar Coast|മലബാർ തീരം]])**: പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും [[Arabian Sea|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ തീരപ്രദേശം. [[Godavari River|ഗോദാവരി]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ]], [[Kaveri|കാവേരി]], [[Pennar River|പെന്നാർ]] എന്നിവയായിരുന്നു പ്രവിശ്യയിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന പ്രധാന നദികൾ.<ref name="geography_extent" /> ഈ നദീതടങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളായിരുന്നു. === ഭാഷകൾ === {{See also|Dravidian languages}} [[File:Language map MadrasPresidency.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഷാ ഭൂപടം]] ഹിന്ദുസ്ഥാനിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു പ്രവിശ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. [[Anti-Hindi agitations of Tamil Nadu|ഹിന്ദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക്]] ശേഷം 1940 ആയപ്പോഴേക്കും തമിഴും ഹിന്ദുസ്ഥാനിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. [[Tamil language|തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാഷ; [[Telugu language|തെലുങ്ക്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]], [[Odia language|ഒഡിയ]], [[Tulu language|തുളു]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് ഏതാനും മൈലുകൾ വടക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് [[Nilgiri Mountains|നീലഗിരി മലനിരകളും]] [[Western Ghats|പശ്ചിമഘട്ടവും]] വരെയുള്ള പ്രസിഡൻസിയുടെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലാണ് തമിഴ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. മദ്രാസ് നഗരത്തിന് വടക്കുള്ള ജില്ലകളിലും [[Bellary district|ബെല്ലാരി]], [[Anantapur district|അനന്തപൂർ]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും തെലുങ്ക് സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]] ജില്ലയിലും ബെല്ലാരി, അനന്തപൂർ ജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലും കന്നഡ സംസാരിച്ചിരുന്നു. [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയിലും]] സൗത്ത് കാനറയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചിയിലുമായിരുന്നു]] മലയാളം സംസാരിച്ചിരുന്നത്; സൗത്ത് കാനറയിലാണ് തുളു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകളിലാണ് ഒഡിയ സംസാരിച്ചിരുന്നത്.<ref name="languages_igi">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=45–48}}</ref> === മതം === 1901-ൽ, ജനസംഖ്യയെ [[Hinduism|ഹിന്ദുക്കൾ]] (37,026,471 അല്ലെങ്കിൽ 88.62%), [[Islam|മുസ്ലിംകൾ]] (2,732,931 അല്ലെങ്കിൽ 6.54%), [[Christianity|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] (1,935,078 അല്ലെങ്കിൽ 2.70%), [[Animism|അനിമിസ്റ്റുകൾ]] (641,825 അല്ലെങ്കിൽ 1.53%), [[Jainism|ജൈനന്മാർ]] (27,431 അല്ലെങ്കിൽ 0.07%), [[Buddhism|ബുദ്ധമതക്കാർ]] (1,569 അല്ലെങ്കിൽ 0.003%), [[Parsi|പാഴ്സികൾ]] (356), [[Jews|ജൂതന്മാർ]] (26) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരുന്നു.<ref name="igi48">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=48}}</ref> ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും [[Shaivism|ശൈവ]], [[Vaishnavism|വൈഷ്ണവ]], ലിംഗായത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവർ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കൻ ഏജൻസി പ്രദേശങ്ങളിലെയും മറ്റ് മലയോര മേഖലകളിലെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ പ്രകൃതിയാരാധന ([[Animism|അനിമിസം]]) നിലനിന്നിരുന്നു. [[Christianity in India|ക്രിസ്തുമതത്തിന്]] പ്രവിശ്യയിൽ ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും [[Malabar district|മലബാർ]], [[Tirunelveli district|തിരുനെൽവേലി]], [[South Canara|സൗത്ത് കാനറ]], [[Tanjore district|തഞ്ചാവൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊവിൻസിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കരും]] [[Protestantism|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകാരും]] [[Saint Thomas Christians|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുമായിരുന്നു]].<ref name="igi48" /> പ്രധാനമായും [[Mappila|മാപ്പിളമാർ]] അധിവസിച്ചിരുന്ന മലബാറിലും, [[Labbay|ലബ്ബമാർ]], [[Rowther|റാവുത്തർമാർ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന മുസ്ലിംകൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മധ്യ-തെക്കൻ ജില്ലകളിലും, ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Sunni Islam|സുന്നി]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.<ref name="igi48" /> == ഭരണം == {{See also|Administrative divisions of Madras Presidency}} 1784-ലെ [[Pitt's India Act|പിറ്റ്സ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ്]] ഗവർണറെ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഈ കൗൺസിലിൽ നാല് അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ [[Indian Civil Service|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ]] നിന്നുള്ളവരും, മൂന്നാമൻ പ്രമുഖനായ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനും ആയിരുന്നു.<ref name="admin1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |page=168}}</ref> നാലാമത്തെയാൾ [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമിയുടെ]] കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയിരുന്നു.<ref name="admin2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=92}}</ref> 1895-ൽ മദ്രാസ് സൈന്യം നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നായി കുറച്ചു.<ref name="admin2" /> 1833-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ കൗൺസിലിന്റെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം പിൻവലിക്കുകയും അതിനെ ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="admin3">{{cite book |last=Ilbert |first=Courtenay |title=The Government of India |year=1907 |publisher=Clarendon Press |page=85}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1861-ലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽസ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഈ അധികാരങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="admin3" /> ഔദ്യോഗിക-അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൗൺസിൽ കാലാകാലങ്ങളിൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെടുകയും 1935 വരെ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; 1935-ൽ കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഒരു ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും നിയമനിർമ്മാണാധികാരങ്ങൾ ആ അസംബ്ലിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ മൂന്നംഗ ഗവർണറുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി 24 ജില്ലകളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.<ref name="admin2" /> ഓരോ ജില്ലയും ഭരിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[District Collector|ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു]]. ജില്ലകളെ ചിലപ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ഡിവിഷനുകളെ വീണ്ടും [[taluk|താലൂക്കുകളായും]] യൂണിയൻ പഞ്ചായത്തുകളായോ വില്ലേജ് കമ്മിറ്റികളായോ വിഭജിച്ചു. പ്രവിശ്യയിലെ സംഘർഷഭരിതമായ കലാപസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പലപ്പോഴും 'ഏജൻസികൾ' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഏജൻസികൾ വിശാഖപട്ടണം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള വിശാഖപട്ടണം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയും (Vizagapatam Hill Tracts Agency), ഗഞ്ചാം കളക്ടറുടെ കീഴിലുള്ള ഗഞ്ചാം ഹിൽ ട്രാക്റ്റ്സ് ഏജൻസിയുമായിരുന്നു (Ganjam Hill Tracts Agency). 1936-ൽ ഗഞ്ചാം, വിശാഖപട്ടണം ജില്ലകൾ (വിശാഖപട്ടണം, ഗഞ്ചാം ഏജൻസികൾ ഉൾപ്പെടെ) മദ്രാസിനും പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഒറീസ്സ പ്രവിശ്യയ്ക്കും ഇടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസ് സർക്കാരിന് കീഴിൽ അഞ്ച് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[Banganapalle State|ബംഗനപ്പള്ളി]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Pudukkottai State|പുതുക്കോട്ട]], [[Sandur State|സണ്ടൂർ]], [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവ.<ref name="states">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=98}}</ref> ഈ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കെല്ലാം കാര്യമായ ആഭ്യന്തര സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഫോർട്ട് സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഗവർണറെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു റെസിഡന്റാണ് അവരുടെ വിദേശനയം പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.<ref name="resident">{{cite book |last=Aitchison |first=C. U. |title=A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries |year=1909 |volume=10 |publisher=Superintendent of Government Printing |page=15}}</ref> ബംഗനപ്പള്ളിയുടെ കാര്യത്തിൽ കർണൂൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറായിരുന്നു റെസിഡന്റ്; സണ്ടൂരിന്റെ റെസിഡന്റായി ബെല്ലാരി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="bellary">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=100}}</ref><ref name="sandur">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=101}}</ref> 1800 മുതൽ 1840 വരെയും 1865 മുതൽ 1873 വരെയും തഞ്ചാവൂർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1840 മുതൽ 1865 വരെ മധുര ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറും, 1873 മുതൽ 1947 വരെ തിരുച്ചിറപ്പള്ളി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കളക്ടറുമായിരുന്നു പുതുക്കോട്ടയുടെ റെസിഡന്റ്. == സായുധ സേന == {{Main|Madras Army}} [[File:Madras Light Cavalry 1845.JPG|thumb|മദ്രാസ് ആർമി - ഓഫീസർ ഓഫ് ദി സെക്കൻഡ് റെജിമെന്റ് ഓഫ് നേറ്റീവ് കാവൽറി, സി. 1845.]] 1746-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] രൂപീകരിച്ചു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സൈനിക സേനയായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും കർണാടക യുദ്ധങ്ങൾ, [[Anglo-Mysore Wars|ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Maratha Wars|ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Anglo-Burmese Wars|ആംഗ്ലോ-ബർമീസ് യുദ്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ കമ്പനിക്ക് നിർണായക വിജയങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ സൈന്യം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="army1">{{cite book |last=Mason |first=Philip |title=A Matter of Honour: An Account of the Indian Army, Its Officers and Men |year=1974 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages=105–108}}</ref> 1857-ലെ [[Indian Rebellion of 1857|സിപായി ലഹളയുടെ]] സമയത്ത്, ബംഗാൾ ആർമിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മദ്രാസ് ആർമി ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസ്തത പുലർത്തി.<ref name="army2">{{cite book |last=Bandopadhyay |first=Sekhar |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |year=2004 |publisher=Orient Longman |page=171}}</ref> 1895-ൽ പ്രസിഡൻസി ആർമികൾ നിർത്തലാക്കി അവയെ ഏകീകൃത [[Indian Army|ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ]] കീഴിലാക്കുന്നതുവരെ മദ്രാസ് ആർമി ഒരു സ്വതന്ത്ര സൈന്യമായി തുടർന്നു. മദ്രാസ് ആർമിക്ക് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന റെജിമെന്റുകളിൽ പലതും പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ ഭാഗമായ [[Madras Regiment|മദ്രാസ് റെജിമെന്റായി]] രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.<ref name="madrasregiment">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-madras.htm |title=Madras Regiment |website=GlobalSecurity.org |access-date=11 February 2024}}</ref> കരസേനയ്ക്ക് പുറമേ, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിക്ക് അതിന്റേതായ നാവിക സേനയും തീരസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഇവ [[Royal Indian Navy|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ]] ഭാഗമായി ലയിപ്പിച്ചു. == ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം == {{See also|List of zamindari estates in Madras Presidency}} [[File:Thomas Munro front.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ "റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായം" അവതരിപ്പിച്ച സർ തോമസ് മൺറോയുടെ പ്രതിമ.]] ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വാടകയും കുടിയാന്മാരുടെ അറ്റാദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നികുതിയുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയുടെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ്. പുരാതന കാലത്ത്, സംയുക്ത ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[mirasi|മിരാസി]] സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="igi102">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=102}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മൂന്ന് പ്രധാന ഭൂവുടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്: [[Permanent Settlement|ജമീന്ദാരി]], ഇനാം, [[Ryotwari|റയോട്ട്വാരി]]. പ്രസിഡൻസിയുടെ വിസ്തൃതിയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ജമീന്ദാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വടക്കൻ സർക്കാരുകളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പഴയ പാളയങ്ങളിലും (pollegar tracts) ആയിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സർക്കാരിലേക്ക് സ്ഥിരമായി അടയ്‌ക്കേണ്ടിയിരുന്ന [[Peshkash|പേഷ്കഷ്]] (കപ്പം) പ്രതിവർഷം ഏകദേശം £330,000 ആയിരുന്നു.<ref name="igi102" /> മതപരമായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ സേവനങ്ങൾക്കോ നൽകിയിരുന്ന നികുതിയില്ലാത്തതോ കുറഞ്ഞ നികുതിയുള്ളതോ ആയ ഇനാം (Inam) ഭൂമികൾ ഏകദേശം 8 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (32,000 ചതുരശ്ര കി.മീ) പ്രദേശത്തോളം വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നു.<ref name="igi102" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രധാന സമ്പ്രദായം [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടപ്പിലാക്കിയ റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായമായിരുന്നു. ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ സർക്കാർ നേരിട്ട് കർഷകരിൽ (റയോട്ടുകൾ) നിന്ന് നികുതി പിരിച്ചു. റയോട്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭൂമി വിൽക്കാനും പാട്ടത്തിന് നൽകാനും പണയം വെക്കാനുമുള്ള അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> 1945–46 കാലഘട്ടത്തിൽ, റയോട്ട്വാരി സമ്പ്രദായത്തിന് കീഴിൽ 20,945,456 ഏക്കർ (84,763.25 ചതുരശ്ര കി.മീ) ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="igi102" /> == കൃഷിയും ജലസേചനവും == [[File:Arthur Cotton.jpg|thumb|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ സർ ആർതർ കോട്ടൺ.]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം പേരും കൃഷിയെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.<ref name="igi52">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |page=52}}</ref> പ്രധാന കാർഷിക സീസണുകൾ പ്രധാനമായും [[monsoon|മൺസൂൺ മഴയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. നെല്ല് ([[Rice|Paddy]]), തിന വർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Millet|Millets]]), പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ ([[Pulses|Pulses]]) എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഭക്ഷ്യവിളകൾ. [[Cotton|പരുത്തി]], [[Sugarcane|കരിമ്പ്]], [[Groundnut|നിലക്കടല]], [[Tobacco|പുകയില]], എണ്ണക്കുരുക്കൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നാണ്യവിളകൾ.<ref name="igi52" /> പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലും നീലഗിരിയിലും [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], റബ്ബർ എന്നിവയുടെ തോട്ടങ്ങൾ വികസിച്ചു. പ്രസിഡൻസിയുടെ കാർഷിക പുരോഗതിയിൽ കൃത്രിമ ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രധാന ജലസേചന സ്രോതസ്സുകൾ നദികളിൽ നിന്നുള്ള കനാലുകൾ, തടാകങ്ങൾ അഥവാ കുളങ്ങൾ (tanks), കിണറുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു. [[Arthur Cotton|സർ ആർതർ കോട്ടൺ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കിയത്. അദ്ദേഹം [[Godavari River|ഗോദാവരി നദിയിൽ]] [[Dowleswaram Barrage|ദൗലേശ്വരം അണക്കെട്ടും]], [[Krishna River|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] പ്രകാശം ബാരേജും, [[Kaveri|കാവേരി നദിയിൽ]] കല്ലണയ്ക്ക് സമീപം പുതിയ അണക്കെട്ടും (Lower Anicut) നിർമ്മിച്ച് വിപുലമായ കനാൽ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="cotton">{{cite book |last=Hope |first=Lady |title=General Sir Arthur Cotton, R. E., K. C. S. I.: His Life and Work |year=1900 |publisher=Hodder and Stoughton |pages=105–120}}</ref> ഇത് ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി ഡെൽറ്റാ പ്രദേശങ്ങളെ സമൃദ്ധമായ കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി. കൂടാതെ [[Periyar Dam|മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്]] നിർമ്മിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകിയിരുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളം തമിഴ്നാട്ടിലെ വരണ്ട വൈഗൈ നദീതടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടതും ഇക്കാലത്തെ പ്രധാന ജലസേചന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="periyar">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=180–183}}</ref> == വ്യാപാരവും വ്യവസായവും വാണിജ്യവും == {{See also|Economy of Madras Presidency}} [[File:Sea front Tuticorin 1913.jpg|thumb|200px|[[തൂത്തുക്കുടി]] തുറമുഖം]] [[File:M V Cunniah Chetty showroom.jpg|thumb|200px|1914 കളിലെ തുണിക്കട]] [[File:Handloom weaving 1913.JPG|thumb|200px|[[Handloom|കൈത്തറി]] നെയ്ത്ത് ഏതാണ്ട് 1913 കളിൽ]] [[File:ParryRefinery Samalkota 1914.jpg|thumb|200px|[[Samalkota|സമാൽക്കോട്ട]]യിലെ പഞ്ചസാര മില്ല്, കാലം എതാണ്ട് 1914]] മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ വ്യാപാരത്തിൽ വിദേശ വ്യാപാരവും ആഭ്യന്തര വാണിജ്യവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായാണ്]] നടന്നിരുന്നത്. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന കയറ്റുമതി ഉൽപന്നങ്ങൾ [[Cotton|പരുത്തി]], പരുത്തി തുണിത്തരങ്ങൾ, തോൽ (നൂൽ സംസ്കരിച്ചതും അല്ലാത്തതുമായ തുകലുകൾ), [[Rice|അരി]], [[Tea|ചായ]], [[Coffee|കാപ്പി]], [[Indigo dye|നീല അമരി]] (ഇൻഡിഗോ), സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങങ്ങൾ, എണ്ണക്കുരുക്കൾ, നിലക്കടല എന്നിവയായിരുന്നു.<ref name="igi65">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=65–68}}</ref> പ്രധാന ഇറക്കുമതി ഉൽപന്നങ്ങളിൽ യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, മണ്ണെണ്ണ, പഞ്ചസാര, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രസിഡൻസിയിലെ വാണിജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം [[Madras Port|മദ്രാസ് തുറമുഖമായിരുന്നു]]. കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു ഇത്. കൂടാതെ [[Cochin Port|കൊച്ചി]], [[Port of Tuticorin|തൂത്തുക്കുടി]], [[Visakhapatnam Port|വിശാഖപട്ടണം]], [[Mangalore Port|മംഗലാപുരം]], [[Calicut|കോഴിക്കോട്]], [[Coconada|കൊക്കനാട (കാക്കിനട)]], [[Negapatam|നാഗപട്ടണം]] എന്നിവയായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ.<ref name="igi66">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=66–67}}</ref> വ്യാവസായിക രംഗത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളേക്കാൾ ചെറുകിട-കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങളാണ് പ്രവിശ്യയിൽ പ്രബലമായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത [[Handloom|കൈത്തറി നെയ്ത്ത്]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിൽ വ്യവസായമായിരുന്നു. കോയമ്പത്തൂർ, മധുര, കാഞ്ചീപുരം, സേലം, ചിറയ്ക്കൽ (കണ്ണൂർ) എന്നിവിടങ്ങൾ തുണിനെയ്ത്തിന് പ്രശസ്തമായിരുന്നു.<ref name="igi60">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=60–62}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ആധുനിക ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് [[Buckingham and Carnatic Mills|ബക്കിംഗ്ഹാം & കർണാറ്റിക് മിൽസ്]]), പരുത്തി ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറികൾ, തുകൽ സംസ്കരണ ശാലകൾ (Tanneries), പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കയർ ഫാക്ടറികൾ, ടൈൽ ഫാക്ടറികൾ ([[Basel Mission|ബാസൽ മിഷൻ]] മലബാറിലും സൗത്ത് കാനറയിലും സ്ഥാപിച്ചവ) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 1836-ൽ [[Madras Chamber of Commerce|മദ്രാസ് ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്]] സ്ഥാപിതമായി.<ref name="chamber">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=312–314}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1906-ലെ [[Arbuthnot & Co|അർബുത്നോട്ട് ബാങ്ക് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്]] [[Southern India Chamber of Commerce and Industry|സതേൺ ഇന്ത്യ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി]] (SICCI), [[Indian Bank|ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്]] എന്നിവയും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും == ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളും ഉൾനാടൻ ജലപാതകളുമായിരുന്നു പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന യാത്രാ-ചരക്കുനീക്ക മാർഗ്ഗങ്ങൾ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ റോഡുകളുടെയും റെയിൽവേയുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി. പ്രധാന നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രങ്ക് റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ([[Public Works Department|PWD]]) കീഴിൽ ഇവ പരിപാലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതത്തിനായി ആന്ധ്രാ തീരത്തെയും തമിഴ്‌നാട് തീരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[Buckingham Canal|ബക്കിംഗ്ഹാം കനാൽ]], [[Vedharanyam Canal|വേദാരണ്യം കനാൽ]], പശ്ചിമതീരത്തെ കനാലുകൾ എന്നിവ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name="igi70">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=70–73}}</ref> മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ആദ്യത്തെ റെയിൽവേ പാത 1856 ജൂലൈ 1-ന് [[Madras Railway|മദ്രാസ് റെയിൽവേ കമ്പനി]] റോയാപുരത്തിനും വാലാജാ റോഡിനും (ആർക്കോട്ട്) ഇടയിൽ തുറന്നു.<ref name="rail1">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=320–322}}</ref> തുടർന്ന് റെയിൽ ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിക്കുകയും പ്രസിഡൻസിയെ [[Bombay Presidency|ബോംബെ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ]] തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന പ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മദ്രാസ് റെയിൽവേയും [[Southern Mahratta Railway|സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേയും]] ചേർത്ത് [[Madras and Southern Mahratta Railway|മദ്രാസ് ആൻഡ് സതേൺ മഹ്റട്ട റെയിൽവേ]] (M&SM) രൂപീകരിച്ചു. തെക്കൻ ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[South Indian Railway|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] (SIR) ശൃംഖലയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഈ റെയിൽവേ ശൃംഖലകൾ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ആളുകളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ആധുനിക തപാൽ സംവിധാനം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും 1854-ലെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്റ്റിലൂടെ ഇത് ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[Post and Telegraph Department|ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കടലിനടിയിലൂടെയുള്ള കേബിളുകൾ വഴി മദ്രാസിനെ സിലോണുമായും [[Penang|പെനാങ്ങുമായും]] ബന്ധിപ്പിച്ച ടെലിഗ്രാഫ് ലൈനുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി.<ref name="igi73">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=73–75}}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ടെലിഫോൺ സേവനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{See also|Education in India}} മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പാശ്ചാത്യ طرزത്തിലുള്ള ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പ്രധാനമായും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരായിരുന്നു. 1822-ൽ ഗവർണർ [[Thomas Munro, 1st Baronet|സർ തോമസ് മൺറോ]] നടത്തിയ സർവേയിൽ തദ്ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം പ്രവിശ്യയിലുടനീളം സജീവമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി.<ref name="munro_edu">{{cite book |last=Basu |first=Aparna |title=The Growth of Education and Political Development in India, 1898-1920 |year=1974 |publisher=Oxford University Press |pages=12–15}}</ref> തുടർന്ന് തദ്ദേശീയ ഭാഷാ സ്കൂളുകൾക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 1854-ലെ [[Wood's despatch|വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ച്]] (Wood's Despatch) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവിശ്യയിൽ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് (Department of Public Instruction) രൂപീകൃതമായി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത്, 1857-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[University of Madras|മദ്രാസ് സർവകലാശാല]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളമുള്ള കോളേജുകളെ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു പരീക്ഷാ ബോർഡായിട്ടാണ് തുടക്കത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref name="igi85">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=85–88}}</ref> പിന്നീട്, പ്രാദേശിക ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1926-ൽ വിശാഖപട്ടണം കേന്ദ്രീകരിച്ച് തെലുങ്ക് മേഖലയ്ക്കായി [[Andhra University|ആന്ധ്രാ സർവകലാശാലയും]], 1929-ൽ ചിദംബരത്ത് തമിഴ് മേഖലയ്ക്കായി [[Annamalai University|അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാലയും]] സ്ഥാപിതമായി. പ്രസിഡൻസിയിലെ പ്രധാന ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ [[Presidency College, Chennai|പ്രസിഡൻസി കോളേജ്]], [[Madras Christian College|മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], [[Pachaiyappa's College|പച്ചയ്യപ്പാസ് കോളേജ്]], [[Loyola College, Chennai|ലൊയോള കോളേജ്]], [[Government Arts College, Kumbakonam|ഗവൺമെന്റ് ആർട്സ് കോളേജ് (കുംഭകോണം)]], [[St. Joseph's College, Tiruchirappalli|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (തിരുച്ചിറപ്പള്ളി)]], [[Brennen College|ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് (തലശ്ശേരി)]], [[Victoria College, Palakkad|വിക്ടോറിയ കോളേജ് (പാലക്കാട്)]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതിക-പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 1794-ൽ ആരംഭിച്ച സർവേ സ്കൂളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്ന [[College of Engineering, Guindy|ഗിണ്ടി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name="guindy">{{cite book |last=Muthiah |first=S. |title=Madras Rediscovered |year=2004 |publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd |pages=239–241}}</ref> കൂടാതെ 1835-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Medical College|മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജും]] 1891-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[Madras Law College|മദ്രാസ് ലോ കോളേജും]] പ്രവിശ്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രൊഫഷണൽ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. == സംസ്കാരവും സമൂഹവും == ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും ക്രിസ്ത്യാനികളും പൊതുവെ [[Joint family|കൂട്ടുകുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയാണ്]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.<ref name="society1">{{cite book |last=Thurston |first=Edgar |title=The Madras Presidency, with Mysore, Coorg and the Associated States |year=1913 |publisher=Cambridge University Press |pages=120–122}}</ref><ref name="society2">{{cite book |editor1-last=Meyer |editor1-first=W. S. |editor2-last=Burn |editor2-first=R. |editor3-last=Cotton |editor3-first=J. S. |editor4-last=Risley |editor4-first=H. H. |title=The Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras |year=1908 |volume=1 |publisher=Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |pages=48–51}}</ref> കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പുരുഷൻ ഗൃഹനാഥനായിരിക്കുന്ന [[Patriarchy|പിതൃമേധാവിത്വപരമായ]] സമൂഹമായിരുന്നു അത്.<ref name="society2" /> പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃവഴിയുള്ള സ്വത്തവകാശ സമ്പ്രദായമാണ് ([[Patrilineality|പితൃദായക്രമം]]) നിലനിന്നിരുന്നത്.<ref name="society3">{{cite book |last=Subramanian |first=K. R. |title=The Maratha Rajas of Tanjore |year=1928 |page=72}}</ref> എന്നാൽ [[Malabar district|മലബാർ ജില്ലയും]] [[Kingdom of Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നൊഴിവായിരുന്നു; ഇവിടെ മാതൃവഴിയുള്ള [[Marumakkathayam|മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു]] പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികളിലും കുടുംബകാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കണമെന്നാണ് പൊതുവെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന ജാതിയിലുള്ള ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും [[Purdah|പർദ്ദ]] സമ്പ്രദായം (മറ) പാലിച്ചിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ പെൺമക്കൾക്ക് അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ സ്വത്തവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; എന്നാൽ വിവാഹസമയത്ത് അവർക്ക് സ്ത്രീധനം നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[Kandukuri Veeresalingam|കണ്ടുകൂരി വീരേശലിംഗം]], [[E. V. Ramasamy|ഇ. വി. രാമസാമി (പെരിയോർ)]] തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശൈശവവിവാഹം തടയൽ, [[Widow remarriage|വിധവാ പുനർവിവാഹം]], സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസിഡൻസിയിലുടനീളം ശക്തമായി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India|British Empire}} * [[Administrative divisions of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണവിഭാഗങ്ങൾ]] * [[Presidencies and provinces of British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികളും പ്രവിശ്യകളും]] * [[Madras State|മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റ്]] * [[Madras Army|മദ്രാസ് ആർമി]] * [[Advocate-General of Madras|മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] * [[Chief Ministers of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of governors of Madras|മദ്രാസ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of zamindari estates in Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ജമീന്ദാരി എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Economy of Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ]] == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{notelist}} == ആവലംബം== {{Reflist}} === സ്രോതസ്സുകൾ=== {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 |archive-date=22 September 2018 |access-date=13 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922064005/http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |url-status=live }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795| archive-date=31 March 2024| access-date=18 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20240331065318/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| url-status=live}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} {{Andhra Pradesh}} {{Kerala}} {{Odisha}} {{Chennai Topics|left}} {{Authority control}} {{coord|13.08|N|80.27|E|region:IN_type:landmark_source:kolossus-svwiki|display=title}} [[Category:Madras Presidency| ]] [[Category:Presidencies of British India]] [[Category:History of Chennai]] [[Category:History of Andhra Pradesh]] [[Category:History of Lakshadweep]] [[Category:History of Karnataka]] [[Category:Malabar District]] [[Category:History of Odisha]] [[Category:1652 establishments in India]] [[Category:1652 establishments in the British Empire]] [[Category:17th-century establishments in British India]] [[Category:1950 disestablishments in India]] [[Category:States and territories disestablished in 1950]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിഡൻസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി| ]] o8ct8klg5kwn9tjmdzjk3vxisdh2qgf 0 314821 4659528 2196703 2026-08-18T10:26:44Z ~2026-45249-02 221737 4659528 wikitext text/x-wiki {{Infobox athlete | name = നോർമൻ പ്രിച്ചാഡ് | image = Pritchard 1900.jpg | imagesize = | caption = | fullname = Norman Gilbert Pritchard | nicknames = | nationality = | ethnicity = [[British people|British]] | sport = [[Athletics (sport)|Athletics]] | event = [[Hurdling|200 metre hurdles]] | club = | collegeteam = | birth_date = {{birth date|df=y|1877|6|23}} | birth_place = [[Calcutta]], [[British India]] | education = [[Saint Xavier's College]] | residence = | retired= | death_date = {{death date and age|df=y|1929|10|31|1877|6|23}} | death_place = [[Los Angeles]], [[United States]] | height = | weight = | country = | medaltemplates= {{MedalSport|Men's [[Athletics at the Summer Olympics|athletics]]}} {{MedalCountry|{{flagicon|British Raj}} [[British Raj|India]]}} {{MedalOlympic}} {{MedalSilver|[[1900 Summer Olympics|1900 Paris]]|[[Athletics at the 1900 Summer Olympics – Men's 200 metres hurdles|200 metres hurdles]]}} {{MedalSilver|1900 Paris|[[Athletics at the 1900 Summer Olympics – Men's 200 metres|200 metres]]}} }} 1900 ലെ ഒളിമ്പിക്സിൽ ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു പങ്കെടുക്കുകയും രണ്ടു മെഡലുകൾ സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് - ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റ് ആണ് '''നോർമൻ പ്രിച്ചാഡ്''' (23 June 1877 – 31 October 1929). 1877ൽ കൽകത്തയിലാണ് ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത്‌. വിദ്യാഭ്യാസവും ഇന്ത്യയിൽ തന്നെയായിരുന്നു. 1900 പാരീസ് ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുത്ത രണ്ട് ഇനങ്ങളിലും ഇന്ത്യക്ക് വേണ്ടി വെള്ളി മെഡൽ നേടുകയുണ്ടായി. ഒളിമ്പക്സിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ ഏഷ്യക്കാരനും നോർമൻ പ്രിച്ചാഡ് ആണ്. പിൽക്കാലത്ത് ഹോളിവുഡ് സിനിമകളിൽ നോർമൻ ട്രെവർ എന്ന നാമത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.' [[വർഗ്ഗം:ഒളിമ്പിക് മെഡൽ ജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓട്ടക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 23-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1877-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 31-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1929-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കായിക താരങ്ങൾ - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ഒളിമ്പിക് മെഡൽ ജേതാക്കൾ]] 240ce13t7mpvxqpyv99w8bys8jv2j4m 0 357915 4659321 4514429 2026-08-17T14:43:04Z Malikaveedu 16584 4659321 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Aralam_Farm_Government_High_School_1.JPG|ലഘുചിത്രം|ആറളം ഫാം ഹൈ സ്കൂൾ|പകരം=hs]] {{Infobox settlement | name = ആറളം | settlement_type = ഗ്രാമം&nbsp; | image_caption = hs | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | latd = 11.999220 | latNS = N | longd = 75.764010 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = സംസ്ഥാനം | subdivision_type2 = ജില്ല | subdivision_name1 = കേരളം&nbsp; | subdivision_name2 = കണ്ണൂർ&nbsp; | established_title = <!-- Established --> | unit_pref = Metric | population_total = 26508 | population_as_of = 2001 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | unemployment_rate = }} [[ആറളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആറളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ആറളം'''. പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസും വില്ലേജ് ഓഫീസും [[എടൂർ|എടൂരിൽ]] ആണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. == വിദ്യാഭ്യാസം == ആറളത്ത് ഒരു ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളും രണ്ട് എയ്‌ഡഡ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളുകളും ഉണ്ട്, ഒരെണ്ണം എടൂർ സെന്റ്‌. മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസും മറ്റൊരെണ്ണം സെന്റ്‌. സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ്.എസും == അവലംബം == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]] 7v463bq01kg5fhgfewtygdi6zotq0if 0 360995 4659491 4653933 2026-08-18T07:19:05Z ~2026-45167-31 221725 4659491 wikitext text/x-wiki {{PU|Kerala Science and Technology Museum}} {{Infobox museum |name = കേരള സംസ്ഥാന ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക മ്യൂസിയം |image = Kerala Science and Technology Museum.jpg |caption = പ്രധാന കെട്ടിടം |alt = |map_type = Kerala |map_caption = സ്ഥാനം |map_alt = |coordinates = {{coord|8.509978|76.946070|display=inline}} |established = 1984 |location = പി എം ജി ജംഗ്ഷൻ, വികാസ് ഭവൻ P.O., [[തിരുവനന്തപുരം]] |visitors = |publictransit = |director = ജെയ്‌മോൻ ജേക്കബ് |website = http://www.kstmuseum.com/ |wiki = |network = }} [[File:Planetorium thiruvananthapuram.jpg|thumb|300px|ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക മ്യൂസിയത്തിന് അനുബന്ധമായുള്ള പ്രിയദർശിനിനി പ്ലാനറ്റോറിയം]] '''കേരള സംസ്ഥാന ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക മ്യൂസിയം''' കേരളസർക്കാർ 1984ൽ തുടങ്ങിയ ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. പൊതുജനങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് യുവജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രബോധവും ശാസ്ത്രത്തെ ജനകീയമാക്കാനുമായാണ് ഈ കേന്ദ്രം തുടങ്ങിയത്. <ref name=kstm>{{cite web|title=Website of Kerala Science and Technology Museum|url=http://www.kstmuseum.com/|accessdate=21 May 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Kerala State Science and Technology Museum|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&id=3373&Itemid=2439|publisher=[[Government of Kerala]]|accessdate=21 May 2013|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122111204/https://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&id=3373&Itemid=2439|url-status=dead}}</ref>കേരളത്തിൽ തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1994ൽ തുടങ്ങിയ '''[[പ്രിയദർശിനി പ്ലാനെറ്റേറിയം, തിരുവനന്തപുരം|പ്രിയദർശിനി പ്ലാനെറ്റാറിയം]]''' ഇതോടനുബന്ധിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് യുവതലമുറയിൽ ശാസ്ത്രവും ശാസ്ത്രബോധവും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി, 1984-ൽ കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് കേരള സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി മ്യൂസിയം. <ref name=kstm>{{cite web|title=Website of Kerala Science and Technology Museum|url=http://www.kstmuseum.com/|access-date=21 May 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Kerala State Science and Technology Museum|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&id=3373&Itemid=2439|publisher=[[Government of Kerala]]|access-date=21 May 2013|archive-date=22 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122111204/https://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&id=3373&Itemid=2439|url-status=dead}}</ref>കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://kstmuseum.com/ |title=Home - Kerala Science and Technology Museum and Priyadarsini Planetarium |language=en-GB |access-date=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/science-technology-museum/227/ |title=Science and Technology Museum Complex, Thiruvananthapuram |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.avathi.com/place/kerala_state_science_technology_museum_priyadarsini_planetarium/4501 |title=Loading... |website=www.avathi.com |access-date=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web |author=ExploreBees |url=https://www.explorebees.com/India/Kerala/Kochi/Kerala-State-Science-and-Technology-Museum-and-Priyadarsini-Planetarium/pl73490 |title=Kerala State Science and Technology Museum and Priyadarsini Planetarium (August 2026) Timings,Tickets,reviews,Tips,Contact number |website=ExploreBees |language=en |access-date=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kerala-tourism.org/kerala-museums/kerala-science-tech-museum.html |title=Kerala Science and Technology Museum Trivandrum - Kerala Science & Technology Museum Thiruvananthapuram |website=www.kerala-tourism.org |access-date=2026-08-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://shop.museumsofindia.org/node/379 |title=Kerala Science and Technology Museum {{!}} Museum of India |website=shop.museumsofindia.org |access-date=2026-08-02}}</ref>1994 മുതൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രിയദർശിനി പ്ലാനറ്റോറിയം മ്യൂസിയത്തോട് ചേർന്നാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[File:Planetorium thiruvananthapuram.jpg|thumb|Priyadarshini Planetarium attached with Museum]] ==ഉദ്ദേശ്യലക്ഷ്യങ്ങൾ== *ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക രംഗത്തെ വിവിധ വിഷയങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള പ്രദർശന വസ്തുക്കൾ നിർമ്മിച്ച് ഗ്യാലറികൾ സ്ഥാപിക്കുക. ഇപ്രകാരം ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക രംഗത്തെപ്പറ്റിയുള്ള അറിവ് സാധാരണ ജനങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള ശക്തമായ ഒരു മാധ്യമമായി നിലനിൽക്കുക. *യൂവാക്കളിൽ ശാസ്ത്രചിന്താഗതി വളർത്തിയെടുത്ത് അവരിൽ ശാസ്ത്ര അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക. *ശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ച് ടി.വി, റേഡിയോ എന്നീ മാധ്യമങ്ങൾ മുഖേന അവതരിപ്പിക്കുക. *സഞ്ചരിക്കുന്ന ശാസ്ത്ര പ്രദർശനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുക. *ശാസ്ത്രപ്രഭാഷണങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുക. *വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി ശാസ്ത്ര മത്സരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുക. *ശാസ്ത്ര സംബന്ധമായ വസ്തുതകൾ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രചരിപ്പിക്കുക. *കേരളത്തിലെ എല്ലാ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിലും ശാസ്ത്രകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് മ്യൂസിയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എല്ലാ ജില്ലകളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുക. *മ്യൂസിയവും ശാസ്ത്രകേന്ദ്രങ്ങളും അനൌപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രങ്ങളാക്കി വികസിപ്പിക്കുക. *വിനോദത്തിലുടെ വിജ്ഞാനം എന്ന ലക്ഷ്യം സാക്ഷാത്കരിക്കുക. ==ഗാലറികൾ== കേരള സംസ്ഥാന ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക മ്യൂസിയത്തിനു 300 പ്രദർശനവസ്തുക്കൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 10 ഗാലറികൾ ഉണ്ട്. ഓരോ ഗാലറിയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രദർശനവസ്തുക്കളാണ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇലക്ട്രിക്കൽസ്, ഇലക്ട്രോണിക്സ്, മെക്കാനിക്കൽ, ഓട്ടോമൊബൈൽ, ബയോമെഡിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേകം ഗാലറികൾ ഉണ്ട്. ജനകീയശാസ്ത്രത്തിനു പ്രത്യേകം ഗാലറിയുണ്ട്. കൂടാതെ, സൗരോർജ്ജം, ഗണിതം, കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, സ്പേസ് സയൻസ് എന്നിവയാണ് മറ്റു ഗാലറികളിൽ ഉള്ളത്. ==ശാസ്ത്രം ജനകീയമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ== പ്ലാനറ്റോറിയം കൂടാതെ, രാത്രിയിലെ ആകാശം നിരീക്ഷിക്കാനായി, ഒരു മുഴുവൻ സ്വയം നിയന്ത്രിതമായ 11 ഇഞ്ച് റ്റെലസ്കോപ്പ് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ മ്യൂസിയം രണ്ടു ശാസ്ത്ര പ്രദർശനവാഹനങ്ങളും ആസ്ട്രോവാൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക മൊബൈൽ ആസ്ട്രോണമി വാഹനവും പ്രവർത്തിപ്പിച്ചുവരുന്നു. ഓരോ വേനലവധിക്കും സ്കൂൾ കുട്ടികൾക്കായി ക്രിയേറ്റീവ് സയൻസ് വർക്കുഷോപ്പ് നടത്തിവരുന്നു. 3ഡി സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തിയേറ്ററും ഹാം റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. 1997ൽ കുട്ടികളുടെ ശാസ്ത്രോദ്യാനം തുടങ്ങി. 2005ൽ 13 ശാസ്ത്ര കളിക്കോപ്പുകൾ അടങ്ങിയ പ്ലേപാർക്ക് തുടങ്ങി. എനർജി പാർക്ക്, ഡിജിറ്റൽ വേയിങ്ങ് മെഷീൻ, എഡ്യൂസാറ്റ് ടാക്ക്ബാക്ക് ടെർമിനൽ, എനർജിബോൾ എന്നിവയും ഇവിടെയുണ്ട്. ==ഭരണനിയന്ത്രണം== കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി ചെയർമാൻ ആയ പതിനേഴ് അംഗ ഭരണസമിതിയ്ക്കാണ് ഭരണചുമതല. മ്യൂസിയത്തിന്റെ ഡയറക്റ്റർക്കാണ് അതിന്റെ ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചുമതലയുള്ളത്. ==പ്രദർശനസമയം== *മ്യൂസിയം: 10.00 മുതൽ 5.00 വരെ *പ്ലാനറ്റോറിയം: 3.00, 5.00 *3ഡി തിയേറ്റർ: 10.00 മുതൽ 5.00 വരെ *ത്രില്ലേറിയം: 10.00 മുതൽ 5.00 വരെ *ലേസേറിയം, മ്യൂസിക്കൽ ഫൗണ്ടൻ: 19.00 *ഹാം റേഡിയോ, രാത്രിആകാശനിരീക്ഷണം: വ്യാഴാഴ്ചകളിലും വെള്ളിയാഴ്ചകളിലും മാത്രം (2015 ആഗസ്തിലെ കണക്കാണ് മുകളിൽ) തിങ്കളാഴ്ച അവധിയായിരിക്കും. ==അവലംബം== {{reflist}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{commons category|Kerala Science and Technology Museum}} {{Education in Kerala}} {{Scientific Research in Kerala |state=collapsed}} {{Tourism in Kerala|state=collapsed}} [[വർഗ്ഗം:Science museums in India]] [[വർഗ്ഗം:Science centers]] [[വർഗ്ഗം:Organisations based in Thiruvananthapuram]] [[വർഗ്ഗം:Museums in Thiruvananthapuram]] [[വർഗ്ഗം:Science and technology in Kerala]] [[വർഗ്ഗം:Museums established in 1984]] [[വർഗ്ഗം:1984 establishments in India]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മ്യൂസിയങ്ങൾ]] 9daz71vn4ywfeq84jn0hvknwg5ffalx 0 374196 4659410 2531356 2026-08-17T21:39:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659410 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Quebrada de Humahuaca|}} {{Infobox World Heritage Site | WHS = Quebrada de Humahuaca | Image = [[Image:Jujuy-Purmamarca-P3120033.JPG|center|250px|View of the Quebrada de Humahuaca form the Ruta Provincial 52, that climbs up to 4200 a.s.l]] | State Party = [[Argentina]] | Type = Cultural | Criteria = ii, iv, v | ID = 1116 | Region = [[List of World Heritage Sites in the Americas|Latin America and the Caribbean]] | Year = 2003 | Session = 27th | Link = http://whc.unesco.org/en/list/1116 }} [[File:Pucará de Tilcara 01.JPG|thumb|[[Pucará de Tilcara]]]] [[File:Hornocal.JPG|thumb|[[Serranía de Hornocal|Hornocal]]]] '''ക്വെബ്രാഡ ഡി ഹുമാഹ്വാക്ക''', വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിലെ]] [[ജൂജുയ് പ്രവിശ്യ]]<nowiki/>യിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഇടുങ്ങിയ മലയടിവാരമാണ്. ഇത് [[ബ്യൂണസ് ഐറീസ്|ബ്യൂണസ് അയേർസിന്]] {{convert|1649|km|mi|0|abbr=on}} വടക്കായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിൻറെ അക്ഷാംശ രേഖാംശങ്ങൾ {{coord|23|11|59|S|65|20|56|W|}} ആണ്. ക്വെബ്രാഡ എന്ന പേരിന് (അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "തകർന്നത്") ആഴമുള്ള താഴ്‍വര, ഗിരികന്ദരം എന്നിങ്ങനെയുള്ള അർത്ഥം വരുന്നു. [[ഹുമാഹ്വാക്ക]] എന്ന 11,000 നിവാസികൾ പാർക്കുന്ന ഒരു ചെറു നഗരത്തിൽനിന്നാണ് ഹമാഹ്വാക്ക് എന്ന പേരിൻറെ ഉത്ഭവം. ശൈത്യകാലത്ത് ഉണങ്ങിക്കിടക്കുന്ന [[ഗ്രാൻറെ നദി]] (റിയോ ഗ്രാൻഡെ) വേനൽക്കാലത്ത് ക്വിബ്രഡ വഴി ജലസമൃദ്ധിയോടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഈ മേഖല എല്ലായ്പ്പോഴും സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള സന്ധിസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ബാഹ്യകണ്ണികൾ == * [http://whc.unesco.org/en/list/1116 UNESCO World Heritage Centre] - Description of the site. * [http://www.jujuy.gov.ar/quebrada/principal.htm Jujuy Province] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080204185320/http://www.jujuy.gov.ar/quebrada/principal.htm |date=2008-02-04 }} - Official website (in Spanish). * {{Ar-mi-muni|JUJ024}} * [https://web.archive.org/web/20060104075056/http://www.hernan.ameijeiras.com/quebrada-de-humahuaca.html Pictures from Humahuaca] j932e0z24lkro8usvu442h9z1rwp4f6 0 390249 4659280 4658205 2026-08-17T12:36:05Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659280 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Kurumalippuzha}} {{Geobox |image =Kurumalippuzha-1.jpg |caption = |നദി <!-- *** Name section *** --> |name = കുറുമാലിപ്പുഴ |native_name = ചിമ്മിനിപ്പുഴ <!-- *** Map section *** --> |map = |map_caption = <!-- General section *** --> |country = ഇന്ത്യ |state = [[കേരളം]] |city = [[തൃശ്ശൂർ]] |length = |length_imperial = |watershed = |watershed_imperial = |discharge_location = |discharge_average = |discharge_average_imperial = |discharge_max_month = |discharge_max = |discharge_max_imperial = |discharge_min_month = |discharge_min = |discharge_min_imperial = |discharge1_location = |discharge1_average = |discharge1_average_imperial = <!-- *** Source *** --> |source_name = [[ചിമ്മിണി വന്യജീവി സങ്കേതം|ചിമ്മിണി മലനിരകൾ]] |source_location = [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] |source_country = [[ഇന്ത്യ]] |source_elevation = |source_elevation_imperial = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = <!-- *** Mouth *** --> |mouth_name = |mouth_location = |mouth_country = |mouth_elevation = |mouth_elevation_imperial = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = <!-- *** Tributaries *** --> |tributary = }} [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെ]] [[ചിമ്മിണി വന്യജീവി സങ്കേതം|ചിമ്മിണി വന്യജീവിസങ്കേതത്തിൽ]] നിന്നുൽഭവിക്കുന്ന നദിയാണ് '''''കുറുമാലിപ്പുഴ''''' ([[English|English:]] [[:en:Kurumali River|Kurumali River]]). ചിമ്മിനി കാടുകളിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്നതിനാൽ '''ചിമ്മിനിപ്പുഴ''' എന്ന പേരും ഈ നദിക്കുണ്ട്. ഇത് [[കരുവന്നൂർ പുഴ]]യുടെ ഒരു കൈവഴിയായും അറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{cite web|url=https://malayalam.mapsofindia.com/kerala/kerala-river-map|title=കേരളത്തിന്റെ നദീ ഭൂപടം|publisher= മാപ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ.കോം}}</ref>. ==ചരിത്രം== [[ചിമ്മിനി അണക്കെട്ട്|ചിമ്മിനി അണക്കെട്ടിന്റെ]] വൃഷ്ടി പ്രദേശത്തുള്ള മലമടക്കുകൾക്ക് ഇടയിൽക്കൂടി ഒഴുകിവരുന്ന അനേകം നീർച്ചാലുകൾ ചേർന്നാണ് [[ചിമ്മിനിപ്പുഴ]] ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ചിമ്മിനിപ്പുഴക്ക് കുറുകെയാണ് ചിമ്മിനി ഡാം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചിമ്മിനിപ്പുഴ കാരികുളം ഭാഗത്ത് വച്ച് [[ചൊക്കനപ്പുഴ]]യുമായി സംഗമിക്കുന്നു. ഈ പുഴ പിന്നെയും ഒഴുകി [[വരന്തരപ്പിള്ളി]]യിൽ എത്തുമ്പോൾ കുറുമാലിപ്പുഴ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വരന്തരപ്പിള്ളി, പുതുക്കാട്, പറപ്പൂക്കര,വല്ലച്ചിറ തുടങ്ങിയ പഞ്ചായത്തുകളിൽക്കൂടി ഒഴുകി [[മണലിപ്പുഴ]]യുമായി സംഗമിച്ചു [[കരുവന്നൂർ പുഴ]]യായി മാറുന്നു. =ഐതിഹ്യം= പണ്ടുക്കാലത്ത് നന്ദിയാർ എന്ന പേരിലായിരുന്നു കുറുമാലിപ്പുഴ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതത്രേ. അതിനുകാരണം, ഈ പുഴയുടെ തീരത്ത് ധാരാളം ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ പണ്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഉദാഹരണം ഓത്തന്നാട് ശിവക്ഷേത്രം, [[വരന്തരപ്പിള്ളി]] ശ്രീകണ്ടേശ്വര ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ. ശിവന്റെ ഭൂതഗണങ്ങളിൽ പ്രധാനിയായ നന്ദി എന്ന കാളയുടെ നാമത്തിൽ(നന്ദിയാർ) പുഴയും തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ പല സ്ഥലങ്ങളും നന്ദിപുലം, [[നന്ദിക്കര]] തുടങ്ങിയ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഡാം വന്നതോടെ കാട്ടിനുള്ളിലെ കള്ളിചിത്ര എന്ന ആദിവാസി കോളനിയിൽ താമസിച്ചിരുന്നവരെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിത്താമാസിപ്പിച്ചു. [[കുറുമർ]], [[കുറിച്യർ]] തുടങ്ങിയ പേരുകളുള്ള ഈ ആദിവാസികളുടെ പൂർവികർ വേനൽക്കാലങ്ങളിൽ അവരുടെ വനവിഭവങ്ങൾ നാട്ടിൻപ്പുറങ്ങളിൽ വിപണനം നടത്താൻ എത്തിചേർന്നിരുന്നത് ഈ പുഴമാർഗ്ഗമായിരുന്നു. കുറുമരുടെ സഞ്ചാര മാർഗ്ഗമായി പുഴ മാറിയതോടെയാണ് ചിമ്മിനിപ്പുഴ കുറുമാലിപ്പുഴ എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതത്രെ. == ഒഴുക്ക് == കുറുമാലി നദി തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചിമ്മിനി വന്യജീവി സങ്കേതത്തിൽ, പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മലഞ്ചെരുവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. കുറുമാലി നദിക്ക് കുറുകെയാണ് ചിമ്മിനി അണക്കെട്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.കരിക്കുളത്ത് വച്ച് മുപ്ലിയം നദി കുറുമാലി നദിയിൽ ചേരുന്നു. തുടർന്ന് കുറുമാലി നദി പാലപ്പള്ളി, വെട്ടിങ്ങപ്പാടം, വരന്തരപ്പിള്ളി, വെള്ളാരംപാടം, മുപ്ലിയം, പന്തല്ലൂർ, നെല്ലായി, നന്ദിക്കര, പുതുക്കാട്, ചെറുവാൾ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.<ref>{{Cite book|last=Power|first=India Central Board of Irrigation and|url=https://books.google.com/books?id=sjEsFRFKn-sC&q=Kurumali+river|title=Publication|date=1972|publisher=The Board|language=en}}</ref>തുടർന്ന് താഴേക്കൊഴുകുന്ന കുറുമാലി നദി ആറാട്ടുപുഴയിൽ വച്ച് മണലി നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നു. ഇരു നദികളും ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് കരുവന്നൂർ നദിയായി മാറുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html |title=About the Rivers of Kerala |publisher=Tripod.com |access-date=2012-07-31 |archive-date=2012-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |url-status=dead }}</ref> ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Dawn at River Kurumaly.JPG|thumb|കുറുമാലിപ്പുഴ‍- ഒരു പ്രഭാതക്കാഴ്ച File:Kurumali river.JPG|thumb|കുറുമാലിപ്പുഴ- പുതുക്കാട് നിന്നുള്ള കാഴ്ച File:Kurumali river name board.JPG|thumb|കുറുമാലിപ്പുഴ- റെയിൽവേ സൂചനാബോർഡ് File:Kurumalippuzha-2.jpg|thumb|കുറുമാലിപ്പുഴ </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Kurumali River}} * [https://www.facebook.com/vkazhcha/photos/a.299511983556656.1073741833.294437437397444/301020740072447/ Facebook] * [http://aspoak682.blogspot.com/2016/07/blog-post.html പെരുവനം കഥകൾ 1] {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] lbyrgnyf05os26q2bglvmp99txqhhnk 3 392467 4659465 4659251 2026-08-18T05:04:57Z Ranjithsiji 22471 /* ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം എന്ന ലേഖനത്തിലെ സംരക്ഷണം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659465 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="3" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="3" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | <center>[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Meenakshi nandhini/നിലവറ_1|'''ഒന്നാം നിലവറ'''</center>]] |- |} '''നമസ്കാരം {{#if: Meenakshi nandhini | Meenakshi nandhini | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:10, 4 നവംബർ 2017 (UTC) == Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;"> <div style="text-align: center;"> </div> '''Dear {{ROOTPAGENAME}}''', Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br> We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate each year! '''Sincerely,<br>''' '''Wikipedia Asian Month User Group''' [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28737105 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Betty2407@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==അഭിനന്ദനങ്ങൾ== അഭിനന്ദനങ്ങൾ. വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന ശീർഷകത്തിൽ നടത്തിയ വിക്കി ലേഖനമെഴുത്ത് മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങളെഴുതിയ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചതിന് താങ്കൾക്ക് നന്ദി.ഭാവിയിലും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മികവുറ്റതാക്കുവാനും ശ്രമിക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) == Share Your Feedback – Wiki Loves Ramadan 2025 == Dear Meenakshi nandhini Thank you for being a part of '''[[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' — whether as a contributor, jury member, or local organizer. Your efforts helped make this campaign a meaningful celebration of culture, heritage, and community on Wikimedia platforms. To help us improve and grow this initiative in future years, we kindly ask you to complete a short '''feedback form'''. Your responses are valuable in shaping how we support contributors like you. * '''Feedback Form:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Submit your feedback here] * '''Deadline to submit:''' 31 May 2025 It will only take a few minutes to complete, and your input will directly impact how we plan, communicate, and collaborate in the future. Thank you again for your support. We look forward to having you with us in future campaigns! Warm regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'' 08:51, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Participants&oldid=28751574 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == താങ്കളുടെ ഉപയോക്തൃതാളിലെ നശീകരണപ്രവർത്തനം == പ്രിയ @[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|മീനാക്ഷി നന്ദിനി]],<br> താങ്കളുടെ ഉപയോക്തൃതാളിൽ [[User:31.215.9.199|31.215.9.199]] ([[User talk:31.215.9.199#top|സംവാദം]] • [[Special:Contributions/31.215.9.199|സംഭാവനകൾ]]) എന്ന ip addressൽ നിന്ന് നശീകരണപ്രവർത്തനം നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ revert ചെയ്ത് താൾ പഴയരൂപത്തിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ദയവായി ഭാവിയിൽ ഇത്തരം പ്രവൃത്തികൾ തടയാനായി ip addressകൾക്ക് തിരുത്താൻ സാധിക്കാത്ത വിധം ഉപയോക്തൃതാൾ സംരക്ഷിക്കുക.--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 07:45, 25 ജൂൺ 2025 (UTC) @[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] നന്ദി ആദർശ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 04:32, 26 ജൂൺ 2025 (UTC) == ഡോക്സിംഗ് എന്ന ലേഖനം == [[ഡോക്സിംഗ്]] എന്നലേഖനത്തിൽ 21ദിവസംമുൻപാണ് തിരുത്തൽ നടത്തിയിട്ടുള്ളത്. under construction എടുത്തുമാറ്റുകയോ ലേഖനം നന്നാക്കുകയോ ചെയ്യുമല്ലോ. ഈ ഫലകം അനന്തമായി ലേഖനത്തിലിടുന്നത് നിറുത്തുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:47, 19 ജൂലൈ 2025 (UTC) == മുഖ്യ താളിന്റെ പുതുക്കലിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശം == നമസ്കാരം, മുഖ്യ താളിന്റെ പുതുക്കൽ സംബന്ധിച്ച് ഒരു നിർദ്ദേശം Talk page-ൽ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. സമയം കിട്ടുമ്പോൾ ദയവായി അഭിപ്രായം അറിയിക്കാമോ? നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 14:48, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == സ്റ്റെഫാനിയ ലേഖനത്തിലെ ഭാഗം == [[സ്റ്റെഫാനിയ]] തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ അതിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിഭാഗം വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു. വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വിട്ടുപോകാതെ ശ്രദ്ധിക്കുക. ഈ കാര്യം ഒന്നിലധികം പ്രാവശ്യം പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ് എങ്കിലും വീണ്ടും പറയുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:54, 15 ജൂൺ 2026 (UTC) {{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:13, 15 ജൂൺ 2026 (UTC) == [[:ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 11:30, 26 ജൂൺ 2026 (UTC) == [[:അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 11:32, 26 ജൂൺ 2026 (UTC) == പുതിയ ലേഖനങ്ങളിലെ വാചക പ്രശ്നങ്ങൾ == വിവിധ തവളകളെപ്പറ്റി ലേഖനമെഴുതുന്നതിന് നന്ദി. ഈ ലേഖനങ്ങളിലെല്ലാം വ്യാപകമായ വാചകപ്രശ്നങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ദയവായി അവ നേരെയാക്കുമല്ലോ. പുതിയ ലേഖനം തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ഇത് ശ്രദ്ധിച്ചാൽ നന്നായിരുന്നു. മുൻപ് പലപ്രാവശ്യം ഈ കാര്യം പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ്. എന്നാലും വീണ്ടും പറയുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ നന്നാക്കുന്നതുവരെ കരടിലേക്ക് മാറ്റേണ്ടിവരും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:07, 24 ജൂലൈ 2026 (UTC) == കെഡിഎച്ച്പി ടീ മ്യൂസിയം == കെഡിഎച്ച്പി ടീ മ്യൂസിയം എന്ന ലേഖനത്തിലെ അക്ഷരത്തെറ്റുകളും വാചക ഘടനകളും മാറ്റുക. മോശമായി യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ചെയ്യാതിരിക്കുക. തെറ്റുകൾ തിരുത്തുക. അല്ലെങ്കിൽ പുതിയ ലേഖനം തുടങ്ങാതിരിക്കുക. ഇനിയും തുടർന്നാൽ തീർച്ചയായും തടയും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:04, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC) == സാമ്പ്രാണിക്കൊടി ദ്വീപ് == സാമ്പ്രാണിക്കൊടി ദ്വീപ് എന്ന ലേഖനത്തിലെ വ്യാപമായ അക്ഷരത്തെറ്റുകൾ തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലേഖനം വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കുക. തെറ്റുകൾ തിരുത്തുക. ഇത് ഒരു മുന്നറിയിപ്പായി കണക്കാക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:10, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC) == പല്ലത്തട്ക പ്രമോദ കുമാരി കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:പല്ലത്തട്ക പ്രമോദ കുമാരി|പല്ലത്തട്ക പ്രമോദ കുമാരി]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{ശരി}} [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 04:20, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ സംബന്ധിച്ചുള്ള പരിശീലന പരിപാടി == പ്രിയ സുഹൃത്തേ, മലയാളത്തിലെ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)#അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്|വിക്കിഡാറ്റ ലെക്സീംസ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി]] സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താത്പര്യമറിയിച്ചിരുന്നല്ലോ. പരിപാടിയുടെ വിശദവിവരം ചുവടെ * '''ദിവസം''' : 15 ആഗസ്റ്റ് 2026 * '''സമയം''' : 15 August 2026 16:30 – 18:30 ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാന്റേഡ് സമയം * '''പരിപാടിയുടെ താൾ''' : https://www.wikidata.org/wiki/Event:Growing_Lexemes_Edits/Malayalam/Workshop_1 ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ പരിപാടിയുടെ താളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:18, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കൊട്ടിയൂർ എന്ന താളിലെ ഇരട്ടിപ്പുകൾ == കൊട്ടിയൂർ എന്ന താളിലെ ഇരട്ടിപ്പുകൾ ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇത്തരത്തിൽ നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. ഒരു മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായും ജയിക്കാനായും നടത്തുന്ന ശ്രമങ്ങൾ വിക്കി നശിപ്പിക്കുന്നതായി തീരരുത്. ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടർന്നാൽ താങ്കളേ വിക്കിഎഡിറ്റിംഗിൽ നിന്നും തടയേണ്ടിവരും. പലപ്രാവശ്യം മുന്നറിയിപ്പ് തന്നിട്ടുള്ളതാണ്. എന്നാൽ അതെല്ലാം അവഗണിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് ഇപ്പോൾ കാണുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഇത് അവസാനത്തെ മുന്നറിയിപ്പായി കണക്കാക്കുക. നിലവിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ മുഴുവൻ എഡിറ്റുകളും നീക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പരിശോധിച്ച് വേണ്ടതുമാത്രം ചേർക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:03, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം എന്ന ലേഖനത്തിലെ സംരക്ഷണം == [[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]] എന്ന ലേഖനം ദീർഘകാലത്തേക്ക് കാര്യനിർവ്വാഹകർക്ക് മാത്രമായി തിരുത്തുന്നരീതിയിൽ സംരക്ഷണമാറ്റം വരുത്തിയ പ്രവർത്തിശരിയല്ല. ലേഖനത്തിന് ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെങ്കിൽ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിവരം ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നരീതിയിൽ മാറ്റണം. അല്ലെങ്കിൽ ഈ മാറ്റം ചെയ്ത കാര്യനിർവ്വാഹകൻ എന്ന നിലയിൽ താങ്കൾ തന്നെ വിവരവും അവലംബങ്ങളും ചേർക്കണം. ഭാവിയിൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തി ചെയ്യാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:04, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) k3kjt696hi79z96bi77fhwq8fd8sd8a 0 411231 4659311 4107276 2026-08-17T14:31:13Z Vinayaraj 25055 4659311 wikitext text/x-wiki {{PU | Earthquake threat for Mullaperiyar Dam}} {{ആധികാരികത}} രാജ്യത്തെ ഭൂചലന നിർണയ മാനദണ്ഡപ്രകാരം മുല്ലപ്പെരിയാർ ഡാം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം സോൺ മൂന്നിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. മിതമായ ഭൂചലനങ്ങളാണിവിടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. അതായത് ഈ പ്രദേശത്ത് റിക്ടർസ്കെയിലിൽ 6.5 വരെ തീവ്രതയുള്ള ഭൂചലനം ഉണ്ടാകാമെന്നർത്ഥം. [[ഇടുക്കി ജില്ല]]<nowiki/>യിൽ ഇടയ്ക്കിടെയുണ്ടാകുന്ന ഭൂചലനങ്ങളാണ് ഡാമിൻറെ സുരക്ഷ സംബന്ധിച്ച് ജനങ്ങളിൽ ആശങ്ക പരത്തുന്നത്. 2011 നവംബർ 26 ന് പുലർച്ചെ 3.15 ന് ഉണ്ടായ ആദ്യ ഭൂചലനമടക്കം രണ്ടരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ നാലുതവണയാണ് ഡാമിന് 32 കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ ഉണ്ടായത്. ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ [[ഉപ്പുതറ]]<nowiki/>യ്ക്കടുത്തുള്ള വനമേഖലയായ വെഞ്ഞൂർമേടായിരുന്നു പ്രഭവകേന്ദ്രം. ആദ്യ ചലനത്തിൻറെ തീവ്രത 3.4 ആണ്. 2011 നവംബർ 26 നുണ്ടായ ഭൂചലനമടക്കം ഈ വർഷം മാത്രം 26 തവണയാണ് ഇടുക്കി ജില്ലയിൽ ഭൂചലനമുണ്ടായിട്ടുള്ളത്. മുൻപ് വല്ലപ്പോഴുമാണ് ഈ പ്രദേശത്ത് ഭൂചലനം അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഭൂചലനങ്ങളുടെ ഇടവേളകൾ കുറയുന്നത് സ്ഥിതിഗതികളുടെ ഗൗരവം വർധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite news|title=മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം 29 നവംബർ 2011 |accessdate=2011-11-29}}</ref> ഇടുക്കിയിൽ വിവർത്തന ഭൂചലനങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭൂചലനങ്ങളാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെയുണ്ടാകുന്ന ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് ആവർത്തനക്രമമുണ്ടായിരിക്കും. ഇരുപത് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ മധ്യകേരളത്തിൽ ഇത്തരത്തിൽ സാമാന്യം വലിയ ചലനങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാമെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധർ പറയുന്നത്. 2000 ഡിസംബർ 12 ന് ഈരാറ്റുപേട്ടയിൽ റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ അഞ്ച് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഭ്രംശരേഖകളിൽ ഊർജ്ജം ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നതനുസരിച്ചാണിവിടെ ഭൂകമ്പങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്. ഭൂഫലകങ്ങളുടെ ചലനം ആർജ്ജവത്തോടെ നടക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ പെട്ടെന്നു തന്നെ ഫലകങ്ങളുടെ വക്കുകൾ വലിയുകയും പൊട്ടിപ്പോവുകയും ഭൂകമ്പമുണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. [[ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]], [[ഭൗമശാസ്ത്രപഠനകേന്ദ്രം|സെന്റർ ഫോർ എർത്ത് സയൻസസ് സ്റ്റഡീസ്]], [[സെന്റർ ഓഫ് റിമോട്ട് സെൻസിങ്]] എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഭൗമശാസ്ത്രജ്ഞർ നടത്തിയ പഠനങ്ങളുടെയും ഗവേഷണങ്ങളുടെയും വെളിച്ചത്തിൽ കേരളം ആകെ റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 6.4 വരെ തീവ്രതയുള്ള ഭൂചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[ഇടമലയാർ]], [[പെരിയാർ]], [[അച്ചൻകോവിൽ]], [[തെന്മല]], [[ബാവലി]], കമ്പം, ഭവാനി, കബനി, [[ഹുൻസൂർ]], [[മാട്ടുപ്പെട്ടി]], കാവേരി, [[കണ്ണൻകുഴിത്തോട്]] എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ ഭ്രംശമേഖലയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ. കൂടാതെ ധാരാളം ചെറു വിള്ളലുകളും ഉണ്ട്. മാത്രമല്ല , ഈ വിള്ളലുകൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടും കിടക്കുന്നു. ഏതെങ്കിലും ഒരു ഭ്രംശമേഖലയിൽ ചലനങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ അത് വളരെവേഗം മറ്റു മേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. കുമളി, കമ്പം, [[ബോഡിനായ്ക്കന്നൂർ]], തേനി വഴി കേരളത്തിൽ നിന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലേക്കു വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന കമ്പം ഭ്രംശമേഖലയും മുല്ലപ്പെരിയാറിന് ഭീഷണി ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. <ref name="മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം - കേരളത്തിലെ ഭ്രംശമേഖലകൾ ">{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/special/mullaperiyar/article8.1.html |title=മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം - കേരളത്തിലെ ഭ്രംശമേഖലകൾ മൂലമുള്ള ഭീഷണി |access-date=2018-02-12 |archive-date=2014-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140918180111/http://www.mathrubhumi.com/special/mullaperiyar/article8.1.html |url-status=dead }}</ref> മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ടിൻറെ 300 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ 22 ഭ്രംശമേഖലകളാണുള്ളത്. ഡാമിൻറെ സമീപത്തുള്ള കമ്പം - തേക്കടി - കോടൈവന്നല്ലൂർ ഭ്രംശമേഖലയിൽ റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 6.5 വരെ ശക്തിയുള്ള ഭൂചലനങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 6 ന് മുകളിലുള്ള ഭൂചലനത്തെ അതിജീവിക്കാൻ ഡാമിന് കഴിയില്ലെന്ന് റൂർക്കി ഐ ഐ ടി യിലെ വിദഗ്ദരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ വ്യക്തമായിട്ടുണ്ട്. കമ്പം - തേക്കടി - കോടൈവന്നല്ലൂർ ഭ്രംശമേഖല ഡാമിൻറെ 16 കിലോമീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണെന്നത് അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. കമ്പം - തേക്കടി - കോടൈവന്നല്ലൂർ ഭ്രംശമേഖലയ്ക്ക് സമാന്തരമായുള്ള ചുരുളിയാർ - കമ്പം, ചെറുതോണി - ചിന്തലാർ ഭ്രംശമേഖലകളിലാണ് കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഭൂകമ്പം ഉണ്ടായത്. ഇത് കമ്പം - തേക്കടി - കോടൈവന്നല്ലൂർ ഭ്രംശമേഖലയിലെ ശിലാപാളികളിൽ മർദം കൂട്ടുന്നതിനിടയാക്കും. മുല്ലപ്പെരിയാർ ഡാമിന് കൂടുതൽ അടുത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ ഭൂചലനത്തിനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുകയാണ് ഇതിൻറെ ഫലം. അടുത്തിടെയുണ്ടായ ഭൂചലനങ്ങളെല്ലാം ഡാമിൽ നിന്നും 32 കിലോമീറ്റർ അകലെയായിരുന്നു. 116 വർഷം പഴക്കമുള്ള മുല്ലപ്പെരിയാർ ഡാം പണിതത് കോൺക്രീറ്റോ ഭൂകമ്പ പ്രതിരോധ സാങ്കേതിക വിദ്യയോ ഉപയോഗിക്കാതെയാണ്. മാത്രമല്ല, 60 വർഷം മാത്രം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഈ അണക്കെട്ട് മുമ്പത്തെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും ഒരു അടിയോളം മുമ്പോട്ടു നീങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കരിങ്കല്ലും സുർക്കിയും ഉപയോഗിച്ചു പണിതതാണ് ഡാം. കോൺക്രീറ്റിന് പകരം മണലും ചുണ്ണാമ്പും ചേർന്ന മിശ്രിതമായ സുർക്കിയാണ് ഇതിൻറെ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചത്. ആകെ 6807 മെട്രിക് ടൺ ചുണ്ണാമ്പാണ് നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അതിൻറെ 42 ശതമാനവും ഒലിച്ചുപോയതായാണ് കേരളം സുപ്രീം കോടതി നിയമിച്ച ഉന്നതാധികാര സമിതിക്കു മുൻപാകെ കേരളം സമർപിച്ച കണക്കിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. വർഷം പ്രതി 30.48 ടൺ എന്ന കണക്കിൽ 1895 മുതൽ 2006 വരെ 3412 ടൺ ചുണ്ണാമ്പ് നഷ്ടപ്പെട്ടതിന് പകരം 542 മെട്രിക് ടൺ സിമൻറ് മാത്രമുപയോഗിച്ച് ഗ്രൗട്ടിങ് നടത്തുകയാണ് ചെയ്തത്. ==അവലംബം== {{reflist}} 04cg6b4jz9353sw6zeqmxm2tf6i6qs8 0 456146 4659278 4659270 2026-08-17T12:31:24Z Ajeeshkumar4u 108239 [[Special:Contributions/Aswathyshi|Aswathyshi]] ([[User talk:Aswathyshi|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 4658340 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sabarimala}} {{about|ശബരിമല അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചാണ്|ശബരിമലയെന്ന സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ|ശബരിമല}} {{നിഷ്പക്ഷത}} {{Infobox Hindu temple | name = ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം | native_name = | sanskrit_translit = śabarīmalā | native_name_lang = ml |country = India |state/province = [[കേരളം]] |district = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] |locale = പെരുനാട് | image = Sreekovil at sabarimala.jpg | image_alt = P | caption = ശബരിമല ശ്രീകോവിൽ | nickname = | map_alt = | map_caption = Location in Kerala | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 9.4375 | latNS = N | longd = 77.0805 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | elevation_m =1260 | primary_deity = [[ധർമ്മശാസ്താവ്]] അഥവാ [[അയ്യപ്പൻ]], മാളികപ്പുറത്തമ്മ (ഭഗവതി) | important_festivals = [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡല]]-[[മകരവിളക്ക്]] കാലം, [[പൈങ്കുനി ഉത്രം]] കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[വിഷു]], [[തിരുവോണം]], [[പ്രതിഷ്ഠാദിനം]] |architecture = [[കേരളീയ നിർമ്മാണശൈലി|കേരളീയ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണശൈലി]] |number_of_temples = 4 |number_of_monuments = |inscriptions = |date_built = എ.ഡി. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന് മുമ്പ് |creator = അജ്ഞാതം | website = {{URL|http://www.sabarimala.kerala.gov.in}} }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ]] [[റാന്നി താലൂക്ക്|റാന്നി താലൂക്കിൽ]] [[റാന്നി-പെരുനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|റാന്നി-പെരുനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ഹൈന്ദവ [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്]] '''ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം'''.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/10/18/world/asia/india-sabarimala-temple.html |title=Religion and Women's Rights Clash, Violently, at a Shrine in India |date=18 October 2018 |publisher=The New York Times}}</ref> ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ [[ഭക്തി|ഭക്തരെത്തുന്ന]] ലോകത്തിലെതന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ശബരിമല. ഇത് മണ്ഡല, മകരവിളക്ക് കാലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവംബർ, ഡിസംബർ, ജനുവരി തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളിൽ ആണ് ഈ കാലയളവ് വരുന്നത്. ഏകദേശം മൂന്നു കോടിയിലധികം പേരാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നത്. ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇവ അഞ്ചു കോടിയോളം വരുമെന്നു പറയുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece|title=Record collection at Sabarimala|date=2014-12-27|publisher=[[The Hindu]]}}</ref> കേരളീയരായ ഹിന്ദുക്കളുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് ശബരിമല. മലയാളികളെ കൂടാതെ കേരളത്തിന്റെ അടുത്ത സംസ്ഥാനങ്ങളായ [[തമിഴ്‌നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്,‌]] [[തെലംഗാണ]] തുടങ്ങിയവയിൽ നിന്ന് ഇവിടേക്ക് ധാരാളം ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്നു. കൂടാതെ ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യൻ വംശജർ കുടിയേറിയ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമൊക്കെ ഇവിടെ ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/sabarimala-temple-ends-ban-on-women-kerala-1351711-2018-09-28|title=Women to enter Sabarimala temple today: Weird laws against women from all over the world|date=2018-09-28|publisher=India Today}}</ref>ഹരിഹരപുത്രനായ ([[ശിവൻ|പരമശിവൻ]], [[മഹാവിഷ്ണു]] എന്നിവരുടെ മകനായ) [[ധർമ്മശാസ്താവ്|ധർമ്മശാസ്താവാണ്]] ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ എന്നാണ് വിശ്വാസം. ധർമ്മ ശാസ്താവായ അയ്യപ്പന്റെ ആസ്ഥാനം ഈ ക്ഷേത്രം ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-legend-women-lord-ayyappa-1351674-2018-09-28|publisher=India Today|date=2018-09-28|title=Legend of Sabarimala: Love story that kept women from Lord Ayyappa}}</ref> കൂടാതെ അടുത്ത് പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രത്തിൽ (മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം) [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]] എന്നു പേരുള്ള ശക്തിസ്വരൂപിണിയായ ഒരു [[ഭഗവതി|ഭഗവതി സങ്കല്പവും]] തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി|ആദിമൂല ഗണപതി]], വലിയ കടുത്തസ്വാമി, കൊച്ചു കടുത്തസ്വാമി, കറുപ്പുസ്വാമി, [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രത്യേകം സന്നിധികളുണ്ട്. ശബരിമലയിലെ ആചാരങ്ങൾ [[ശൈവമതം]], [[വൈഷ്ണവമതം]], [[ശാക്തേയം]], [[ശ്രമണമതം]], ഗോത്രാചാരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഒരു സമ്മിശ്രണമാണ്. വേദവാക്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രാചാരമുള്ള [[തത്ത്വമസി]] (അത് നീയാകുന്നു) എന്ന മഹാവാക്യം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുൻപിലായി വലിയ അക്ഷരത്തിൽ എഴുതിവച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/news/dec/31rajeev.htm|title=The Buddhist Connection: Sabarimala and the Tibetans|date=1997-12-31|publisher=Rediff}}</ref> [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നും ഏകദേശം 1,260 മീറ്റർ (4,134 അടി) ഉയരത്തിൽ 18 മലകൾക്കു നടുവിലായാണ് ശബരിമല ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള പതിനെട്ടു പടികൾ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവ പതിനെട്ടു ആത്മീയ തത്വങ്ങളെ പ്രതീകവത്ക്കരിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാനമായും [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ പതിനെട്ട് കരിങ്കൽ പടികളോടുകൂടിയ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രവും അതിനുമുകളിലുള്ള [[സ്വർണം|സ്വർണ്ണം]] പൊതിഞ്ഞ രണ്ട് ചതുരശ്രീകോവിലുകളുമാണ് ശബരിമലയിലുള്ളത്. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ മൂന്നാമത്തെ നദിയായ [[പമ്പാ നദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഉദ്ഭവം ശബരിമലയ്ക്കടുത്തുനിന്നാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം അഞ്ചുകിലോമീറ്റർ തെക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തായി പമ്പാനദിയിൽ ഒരു സ്നാനഘട്ടമുണ്ട്. ഇവിടെ കുളിച്ച് കുടുംബത്തിലെ മരിച്ചവരുടെ പിതൃക്കൾക്ക് ബലിയിട്ടാണ് ഭക്തർ മല ചവിട്ടുന്നത്. നാനാ ജാതിമതസ്ഥർക്കും ഇവിടെ പ്രവേശനം അനുവദനീയമാണ്. എന്നാൽ ഇരുമുടിക്കെട്ടുമായി വരുന്നവരെ മാത്രമേ 18 പടികൾ കയറാൻ അനുവദിക്കൂ. "നെയ്യഭിഷേകമാണ്" ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലുള്ളതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമാണിത്.{{തെളിവ്}} മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വർഷത്തിൽ എല്ലാ ദിവസവും ഇവിടെ പൂജയോ തീർത്ഥാടനമോ നടക്കുന്നില്ല. [[നവംബർ]]-[[ഡിസംബർ]] മാസങ്ങളിൽ, [[വൃശ്ചികം]] ഒന്നുമുതൽ [[ധനു]] പതിനൊന്നുവരെ നീളുന്നതും മണ്ഡലക്കാലം എന്നറിയപ്പെടുന്നതുമായ 41 ദിവസങ്ങളാണ് ശബരിമലയിലെ പ്രധാന തീർത്ഥാടനകാലയളവ്. തുടർന്ന് മകരവിളക്ക് മഹോത്സവം നടത്തുന്നു.<ref>{{cite web|url= https://www.myoksha.com/sabarimala-temple/|title= ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം }}</ref> ഇതിനുപുറമേ എല്ലാ [[മലയാള മാസം|മലയാളമാസ]]ങ്ങളിലേയും ആദ്യത്തെ അഞ്ചുദിവസങ്ങളിലും ഇവിടെ സന്ദർശനമനുവദിക്കുന്നു. ഇത് തുടങ്ങിയിട്ട് അധികകാലമായിട്ടില്ല. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രം]] നക്ഷത്രത്തിൽ (പങ്കുനി ഉത്രം) ആറാട്ടായി പത്തുദിവസം ഉത്സവം ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഓണം]], [[വിഷു]], [[വിജയദശമി]], [[ദീപാവലി]], [[ശിവരാത്രി|മഹാശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിലും ഇവിടെ നടതുറന്ന് പൂജയുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത്തരം ദിവസങ്ങളിലും ഇവിടെ ദർശനം നടത്താവുന്നതാണ്. [[വ്രതം (ഹൈന്ദവം)|വ്രതമെടുക്കാതെയും]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്ര]] നിർമ്മാണത്തിനുമായി [[വാണിജ്യം|വാണിജ്യ]]പരമായ നീക്കങ്ങളെ തുടർന്ന് [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കൊടതി]] ഋതുമതി പ്രായത്തിലുള്ള (10 മുതൽ 50 വയസ്സു വരെ) സ്ത്രീകളെ ശബരിമലയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ പാടില്ല എന്ന വിധി 1992-ൽ പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ 2018 സെപ്റ്റംബർ 28-ന് സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചരിത്രപരമായ ഒരു വിധിയനുസരിച്ച് സ്ത്രീ പുരുഷ പ്രായഭേദമന്യേ എല്ലാവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കാവുന്നതാണ്. ഈ വിധി വൻ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടായ പ്രശ്നങ്ങൾ മാസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/national/2016/apr/11/189686 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-11 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412194840/http://www.madhyamam.com/national/2016/apr/11/189686 |url-status=dead }}</ref> ==ഐതിഹ്യങ്ങൾ== ===സ്ഥലനാമം=== [[രാമായണം|രാമായണവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥ [[ശബരിമല]] എന്ന പേരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ആദിവാസി]] സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട മഹാതപസ്വിനിയായിരുന്ന [[ശബരി]] എന്ന തപസ്വിനി, [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ]] വരവും കാത്ത് തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച സ്ഥലമാണിതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[സീത|സീതാന്വേഷണത്തിന്]] പോകുന്ന വഴിയിൽ [[രാമൻ|ശ്രീരാമനും]] അദ്ദേഹത്തിൻറെ അനുജനായ [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനും]] ശബരിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തുകയും സന്തുഷ്ടയായ ശബരി അവർക്ക് താൻ രുചിച്ചുനോക്കിയ [[നെല്ലിക്ക|നെല്ലിക്കകൾ]] നൽകുകയും തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യം സഫലമായതിന്റെ ധന്യതയിൽ അവർ യാഗാഗ്നിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചതുമായ [[ഐതിഹ്യം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശബരിയെ അനുഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ ശ്രീരാമൻ, ഇനി ഈ സ്ഥലം അവരുടെ പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും എന്ന് പറഞ്ഞുവത്രേ. ഇതാണ് ഈ സ്ഥലത്തിനു 'ശബരിമല' എന്ന പേര് വരാൻ കാരണമായി പറയുന്ന കഥ. ശബരി ശരീരമുപേക്ഷിച്ച സ്ഥലത്താണ് ഇന്ന് '''''ഭസ്മക്കുളം''''' സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ===അയ്യപ്പന്റെ അവതാരം=== അയ്യപ്പന്റെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച് നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. [[പന്തളം രാജവംശം|പന്തളം രാജകുടുംബവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യമാണ്]] അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത്. കുട്ടികളില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന തികഞ്ഞ ശിവഭക്തനായ [[പന്തളം]] രാജാവ് '''രാജശേഖരപാണ്ഡ്യൻ''' [[ശിവൻ|ശിവശക്തിമാരെ]] ആരാധിച്ചുവരവേ, ഒരിക്കൽ [[നായാട്ട്|നായാട്ടിനായി]] വനത്തിലെത്തുകയും പമ്പാതീരത്ത് വച്ച് കഴുത്തിൽ മണി കെട്ടിയ സുന്ദരനായ ഒരാൺകുഞ്ഞിനെ കാണുകയും ചെയ്തു. ശിവന് [[മോഹിനി]]രൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിൽ ജനിച്ച പുത്രനാണിതെന്ന് വിശ്വാസം. കഴുത്തിൽ സ്വർണ്ണമണിമാല ഉണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട് ശിശുവിനു "മണികണ്ഠൻ" എന്നു പേരിട്ട രാജാവ് ശിവപാർവതിമാരുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ കുട്ടിയെ രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി. എന്നാൽ പിന്നീട് രാജ്ഞി ഒരു ആൺ കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകുക ഉണ്ടായി. [[ആയോധനകല|ആയോധനകലയിലും]] വിദ്യകളിലും അഗ്രഗണ്യനായ അയ്യപ്പനെ യുവരാജാവായി വാഴിക്കാനായിരുന്നു പന്തളം രാജാവിന്റെ ആഗ്രഹം. എന്നാൽ സ്വന്തം മകനെ യുവരാജാവാക്കുവാനായി മഹാറാണി തന്ത്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി രാജ്ഞി മന്ത്രിയെ വശത്താക്കുകയും, അവരുടെ ഗൂഢപദ്ധതി പ്രകാരം രാജ്ഞി കപടമായി വയറുവേദന അഭിനയിക്കുകയും കൊട്ടാരവൈദ്യൻ രോഗത്തിനു പുലിപ്പാൽ മരുന്നായി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗൂഢപദ്ധതിയനുസരിച്ച് പുലിപ്പാൽ കാട്ടിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരാൻ നിയുക്തനായത് രാജകുമാരനായ മണികണ്ഠനാണ്. അങ്ങനെയാണ് പുലിപ്പാലിനായി അയ്യപ്പനെ കൊടുംകാട്ടിലേക്ക് വളർത്തമ്മയായ രാജ്ഞി പറഞ്ഞയക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ലോകോപദ്രവകാരിണിയും പരമദുഷ്ടയുമായ മഹിഷിയെ വധിച്ച് [[പുലി]]പ്പുറത്തേറി അയ്യപ്പൻ വിജയശ്രീലാളിതനായി പന്തളദേശത്തു മടങ്ങിയെത്തി. അയ്യപ്പൻ ദൈവമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പന്തളം രാജാവ് അയ്യപ്പന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ശബരിമലയിൽ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ച് നൽകുകയായിരുന്നു. പുലിപ്പാൽ കൊണ്ടുവരാൻ കാട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ തയ്യാറാക്കിയതാണ് "ഇരുമുടിക്കെട്ട്" എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. അയ്യപ്പനോട് രാജ്ഞിയും മന്ത്രിയും ചെയ്ത പാപത്തിൽ നിന്നും മുക്തി നേടാനാണ് 41 ദിവസത്തെ വ്രതവും വർഷംതോറുമുള്ള തീർത്ഥയാത്രയും എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ജീവാത്മാവായ ഭക്തൻ പരമാത്മാവായ ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുന്ന വസ്തു എന്ന തലത്തിലും ഇരുമുടികെട്ടിനെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ശാസ്താവിൽ വിലയം പ്രാപിച്ച വീരയോദ്ധാവായി അയ്യപ്പനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഐതിഹ്യവും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. കാട്ടിൽ നിന്നും ലഭിച്ച അയ്യപ്പനെ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളെല്ലാം പഠിപ്പിച്ച് പന്തളം രാജാവ് മുഖ്യസേനാനിയാക്കി. [[വാവർ|വാവരുമായി]] യുദ്ധമുണ്ടായെങ്കിലും പിന്നീട് ഇവർ ഉറ്റ ചങ്ങാതിമാരായി. വാവരുടെയും കടുത്തയുടെയും തലപ്പാറ മല്ലൻ, ഉടുമ്പാറ വില്ലൻ മുതലായവരുടെ സഹായത്തോടെ അയ്യപ്പൻ [[പന്തളം]] രാജ്യത്തെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്നും രക്ഷിച്ചു. ചോളരുടെ സൈന്യമായ മറവപ്പട നശിപ്പിച്ച ശബരിമല ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിയുകയും ചോളപ്പടയുടെ തലവനായ ഉദയനനെയും മഹിഷിയെയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. പടയോട്ടത്തിന്റെ ഒടുവിൽ അയ്യപ്പൻ ശബരിമലയിലെ ധർമ്മ ശാസ്താവിൽ വിലയം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ശബരിമലയിലെ അയ്യപ്പൻറെ സമാധി സ്ഥലം മണി മണ്ഡപം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് ഇത് മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പമ്പാനദിയുടെ തീരത്ത് കഴിഞ്ഞിരുന്ന ബുദ്ധമതാനുയായി ആയിരുന്നു അയ്യപ്പൻ എന്നും ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ശത്രുക്കളെ ഭയന്ന് രാജ്യം വിട്ടോടിയ പാണ്ഡ്യരാജാവിനെ രാജ്യം വീണ്ടെടുക്കാൻ അയ്യപ്പൻ സഹായിച്ചത്രേ. വീരന്മാരെ ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം ഉണ്ടായിരുന്ന സംഘകാലത്ത് വീരാരാധനയിലൂടെ ദേവത്വം പകർന്നു വന്ന അയ്യപ്പൻ, [[പരശുരാമൻ]] കേരള രക്ഷയ്ക്കുവേണ്ടി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ ശബരിമലയിലെ <ref> http://www.sabarimalaayyappan.com/ </ref> ശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ലയിച്ചു ചേർന്നു എന്നാണ് മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം. അയ്യപ്പൻ ശാസ്താവാണെന്നും ധർമ്മ ശാസ്താവിന് ഭാര്യയും മക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നെന്നും സത്യവാങ്മൂലം സമർത്ഥിക്കുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്താവ് ഒരിക്കലും സ്ത്രീ വിരോധിയായിരുന്നില്ലെന്നാണ് നിലപാട്. അഷ്ടോത്തര ശതകം അനുസരിച്ച് പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ ഭാര്യമാരും സത്യകൻ എന്ന മകനും ശാസ്താവിനുണ്ടായിരുന്നെന്നാണ് ഐതിഹ്യം<ref>[http://thatsmalayalam.oneindia.in/news/2008/02/08/kerala-sabarimala-woman-entry-affidavit-devaswam.html ശബരിമല]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം</ref>. അയ്യപ്പന്റെ ബാല്യകാലം പന്തളമായി മാറാനും ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്. ശബരിമലയിൽ ശാസ്താവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാനായി കൊണ്ടു വന്നെങ്കിലും ദുർഘടമായ പാത അതിന് തടസമായിരുന്നു. പാത ശരിയാകുന്നതുവരെ പന്തളം രാജാവ് അത് സൂക്ഷിക്കാമെന്നേറ്റു. നദീതീരത്ത് ഒരു ക്ഷേത്രം പണിത് അതിൽ ശാസ്താവിനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. [[ശബരിമല]]യെ ചുറ്റിയുള്ള ഓരോ മലമുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. [[നിലയ്ക്കൽ|നിലക്കൽ]], [[കാളകെട്ടി]], [[കരിമല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഇന്നും ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. മറ്റ് മലകളിൽ ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങളും. അയ്യപ്പൻ മഹിഷിയെ വധിച്ച ശേഷം ധ്യാനത്തിലിരുന്നത് ശബരിമലയിലാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള 18 മലകളിലെ 18 മലദൈവങ്ങൾക്കു നടുവിലാണ് അയ്യപ്പക്ഷേത്രമെന്നും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള 18 പടികൾ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. മറ്റൊരു വിശ്വാസപ്രകാരം 18 പടികൾ ആത്മീയമായ 18 കാര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. 18 പടികൾ അഥവാ 18 അവസ്ഥകൾ തരണം ചെയ്തു ഭക്തർ ഈശ്വരനിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു അഥവാ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പമാണ് ഇതിൽ ഉള്ളത്. === മാളികപ്പുറത്തമ്മ === ==== മഹിഷീ നിഗ്രഹം ==== അയ്യപ്പൻ മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിച്ച് ശാപമോക്ഷം നൽകിയപ്പോൾ മഹിഷി ഒരു സുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറുകയും അയ്യപ്പനോട് തന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അഭ്യർഥന നടത്തുകയും ചെയ്തു, എന്നാൽ നിത്യബ്രഹ്മചാരിയായ അയ്യപ്പൻ, തന്നെക്കാണാൻ കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ആരും വരാതിരിക്കുന്ന കാലത്ത് ആ സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊള്ളാമെന്ന് വാക്ക് നൽകിയതായാണ് വിശ്വാസം.  ആ ദേവി മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടി എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. ==== മധുര മീനാക്ഷി (ഭഗവതി/ ആദിപരാശക്തി) ==== [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യ]] പാരമ്പര്യമുള്ള [[പന്തളം രാജവംശം|പന്തളത്തെ]] രാജാവ് തന്റെ കുലദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന [[മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷിയാണ്]] മാളികപ്പുറത്തമ്മയെന്ന് മറ്റൊരു വിശ്വാസം. ഇപ്രകാരം [[പരാശക്തി]] അഥവാ [[ദുർഗ്ഗാ]] സങ്കൽപ്പവും മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, അഭയ, വരദ മുദ്രകൾ ധരിച്ച ചതുർ ബാഹുവായ പ്രതിഷ്ഠ പരാശക്തിയായ ഭഗവതിയെ തന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്ന [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരെയും]] ഇവിടെ കാണാം. അതിനാൽ [[മഹാലക്ഷ്മി]] സങ്കല്പത്തിലും ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതി സേവ, ലളിത സഹസ്രനാമം തുടങ്ങിയ ഇവിടുത്തെ എല്ലാ പൂജകളും ആരാധനകളും പരാശക്തിയായ ഭഗവതിക്കാണ് സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. ==== നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ==== ദുഷ്ട ശക്തികൾക്കെതിരെ പോരാടാൻ എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും [[നിലയ്ക്കൽ]] മഹാദേവൻ തന്റെ പുത്രനായ ശബരിമലയിലെ [[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പന്]] പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ശബരിമലയ്ക്ക് പോകുന്ന തീർത്ഥാടകർ നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രവും തൊട്ടടുത്തുള്ള പള്ളിയറ ദേവി ക്ഷേത്രവും സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. === മകരവിളക്ക് === ശബരിമല മകരവിളക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പറ്റി നിർഭരമായ ഒരു ഐതീഖ്യമുണ്ട്. പ്രദാനമായും രണ്ടു കാര്യങ്ങളാണ് മകരവിളക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ഭക്‌തർ വിശ്വസിക്കുന്നത് പണ്ടുകാലത്തു മകരസാംക്രാന്തി ദിനത്തിൽ പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ വച്ച് വനവാസികളായ കാട്ടുനായ്ക്കർ വിളക്ക് തെളിയിച്ചു അയ്യപ്പനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് പിൽക്കാലത്തു മകരവിളക്കായി മാറിയത്. മറ്റൊരു പ്രദാന ഐതിഹ്യം അയ്യപ്പന്റെ ബാല്യകാലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. പന്തളം രാജാവിന്റെ പുത്രനായി വളർന്ന അയ്യപ്പൻ തന്റെ അവതാരലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി ശബരിമലയിൽ കുടികൊണ്ടു. മകരസംക്രമ മുഹൂർത്തത്തിൽ പന്തളം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരുന്ന തിരുവാഭരണങ്ങൾ ചാർത്തി നിൽക്കുന്ന അയ്യപ്പനെ കാണാൻ ദേവന്മാർ എത്തുമെന്നും ആ സമയത്ത് ആകാശത്ത് ഉദിക്കുന്ന മകരജ്യോതി അയ്യപ്പന്റെ ചൈതന്യമാണെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.  പന്തളം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും കാൽനടയായി കൊണ്ടുവരുന്ന തിരുവാഭരണങ്ങൾ വൈകുന്നേരം ദീപാരാധനയ്ക്ക് മുൻപായി അയ്യപ്പന് ചാർത്തുന്നു. ദീപാരാധന സമയത്ത് ആകാശത്ത് തെളിയുന്ന 'മകര' നക്ഷത്രമാണ് മകരജ്യോതി. പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ മൂന്ന് തവണ തെളിയുന്ന ദീപത്തെയാണ് മകരവിളക്ക് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സ്വാമി അയ്യപ്പൻ തന്റെ അവതാരലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി ധർമ്മശാസ്താവിൽ ലയിച്ചതിന്റെയും, ഭക്തർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നതിന്റെയും പ്രതീകമായാണ് മകരവിളക്ക് ആഘോഷിക്കുന്നതു. ശബരിമലയും പന്തളം കൊട്ടാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, ഒരു പിതൃ-പുത്ര ബന്ധം കൂടിയാണ്. ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രകാരം അയ്യപ്പസ്വാമി പന്തളം രാജാവായ രാജശേഖര പാണ്ഡ്യന്റെ വളർത്തുപുത്രനായിരുന്നു. മകരവിളക്ക് സമയത്ത് പന്തളം കൊട്ടാരത്തിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില ചുമതലകളും അവകാശങ്ങളുമുണ്ട്: മകരവിളക്ക് ദിവസം അയ്യപ്പ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ചാർത്തുന്ന സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളെയാണ് തിരുവാഭരണം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് പന്തളം കൊട്ടാരത്തിലെ 'ശ്രീകോവിൽ' കൊട്ടാരത്തിലാണ്. മകരസംക്രമത്തിന് മൂന്ന് ദിവസം മുൻപ് പന്തളത്ത് നിന്ന് ഈ ആഭരണങ്ങൾ ഘോഷയാത്രയായി ശബരിമലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. പന്തളം രാജാവിന്റെ പ്രതിനിധിയായി ഒരു രാജകുടുംബാംഗം ഈ ഘോഷയാത്രയെ നയിക്കുന്നു.  മകരവിളക്ക് ദർശിക്കാൻ പന്തളം കൊട്ടാരത്തിലെ മുതിർന്ന വ്യക്തികൾ നേരിട്ട് എത്താറില്ല. (തന്റെ പുത്രനായ അയ്യപ്പൻ ഈശ്വരനായി മാറിയതിനാൽ മകനെ തൊഴാൻ പിതാവിന് കഴിയില്ല എന്ന സങ്കല്പം ഇതിന് പിന്നിലുണ്ട്). പകരം അദേഹത്തിന്റെ പ്രധിനിധിയായി ഒരാൾ ഘോഷയാത്രയ്‌ക്കൊപ്പം മലകയറുന്നു. ശബരിമല നട അടയ്ക്കുന്നതിന് മുൻപ് അവസാനമായി ദർശനം നടത്തുന്നത് പന്തളം രാജപ്രതിനിധിയാണ്. തിരുവാഭരണ ഘോഷയാത്ര പന്തളത്ത് നിന്ന് പുറപ്പെടുമ്പോൾ ആകാശത്ത് ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ട് പറക്കാറുണ്ട്. പന്തളം കൊട്ടാരത്തിലെ കുലദൈവമായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വാഹനമായ ഈ പരുന്ത്, തിരുവാഭരണങ്ങൾക്ക് കാവലായി സന്നിധാനം വരെ കൂടെയുണ്ടാകും എന്നാണ് വിശ്വാസം.  മകരവിളക്ക് കഴിഞ്ഞ് കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, രാജപ്രതിനിധി ശബരിമലയിലെത്തി മാളികപ്പുറത്തമ്മയെയും അയ്യപ്പനെയും വണങ്ങിയ ശേഷം നട അടയ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തിരുവാഭരണങ്ങളുമായി അദ്ദേഹം പന്തളത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു. തിരികെ വരുമ്പോൾ പെരിനാട് ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ തിരുവാഭരണം ചാർത്തി ആരാധന നടത്തുന്നു. ശബരിമലയിൽ എത്തിച്ചേരുവാൻ സാധിക്കാത്ത ആളുകൾക്ക് പെരിനാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി അയ്യപ്പനെ കാണാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരം ഇതെന്ന് വിശ്വാസം. ==ചരിത്രം== [[File:Ayyanar with Poorna Pushkala IMG 20170813 170522 1.jpg|thumb|അയ്യനാർ ഭാര്യമാരായ പൂർണ്ണ, പുഷ്ക്കല എന്നിവരോടൊപ്പം.]] പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ ശബരിമല പുരാതന ദ്രാവിഡ ദൈവമായിരുന്ന ശാസ്താവിന്റെ ആരാധനാ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ശാസ്താവ് ഒരു ആദിദ്രാവിഡ മലദൈവമായിരുന്നു. പന്തളം രാജകുമാരൻ ആയിരുന്ന മണികണ്ഠന്റെ സമാധി സ്ഥലം ഇവിടെ കാണാം. ഇത് മണിമണ്ഡപം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മ ആകട്ടെ പുരാതന ദ്രാവിഡ മാതൃ ദൈവമായ കൊറ്റവൈ എന്ന ഭഗവതി ആയിരുന്നു എന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതന കാലത്തെ മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവയുമായി ഈ ഭഗവതി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവാരാധന വ്യാപകമായിരുന്നു. ധർമ്മ ശാസ്താവ്‌ അഥവാ അയ്യപ്പൻ എന്നത് ഹിന്ദു ദേവനാക്കപ്പെട്ട [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധനാണെന്നും]] ചിലർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.<ref> {{cite book |last=കൃഷ്ണചൈതന്യ |first=| authorlink= കൃഷ്ണചൈതന്യ|coauthors= |editor= പി.ജി. പുരുഷോത്തമൻ പിള്ള|others= |title=ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവ് |origdate= |origyear=1981 |origmonth= |url= |format= |accessdate= |accessyear= |accessmonth= |edition= 1996|series= |date= |year= |month= |publisher= നാഷണൽ ബുക്ക് ട്രസ്റ്റ് ഇന്ത്യ|location= ന്യൂഡൽഹി|language= മലയാളം|isbn=81-237-1849-7 |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} </ref> ശബരിമല ക്ഷേത്രവും കേരളത്തിലെ പല ശാസ്താ-ദുർഗ്ഗക്ഷേത്രങ്ങളും, അഥവാ [[കാവ്|കാവുകളും]] ഹൈന്ദവപരിണാമം പ്രാപിച്ച ആദി ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രങ്ങളാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref name=":0">വി.വി.കെ. വാലത്ത്; കേരളത്തിലെ സ്ഥല ചരിത്രങ്ങൾ- തിരുവനന്തപുരം ജില്ല. കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി. തൃശൂർ</ref> <ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.milligazette.com/Archives/15042001/Art06.htm|title=Hinduism and Talibanism|access-date=|last=മുകുന്ദൻ സി.|first=മേനോൻ|date=2017 മാർച്ച് 5|website=|publisher=}}</ref> നിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രാക്തനകാലം മുതൽക്കേ നാട്ടുകാരായ ജനങ്ങൾ സംഘങ്ങളായിച്ചേർന്ന് വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തോടെ [[പച്ചരി|പച്ചരിയും]] [[തേങ്ങ]]യും നെയ്യും ഉപ്പും [[കുരുമുളക്|കുരുമുളകും]] ചേർന്ന നിവേദ്യങ്ങളുമായി ക്ഷേത്രവിഹാരങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾ തീർത്ഥാടനം ചെയ്ത് നിവേദ്യങ്ങൾ നൽകി അവരുടെ ഉപദേശങ്ങൾ ശ്രവിച്ച് തിരിച്ചു വരുമായിരുന്നു. ബുദ്ധമതാനുയായികളുടെ ശരണം വിളിയും അയ്യപ്പ ശരണം വിളിയും തമ്മിലുള്ള സാമ്യം ഈ വാദത്തെ ന്യായീകരിക്കുന്നു. അയ്യപ്പൻ വിഷ്ണുവിന്റേയും ശിവന്റേയും പുത്രനായാണു കരുതപ്പെടുന്നത്. ഇതു ശൈവ-വൈഷ്ണവ ഐക്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു എന്ന വാദവും നിലവിലുണ്ട്. [[രാമായണം|രാമായണത്തിൽ]] ശബരിപീഠം എന്നും കൂടാതെ ശബരി ആശ്രമം എന്നും പറയുന്നു.<ref>Hirosaka, Shu. ''The Potiyil Mountain in Tamil Nadu and the origin of the Avalokiteśvara cult''</ref> [[അഗസ്ത്യമുനി]] ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ പ്രചരണത്തിനു [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തെ]] നശിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി [[തമിഴ്]] പഠിച്ച് ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളിൽ കടന്നു കൂടിയെന്നും അതിനെ പതിയെ താന്ത്രിക ബുദ്ധമതത്തിലേക്ക് പരിണാമപ്പെടുത്തുന്നതിലും വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ സംസ്കൃത വ്യാകരണങ്ങളിൽ പിശക് വരുത്തുന്നതിനും ഇടയാക്കി എന്നും ചില പിൽകാല ബുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇത് മുതലെടൂത്ത് [[കുമാരില ഭട്ട|കുമാരീല ഭട്ടൻ]] എന്ന വൈഷണവ സന്യാസി ബുദ്ധമത പണ്ഡിതരെ പില്കാലത്ത് വാഗ്വാദത്തിൽ തോല്പിക്കുന്നു. പ്രധാനമായും അതിനു കാരണമായത് ബുദ്ധമത ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ വ്യാകരണ പ്രശ്നങ്ങൾ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ബുദ്ധ വിഹാരങ്ങളെല്ലാം സംബന്ധമൂർത്തി നയനാർ എന്ന സൈന്യാധിപന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മറവപ്പട തമിഴ്നാട്ടിലെ ചോള രാജാക്കന്മാരുടെ പിന്തുണയോടെ തച്ചുടക്കുകയും നിരവധി സന്യാസിമാരെ ഈ മലകളിലെ വിഹാരങ്ങളിലും കേരളത്തിലെ മറ്റിടങ്ങളിലുള്ള വിഹാരങ്ങളിലും വച്ച് കൊന്നടുക്കുകയും അതിനു വർഷാവർഷം ആവർത്തനം ചെയ്ത് ഗരുഡൻ തൂക്കം പോലുള്ള അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite book|title=സോഷ്യൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗത്ത് ഇന്ത്യ|last=സദാശിവൻ|first=എസ്, എൻ.|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ താല്പര്യമില്ലായിരുന്ന ശൈവ വൈഷ്ണവ പ്രയോക്താക്കൾ താമസിയാതെ ഈ ക്ഷെത്രങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചു മടങ്ങി എങ്കിലും ആ പ്രദേശത്തു ജീവിച്ചിരുന്ന മലയരയർ ക്ഷേത്രാരാധനകൾ തുടർന്ന് പോന്നു. പിന്നീട് വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് 16 നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഗുപ്തസാമ്രാജ്യം|ഗുപ്ത സാമ്രാജ്യകാലത്ത്]] ഹിന്ദുമതത്തിനു പുത്തനുണർവ്വ് ഉണ്ടാകുകയും ശൈവ വൈഷ്ണവ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഒന്നാകുകയും ഇന്ത്യയിലുള്ള നിരവധി നാട്ടു ദൈവങ്ങളെയും അവരെ ചുറ്റുപ്പറ്റിയുള്ള കഥകളും മറ്റും ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക് സ്വാംശീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഹിന്ദുക്കൾ കൈവശപ്പെടുത്തുന്നത്. മലയർ ഈ സമയർത്ത് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ അവകാശികളായിരുന്നു. [[പന്തളം]] രാജവംശം ഈ സമയത്തിനുള്ളിൽ [[ക്ഷത്രിയൻ|ക്ഷത്രിയരാക്കപ്പെടുകയും]] ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾക്ക് അവരുടെ സംരക്ഷകനെ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും ശബരിമല തീർത്ഥാടനം തുടർന്നു പോന്നു. 2008 ൽ സുപ്രീം കോടതിയിൽ നൽകിയ സത്യവാങ്മൂലം കേരള സർക്കാർ ഇത് പുരാതന കാലത്ത് ബുദ്ധക്ഷേത്രമാണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.‌ <ref>https://www.news18.com/news/india/sabarimala-a-buddhist-shrine-govt-thinks-so-282430.html </ref>. ബുദ്ധക്ഷേത്രം എന്നാണ് ഹൈന്ദവവത്കരിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് കൃത്യമായി പറയാൻ സാധിക്കയില്ല എങ്കിലും ലഭ്യമായ ചരിത്രവസ്തുതകൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ 15-16 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ശൈവ-വൈഷ്ണവ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുറ്റെ രമ്യതക്കു ശേഷമാണ് ഇതുണ്ടായതെന്ന് അനുമാനിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ഏതാണ്ട് ഇതേ കാലത്ത് തന്നെ നമ്പൂതിരിമാരായ ആചാര്യന്മാർ ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജാദികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന് ക്ഷേത്രാധികാരത്തിൽ കൂടുതൽ സ്വാധീനം ലഭിക്കുന്നതും. കുറച്ചു കാലത്തേക്ക് ബുദ്ധമതാരചങ്ങൾ തുടർന്നു എങ്കിലും അയ്യപ്പനേയും ബുദ്ധനേയും പിന്നീടു വന്ന തലമുറകളിലെ തീർത്ഥാടകർ ഇവർ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെ പരിഗണിക്കാതെ രണ്ടുപേരും ഒന്നായി കണ്ടു എന്നു കരുതണം. കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ വാവരുടെ പിൻഗാമി സമർപ്പിച്ച തെളിവുകൾക്ക് 1708 വർഷത്തോളം കാലപ്പ്ഴക്കമുണ്ടെന്നു കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചീരപ്പഞ്ചിറ കുടുംബവർക്കുള്ള പ്രകാരവും ക്ഷേത്രത്തിൽ വീണ്ടും തീർത്ഥാടനം ആരംഭിച്ചത് 15-16 നൂറ്റാണ്ടോടെയാണെന്നു കാണുന്നു. കുലദൈവമായ ശാസ്താവിനെ ക്ഷത്രിയന്മാർ അച്ഛനെന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ബുദ്ധനെ അച്ഛൻ എന്നും അപ്പൻ എന്നും അയ്യൻ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. അയ്യോ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് അയ്യപ്പനെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. {{Hdeity infobox |Image = | Caption = അയ്യപ്പൻ | Name = സ്വാമി അയ്യപ്പൻ | Devanagari = | Sanskrit_Transliteration = | Pali_Transliteration = | Tamil_Transliteration = ஐயப்பன் | Malayalam_Transliteration = അയ്യപ്പൻ | Script_name = [[Malayalam script|മലയാളം]] | Malayalam t = അയ്യപ്പൻ | Tamil = ஐயப்பன் | Affiliation = [[ശിവൻ]], [[വിഷ്ണു]], [[ഭഗവതി]] | God_of = | Abode = [[ശബരിമല]] | Mantra = സ്വാമിയേ ശരണം അയ്യപ്പാ | Weapon = അമ്പും വില്ലും | Mount = [[കുതിര]]{{തെളിവ്}} | Planet = ശനി }} ക്രിസ്തുവർഷം 1821-ൽ പന്തളം രാജവംശം തിരുവിതാം കൂറുമായി ലയിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഈ ക്ഷേത്രവും 48 മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളും തിരുവിതാംകൂറുമായി ചേർക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web |url=http://missiongreensabarimala.com/pilgrimage/history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-03-29 |archive-date=2016-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817043229/http://missiongreensabarimala.com/pilgrimage/history |url-status=dead }}</ref> ഈ ക്ഷേത്രം നിരവധി പ്രാവശ്യം തകർക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്. ഈ നൂറ്റാണ്ടിൽ 1902-ലും 1950-ലും ക്ഷേത്രം അഗ്നിബാധക്കിരയാക്കപ്പെട്ടു <ref>{{Cite web |url=https://www.sabarimalaaccomodation.com/?page_id=1226 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-03-29 |archive-date=2017-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213030902/http://www.sabarimalaaccomodation.com/?page_id=1226 |url-status=dead }}</ref>1902 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നിബാധക്ക് ശേഷം 1910-ൽ പുനരുദ്ധാരണം ചെയ്തു. 1950-ൽ ക്രിസ്തീയ മതമൗലികവാദികൾ ക്ഷേത്രം തീവയ്ക്കുകയും വിഗ്രഹം തകർക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>https://books.google.ae/books?id=Be3PCvzf-BYC&pg=PA109&lpg=PA109&dq=sambandhamoorthi&source=bl&ots=9kanUiqhxo&sig=27CTQ0Gg7Q-5m6a0CZD_kgSK8z8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj_yoGW-PvSAhUCQBoKHZn1BGcQ6AEILzAG#v=onepage&q=sambandhamoorthi&f=false</ref> തുടർന്ന് പുനരുദ്ധാരണം നടത്തിയാണ് ഇന്നത്തെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം (ഏതാണ്ട് [[സ്വർണ്ണം]] എന്നും പറയാം) നിർമ്മിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. [[ചെങ്ങന്നൂർ|ചെങ്ങന്നൂരിലെ]] പ്രസിദ്ധ [[വിശ്വകർമ്മജർ|വിശ്വകർമ്മ]] കുടുംബമായ തട്ടാവിള കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായിരുന്ന നീലകണ്ഠപണിക്കരും അയ്യപ്പപ്പണിക്കരും ചേർന്നാണ് തകർത്ത വിഗ്രഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലുള്ള നിലവിലെ വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചത്. 1951 മേയ് 17-ന് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി. ==സുപ്രീം കോടതി വിധി 2018== {{main|ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശനം}} 28 വർഷം നീണ്ട നിയമപോരാട്ടത്തിന് ശേഷം സുപ്രീം കോടതി ശബരിമലയിൽ എല്ലാം പ്രായത്തിലുമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ച് വിധി പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>https://supremecourtofindia.nic.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf</ref> 2006 ൽ സുപ്രീംകോടതിയിലെത്തിയ കേസിൽ 12 വർഷത്തിന് ശേഷമാണ് ശബരിമലയിൽ യുവതികൾ പ്രവേശിക്കുന്നത് ആചാരങ്ങൾക്കും വിശ്വാസത്തിനും എതിരാണെന്നും അത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്നുമായിരുന്നു പറഞ്ഞ് 1991 ഏപ്രിൽ അഞ്ചിന് ശബരിമലയിലെ സ്ത്രീപ്രവേശനം നിരോധിച്ചുകൊണ്ട് ഹൈക്കോടതി വിധി വന്നു. 2019 ജനുവരി രണ്ടാം തീയതി ശബരിമലയിൽ അമ്പതു വയസിനു താഴെയുള്ള യുവതികൾ പ്രവേശിച്ചു. ബിന്ദു, കനകദുർഗ്ഗ എന്നീ സ്ത്രീകൾ ആയിരുന്നു ആദ്യമായി പ്രവേശിച്ചത്. ഇതോട്കൂടി ശബരിമല കർമ്മ സമിതിയുടേയും വിവിധ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായ സമരങ്ങളും പ്രക്ഷോഭങ്ങളും നടന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/01/02/sabarimala-women-entry-live-updates.html|title=Samarimala Sthree Praveshanam|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> 15 വർഷത്തിന് ശേഷം 2006-ൽ യംങ് ലോയേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ ശബരിമലയിൽ എല്ലാ പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്കും പ്രവേശനം ആവശ്യപ്പെട്ട് സുപ്രീംകോടതിയിൽ ഹർജി നൽകി.<ref>{{Cite web |url=https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_13-Oct-2017.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-10-14 |archive-date=2018-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219031246/http://sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_13-Oct-2017.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.manoramanews.com/news/kerala/2018/09/28/a-controversy-start-from-a-image-in-sabarimala.html</ref><ref>https://www.asianetnews.com/news/government-cancelled-brewer-ypermission-pgiqfg</ref> ==മണ്ഡലകാല തീർത്ഥാടനം== കൊല്ലവർഷം വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി ശബരിമല തീർത്ഥാടനത്തിന് തുടക്കം കുറിയ്ക്കുന്നു. ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി അവസാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ 41 ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഈ തീർത്ഥാടനകാലമാണ് മണ്ഡലകാലം. നവംബർ-ഡിസംബർ മാസങ്ങളിലായിട്ടാണ് ഈ കാലം.<ref>{{Cite web|url=https://www.prokerala.com/festivals/sabarimala-mandala-kalam.html|title=Sabarimala Mandala Kalam 2019 Dates|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> ശബരിമലയാത്രയ്ക്കു മുമ്പ്, തീർത്ഥാടകർ 41 ദിവസത്തെ വ്രതം അനുഷ്ഠിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനു മുന്നോടിയായി അവർ അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തി തുളസിമുത്തുകൾ കൊണ്ടോ രുദ്രാക്ഷം കൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു മുദ്രമാല ധരിക്കുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് ഇവർ അയ്യപ്പൻ അഥവാ സ്വാമി എന്നും സ്ത്രീകളാണെങ്കിൽ മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മത്സ്യമാംസാദികൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[ലൈംഗികബന്ധം]] തുടങ്ങിയവയും ദുഷ്ചിന്തകളും ഉപേക്ഷിച്ച് വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. കൂടാതെ വ്രത ദിവസങ്ങളിൽ ശരണം വിളി, പൂജ, പ്രാർത്ഥന, നാമജപം തുടങ്ങിയവ ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് നാല്പത്തിയൊന്നാമത്തെ ദിവസം ഗുരുസ്വാമിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രത്യേക രീതിയിൽ [[ഇരുമുടിക്കെട്ട്|കെട്ടുനിറച്ച്]] ശബരിമലയ്ക്ക് യാത്രയാകുന്നു. വാഹന ഗതാഗതം [[പമ്പ]] വരെ മാത്രമേയുള്ളൂ. പമ്പാനദിയിൽ കുളിച്ചു കുടുംബത്തിലെ മരിച്ചുപോയവരുടെ പിതൃക്കൾക്ക് ബലിയിട്ട ശേഷം, പമ്പയിലെ ഗണപതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നാളികേരം ഉടച്ച ശേഷമാണ് മലകയറ്റം ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിനുശേഷം തീർത്ഥാടകർ കാൽനടയായാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കെത്തുന്നത്. ===ഇരുമുടിക്കെട്ട്=== ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ, പള്ളിക്കെട്ട് അഥവാ ഇരുമുടിക്കെട്ട് എന്നറിപ്പെടുന്ന കെട്ടിനുള്ളിൽ ശബരിമലയിലേക്കുള്ള പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകും. നിരവധിയായ ചടങ്ങുകളോടെയും ആചാരങ്ങളൊടെയുമാണ് ഈ കെട്ടു നിറയ്ക്കാറുള്ളത്. ചുവപ്പ്, കറുപ്പ്, നീല നിറങ്ങളിലുള്ള തുണികൾ ഉപയോഗിച്ചു ഇരുമുടിക്കെട്ടു തയ്യാറാക്കാവുന്നതാണ്. സാധാരണയായി ഇരുമുടികെട്ടിനുള്ളിൽ നെയ്ത്തേങ്ങ (തേങ്ങയ്ക്കുള്ളിലെ വെള്ളം മാറ്റിപകരം നെയ്യ് നിറയ്ക്കുന്നു, ഇത് നെയ്യഭിഷേകത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു), [[അരി]], [[അവൽ]], [[മലർ]], [[തേങ്ങ]], [[കർപ്പൂരം]], മഞ്ഞൾപൊടി (നാഗരാജാവിന് അർപ്പിയ്ക്കാനുള്ളത്), [[കുരുമുളക്]], [[പുകയില]], ഉണക്കമുന്തിരി, കൽക്കണ്ടം, മറ്റ് പൂജാസാധനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് കൊണ്ടു പോകാറുള്ളത്. അയ്യപ്പനു നിവേദ്യത്തിനുള്ള [[ഉണക്കലരി]], [[കദളിവാഴ|കദളിവാഴപ്പഴം]], [[ശർക്കര]] എന്നിവയും ഇരുമുടിക്കെട്ടിൽ ഉൾപ്പെടുത്താറുണ്ട്. വഴിപാടു സാധനങ്ങളോടൊപ്പം യാത്രാവേളയിൽ ഭക്തന്മാർക്കു കഴിക്കാനുള്ള ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ==സ്വാമി ശരണം അർത്ഥം== [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിലെ]] ശരണത്രയങ്ങൾ ആണു ശബരിമലയിലെ ശരണം വിളിയിൽ നിഴലിക്കുന്നതെന്ന് [[ചരിത്രകാരൻ|ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും]] ഗവേഷകരുടേയും അഭിപ്രായം. മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴികൾ തേടിയുള്ള യാത്രയിൽ ഒരു ബുദ്ധസന്യാസിയോ സാധാരണക്കാരനായ അനുയായിയോ വിളിക്കേണ്ട മന്ത്രോച്ചാരണമാണ് ബുദ്ധം ശരണം സംഘം ശരണം ബുദ്ധം ശരണം എന്ന മന്ത്രം. ബുദ്ധം എന്നത് ജ്ഞാനത്തിന്റെ പര്യായമായും ശ്രീബുദ്ധന്റെ പര്യായമായും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ബുദ്ധനെ ബുദ്ധരച്ചൻ എന്നും അയ്യൻ എന്നും അയ്യന്മാരുടെ പിതാവ് എന്നർത്ഥത്തിൽ അയ്യപ്പൻ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. ധർമ്മശാസ്താവ് എന്നതും [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധന്റെ]] പര്യായമാണ്. ``സ്വാ'' കാരോച്ചാര മാത്രേണ<br /> സ്വാകാരം ദീപ്യതേ മുഖേ<br /> മകാരാന്ത ശിവം പ്രോക്തം<br /> ഇകാരം ശക്തി രൂപ്യതേ `സ്വാ' എന്ന പദം `ആത്മ'ബോധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{തെളിവ്}} `മ' സൂചിപ്പിക്കുന്നത്‌ [[ശിവൻ|ശിവനേയും]] `ഇ' [[ശക്തി]]യേയുമാണ്‌.{{തെളിവ്}} രണ്ടുംകൂടി ചേർന്ന്‌ `മി' ആകുമ്പോൾ `ശിവശക്തി' സാന്നിധ്യമാകുന്നു.{{തെളിവ്}} [[ശിവശക്തി]] മുൻപറഞ്ഞ `സ്വാ'യോടൊപ്പം ചേർന്നു തീർഥാടകന്‌ ആത്മസാക്ഷാത്‌ക്കാരം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു.{{തെളിവ്}} ``ശം'' ബീജം ശത്രുസംഹാരം<br /> രേഫം ജ്ഞാനാഗ്‌നി വാചകം<br /> ണകാരം സിദ്ധിതം ശാന്തം<br /> മുദ്രാ വിനയ സാധനം. `ശരണം' എന്ന വാക്കിലെ ആദ്യാക്ഷരമായ `ശ' ഉച്ചാരണ മാത്രയിൽ തന്നെ [[ശത്രു]]വിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ്‌.{{തെളിവ്}} [[തീ|അഗ്‌നി]]യെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന `ര' എന്ന അക്ഷരം ജ്ഞാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{തെളിവ്}} `ണം' ശബ്ദം ഇതിനെല്ലാറ്റിനും ദൈവികത കൈവരുത്തി ''ശാന്തി'' പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.{{തെളിവ്}} മനുഷ്യനിൽ എളിമ വിരിയിക്കേണ്ട ഒരു സൂത്രവാക്യം കൂടിയാണിത്‌. ''പതിനെട്ടാം പടി'' കയറുന്നവൻ ''വിനയ''മുള്ളവനായിരിക്കണം എന്നും അവൻ ''അഹങ്കാരം'' നിലനിർത്താത്തവൻ ആയിരിക്കണം എന്നുള്ളതിന്റെ പൊരുളും ഇവിടെ വ്യക്തമാകും.{{തെളിവ്}} === വാവരുടെ കഥ === [[ചിത്രം:Vavar masjid sabarimala.jpg|thumb|250px| വാവരുടെ പള്ളി (നൈനാർ മസ്ജിദ്)]] അയ്യപ്പന്റെ ഉറ്റമിത്രമായി ഐതിഹ്യത്തിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന വാവരുടെ പള്ളി അഥവാ നൈനാർ മസ്ജിദിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം മാത്രമേ അയ്യപ്പഭക്തന്മാർ പതിനെട്ടാം പടി ചവിട്ടാവൂ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായി വാവരുടെ പള്ളിയും അയ്യപ്പന്റെയും ക്ഷേത്രവും [[ശബരിമല]]യിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. [[പന്തളം]] രാജ്യം ആക്രമിക്കാൻ വന്ന വാവർ രാജകുമാരനായ അയ്യപ്പനുമായി ഏറ്റുമുട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും പിന്നീട് അയ്യപ്പന്റെ ഉറ്റ സുഹൃത്തായിത്തീരുകയും ചെയ്തയാളാണ് എന്ന കഥയ്ക്കാണ് പ്രചാരം കൂടുതൽ. മക്കംപുരയിൽ ഇസ്മയിൽ ഗോത്രത്തിൽ പാത്തുമ്മയുടെ പുത്രനായി ജനിച്ചയാളാണ് വാവരെന്ന് ' ബാവർ മാഹാത്മ്യം' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വാവരായിരുന്നത് ബാബർ തന്നെയായിരുന്നു എന്നും ചിലർ വാദിക്കുന്നു. ശാസ്താവിന്റെ അംഗരക്ഷകനായി വാവർക്ക് പന്തളം രാജാവ് ക്ഷേത്രം പണിതു നൽകിയതായി ചില സംസ്കൃതഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. കാട്ടിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നവർക്ക് ദുഷ്ടമൃഗങ്ങളുടെ ശല്യമുണ്ടാകാതെ നോക്കുവാൻ അയ്യപ്പൻ വാവരെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരുന്നതായും പറയപ്പെടുന്നു. [[കുരുമുളക്|കുരുമുളകാണ്]] വാവരുടെ പള്ളിയിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. കാണിക്കയും [[നെല്ല്]], ചന്ദനം, സാമ്പ്രാണി, [[പനിനീർ]], [[നെയ്യ്]], [[നാളികേരം]], എന്നിവയും ഇവിടെയുള്ള വഴിപാടുകളാണ്. [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിലും]] ഒരു പള്ളിയുണ്ട്. ഇതിനെ നൈനാർ പള്ളി എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നു. <ref>[http://thatsmalayalam.oneindia.in/travel/festivals/111300sabari10.html വാവരുടെ കഥ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} വാവരുടെ കഥ</ref> എന്നാൽ, ഈ കഥയ്ക്ക് ഒരു എതിർവാദവുമുണ്ട്. ശിവഗണങ്ങളിൽ പെട്ട വാപുരനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അയ്യപ്പനെ സഹായിച്ചതെന്നും, വാവർ ഒരു നാടകകഥാപാത്രം മാത്രമാണെന്നുമാണ് ഈ വാദം ഉന്നയിയ്ക്കുന്നവർ പറയുന്നത്. ശ്രീ [[ഭൂതനാഥോപാഖ്യാനം കിളിപ്പാട്ട്]] അടക്കമുള്ള കൃതികൾ ഇതിന്റെ തെളിവായി ഇവർ എടുത്തുകാട്ടുന്നു. എന്നാൽ, ഭൂതനാഥോപാഖ്യാനം ഒഴിച്ചുനിർത്തിയാൽ വാപുരനെക്കുറിച്ച് വേറെ എവിടെയും കഥകളില്ല. === മകരജ്യോതി === {{പ്രധാനലേഖനം|മകരജ്യോതി}} ശബരിമലയുടെ മൂലസ്ഥനം [[പൊന്നമ്പലമേട്|പൊന്നമ്പലമേട്ടിലായിരുന്നു]] എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ശബരിമലയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 10-16 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുള്ള പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ [[പരശുരാമൻ]] സ്ഥാപിച്ച മറ്റൊരു ശാസ്താക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നെന്നും അവിടെയുള്ള ജ്യോതിമണ്ഡപത്തിൽ മലവേടന്മാർ മകരസംക്രമദിവസം ദീപാരാധന നടത്തിയിരുന്നതാണ് [[മകരജ്യോതി]]യായി കണ്ടിരുന്നതെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടത്തെ മലവേടന്മാരുടെ ആഘോഷവേളയിൽ കത്തിച്ചിരുന്ന [[കർപ്പൂരം|കർപൂരമാണ്]] [[മകരജ്യോതി]] എന്നു പറയുന്നവരും ഉണ്ട്. എന്നാൽ [[മകരജ്യോതി]] എന്നത് ദേവസ്വം ബോർഡ് ജീവനക്കാരും അയ്യപ്പസേവാസംഘവും ചേർന്ന് പോലീസ് സംരക്ഷണയിൽ പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ [[കർപ്പൂരം]] കത്തിക്കുന്നതാണെന്നാണ് ശബരിമലയിലെ മുതിർന്ന തന്ത്രി കണ്‌ഠർ മഹേശ്വരർ സമ്മതിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="reference1">[http://mangalam.com/index.php?page=detail&nid=43285 മംഗളം വാർത്ത മകരവിളക്ക്‌ സ്വയം തെളിയുന്നതല്ല: തന്ത്രി മഹേശ്വര്‌</ref>,<ref>{{cite news|title=മകരവിളക്ക് മനുഷ്യൻ കത്തിക്കുന്നതു തന്നെ|url=http://www.thejasnews.com:8080/index.jsp?tp=det&det=yes&news_id=201100120131910768&|agency=tejus|accessdate=19 ഫെബ്രുവരി 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=ശബരിമല മകരവിളക്ക് വിശേഷങ്ങൾ......|url=http://chaanakyan.blogspot.in/2008/05/blog-post_944.html|accessdate=19 ഫെബ്രുവരി 2015}}</ref> മകരസംക്രമദിനത്തിലാണ് ഉത്തരായനപിറവി. പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രത്തിൻറെ മുകളിൽ തെളിഞ്ഞുകത്തിയിരുന്ന നക്ഷത്രമാണ് മകരജ്യോതി എന്ന അഭിപ്രായവുമുണ്ട്.എന്നാൽ ഇതിനു പറയത്തക്കതെളിവില്ല. ഈ നക്ഷത്രത്തിൻറെ ഒരു ചിത്രവും ലഭ്യമല്ല. [[പ്രമാണം:18 steps at sabarimala.jpg|ലഘുചിത്രം|പതിനെട്ടു തൃപ്പടികൾ]] === പതിനെട്ടുപടികൾ === ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള 18 മലകളിലേ 18 മലദൈവങ്ങൾക്കു നടുവിലാണ് അയ്യപ്പൻ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇതിൻറെ പ്രതീകമാണ് 18 പടികൾ. ഈ മലദൈവങ്ങളെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനാണ് "പടിപൂജ" അഥവാ "ഗിരിദേവതാപൂജ" നടത്തിവരുന്നതു എന്നൊരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. പണ്ട് മണ്ഡലകാലത്തിനുശേഷം ശബരിമല വിട്ടുപോകുന്ന പോലീസുകാർ പതിനെട്ടാം പടിക്കുതാഴെ പൂജനടത്തിയിരുന്നുവെന്നും ഇതാണ് പിന്നീട് പടിപൂജയായി പരിണമിച്ചതെന്നുമാണ് മറ്റൊരു വിശ്വാസം. അയ്യപ്പൻറെ പൂങ്കാവനം ഈ 18 മലകളാണെന്നും 18 മലകൾ 18 പുരാണങ്ങളാണെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്. ജീവൻ, സത്, രജസ്, തമസ് എന്നീ മൂന്നു ഗുണങ്ങളും ഈരേഴു പതിനാലു ലോകങ്ങളുമാണ് പതിനെട്ടു പടികൾ എന്നൊരു വിശ്വാസവും ഇതിനുണ്ട്<ref>[http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/special08/sabarimala/0811/19/1081119121_1.htm മലയാളം വെബ് ദുനിയയിൽ നിന്നും] ശേഖരിച്ചത് 18 ഫെബ്രുവരി 2010</ref>. 18 മലകൾ : ശബരിമല, [[പൊന്നമ്പലമേട്]], [[ഗൌണ്ഡൽമല]], [[നാഗമല]], [[സുന്ദരമല]], [[ചിറ്റമ്പലമേട്]], [[ഖൽഗിമല]], [[മാതാംഗമല]], [[മൈലാടും മേട്]], [[ശ്രീപാദമല]], [[ദേവർമല]], [[നിലയ്ക്കൽമല]], [[തലപ്പാറമല]], [[നീലിമല]], [[കരിമല]], [[പുതശ്ശേരിമല]], [[കാളകെട്ടിമല]], [[ഇഞ്ചിപ്പാറമല]].<ref> പി.ജി.രാജേന്ദ്രൻ രചിച്ച "ക്ഷേത്ര വിജ്ഞാനകോശം"</ref> [[പ്രമാണം:Sreekovil at sabarimala.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീകോവിൽ]] ===ശ്രീകോവിൽ=== ശബരിമല ശ്രീകോവിലിന് ഏഴ് കോൽ ഏഴ് അംഗുലം ദീർഘവും മൂന്നു കോൽ പതിനെട്ട് അംഗുലം വിസ്താരവും ഉണ്ട്. ജഗതിപ്പുറം എട്ട് കോൽ പത്ത് അംഗുലം ദീർഘവും നാലുകോൽ പത്ത് അംഗുലം വിസ്താരവുമുണ്ട്. പാദുകപ്പുറം എട്ടുകോൽ പതിനൊന്നര അംഗുലം ദീർഘവും നാലു കോൽ പതിനൊന്നര അംഗുലം വിസ്താരവുമുണ്ട്. വലിയമ്പലത്തിന് 22 കോൽ പതിനെട്ട് അംഗുലം ദീർഘവും ആറ് കോൽ രണ്ട് അംഗുലം വിസ്താരവും ഉണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന്റെ പ്രവേശനദ്വാരത്തിന് ഇരു വശവും ദ്വാരപാലകരുണ്ട്. ചുറ്റും ശബരിമല ശാസ്താവിന്റെ ചരിതം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1998-ൽ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂരയും ചുമരുകളും വാതിലും സ്വർണ്ണം പൂശി. പ്രമുഖ വ്യവസായിയായിരുന്ന [[വിജയ് മല്ല്യ]]യുടെ വഴിപാടായാണ് സ്വർണ്ണം പൂശിയത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശബരിമലക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി ധർമ്മശാസ്താവ് അഥവാ അയ്യപ്പൻ ആണ്. ധ്യാന ഭാവത്തിലുള്ള സന്യാസിയായി യോഗപട്ടകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സ്വർണത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകി നിർമിച്ച ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ആദ്യമുണ്ടായിരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹം പിൽക്കാലത്ത് തകർക്കപ്പെടുകയും ക്ഷേത്രത്തിന് തീവയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ വിഗ്രഹം പണിത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതാ പ്രതിഷ്ഠ ആദിമൂല ഗണപതിയാണ്. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. കഷ്ടിച്ച് അരയടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ചെറിയൊരു വിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ. പണ്ട് ഇവിടെയാണ് ആഴി കൂട്ടിയിരുന്നത്. പിൽക്കാലത്ത് പുറത്തേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഗണപതിയ്ക്കൊപ്പം ഇവിടെ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] പണ്ട് സാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ കാര്യം അജ്ഞാതമാണ്. കൂടാതെ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും, വാവരുസ്വാമിയുടെയും കടുത്തസ്വാമിയുടെയും സാന്നിദ്ധ്യവും അവിടെയുണ്ട്. മുഖ്യ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഏകദേശം ഇരുനൂറ് മീറ്റർ മാറിയാണ് മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. [[ശംഖ്]], [[ശ്രീചക്രം|ചക്രം]], അഭയം, മുദ്ര എന്നിവ ധരിച്ച ചതുർബാഹുവായ (നാല് കൈകളുള്ള) ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ആണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇത് കേരളത്തിലെ മറ്റു ചില ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രതിഷ്ഠയുമായി സാമ്യം ഉള്ളതാണ്. മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണാം. അതിനാൽ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്ന അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ ഉള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മ ആദിപരാശക്തി, [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] എന്നി പല ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. തീ പിടുത്തതിന് ശേഷം ക്ഷേത്രം പുനർ നിർമിച്ചപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ രീതിയിയിലുള്ള ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠ നടന്നത്. അതിന് മുൻപ് ഇവിടെ ഒരു പീഠം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]] ശാസ്താവിന് തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ള ഭഗവതിയായി കരുതപ്പെടുന്നു. രണ്ടുനിലയിലുള്ള മാളികയുടെ പുറത്താണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മ വിരാജിക്കുന്നത്. ഇതുമൂലമാണ് ദേവിക്ക് ഈ പേരുവന്നത്. ഭഗവതി സേവ, ലളിതാ സഹസ്രനാമം തുടങ്ങിയ ഇവിടുത്തെ എല്ലാ ആരാധനകളും പരാശക്തിയായ ഭഗവതിക്കാണ് സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിന് ശേഷം അവസാന ചടങ്ങായ ഗുരുസി പൂജ നടക്കുന്നത് മാളികപ്പുറത്താണ്. ശാക്തേയ ആചാരങ്ങൾ ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് മറ്റൊരു ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. ഇത് 2021-ലാണ് വന്നത്. കൂടാതെ കൊച്ചുകടുത്തസ്വാമി, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവരുടെ പ്രതിഷ്ഠയും ഇവിടെയുണ്ട്. അയ്യപ്പന്റെ സമാധി സ്ഥലം അഥവാ മൂലസ്ഥാനമായ മണിമണ്ഡപവും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്. ഈ മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നാണ് ശരംകുത്തിയിലേക്കുള്ള അയ്യപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. മാളികപുറത്തെ ഭഗവതിക്ക് അങ്ങോട്ട്‌ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഇല്ല.<ref>{{Cite web |url=http://www.sabarimalaayyappan.com/temple.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-05-28 |archive-date=2015-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502085259/http://www.sabarimalaayyappan.com/temple.htm |url-status=dead }}</ref> == വഴിപാടുകൾ == ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട് നെയ്യഭിഷേകമാണ്. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ഇരുമുടിക്കെട്ടിൽ നെയ്ത്തേങ്ങയുമുണ്ടാകും. സന്നിധാനത്തെത്തുന്നതോടെ മേൽശാന്തി തേങ്ങയുടച്ച് നെയ്യ് പുറത്തെടുത്ത് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യും. തുടർന്നുള്ള തേങ്ങ കിഴക്കേ നടയിലെ ആഴിയിൽ എറിയുന്നു. അഭിഷേകം ചെയ്ത നെയ്യ് ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകുന്നു. നട തുറന്നിരിയ്ക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ ഉഷഃപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ നടയടയ്ക്കുന്നതുവരെ തുടർച്ചയായി നെയ്യഭിഷേകമുണ്ടാകാറുണ്ട്. കൂടാതെ അപ്പം, അരവണപ്പായസം എന്നീ വഴിപാടുകളും ഇവിടെയുണ്ട്. മാളികപ്പുറത്തമ്മയ്ക്ക് നാളികേരം ഉരുട്ടൽ, ഭഗവതി സേവ എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ലളിത സഹസ്രനാമജപം, പുഷ്പാഞ്ജലി, [[പായസം]], പട്ട് ചാർത്തുക, ത്രിമധുരം, പട്ടും താലിയും നടയ്ക്ക് വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് ഭഗവതിയുടെ മറ്റ് വഴിപാടുകൾ. == ശബരിമലയിലേക്കുള്ള വഴി == [[ചിത്രം:Sabarimala pilgrims.jpg|thumb|തീർത്ഥാടകർ ദർശനത്തിനായി വരി നിൽക്കുന്നു]] [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ]] നിന്നും 115 കിലോമീറ്റർ അകലത്തിലും [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ]] നിന്നും 106 കിലോമീറ്റർ അകലത്തിലുമാണ് ശബരിമല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തീർത്ഥാടനകാലത്ത് ചാലക്കയം വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ [[എരുമേലി]] വഴി [[കരിമല]] നടന്നു കയറിയോ (ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ ) ഇവിടെയെത്താം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ - [[കോട്ടയം|കോട്ടയം,]] [[ചെങ്ങന്നൂർ]]. കെഎസ്ആർടിസി ധാരാളം ബസ് സർവീസുകൾ തീർത്ഥാടന കാലത്ത് കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും നിലയ്ക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ പമ്പയിലേക്ക് നടത്താറുണ്ട്. ചെങ്ങന്നൂർ, കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചും ട്രെയിനുകളിൽ വരുന്നവർക്കായി ബസ് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. പ്രധാന വഴികൾ # [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തു]] നിന്നു [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലി]] വഴി പമ്പ; ([[മണിമല]] വഴി [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തു]] നിന്ന് പമ്പയിലേക്ക് 136 കിലോമീറ്റർ) പമ്പയിൽ നിന്ന് കാൽനടയായി ശബരിമല. # [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിൽ]] നിന്ന് [[കാളകെട്ടി]], [[അഴുത ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|അഴുത]], [[ഇഞ്ചിപ്പാറ]], [[കരിമല]] വഴി പമ്പ - 45 കിലോമീറ്റർ. പമ്പയിൽ നിന്ന് ശബരിമലയിലേക്ക് കാൽനടയായി (ഇതാണ് പരമ്പരാഗത പാത). # [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിൽ]] നിന്ന് [[മുക്കൂട്ടുതറ]], മുട്ടപ്പള്ളി, [[പാണപിലാവ്]], [[കണമല പാലം|കണമല]] വഴിയുള്ള ഗതാഗതയോഗ്യമായ പാത - 46 കിലോമീറ്റർ (28.6 മൈൽ) # [[വണ്ടിപ്പെരിയാർ]] മുതൽ മൗണ്ട് എസ്റ്റേറ്റ് വരെ വാഹനത്തിൽ. ശേഷം കാൽനടയായി ശബരിമലയിലേക്ക് # [[വണ്ടിപ്പെരിയാർ]] മുതൽ [[കോഴിക്കാനം]]വരെ 15 കിലോമീറ്റർ; കോഴിക്കാനത്ത് നിന്ന് [[ഉപ്പുപാറ]] വരെ 10 കിലോമീറ്റർ; ഉപ്പുപാറ മുതൽ ശബരിമല വരെ 3.5 കിലോമീറ്റർ. (ഉപ്പുപാറ വരെ വാഹനഗതാഗതം സാധ്യമാണ്). # [[ചെങ്ങന്നൂർ]] റയിൽവെസ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും- കോഴഞ്ചേരി വരെ( 12 കിലോമീറ്റർ); കോഴഞ്ചേരിയിൽനിന്നും റാന്നിക്ക് (13 കിലോമീറ്റർ); റാന്നി-എരുമേലി- ശബരിമല( 62 കിലോമീറ്റർ) (ആകെ: 87 കിലോമീറ്റർ) # തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്നും അയൂർ, അഞ്ചൽ, പുനലൂർ, പത്തനംതിട്ട അല്ലെങ്കിൽ അടൂർ, തട്ട, പത്തനംതിട്ട വഴി. <!-- എരുമേലിയിൽ നിന്നും കാൽനടയായി കോട്ടപ്പടി, പേരൂർതോട്, അഴുത, കരിമല, ചെറിയാനവട്ടം, പമ്പ, നീലിമല, ശരംകുത്തിയാൽ വഴി ശബരിമലയിലെത്താം. പമ്പയിലേക്ക് നേരിട്ട് വാഹന സൌകര്യം ലഭ്യമാണ്. തീർത്ഥാടകർ കൂടുതലും വാഹനങ്ങളിൽ പമ്പയിൽ എത്തി, അവിടെനിന്ന് കാൽനടയായി സന്നിധാനത്തിൽ എത്തുകയാണ് പതിവ്. എരുമേലിയിൽ നിന്നും റാന്നിയിലേക്കും അവിടെ നിന്നും പ്ലാപ്പള്ളിയിലേക്കും പ്ലാപ്പള്ളിയിൽ നിന്നും പമ്പയിലേക്കും വാഹനങ്ങൾ പോകുന്ന വഴിയുണ്ട്. എരുമേലിയിൽ നിന്നും മുക്കൂട്ടുതറ, കണമല വഴിയാണ് ഇപ്പോൾ പമ്പയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പാത. തീർത്ഥാടകർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്നത് വടശ്ശേരിക്കര, പ്ലാപ്പള്ളി, നിലയ്ക്കൽ, ചാലക്കയം വഴിയാണ്. മണ്ണാറക്കുളഞ്ഞിയിൽ നിന്നും ചാലക്കയത്തിലേക്കുള്ള റോഡിലൂടെയുള്ള യാത്ര വളരെ സുഗമമായിരിക്കും. പമ്പയിൽ നിന്നും നീലിമല ശബരിപീഠം വഴിയും സുബ്രഹ്മണ്യൻ റോഡ് --ചന്ദ്രാനന്ദൻ റോഡ് വഴിയും സന്നിധാനത്തെത്താം. വണ്ടിപ്പെരിയാറിൽ നിന്നും മൗണ്ട് എസ്റേറ്റ് വഴി ഒരു പാത സന്നിധാനത്തിലേക്കുണ്ട്. പമ്പയുടെ ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റേഷൻ ചെങ്ങന്നൂരാണ്. ഇവിടെ നിന്നും പമ്പ വരെ 89 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്. കോട്ടയം റെയിൽവെ സ്റേഷനിൽ നിന്നും 123 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ പമ്പയിലെത്താം. തീർത്ഥാടനകാലത്ത് പ്രത്യേക ട്രെയിനുകൾ ഏർപ്പെടുത്താറുണ്ട്. --> വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും പമ്പയിലേക്കുള്ള ദൂരം കിലോമീറ്ററിൽ: [[അടൂർ]]- 81 [[തിരുവനന്തപുരം]]-179 [[കിളിമാനൂർ]]-134 കൊല്ലം-135 പുനലൂർ-105 പന്തളം- 85 ചെങ്ങന്നൂർ- 89 കൊട്ടാരക്കര- 106 ഗുരുവായൂർ- 288 തൃശ്ശൂർ- 260 പാലക്കാട്- 330 കണ്ണൂർ- 486 കോഴിക്കോട്- 388 കോട്ടയം- 123 [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലി]]- 46 [[കുമളി]]- 180 [[പത്തനംതിട്ട]]- 65 [[റാന്നി താലൂക്ക്|റാന്നി]]- 62 ===പരമ്പരാഗത പാത=== [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിൽ]] നിന്ന്‌ [[പമ്പ|പമ്പയിലേക്കുള്ള]] ഉദ്ദേശം 51 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യം വരുന്ന പരമ്പരാഗതമായ കാനനപാത വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതാണ്‌. ഒട്ടേറെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ താണ്ടി കാനനത്തിലൂടെ കാൽനടയായുള്ള ഈ യാത്ര ഭക്തർക്ക്‌ ആത്മനിർവൃതിയേകുന്ന ഒന്നാണ്‌. [[പേരൂർ തോട്‌]], [[ഇരുമ്പൂന്നിക്കര]], [[അരശുമുടിക്കോട്ട]], [[കാളകെട്ടി]], [[അഴുതയാർ|അഴുതാനദി]], [[കല്ലിടാംകുന്ന്‌]], [[ഇഞ്ചിപ്പാറക്കോട്ട]], [[മുക്കുഴി]], [[കരിയിലാം തോട്‌]], [[കരിമല]], [[വലിയാനവട്ടം]], [[ചെറിയാനവട്ടം]] എന്നിവയാണ്‌ എരുമേലിയ്‌ക്കും പമ്പയ്‌ക്കും ഇടയ്‌ക്കുള്ള പുണ്യസങ്കേതങ്ങൾ. എരുമേലിയിൽ നിന്ന്‌ കാളകെട്ടി വരെ 11 കിലോമീറ്ററും [[കാളകെട്ടി|കാളകെട്ടിയിൽ]] നിന്ന്‌ അഴുതയിലേയ്‌ക്ക്‌ രണ്ടര കിലോമീറ്ററും അഴുതയിൽ നിന്ന്‌ പമ്പവരെ 37 കിലോമീറ്ററുമാണ്‌ ദൂരം. പേരൂർ തോടിൽ നിന്ന്‌ ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയിലേയ്‌ക്ക്‌ മൂന്നു കിലോമീറ്ററുണ്ട്‌. ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയിൽ നിന്ന്‌ കാനനം ആരംഭിക്കുന്നു. ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയിൽ നിന്ന്‌ അരശുമുടിക്കോട്ടയിലേക്കും മൂന്ന്‌ കിലോമീറ്ററാണ്‌ ദൂരം. അവിടെ നിന്ന്‌ കാളകെട്ടിയ്‌ക്ക്‌ 5 കിലോമീറ്ററും. അയ്യപ്പഭക്തന്മാർ ആദ്യമെത്തുന്ന പുണ്യസങ്കേതമാണ്‌ എരുമേലി. പന്തളരാജാവായിരുന്ന രാജശേഖരപാണ്ഡ്യൻ നിർമ്മിച്ച ഒരു ശാസ്‌താക്ഷേത്രം ഇവിടെയുണ്ട്‌. ശാസ്‌താക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും അധികം അകലെയല്ലാതെ അയ്യപ്പന്റെ വിശ്വസ്‌ത അനുയായിയും മുസ്ലീം യോദ്ധാവുമായിരുന്ന വാവരുടെ പള്ളി കാണാം. എരുമേലിയിൽ നിന്നും കാൽനടയായി പുറപ്പെട്ട്‌ പുണ്യസങ്കേതമായ പേരൂർ തോട്ടിലെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകർ അവിടെ വിശ്രമിച്ചശേഷം യാത്ര തുടരുന്നു. തുടർന്ന്‌ ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയും അരശുമുടിയും താണ്ടി ഭക്തർ കാളകെട്ടിയിലെത്തുന്നു. മണികണ്‌ഠന്റെ മഹിഷീനിഗ്രഹത്തിന്‌ സാക്ഷ്യം വഹിക്കാനെത്തിയ ശ്രീപരമേശ്വരൻ തന്റെ കാളയെ കെട്ടിയിട്ട സ്ഥലമാണത്രേ കാളകെട്ടി. കാളകെട്ടിയിലെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തിയശേഷം ഭക്തർ പ്രകൃതിസുന്ദരമായ അഴുതാനദിക്കരയിലെത്തി വിശ്രമിക്കുന്നു. അടുത്തദിവസം രാവിലെ അഴുതാനദിയിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ച്‌ ഒരു ചെറിയ കല്ലുമെടുത്ത്‌ യാത്ര തുടരുന്ന അയ്യപ്പഭക്തർ കാനനപാത താണ്ടി കല്ലിടാംകുന്നിലെത്തുന്നു. മണികണ്‌ഠൻ മഹിഷിയുടെ ഭൗതികദേഹം കല്ലും മണ്ണും വാരിയിട്ട്‌ സംസ്‌ക്കരിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയ്‌ക്ക്‌ അഴുതയിൽ നിന്നെടുത്ത കല്ല്‌ ഭക്തർ ഇവിടെ ഇടുന്നു. തുടർന്ന്‌ കാട്ടുവഴിയിലൂടെ നടന്ന്‌ മുക്കുഴിയിലെത്തി വിശ്രമിക്കുന്നു. പിറ്റേദിവസം രാവിലെ കരിയിലാംതോടും കടന്ന്‌ കരിമലയുടെ അടിവാരത്തെത്തുന്നു. മണ്ണിന്‌ കറുപ്പുനിറമായതുകൊണ്ടാണ്‌ ഈ മലയ്‌ക്ക്‌ കരിമല എന്ന്‌ പേരുവന്നതത്രേ. തുടർന്ന്‌ ഭക്തർ ശരണംവിളിച്ചുകൊണ്ട്‌ കഠിനമായ കരിമല കയറ്റം ആരംഭിക്കുന്നു. കരിമലമുകളിൽ കരിമലനാഥനെ വണങ്ങി യാത്രതുടരുന്ന അയ്യപ്പന്മാർ ചെറിയാനവട്ടം, പെരിയാനവട്ടം എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ പിന്നിട്ട്‌ പുണ്യനദിയായ പമ്പയുടെ തീരത്ത്‌ എത്തിച്ചേരുന്നു. === പ്രധാനപ്പെട്ട ഇടത്താവളങ്ങൾ === മലയാത്രയ്‌ക്കിടയിൽ അയ്യപ്പന്മാർ ദർശനം നടത്താനോ വിശ്രമിക്കാനോ അല്ലെങ്കിൽ വിരിവെക്കാനോ ചില ക്ഷേത്രങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്‌. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ചില പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്‌ മണ്‌ഡല-മകര വിളക്കു കാലത്ത്‌ അയ്യപ്പന്മാരുടെ ഇടത്താവളങ്ങളാകുക. [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം (കോട്ടയം),]] [[തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം (കോട്ടയം),]] [[തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം|തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം (കോട്ടയം),]] [[കടപ്പാട്ടൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം; പാല]], [[ഇളംകുളം ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താക്ഷേത്രം, ഇളംകുളം|ഇളംകുളം ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താക്ഷേത്രം]], [[പുതിയകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം, പൊൻകുന്നം|പൊൻകുന്നം പുതിയകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം]], [[കൊടുങ്ങുർ ദേവി ക്ഷേത്രം, വാഴൂർ]], [[മണക്കാട്ട്‌ ദേവി ക്ഷേത്രം|മണക്കാട്ടു ദേവി ക്ഷേത്രം]], [[ചിറക്കടവ് ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം|ചിറക്കടവ് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]], [[എരുമേലി ശ്രീധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം|എരുമേലി ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം]] (വലിയമ്പലം), [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രം,]] [[ആറന്മുള പാർത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രം]], [[പന്തളം വലിയ കോയിക്കൽ ധർമശാസ്‌താക്ഷേത്രം]], [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] (അഥവാ ചെങ്ങന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം), [[ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം,]] [[മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം]], നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, പള്ളിയറ ദേവി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ അയ്യപ്പഭക്തരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളാണ്. വിശ്രമിക്കാനോ വിരി വെയ്ക്കാനോ ഉള്ള സ്ഥല സൗകര്യവും, കുളിയ്ക്കുവാനും മറ്റു പ്രാഥമിക കർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിയ്ക്കാനും ഉള്ള സൌകര്യങ്ങളും ആണ് പ്രധാനമായും ഭക്തരെ ഇവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് ആകർഷിക്കുന്നത്. വൈക്കം മുതലായ മഹാ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവുള്ള അന്നദാനത്തിനു പുറമേ, ശബരിമല തീർത്ഥാടന കാലത്ത് മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അയ്യപ്പഭക്തരെ ഉദ്ദേശിച്ച് അന്നദാനം നടത്തുന്നു. == തിരുവാഭരണം == [[Image:SabarimalaRush2010.JPG|right|thumb|200px|2010ലെ ഭക്തജനത്തിരക്ക്]] അയ്യപ്പന്റെ വളർത്തച്‌ഛനായ പന്തളത്തു തമ്പുരാൻ തന്റെ മകന്റെ ശരീരത്തിൽ അണിയിക്കാനായി പണികഴിപ്പിച്ച സ്വർ‌ണ്ണാഭരണങ്ങളാണ് ''തിരുവാഭരണം'' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവ പന്തളത്ത് വലിയകോയിക്കൽ ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തുള്ള ശ്രാമ്പിക്കൽ കൊട്ടാരത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഈ തിരുവാഭരണങ്ങൾ ശബരിമലയിലേക്ക് ഘോഷയാത്രയായി കൊണ്ടുപോകുന്നു. കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും വലിയതമ്പുരാൻ നിർ‌ദ്ദേശിക്കുന്ന രാജപ്രതിനിധി തിരുവാഭരണത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു. പന്തളത്തു തമ്പുരാന് അയ്യപ്പന്റെ അച്‌ഛന്റെ സ്ഥാനമായതിനാൽ അദ്ദേഹം നേരിട്ട് ശബരിമലയിൽ എത്തിയാൽ ദൈവമായ അയ്യപ്പൻ എഴുന്നേറ്റുവണങ്ങേണ്ടി വരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ വലിയ തമ്പുരാനാകുന്ന വ്യക്തി പിന്നീട് മല ചവിട്ടാറില്ല. അതിനാലാണ് പകരക്കാരനായി രാജപ്രതിനിധി തിരുവാഭരണത്തെ അനുഗമിക്കുന്നത്. വർഷം തോറും ധനു മാസം 28-നു തിരുവാഭരണ ഘോഷയാത്ര പന്തളത്തുനിന്നും പുറപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗത [[തിരുവാഭരണപാത|തിരുവാഭരണപാതയിലൂടെ]] യാത്ര ചെയ്ത് ഘോഷയാത്ര മകരമാസം 1-നു ശബരിമലയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. പതിനെട്ടാം‌പടിക്കു മുകളിൽ വെച്ച് സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്ന തിരുവാഭരണങ്ങൾ ചാർത്തിയാണ് അന്നു വൈകുന്നേരത്തെ ദീപാരാധന. ദീപാരാധനയ്ക്കു ശേഷം പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ജ്യോതിയാണ് മകരജ്യോതി. മകരജ്യോതി കണ്ടു തൊഴാൻ വർഷം തോറും ഈ ദിവസം ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ ശബരിമലയിൽ എത്തിച്ചേരാറുണ്ട്. === തങ്കയങ്കി === {{പ്രധാനലേഖനം|തങ്കയങ്കി}} [[തിരുവിതാംകൂർ]] മഹാരാജാവ്‌ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ശ്രീ ചിത്തിരതിരുനാൾ ബാലരാമവർമ]] 1973-ൽ ക്ഷേത്രത്തിന് സംഭാവന നൽകിയ 420 പവൻ തൂക്കമുള്ള തങ്കയങ്കി മണ്‌ഡലപൂജയ്‌ക്കാണ്‌ ശബരിമലമുകളിലെ അയ്യപ്പവിഗ്രഹത്തിൽ അണിയിക്കുന്നത്. മണ്‌ഡലപൂജയ്‌ക്ക്‌ രണ്ടുനാൾ മുമ്പാണ്‌ തങ്കയങ്കി വഹിച്ചുകൊണ്ടുള്ള രഥയാത്ര ആറന്മുളയിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്നത്‌. ==പ്രസാദങ്ങൾ== [[അരവണപ്പായസം|അരവണപ്പായസവും]] കൂട്ടപ്പവുമാണ് ശബരിമലയിലെ പ്രധാന [[പ്രസാദം|പ്രസാദങ്ങൾ]]. ഇവ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വിതരണ കൗണ്ടറുകൾ വഴിയാ‍ണ് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. സ്ത്രീകൾ ഋതുമതിയാകുമ്പോൾ പണ്ട് കാലങ്ങളിൽ വയ്ക്കാറൂള്ള ഋതുമതികഞ്ഞിയാണ് അരവണപ്പായസമായി മാറിയത്. അരവണപ്പായസത്തിനായുള്ള അരി [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വത്തിനു]] തന്നെ കീഴിലുള്ള ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ മാവേലിക്കരയ്ക്ക് അടുത്തുള്ള [[ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുമാണ് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ==ശബരിമല വ്രതാനുഷ്ഠാനം== ബുദ്ധമതത്തിലെ തത്ത്വങ്ങൾ ആണു വ്രതനിഷ്ഠയ്ക്കും ആചാരങ്ങളും അവലംബമായിട്ടുള്ളത് എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാരും ക്ഷേത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നവരും പറയുന്നു. ബൗദ്ധ മതത്തിലെ ചതുര സത്യങ്ങൾ പ്രധാനമായ തത്ത്വങ്ങളാണ് ചതുര സത്യങ്ങൾ. ഈ സത്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നവനാണു മോക്ഷം എന്നാണു സങ്കല്പം. ഈ സത്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ അഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവയാണ്. 1) ശരിയായ വീക്ഷണം 2) ശരിയായ ലക്‌ഷ്യം 3)ശരിയായ ഭാഷണം 4) ശരിയായ പ്രവൃത്തി 5) ശരിയായ ഉപജീവന മാർഗ്ഗം 6) ശരിയായ അവധാനത 7) ശരിയായ ഏകാഗ്രത 8) ശരിയായ പരിശ്രമം എന്നിവയാണവ ഈ മാർഗ്ഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ചതുര സത്യങ്ങൾ അറിയാൻ തീരുമാനിക്കുന്നവർ ചെയ്യേണ്ട അഞ്ച് ശീലങ്ങളാണ് എല്ലാവരും പൊതുവിൽ പഞ്ച ശീലങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.1) ജന്തു ഹിംസ ഒഴിവാക്കുക 2)മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക.3) ലൈംഗികബന്ധം ഒഴിവാക്കുക.4) അസത്യം പറയാതിരിക്കുക.5) ലഹരി വർജ്ജിക്കുക എന്നിവ. ഈ അഞ്ച് നിഷേധാത്മക നിയമങ്ങളിൽ ആദ്യത്തെ നാലും യമങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ യോഗ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നവ തന്നെയാണ്. ഇത്തരത്തിൽ ഒരു സത്യാൻവേഷകൻ തന്റെ യാത്ര തിരിക്കുമ്പോൾ കൂടെ കൂട്ടേണ്ട മന്ത്രങ്ങളെ ശരണത്രയങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ 4 സത്യങ്ങൾ 8 മാർഗ്ഗങ്ങൾ 5 ശീലങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുക എന്നാണു വിശ്വാസം. ഈ പതിനേഴും പിന്നെ പരമമായ മോക്ഷവും ചേർന്ന പടികളാണ് പതിനെട്ടാം പടികൾ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാലപ്രവാഹത്തിൽ 8 നൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷം ബൗദ്ധസന്യാസിമാർ കേരളത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായതോടെ ക്ഷേത്രവും അതിനു ചുറ്റിയുള്ള വിഹാരങ്ങളും കാനന വാസികളായ മലയരയുടെ അധീനതയിൽ വന്നു ചേർന്നു. അവർ പഴയ ആചാരങ്ങൾക്ക ഭംഗവരുത്താതെ തുടർന്നുവെങ്കിലും പല അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ആദ്യകാലത്തേതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തവും പ്രാകൃതവും ആയിത്തീർന്നു. 8 നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഹിന്ദുമതത്തിനെ നവോത്ഥാനം ഗുപ്തസാമ്രാജ്യകാലത്ത് തുടങ്ങിയ ശേഷമാണ് കേരളത്തിലെയും പഴയകാല കാവുകളും വിഹാരങ്ങളും ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടത്. ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഹിന്ദു വത്കരിക്കപ്പെട്ടതും ബ്രാഹമണർ തങ്ങളുടെ പരമ്പാരാഗത തൊഴിലായ യാഗങ്ങളും ഭിക്ഷാടനങ്ങൾക്കും പുറമേ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ താന്ത്രിക മേൽനോട്ടങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതും ഇക്കാലത്താണ്. ലഭ്യമായ സർക്കാർ രേഖകൾ പ്രകാരം 1992 നു ശേഷം പത്തിനും അമ്പതിനും ഇടയ്ക്ക്{{അവലംബം}} വയസുള്ള സ്ത്രീകളെ മലച്ചവിട്ടാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. ചില പ്രമുഖരായുള്ള സ്ത്രീകൾ സ്ന്നിധാനത്ത് നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചലച്ചിത്രപ്രവത്തനം തുടങ്ങിയവ നടക്കുകയും ചെയ്തത് ചോദ്യം ചെയ്ത് ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചതോടെയാണ് ഇത് ഉണ്ടായത്. എന്നാൽ അതിനുശേഷം 12 വർഷക്കാലം നടന്ന വ്യവഹാരത്തിനൊടുവിൽ ഏതു പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾ‍ക്കും ശബരിമലയിൽ പ്രവേശനം അനുവദിച്ച് സുപ്രീംകോടതി വിധിയുണ്ടായു. സ്ത്രീകളെ ശബരിമലയിൽ കയറാൻ അനുവദിക്കാത്തത് ഭരണഘടനാപരമായി നിലനിൽക്കുന്നതല്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>http://zeenews.india.com/news/india/sc-questions-ban-on-womens-entry-in-sabarimala-temple-asks-if-tradition-is-above-constitution_1874867.html</ref> == ശബരിമല ദർശനത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ == [[ആരോഗ്യം]] അനുവദിക്കുന്നവർക്ക് കുറഞ്ഞത് 41 ദിവസത്തെ വ്രതാനുഷ്ഠാനം വേണം മലകയറാൻ എന്നാണ് അലിഖിതമായ നിയമം എങ്കിലും പലരും അത് സ്വീകരിച്ചു കൊള്ളണമെന്നില്ല. എന്നാൽ 41 ദിവസത്തെ കൃത്യമായ വൃതം അനുഷ്ഠിക്കണമെന്ന കടുംപിടുത്തം ഉള്ളതായി കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പലരും സൗകര്യം പോലെ കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ മാത്രം വ്രതം അനുഷ്‌ഠിക്കാറുണ്ട്. ആദ്യമായി മലകയറാൻ വ്രതം തുടങ്ങുന്ന ആളെ 'കന്നി അയ്യപ്പൻ' അഥവ 'കന്നിസ്വാമി' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഒരു ഗുരുസ്വാമി അഥവാ പെരിയസ്വാമിയെ കണ്ടുപിടിക്കുകയാണ് ആദ്യം കന്നി അയ്യപ്പൻ ചെയ്യേണ്ടത്. മിക്കവാറും ഇതൊരു മുതിർന്ന വ്യക്തി ആയിരിക്കും. 18 കൊല്ലമെങ്കിലും മല ചവിട്ടിയ ആളായിരിയ്ക്കും ഗുരുസ്വാമിയായി നിൽക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തിയതി ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ വച്ച് മാലയിടുന്നു. കുളിച്ചു ശുദ്ധമായി കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ശരണംവിളിയോടെ രുദ്രാക്ഷമാല ധരിക്കുന്നു. മാലയിൽ സ്വാമി അയ്യപ്പൻറെ രൂപം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ലോക്കറ്റ് ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതോടെ ആ വ്യക്തി പുരുഷൻ ആണെങ്കിൽ അയ്യപ്പനായി മാറുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. എന്നാൽ സ്ത്രീ ആണെങ്കിൽ മാളികപ്പുറത്തമ്മയാകുന്നു എന്ന്‌ വിശ്വാസം. വൃശ്ചിക മാസം ഒന്നുമുതൽ ധനു 11 വരെ വ്രതാനുഷ്ഠാനങൾ തെറ്റാതെ അനുഷ്ഠിക്കണം. ക്ഷേത്ര ദർശനം, പ്രാർഥന, നാമജപം, ശരണം വിളി, സസ്യാഹാര ഭക്ഷണം, ബ്രഹ്മചര്യം, ലഹരി വിമോചനം, ദാനം, സേവന മനോഭാവം തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലത്ത് 'വെള്ളംകുടി (ആഴിപൂജ, പടുക്ക)' എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. ശബരിമലക്ക് പോകും മുമ്പായി ' കെട്ടുനിറ ' അഥവാ 'കെട്ടുമുറുക്ക് ' എന്ന കർമ്മം നടത്തുന്നു. ഗുരുസ്വാമിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അയ്യപ്പന്മാർ ഇരുമുടിക്കെട്ടു നിറക്കുന്നു. കെട്ടുനിറ വീട്ടിൽ വച്ചോ അടുത്ത ക്ഷേത്രത്തിൽ വെച്ചോ ആകാം. കെട്ടുനിറച്ച്, നാളികേരം ഉടച്ച്, പിന്തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ, ശരണം വിളിയോടെ അയ്യപ്പന്മാർ യാത്ര പുറപെടുന്നു. എരുമേലി എത്തിയാൽ അവിടെ വച്ച് പേട്ടതുള്ളൽ എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. പേട്ടതുള്ളൽ കഴിഞ്ഞാൽ [[എരുമേലി ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|എരുമേലി വലിയമ്പലം ശാസ്താക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] മുൻവശത്തുള്ള ജലാശയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തി കാണിക്കയിട്ടു തൊഴുതു നാളികേരം എറിഞ്ഞു കെട്ടുതാങ്ങി 'സ്വാമിയുടെ കോട്ടപ്പടി' എന്ന ആ സ്ഥാനം കടക്കുന്നു. തുടർന്ന് നൈനാർ പള്ളിയിൽ കയറി പേരൂർതോട് കടന്ന് കാളകെട്ടി വഴി അഴുതയിലെത്തുന്നു. പിന്നീട് അഴുതാനദിയിലെ സ്നാനമാണ്. പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് അഴുതാനദി. കന്നി അയ്യപ്പന്മാർ അഴുതയിൽ മുങ്ങി ഒരു കല്ലെടുത്ത്‌ വസ്ത്രത്തിന്റെ തുമ്പിൽ കെട്ടിയിടുന്നു. പിന്നീട് കല്ലിടാംകുന്നിലെത്തി ശേഖരിച്ച കല്ലുകൾ അവിടെ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. മുക്കുഴിതീർത്ഥവും കരിയിലംതോടും കടന്ന്, അതികഠിനമായ കരിമല കയറി, വലിയാനവട്ടവും ചെറിയാനവട്ടവും കടന്ന് പമ്പയിൽ എത്തുന്നു. ചിലർ നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിലും തൊട്ടടുത്തുള്ള പള്ളിയറ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലും തൊഴുത് നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവന്റേയും പള്ളിയറ ഭഗവതിയുടേയും അനുഗ്രഹം വാങ്ങുന്നു. തുടർന്ന് പമ്പ നദിക്കരയിൽ വച്ചു പമ്പവിളക്കൊരുക്കും. തുടർന്ന് പമ്പാനദിയിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ചു കുടുംബത്തിലെ മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടി പിതൃബലി ഇട്ട് പ്രാർഥിക്കുന്നു. തുടർന്ന് പമ്പസദ്യ ഒരുക്കും. ഗുരുസ്വാമിയ്ക്കുള്ള ദക്ഷിണ ഇവിടെവച്ച് നൽകണം. പമ്പസദ്യയുണ്ട് പമ്പയിലെ ഗണപതിക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത് നീലിമലകയറ്റം തുടങ്ങുന്നു. പിന്നീടുള്ള യാത്ര മദ്ധ്യേ അപ്പാച്ചിമേടും, ഇപ്പാച്ചിമേടും കാണാം. അവിടെ അരിയുണ്ടയും ശർക്കരയുണ്ടയും എറിയുന്നു. ശബരിപീഠം പിന്നീടു ശരംകുത്തിയിൽ എത്തി അവിടെ കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ശരക്കോൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. അല്പനേരം കഴിഞ്ഞാൽ ശബരീശസന്നിധിയിൽ ഭക്തരെത്തുന്നു. പതിനെട്ടാം പടി കയറുന്നതിന് മുമ്പ് ഇരുമുടിക്കെട്ടിൽനിന്നും നെയ്യ് നിറയ്ക്കാത്ത തേങ്ങയെടുത്ത് പടിയുടെ അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ എറിഞ്ഞുടയ്ക്കുന്നു. പിന്നെ പതിനെട്ടാംപടി കയറി ക്ഷേത്രനടയിലെത്തി ഇരുമുടിക്കെട്ട് അയ്യപ്പന് കാണിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. തുടർന്ന്, കെട്ടഴിച്ച് നെയ്തേങ്ങ പുറത്തെടുത്ത് ഉടച്ച്, തേങ്ങയുടെ ഉള്ളിൽ നിറച്ച നെയ്യ് ഒരു പത്രത്തിൽ ഒഴിച്ച് ഭഗവാന് അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ കൊടുക്കുന്നു. നെയ്യ് ജീവാത്മാവും തേങ്ങ ശരീരവുമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, നെയ്യ് പുറത്തെടുക്കുന്നതോടെ തേങ്ങ ജഡമായതായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ മുറിച്ച തേങ്ങകൾ പിന്നീട് പതിനെട്ടാം പടിയ്ക്കടുത്തുള്ള ആഴിയിൽ നിക്ഷേപിയ്ക്കുന്നു. ഭക്തൻ സ്വയം ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു സങ്കല്പം ആണിത്. തുടർന്ന്, പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് കന്നിമൂല ഗണപതിയെയും നാഗദൈവങ്ങളെയും തൊഴുത് ഭക്തർ അടുത്തുള്ള മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. പോകുന്ന വഴിയിലാണ് ഭസ്മക്കുളം. പല ഭക്തരും ഇവിടെ കുളിയ്ക്കുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നാളികേരം ഉരുട്ടുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഭഗവതി സേവ, ലളിതാ സഹസ്രനാമജപം, ദേവി സ്തുതികൾ പോലെയുള്ള പല വഴിപാടുകളും നേർച്ചകളും ഇവിടെ കാണാം. പലരും ഇത് നടത്തി പ്രാർഥിക്കുന്നു. ഐശ്വര്യം, അഭിവൃദ്ധി, ദുഃഖമോചനം എന്നിവ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് ഇവിടുത്തെ ഭഗവതിയോടുള്ള പ്രാർഥന എന്നാണ് വിശ്വാസം. തുടർന്ന് സമീപത്തുള്ള കൊച്ചുകടുത്തസ്വാമി, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗരാജാവ് തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരെയും വണങ്ങുന്ന ഭക്തർ അവശേഷിച്ച നാളികേരങ്ങൾ നടയിൽ ഉരുട്ടുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ സമാധിസ്ഥലം അഥവാ മൂലസ്ഥാനമായ മണിമണ്ഡപം ഇവിടെയാണ്. മണിമണ്ഡപമുറ്റത്ത് നടത്തുന്ന പറകൊട്ടിപ്പാട്ട് എന്ന വഴിപാട് പ്രശസ്തമാണ്. [[വേലൻ (സമുദായം)|വേലൻ]] സമുദായത്തിൽ പെട്ടവരാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്. അയ്യപ്പ സ്തുതികളാണ് ഇവർ പാടുന്നത്. സ്വാമിമാരുടെയും മാളികപ്പുറങ്ങളുടെയും സമസ്തദോഷങ്ങളും ദുഃഖദുരിതങ്ങളും ഇതോടെ തീർന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. പിന്നീട്, വീണ്ടും അയ്യപ്പന് മുന്നിലെത്തി വണങ്ങുന്ന ഭക്തർ സന്നിധാനത്തെ വാവരുനടയിലും തൊഴുത് അരവണപ്പായസവും ഉണ്ണിയപ്പവും മറ്റ് പ്രസാദങ്ങളും വാങ്ങി മടക്കയാത്ര തുടങ്ങുന്നു. വീട്ടിലെത്തി കുളിച്ച് ശരണംവിളിച്ച് മാലയൂരുന്നതോടെ വ്രതം അവസാനിയ്ക്കുന്നു. == വിശേഷദിവസങ്ങൾ == ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ മലയാളമാസത്തിലും മകരവിളക്കിനും മണ്ഡലകാലത്തും മാത്രമേ തുറന്ന് പൂജ നടത്തിയിരുന്നുള്ളു. എന്നാൽ ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്ക് വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ അതിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി. ഇന്ന് എല്ലാ മലയാളമാസവും ഒന്ന് മുതൽ അഞ്ചാം തിയതി വരെയും, മണ്ഡല കാലത്ത് 41 ദിവസവും, മകരം ഒന്നിനു മുമ്പ് 9 ദിവസവും, മേടം ഒന്നിനു മുമ്പ് 4 ദിവസവും എടവത്തിൽ ഉത്രം, അത്തം, തിരുവോണം നാളുകളും നടതുറക്കുന്ന ദിവസങ്ങളാണ്. എടവത്തിലെ അത്തമാണ്‌‍ പ്രതിഷ്ഠാദിവസം. ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം പത്തുദിവസമാണ്. മീനമാസത്തിലെ കാർത്തികനാളിൽ കൊടികയറും. അയ്യപ്പന്റെ പിറന്നാളായ പൈങ്കുനി ഉത്രം നാളിൽ പമ്പാനദിയിലാണ് ആറാട്ട്. ശനി പീഡ കൊണ്ടു ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവിക്കുന്നവർ ഇവിടെ ശനിയാഴ്ച ദിവസം ദർശനം നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. ===മകരജ്യോതി ദർശനം=== {{പ്രധാനലേഖനം|മകര വിളക്ക്}} ശബരിമല ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവമാണ് മകരജ്യോതി ദർശനം. മകരമാസം തുടങ്ങുന്ന മകരം ഒന്നാം തീയതിയാണ് ഈ ഉത്സവം നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിൽ വളരെ വലിയ ഉത്സവവും വിശേഷാൽ പൂജകളും നടക്കുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ തിരുവാഭരണം ചാർത്തി ദീപാരാധനക്ക് ശേഷമാണ് മകരജ്യോതി തെളിക്കുന്നതും മകര വിളക്ക് സമയത്താണ്. ദേവസ്വം ബോർഡ് ജീവനക്കാരും അയ്യപ്പസേവാസംഘം പ്രവർത്തകരും പൊന്നമ്പലമേട്ടിലെത്തി കർപ്പൂരം കത്തിക്കുന്നതാണ് മകരജ്യോതി.<ref name="litbyhand">{{cite news|title=Makaravilakku is lit by hand: Tantri|url=http://www.hindu.com/2008/05/28/stories/2008052855171000.htm|accessdate=14 ജനുവരി 2011|newspaper=The Hindu|date=28 മെയ് 2008|archive-date=2011-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825114009/http://www.hindu.com/2008/05/28/stories/2008052855171000.htm|url-status=dead}}</ref> == ഹരിവരാസനം == {{പ്രലേ|ഹരിവരാസനം}} ശബരിമലയിൽ ദിവസവും അത്താഴപൂജയ്ക്കു ശേഷം നട അടയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ആലപിക്കുന്ന കീർത്തനമാണ് [[ഹരിവരാസനം]]<ref>{{cite web|url=http://www.sabarimala.org/dailypooja.htm|title=ശബരിമലയിലെ ദിവസ പൂജ|access-date=2008-05-28|archive-date=2008-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515211752/http://www.sabarimala.org/dailypooja.htm|url-status=dead}}</ref> ഭക്തർക്കുള്ള ദർശനത്തിനുശേഷം ഭഗവാനെ പള്ളിയുറക്കാനുള്ള ഒരു ഗീതമാണ് ഇതെന്നാണ് വിശ്വാസം. [[കമ്പക്കുടി കുളത്തൂർ സുന്ദരേശയ്യർ]] ആണ് ഈ ഉറക്കുപാട്ട് കണ്ടെത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ഈ രചനയിൽ 352 അക്ഷരങ്ങളും 108 വാക്കുകളും 32 വരികളുമുണ്ട്. 1950 ലുണ്ടായ വൻ തീപ്പിടുത്തത്തിനുശേഷം പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ ദിവസമാണ് ആദ്യം ഈ ഗാനം ആലപിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് അത്ര പ്രസിദ്ധമല്ലാതിരുന്ന ഈ ഗാനം 1975ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[സ്വാമി അയ്യപ്പൻ (ചലച്ചിത്രം)|സ്വാമി അയ്യപ്പൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ പ്രസിദ്ധി നേടി. ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി [[തന്ത്രികൾ|തന്ത്രിയും]] ശാന്തിക്കാരും വിഗ്രഹത്തിന്റെ ഇരുപുറത്തുമായി ഇരിയ്ക്കും. തുടർന്ന് പാട്ടിലെ ഓരോ വരിയും അവസാനിയ്ക്കുന്നതിന് അനുസരിച്ച് വിഗ്രഹത്തിന്റെ ഇടതുഭാഗത്തെ ഓരോ വിളക്കും അണച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കും. അവസാനം വിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുഭാഗത്തെ വലിയ വിളക്കും അണച്ചശേഷം തന്ത്രിയും ശാന്തിക്കാരും പുറത്തിറങ്ങും. ഇതേ സമയം 1984ൽ ''ഹരിഹരസുത അഷ്ടോത്തരശതം'' എന്ന ആൽബത്തിനുവേണ്ടി [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] ആലപിച്ച [[ഹരിവരാസനം]] പുറത്തുള്ളവർക്കുവേണ്ടി പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നുണ്ടാകും. ഹരിവരാസനമെന്ന കീർത്തനത്തിന്റെ രചയിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയാണ് കുളത്തൂർ സുന്ദരേശയ്യർ. ഹരിവരാസനം ശാസ്താവിന്റെ ഉറക്കുപാട്ട് എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അഷ്ടകം എന്ന ശ്ലോക ക്രമത്തിലാണ് ഇതിന്റെ രചന. ശബരിമല നവീകരണംകഴിഞ്ഞ വേളയിൽ അന്നത്തെ മേൽശാന്തി വടാക്കം ഈശ്വരൻ നമ്പൂതിരി അത്താഴ പൂജക്കു ശേഷം തിരുമുമ്പിൽ ആലപിച്ചുകൊണ്ട് അത് ഇന്നും തുടർന്നു വരുന്നു. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[തേനി ജില്ല]]യിലാണ്‌ കമ്പക്കുടി. 1963 നവംബറിൽ തിരുവനന്തപുരം ചാലയിലെ ജയചന്ദ്രാ ബുക്ക് ഡിപ്പോയിൽ നിന്നു പുറത്തിറക്കിയ 'ഹരിവരാസനം വിശ്വമോഹനം' എന്ന കീർത്തനസമാഹാരം പിന്നീട് ഇതേ പറ്റി അന്വേഷിച്ചവർക്ക് കണ്ടെത്താൻ സാധിച്ചിരുന്നു. ഇതിന്റെ 78ാം പേജിൽ 'ഹരിഹരാത്മജാഷ്‌ടകം' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഈ കീർത്തനം അച്ചടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ 'സമ്പാദകൻ' എന്നാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സമ്പാദകൻ ഒരിക്കലും രചയിതാവാകില്ല എന്നുണ്ട്. യഥാർഥ രചയിതാവ് [[ശാസ്താംകോട്ട]] കോന്നകത്ത് ജാനകിയമ്മയാണ് എന്ന വാദം നിലവിൽ ഉണ്ട്. ജാനകിയമ്മ എഴുതിയ 'ഹരിവരാസനം' ഗാനത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി കണ്ടെടുത്ത അവരുടെ ബന്ധുക്കൾ ഇപ്പോൾ തെളിവുകളുമായി രംഗത്തുണ്ട് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. == അവലംബം == <references /> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Sabarimala}} * http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121032033/http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ |date=2010-11-21 }} * http://www.pta.kerala.gov.in/sabari.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921001842/http://pta.kerala.gov.in/sabari.htm |date=2009-09-21 }} * * http://www.sabarimala.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318052142/http://www.sabarimala.org/ |date=2009-03-18 }} * http://www.sabarimalaayyappan.com/ * http://www.saranamayyappa.org/Sabarimala.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918144543/http://www.saranamayyappa.org/sabarimala.htm |date=2010-09-18 }} * == ചിത്രസഞ്ചയം == <gallery> ചിത്രം:ശബരിമല1.JPG|പതിനെട്ട് തൃപ്പടികൾ ചിത്രം:ശബരിമല2.JPG|നാഗ പ്രതിഷ്ഠ ചിത്രം:ശബരിമല3.JPG|നവഗ്രഹ പ്രതിഷ്ഠ ചിത്രം:Sabarimala-flyover.JPG|ഫ്ലൈഓവർ ചിത്രം:ശബരിമല-ആഴി.JPG|ആഴി File:18 steps at sabarimala.jpg | പതിനെട്ടുപടി File:Nadappanthal sabarimala.jpg| വലിയ നടപ്പന്തൽ File:Sannidhanam sabarimala.jpg | സന്നിധാനം File:Sabaripeedam at sabarimala.jpg | ശബരീപീഠം File:Vavarunada sabarimala.jpg | വാവരുനട-സന്നിധാനം File:Sreekovil at sabarimala.jpg | ശബരിമല ശ്രീകോവിൽ File:Nilackal Temple entrance 1.jpg | നിലക്കൽ ക്ഷേത്രകവാടം File:Sedan chair palanquin.jpg | ട്രോളി File:Azhi at sabarimala.jpg| ആഴി </gallery> == ഇതും കൂടി കാണുക == * [[ശബരിമല]] * [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശനം]] * [[പന്തളം]] * [[പന്തളം രാജവംശം]] * [[തങ്കയങ്കി]] {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{ശബരിമല}} {{പരശുരാമപ്രതിഷ്ഠിത ശാസ്താക്ഷേത്രങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[Category:കേരളത്തിലെ ശാസ്താക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ]] 2zoiyrx73i8pc9k7g8huce0s5z0in0t 0 486125 4659415 4649394 2026-08-17T23:23:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659415 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Governing body commission}} ഇസ്‌കോൺ സമൂഹങ്ങളുടെ ആത്മീയവും ലൗകികവുമായ നേതൃത്വവും പുതിയ ഗുരുക്കന്മാരെ നിയമിക്കാനുള്ള അധികാരവും ജിബിസിയിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. ഒരു ജിബിസി വിശ്വാസ സർവേ പ്രകാരം, "ജിബിസിയെക്കുറിച്ച് വിമർശനാത്മക കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തിയിരുന്നവർ ഇസ്‌കോണിനോട് വളരെ കുറഞ്ഞ പ്രതിബദ്ധത മാത്രമേ പുലർത്തിയിരുന്നുള്ളൂ." 2009 ഫെബ്രുവരിയിൽ റാമൈ സ്വാമിയുടെ പിൻഗാമിയായി റോമപദ സ്വാമി ജിബിസി ചെയർമാനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="GBC2008news">"[http://news.iskcon.com/node/949/gbc_meetings_2008_-_day_7_youth_fund_mayapur_temple_and_bhaktivedanta_institute GBC Meetings 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090412000025/http://news.iskcon.com/node/949/gbc_meetings_2008_-_day_7_youth_fund_mayapur_temple_and_bhaktivedanta_institute |date=2009-04-12 }} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20090412000025/http://news.iskcon.com/node/949/gbc_meetings_2008_-_day_7_youth_fund_mayapur_temple_and_bhaktivedanta_institute}}" in ''ISKCON News'', 21 March 2008, Retrieved on 2008-05-05</ref> [[അന്താരാഷ്ട്ര കൃഷ്ണഭാവനാമൃത സംഘം|ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ കൃഷ്ണ കോൺഷ്യസ്നെസിന്റെ]] (ഇസ്‌കോൺ) മാനേജർ അതോറിറ്റിയാണ് '''ഗവേണിംഗ് ബോഡി കമ്മീഷൻ''' (ജിബിസി). ഇസ്‌കോണിന്റെ സ്ഥാപകനായ [[എ. സി. ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദ|എസി ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദർ]] 1970 ൽ ജിബിസി സൃഷ്ടിച്ചു, അതിനുശേഷം ഇത് വാർഷിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ കണ്ടുമുട്ടി, സാധാരണയായി [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] മായാപൂരിൽ . [[File:USA_zones.png|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു| [[വടക്കേ അമേരിക്ക|വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] മേഖലാ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഒരു ഉദാഹരണം ]] പ്രാദേശിക കാര്യങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക പ്രതിനിധികൾ പങ്കെടുക്കുകയും ഇസ്‌കോണിനെ മൊത്തത്തിൽ ബാധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളിൽ ജിബിസി വിധി പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു "സോണൽ" സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് ജിബിസി പ്രധാനമായും സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. <ref name="Gurus">[[Thomas Forsthoefel|Forsthoefel, Thomas A.]] & Cynthia Ann Humes (2005) ''[https://books.google.com/books?id=ugSb7mArJlYC&pg=PA89&dq=GBC+mayapur&sig=6B-eIRzW0tSt6TT-ZPatyP3UYTc Gurus in America]'', p. 89, "ISKCON GBC First Meeting"</ref> മായാപൂരിൽ നടന്ന ജിബിസിയുടെ ആദ്യ വാർഷിക യോഗത്തിൽ പ്രഭുപാദർ നടപടികളെ നയിച്ചു, "ജിബിസി പാർലമെന്റ് നടപടിക്രമങ്ങൾ എങ്ങനെ കർശനമായി പാലിക്കണമെന്ന് കാണിക്കുന്നു". നിലവിൽ സോണിൽ ഒരു ഇസ്‌കോൺ കമ്മ്യൂണിറ്റി ഉണ്ടോ എന്നത് പരിഗണിക്കാതെ ലോകമേഖലകൾക്ക് ഒന്നോ അതിലധികമോ സെക്രട്ടറിമാരെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. <ref name="GBCsite">{{Cite web|url=http://www.iskcongbc.info/gbc_members.html|title=ISKCON GBC site|access-date=28 December 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080105135446/http://www.iskcongbc.info/gbc_members.html|archive-date=5 January 2008}}</ref> ഇസ്‌കോൺ സമൂഹങ്ങളുടെ ആത്മീയവും ലൗകികവുമായ നേതൃത്വവും പുതിയ ഗുരുക്കന്മാരെ നിയമിക്കാനുള്ള അധികാരവും ജിബിസിയിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. ഒരു ജിബിസി വിശ്വാസ സർവേ പ്രകാരം, "ജിബിസിയെക്കുറിച്ച് വിമർശനാത്മക കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തിയിരുന്നവർ ഇസ്‌കോണിനോട് വളരെ കുറഞ്ഞ പ്രതിബദ്ധത മാത്രമേ പുലർത്തിയിരുന്നുള്ളൂ." 2009 ഫെബ്രുവരിയിൽ റാമൈ സ്വാമിയുടെ പിൻഗാമിയായി റോമപദ സ്വാമി ജിബിസി ചെയർമാനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="GBC2008news"/> == യഥാർത്ഥ അംഗങ്ങൾ == 1970 ജൂലൈ 28 ലെ കത്തിൽ [[എ. സി. ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദ|എസി ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദർ]] ഇനിപ്പറയുന്ന അംഗങ്ങളെ ഭരണസമിതിയിലേക്ക് നിയമിച്ചു. # Śrīmān ഭാഗവന്ദാസ് അധികാരി # Śrīmān Syamsundar Das Adhikari # Īrīmān Satsvarupa Das അധികാരി # Śrīmān Karandhar Das അധികാരി # Śrīmān Hansadutta Das അധികാരി # Śrīmān Tamala Kṛṣṇa Das അധികാരി # Śrīmān Sudama Das Adhikari # Śrīmān Bali Mardan Das Brahmachari # Śrīmān Jagadisa Das അധികാരി # Śrīmān Hayagriva Das അധികാരി # Śrīmān ഗോപാൽ കൃഷ്ണ # Śrīmān Kṛṣṇadas അധികാരി <ref name="Das1982">{{Cite journal|last=Das Goswami, S.|authorlink=Satsvarupa dasa Goswami|year=1982|title=Srila Prabhupada-lilamrta,|volume=4 ''In Every Town and Village, Around the World, 1968–71''|publisher=Los Angeles: Bhaktivedanta Book Trust|isbn=|page=|postscript=<!--None-->}}</ref> ഈ കത്ത് കമ്മീഷന്റെ ഇനിപ്പറയുന്ന ഉദ്ദേശ്യങ്ങളുടെ രൂപരേഖ നൽകുന്നു: * പ്രഭുപാദന്റെ മരണശേഷം ഇസ്‌കോൺ തുടരുന്നത് ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ഒരു ഘടന നൽകുന്നു. * ക്ഷേത്ര പരിപാലനത്തിന്റെ നിലവാരം ഉയർത്തുന്നു * കൃഷ്ണബോധം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു * പുസ്തകങ്ങളും സാഹിത്യവും വിതരണം ചെയ്യുന്നു * പുതിയ കേന്ദ്രങ്ങൾ തുറക്കുന്നു * ഭക്തരുടെ വിദ്യാഭ്യാസം. <ref name="letter1970">[[എ. സി. ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദ|A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]]. Letter of 28 July 1970. "As we have increased our volume of activities, now I think a Governing Body Commission (hereinafter referred to as the G.BC.) should be established. I am getting old, 75 years old, therefore at any time I may be out of the scene, therefore I think it is necessary to give instruction to my disciples how they shall manage the whole institution. They are already managing individual centers represented by one president, one secretary and one treasurer, and in my opinion they are doing nice. But we want still more improvement in the standard of Temple management, propaganda for Krishna consciousness, distribution of books and literatures, opening of new centers and educating devotees to the right standard." {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20080506073105/http://www.vnn.org/editorials/ET0402/ET08-8546.html}}</ref> == ഇസ്‌കോൺ നേതൃത്വം == [[പ്രമാണം:Governing_Body_Commission_(GBC)._Commissioners_during_a_conference_in_Prabhupadadesh,_Italy,_2003..jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു| 2003, ഇറ്റലിയിലെ പ്രഭുപാദദേശിൽ നടന്ന ഒരു കോൺഫറൻസിൽ ജിബിസി കമ്മീഷണർമാരുടെ ഫോട്ടോ. ]] ജിബിസി സ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം, പ്രഭുപാദർ പുതുതായി നിയമിച്ച നേതാക്കളോട് ദൈനംദിന ലോകം ത്യജിച്ച് ''[[സന്ന്യാസം|സന്യാസിമാരായി]]'' (സന്യാസിമാരെ ഉപേക്ഷിക്കുക) ആവശ്യപ്പെട്ടു, നയം രൂപീകരിക്കുന്നവർ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിൽ ഏർപ്പെടില്ലെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രഭുപാദയുടെ മരണശേഷം ചില ജിബിസി അംഗങ്ങൾ മികച്ച ജീവിതശൈലി സ്വീകരിച്ചു. ജിബിസിയുടെ പരമോന്നത അധികാരമെന്ന ആശയം നിരവധി ഭിന്നതകൾ പരീക്ഷിച്ചു. ഉൾപ്പെട്ട ഗ്ബ്ച് അംഗങ്ങൾ ഈ അഴിമതി ചില ഹാൻസ് കര്യ് (ഹംസദുത്ത) ഉം ജെയിംസ് ഇംമെല് (ജയതിര്ഥ), അതുപോലെ നേതാക്കൾ ഒരു പുതിയ വ്രിംദബന് കമ്മ്യൂണിറ്റി, കീത്ത് ഹാം സുവര്ണകാലം കൊണ്ട് സ്വയം വലയം സ്വയം മാത്രം യഥാർത്ഥ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു ആർ (കിര്തനനംദ), പ്രഭുപാദയിലേക്ക്. <ref>Streissguth, Thomas (1995) ''Charismatic cult leaders'' pp 128-132 {{ISBN|1-881508-18-8}}</ref> യഥാർത്ഥ പതിനൊന്നിലേക്ക് പുതിയ ഗുരുക്കന്മാരെ ചേർക്കുന്നതിനുള്ള പ്രക്രിയ മന്ദഗതിയിലുള്ള പ്രക്രിയ 1982 ൽ ജിബിസി ആരംഭിച്ചു. 1983 ൽ ജി‌ബി‌സി ഇസ്‌കോണിന്റെ പരമോന്നത സഭാ അതോറിറ്റിയായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. <ref name="Bromley">Bromley, David G. & Phillip E. Hammond (1987) ''The Future of new religious movements'', New Ecumenical Research Association, Mercer University Press, pp. 126-129, {{ISBN|0-86554-238-4}}</ref> 1985 ൽ ഇസ്‌കോൺ നേതൃത്വത്തിന്റെ ജീവിത നിലവാരം കുറയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. വളരെയധികം ചൂടേറിയ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം നിരവധി നേതാക്കളെ "ഒഴിവാക്കാൻ" ജിബിസി തീരുമാനിച്ചു, പുതിയ നേതാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ജിബിസിയുടെ യുവ നേതാക്കൾ പ്രഭുപാദയുടെ ഗ ud ഡിയ മഠത്തിലെ ഒരു ദൈവത്തിൻറെ ഉപദേശം തേടി, വിശാലമായ [[ഹിന്ദു]] സമൂഹത്തിൽ കൂടുതൽ സമന്വയിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ചർച്ച പരിഷ്കാരങ്ങളും വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു പൊതു സമ്മതമായ "ഭദ്രതയില്ലാത്തതാകുന്നു, 'സ്ത്രീകൾ നേതാക്കൾ ദുഷ്പെരുമാറ്റം ദുരുപയോഗവും വിവിധ ഫോമുകൾ വിധേയമായാണ്'" ആ മുൻ ഗ്ബ്ച് വാദം ഇതു്, ഇസ്കോൺ സകലപരാക്രമശാലികളെയും മുൻകൈയെടുക്കുന്ന സ്ത്രീകളെ സ്വീകരിക്കാൻ ഉയർന്നുവന്നു. 1998 ൽ ജിബിസിയിലേക്ക് നിയമിതയായ ആദ്യ വനിതയായി മാലതി ദേവി ദാസി മാറി. <ref name="RochfordWomen">Rochford (2007) p. 148 NYU Press</ref> രണ്ടാമത്തെ വനിതാ നേതാവായ ദിന ശരാനയെ 2009 ൽ തിരഞ്ഞെടുത്തു. എന്നിരുന്നാലും, സമാനമായ ഒരു നിർദ്ദേശം വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. നിലവിലെ അല്ലെങ്കിൽ മുൻ ഗ്ബ്ച് അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: ഭക്തി ചൈതംയ സ്വാമി, ഭക്തി ചരു സ്വാമി, ഭക്തി തീരത്ഥ് സ്വാമി, ഭക്തിസ്വരുപ ദാമോദർ സ്വാമി, ഗിരിരാജ സ്വാമി, ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോസ്വാമി, ഹംസദുത്ത സ്വാമി, ഹ്രിദയ ചൈതംയ ദാസ, ഹ്രിദയനംദ ദാസ ഗോസ്വാമി, ജയതിര്ഥ ദാസ, ജയപതക സ്വാമി, കിര്തനനംദ സ്വാമി, മാലതി ദാസി, [[മുകുന്ദ ഗോസ്വാമി]], രാധനാഥ സ്വാമി, രാമേശ്വര സ്വാമി, രവീന്ദ്ര സ്വരൂപ ദാസ, റോമപദ സ്വാമി, സത്സ്വരൂപ ദാസ ഗോസ്വാമി, ശിവരാമ സ്വാമി, തമാല കൃഷ്ണ ഗോസ്വാമി, താഴെ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള മറ്റുള്ളവർ === അനുത്തമ ദാസ === 1976ൽ [[എ. സി. ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദ|ശ്രീല പ്രഭുപാദ]] ആരംഭം കൊടുത്ത അനുത്തമദാസ് 1993 മുതൽ വടക്കേ [[വടക്കേ അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] ഇസ്കോൺ ആശയവിനിമയ ഡയറക്ടറായും സേവനം ചെയ്തു . [[ഭക്തിവേദാന്ത കോളജ്|ഭക്തിവേദാന്ത കോളേജിലെ]] ഫാക്കൽറ്റി അംഗവുമാണ്. <ref name="Faculty">[http://www.bhaktivedantacollege.com/index.php?p=article&g=33 Faculty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029041705/http://www.bhaktivedantacollege.com/index.php?p=article&g=33 |date=2012-10-29 }} Bhaktivedanta College</ref> === പ്രഘോഷ ദാസ === 2005 ൽ കമ്മീഷന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ദണ്ഡാവത് [[വൈഷ്ണവമതം|വൈഷ്ണവ]] വാർത്താ ഏജൻസിയുടെ എഡിറ്റർ ഇൻ ചീഫ് ആയി സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. <ref>[http://www.dandavats.com/?page_id=39 About the Editor] Dandavats</ref> === പ്രഹ്ലാദാനന്ദ സ്വാമി === ഫിലിപ്പ് ബർബാങ്ക് <ref>[http://www.bhaktivedantacollege.com/index.php?p=article&g=34 Faculty council]</ref> 1949 ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ ബഫല്ലോയിൽ ജനിച്ചു . <ref name="bhaktivedantacollege">{{Cite web |url=http://www.bhaktivedantacollege.com/index.php?p=article&g=33 |title=Bhaktivedanta College faculty |access-date=2019-09-25 |archive-date=2012-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029041705/http://www.bhaktivedantacollege.com/index.php?p=article&g=33 |url-status=dead }}</ref> 1969 ജനുവരിയിൽ ബഫലോ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഇസ്കോണിൽ ചേർന്നു; അതേ വർഷം ഭക്തിവേദാന്ത സ്വാമി പ്രഭുപാദയാൽ ദീക്ഷിതനായി പ്രഹ്ലദനംദ ദാസ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു. 1975 ൽ തമല കൃഷ്ണ ഗോസ്വാമിയും വിഷ്ണുജന സ്വാമിയും ചേർന്ന് സംഘടിപ്പിച്ച രാധ-ദാമോദര പ്രസംഗ ബസ് പര്യടനത്തിൽ ചേർന്നു. 1982 ൽ അദ്ദേഹം [[സന്ന്യാസം|സന്യാസ]] ഏറ്റെടുത്തു, 1986 ൽ ഇസ്കോണിലെ [[ദീക്ഷ|പ്രാരംഭ]] ഗുരുക്കന്മാരിൽ ഒരാളായി. 1989-ൽ അദ്ദേഹം ഒരു അംഗമായി ഹയർ വിദ്യാഭ്യാസ വൈഷ്ണവ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് [[വൃന്ദാവനം|അമൃത്സറും]] . 1990 ൽ ഗവേണിംഗ് ബോഡി കമ്മീഷന്റെ ആരോഗ്യ-ക്ഷേമ സമിതിയുടെ തലവനായി അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1991 ൽ ജിബിസി അദ്ദേഹത്തെ [[സന്ന്യാസം|സന്യാസ]] മന്ത്രാലയത്തിന്റെ തലവനാക്കി. === റാമൈ സ്വാമി === 2008 ൽ ഗവേണിംഗ് ബോഡി കമ്മീഷൻ ചെയർമാനായിരുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ സിഡ്‌നിയിലെ ഇസ്‌കോൺ ക്ഷേത്രത്തിൽ രമയി സ്വാമി ആദ്യത്തെ ഹരേ കൃഷ്ണ ഫുഡ് ഫോർ ലൈഫ് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ഇതിനെ ഇസ്‌കോൺ ഫുഡ് റിലീഫ് എന്ന് വിളിക്കുകയും സിഡ്നി ഹരേ കൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പിൻവാതിലിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="Rosen118">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Z-WKuYt0MogC&pg=PA118|title=Holy cow: the Hare Krishna contribution to vegetarianism and animal rights|last=Rosen|first=Steven J.|publisher=[[Lantern Books]]|year=2004|isbn=1-59056-066-3|pages=118}}</ref> == ഇതും കാണുക == * ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ കൃഷ്ണ കോൺഷ്യസ്നെസ് അംഗങ്ങളുടെയും രക്ഷാധികാരികളുടെയും പട്ടിക * ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ കൃഷ്ണ കോൺഷ്യസ്നെസ് സന്യാസിസിന്റെ പട്ടിക == അടിക്കുറിപ്പുകൾ == {{Reflist|2}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|http://www.iskcon.org/|ISKCON official website}} * [http://www.vaisnavacalendar.com ഇസ്‌കോൺ അംഗങ്ങൾക്കായുള്ള World ദ്യോഗിക ലോകവ്യാപക കലണ്ടർ] * [http://gbc.iskcon.org/ G ദ്യോഗിക ജിബിസി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 6vspbtw2leges4rdscm3v4cftycjqwe 0 487649 4659524 4645364 2026-08-18T10:06:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659524 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jim Peebles}} {{Infobox scientist |name = Jim Peebles |honorific_suffix = {{post-nominals|country=CAN|OM|FRS|size=100%}} |image = Jim Peebles.jpg |caption = |birth_name = Phillip James Edwin Peebles |birth_date = {{birth date and age|1935|4|25}} |birth_place = [[Winnipeg]], [[Manitoba]], Canada |death_date = |death_place = |residence = |citizenship = |nationality = |religion = |ethnicity = |fields = {{unbulleted list | [[Theoretical physics]] | [[Physical cosmology]]}} |workplaces = [[Princeton University]] |alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Manitoba]] | [[Princeton University]]}} |doctoral_students = |notable_students = |known_for = [[Cosmic microwave background radiation]] |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |awards = [[Eddington Medal]] (1981)<br>[[Dannie Heineman Prize for Astrophysics|Heineman Prize]] (1982)<br>[[Bruce Medal]] (1995)<br>[[Gold Medal of the Royal Astronomical Society]] (1998)<br>[[Gruber Prize in Cosmology|Gruber Prize]] (2000)<br>[[Harvey Prize]] (2001)<br>[[Shaw Prize]] (2004)<br>[[Crafoord Prize]] (2005)<br>[[Dirac Medal]] (2013) <br>[[Nobel Prize in Physics]] (2019) |spouse = |signature = |footnotes = }} കനേഡിയൻ-അമേരിക്കൻ ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനും [[ഭൗതിക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രം|ഭൗതിക പ്രപഞ്ച ശാസ്ത്രജ്ഞനുമാണ്]] '''ഫിലിപ്പ് ജെയിംസ് എഡ്വിൻ പീബിൾസ്''' OM FRS ({{Lang-en|Philip James "Jim" Edwin Peebles}}). ഇപ്പോൾ എമെറിറ്റ്സിൽ [[പ്രിൻസ്ടൺ സർവ്വകലാശാല|പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവ്വകലാശാലയിലെ]] ആൽബർട്ട് ഐൻ‌സ്റ്റൈൻ പ്രൊഫസർ ഓഫ് സയൻസ് ആണ്. <ref>{{cite web |url=https://www.princeton.edu/physics/about-us/history/memorable-members/john-wheeler/ |title=Princeton University Physics Department |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511222857/http://www.princeton.edu/physics/about-us/history/memorable-members/john-wheeler/ |archive-date=May 11, 2011 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.princeton.edu/main/news/archive/A94/84/71G20/index.xml |title=Princeton University News |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413193815/https://www.princeton.edu/main/news/archive/A94/84/71G20/index.xml |archive-date=April 13, 2016 }}</ref> പ്രൈമോർഡിയൽ ന്യൂക്ലിയോസിന്തസിസ്, തമോദ്രവ്യം, [[പശ്ചാത്തല വികിരണം|കോസ്മിക് മൈക്രോവേവ് പശ്ചാത്തല വികിരണം]], [[Big Bang nucleosynthesis|ഘടന രൂപീകരണം]] എന്നിവയ്ക്ക് പ്രധാന ഭൗതിക സംഭാവനകളോടെ 1970 മുതലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ലോകത്തെ പ്രമുഖ ഭൗതിക പ്രപഞ്ച ശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹം പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[ഭൗതിക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രം|ഭൗതിക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രത്തിലെ]] സൈദ്ധാന്തിക കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് 2019-ൽ [[Nobel Prize in Physics|ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിന്റെ]] പകുതി പീബിൾസിന് ലഭിച്ചു.<ref name="SA-20191012">{{cite news |last=Hooper |first=Dan |title=A Well-Deserved Physics Nobel - Jim Peebles' award honors modern cosmological theory at last |url=https://blogs.scientificamerican.com/observations/a-well-deserved-physics-nobel/ |date=October 12, 2019 |work=[[Scientific American]] |accessdate=October 13, 2019 }}</ref>സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ഒരു നക്ഷത്രത്തെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്ന ഒരു എക്സോപ്ലാനറ്റ് കണ്ടെത്തിയതിന് അദ്ദേഹം സമ്മാനം [[Michel Mayor|മൈക്കൽ മേയറും]] [[Didier Queloz|ഡിഡിയർ ക്വലോസും]] ആയി പങ്കിട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2019/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 2019|publisher= [[Nobel Media AB]]|accessdate= October 8, 2019}}</ref><ref name="NYT-20191008">{{cite news |last1=Chang |first1=Kenneth |last2=Specia |first2=Megan |title=Nobel Prize in Physics Awarded for Cosmic Discoveries - The cosmologist James Peebles split the prize with the astrophysicists Michel Mayor and Didier Queloz, for work the Nobel judges said "transformed our ideas about the cosmos." |url=https://www.nytimes.com/2019/10/08/science/nobel-prize-physics.html |date=October 8, 2019 |work=[[The New York Times]] |accessdate=October 8, 2019 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Kaplan |first1=Sarah |title=Nobel Prize in physics awarded for research on exoplanets and the structure of the universe |url=https://www.washingtonpost.com/science/2019/10/08/nobel-prize-physics-awarded-research-exoplanets-structure-universe/?wpisrc=nl_optimist&wpmm=1 |accessdate=13 October 2019 |work=Washington Post |date=8 October 2019}}</ref>"[[മഹാവിസ്ഫോടനം|ബിഗ് ബാംഗ് തിയറി]]" എന്ന പദം താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് അവാർഡ് അവതരണത്തിൽ പീബിൾസ് കുറിച്ചു, കാരണം "ഇത് ഒരു സംഭവത്തെയും സ്ഥാനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപ്പത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഇവ രണ്ടും തികച്ചും തെറ്റാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക കൃതികളും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദ്യ നിമിഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വികാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, തുടക്കത്തിൽ തന്നെ നമുക്ക് അറിയാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ സംശയിക്കുന്നു, ഒപ്പം പ്രസ്താവിച്ചു. "ഒരാൾ തുടക്കത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നത് വളരെ നിർഭാഗ്യകരമാണ്, എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ, തുടക്കം പോലുള്ള ഒരു കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് നല്ല സിദ്ധാന്തമില്ല."<ref name="PHY-20191114">{{cite news |last=Couronne |first=Ivan |title=Top cosmologist's lonely battle against 'Big Bang' theory |url=https://phys.org/news/2019-11-cosmologist-lonely-big-theory.html |date=November 14, 2019 |work=[[Phys.org]] |accessdate=November 14, 2019 }}</ref> ബോധ്യപ്പെട്ട ഒരു അജ്ഞ്ഞേയവാദി എന്നാണ് പീബിൾസ് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/25507-2|title=Jim Peebles - Session II|date=2015-04-01|website=www.aip.org|language=en|access-date=2019-10-29}}</ref> == മുൻകാലജീവിതം == 1935 ഏപ്രിൽ 25 ന് കാനഡയിലെ മാനിറ്റോബയിലെ വിന്നിപെഗിലെ [[Saint Boniface, Winnipeg|സെന്റ് ബോണിഫേസിലാണ്]] പീബിൾസ് ജനിച്ചത്. വീട്ടമ്മയായ അഡാ മരിയന്റെയും (ഗ്രീൻ) [[Winnipeg Grain Exchange|വിന്നിപെഗ് ഗ്രെയിൻ എക്സ്ചേഞ്ചിൽ]] ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ആൻഡ്രൂ ചാൾസ് പീബിൾസിന്റെയും മകനായിരുന്നു.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=piQvAQAAIAAJ&q=%22Andrew+Charles+Peebles%22&dq=%22Andrew+Charles+Peebles%22 |title=Notable Scientists from 1900 to the Present |volume=4 (N–S) |editor-first=Brigham |editor-last=Narins |publisher=Gale Group |year=2001 |edition=2 |isbn=9780787617554 |via=[[Google Books]]}}</ref>തുടർന്ന് പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിൽ ബിരുദ പഠനം തുടർന്നു. അവിടെ പിഎച്ച്ഡി. 1962 ൽ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ, [[Robert H. Dicke|റോബർട്ട് ഡിക്കി]]യുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ "വൈദ്യുതകാന്തിക പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിന്റെ കരുത്ത് വ്യത്യാസപ്പെടാമെന്ന ധാരണയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരീക്ഷണ പരിശോധനകളും സൈദ്ധാന്തിക പ്രശ്നങ്ങളും" എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഒരു ഡോക്ടറൽ പ്രബന്ധം പൂർത്തിയാക്കി.<ref name="thesis-peebles-1962">{{cite thesis |url=https://search.proquest.com/docview/302111786/ |title=Observational tests and theoretical problems relating to the conjecture that the strength of the electromagnetic interaction may be variable |date=1962 |publisher=[[Princeton University]] |degree=Ph.D. |last=Peebles |first=Phillip James Edwin |via=[[ProQuest]] |url-access=subscription |oclc=83718695}}</ref>ഔദ്യോഗിക ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹം പ്രിൻസ്റ്റണിൽ തുടർന്നു. 1977–78 അധ്യയന വർഷത്തിൽ [[Institute for Advanced Study|ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡി]]യിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് നാച്ചുറൽ സയൻസസിൽ അംഗമായിരുന്നു പീബിൾസ്. 1990-91 ലും 1998-99 ലും പിൻകാലത്ത് അദ്ദേഹം സന്ദർശനങ്ങൾ നടത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://www.ias.edu/scholars/phillip-james-e-peebles|title=Phillip James E. Peebles|website=[[Institute for Advanced Study]]|access-date=October 8, 2019}}</ref> == അക്കാദമിക് ജീവിതം == 1964 മുതൽ പീബിൾസിന്റെ മിക്ക കൃതികളും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്ഭവം നിർണ്ണയിക്കാൻ ഭൗതിക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്ര മേഖലയിലാണ്. 1964-ൽ, ഈ രംഗത്ത് വളരെ കുറച്ച് താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് ഒരു "അന്തിമഘട്ടമായി" കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പക്ഷേ പീബിൾസ് ഇത് പഠിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധനായി തുടർന്നു.<ref name="princeton nobel">{{cite web | url = https://www.princeton.edu/news/2019/10/08/joy-ride-career-peebles-wins-nobel-prize-physics-tackling-big-questions-about | title = A 'joy ride' of a career: Peebles wins Nobel Prize in Physics for tackling big questions about the universe | first = Tom | last = Garlinghouse | date = October 8, 2019 | accessdate = October 9, 2019 | publisher = [[Princeton University]] }}</ref>ബിഗ് ബാംഗ് മോഡലിന് പീബിൾസ് നിരവധി പ്രധാന സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഡിക്കിയും മറ്റുള്ളവരുമായി ([[George Gamow|ജോർജ്ജ് ഗാമോ]], [[Ralph Asher Alpher|റാൽഫ് എ. ആൽഫർ]], [[Robert Herman|റോബർട്ട് സി. ഹെർമൻ]] എന്നിവർക്ക് ഏകദേശം രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം), പീബിൾസ് കോസ്മിക് മൈക്രോവേവ് പശ്ചാത്തല വികിരണം പ്രവചിച്ചു. [[Big Bang nucleosynthesis|മഹാവിസ്ഫോടന ന്യൂക്ലിയോസിന്തസിസ്]], [[തമോദ്രവ്യം]], [[തമോ ഊർജ്ജം]] എന്നിവയിൽ പ്രധാന സംഭാവനകൾ നൽകിയതിനൊപ്പം 1970 കളിൽ കോസ്മിക് ഘടന രൂപീകരണ സിദ്ധാന്തത്തിലെ പ്രധാന പയനിയറായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഗൗരവമേറിയതും അളവറ്റതുമായ ഒരു ശാഖയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ, പീബിൾസ് ഭൗതിക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.ias.edu/ideas/2015/thomas-general-relativity|title=General Relativity's Influence and Mysteries|website=Institute for Advanced Study|language=en|access-date=October 8, 2019}}</ref>പീബിൾസ് പറഞ്ഞു, "ഇത് ഒരൊറ്റ ഘട്ടമല്ല, ചില നിർണായക കണ്ടെത്തലുകൾ പെട്ടെന്ന് പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രത്തെ പ്രസക്തമാക്കി. പക്ഷേ നിരവധി പരീക്ഷണ നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ ഈ ഫീൽഡ് ക്രമേണ ഉയർന്നുവന്നു. എന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് കോസ്മിക് മൈക്രോവേവ് ബാക്ക്ഗ്രൗണ്ട് (സിഎംബി) റേഡിയേഷൻ കണ്ടെത്തിയത്. ഈ വികിരണത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ അളക്കാൻ താൽപ്പര്യമുള്ള പരീക്ഷണാത്മകവാദികളെയും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിൽ പങ്കെടുത്ത സൈദ്ധാന്തികരെയും ഇത് പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://ep-news.web.cern.ch/content/interview-james-peebles|title=Interview with James Peebles|website=CERN EP newsletter|language=en|access-date=May 4, 2016|archive-date=2022-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501221434/https://ep-news.web.cern.ch/content/interview-james-peebles|url-status=dead}}</ref>അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഷാ പ്രൈസ് അവലംബം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ ആധുനിക അന്വേഷണങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹം സൈദ്ധാന്തികവും നിരീക്ഷണപരവുമായ അടിത്തറയിട്ടു. വളരെ അനുമാനപരമായ മേഖലയെ കൃത്യമായ ശാസ്ത്രമാക്കി മാറ്റി."<ref>{{cite web|url=http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3&twoid=53&threeid=67&fourid=123|title=Announcement-The Shaw Laureate in Astronomy 2004|publisher=Shaw Foundation|accessdate=January 27, 2016|archive-date=2013-01-09|archive-url=https://www.webcitation.org/6DXNfCfv9?url=http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3|url-status=dead}}</ref> അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ നവീകരിച്ചതിന്റെ ഒരു നീണ്ട റെക്കോർഡ് പീബിൾസിനുണ്ട്, അത് പിന്നീട് മറ്റ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശദമായി പഠിച്ചു. ഉദാഹരണത്തിന്, 1987-ൽ അദ്ദേഹം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദ്യകാല വികസനത്തിനായി [[Primordial isocurvature baryon model|പ്രൈമോർഡിയൽ ഐസോകർവച്ചർ ബാരിയോൺ മാതൃക]] നിർദ്ദേശിച്ചു.<ref>Hu (June 28, 1994)</ref>അതുപോലെ, 1970 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ പ്രശ്നം തെളിയിക്കുന്നതിന് പീബിൾസ് സംഭാവന നൽകി.<ref>{{cite journal|last1=de Swart|first1=J. G.|last2=Bertone|first2=G. |last3=van Dongen|first3=J. |title=How dark matter came to matter|journal=[[Nature Astronomy]] |date=2017|volume=1|issue=3 |pages=0059|id=[https://www.nature.com/articles/s41550-017-0059 0059] |doi=10.1038/s41550-017-0059|arxiv = 1703.00013 |bibcode = 2017NatAs...1E..59D |s2cid=119092226}}</ref>[[Galaxy formation and evolution|ഗാലക്സി രൂപീകരണത്തിന്റെ]] സ്ഥിരതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട [[Ostriker–Peebles criterion|ഓസ്ട്രിക്കർ-പീബിൾസ് മാനദണ്ഡത്തിനും]] പീബിൾസ് അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=01yNf7mipb0C&pg=PA374|title=Galactic Dynamics |last1=Binney|first1=James |last2=Tremaine|first2=Scott |date=1987|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691084459|pages=374|language=en}}</ref> ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ 2019 ലെ നോബൽ സമ്മാന ജേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതോടെ പീബിൾസിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. "ഫിസിക്കൽ കോസ്മോളജിയിലെ സൈദ്ധാന്തിക കണ്ടെത്തലുകൾക്കായി"; ഒരു പ്രധാന [[മുഖ്യധാര (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|സീക്വൻസ്]] താരത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഒരു എക്സ്പ്ലോനെറ്റ് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയ [[Michel Mayor|മൈക്കൽ മേയർ]], [[Didier Queloz|ഡിഡിയർ ക്വലോസ്]] എന്നിവരുമായി പീബിൾസ് പകുതി സമ്മാനം പങ്കിട്ടു.<ref>{{cite web | url = https://www.nytimes.com/2019/10/08/science/nobel-physics.html | title = Nobel Prize in Physics Awarded for Studies of Earth's Place in the Universe | first1 = Kenneth | last1 = Chang | first2 = Megan | last2 = Specia | date = October 8, 2019 | accessdate = October 9, 2019 | work = [[The New York Times]] }}</ref> 1977-ൽ അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസസ് അംഗമായും 1988 ൽ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് അംഗമായും പീബിൾസ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|title=P. James E. Peebles|url=https://www.amacad.org/person/p-james-e-peebles|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en|access-date=2020-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=P. James E. Peebles|url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/8884.html|website=www.nasonline.org|access-date=2020-05-11}}</ref> == ബഹുമതികൾ== ; Awards {{div col |colwidth=35em}} * [[Fellow of the American Physical Society]] (1964)<ref>{{cite web|title=APS Fellow Archive|url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=1964&unit_id=&institution=Princeton+University}}</ref> * [[Eddington Medal]] (1981)<ref name=Weintraub>{{cite book |last1=Weintraub |first1=David A. |title=How Old Is the Universe? |date=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691147314 |page=317 |url=https://books.google.com/books?id=oWmGcsV7N6sC |accessdate=October 8, 2019 |language=en}}</ref> * [[Dannie Heineman Prize for Astrophysics|Heineman Prize]] (1982)<ref>{{cite web |title=Dannie Heineman Prize for Astrophysics {{!}} American Astronomical Society |url=https://aas.org/grants-and-prizes/dannie-heineman-prize-astrophysics |website=aas.org |accessdate=October 8, 2019}}</ref> * [[Fellow of the Royal Society]] (1982)<ref>{{cite web|url=https://royalsociety.org/people/phillip-peebles-12070/|title=Phillip Peebles biography|publisher= [[Royal Society]]|accessdate= January 24, 2017}}</ref> * [[Henry Norris Russell Lectureship]] (1993)<ref name=Weintraub /> * [[Bruce Medal]] (1995)<ref>{{cite web |title=The Bruce Medalists |url=http://www.phys-astro.sonoma.edu/brucemedalists/ |website=www.phys-astro.sonoma.edu |accessdate=October 8, 2019}}</ref> * [[Oskar Klein Memorial Lecture|Oskar Klein Medal]] (1997)<ref>{{cite web |title=Earlier Lectures - Oskar Klein Centre |url=http://www.okc.albanova.se/research/memorial-lecture/earlier-lectures |website=www.okc.albanova.se |accessdate=October 8, 2019 |archive-date=2020-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104135719/http://www.okc.albanova.se/research/memorial-lecture/earlier-lectures |url-status=dead }}</ref> * [[Gold Medal of the Royal Astronomical Society]] (1998)<ref>{{cite web |last1=Williams |first1=D. A. |title=Prof. P J E Peebles: 1998 Gold Medal |url=https://academic.oup.com/astrogeo/article/40/3/3.6/197418/ |journal=Astronomy & Geophysics |volume=40 |issue=3 |accessdate=October 8, 2019 |pages=3.6–a–3.6 |language=en |doi=10.1093/astrog/40.3.3.6-a |date=June 1, 1999}}</ref> * [[Gruber Prize in Cosmology]] (2000), with [[Allan Sandage]]<ref>{{cite web |title=2000 Gruber Cosmology Prize {{!}} Gruber Foundation |url=https://gruber.yale.edu/prize/2000-gruber-cosmology-prize |website=gruber.yale.edu |accessdate=October 8, 2019}}</ref> * [[Harvey Prize]] (2001)<ref>{{cite web |title=Princeton Announcements, June 2001 - Archived |url=http://www.princeton.edu/webannounce/Princeton_Announcements/Archived/2001/JUN_Text.html |website=www.princeton.edu |accessdate=October 8, 2019}}</ref> * [[Shaw Prize]] (2004)<ref>{{cite web |title=The Shaw Prize - Top prizes for astronomy, life science and mathematics |url=http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3&twoid=53 |website=www.shawprize.org |accessdate=October 8, 2019 |archive-date=2018-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405041510/http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3&twoid=53 |url-status=dead }}</ref> * [[Crafoord Prize]] with [[James E. Gunn (astronomer)|James E. Gunn]] and [[Martin Rees]] (2005)<ref>{{cite web |title=The Crafoord Prize 2005 |url=https://www.crafoordprize.se/press_release/the-crafoord-prize-2005 |website=www.crafoordprize.se |accessdate=October 8, 2019}}</ref> * Hitchcock Professorship (2006)<ref>{{cite web |title=Charles M. and Martha Hitchcock Lectures {{!}} Series {{!}} Berkeley Graduate Lectures |url=https://gradlectures.berkeley.edu/series/hitchcock/ |website=gradlectures.berkeley.edu |accessdate=October 8, 2019}}</ref> * [[Dirac Medal]] (2013)<ref>{{cite web |title=FACULTY AWARD: Peebles awarded 2013 Dirac Medal for work in theoretical physics |url=https://www.princeton.edu/news/2013/08/14/faculty-award-peebles-awarded-2013-dirac-medal-work-theoretical-physics |website=Princeton University |accessdate=October 8, 2019 |language=en}}</ref> * Member of the [[Order of Manitoba]] (2017)<ref>{{cite news |title=12 Manitobans to receive province's highest honour this summer |url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/order-of-manitoba-recipients-1.4111916 |accessdate=October 8, 2019 |work=[[CBC.ca]] |date=May 12, 2017}}</ref> * [[Nobel Prize in Physics]] (2019)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2019/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 2019|publisher= [[Nobel Media AB]]|accessdate= October 8, 2019}}</ref> {{div col end}} ; Named after him * [[Asteroid]] [[18242 Peebles]]<ref>{{cite web|url=http://rasc.ca/asteroid/18242 |title=Asteroid (18242) Peebles| author= |publisher=Royal Astronomical Society of Canada |date=|accessdate=October 9, 2019}}</ref> {{clear}} == അവലംബം== {{Div col |colwidth=40em |small=yes}} * {{cite journal | last1 = Davis | first1 = M. | authorlink = Marc Davis (astronomer) | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | year = 1983 | title = A survey of galaxy redshifts. V – The two-point position and velocity correlations | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 267 | issue = | page = 465 | doi=10.1086/160884 | bibcode=1983ApJ...267..465D}} * {{cite journal | last1 = Dicke | first1 = R. H. | authorlink4 = David Todd Wilkinson | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | last3 = Roll | first3 = P. G. | last4 = Wilkinson | first4 = D. T. | year = 1965 | title = Cosmic Black-Body Radiation | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 142 | issue = | page = 414 | doi=10.1086/148306 | bibcode=1965ApJ...142..414D}} * {{cite journal | last1 = Fukugita | first1 = M. | last2 = Hogan | first2 = C. J. | last3 = Peebles | first3 = P. J. E. | year = 1998 | title = The cosmic baryon budget | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1998-08-20_503_2/page/518 | journal = Astrophys. J. | volume = 503 | issue = 2| page = 518 | doi=10.1086/306025 | bibcode=1998ApJ...503..518F|arxiv = astro-ph/9712020 }} * {{cite journal | last1 = Groth | first1 = E. J. | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | year = 1977 | title = Statistical Analysis Of Catalogs Of Extragalactic Objects. 7. Two And Three Point Correlation Functions For The High-Resolution Shane-Wirtanen Catalog Of Galaxies | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 217 | issue = | page = 385 | doi=10.1086/155588 | bibcode=1977ApJ...217..385G}} * {{cite journal | last1 = Ostriker | first1 = J. P. | authorlink = Jeremiah P. Ostriker | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | year = 1973 | title = A Numerical Study of the Stability of Flattened Galaxies: or, can Cold Galaxies Survive? | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 186 | issue = | page = 467 | doi=10.1086/152513 | bibcode=1973ApJ...186..467O}} * {{cite journal | last1 = Peebles | first1 = P. J. E. | year = 1966 | title = Primordial Helium Abundance and the Primordial Fireball. I | url =https://archive.org/details/sim_physical-review-letters_1966-03-07_16_10/page/410| journal = Phys. Rev. Lett. | volume = 16 | issue = 10| page = 410 |bibcode = 1966PhRvL..16..410P |doi = 10.1103/PhysRevLett.16.410 }} * {{cite journal | last1 = Peebles | first1 = P. J. E. | year = 1966 | title = Primordial Helium Abundance and the Primordial Fireball. II | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 146 | issue = | page = 542 | doi=10.1086/148918 | bibcode=1966ApJ...146..542P}} * {{cite journal | last1 = Peebles | first1 = P. J. E. | last2 = Dicke | first2 = R. H. | year = 1968 | title = Origin of the Globular Star Clusters | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 154 | issue = | page = 891 | doi=10.1086/149811 | bibcode=1968ApJ...154..891P}} * {{cite journal | last1 = Peebles | first1 = P. J. E. | year = 1969 | title = Origin of the Angular Momentum of Galaxies | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 155 | issue = | page = 393 | doi=10.1086/149876 | bibcode=1969ApJ...155..393P}} * {{cite journal | last1 = Peebles | first1 = P. J. E. | last2 = Yu | first2 = J. T. | year = 1970 | title = Primeval adiabatic perturbation in an expanding universe | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 162 | issue = | page = 815 | doi=10.1086/150713 | bibcode=1970ApJ...162..815P}} * {{cite book |first=P. J. E. |last=Peebles |title=Physical Cosmology |url=https://archive.org/details/isbn_0691081085 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |year=1971}} * {{cite book |first=P. J. E. |last=Peebles |title=The large-scale structure of the universe |url=https://archive.org/details/largescalestruct0000peeb |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |year=1980}} * {{cite journal | last1 = Peebles | first1 = P. J. E. | year = 1982 | title = Large-scale background temperature and mass fluctuations due to scale-invariant primeval perturbations | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 263 | issue = | page = L1 | doi=10.1086/183911 | bibcode=1982ApJ...263L...1P}} * {{cite book |first=P. J. E. |last=Peebles |title=Principles of Physical Cosmology |url=https://archive.org/details/principlesofphys00pjep |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |year=1993}} * {{cite journal | last1 = Ratra | first1 = B. | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | year = 1988 | title = Cosmology with a time-variable cosmological 'constant' | url = | journal = Astrophys. J. | volume = 325 | issue = | page = L17 |bibcode = 1988ApJ...325L..17P |doi = 10.1086/185100 }} * {{cite journal | last1 = Ratra | first1 = B. | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | year = 1988 | title = Cosmological consequences of a rolling homogeneous scalar field | url = | journal = Phys. Rev. D | volume = 37 | issue = 12| page = 3406 | doi=10.1103/physrevd.37.3406|bibcode = 1988PhRvD..37.3406R }} * {{cite journal | last1 = Ratra | first1 = B. | last2 = Peebles | first2 = P. J. E. | year = 2003 | title =The cosmological constant and dark energy | journal = Rev. Mod. Phys. | volume = 75 | issue = 2| pages = 559–606 |arxiv = astro-ph/0207347 |bibcode = 2003RvMP...75..559P |doi = 10.1103/RevModPhys.75.559 }} {{Div col end}} == അടിക്കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist}} == ഗ്രന്ഥസൂചിക== * {{Cite arXiv | last = Hu | first = Wayne | title = The Nature versus Nurture of Anisotropies | date = 1994-06-28 | eprint = astro-ph/9406071 }} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/Peebles/index.html Bruce Medalists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210107212347/http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/Peebles/index.html |date=2021-01-07 }} * [https://www.princeton.edu/physics/people/display_person.xml?netid=pjep&display=faculty Personal Web page] at Princeton University ([https://www.princeton.edu/pr/pictures/l-r/peebles/ Photos]) * [http://www.aip.org/history/ohilist/25507.html Oral History interview transcript with Jim Peebles April 4 and 5, 2002, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912062444/http://www.aip.org/history/ohilist/25507.html |date=2011-09-12 }} {{Nobel Prize in Physics}} {{2019 Nobel Prize winners}} {{Shaw Prize}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1935-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് അംഗങ്ങൾ]] dfyfthghla26etenqzjf5ffdmv2zu22 0 494348 4659434 4115976 2026-08-18T02:05:28Z Malikaveedu 16584 4659434 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manikkadavu}} {{Infobox settlement | name = മണിക്കടവ് | native_name_lang = ml | settlement_type = ഗ്രാമം | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = മണിക്കടവ്, കേരളം | website = | other_name = | coordinates = {{Coord|12.0941|75.6523|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | governing_body = [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | unit_pref = Metric | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670705 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL- 59]] | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = ഇരിട്ടി | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|humid]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] }} <mapframe latitude="12.094063" longitude="75.652338" zoom="12" width="281" height="433" align="right" /> കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മണിക്കടവ്.''' [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ]] താഴ്‌വാരങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം കർണാടകയിലെ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട കൊടക് അതിർത്തിയിലാണ്. അതിന്റെ ഉച്ചിയിൽ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തായി ‘കുരിശുമല ’ (കുരിശിന്റെ മല / കുന്ന്) വനവും അതിനപ്പുറം പാഡൻ കവലയും കാഞ്ഞിരകൊല്ലിയും മറ്റ് ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[ഇരിട്ടി]] പട്ടണത്തിന് 15.5 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മണിക്കടവ് ഗ്രാമം ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 57 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[ഉളിക്കൽ]], [[പയ്യാവൂർ]], [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]] എന്നീ പട്ടണങ്ങൾക്കും ഗ്രാമങ്ങൾക്കും ഇടയിലാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്ന് 538 കിലോമീറ്റർ വടക്കായിട്ടാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മണിക്കടവിലെ മനുഷ്യവാസ കേന്ദ്രം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അവിടത്തെ ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീങ്ങളും ക്രിസ്ത്യാനികളും സൗഹാർദ്ദപരമായി ജീവിക്കുന്നു. ജനസംഖ്യയുടെ 90% വരുന്ന തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാർ ഈ പ്രദേശത്തെ ഭൂമിയ ഉൽ‌പാദനക്ഷമമാക്കുന്നതിന് അവരുടെ ജീവിതം ചെലവഴിച്ചു. 1948 മുതൽ അവരുടെ കുടിയേറ്റം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം - പ്രകൃതിയോട് മല്ലടിക്കുകയും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, റബ്ബർ, കശുവണ്ടി, പച്ചക്കറി തുടങ്ങിയവ ഇവിടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== [[File:Thenan Kayam.jpg|alt=Thenan River|thumb|281x281px|Thenan Kayam]] ഇടനാട് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളുടെയും [[Malenadu|മലനാട്]] മലയോരമേഖലയുടെയും സവിശേഷതകൾ ഒത്തുചേർന്ന ഒരു സാധാരണ കേരള ഗ്രാമമാണ് മണിക്കടവ്. പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂവായിരം അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടത്തരം വലിപ്പമുള്ള ഗ്രാമമാണ് മണിക്കടവ്. കാർഷിക മേഖലയ്ക്കും പ്രകൃതിഭംഗിക്കും പേരുകേട്ട സ്ഥലമാണിത്. കുന്നുകളും താഴ്‌വരകളും നിറഞ്ഞ ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ മണികടവ് നദി ഒഴുകുന്നു. == ജനങ്ങൾ == കരിമ്പാലക്കാരായിരുന്നു ഈ ദേശത്തെ യഥാർത്ഥ നിവാസികൾ. തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്ന് 1948 മുതൽ വലിയ തോതിലുള്ള കുടിയേറ്റം ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കുടിയേറ്റ [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ|സിറിയൻ ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] ([[സിറോ മലബാർ സഭ|സിറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കർ]]) ആണ്. അലവിക്കുന്നിനടുത്ത് കരിമ്പാലക്കാരുടെ ഒരു ചെറിയ കോളനി കാണപ്പെടുന്നു. ഉഷ്ണമേഖലാ മഴ-വനമേഖലയുമായി ഇതിന് സാമ്യമുണ്ട്. [[തേക്ക്]], [[ചക്ക]] തുടങ്ങിയ എല്ലാത്തരം വൃക്ഷങ്ങളും ഉള്ള ഉഷ്ണമേഖലാ മഴ-വനമേഖലയാണിത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ [[തേങ്ങ്]], [[റബ്ബർ]], [[അടയ്ക്ക]], എന്നിവയ്ക്ക് പുറമെ മറ്റ് വിളകളും വളരെയധികം വളരുന്നു. ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും കൃഷിക്കാരാണ്. അവർ [[റബ്ബർ]], [[ഇഞ്ചി]], [[മഞ്ഞൾ]], [[കുരുമുളക്]], [[കശുവണ്ടി]], മറ്റ് [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]] എന്നിവ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത വീട്ടുവൈദ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ മണികടവിലും ഗണ്യമായ തോതിൽ വളരുന്നു. ==കാലാവസ്ഥ== {{Weather box/concise_C | location=Manikkadavu, Kerala | source=Climate-Data.org<ref name="Climate-Data.org"> "CLIMATE: Manikkadavu", Climate-Data.org. Web: [http://en.climate-data.org/location/48801/].</ref> | 31.6|32.5|33.6|33.9|33.2|29.9|28.6|29.0|29.7|30.5|31.0|31.2<!--highs--> | 21.4|22.6|24.3|25.7|25.6|23.9|23.4|23.5|23.5|23.6|22.9|21.5<!--lows--> | 3|4|12|85|283|867|1332|711|329|279|106|23<!--rain--> }} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *http://www.manikkadavu.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191007120711/http://www.manikkadavu.com/ |date=2019-10-07 }} - Website of Manikkadavu *http://www.manikkadave.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191010110303/http://manikkadave.com/ |date=2019-10-10 }} {{North Malabar}} {{Places of interest in North Malabar}} {{Kerala}} {{Kannur district}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] jnp7rrupbas6w4wtmz9efse23hc3fy0 0 494429 4659436 3762337 2026-08-18T02:07:36Z Malikaveedu 16584 4659436 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manippara}} {{Infobox settlement | name = മണിപ്പാറ | settlement_type = ഗ്രാമം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|12.0582646|N|75.6450594|E|display=inline}} | subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] | subdivision_name = [[India]] <!-- text, not flag --> | subdivision_type1 = [[States and union territories of India|State]] <!-- text, not flag --> | subdivision_type2 = [[District]] <!-- text, not flag --> | subdivision_name1 = [[Kerala]]<!-- text, not flag --> | subdivision_name2 = [[Kannur]] <!-- text, not flag --> | population_total = | website = <!-- {{URL|http://example.com}} --> }} [[ഇന്ത്യ]]യിലെ കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മണിപ്പാറ'''. കർണാടകയിലെ നിത്യഹരിത വനമേഖലയുടെ കൂർഗ് പരിധിക്ക് സമീപം പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ താഴ്‌വരയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്ക് വയത്തൂർ നദിയും പടിഞ്ഞാറ് അമേരിക്കൻ‌പാറ കുന്നും ഇതിന്റെ അതിർത്തികളാണ്. വടക്ക്, തെക്ക് അതിരുകൾ [[മണിക്കടവ്]], കാപ്പന ([[നുച്ചിയാട്]]) എന്നിവയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://pincodes.info/in/Kerala/Kannur/Manippara/|title=Pincode of Manippara, Kannur, Kerala|website=pincodes.info|access-date=2019-12-12}}</ref> == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിലൂടെ ദേശീയപാത കടന്നുപോകുന്നു. [[മംഗലാപുരം]], [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് വടക്കുഭാഗത്തുകൂടിയും [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് തെക്ക് ഭാഗത്തുകൂടിയും പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി]]യുടെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള റോഡ് മൈസൂരിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. [[മംഗലാപുരം]]-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] മട്ടന്നൂർ ആണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 9wnujjzjgqt4ru992x6qvvtqrkttnhc 0 507523 4659287 4653505 2026-08-17T13:18:10Z ~2026-44889-48 221687 /* */ വിശ്വകർമ്മാവിൻ്റെ നാഭിയിൽ ആ ഏകം, നിലനിൽക്കുന്നു.10.82.5,6 .ഋഗ്വേദം 4659287 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Golden_cosmic_egg_Hiranyagarbha_by_Manaku.jpg|ലഘുചിത്രം|മനകു വരച്ച, സ്വർണ്ണ പ്രാപഞ്ചിക മുട്ടയായ ഹിരണ്യഗർഭത്തിന്റെ പഹാരി ചിത്രം, ഏകദേശം 1740.]] '''ഹിരണ്യഗർഭഃ''' ([[സംസ്‌കൃതം]]: हिरण्यगर्भः; അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ 'സ്വർണ്ണ ഗർഭപാത്രം' അഥവാ 'സ്വർണ്ണ മുട്ട'; കാവ്യാത്മകമായി ഇതിനെ 'പ്രപഞ്ച ഗർഭപാത്രം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു). "പ്രപഞ്ച ഗർഭപാത്രം" എന്ന ആശയം ആദ്യം പരാമർശിക്കുന്നത് [[പുരുഷസൂക്തം|മഹാപുരുഷസൂക്തത്തിലും]], [[വിശ്വകർമ്മസൂക്തം|വിശ്വകർമ്മസൂക്തത്തിലും]], നാരായണസൂക്തത്തിലും ആണ്. "ആദിമ ഗർഭപാത്രത്തെ" ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്, പരമമായ പ്രപഞ്ച സ്രഷ്ടാവായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മൻ്റെ]]<nowiki/>നാഭിയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതായാണ്; അതിൽ എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു. [[ഉപനിഷത്ത്]] ഇതിനെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ [[ആത്മാവ്]] അഥവാ ബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഹിരണ്യഗർഭൻ ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തോളം ശൂന്യതയിലും കൂരിരുട്ടിലും നിലനിൽക്കുകയും തുടർന്ന് ക്രമേണ [[പൃഥി]], [[സ്വർഗം]] എന്നീ രണ്ടു ഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹിന്ദുമതത്തിലെ ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ [[യോഗ]] പാരമ്പര്യങ്ങളുടെ "സ്രഷ്ടാവ്", വേദാന്തപ്രകാരം ബ്രഹ്മമായ ഹിരണ്യഗർഭനാണ് എന്ന് പറയുന്നു. == സൃഷ്ടി == മത്സ്യപുരാണം പ്രാരംഭ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് ഒരു വിവരണം നൽകുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മഹാവിലയമായ മഹാപ്രളയത്തിനുശേഷം എല്ലായിടത്തും ഇരുട്ട് ഉണ്ടായിരുന്നു. എല്ലാം ഉറക്കത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ചലിക്കുന്നതോ നിശ്ചലമോ ആയ ഒന്നും തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ സ്വയം വെളിപ്പെടുന്ന സത്തയായ സ്വയംഭൂ ഉടലെടുത്തു; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അപ്പുറമുള്ള ഒരു രൂപമായിരുന്നു അത്. അത് ആദ്യം ആദിമജലത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും സൃഷ്ടിയുടെ വിത്ത് അതിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ വിത്ത് ഒരു സ്വർണ്ണ ഗർഭപാത്രമായി മാറി; അതിനെയാണ് ഹിരണ്യഗർഭഃ എന്ന് പറയുന്നത്. തുടർന്ന് സ്വയംഭൂ ആ ഗർഭപാത്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യവും അദൃശ്യവുമായ എല്ലാറ്റിനും അകത്തും പുറത്തും നാരായണൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് നാരായണസൂക്തം ഉദ്‌ഘോഷിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചം മുഴുവനും ഈശ്വരനാൽ (ദൈവം) വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് [[ഈശ്വരോപനിഷത്ത്]] പറയുന്നു. ഈ പ്രപഞ്ചം ആരിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നുവോ, ആരിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവോ, ഒടുവിൽ ആരിലേക്ക് മടങ്ങുന്നുവോ അതാണ് ബ്രഹ്മം എന്ന് വേദാന്ത സൂത്രം പറയുന്നു. പ്രാഥമിക തത്ത്വങ്ങൾ [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിവിരാടപുരുഷനും]] [[പ്രകൃതി|മഹാപ്രകൃതിമായയും]] എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു മാത്രമാണ്; സൃഷ്ടി ഇവയുടെ ഘടകങ്ങളുടെ പ്രകടനം അഥവാ പരിണാമമാണ്. സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾ [[ബ്രഹ്മാവ്]], [[വിഷ്ണു]], [[ശിവൻ]] എന്നിവരാകുന്നു. തുടക്കത്തിൽ [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]] അഥവാ [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിവിരാടപുരുഷൻ]] മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നതെന്ന് [[പുരുഷസൂക്തം|പുരുഷസൂക്തവും]], [[വിശ്വകർമ്മസൂക്തം|വിശ്വകർമ്മസൂക്തവും]], [[ഭാഗവതം|മഹാഭാഗവതവും]], [[ഭഗവദ്‌ഗീത|ഭഗവത്‌ഗീതയും]], [[വിഷ്ണു പുരാണം|മഹാവിഷ്‌ണു പുരാണവും]] പറയുന്നു. == ഹിരണ്യഗർഭ സൂക്തം == [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദത്തിൽ]] സ്വയംഭൂവായ ദൈവം അഥവാ ഹിരണ്യഗർഭൻ പ്രപഞ്ചനാഥനായി ആരംഭത്തിൽ ഉണരുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലെ ചരാചരങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് പറയുന്നു. == അവലംബം == {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * രേഖ ദ്വിവേദിയുടെ ''ഹിരണ്യഗർഭ''. പ്രഭാത് പ്രകാശൻ. {{ISBN|8188140198}} [[ISBN (identifier)|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/8188140198|8188140198]]. * ''ഉപനിഷത്തുകളുടെയും പുരാതന ഇന്ത്യൻ മെറ്റാഫിസിക്സിന്റെയും തത്ത്വചിന്ത:'' ആർക്കിബാൾഡ് എഡ്വേർഡ് ഗോഗ് എഴുതിയ ''കൊൽക്കത്ത അവലോകനത്തിന് സംഭാവന ചെയ്ത ലേഖനപരമ്പരയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു''. ട്രൂബ്നർ & കമ്പനി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്, 1882. [https://books.google.com/books?id=zADHuHhgeKIC&pg=PA164&dq=hiranyagarbha&as_brr=0#PPA152,M1 പേ. 164]. * [http://www.vedanet.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=133 ''യോഗയുടെ യഥാർത്ഥ പഠിപ്പിക്കലുകൾ:''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527194216/http://www.vedanet.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=133 |date=2011-05-27 }} [[ഡേവിഡ് ഫ്രാവലി|ഡേവിഡ്]] [http://www.vedanet.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=133 ''ഫ്രാവലി''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527194216/http://www.vedanet.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=133 |date=2011-05-27 }} എഴുതിയ [http://www.vedanet.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=133 ''പതഞ്ജലി മുതൽ ഹിരണ്യഗർഭത്തിലേക്ക്''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527194216/http://www.vedanet.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=133 |date=2011-05-27 }}. [[വർഗ്ഗം:വേദസൂക്തങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഋഗ്വേദം]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു പുരാണകഥകൾ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] mvkjp5934flkp6unt42k1p54kwiqema 2 507926 4659461 3320659 2026-08-18T04:58:26Z ~2026-45200-54 221718 UPDATED PROFILE 4659461 wikitext text/x-wiki '''<big>ജീവിതരേഖ</big>'''[[പ്രമാണം:Visak m .jpg|പകരം=|ലഘുചിത്രം|'''<big>വിശാഖ് എം</big>''' ജനനം 1998 ജൂലായ് 31 {| class="wikitable" !ദേശീയത |[[ഇന്ത്യ]] |} '''MOB:''' 9567676929 '''W:''' 8921696963]] = '''എം. വിശാഖ് — ജീവിതരേഖ''' = '''പേര്:''' എം. വിശാഖ് '''ജനനം:''' 31 ജൂലൈ 1998 '''ജന്മസ്ഥലം:''' മൂഴിക്കൽ വീട്, വിളയിൽ പറപ്പൂർ, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം '''ദേശീയത:''' ഇന്ത്യൻ '''പിതാവ്:''' എം. കുമാരൻ '''മാതാവ്:''' ശൈലജ സി. '''തൊഴിൽ:''' അധ്യാപകൻ '''നിലവിലെ ജോലി:''' UPST, VPAUPS വിളയിൽ പറപ്പൂർ == ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1998 ജൂലൈ 31-ന് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിളയിൽ പറപ്പൂരിലെ മൂഴിക്കൽ വീട്ടിൽ എം. വിശാഖ് ജനിച്ചു. എം. കുമാരന്റെയും ശൈലജ സി.യുടെയും മകനാണ്. വിളയിൽ പറപ്പൂർ GLP സ്കൂളിലും VPAUP സ്കൂളിലുമായി പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. തുടർന്ന് ഒഴുകൂർ ക്രസന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ നിന്ന് SSLC പഠനം പൂർത്തിയാക്കി. സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം കുഴിമണ്ണ GHSS-ൽ നിന്നാണ് നേടിയത്. വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലം മുതൽ തന്നെ സാഹിത്യത്തിലും എഴുത്തിലും താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്ന വിശാഖ് നിരവധി ചെറുകവിതകളും ഗദ്യകവിതകളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അദ്ദേഹം '''VPAUPS വിളയിൽ പറപ്പൂർ''' സ്കൂളിൽ UPST ആയി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. == സാഹിത്യരചനകൾ == വിശാഖിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട രചനകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: # ഞാൻ # കാലം പറയുന്നു.... # മരണം # സഞ്ചാരി # കാലം # കുയ്യാമ # ഒരു പൊതിച്ചോറ് # യാത്രാമൊഴി # ജീവിതപാത # ദിശാസൂചി # തിരിച്ചറിവ് # മെഴുകുതിരി — ഗദ്യകവിത # ഒരു പെണ്ണും ഒന്നര ചെരുപ്പും ജീവിതാനുഭവങ്ങളും കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ചിന്തകളും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളുടെ പൊതുസ്വഭാവം. == തൊഴിൽ == വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലാണ് നിലവിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. '''VPAUPS VILAYIL PARAPPUR'''-ൽ UPST ആയി അധ്യാപക സേവനം നിർവഹിക്കുന്നു. == ബന്ധപ്പെടാൻ == '''MOB:''' 9567676929 '''W:''' 8921696963 pegmwydxd7jep1cf7wzs46v6ku4s9kx 4 517164 4659405 4656829 2026-08-17T21:02:55Z MediaWiki message delivery 53155 /* Tech News: 2026-34 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659405 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wikipedia:Tech news}} ടെക് വാർത്തകൾ == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News: 2020-30]] == <section begin="technews-2020-W30"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * ഒരു താൽ‌ക്കാലിക പരിഹാരം വിക്കികൾ‌ക്ക് അവരുടെ പ്രധാന പേജുകളെ കൂടുതൽ‌ മൊബൈൽ‌ സൗഹൃദമാക്കാൻ സഹായിച്ചിരുന്നു. ഇത് 2012 ലായിരുന്നു. 2017 മുതൽ ഇത് ശുപാർശ ചെയ്യാറില്ല. മൊബൈലിലെ പ്രധാന പേജിന്റെ പ്രത്യേക കേസിംഗ് ജൂലൈ 14 ന് പ്രവർത്തനം നിർത്തി. 60 വിക്കികളുടെ പ്രധാന പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈലിൽ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ഏതൊക്കെയാണവ, അത് എങ്ങനെ ശരിയാക്കാം, എങ്ങനെ സഹായം നേടാം എന്നിവയൊക്കെ നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T254287|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. ടെക് ന്യൂസിന്റെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|2020/24]] ലക്കത്തിലും, [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26| 2020/26]] ലക്കത്തിലും ഇതേ പ്രശ്‌നം റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തതാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകളിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടായി. മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പേജ് കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ലിങ്കുകളാണ് ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ. തരംതിരിക്കൽ പ്രക്രിയ തകർക്കപ്പെട്ടു. ഡവലപ്പർമാർ ഒരു പരിഹാരത്തിനായി ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ ഇവന്റിന്റെ അറിയിപ്പുകൾ ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ചിലത് പഴയ സംഭവങ്ങളാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257714] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്‌നമുണ്ട്. ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഒരു [[:w:en:HTTP cookie|ബ്രൗസർ കുക്കി]] പ്രശ്നമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ പ്രശ്നം മനസിലാക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്നമുണ്ടെങ്കിൽ വിശദാംശങ്ങൾ [[phab:T258121|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258121] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.1|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-21|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-22|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-23|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * <code>{{int:printableversion}}</code> എന്നൊരു ലിങ്ക് ഉണ്ട്. ഇത് അപ്രത്യക്ഷമാകും. കാരണം, ഇപ്പോഴത്തെ വെബ് ബ്രൗസറുകൾ‌ക്ക് പ്രിന്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പതിപ്പ് സൃഷ്‌ടിക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ‌ അത് പ്രിന്റ് ചെയ്യാമ്പോൾ എങ്ങനെ കാണപ്പെടുമെന്ന് കാണിക്കാനും ഉള്ള സംവിധാനം ഉണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T167956] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W30"/> 19:13, 20 ജൂലൈ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Tech News: 2020-31]] == <section begin="technews-2020-W31"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * [[m:Small wiki toolkits/Starter kit|സ്റ്റാർട്ടർ കിറ്റ്]] ഇപ്പോൾ വിക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കായി ലഭ്യമാണ്. ഈ പേജ് സാങ്കേതിക ഉറവിടങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ശുപാർശകളും പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു വിക്കി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇവ അത്യാവശ്യമാണ്. പരിമിതമായ കമ്മ്യൂണിറ്റി പരിചയം ഉള്ള ചെറിയ വിക്കികൾക്ക് ഇത് കൂടുതലും ഉപയോഗപ്രദമാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093633.html] * [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|ഡെസ്ക്ടോപ്പ് മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ]] പ്രോജക്റ്റിന്റെ ആദ്യ സവിശേഷതകൾ എല്ലാ വിക്കികളിലും, ലോഗിൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാണ്. അവ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്, [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|പ്രാദേശിക]] അല്ലെങ്കിൽ [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള]] ക്രമീകരണങ്ങളിലെ, ''{{int:prefs-skin-prefs}}'' വിഭാഗത്തിലെ ''{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}'' എന്ന ഓപ്ഷൻ അൺചെക്ക് ചെയ്യുക. കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കാത്തിരിക്കുക. [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|അഭിപ്രായങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] പല വിക്കികളിലും, UTCLiveClock എന്ന ഗാഡ്‌ജെറ്റ് ലഭ്യമാണ്. ഗാഡ്‌ജെറ്റ് [[:mw:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js|mediawiki.org- ൽ നിന്ന് നേരിട്ട്]] ഇംപോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വിക്കികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki_talk:Gadget-UTCLiveClock.js#Time_zones|UTC ക്ക് പകരം മറ്റ് സമയമേഖലകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയും]]. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ‍മീഡിയാവിക്കിക്കായുള്ള ഡിപ്ലോയ്മെന്റ് ട്രെയിൻ ഈ ആഴ്ചയിൽ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093640.html][https://phabricator.wikimedia.org/T257969] * വിവർത്തന-അറിയിപ്പ് ബോട്ട് എല്ലാ വിവർത്തകർക്കും ഒരേ സന്ദേശം ഒന്നിലധികം തവണ അയയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T144780] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ അറിയിപ്പ് ഒന്നിലധികം തവണ ലഭിക്കുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257766] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.2|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-28|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-29|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-30|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W31"/> 13:51, 27 ജൂലൈ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Tech News: 2020-32]] == <section begin="technews-2020-W32"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[mw:Wikidata Query Service|വിക്കിഡാറ്റ അന്വേഷണ സേവനത്തിലേക്കുള്ള]] എല്ലാ അന്വേഷണങ്ങളും ജൂലൈ 23 വ്യാഴാഴ്ച 17:50 നും 17:59 (UTC)നും ഇടയിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഒരു നീണ്ട കാലയളവിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200723-wdqs-outage] * കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ആഴ്ചകളായി ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ‌ തെറ്റായ ക്രമത്തിൽ ആയിരുന്നു. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|രണ്ടാഴ്ച മുമ്പുള്ള ടെക് വാർത്തയിലും]] ഈ പ്രശ്നം പരാമർശിച്ചിരുന്നു. പ്രശ്നം ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള ക്രമീകരണങ്ങളിലെ]] "{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}" ഓപ്ഷനിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. ഇത് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഡവലപ്പർമാർ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T258493] * വിക്കിബേസ് എക്സ്റ്റൻഷനിലെ ഒരു ബഗ് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലെ പ്രധാന (പ്രമാണം) നാമമേഖലയിൽ (നെയിംസ്‌പെയ്‌സ്) "പേരുമാറ്റത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണം", "ഉണ്ടാക്കൽ സംരക്ഷണം" തുടങ്ങിയവയെ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കി. പുതിയ സംരക്ഷണങ്ങൾ ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള സംരക്ഷണങ്ങളിൽ മാറ്റംവരുത്താനും (താൾ സൃഷ്ടിക്കലും, തലക്കെട്ട് മാറ്റവും മറ്റും അനുവദിക്കുന്നത്) കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T258323] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS Player|വീഡിയോ പ്ലെയർ]] ലളിതവും ആധുനികവുമായി മാറും. ഈ ആഴ്ചയിൽ നിലവിലെ ബീറ്റ സവിശേഷത മിക്ക വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും എല്ലാവർക്കുമുള്ള വീഡിയോ പ്ലെയറായി മാറും. പഴയ പ്ലെയറിനെ നീക്കംചെയ്യും. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * ഉപയോക്താക്കളുടെ <code>global.js</code>, <code>global.css</code> പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ‌ സൈറ്റിലും ലോഡുചെയ്യപ്പെടും. മൊബൈൽ സ്കിന്നിൽ സ്റ്റൈലുകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാമെന്ന് ഈ [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs#Per-skin_customization|ഡോക്യുമെന്റേഷനിൽ]] നിങ്ങൾക്ക് വായിക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T138727] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|മോണോബുക്ക്]] സ്കിന്നിൽ, <code>searchGoButton</code> എന്ന ഐഡന്റിഫയർ ഇപ്പോൾ <code>searchButton</code> എന്നാണ്. ഇത് CSS, JS ഗാഡ്‌ജെറ്റുകളെ ബാധിച്ചേക്കാം. മൈഗ്രേഷൻ നിർദ്ദേശങ്ങൾ [[phab:T255953|T255953]] ൽ കാണാം. ഇത് മുമ്പ് [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|27-ാമത്തെ ലക്കത്തിൽ]] ൽ പരാമർശിച്ചിരുന്നു. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ചർച്ചകൾ പതിവായി ആർക്കൈവ് ചെയ്യുന്നതിന് ബോട്ട് ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് പൈവിക്കിബോട്ട് ഉപയോഗിക്കാം. വലിയ ആർക്കൈവുകൾ തടയാൻ ബോട്ട് <code>counter</code> ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി മാറ്റി. [https://phabricator.wikimedia.org/T215247] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.3|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-04|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-05|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-06|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W32"/> 15:42, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Tech News: 2020-33]] == <section begin="technews-2020-W33"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * ഓഗസ്റ്റ് ആദ്യ വാരത്തിൽ [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|ഫയൽഇംപോർട്ടറും ഫയൽ എക്സ്പോർട്ടറും]] എല്ലാ വിക്കികളിലെയും സ്റ്റാൻഡേർഡ് സവിശേഷതകളായി. യഥാർത്ഥ ഫയൽ വിവരങ്ങൾക്കും നാൾവഴിക്കും കേടുകൂടാതെ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ നിന്ന് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് പ്രമാണങ്ങൾ (ഫയലുകൾ) കൈമാറാൻ അവ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T140462] '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ആരാണ് അവസാനമായി എഡിറ്റുചെയ്തത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മൊബൈൽ സ്കിൻ പേജിന്റെ ചുവടെ ഒരു സന്ദേശം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ചില വിക്കിടെക്സ്റ്റ് ആണ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[mw:Structured Discussions|ഘടനാപരമായ ചർച്ചകളിലെയും]] [[mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക വിവർത്തനത്തിലെയും]] ചില സന്ദേശങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അസംസ്കൃത വിക്കിടെക്സ്റ്റായി ദൃശ്യമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259565] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.4|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-11|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-12|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-13|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും, മാത്രമല്ല വരും ആഴ്ചകളിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായിരിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W33"/> 16:06, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20353586 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Tech News: 2020-34]] == <section begin="technews-2020-W34"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുക (undo) എന്ന ലിങ്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ഒരു എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് <code>തിരസ്ക്കരിക്കൽ</code> (<code>undo</code>) റ്റാഗ് ഉപയോഗിച്ച് അടയാളപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് എഡിറ്റ് വിൻഡോയിൽ നിങ്ങൾ ഒരു മാറ്റവും വരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇനി ഇത് സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ. ഉപയോക്താക്കൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ അവ തിരസ്ക്കരിക്കലുകളായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണിത്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259014] * പുതിയ [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI]] പതിപ്പ് [[:w:en:Internet Explorer 8|ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8]]-ൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. എന്നുവച്ചാൽ വിക്കികൾ, ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8-ൽ വിചിത്രമായി കാണപ്പെടുകയും നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യാം. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|ടെക്/വാർത്തകൾ/2020/17]]ൽ ഇത് റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് കാരണം വളരെ പഴയ ബ്രൗസറുകളിൽ വിക്കികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നതാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-August/093718.html] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.5|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-18|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-19|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-20|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും അടുത്ത ആഴ്ചയിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. [[m:Tech/Server switch 2020|ഈ അറിയിപ്പ് സന്ദേശം വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] വഴി നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങളെ സഹായിക്കാനാകും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W34"/> 20:41, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20366028 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] == <section begin="technews-2020-W35"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-25|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-26|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-27|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W35"/> 17:59, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20389773 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Tech News: 2020-36]] == <section begin="technews-2020-W36"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല (വായിക്കാൻ മാത്രമായിരിക്കും). 14:00നും 15:00നും (UTC) ഇടയിലാണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. [[m:Tech/Server switch 2020| അറിയിപ്പ് സന്ദേശത്തിലെ]] വിശദാംശങ്ങൾ പരിശോധിക്കുക. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W36"/> 20:09, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20411995 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Tech News: 2020-37]] == <section begin="technews-2020-W37"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * സാധാരണയായി, നിലവില്ലാത്ത ഒരു ശീർഷകത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നാൾപ്പതിപ്പ് മാത്രമുള്ള ഒരു റീഡയറക്റ്റിലേക്കോ മാത്രമേ താളുകളുടെ തലക്കെട്ട് മാറ്റാൻ കഴിയു. എന്നാൽ ഒരു പുതിയ ഉപയോക്തൃ അനുമതി ഒന്നിൽ കൂടുതൽ നാൾപ്പതിപ്പുകൾ ഉള്ള റീഡയറക്‌റ്റുകളിലേക്ക് പേജുകൾ നീക്കാൻ ഉപയോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T239277] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.8|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-08|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-09|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-10|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] എല്ലാ മീഡിയവിക്കി [[:w:en:API|API]] മൊഡ്യൂളുകളും ഇനിമുതൽ <code>watch</code> എന്നതിനുപകരം <code>watchlist</code> എന്ന് ഉപയോഗിക്കും. ഇത് മുമ്പ് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലായിരുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T247915] '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയ്ഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ]] ടീം ഭാവിയിൽ പട്രോളിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. നിങ്ങൾക്ക് അല്ലെങ്കിൽ പരിചയസമ്പത്ത് കുറഞ്ഞ പട്രോളർമാർക്ക് ഏതെല്ലാം ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗപ്രദമാകുമെന്ന് അവരെ അറിയിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Patrolling conversation|Mediawiki.org- ലെ പേജ് കാണുക]]. * [[m:Special:MyLanguage/OTRS|ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്.]] പുതിയ പതിപ്പിലേക്ക് അപ്‌ഡേറ്റുചെയ്യുന്നതാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം രണ്ട് ദിവസമെടുക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്. ഏജന്റുമാർ‌ക്ക് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് ആക്‌സസ് ഉണ്ടായിരിക്കില്ല. അപ്‌ഡേറ്റ് സമയത്ത് വരുന്ന ഇമെയിലുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കൈമാറുന്നതായിരിക്കും. സെപ്റ്റംബർ 14-ാം തീയതി 08:00 (UTC) ന് ഇത് ആരംഭിക്കാനാണ് ഇപ്പോൾ പദ്ധതിയിട്ടിചിക്കുന്നത്. ഇതിന് മാറ്റം വന്നേക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T187984] * ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആവശ്യമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയിഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ]] അയയ്‌ക്കും. നിങ്ങളുടെ സംവാ‍ദ താളിൽ ആരെങ്കിലും സന്ദേശം അയയ്ക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ അത് അറിയാൻ നിങ്ങളെ ഇത് സഹായിക്കും. ഇത് പ്രവർത്തിക്കാൻ [[:w:en:Google Play Services|Google Play Services]] ആവശ്യമാണ്. Google Play Services ഇല്ലാതെ തന്നെ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കില്ല. [[:w:en:Android KitKat|Android 4.4]] ഉപയോക്താക്കൾക്കും, ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് Google Play Services ആവശ്യമാണ്. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android#Updates][https://phabricator.wikimedia.org/T146032] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] വിക്കിമീഡിയ കോഡ് അവലോകനം [[:w:en:GitLab|GitLab]]ലേക്ക് നീക്കപ്പെടാം. ഇത് വിക്കിമീഡിയ സെർവറുകളിൽ ഹോസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടും. നിങ്ങൾക്ക് [[mw:GitLab consultation|കൺസൾട്ടേഷൻ]]ൽ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കും. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|വെക്റ്റർ സ്കിന്നിലെ]] ഡ്രോപ്പ്ഡൗൺ മെനുകൾ ഒരു <code>.menu</code> ക്ലാസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ഭാവിയിൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. സ്ക്രിപ്റ്റുകൾക്ക് ഇതിന് പകരം <code>nav ul</code> ഉപയോഗിക്കാം. <code>.vectorTabs</code>, <code>.vectorMenu</code> എന്നിവയും പ്രവർത്തിക്കില്ല. ചില സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് ഇതിനെപ്പറ്റി [[phab:T262092|കൂടുതൽ ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ വായിക്കുാം]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W37"/> 15:59, 7 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20427670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] == <section begin="technews-2020-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[mw:Wikimedia Apps|വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] കഴിഞ്ഞയാഴ്ച [[w:en:CSS|CSS]] ഇല്ലാതെ പേജുകൾ ദൃശ്യമായിരുന്നു. ഇതിനർത്ഥം അവ തെറ്റായി ആയിരുന്നു കാണപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇത് വേഗത്തിൽ ശരിയാക്കിയെങ്കിലും CSS ഇല്ലാത്ത കാഷ്ഡ് പേജുകൾ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ കൂടി ഇങ്ങനെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-15|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-16|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-17|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W38"/> 16:19, 14 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20446737 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Tech News: 2020-39]] == <section begin="technews-2020-W39"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * പഴയപടിയാക്കിയ എഡിറ്റുകൾക്കായി ഒരു പുതിയ ടാഗ് ഉണ്ട്. പേജിന്റെ പഴയ പതിപ്പിലേക്ക് തിരസ്കരിച്ചതോ (undo) റോൾബാക്ക് ചെയ്തതോ സ്വമേധയാ തിരസ്കരിച്ചതോ (manual revert) ആയ എഡിറ്റുകൾ ഇത് കാണിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T254074][https://phabricator.wikimedia.org/T164307] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * വിക്കിയിൽ ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ നിങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവയുടെ എണ്ണം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് മിനിറ്റിലുള്ള എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദിവസം നിങ്ങൾ ഇമെയിൽ ചെയ്യുന്ന ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവ ആകാം. ചില ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളെ ഇവ ബാധിച്ചേക്കില്ല. പരിധി നിങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും നിങ്ങൾക്ക് ഉടൻ തന്നെ അത് കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258888] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.10|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-22|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-23|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-24|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W39"/> 21:27, 21 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20461072 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Tech News: 2020-40]] == <section begin="technews-2020-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * അഡ്‌മിൻമാ‍ർക്ക് [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]ൽ ഇല്ലാതാക്കിയ പുനരവലോകനങ്ങളിലേക്കുള്ള ലിങ്കുകൾ ഇപ്പോൾ കാണാൻ കഴിയും. ഇത് [[Special:Undelete|Special:Undelete]] ന്റെ ഇന്റർഫേസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T261630] * ചില ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് എഡിറ്റർ‌മാർ‌ യാന്ത്രികമായി ചേർ‌ക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, എഡിറ്റർ‌മാരെ മതിയായ സമയവും എഡിറ്റുകളും ആയാൽ [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Autoconfirmed users|autoconfirmed users]] എന്നതിലേക്ക് ചേർ‌ക്കുന്നു. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾക്ക്]] ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് ഉപയോക്താക്കളെ സ്വപ്രേരിതമായി ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളിൽ ചേർക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാൻ കഴിയും. ഉപയോക്താക്കളെ അവരുടെ അവകാശങ്ങളിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യാനും അവയ്ക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projectPHIDs=Wikimedia-Site-requests ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ‍] തങ്ങളുടെ വിക്കിക്ക് ഈ കാലയളവ് മാറ്റാൻ വിക്കികൾക്ക് ഇപ്പോൾ ആവശ്യപ്പെടാം. നിലവിൽ ഇത് അഞ്ച് ദിവസമാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T231756] '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഒരു പുതിയ മാറ്റം കാരണം [[m:Tech/News/2019/34|കഴിഞ്ഞ വർഷം]] ചില ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിർത്തി. ആ പ്രവർത്തനത്തിന് ലഭ്യമല്ലാത്ത വേരിയബിളുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചാൽ അവ പരാജയപ്പെടും. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T230256] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.11|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-29|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-30|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-10-01|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * സംവാ‍ദ താളിൽ നിന്നോ നാൾവഴിയിൽ നിന്നോ മറ്റ് ഭാഷാ പതിപ്പുകളിലേക്കുള്ള ഭാഷാ ലിങ്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ ഒരു ലേഖനം എഡിറ്റുചെയ്യുമ്പോൾ അവ കാണിക്കില്ല. ഇത് മാറ്റാം. ഒരു നാൾവഴി താളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നാൾവഴി താളിലേക്കാണോ ലേഖനത്തിലേക്കാണോ ലിങ്ക് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T262472|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിലെ ചർച്ചയിൽ]] പങ്കെടുക്കാം. * ലിങ്ക് നിറങ്ങൾ മാറാം. ലിങ്കുകളും മറ്റ് വാചകങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതിനാണിത്. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T213778|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ കൂടുതൽ വായിക്കുാൻ]] സാധിക്കും. * നിങ്ങളുടെ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ വെബിലാണോ ഇമെയിലിലാണോ വ്യത്യസ്ത അറിയിപ്പുകൾ ലഭിക്കുേണ്ടത് എന്നത് നിങ്ങൾക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഈ ആഴ്ച അവസാനം <code>Apps</code> എന്നത് ഇതരമാർഗങ്ങളിലൊന്നായി നിങ്ങൾ കാണും. [[mw:Wikimedia Apps|Android, iOS വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നൽകുന്നതിനാലാണിത്. ടെസ്റ്റ് വിക്കിയിൽ നിങ്ങൾക്ക് [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-echo ക്രമീകരണങ്ങൾ] കാണാൻ കഴിയും. ഒക്ടോബറോടെ Android- ലും 2021 ന്റെ തുടക്കത്തോടെ iOS- ലും പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നേടുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. [https://phabricator.wikimedia.org/T262936] * നിങ്ങൾക്ക് ഉടനെ തന്നെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ പേജുകൾ ഇടാനുള്ള സംവിധാനം ലഭിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് കുറച്ച് സമയത്തേക്ക് എന്തെങ്കിലും കാണണമെങ്കിലും എന്നാൽ ഇത് എന്നെന്നേക്കുമായി നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ ആവശ്യമില്ലെങ്കിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]]ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, പിന്നീട് കൂടുതൽ വിക്കികളിലേക്ക് വരും. നിങ്ങൾക്ക് [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/Watchlist Expiry|കൂടുതൽ വായിക്കാനും]] മറ്റ് വിക്കികളിൽ [[m:Community Tech/Watchlist Expiry/Release Schedule|എപ്പോൾ വരുമെന്ന്]] കാണാനും കഴിയും. * ഈ വർഷത്തെ മികച്ച പുതിയ സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങളെന്ന് വിക്കിമീഡിയക്കാർ കരുതുന്നവയെ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾക്ക് അവയെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനും കഴിയും. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W40"/> 21:24, 28 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20483264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] == <section begin="technews-2020-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis. * You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992] '''Problems''' * There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177] * Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in <code><nowiki>[[Child]]ren</nowiki></code> is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266] '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W41"/> 16:24, 5 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20515061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Tech News: 2020-42]] == <section begin="technews-2020-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translations]] are available. '''Problems''' * Because of the problems with the MediaWiki version two weeks ago last week's updates are also late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177][https://phabricator.wikimedia.org/T263178][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093944.html] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live previews]] didn't show the templates used in the preview if you just edited a section. This has now been fixed. You can also test [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] pages even if you have the live preview enabled. Previously this didn't work well. [https://phabricator.wikimedia.org/T102286][https://phabricator.wikimedia.org/T186390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 October. It will be on all wikis from 15 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A new stable version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is coming soon. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-October/010056.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W42"/> 15:24, 12 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20528295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Tech News: 2020-43]] == <section begin="technews-2020-W43"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-10-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-10-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-10-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|en}} around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function will be updated soon so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] * Some gadgets and user-scripts use the HTML div with the ID <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#jump-to-nav</code>. This div will be removed soon. Maintainers should replace these uses with either <code dir=ltr>#siteSub</code> or <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#mw-content-text</code>. A list of affected scripts is at the top of [[phab:T265373]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W43"/> 16:31, 19 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20550811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] == <section begin="technews-2020-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|ml}} ഏകദേശം 14:00ന് (UTC)] നിങ്ങൾക്ക് വിക്കികൾ വായിക്കാൻ കഴിയും എന്നാൽ ഒരു മണിക്കൂർ വരെ എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഇത് ഒരു മണിക്കൂർ പോലും ഉണ്ടാകില്ല. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച, മൊബൈൽ വാച്ച് ലിസ്റ്റുകളിലും സമീപകാല മാറ്റങ്ങളിലും "മാറ്റങ്ങൾ" എന്ന ലിങ്കുകൾ വ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് പകരം പേജ് നാൾപ്പതിപ്പിലേക്ക് ലിങ്കുചെയ്തിരുന്നു. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല. '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * 2018 ൽ [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|ഇന്റർഫേസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ]] എന്ന ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ് അവതരിപ്പിച്ചതുമുതൽ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാർക്ക് CSS/JS പേജുകളുടെ ഇല്ലാതാക്കിയ ചരിത്രം കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ അവർക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989] * [[Special:Tags|ചേഞ്ച് ടാഗുകൾ]] എന്നതിൽ ഒരു പ്രശ്‌നമുണ്ടായിരുന്നു. തിരസ്കരിച്ച എഡിറ്റിന് ശേഷം നേരിട്ട് ലരുന്ന പേജ്-സംരക്ഷണ മാറ്റങ്ങൾ പോലുള്ള പേജ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സോഫ്റ്റ്വെയർ "{{int:Tag-mw-reverted}}" ടാഗ് ഉപയോഗിക്കുമായിരുന്നു. പുതിയ എഡിറ്റുകളിൽ ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചുട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312] * <span class="mw-translate-fuzzy">[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] നവംബറിൽ മിക്ക വിക്കിപീഡിയകളിലും ഒരു ഓപ്റ്റ്-ഇൻ [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|ബീറ്റ സവിശേഷത]] ആയി വരുന്നതായിരിക്കും. ''കുറിപ്പ്: തീയതി തീരുമാനിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ മറ്റൊരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തുന്നതായിരിക്കും.''</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W44"/> 17:38, 26 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20574890 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Tech News: 2020-45]] == <section begin="technews-2020-W45"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can no longer read Wikimedia wikis if your browser uses very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It could lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since October 29, 2020, users who use old TLS versions will not be able to connect to Wikimedia projects. A list of [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]] is available. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T258405] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new automatic [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking categories|tracking category]] available: [[:{{ns:14}}:{{MediaWiki:nonnumeric-formatnum}}|Pages with non-numeric formatnum arguments]]. It collects pages which use the <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> parser function with invalid (non-numeric) input, ''e.g.'' <code><nowiki>{{formatnum:TECHNEWS}}</nowiki></code>. Note that <code><nowiki>{{formatnum:123,456}}</nowiki></code> is also invalid input: as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#formatnum|documentation]], the argument should be <u>unformatted</u> so that it can be reliably and correctly localised. The tracking category will help identify problematic usage and double-formatting. The new tracking category's name can be [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&showMessage=nonnumeric-formatnum&group=core&optional=1&action=translate translated at translatewiki]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237467] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from November 3. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from November 4. It will be on all wikis from November 5 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Administrators and stewards will be able to use a special page (Special:CreateLocalAccount) to force local account creation for a global account. This is useful when account creation is blocked for that user (by a block or a filter). [https://phabricator.wikimedia.org/T259721] * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias on November 4. This change excludes the English, Russian, and German-language Wikipedias, plus a few smaller Wikipedias with special circumstances. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|the help page]] and [[mw:Help:DiscussionTools/Why can't I reply to this comment?|the troubleshooting guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''Future changes''' * A discussion has been restarted about using a Unicode minus sign (− U+2212) in the output of <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> when it is given a negative argument. [https://phabricator.wikimedia.org/T10327] * In the future [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|IP addresses of unregistered users will not be shown for everyone]]. They will get an alias instead. There will be a new user right or an opt-in function for more vandal fighters to see the IPs of unregistered users. There would be some criteria for who gets the user right or opt-in. There will also be other new tools to help handle vandalism. This is early in the process and the developers are still collecting information from the communities before they suggest solutions. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W45"/> 16:09, 2 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20604769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Tech News: 2020-46]] == <section begin="technews-2020-W46"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * You can see [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|reference previews]]. This shows a preview of the footnote when you hover over it. This has been a [[mw:Beta Features|beta feature]]. It will move out of beta and be enabled by default. There will be an option not to use it. The developers are looking for small or medium-sized wikis to be the first ones. You can [[m:User talk:Michael Schönitzer (WMDE)|let them know]] if your wiki is interested. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-November/002373.html] * From November 16 the categories will not be sorted in order for a short time. This is because the developers are upgrading to a new version of the [[:w:en:International Components for Unicode|internationalisation library]]. They will use a script to fix the existing categories. This can take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W46"/> 15:50, 9 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20634159 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Tech News: 2020-47]] == <section begin="technews-2020-W47"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 16 November, changes to categories will not be sorted correctly for most languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''Changes later this week''' * If you merged two pages in a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespace]] where pages can't redirect this used to break the merge history. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T93469] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-11-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-11-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-11-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] is now open for proposals. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 16 to 30 November. You can vote on proposals from 8 December to 21 December. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W47"/> 15:37, 16 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20669023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Tech News: 2020-48]] == <section begin="technews-2020-W48"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Timestamps in [[Special:Log|Special:Log]] are now links. They go to Special:Log for only that entry. This is how timestamps work on for example the history page. [https://phabricator.wikimedia.org/T207562] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2020 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from 1 December. Unclaimed projects can be deleted from 1 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-November/094054.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W48"/> 17:18, 23 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20698111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Tech News: 2020-49]] == <section begin="technews-2020-W49"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] will show readers more of the article history. They can see new updates and easier see how the article has changed over time. This is an experiment. It will first be shown only to some iOS app users as a [[:w:en:A/B testing|test]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T241253][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Breaking_Down_the_Wall] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]] can be used for [[:w:en:SQL|SQL]] queries. You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry], [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] or other ways to do this. To make the Wiki Replicas stable there will be two changes. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work. You can also only query a database if you connect to it directly. This will happen in February 2021. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W49"/> 17:44, 30 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20728523 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Tech News: 2020-50]] == <section begin="technews-2020-W50"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now put pages on your watchlist for a limited period of time. Some wikis already had this function. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Watchlist_Expiry][https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Watchlist_expiry] '''Changes later this week''' * Information from Wikidata that is used on a wiki page can be shown in recent changes and watchlists on a Wikimedia wiki. To see this you need to turn on showing Wikidata edits in your watchlist in the preferences. Changes to the Wikidata description in the language of a Wikimedia wiki will then be shown in recent changes and watchlists. This will not show edits to languages that are not relevant to your wiki. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-November/014402.html][https://phabricator.wikimedia.org/T191831] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] between 8 December and 21 December. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W50"/> 16:14, 7 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20754641 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Tech News: 2020-51]] == <section begin="technews-2020-W51"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] ഫോണുകൾക്കായി ഒരു [[mw:Wikipedia for KaiOS|വിക്കിപീഡിയ ആപ്ലിക്കേഷൻ]] ഉണ്ട്. സെപ്റ്റംബറിൽ ഇത് ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറങ്ങി. ഇത് ഇപ്പോൾ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. [https://diff.wikimedia.org/2020/12/10/growing-wikipedias-reach-with-an-app-for-kaios-feature-phones/] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.22|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-12-15|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-16|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-17|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W51"/> 21:34, 14 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20803489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Tech News: 2020-52]] == <section begin="technews-2020-W52"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 11 January 2021. '''Recent changes''' * The <code><nowiki>{{citation needed}}</nowiki></code> template shows when a statement in a Wikipedia article needs a source. If you click on it when you edit with the visual editor there is a popup that explains this. Now it can also show the reason and when it was added. [https://phabricator.wikimedia.org/T270107] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * You can [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Ideas|propose and discuss]] what technical improvements should be done for geographic information. This could be coordinates, maps or other related things. * Some wikis use [[mw:Writing systems/LanguageConverter|LanguageConverter]] to switch between writing systems or variants of a language. This can only be done for the entire page. There will be a <code><nowiki><langconvert></nowiki></code> tag that can convert a piece of text on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T263082] * Oversighters and stewards can hide entries in [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. They can soon hide multiple entries at once using checkboxes. This works like hiding normal edits. It will happen in early January. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W52"/> 20:53, 21 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20833836 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Tech News: 2021-02]] == <section begin="technews-2021-W02"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can choose to be reminded when you have not added an edit summary. This can be done in your preferences. This could conflict with the [[:w:en:CAPTCHA|CAPTCHA]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T12729] * You can link to specific log entries. You can get these links for example by clicking the timestamps in the log. Until now, such links to private log entries showed no entry even if you had permission to view private log entries. The links now show the entry. [https://phabricator.wikimedia.org/T269761] * Admins can use the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter tool]] to automatically prevent bad edits. Three changes happened last week: ** The filter editing interface now shows syntax errors while you type. This is similar to JavaScript pages. It also shows a warning for regular expressions that match the empty string. New warnings will be added later. [https://phabricator.wikimedia.org/T187686] ** [[m:Special:MyLanguage/Meta:Oversighters|Oversighters]] can now hide multiple filter log entries at once using checkboxes on [[Special:AbuseLog]]. This is how the usual revision deletion works. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] ** When a filter matches too many actions after it has been changed it is "throttled". The most powerful actions are disabled. This is to avoid many editors getting blocked when an administrator made a mistake. The administrator will now get a notification about this "throttle". * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new tool to [https://skins.wmflabs.org/?#/add build new skins]. You can also [https://skins.wmflabs.org/?#/ see] existing [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Skins|skins]]. You can [[mw:User talk:Jdlrobson|give feedback]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-December/094130.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots using the API no longer watch pages automatically based on account preferences. Setting the <code>watchlist</code> to <code>watch</code> will still work. This is to reduce the size of the watchlist data in the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T258108] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto's]] [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#File metadata|file metadata]] now includes length. [https://phabricator.wikimedia.org/T209679] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:w:en:CSS|CSS]] and [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code pages now have link anchors to [https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/40e4795d4448b55a6d8c46ff414bcf78/w/index.php/MediaWiki:En.js#L-125 line numbers]. You can use wikilinks like [[:w:en:MediaWiki:Common.js#L-50]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T29531] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] There was a [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25|new version]] of MediaWiki last week. You can read [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25/Changelog|a detailed log]] of all 763 changes. Most of them are very small and will not affect you. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W02"/> 15:42, 11 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20950047 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Tech News: 2021-03]] == <section begin="technews-2021-W03"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth team]] plans to add features to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer tasks/Experiment analysis, November 2020|get more visitors to edit]] to more Wikipedias. You can help [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translating the interface]. * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791] * [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] posts could be automatically timestamped in the future. This is because MassMessage senders can now send pages using MassMessage. Pages are more difficult to sign. If there are times when a MassMessage post should not be timestamped you can [[phab:T270435|let the developers know]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W03"/> 16:09, 18 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20974628 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] == <section begin="technews-2021-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388] '''Changes later this week''' * [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W04"/> 18:30, 25 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21007423 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Tech News: 2021-05]] == <section begin="technews-2021-W05"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translations]] are available. '''Problems''' * [[:w:en:IPv6|IPv6 addresses]] were written in lowercase letters in diffs. This caused dead links since [[Special:Contributions|Special:Contributions]] only accepted uppercase letters for the IPs. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T272225] '''Changes later this week''' * You can soon use Wikidata to link to pages on the multilingual Wikisource. [https://phabricator.wikimedia.org/T138332] * Often editors use a "non-breaking space" to make a gap between two items when reading but still show them together. This can be used to avoid a line break. You will now be able to add new ones via the special character tool in the 2010, 2017, and visual editors. The character will be shown in the visual editor as a space with a grey background. [https://phabricator.wikimedia.org/T70429][https://phabricator.wikimedia.org/T96666] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=| Advanced item]] Wikis use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filters]] to stop bad edits being made. Filter maintainers can now use syntax like <code>1.2.3.4 - 1.2.3.55</code> as well as the <code>1.2.3.4/27</code> syntax for IP ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T218074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[mw:Skin:Minerva Neue|Minerva]] is the skin Wikimedia wikis use for mobile traffic. When a page is protected and you can't edit it you can normally read the source wikicode. This doesn't work on Minerva on mobile devices. This is being fixed. Some text might overlap. This is because your community needs to update [[MediaWiki:Protectedpagetext|MediaWiki:Protectedpagetext]] to work on mobile. You can [[phab:T208827|read more]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Inline_styles_should_not_use_properties_that_impact_sizing_and_positioning][https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Avoid_tables_for_anything_except_data] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] will change the IP address they use to contact the wikis. The new IP address will be <code>185.15.56.1</code>. This will happen on February 8. You can [[:wikitech:News/CloudVPS NAT wikis|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W05"/> 22:38, 1 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21033195 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Tech News: 2021-06]] == <section begin="technews-2021-W06"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now has watchlists and talk pages in the app. [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.wikipedia] '''Changes later this week''' * You can see edits to chosen pages on [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]]. You can add pages to your watchlist on every wiki you like. The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|GlobalWatchlist]] extension will come to Meta on 11 February. There you can see entries on watched pages on different wikis on the same page. The new watchlist will be found on [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] on Meta. You can choose which wikis to watch and other preferences on [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Special:GlobalWatchlistSettings]] on Meta. You can watch up to five wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T260862] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * When admins [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protecting and unprotecting pages|protect]] pages the form will use the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [[Special:Import|Special:Import]] will also get the new look. This will make them easier to use on mobile phones. [https://phabricator.wikimedia.org/T235424][https://phabricator.wikimedia.org/T108792] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Tech/News/2021/05|Last week]] Tech News reported that the IP address [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] use to contact the wikis will change on 8 February. This is delayed. It will happen later instead. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/CloudVPS_NAT_wikis] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W06"/> 17:41, 8 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21082948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Tech News: 2021-07]] == <section begin="technews-2021-W07"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translations]] are available. '''Problems''' * There were problems with recent versions of MediaWiki. Because the updates caused problems the developers rolled back to an earlier version. Some updates and new functions will come later than planned. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094255.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094271.html] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W07"/> 17:55, 15 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21105437 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Tech News: 2021-08]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The visual editor will now use [[:c:Commons:Structured data/Media search|MediaSearch]] to find images. You can search for images on Commons in the visual editor when you are looking for illustrations. This is to help editors find better images. [https://phabricator.wikimedia.org/T259896] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighter]] now works with more languages: [[:w:en:Futhark (programming language)|Futhark]], [[:w:en:Graphviz|Graphviz]]/[[:w:en:DOT (graph description language)|DOT]], CDDL and AMDGPU. [https://phabricator.wikimedia.org/T274741] '''Problems''' * Editing a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EasyTimeline|timeline]] might have removed all text from it. This was because of a bug and has been fixed. You might need to edit the timeline again for it to show properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T274822] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a [[:m:Wikimedia Rust developers user group|user group]] for developers and users interested in working on Wikimedia wikis with the [[:w:en:Rust (programming language)|Rust programming language]]. You can join or tell others who want to make your wiki better in the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 00:17, 23 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21134058 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes. * A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs. '''Problems''' * There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437] * Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 19:07, 1 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21161722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] == <section begin="technews-2021-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293] * When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185] '''Problems''' * Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257] '''Future changes''' * There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W10"/> 17:51, 8 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21175593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] == <section begin="technews-2021-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296] '''Problems''' * Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322] * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W11"/> 23:22, 15 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21226057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] == <section begin="technews-2021-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like. * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting] '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like "tone" or "depth". It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from <code dir=ltr>wg*</code> to <code dir=ltr>mw.config</code>. <code dir=ltr>wg*</code> will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W12"/> 16:52, 22 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21244806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:30, 29 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example <code>2010-12-XX</code> instead of <code>2010-12</code> for dates with a month but no days. This is because <code>2010-12</code> could be confused with <code>2010-2012</code> instead of <code>December 2010</code>. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:39, 5 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21287348 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294] * If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use <code>mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')</code> to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898] * The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:48, 19 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21356080 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:24, 26 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21391118 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:43, 3 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:09, 10 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021] * Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from <code>[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]</code> to <code>utf8mb3</code>. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>MediaWiki:Pageimages-blacklist</code> will be renamed <code>MediaWiki:Pageimages-denylist</code>. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 13:48, 17 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21464279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:06, 24 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21477606 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available. '''Problems''' * There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:05, 31 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21516076 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:02, 7 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763] * Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work. * German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:26, 14 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21587625 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code>otrs-member</code> group name is now <code>vrt-permissions</code>. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615] '''Problems''' * You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:48, 21 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21593987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page <code>Special:EditGrowthConfig</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423] * Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the "extract text" button on Wikisource you can add <code>.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }</code> to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311] '''Problems''' *You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * <code>Threshold for stub link formatting</code>, <code>thumbnail size</code> and <code>auto-number headings</code> can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]]. * A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:31, 28 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21653312 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 19 July. '''Recent changes''' * [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON</code> and <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config</code>. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON</code>. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from <code>archive.is</code> to <code>web.archive.org</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432] '''Changes later this week''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:32, 5 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21694636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word <code><nowiki>__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__</nowiki></code> on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:31, 19 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21755027 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If <code>{{int:monobook-responsive-label}}</code> is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] <code>{{int:prefs-skin-responsive}}</code>. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:10, 26 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21771634 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl"></nowiki></code></bdi> without the required <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>dir</code></bdi> attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr" dir="ltr" lang="en"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl" dir="rtl" lang="he"></nowiki></code></bdi>. This also applies to some other HTML tags, such as <code>span</code> or <code>code</code>. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]]. * Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated. '''Problems''' * Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList] '''Changes later this week''' * When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this. * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks. You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis. You can test this now by adding <code>?dtenable=1</code> to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:46, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21818289 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [please test] Growth team features == <div dir="ltr" lang="en"> Hello! Sorry to use English. {{Int:please-translate}}. I'm [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. I work as a community relations specialist for the Wikimedia Foundation. I'm here to share a message from the [[mw:Growth|Growth team]]. As you may already know, the Growth team's goal is to create features that would help newcomers. Our goal is to help newcomers when they edit for the first time and also to increase the retention of new editors. [[mw:Growth#deploymentstable|Several wikis already have these features]] since a long time now. Working with these wikis, [[mw:NEWTEA|the Growth team found evidence of the efficiency of these new features]]. These features will be available for all new accounts on your Wikipedia '''starting on the week of August 23''', 2021. This way your Wikipedia will offer more options for newcomers to make good first edits and become community members. === Which features? === [[File:Screenshot of newcomer homepage variant D 2020-10-23.png|thumb|The newcomer homepage (here on Portuguese Wikipedia, displayed in English)]] We have [[mw:Growth/Feature summary|created several features]] to help them, and also to help community members who help them : * [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer homepage|'''Newcomer homepage''']]: a new special page, the best place for a newcomer to get started. Please visit it at [[Special:Homepage]] It includes: ** [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer tasks|'''Newcomer tasks''']]: a feed of task suggestions that help newcomers learn to edit. Newcomers have been making [[mw:NEWTEA|productive edits]] through this feed! [[mw:Help:Growth/Tools/Suggested edits|Know more about this tool]]. ** '''Mentorship module''' [optional]: each newcomers has a direct link to an experienced user (see below). This way, they can ask questions about editing Wikipedia, less the need to find where to ask for assistance. ** '''Impact module''': the user sees how many pages views articles they edit received. Have a look at [[Special:Impact]] for yours! * [[mw:Growth/Feature summary#Help panel|'''Help panel''']]: a platform to provide resources to newcomers while they are editing. If they do some suggested tasks, they are guided step-by-step on the process of editing. * '''Welcome Survey''': communities can know why newcomers create an account on Wikipedia. You can see it at [[Special:WelcomeSurvey]]. The features available right now in your preferences ([[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-homepage|here]] and [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|there]]) so that you can try them. ''They are'' not ''yet visible to newcomers''. === How to help? === First, we need help to '''translate the features'''. At the moment, most of the messages newcomers will see on your Wikipedia are in English, some of them have been translated using machine translation. Please help '''[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translate the interface]''' (done on [[translatewiki.net]]. It needs a specific account). Also, I need your help checking on the configuration the team setups as default. '''Please try the features''' and let us know if something questions you. Newcomers tasks are based on templates to suggest edits to newcomers. You can check the templates used on [[MediaWiki:NewcomerTasks.json]]. You can also change the templates and the help links defined there. Several templates can be added for the same task. It you are familiar with Phabricator, '''[[phab:T275069|here is the ticket about this deployment]]'''. Please find your wiki in the list to access all the information we used for the deployment. Please have a look at it. You can suggest changes by replying to this message. If you wish to, you can create a list of mentors. This will activate the optional Mentorship module. Please [[mw:Growth/Communities/How to introduce yourself as a mentor|format the list following the guidance]]. You need at least one mentor for each 500 new accounts created monthly on your wiki (3 mentors minimum). Are you hesitant to become a mentor? Please check [[mw:Growth/Communities/How to interact with newcomers|the resources we have written]] based on other mentors' experiences. Please tell us if you are interested by creating a mentor list! Let me know if you have any question about this deployment, please ping me! Of course, if this message is not at the right place, please move or share it (and let me know). All the best, [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 15:33, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=21840649 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available. '''Problems''' * You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449] '''Changes later this week''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="visualClear"></div></nowiki></code></bdi> will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div style="clear:both;"></div></nowiki></code></bdi>. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]]. '''Future changes''' * [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:20, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21856726 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] '''Problems''' * There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719] '''Changes later this week''' * A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549] *Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for "Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition"|from tool maintainers]] on some specific questions. * In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:27, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21889213 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><score></nowiki></code></bdi> notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in "safe mode". The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]]. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:58, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21923254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Read-only reminder == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="MassMessage"/> A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes. This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes). For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]]. A banner will be displayed 30 minutes before the operation. Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}<section end="MassMessage"/> </div> 20:34, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21927201 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors. '''Problems''' * Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance. * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:00, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21954810 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/] * Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.  The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:20, 6 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21981010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680] * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more. '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664] * You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>golang</code></bdi> can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>output</code></bdi> mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:34, 13 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22009517 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021. * MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which "stubs" would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917] * A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported. '''Problems''' * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>piprop</nowiki></code></bdi> parameter has been renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prpiprop</nowiki></code></bdi>. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 18:31, 20 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22043415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.vector-menu-dropdown-noicon</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752] * A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]]. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W39"/> </div> 22:21, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22077885 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hidden</code></bdi> property will no longer say an entry is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>implicit</code></bdi> for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>false</code></bdi> for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718] * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Future changes''' * You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgExtraSignatureNamespaces</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgLegalTitleChars</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgIllegalFileChars</code></bdi> will soon be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi>. These are not part of the "stable" variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePrefix</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieDomain</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePath</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieExpiration</code></bdi> will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.cookie</code></bdi> from the "<bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]</bdi>" module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:30, 4 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22101208 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|"auto-number headings" preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering. '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W41"/> </div> 15:30, 11 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22152137 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development. * 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&min=00&sec=0&day=22&month=10&year=2021 22 October 15:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W42"/> </div> 20:53, 18 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22176877 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' *[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526] * The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600] '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W43"/> </div> 20:07, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22232718 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W44"/> </div> 20:27, 1 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22269406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105] '''Changes later this week''' * [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W45"/> </div> 20:36, 8 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22311003 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>stashfailed</code></bdi>" or "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>DBQueryError</code></bdi>" have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available. '''Problems''' * Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525] * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W46"/> </div> 22:06, 15 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22338097 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. *The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W47"/> </div> 20:02, 22 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22366010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W48"/> </div> 21:14, 29 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22375666 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available. '''Problems''' * MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MentorDashboard</nowiki></code></bdi>. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=ajax</nowiki></code></bdi>, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>jquery.jStorage</nowiki></code></bdi>, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.storage</nowiki></code></bdi> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W49"/> </div> 21:58, 6 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22413926 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the "Project:" namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[WB:]]</nowiki></code></bdi> will go to the local language default for the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[Project:]]</nowiki></code></bdi> namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W50"/> </div> 22:27, 13 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22441074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022. '''Recent changes''' * Queries made by the DynamicPageList extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><DynamicPageList></nowiki></code></bdi>) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W51"/> </div> 22:05, 20 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22465395 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> 01:23, 11 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> 19:54, 17 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> 21:37, 24 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> 17:41, 31 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> 21:15, 7 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> 19:18, 14 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> 19:11, 21 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> 22:59, 28 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> 21:15, 7 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> 22:07, 14 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> 16:00, 21 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> 19:54, 28 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> 21:00, 4 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> 19:44, 11 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> 23:11, 18 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> 22:55, 25 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> 19:33, 2 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> 15:22, 9 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> 18:57, 16 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> 00:20, 24 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> 20:28, 30 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> 02:45, 7 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> 16:58, 13 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> 20:17, 20 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> 20:02, 27 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> 19:31, 4 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> 19:24, 11 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> 22:59, 18 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> 19:26, 25 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> 21:21, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> 19:49, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> 21:08, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> 00:11, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> 23:04, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> 23:21, 5 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> 01:49, 13 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> 22:15, 19 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:29, 27 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:22, 4 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> 14:08, 10 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 17 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 24 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:14, 31 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:31, 8 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:54, 14 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:20, 21 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:02, 28 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:40, 6 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:33, 12 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 19 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:06, 10 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:09, 17 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:45, 23 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 31 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10:20, 6 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:48, 14 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:57, 21 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:46, 27 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 6 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 13 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:25, 21 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 28 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:38, 3 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:04, 10 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:53, 18 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:02, 24 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:44, 2 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:35, 9 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 15 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 16:54, 22 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:01, 29 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:51, 5 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:50, 12 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:08, 19 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 26 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:50, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:53, 10 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:07, 17 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:19, 25 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 31 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:20, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:59, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 15:24, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:59, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:32, 4 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:07, 11 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:19, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 26 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:26, 3 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:39, 9 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 16 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:16, 23 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 30 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:05, 6 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:52, 13 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:55, 21 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:08, 27 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:50, 4 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:12, 12 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:17, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:19, 9 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 16 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:03, 23 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 29 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:22, 5 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:48, 13 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:36, 19 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:23, 26 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:46, 4 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 11 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:39, 18 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:56, 25 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:35, 2 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 8 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:28, 15 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:27, 22 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:33, 30 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:44, 6 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:58, 13 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 20 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 28 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:34, 3 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:20, 10 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:48, 17 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:32, 24 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:31, 8 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:30, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 23 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:10, 29 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:53, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:32, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:06, 3 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:02, 17 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:36, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:19, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:42, 7 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:20, 14 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:56, 28 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 4 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:07, 12 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:00, 19 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 25 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:22, 2 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 9 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:24, 16 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:41, 14 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:36, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:14, 27 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:08, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:11, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:16, 17 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:30, 4 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 17 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 24 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:51, 7 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:23, 15 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:59, 21 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:36, 12 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:03, 26 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 2 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 10 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 16 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 23 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 30 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 8 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:07, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:40, 21 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 29 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:39, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:27, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:36, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:10, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Tech News: 2025-36 == <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Weekly highlight</span>''' * ഒരു പകർപ്പവകാശ ലംഘനം നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ എഡിറ്റ് സംഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റുകൾ, സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ, നയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ എഡിറ്റിംഗ് ടീം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളാൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. താഴെപ്പറയുന്ന വിക്കികളിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ [[Phab:T402601|T402601]]-ൽ ഈ പദങ്ങൾ ചേർക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ പട്ടിക [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]-നൊപ്പം പങ്കിടാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു: {{int:project-localized-name-arwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-cswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-dewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-enwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-eswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-fawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-frwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-hewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-idwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-itwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-jawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-kowiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-nlwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-plwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ptwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-trwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ukwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-viwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-zhwiki/ml}}. ഈ പ്രോജക്റ്റ് 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 വരെ തുറന്നിരിക്കും. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page.</span> [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].</span> * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In depth</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Meetings and events</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.</span> '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Tech|സഹായം തേടു]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:48, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:05, 15 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:54, 22 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:21, 6 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 13 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 27 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 3 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:37, 10 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:25, 17 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:55, 24 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 8 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:02, 15 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 22 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 9 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:47, 29 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:56, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:10, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:45, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:48, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:45, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:02, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> 1vo333qyeipwsg2vpnxvcb9bdqwdmjv 0 527488 4659525 4658288 2026-08-18T10:09:10Z TheGreatEditor024 211141 4659525 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates|date=December 2015}}{{stack|{{Infobox public transit | image = Logo of the Pyongyang Metro.svg |imagesize = 100px | image2 = Pyongyang subway train.jpg |imagesize2 = 300px | alt = A blue circle with red lettering inside it; underneath the circle is a red V | native_name = {{Lang|ko|평양 지하철도}}<br />P'yŏngyang Chihach'ŏlto | owner = | locale = {{Flag|ഉത്തര കൊറിയ}}, [[Pyongyang|പ്യോംങ്യാംങ്]] | transit_type = [[Rapid transit|ദ്രുത ഗതാഗതം]] | lines = 2 | line_number = Chollima<br />Hyoksin | stations = 16 | ridership = 98,600 (2009)<ref>{{cite web|url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Pyongyang|title=Pyongyang|author=Michael Rohde|work=mic-ro.com|access-date=19 March 2015|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226085249/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Pyongyang%20|url-status=live}}</ref> | annual_ridership = | chief_executive = | headquarters = Pyongyang Metro,<br>City Metro Unit,<br>Railway Section,<br>Transport and Communication Commission,<br>Pyongyang,<br>Democratic People's Republic of Korea | website = | began_operation = {{Start date and age|1973|09|09}} | operator = Transport and Communication Commission | marks = | host = | character = Underground railway | vehicles = 453 {{citation needed|date=July 2019}} | train_length = | headway = | system_length = {{convert|22.5|km|mi|abbr=on}} | notrack = | track_gauge = {{Track gauge|sg|allk=on}} | ogauge = <!-- {{Track gauge|sg|allk=on}} --> | minimum_radius_of_curvature = <!-- {{convert|0|ft|0|in|mm|0}} --> | el = | average_speed = <!-- {{convert|0|mph|km/h|abbr=on}} --> | top_speed = {{convert|90|km/h|mph|abbr=on}} (Changchun Type DK4)<br />{{convert|70|km/h|mph|abbr=on}} (Berlin Type D) |map = [[File:Pyonyang Metro and Tram.svg|300px]] |map_name = Map of Pyongyang Metro and Tram }} {{Infobox Korean name |context = north |tablewidth = 250 |hangul = {{linktext|평양}} {{linktext|지하|철도}} |hanja = {{linktext|平壤}} {{linktext|地下|鐵道}} |mr = {{nowrap|P'yŏngyang Chihach'ŏldo}} |rr = Pyeongyang Jihacheoldo }}|float=right}}[[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയയുടെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്‌യാങ്ങിലെ]] ഒരു [[അതിവേഗഗതാഗതം|ദ്രുത ഗതാഗത]] സംവിധാനമാണ് '''പ്യോങ്‌യാങ് മെട്രോ''' ( {{Korean|평양 지하철도|context=north|mr=P'yŏngyang Chihach'ŏlto}}) . ഈ മെട്രോയിൽ [[ചോളിമ ലൈൻ|ഛൊല്ലിമ ലൈൻ]], [[ഹൈക്സിൻ ലൈൻ|ഹ്യോക്സിന് ലൈൻ]] എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് പാതകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രവർത്തിക്കുന്ന, [[പുഹാംഗ് സ്റ്റേഷൻ|പുഹുന്ഗ് സ്റ്റേഷൻ]]-ൽ നിന്ന് വടക്കോട് [[ടൈഡോംഗ് നദി|തെദൊന്ഗ് നദി]] തീരത്തിന് സമാന്തരമായി [[പുൾഗുൻ‌ബിയോൾ സ്റ്റേഷൻ]] വരെ ഓടുന്നു. [[ഹൈക്സിൻ ലൈൻ|ഹ്യോക്സിന് ലൈൻ]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള [[ക്വാങ്ബോക്ക് സ്റ്റേഷൻ|ക്വാങ്‌ബോക്ക് സ്റ്റേഷനിൽ]] നിന്നും വടക്ക്കിഴക്ക് ദിക്കിലുള്ള [[റക്വോൺ സ്റ്റേഷൻ (പ്യോങ്‌യാങ്)|രഗ്വോന് സ്റ്റേഷനെ]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. രണ്ട് വരികളും [[ജോനു സ്റ്റേഷൻ|ജോനു സ്റ്റേഷനെ]] സന്ധിക്കുന്നു. പ്യോങ്‌യാങ് മെട്രോയിൽ പ്രതിദിന യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 300,000 മുതൽ 700,000 വരെയാണ്.<ref name="inc">{{Cite book|url=https://archive.org/details/insidenorthkorea00harr|title=Inside North Korea|last=Harris|first=Mark Edward|last2=Cumings, Bruce|publisher=Chronicle Books|year=2007|isbn=978-0-8118-5751-2|page=[https://archive.org/details/insidenorthkorea00harr/page/n41 41]|url-access=limited}}</ref> <ref>{{Cite news}}</ref> [[റോളിംഗ് സ്റ്റോക്ക്|റോളിംഗ് സ്റ്റോക്കും]] അനുബന്ധ ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങളും ചൈനയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് ഈ മെട്രോയുടെ [[ഘടനാ രൂപീകരണം|ഘടനാപരമായ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] ഉത്തര കൊറിയ പൂർത്തിയാക്കിയത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.zhihu.com/question/36364300/answer/67224292|title=关于朝鲜地铁最早是中国修建的说法是真的吗?|access-date=31 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830104714/https://www.zhihu.com/question/36364300/answer/67224292|archive-date=30 August 2017}}</ref> <ref>{{Cite news}}</ref> <ref>{{Cite news}}</ref> പിന്നീട് ഇത് [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] നിന്നുള്ള റോളിംഗ് സ്റ്റോക്ക് ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റി. <ref name="BBCmetro">{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/995692.stm|title=Life in Pyongyang|access-date=9 October 2006|last=Lister, Richard|date=October 8, 2000|publisher=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20061107062808/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/995692.stm|archive-date=7 November 2006}}</ref> പ്യോങ്‌യാങ് മെട്രോയുടെ നിർമ്മാണത്തെയും ചരിത്രത്തെയും സംബന്ധിച്ചുള്ള ഒരു മ്യൂസിയവും ഉണ്ട്. == നിർമ്മാണം == മെട്രോ ശൃംഖലയുടെ നിർമ്മാണം 1965 ൽ ആണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. 1969 നും 1972 നും ഇടയിൽ പ്രസിഡന്റ് [[കിം ഇൽ-സംഗ്]] സ്റ്റേഷനുകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=http://cafe306.daum.net/_c21_/bbs_search_read?grpid=3LY&fldid=ANo&contentval=002VYzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz&nenc=&fenc=&q=&nil_profile=cafetop&nil_menu=sch_updw|title=철도동호회 - 조선국 평양지하철도 - Daum 카페|access-date=22 December 2011|website=철도동호회 - Daum 카페|archive-url=https://archive.today/20120710184552/http://cafe306.daum.net/_c21_/bbs_search_read?grpid=3LY&fldid=ANo&contentval=002VYzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz&nenc=&fenc=&q=&nil_profile=cafetop&nil_menu=sch_updw|archive-date=10 July 2012}}</ref> 1987 ൽ നിർമ്മിച്ച ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് സ്റ്റേഷനുകളായ പുഹാങ്, യാങ്‌വാങ് എന്നിവ ഒഴികെ, 16 പബ്ലിക് സ്റ്റേഷനുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും 1970 കളിലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. 1971-ൽ [[പോങ്‌വ സ്റ്റേഷൻ|പൊന്ഘ്വ സ്റ്റേഷന്]] വേണ്ടി [[ടൈഡോംഗ് നദി|തെദൊന്ഗ് നദി]]<nowiki/>ക്ക് കീഴിൽ ഒരു തുരങ്കം പണിയുന്നതിനിടയിൽ ഒരു വലിയ അപകടം സംഭവിച്ചിരുന്നു. അപകടത്തിൽ 100 തൊഴിലാളികളെങ്കിലും മരിച്ചുവെന്ന് ചില വൃത്തങ്ങൾ പറയുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://forum.mymetro.ru/index.php?s=11a847fe7910470c707b410d13678fba&showtopic=1886&pid=64346&mode=threaded&start=#entry64346|title=Станция "ПОНГВА" - "Путеводный Огонь"|access-date=8 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919192530/https://forum.nashtransport.ru/index.php?s=11a847fe7910470c707b410d13678fba&showtopic=1886&pid=64346&mode=threaded&start=#entry64346|archive-date=19 September 2020}}</ref>  തുരങ്കത്തിന്റെ ഈ പ്രത്യേക വിഭാഗം ഒരിക്കലും പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടില്ല; മെട്രോ ശൃംഖല ഇപ്പോൾ നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. {{Convert|110|m|ft}} ട്രാക്ക് ഉള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ മെട്രോകളിൽ ഒന്നാണ് പ്യോങ്‌യാങ് ഭൂഗർഭ മെട്രോ; ഭൂമിയുടെ പ്രതലത്തിൽ, ഈ മെട്രോക്ക് പാതകളോ, സ്റ്റേഷനുകളോ ഒന്നും തന്നെയില്ല. മെട്രോയുടെ ആഴവും പുറത്തെ ലൈനുകളുടെ അഭാവവും കാരണം, അതിന്റെ സ്റ്റേഷനുകൾക്ക് [[ബോംബ് ഷെൽട്ടർ|ബോംബ് ഷെൽട്ടറുകളായി]] പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിക്കും, ഇതിനായി [[ബോംബ് ഷെൽട്ടർ|ഇടനാഴികളിൽ]] സ്ഫോടന വാതിലുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=http://uk.businessinsider.com/north-korea-metro-photos-2016-4?op=1|title=I was part of the first group of outsiders allowed to ride the entire North Korean subway system — here's what I saw|access-date=17 April 2016|last=Davies|first=Elliott|date=16 April 2016|website=Business Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919192535/https://www.businessinsider.com/north-korea-metro-photos-2016-4?r=UK|archive-date=19 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://news.163.com/07/0731/09/3KNIJS0O00011SM9_2.html|access-date=15 August 2007|date=July 31, 2007|publisher=[[Netease]]|language=Chinese|script-title=zh:平壤的表情：你不知道的朝鲜|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519102718/http://news.163.com/07/0731/09/3KNIJS0O00011SM9_2.html|archive-date=19 May 2011}}</ref> എസ്‌കലേറ്റർ വഴി നിലത്തു നിന്ന് പ്ലാറ്റ്ഫോമിലേക്ക് എത്താൻ മൂന്നര മിനിറ്റ് എടുക്കും. മെട്രോ വളരെ ആഴമുള്ളതിനാൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ താപനില വർഷം മുഴുവനും സ്ഥിരമായി {{Convert|18|C|F}} നിലനിർത്തുന്നു. <ref>{{Cite news}}</ref> [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗ് മെട്രോ|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗ് മെട്രോയും]] അതിന്റെ എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളുടെയും ശരാശരി ആഴത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഏറ്റവും ആഴമേറിയതാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[കൈവ് മെട്രോ|കീവ് മെട്രോയുടെ]] [[സ്വിയാറ്റോഷിൻസ്കോ-ബ്രോവർസ്ക ലൈൻ|സ്വിയൊതൊഷിൻസ്കൊ-ബ്രൊവർസ്ക ലൈൻ]]ലെ {{Convert|105.5|m|ft}} ആഴമുള്ള [[ആഴ്സണൽ|ആഴ്സണൽന]] സ്റ്റേഷനാണ് നിലവിൽ ലോകത്തെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ള സ്റ്റേഷൻ. <ref>[http://www.metro.kiev.ua/ru/node/1034 Официальный сайт киевского метрополитена]. Kyiv Metro.</ref> സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലെ [[ഗോഥാർഡ് തുരങ്കം|ഗോത്‌ഹാർഡ് ബേസ് ടണലിന്]] മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പോർട്ട അൽപിന]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് {{Cvt|800|m}} ആഴം കണക്കാക്കിയിരുന്നു. പക്ഷേ പദ്ധതി അനിശ്ചിതമായി 2012 ൽ നിർത്തലാക്കി. <ref>{{Cite web|url=http://news.discovery.com/tech/worlds-largest-tunnel-drilled-under-swiss-alps.htm|title=World's Longest Tunnel Drilled Under Swiss Alps|access-date=26 December 2013|website=DNews|archive-url=https://web.archive.org/web/20140217113453/http://news.discovery.com/tech/worlds-largest-tunnel-drilled-under-swiss-alps.htm|archive-date=17 February 2014}}</ref> മെട്രോസിസ്റ്റം ആദ്യം [[റെയിൽവേ വൈദ്യുതീകരണ സംവിധാനം|825 വോൾട്ടുകളിൽ]] വൈദ്യുതീകരിച്ചു. പക്ഷേ ക്ലാസ് ജി‌ഐ സെറ്റുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തിനായി വോൾട്ടത 750 വോൾട്ടുകളായി താഴ്ത്തി. <ref name=":1">{{Cite web|url=http://2427junction.com/dprkpyongyangmetrocar.html|title=平壌地下鉄－車両紹介|access-date=2020-07-19|website=2427junction.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720035630/http://2427junction.com/dprkpyongyangmetrocar.html|archive-date=20 July 2020}}</ref> 2012 ൽ [[കൊറിയൻ സെൻട്രൽ ടെലിവിഷൻ]], പ്യോങ്‌യാങ് വാസ്തുവിദ്യാ ഉത്സവത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച [[മാങ്‌യോങ്‌ഡെ-ഗിയോക്ക്|മാങ്‌യോങ്‌ഡേ എന്ന]] പുതിയ സ്റ്റേഷന്റെ രൂപചിത്രങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി. <ref>{{Cite web|url=https://transphoto.org/articles/6035/|title=Pyongyang — Underground — New stations|access-date=2020-10-13|website=transphoto.org}}</ref> 2019 ൽ, [[കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷൻ|കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷനും]] [[മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ|ടോംഗിൽ സ്റ്റേഷനും]] നവീകരിക്കുകയും അറിയിപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന ടിവികളും, തിളക്കമാർന്ന ലൈറ്റിംഗും കൂട്ടിചേർക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 2020 ൽ [[ജോനു സ്റ്റേഷൻ|ജോനു സ്റ്റേഷനും]] [[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ|ചോൻസുംഗ് സ്റ്റേഷനും]] നവീകരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://kcnawatch.org/newstream/|title=Underground Pyongyang Is Getting Young|access-date=2020-07-08|website=KCNA Watch|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709105236/https://kcnawatch.org/newstream/|archive-date=9 July 2020}}</ref> == പ്രവർത്തനം == ഓരോ കുറച്ച് മിനിയും ഇടവിട്ട് പ്രവർത്തിക്കാനാണ് പ്യോങ്‌യാങ് മെട്രോ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. തിരക്കുള്ള സമയങ്ങളിൽ, ട്രെയിനുകൾക്ക് കുറഞ്ഞത് രണ്ട് മിനിറ്റ് ഇടവേളയിൽ ഓടിക്കാൻ കഴിയും. ട്രെയിനുകളിൽ സംഗീതവും മറ്റ് റെക്കോർഡിംഗുകളും പ്ലേ ചെയ്യാനുള്ള സംവിധാനമുണ്ട്.<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ee2EBntoZ60|title=One minute riding the Pyongyang metro to the tune of Rossini's "il barbiere di siviglia"|date=25 April 2014}}</ref> ദിവസവും സാധാരണയായി, ഓരോ 5 മിനിറ്റിലും, തിരക്കുള്ള സമയങ്ങളിൽ 3 മിനിറ്റിലും ടെയിനുകൾ ഓടുന്നു. <ref name=":0">{{Cite web|url=http://2427junction.com/dprkpyongyangmetro.html|title=平壌地下鉄|access-date=2020-10-13|website=2427junction.com}}</ref> == ശൃംഖല == പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ ശൃംഖലയിൽ രണ്ട് ലൈനുകൾ ഉണ്ട്: === ചൊല്ലിമ ലൈൻ === ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) നീളമുണ്ട്. 1968 ൽ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു, 1973 സെപ്റ്റംബർ 6 ന് പാത തുറന്നു. ആകെ റൂട്ടിൽ [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ|പുഹുങ്]], [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ|യോങ്‌വാങ്]], [[പോങ്‌വാ സ്റ്റേഷൻ|പോങ്‌വാ]], [[സുങ്നി സ്റ്റേഷൻ|സുങ്‌നി]], [[മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ|മൊറാബോങ്]] (മുമ്പ് 2024 വരെ ടോംഗിൽ), [[കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷൻ|കെയ്‌സൺ]], [[ജോനു സ്റ്റേഷൻ|ജോനു]], [[പുൾഗുൻ‌ബിയോൾ സ്റ്റേഷൻ|പുൾഗുൻ‌ബിയോൾ]] സ്റ്റേഷനുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.urbanrail.net/as/kr/pyongyang/pyongyang.htm|title=UrbanRail.Net > Asia > North Korea > Pyongyang Metro|access-date=2026-08-07}}</ref> === ഹ്യോക്സിൻ ലൈൻ, === ഏകദേശം 10 കിലോമീറ്റർ (6.2 മൈൽ) നീളമുണ്ട്. 1975 ഒക്ടോബർ 9 ന് പതിവ് സർവീസ് ആരംഭിച്ചു. [[ക്വാങ്ബോക്ക് സ്റ്റേഷൻ|ക്വാങ്‌ബോക്ക്]], [[കൊങ്കുക്ക് സ്റ്റേഷൻ|കൊങ്കുക്ക്]], [[ഹ്വാങ്‌ഗുംബോൾ സ്റ്റേഷൻ|ഹ്വാങ്‌ഗുംബോൾ]], [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ|കോൺസോൾ]], [[ഹ്യോക്സിൻ സ്റ്റേഷൻ|ഹ്യോക്സിൻ]], [[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ|ജോൺസുങ്]], [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ|സാംഹുങ്]], [[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ|റാക്‌വോൺ]] സ്റ്റേഷനുകൾ ഈ റൂട്ടിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അടച്ചിട്ട [[ക്വാങ്മിയോങ് സ്റ്റേഷൻ]] സാംഹങ്, റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name=":2" /> == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed-hover"> പ്രമാണം:Pyongyang Metro September 2015 04.jpg|[[Puhŭng Station|പുഹാംഗ് സ്റ്റേഷന്റെ]] പ്രവേശന കവാടത്തിലെ മ്യൂറൽ പ്രമാണം:Laika ac Pyongyang Metro (7953414514).jpg|സൈനിക രീതിയിലുള്ള യൂണിഫോമിലെ ഒരു സ്റ്റാഫ് പ്രമാണം:Public newspaper reading stand in Pyongyang metro 3.jpg|പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ ഒരു പൊതു പത്ര പ്രദർശനം പ്രമാണം:Pyongyang Metro (11360664053).jpg|കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷനിൽ [[Kim Il-sung|കിം ഇൽ-സങ്ങിന്റെ]] പ്രതിമ പ്രമാണം:Ponghwa Station. Pyongyang Metro, North Korea..jpg|[[Ponghwa Station|പോങ്‌വ സ്റ്റേഷനിലെ]] [[Socialist realism|സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിയലിസ്റ്റ്]] മ്യൂറൽ പ്രമാണം:Pyongyang Metro September 2015 05.jpg|9 സെപ്റ്റംബർ 2015 പുഹാംഗ് സ്റ്റേഷനിലെ പത്രം പ്രമാണം:Pyongyang Metro September 2015 02.jpg|പുഹാംഗ് സ്റ്റേഷനിലെ എസ്‌കലേറ്ററുകൾ പ്രമാണം:Pyongyang Metro September 2015 06.jpg|പുഹാംഗ് സ്റ്റേഷനിലെ മ്യൂറൽ പ്രമാണം:Pyongyang Metro September 2015 11.jpg|കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷനിലെ പ്യോങ്‌യാങ് മെട്രോ മാപ്പ് </gallery> == അവലംബം == <references /> h3to8yza2ju2m1gdx6jw6pkz96f0dal 0 527655 4659533 3480583 2026-08-18T11:06:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659533 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Judy Ditchfield}} {{Infobox person | name = ജൂഡി ഡിച്ച്ഫീൽഡ് | other_names = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1963|7|23|mf=yes}} | birth_name = ജൂഡിത്ത് ഏഞ്ചല ബ്രോഡെറിക് | birth_place = [[പ്രിട്ടോറിയ]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nationality = [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]ൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]] | education = | height = 1. 63 m | years_active = 1989–present | partner = | spouse = പോൾ ഡിച്ച്ഫീൽഡ് (m. 1988) | children = 2 | awards = | father = | mother = | relatives = | signature = | website = | footnotes = | occupation = നടി, ഗായിക, എഴുത്തുകാരി, നിർമ്മാതാവ് }} '''ജൂഡി ഡിച്ച്ഫീൽഡ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ]] നടിയും ഗായികയുമാണ് '''ജൂഡിത്ത് ഏഞ്ചെല ബ്രോഡെറിക് '''(ജനനം: 22 ജൂലൈ 1963). [[The Story of an African Farm (film)|ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ആൻ ആഫ്രിക്കൻ ഫാം]], കേപ് ടൗൺ, ഹൂഡ്‌ലം & സൺ എന്നീ പ്രശസ്തമായ പരമ്പരകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് അവർ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref name="tvsa">{{Cite web |date=2020-11-25 |title=Judy Ditchfield career |url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=3097 |archive-date=2020-11-25 |access-date=2020-11-25 |website=tvsa}}</ref> വിജയംവരിച്ച ബിസിനസുകാരിയായ<ref>{{Cite web |date=2020-11-25 |title=Judy Ditchfield |url=https://femaleentrepreneursa.co.za/success-stories/judy-ditchfield/ |archive-date=2020-11-25 |access-date=2020-11-25 |website=Female Entrepreneur SA}}</ref> അവർ യുകെ ബിആർപിയും ഫെസിലിറ്റേറ്ററുമായി പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു.<ref name="roleplay">{{Cite web |date=2020-11-25 |title=JUDY DITCHFIELD |url=https://roleplay.co.za/judy-ditchfield/ |archive-date=2021-01-15 |access-date=2020-11-25 |website=roleplay |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115143202/https://roleplay.co.za/judy-ditchfield/ |url-status=dead }}</ref> ==സ്വകാര്യ ജീവിതം== 1963 ജൂലൈ 22 ന് [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]യിലെ [[പ്രിട്ടോറിയ]]യിൽ ജനിച്ച ജൂഡി പിന്നീട് ഐറീനിൽ വളർന്നു. ആറാമത്തെ വയസ്സിൽ അവർ മാതാപിതാക്കൾക്കൊപ്പം കിംബർലിയിലേക്ക് താമസം മാറി. പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അവരുടെ കുടുംബം വീണ്ടും പീറ്റേർമാരിറ്റ്‌സ്‌ബർഗിലേക്ക് മാറി. 1984 മുതൽ 1987 വരെ ഡർബനിൽ ചെലവഴിച്ച അവർ പിന്നീട് [[ജൊഹാനസ്‌ബർഗ്|ജോഹന്നാസ്ബർഗിലേക്ക്]] മാറി. ബെൽഗ്രേവിയ ജൂനിയർ സ്കൂൾ, കിംബർലിയിലെ ഹെർലിയർ പ്രൈമറി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. തുടർന്ന് സ്റ്റാൻഡേർഡ് 5-നുള്ള പെൽഹാം പ്രൈമറി സ്കൂളിൽ ചേർന്നു. പീറ്റേർമാരിറ്റ്‌സ്‌ബർഗ് ഗേൾസ് ഹൈസ്‌കൂളിൽനിന്ന് മെട്രിക് പരീക്ഷ പൂർത്തിയാക്കി.<ref name="tvsa" /> തുടർന്ന് പീറ്റേർ‌മാരിറ്റ്‌സ്‌ബർഗിലെ നതാൽ സർവകലാശാലയിൽ [[മനഃശാസ്ത്രം|സൈക്കോളജിയിലും]] [[നാടകം|നാടകത്തിലും]] ബിഎ ബിരുദം നേടി.<ref name="ESAT">{{Cite web |date=2020-11-25 |title=Judy Ditchfield bio |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Judy_Ditchfield |archive-date=2020-11-25 |access-date=2020-11-25 |website=ESAT}}</ref> ബിരുദാനന്തരം 1984 മുതൽ 1987 വരെ നതാൽ പെർഫോമിംഗ് ആർട്സ് കൗൺസിലിൽ (നാപ്പക്) ജോലി ചെയ്തു.<ref name="tvsa" /> നടനും സംഗീതജ്ഞനുമായ പോൾ ഡിച്ച്ഫീൽഡിനെ അവർ വിവാഹം കഴിച്ചു. ദമ്പതികൾക്ക് കീറ്റൻ, ടോം എന്നീ രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref name="ESAT" /> 1991-ൽ ജനിച്ച കീറ്റൺ ഒരു നടൻ കൂടിയാണ്. 1996-ൽ ജനിച്ച ടോം വിറ്റ്സ് സർവകലാശാലയിൽ ബി.കോം ലോ പഠിക്കുന്നു.<ref name="tvsa" /> ==കരിയർ== ജൂഡി നാപ്പാക്കിന്റെ ശാഖയായ ലോഫ്റ്റ് തിയറ്റർ കമ്പനി നാടകവേദിയിൽ അഭിനയിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ, പോൾ സ്ലാബൊലെപ്‌സി നിർമ്മിച്ച ബൂ ടു ദി മൂൺ, ജാനീസ് ഹണിമാൻ, ക്വാമൻസി എഴുതിയ ടെയിൽസ് ഫ്രം ദി പ്ലെഷർ പാലസ്, എവരി ഗുഡ് ബോയ് ഡിസെർവ് ഫേവർ, ഹംബെ കഹ്‌ലെ, മെയിഡ് ഇൻ സൗത്ത്ആഫ്രിക്ക, മിസ്റ്റേക്ക്സ് ഓഫ് ആൻ ആഫ്രിക്കൻ നൈറ്റ് ടു കോൺക്വർ, എൻ ഡിറ്റ് വാസ് മോർ, ഇൻ ദി വാർ ആന്റ് കിച്ചൻ ടീ എന്നീ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.<ref name="roleplay" /> പ്രിട്ടോറിയയിലെ സ്റ്റേറ്റ് തിയേറ്ററിലെ മാക്ബെത്ത് നാടകത്തിലും ആന്റണി അക്കർമാൻ നിർമ്മിച്ച ദി തിംഗ്സ് വി ഡു ഫോർ ലവ്, കോംറേഡ്സ് ആം എന്നീ നാടകങ്ങളിലും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2001-ൽ ഒരു കോമഡി റോളിലെ മികച്ച സ്ത്രീ അവതരണത്തിനുള്ള ക്വാസുലു-നടാൽ വീറ്റ നോമിനേഷൻ നേടി.<ref name="tvsa" /> 2019 ൽ ജനപ്രിയ സോപ്പി ഐസിഡിംഗോയിൽ 'സ്റ്റെല്ല ഫൗച്ചെ' എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഫെയ്ത്ത്സ് കോർണർ, ഗ്ലോറി ഗ്ലോറി, കേപ് ഓഫ് ഗുഡ് ഹോപ്പ്, സ്റ്റാൻഡർ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അവർ അഭിനയിച്ചു.<ref name="tvsa" /><ref name="roleplay" /> ==ഫിലിമോഗ്രാഫി== {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം !! ഇനം !! റെഫ. |- | 1989 || ''ബോൺ എസ്പെറൻസ്'' || || TV സീരീസ്|| |- | 1997 || ''u'ബെജാനി'' || Animal voices || ഫിലിം|| |- | 2002 || ''ഹൂഡെഡ് ഏഞ്ചൽസ്'' || Old Whore || ഫിലിം|| |- | 2003 || ''സ്റ്റാൻഡർ'' || മിസ്സിസ് ജെന്നിംഗ്സ് || ഫിലിം|| |- | 2004 || ''കേപ്പ് ഓഫ് ഗുഡ് ഹോപ്പ്'' || Snake Lady || ഫിലിം|| |- | 2005 || ''ഫെയിത്സ് കോർണർ'' || Motorist || ഫിലിം|| |- | 2006 || ''റണ്ണിങ് റിയോട്ട്'' || ബിയാട്രിസ് കൊക്കെമോയർ || ഫിലിം|| |- | 2014 || ''സെസ് 'ടോപ്പ് ലാ'' || ശ്രീമതി റാബിനോവിറ്റ്സ് || TV സീരീസ്|| |- | 2019 || ''[[Isidingo|ഇസിഡിംഗോ]]'' || സ്റ്റെല്ല ഫൗച്ചെ || TV സീരീസ്|| |} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * {{IMDb name|nm1049729}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] gyhs4iuxdhict28ptav0zpk5vy91vph 0 535629 4659414 4651270 2026-08-17T23:15:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659414 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ഗല്ല ജയദേവ് | image = | birth_date = {{Birth date and age|1966|03|24|df=y}} | birth_place = [[ദിഗുവാമഘം]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], {{Ind}} | residence = [[ഗുണ്ടൂർ]]<br> [[ഹൈദ്രാബാദ്]]<br> [[തിരുപ്പതി]] | office = [[ലോകസഭാംഗം]]- [[ഗുണ്ടൂർ]] | termstart = 16 May 2014 | spouse = പത്മാവതി ഗല്ല (1991–present) | relations = {{plainlist | * [[Ramachandra Naidu Galla]] (father) * [[Aruna Kumari Galla]] (mother) * [[Paturi Rajagopala Naidu]] (grandfather) * [[Krishna (Telugu actor)|Krishna Ghattamaneni]] (father-in-law) * [[Ramesh Babu]] (brother-in-law) * [[Mahesh Babu]] (brother-in-law) * [[Manjula Ghattamaneni|Manjula Swaroop]] (sister-in-law)}} | alma_mater = [[University of Illinois at Urbana–Champaign]] | party = [[തെലുഗുദേശം പാർട്ടി|ടിഡിപി]] | children = 2 | constituency = [[ഗുണ്ടൂർ (ലോകസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം)|ഗുണ്ടൂർ]] | predecessor = [[രായപ്പതി സാംബശിവ റാവു]] | website = | signature = }} ജയദേവ് ഗല്ല, അല്ലെങ്കിൽ ജയ് ഗല്ല എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്ന '''ഗല്ല ജയദേവ്''' , ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ രാഷ്ട്രീയക്കാരനും വ്യവസായിയുമാണ്. അമര രാജ ഗ്രൂപ്പിന്റെ മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടറും [[തെലുഗുദേശം പാർട്ടി|ടിഡിപി]] പാർലമെന്ററി പാർട്ടി നേതാവുമാണ്<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/global/2009/0302/022_charge.html|title=Charge!|access-date=9 January 2018|last=Raghunathan|first=Anuradha|website=Forbes.com}}</ref>. ഇന്ത്യയുടെ 16, 17 ലോക്‌സഭകളിൽ [[ഗുണ്ടൂർ (ലോകസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം)|ഗുണ്ടൂർ ലോക്സഭാ നിയോജകമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അംഗവും ആണ് ജയദേവ് . <ref>{{Cite web|url=http://news.biharprabha.com/2014/03/former-congress-minister-aruna-kumari-galla-joins-tdp-with-her-son/|title=Former Congress Minister Aruna Kumari Galla joins TDP with her Son|access-date=8 March 2014|date=8 March 2014|website=IANS|publisher=news.biharprabha.com|archive-date=2014-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140315122947/http://news.biharprabha.com/2014/03/former-congress-minister-aruna-kumari-galla-joins-tdp-with-her-son/|url-status=dead}}</ref> == ആദ്യകാലജീവിതം == [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രയിലെ]] ചിറ്റൂരിലെ ദിഗുവാമഘത്തിലാണ് രാമചന്ദ്ര നായിഡു ഗല്ലയുടെയും അരുണ കുമാരി ഗല്ലയുടെയും മകനായി ജയദേവ് ജനിച്ചത്. അമര രാജ ഗ്രൂപ്പ് സ്ഥാപിച്ച വ്യവസായിയാണ് പിതാവ്. മാതാവ് അരുണ കുമാരി ഗല്ല ചന്ദ്രഗിരി നിയോജകമണ്ഡലത്തിലെ മുൻ [[നിയമസഭാംഗം|എം‌എൽ‌എയും]] ആന്ധ്രാപ്രദേശ് സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ വർഷങ്ങളോളം മന്ത്രിയുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തച്ഛൻ പതുരി രാജഗോപാല നായിഡു [[എൻ.ജി. രംഗ|സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും ആചാര്യ എൻ ജി രംഗയുടെ]] അടുത്ത അനുയായിയും മുൻ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് അംഗവുമായിരുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കൊപ്പം ജയദേവ് യുഎസ്എയിലേക്ക് താമസം മാറ്റി, അവിടെ അദ്ദേഹം 22 വർഷത്തോളം താമസിച്ചു. ഉർബാന-ചാംപെയ്‌നിലെ ഇല്ലിനോയിസ് സർവകലാശാലയിൽ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും പഠിച്ച അദ്ദേഹം അവിടെ ലാംഡ ചി ആൽഫ സാഹോദര്യത്തിൽ ചേർന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.amararaja.co.in/management_team.asp|title=Amara Raja - Media - Management Team|access-date=9 January 2018|website=www.AmaraRaja.co.in|archive-date=2017-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105203545/https://amararaja.co.in/management_team.asp|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.gallafoods.com/managing-director.htm|title=Management - Jayadev Galla, Managing Director, Amara Raja Batteries Ltd, India.|access-date=9 January 2018|website=www.GallaFoods.com|archive-date=2021-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205085836/https://www.gallafoods.com/managing-director.htm|url-status=dead}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == പ്രമുഖ തെലുങ്ക് ചലച്ചിത്ര നടൻ കൃഷ്ണയുടെ മകളായ പദ്മാവതി ഗട്ടാമനേനിയെ 1991 ജൂൺ 26 ന് <ref>https://www.facebook.com/princemaheshdiehardfans/posts/227449167276725</ref> അവർക്ക് രണ്ട് മക്കളുണ്ട് - സിദ്ധാർത്ഥ് ഗല്ല, അശോക് ഗല്ല. തന്റെ സഹോദരൻ തെലുങ്ക് നടൻ [[മഹേഷ് ബാബു|മഹേഷ് ബാബുവുമായി]] വളരെ അടുപ്പമുള്ളയാളാണ് അദ്ദേഹം. <ref>{{Cite web|url=http://heyandhra.in/2011/03/mahesh-babu-at-galla-exclusive-new-look-of-mahesh/|title=Mahesh Babu at Galla|access-date=2 August 2012|publisher=heyandhra|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723111220/http://heyandhra.in/2011/03/mahesh-babu-at-galla-exclusive-new-look-of-mahesh/|archive-date=23 July 2012}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://promosnew.sify.com/prideoftn/amaroninterview.php|title=Pride of Tamil Nadu - Sify.com<!-- Bot generated title -->|access-date=9 January 2018|website=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120621060203/http://promosnew.sify.com/prideoftn/amaroninterview.php|archive-date=21 June 2012}}</ref> ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ രാഷ്ട്രീയക്കാരിൽ ഒരാളായ , ഗല്ല [[ഇന്ത്യൻ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2014)|2014 ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] ₹ 683 കോടി രൂപയുടെ സ്വത്ത് വെളീപ്പെടുത്തി <ref>{{Cite web|url=http://myneta.info/ls2014/candidate.php?candidate_id=8183|title=Loksabha 2014 JAYADEV GALLA (Winner), GUNTUR (ANDHRA PRADESH)|access-date=27 July 2015|publisher=ADR}}</ref> == കരിയർ == == ലോകസഭയിൽ == [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] പൊതുതാൽപര്യത്തിന്റെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ജയദേവ് സംസാരിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ സഹിഷ്ണുത എന്ന വിഷയത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവരണവും വിശകലനവും പൊതുജനങ്ങൾ വിലമതിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.gulte.com/news/44677/Galla-Jayadev-Makes-Us-Proud-In-The-Parliament|title=Galla Jayadev Makes Us Proud in the Parliament|date=2 December 2015}}</ref> കേന്ദ്ര ബജറ്റ് 2018 [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ൽ ആന്ധ്രയ്ക്ക്]] ബജറ്റ് വിഹിതം നൽകുന്നത് സംബന്ധിച്ച് 2018 ഫെബ്രുവരി 7 ന് അദ്ദേഹം [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭയിൽ സംസാരിച്ചു.]] ആന്ധ്രാപ്രദേശിന് അനുവദിച്ച [[ബാഹുബലി 2: ദ കൺക്ലൂഷൻ|ഫണ്ടിനേക്കാൾ]] കൂടുതലാണ് ബാഹുബലി മൂവി കളക്ഷനുകൾ എന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സംസ്ഥാനത്തെ വിഭജിക്കുന്ന സമയത്ത് നൽകിയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ എൻ‌ഡി‌എ സർക്കാർ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ലെന്ന് ആരോപിച്ച ഗല്ല കഴിഞ്ഞ നാല് വർഷത്തിനിടയിൽ സർക്കാർ എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. == ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ = == ജയദേവ് ഗല്ല ഗുണ്ടൂർ ജനീരിയൽ ഹോസ്പിറ്റലിന് 2 കോടി സംഭാവന നൽകി - സ്വന്തം പണവും എം‌പി‌എൽ‌ഡി ഫണ്ടുകളിൽ നിന്ന് 2 കോടി രൂപയും. '''ലോക്സഭയിലെ പ്രകടനം, 2014 മുതൽ ഇന്നുവരെ <ref>{{Cite web|url=http://www.prsindia.org/mptrack/jayadevgalla|title=PRS|access-date=9 January 2018|date=25 October 2016|website=www.PRSIndia.org}}</ref>''' {| class="wikitable" |'''എം‌പി പ്രകടന പാരാമീറ്ററുകൾ‌ (2014 - ഇന്നുവരെ)''' | '''ജയദേവ് ഗല്ല''' |- | പാർലമെന്റിൽ ഹാജർ | 90%, സംസ്ഥാന ശരാശരി 74% ൽ നിന്ന് |- | ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു | 432, സംസ്ഥാന ശരാശരി 227 നെതിരെ |- | കേസുകളുടെ എണ്ണം | ഇല്ല |- | കമ്മിറ്റി അംഗത്വം | 6 |- | സംവാദങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു | 105, സംസ്ഥാന ശരാശരി 35 നെതിരെ |- | കമ്മിറ്റി ഹാജരാകുന്നതിന് സ്‌കോർ | 9 |- | സ്വകാര്യ അംഗ ബില്ലുകൾ | 6, സംസ്ഥാന ശരാശരി 0.8 നെതിരെ |- | '''ലോക്‌സഭയുടെ പ്രകടന സ്‌കോർ''' | 10 ൽ '''8.5''' |- | വോട്ടർ സംതൃപ്തി സ്കോർ | 10 ൽ 8.5 |- |} == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist|2}} * {{YouTube|id=n3MJLQmb9iM&t=39s|title=TDP MP Galla Jayadev Face To Face {{pipe}} Protest Against Budget 2018}}HMTV https://www.prsindia.org/mptrack/17th-lok-sabha/jayadev-galla [[വർഗ്ഗം:ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള ലോക്‌സഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗുദേശം നേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] [[വർഗ്ഗം:പതിനേഴാം ലോകസഭയിൽ ആന്ധ്രയിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ]] 2m7itrkq8x6o2mazqpe4bsfe0sybuvf 0 543077 4659458 4602650 2026-08-18T04:50:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659458 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Charles R. Drew}} {{Infobox scientist | name = ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ | image = Portrait of Charles Drew.jpg | image_size = | caption = ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ | birth_date = {{birth date|1904|06|03}} | birth_place = [[വാഷിംഗ്ടൺ ടി.സി.]], യു.എസ്. | death_date = {{death date and age|1950|04|01|1904|06|03}} | death_place = [[ബർലിംഗ്ടൺ, തെക്കൻ കരോലൈന]], യു.എസ്. | workplaces = [[ഫ്രീമാൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]<br />[[മോർഗൻ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]<br />[[മോൺട്രിയൽ ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]]<br />[[ഹോവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] | alma_mater = [[ആംഹെസ്റ്റ് കോളജ്]], [[മക്ഗിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], [[കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] | doctoral_advisor = [[John Beattie (professor)|ജോൺ ബീറ്റീ]] | known_for = [[Blood banks|Blood banking]], [[blood transfusion]]s | field = [[General surgery]] | prizes = [[Spingarn Medal]] }} '''ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ''' (ജൂൺ 3, 1904 - ഏപ്രിൽ 1, 1950) ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] സർജനും മെഡിക്കൽ ഗവേഷകനുമായിരുന്നു. [[രക്തപ്പകർച്ച|രക്തപ്പകർച്ചയെക്കുറിച്ച്]] [[ഗവേഷണം]] നടത്തിയ അദ്ദേഹം, [[രക്തം]] സംഭരിക്കുന്നതിനുള്ള മെച്ചപ്പെട്ട സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ]] പ്രാരംഭത്തിൽ വൻ തോതിലുള്ള ബ്ലഡ് ബാങ്കുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ തന്റെ വൈദഗ്ദ്ധ്യം പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധസമയത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് സഖ്യസേനാംഗങ്ങളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഇത് വൈദ്യന്മാരെ അനുവദിച്ചു.<ref>{{cite press release|title=Patent For Preserving Blood Issued November 10, 1942; Washingtonian's invention made blood bank possible|url=http://www.uspto.gov/web/offices/com/speeches/01-52.htm|publisher=Brigid Quinn, [[United States Patent and Trademark Office]]|date=November 9, 2001|access-date=February 3, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211135602/http://www.uspto.gov/web/offices/com/speeches/01-52.htm|archive-date=February 11, 2009|url-status=dead}} {{Cite web |url=http://www.uspto.gov/web/offices/com/speeches/01-52.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-27 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211135602/http://www.uspto.gov/web/offices/com/speeches/01-52.htm |url-status=dead }}</ref> ഈ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിരുന്ന ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാരനെന്ന നിലയിൽ, രക്തദാനത്തിൽ വംശീയ വേർതിരിവ് നടത്തുന്നതിനെതിരെ ഡ്രൂ പ്രതിഷേധിച്ചു. യാതൊരു ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറയില്ലാത്ത ഈ നയം 1950 വരെ അനുവർത്തിച്ചുവന്ന [[അമേരിക്കൻ റെഡ് ക്രോസ്|അമേരിക്കൻ റെഡ് ക്രോസുമായുള്ള]] തന്റെ ബന്ധം അദ്ദേഹം വിശ്ചേദിച്ചു.<ref>Inventions, Mary Bellis Inventions Expert Mary Bellis covered; films, inventors for ThoughtCo for 18 years She is known for her independent; documentaries; Alex, including one about; Bellis, er Graham Bell our editorial process Mary. "All About the Inventor of the Blood Bank". ''ThoughtCo''. Retrieved 2021-05-06.</ref> == ആദ്യകാലവും വിദ്യാഭ്യാസവും == [[പ്രമാണം:Charles_Richard_Drew_-_Dunbar_HS_Yearbook_Entry_(1922).png|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|475x475ബിന്ദു| ചാൾസ് ഡ്രൂവിന്റെ 1922 ഡൻബാർ ഹൈസ്‌കൂൾ ഇയർബുക്ക് എൻട്രി.]] 1904-ൽ [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്‌ടൺ ഡി.സിയിലെ]] [[ആഫ്രോ അമേരിക്കക്കാർ|ഒരു ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ]] മധ്യവർഗ കുടുംബത്തിലാണ് ഡ്രൂ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റിച്ചാർഡ് ഒരു കാർപ്പറ്റ് ലെയർ ആയിരുന്നു <ref name="1930CXASS-USCensus">{{Cite web|url=http://www.ancestry.com|title=Fifteenth Census of the United States (1930) [database on-line], Arlington Magisterial District, Arlington County, Virginia, Enumeration District: 7–11, Page: 6B, Line: 69, household of Richard T. Drew|access-date=2013-08-15|date=1930-04-14|publisher=The Generations Network|location=[[United States]]}}</ref>, അമ്മ നോറ ബറേൽ അദ്ധ്യാപികയായി പരിശീലനം നേടി. ഡ്രൂവും മൂന്ന് (രണ്ട് സഹോദരിമാരും, ഒരു സഹോദരനും) അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാല് ഇളയ സഹോദരങ്ങളിൽ (മൂന്ന് സഹോദരിമാരും ഒരു സഹോദരനും ആകെ) വാഷിംഗ്ടണിലെ പ്രധാനമായും മധ്യവർഗ, അന്തർ-വംശീയ ഫോഗി ബോട്ടം പരിസരത്താണ് വളർന്നത്. ചെറുപ്പം മുതൽ തന്നെ ഡ്രൂ തന്റെ അയൽപക്കത്ത് ഒരു പത്ര വിതരണക്കാരൻ പയ്യനായി ജോലി ആരംഭിച്ചു, പ്രതിദിനം ആയിരത്തിലധികം പത്രങ്ങൾ അയൽക്കാർക്ക് എത്തിക്കാൻ സഹായിച്ചു. വാഷിംഗ്‌ടൺ ഡിസിയിലെ ഒരു പുതുമുഖമെന്ന നിലയിൽ ഡ്രൂ ഡൻ‌ബാർ‌ ഹൈസ്‌കൂളിൽ‌ ചേർ‌ന്നു, അക്കാലത്തെ വംശീയമായി വേർ‌തിരിച്ച അവസ്ഥ കണക്കിലെടുത്ത് എല്ലാവർക്കും തുല്യതയ്ക്കും അവസരങ്ങൾക്കും എതിരെ കുപ്രസിദ്ധമായി അറിയപ്പെടുന്ന ഇടമായിരുന്നു. <ref name=":0">Tan, Siang Yong; Merritt, Christopher (2017). "Charles Richard Drew (1904–1950): Father of blood banking". ''Singapore Medical Journal''. '''58''' (10): 593–594. [[Doi (identifier)|doi]]:10.11622/smedj.2017099. [[ISSN (identifier)|ISSN]] 0037-5675. [[PMC (identifier)|PMC]] 5651504. [[PMID (identifier)|PMID]] 29119194.</ref> 1920 മുതൽ 1939-ൽ വിവാഹം കഴിക്കുന്നതുവരെ ഡ്രൂവിന്റെ സ്ഥിരം വിലാസം [[ആർലിങ്ടൺ, വിർജീനിയ|വിർജീനിയയിലെ ആർലിംഗ്ടൺ കൗണ്ടിയിലായിരുന്നു.]] <ref name="NHL">(1) {{Cite web|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=1686&ResourceType=Building|title=Charles Richard Drew House|access-date=2008-04-11|website=National Historic Landmark summary listing|publisher=National Park Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20071231130002/http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=1686&ResourceType=Building|archive-date=2007-12-31}}<br /><br />(2) {{Cite journal|title=National Register of Historic Places Inventory—Nomination Form: Charles Richard Drew House|url=https://npgallery.nps.gov/NRHP/GetAsset/NHLS/76002095_text|format=pdf|date=1976-02-02|first=Lynne Gomez, Historical Projects Director, Afro-American Bicentennial Corporation|last=Graves|publisher=[[National Park Service]]|accessdate=2019-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190117234224/https://npgallery.nps.gov/NRHP/GetAsset/NHLS/76002095_text|archivedate=2019-01-17}} and {{Cite web|url=https://npgallery.nps.gov/NRHP/GetAsset/NHLS/76002095_photos|title=Accompanying 4 photos, exterior, from 1920 and 1976|access-date=2019-01-17|publisher=[[National Park Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117234454/https://npgallery.nps.gov/NRHP/GetAsset/NHLS/76002095_photos|archive-date=2019-01-17}}</ref> 1922-ൽ വാഷിംഗ്ടണിലെ ഡൻബാർ ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി, ആ സമയത്ത് മറ്റെവിടെയോ ആണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. <ref name="DrewPapers">{{Cite web|url=http://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/BG/p-nid/336|title=The Charles R. Drew Papers|access-date=2012-08-25|publisher=U.S. National Library of Medicine}}</ref> [[മസാച്യുസെറ്റ്സ്|ഡ്രൂ മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ]] ആംഹെർസ്റ്റ് കോളേജിൽ അത്ലറ്റിക്സ് സ്കോളർഷിപ്പ് നേടി, <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/african-americans-in-sciences/charles-richard-drew.html|title=Charles Richard Drew|access-date=2021-05-11|website=American Chemical Society|language=en}}</ref> അവിടെ അദ്ദേഹം ഫുട്ബോളിലും ട്രാക്ക് ആൻഡ് ഫീൽഡ് ടീമിലും കളിച്ചു, പിന്നീട് 1926 ൽ ബിരുദം നേടി. <ref name=":0">Tan, Siang Yong; Merritt, Christopher (2017). "Charles Richard Drew (1904–1950): Father of blood banking". ''Singapore Medical Journal''. '''58''' (10): 593–594. [[Doi (identifier)|doi]]:10.11622/smedj.2017099. [[ISSN (identifier)|ISSN]] 0037-5675. [[PMC (identifier)|PMC]] 5651504. [[PMID (identifier)|PMID]] 29119194.</ref> കോളേജിനുശേഷം, ഡ്രൂ രണ്ടുവർഷം (1926-1928) കെമിസ്ട്രി, ബയോളജി പ്രൊഫസറായും ആദ്യത്തെ അത്‌ലറ്റിക് ഡയറക്ടറായും [[ബാൾട്ടിമോർ, മെരിലാൻഡ്|മേരിലാൻഡിലെ ബാൾട്ടിമോറിലെ]] ചരിത്രപരമായി കറുത്ത സ്വകാര്യ മോർഗൻ കോളേജിലെ ഫുട്ബോൾ പരിശീലകനായും മെഡിക്കൽ സ്കൂളിനായി പണം സമ്പാദിക്കാൻ ചെലവഴിച്ചു. <ref name="DrewPapers"/> <ref>{{Cite web|url=https://news.morgan.edu/former-morgan-professor-dr-charles-drew-inducted-into-national-inventors-hall-of-fame/|title=Former Morgan Professor Dr. Charles Drew Inducted into National Inventors Hall of Fame|access-date=2018-11-20|date=2015-05-11|publisher=Morgan State University|archive-date=2021-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216035916/https://news.morgan.edu/former-morgan-professor-dr-charles-drew-inducted-into-national-inventors-hall-of-fame/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://morganstatebears.com/hof.aspx?hof=62|title=Morgan State Bears Hall of Fame|access-date=2018-11-20|publisher=Morgan State Bears football team}}</ref> വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനായി ഡ്രൂ ഹോവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, [[ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ]], പിന്നീട് മക്ഗിൽ സർവകലാശാല എന്നിവിടങ്ങളിൽ അപേക്ഷിച്ചു . <ref name=":0">Tan, Siang Yong; Merritt, Christopher (2017). "Charles Richard Drew (1904–1950): Father of blood banking". ''Singapore Medical Journal''. '''58''' (10): 593–594. [[Doi (identifier)|doi]]:10.11622/smedj.2017099. [[ISSN (identifier)|ISSN]] 0037-5675. [[PMC (identifier)|PMC]] 5651504. [[PMID (identifier)|PMID]] 29119194.</ref> ഹൊവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് വേണ്ടുന്ന ചില മുൻവ്യവസ്ഥകൾ ഡ്രൂവിന് ഇല്ലായിരുന്നു, ഹാർവാർഡ് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു വർഷം മാറ്റിവയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അതിനാൽ, മുൻവ്യവസ്ഥകൾ ഇല്ലാത്തതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹൊവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിക്കുകയും ഹാർവാർഡ് വിട്ടുപോയതിനെത്തുടർന്ന് ഒരു വർഷം മെഡിക്കൽ ജീവിതം നീട്ടാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യാതിരുന്നതിനാൽ, കാനഡയിലെ [[മൊൺട്രിയാൽ|ക്യൂബെക്കിലെ മോൺ‌ട്രിയാലിലെ]] മൿഗിൽ സർവകലാശാലയിൽ മെഡിക്കൽ സ്‌കൂളിൽ ചേരാൻ ഡ്രൂ തീരുമാനിച്ചു. <ref name=":3">{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/bg/feature/biographical-overview|title=Biographical Overview|access-date=2021-05-11|website=Charles R. Drew – Profiles in Science|language=en}}</ref> തന്റെ മെഡിക്കൽ യാത്രയിലെ ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ഡ്രൂവിന്റെ രക്തപ്പകർച്ചയും ഷോക്ക് തെറാപ്പിയും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്ന ജോൺ ബീറ്റിയുമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ ഡ്രൂവിന് കഴിഞ്ഞത്. <ref name=":2">{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/bg/feature/education|title=Education and Early Medical Career, 1922–1938|access-date=2021-05-11|website=Charles R. Drew – Profiles in Science|language=en}}</ref> ശരീരത്തിലെ രക്തത്തിന്റെ അളവ് അതിവേഗം കുറയുന്നതിനാൽ മുറിവ് അല്ലെങ്കിൽ ദ്രാവകങ്ങളുടെ അഭാവം (നിർജ്ജലീകരണം) പോലുള്ള പല ഘടകങ്ങളും ഉണ്ടാകാം. ശരീരം ഞെട്ടലിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ രക്തസമ്മർദ്ദവും ശരീര താപനിലയും കുറയുന്നു, ഇത് ശരീരത്തിലെ കോശങ്ങളിലും കോശങ്ങളിലും ഓക്സിജൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനാൽ രക്തയോട്ടത്തിന്റെ അഭാവത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഹൃദയാഘാതത്തിന് ഇരയായവരെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനുള്ള പരിഹാരമാണ് രക്തപ്പകർച്ചയെന്ന് ക്രമേണ വ്യക്തമായി, പക്ഷേ അക്കാലത്ത് രക്തത്തിനോ അതിന്റെ വലിയ സംഭരണത്തിനോ വിജയകരമായ ഗതാഗത മാർഗ്ഗമില്ലായിരുന്നു, ഇത് കൈമാറ്റം ചെയ്യാവുന്ന ദൂരത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തി. മക്ഗിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ അദ്ദേഹം മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള സ്കോളാസ്റ്റിക് ഓണേഴ്സ് സൊസൈറ്റിയായ ആൽഫ ഒമേഗ ആൽഫയിൽ അംഗത്വം നേടി, 127 വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ബിരുദ ക്ലാസ്സിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തി, കൂടാതെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, മാസ്റ്റർ ഓഫ് സർജറി ബിരുദം എന്നിവ 1933 -ൽ മക്ഗിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ നൽകി. <ref name="NHL"/> <ref name=":1"/> [[പ്രമാണം:Freedman_Hospital_LCCN2016824750.jpg|ലഘുചിത്രം| ഫ്രീഡ്‌മാൻ ആശുപത്രി 1910 നും 1935 നും ഇടയിൽ]] 1935 മുതൽ 1936 വരെ ഹോവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ പാത്തോളജിക്ക് വേണ്ടിയാണ് ഡ്രൂവിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി ഇൻസ്ട്രക്ടറായി നിയമനം. <ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.cdrewu.edu/about-cdu/about-dr-charles-r-drew|title=Charles R. Drew, MD {{!}} Charles R. Drew University of Medicine and Science|access-date=2021-05-11|website=www.cdrewu.edu|archive-date=2021-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416175524/https://www.cdrewu.edu/about-cdu/about-dr-charles-r-drew|url-status=dead}}</ref> തുടർന്ന് ഹോവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഫെഡറൽ ഓപ്പറേറ്റഡ് സൗകര്യമായ ഫ്രീഡ്മാൻ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ശസ്ത്രക്രിയയിൽ ഇൻസ്ട്രക്ടറായും അസിസ്റ്റന്റ് സർജനായും ചേർന്നു. ശസ്ത്രക്രിയയിൽ രണ്ടുവർഷത്തെ റോക്ക്ഫെല്ലർ ഫെലോഷിപ്പ് നൽകിക്കൊണ്ട് 1938 ൽ ഡ്രൂ [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ]] [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിൽ ബിരുദ ജോലി ആരംഭിച്ചു.]] തുടർന്ന് ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ശസ്ത്രക്രിയയിൽ ഡോക്ടർ ഓഫ് സയൻസ് നേടി. കൊളംബിയയിലെ പ്രെസ്ബൈറ്റീരിയൻ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഗവേഷണം നടത്താൻ അദ്ദേഹം സമയം ചെലവഴിച്ചു. രക്തസംരക്ഷണ സാങ്കേതിക വിദ്യകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ പഠനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി [https://collections.nlm.nih.gov/bookviewer?PID=nlm:nlmuid-101584649X142-doc#page/1/mode/2up "ബാങ്ക്ഡ് ബ്ലഡ്: എ സ്റ്റഡി ഓൺ ബ്ലഡ് പ്രിസർവേഷൻ" എന്ന ഡോക്ടറൽ തീസിസ് എഴുതി.] ഈ രക്തസംരക്ഷണ ഗവേഷണത്തിലൂടെയാണ് രക്ത പ്ലാസ്മയെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഡ്രൂ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്, രണ്ട് മാസം, <ref name=":0">Tan, Siang Yong; Merritt, Christopher (2017). "Charles Richard Drew (1904–1950): Father of blood banking". ''Singapore Medical Journal''. '''58''' (10): 593–594. [[Doi (identifier)|doi]]:10.11622/smedj.2017099. [[ISSN (identifier)|ISSN]] 0037-5675. [[PMC (identifier)|PMC]] 5651504. [[PMID (identifier)|PMID]] 29119194.</ref> ദ്രവീകരണത്തിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ കോശങ്ങളിൽ നിന്ന് ദ്രാവക രക്തം വേർതിരിക്കുന്നതിലൂടെയോ. ഉപയോഗത്തിന് തയ്യാറാകുമ്പോൾ പ്ലാസ്മയ്ക്ക് പുനർനിർമ്മാണത്തിലൂടെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയും. <ref>{{Cite web|url=https://www.biography.com/scientist/charles-drew|title=Charles Drew|access-date=2021-05-11|website=Biography|language=en-us}}</ref> ഈ പ്രബന്ധം 1940 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഡോക്ടർ ഓഫ് സയൻസ് ഇൻ മെഡിസിൻ ബിരുദം നേടി, അങ്ങനെ ആദ്യമായി ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാരനായി. <ref name=":3"/> <ref>{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/ps/access/BGBBGD.pdf|title=Letter from Charles R. Drew to Edwin B. Henderson|access-date=2019-01-17|last=Drew|first=Charles R.|date=1940-05-31|publisher=[[National Institutes of Health]]: [[National Library of Medicine]]|location=[[Bethesda, Maryland]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190118020028/https://profiles.nlm.nih.gov/ps/access/BGBBGD.pdf|archive-date=2019-01-18|quote=On Tuesday I get the degree of Doctor of Science in Medicine.}}</ref> അമേരിക്കൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഓഫ് കൊളംബിയ ചാപ്റ്റർ വെളുത്ത ഡോക്ടർമാരെ മാത്രമേ ചേരാൻ അനുവദിച്ചുള്ളൂ, തൽഫലമായി “. . . എ‌എം‌എയിൽ അംഗത്വം ഡ്രൂ മരിക്കുന്നതുവരെ ലഭിച്ചില്ല” <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/charlesricharddr0000wyne|title=Charles Richard Drew: The Man and the Myth|last=Wynes|first=Charles E.|date=1988|publisher=University of Illinois Press (Urbana)|others=Internet Archive|isbn=978-0-252-01551-9|pages=84}}</ref> == ബ്രിട്ടന് രക്തം == 1940 ന്റെ അവസാനത്തിൽ, യു‌എസ് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] പ്രവേശിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയതിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, രക്ത സംഭരണത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി ഒരു ആദ്യകാല പ്രോട്ടോടൈപ്പ് പ്രോഗ്രാം രൂപീകരിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കാനായി ഡ്രൂവിനെ ജോൺ സ്കഡ്ഡർ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു. രക്തസംരക്ഷണത്തിനും ഗതാഗതത്തിനും സഹായിക്കുന്നതിനായി തന്റെ പ്രബന്ധം പ്രയോഗിക്കാൻ ഇവിടെ ഡ്രൂവിന് കഴിഞ്ഞു. [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ]] വിതരണത്തിനായി [[രക്ത പ്ലാസ്മ|വലിയ അളവിൽ രക്ത പ്ലാസ്മ]] ശേഖരിക്കുക, പരിശോധിക്കുക, കടത്തുക എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. <ref name="plasma">{{Cite book|title=Blood: An Epic History of Medicine and Commerce|url=https://archive.org/details/bloodepichistory0000star_u6z6|last=Starr|first=Douglas P.|publisher=Quill|year=2000|isbn=0-688-17649-6|location=New York}}</ref> രക്തത്തിൽ നിന്ന് പ്ലാസ്മ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിന് കേന്ദ്രീകരണവും ദ്രാവക എക്സ്ട്രാക്ഷനും ആവശ്യമാണെന്ന് ഡ്രൂ മനസ്സിലാക്കി. മലിനീകരണ സാധ്യത ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനായി നിയന്ത്രിത സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഓരോ എക്സ്ട്രാക്ഷനും നടത്തി. പ്ലാസ്മ മലിനീകരണ സാധ്യത ലഘൂകരിക്കാൻ വായു മറയ്ക്കൽ, അൾട്രാവയലറ്റ് ലൈറ്റ്, മെർത്തിയോളേറ്റ് എന്നിവയെല്ലാം ഉപയോഗിച്ചു. <ref name=":1"/> [[പ്രമാണം:(Plasma_transfer_pack_and_extractor_apparatus)_(4645104328).jpg|ലഘുചിത്രം| പ്ലാസ്മ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പാക്കേജും ദാതാക്കളിൽ നിന്ന് പ്ലാസ്മ ശേഖരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന എക്സ്ട്രാക്റ്ററും]] അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ [[രക്ത പ്ലാസ്മ|ബ്ലഡ് ഫോർ ബ്രിട്ടൻ]] പ്രോജക്ടിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ഡ്രൂ [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലേക്ക് പോയി.]] ബ്രിട്ടനിലേക്ക് ബ്ലഡ് പ്ലാസ്മ ദാനം ചെയ്യുന്ന മറ്റ് ആശുപത്രികൾക്ക് നിലവാരം നിശ്ചയിക്കാൻ ഡ്രൂ സഹായിച്ചത് ഇവിടെയാണ്, ശുദ്ധമായ രക്തപ്പകർച്ചയും ശരിയായ അസെപ്റ്റിക് സാങ്കേതികതയും ഉപയോഗിച്ച് പ്ലാസ്മ വിതരണത്തെ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് അയച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. <ref name=":3"/> യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് യുഎസ് രക്തം നൽകി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരെയും സാധാരണക്കാരെയും സഹായിക്കുന്ന പദ്ധതിയായിരുന്നു ബ്ലഡ് ഫോർ ബ്രിട്ടൻ പദ്ധതി. സംഭരിച്ച രക്തത്തിന്റെ റഫ്രിജറേറ്ററുകൾ അടങ്ങിയ ട്രക്കുകളായിരുന്നു ഡ്രൂ തുടങ്ങിയത്, ഇത് പിന്നീട് ബ്ലഡ് മൊബൈൽ എന്ന് അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയത്; ഇത് ഗതാഗതത്തിലും വരാനിരിക്കുന്ന സംഭാവനകളിലും കൂടുതൽ ചലനാത്മകത കൈവരിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/charlesdrewpione0000sala/page/20|title=Charles Drew: Pioneer in Medicine|last=Salas|first=Laura P.|publisher=Capstone Press|year=2006|isbn=0736854339|location=Minnesota|pages=[https://archive.org/details/charlesdrewpione0000sala/page/20 20]|url-access=registration}}</ref> രക്തം ശേഖരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്ര സ്ഥാനം ഡ്രൂ സൃഷ്ടിച്ചു, അവിടെ ദാതാക്കൾക്ക് രക്തം നൽകാൻ പോകാം. എല്ലാ രക്ത പ്ലാസ്മയും അയയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പരിശോധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പുവരുത്തി. മലിനീകരണ സാധ്യത ഒഴിവാക്കാൻ വിദഗ്ധർ മാത്രമേ രക്ത പ്ലാസ്മ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നുള്ളൂവെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പുവരുത്തി. ബ്ലഡ് ഫോർ ബ്രിട്ടൻ പ്രോഗ്രാം അഞ്ച് മാസത്തേക്ക് വിജയകരമായി പ്രവർത്തിച്ചു, മൊത്തം 15,000 ത്തോളം ആളുകൾ രക്തം ദാനം ചെയ്തു, കൂടാതെ 5,500 ൽ അധികം രക്ത പ്ലാസ്മയും. <ref name="plasma"/> തൽഫലമായി, ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ബെറ്റർമെന്റ് അസോസിയേഷൻ ഡ്രൂവിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ പ്രശംസിച്ചു. == അമേരിക്കൻ റെഡ് ക്രോസ് ബ്ലഡ് ബാങ്ക് == 1941 ഫെബ്രുവരിയിൽ ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ റെഡ് ക്രോസ് ബ്ലഡ് ബാങ്കിന്റെ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. യുഎസ് ആർമിയുടേയും നാവികസേനയുടേയും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായുള്ള രക്തത്തിന്റെ ചുമതലയുള്ള ഈ ബ്ലഡ് ബാങ്ക്, ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കക്കാരുടെ രക്തം പ്ലാസ്മ വിതരണ ശൃംഖലയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നതിനോട് അദ്ദേഹം വിയോജിച്ചു. ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കക്കാരുടെ രക്തം സ്വീകരിക്കപ്പെടുമമെങ്കിലും വെള്ളക്കാരുടേതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്ഥമായ അത് പ്രത്യേകമായി സൂക്ഷിക്കണമെന്ന് സായുധസേന വിധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1942 ൽ ഡ്രൂ റെഡ് ക്രോസിലെ തന്റെ സ്ഥാനങ്ങൾ രാജിവച്ചു.<ref name="cdrewedu">https://www.cdrewu.edu/about-cdu/about-dr-charles-r-drew{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == അക്കാദമിക് നേട്ടങ്ങൾ == അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് സർജറിയിൽ ഒരു എക്സാമിനറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ആദ്യത്തെ ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ സർജനായതോടെ 1941 ൽ ഡ്രൂവിന്റെ തൊഴിൽ മേഖലയിലെ വൈശിഷ്‌ട്യംതിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു.<ref name="NLM2">{{cite journal|url=http://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/BG/p-nid/339|title=The Charles R. Drew Papers – "My Chief Interest Was and Is Surgery"--Howard University, 1941–1950|journal=Profiles in Science|publisher=National Library of Medicine|access-date=2013-09-17}} Other sources put the date as late as 1943, e.g., [https://www.pbs.org/wnet/redgold/innovators/bio_drew.html PBS's Red Gold] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517052129/http://www.pbs.org/wnet/redgold/innovators/bio_drew.html |date=2008-05-17 }}.</ref> ഒരു നീണ്ട ഗവേഷണ-അദ്ധ്യാപന ജീവിതം ഉണ്ടായിരുന്ന ഡ്രൂ 1942 ൽ ഫ്രീഡ്‌മാൻ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും [[ഹോവാർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി|ഹോവാർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലേക്കും]] ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ധനും വൈദ്യശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറുമായി മടങ്ങിയെത്തി. ബ്രിട്ടീഷ്, അമേരിക്കൻ പ്രോജക്ടുകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചതിന്റെ പേരിൽ 1944 ൽ NAACP അദ്ദേഹത്തിന് സ്പിംഗാർൺ മെഡൽ നൽകി ആദരിച്ചു. 1945 ൽ വിർജീനിയ സ്റ്റേറ്റ് കോളേജും 1947 ൽ ആംഹെർസ്റ്റ് കോളജും അദ്ദേഹത്തിന് ഓണററി ഡോക്ടർ ഓഫ് സയൻസ് ബിരുദം നൽകി.<ref name="cdrewedu2">{{Cite web |url=https://www.cdrewu.edu/about-cdu/about-dr-charles-r-drew |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-27 |archive-date=2021-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613143434/https://www.cdrewu.edu/about-cdu/about-dr-charles-r-drew |url-status=dead }}</ref> == സ്വകാര്യജീവിതം == 1939 ൽ [[ജോർജിയ (യു.എസ്. സംസ്ഥാനം)|ജോർജിയയിലെ]] [[അറ്റ്‌ലാന്റാ നഗരം|അറ്റ്ലാന്റയിലെ]] സ്പെൽമാൻ കോളേജിൽ [[സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര]] പ്രൊഫസറും ആ വർഷം ആദ്യം അദ്ദേഹം കണ്ടുമുട്ടിയ വനിതയുമായ മിന്നി ലെനോർ റോബിൻസിനെ ഡ്രൂ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>[http://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/BG/p-nid/336 Biography] by [[United States National Library of Medicine]]</ref> അവർക്ക് മൂന്ന് പെൺമക്കളും ഒരു മകനുമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="DrewPapers6">{{cite web|url=http://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/BG/p-nid/336|title=The Charles R. Drew Papers|access-date=2012-08-25|publisher=U.S. National Library of Medicine}}</ref> 1979 മുതൽ 2000 വരെ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഓഫ് കൊളംബിയ കൗൺസിലിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ ചാർലിൻ ഡ്രൂ ജാർവിസ് 1996 മുതൽ 2009 വരെയുള്ള കാലത്ത് സൌത്ത്ഈസ്റ്റേൺ സർവകലാശാലയുടെ പ്രസിഡന്റും ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഓഫ് കൊളംബിയ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റുമായിരുന്നു.<ref>(1) {{cite web|url=http://www.dcboee.org/information/eo_index/history/ward%204.shtm|title=Ward 4 Member of the Council of the District of Columbia|publisher=District of Columbia Board of Elections and Ethics|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716231333/http://www.dcboee.org/information/eo_index/history/ward%204.shtm|archive-date=2008-07-16}} (2) {{cite web|url=http://www.redcross.org/article/0,1072,0_312_2825,00.html|title=Legacy and Memory of Charles Drew Lives On|access-date=2004-06-04|last=Hallman|first=Lesly|publisher=[[American Red Cross]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20041127220225/http://www.redcross.org/article/0,1072,0_312_2825,00.html|archive-date=2004-11-27}} (3) {{cite web|url=http://www.nationalhealthmuseum.org/themuseum/board.html|title=Board of Trustees: The Honorable Charlene Drew Jarvis, PhD, Secretary|access-date=2007-04-01|date=January 2007|publisher=The National Health Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20070823021939/http://www.nationalhealthmuseum.org/themuseum/board.html|archive-date=2007-08-23}}</ref> == മരണം == [[പ്രമാണം:Dr_Charles_Richard_Drew_by_Charles_Alston.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| നാഷണൽ ആർക്കൈവ്സിന്റെ ശേഖരത്തിൽ ചാൾസ് ആൽസ്റ്റൺ എഴുതിയ ഡ്രൂവിന്റെ ചിത്രീകരണം]] ജോൺ എ. ആൻഡ്രൂ മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ വാർഷിക സൗജന്യ ക്ലിനിക്കിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി 1939 മുതൽ ഡ്രൂ [[അലബാമ|അലബാമയിലെ]] ടസ്കീഗിയിലേക്ക് പോയി. <ref>{{Citation|last=Anne E. Schraff|title=Charles Drew: Pioneer in Medicine|year=2003|publisher=Enslow Publishing, Inc.}}</ref> 1950 ലെ ടസ്കീഗി ക്ലിനിക്കിൽ ഡ്രൂ മറ്റ് മൂന്ന് കറുത്ത വൈദ്യന്മാരോടൊപ്പം വാഹനമോടിച്ചു. ഏപ്രിൽ ഒന്നിന് രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ ഡ്രൂ ഡ്രൈവ് ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഓപ്പറേറ്റിംഗ് തിയേറ്ററിൽ തലേദിവസം രാത്രി കഴിച്ചുകൂട്ടിയതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിനു വാഹനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഒരു വയലിലെക്കിറങ്ങിയ ശേഷം കാർ‌ മൂന്ന്‌ തവണ കീഴ്മേൽ മറിഞ്ഞു. മറ്റ് മൂന്ന് ഡോക്ടർമാർക്കും നിസാര പരിക്കേറ്റു. ഗുരുതരമായ മുറിവുകളുമായി ഡ്രൂ കുടുങ്ങി; അവന്റെ കാൽ ബ്രേക്ക്‌ പെഡലിനടിയിൽ‌ വിരിഞ്ഞിരുന്നു. അടിയന്തര സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരെ സമീപിച്ചപ്പോൾ, കാലിന് ഗുരുതരമായ പരിക്കുകൾ കാരണം അദ്ദേഹം മരണാസനസ്ഥനായിരുന്നു. ഡ്രൂവിനെ നോർത്ത് കരോലിനയിലെ ബർലിംഗ്ടണിലുള്ള അലാമൻസ് ജനറൽ ആശുപത്രിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. <ref name="ferris.edu">{{Cite web|url=http://www.ferris.edu/jimcrow/question/june04.htm|title=Question of the Month: The Truth About the Death of Charles Drew|access-date=November 19, 2013|date=June 2004|publisher=[[Jim Crow Museum of Racist Memorabilia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212204306/http://www.ferris.edu/jimcrow/question/june04.htm|archive-date=December 12, 2013}}</ref> വൈദ്യസഹായം ലഭിച്ച അരമണിക്കൂറിനുശേഷം അദ്ദേഹം മരിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. ഡ്രൂവിന്റെ സംസ്കാരം 1950 ഏപ്രിൽ 5 ന് [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലെ]] പത്തൊൻപതാം സ്ട്രീറ്റ് ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് പള്ളിയിൽ നടന്നു നേരെമറിച്ച് ഒരു ജനപ്രിയ മിത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഒരു എപ്പിസോഡിൽ ഒരിക്കൽ ആവർത്തിച്ചു (" പ്രിയ അച്ഛൻ. . . മൂന്ന് ") ഹിറ്റ് ടിവി സീരീസായ ''എം * എ * എസ് * എച്ച്'' '', കരിയൻ കംഫർട്ട്'' എന്ന നോവലിൽ, ഡ്രൂവിന്റെ മരണം ചർമ്മത്തിന്റെ നിറം കാരണം രക്തപ്പകർച്ച നിരസിച്ചതിന്റെ ഫലമായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ കറുത്തവർഗക്കാർക്ക് ചികിത്സ നിഷേധിക്കുന്നത് വളരെ സാധാരണമായിരുന്നതിനാൽ ഈ മിത്ത് വളരെ വേഗത്തിൽ പ്രചരിച്ചു, കാരണം ആവശ്യത്തിന് "നീഗ്രോ ബെഡ്ഡുകൾ" ലഭ്യമല്ല അല്ലെങ്കിൽ അടുത്തുള്ള ആശുപത്രികൾ വെള്ളക്കാർക്ക് മാത്രം ഉള്ളതും ആവാം. ഡ്രൂവിന്റെ കാറിലെ യാത്രക്കാരിലൊരാളായ ജോൺ ഫോർഡ് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഡ്രൂവിന്റെ പരിക്കുകൾ വളരെ കഠിനമായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ഫലത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. ഒരു രക്തപ്പകർച്ച ഡ്രൂവിനെ എത്രയും വേഗം കൊന്നിരിക്കാമെന്ന് ഫോർഡ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. <ref name="ferris.edu"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.straightdope.com/columns/read/1092/did-the-black-doctor-who-invented-blood-plasma-die-because-white-doctors-wouldnt-treat-him|title=Did the black doctor who invented blood plasma die because white doctors wouldn't treat him?|access-date=February 18, 2014|date=November 1989|website=[[The Straight Dope]]}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wz-DTSXeLRYC&pg=112|title=The Inventive Spirit of African Americans: Patented Ingenuity|last=Sluby|first=Patricia Carter|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=978-0-275-96674-4|pages=112–13|oclc=260101002|access-date=February 18, 2014}}</ref> == ലെഗസി == [[പ്രമാണം:Charles-drew-house019.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|<center> ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ ഹ .സ്<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> 2012</center>]] * 1976-ൽ [[നാഷണൽ പാർക്ക് സർവീസ്]] വിർജീനിയയിലെ ആർലിംഗ്ടൺ കൗണ്ടിയിലെ ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ ഹൗസിനെ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ലായി ആഫ്രോ-അമേരിക്കൻ ബൈസെന്റേനിയൽ കോർപ്പറേഷന്റെ നാമനിർദ്ദേശത്തിന് മറുപടിയായി നിയമിച്ചു. <ref name="NHL"/> * ഡ്രൂവിനെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനായി 1981 ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് പോസ്റ്റൽ സർവീസ് അതിന്റെ ഗ്രേറ്റ് അമേരിക്കക്കാരുടെ പരമ്പരയിൽ 35 ¢ [[തപാൽ മുദ്ര|തപാൽ സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി.]] * ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ മെമ്മോറിയൽ ബ്രിഡ്ജ്, വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലെ എഡ്ജ്വുഡ്, ബ്രൂക്ക്‌ലാന്റ് <ref>[http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=6262 Charles Richard Drew Memorial Bridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917063935/https://www.hmdb.org/marker.asp?marker=6262 |date=2018-09-17 }} at The Historical Marker Database.</ref> * യു‌എസ്‌എൻ‌എസ് <nowiki><i id="mw7w">ചാൾസ് ഡ്രൂ</i></nowiki>, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് നേവിയുടെ ചരക്ക് കപ്പൽ * കാനഡയിലെ [[ക്യൂബെക്|ക്യൂബെക്കിലെ]] [[മൊൺട്രിയാൽ|മോൺ‌ട്രിയലിലെ]] ലെ സുഡ്-ഓസ്റ്റിലുള്ള പാർക്ക് ചാൾസ്-ഡ്രൂ * 2002-ൽ പണ്ഡിതനായ മൊലെഫി കെറ്റെ അസന്റെ 100 മികച്ച ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാരിൽ ഒരാളായി ഡ്രൂവിനെ പട്ടികപ്പെടുത്തി. ഡോ. ഡ്രൂവിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നിരവധി സ്കൂളുകളും ആരോഗ്യ സംബന്ധിയായ സൗകര്യങ്ങളും മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങളും നാമകരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. '''മെഡിക്കൽ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം''' * 1966 ൽ, ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ കാലിഫോർണിയയിൽ ചേർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് പിന്നീട് ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ ആന്റ് സയൻസ് ആയി . * ചാൾസ് ഡ്രൂ ഹെൽത്ത് സെന്റർ, [[ഒമാഹ, നെബ്രാസ്ക]] <ref>[http://www.cdhcmedical.com/ Charles Drew Health Center]</ref> * ചാൾസ് ഡ്രൂ സയൻസ് സമ്പുഷ്ടീകരണ ലബോറട്ടറി, മിഷിഗൺ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഈസ്റ്റ് ലാൻസിംഗ്, മിഷിഗൺ <ref>[http://drewlab.msu.edu/charlesdrew.html About Dr. Charles R. Drew] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901150924/http://www.drewlab.msu.edu/charlesdrew.html|date=2006-09-01}}, Charles Drew Charles Drew Science Enrichment Laboratory, Michigan State University</ref> * [[ഈസ്റ്റ് പാലോ ആൾട്ടോ|1960 മുതൽ 2000 വരെ കാലിഫോർണിയയിലെ ഈസ്റ്റ് പാലോ ആൾട്ടോയിലെ]] ചാൾസ് ഡ്രൂ ഹെൽത്ത് ഫൗണ്ടേഷൻ, പതിറ്റാണ്ടുകളായി കമ്മ്യൂണിറ്റിയുടെ ഏക ക്ലിനിക്കായിരുന്നു. * [https://web.archive.org/web/20061231211138/http://www.piedmonthealth.org/english/charlesdrewpage.htm ചാൾസ് ഡ്രൂ കമ്മ്യൂണിറ്റി ഹെൽത്ത് സെന്റർ], എൻ‌സിയിലെ ബർലിംഗ്ടണിൽ, പഴയ അലമാൻസ് കൗണ്ടി ആശുപത്രിയുടെ സ്ഥലത്തിന് സമീപം. * ചാൾസ് ഡ്രൂ പ്രീ-ഹെൽത്ത് സൊസൈറ്റി, [[റോചെസ്റ്റർ സർവ്വകലാശാല|റോച്ചസ്റ്റർ സർവ്വകലാശാല]] * [[കൊളമ്പിയ, തെക്കൻ കരോലിന|സൗത്ത് കരോലിനയിലെ കൊളംബിയയിലെ]] ചാൾസ് ആർ ഡ്രൂ വെൽനസ് സെന്റർ <ref>[http://www.drewwellnesscenter.com/index.asp Charles R. Drew Wellness Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605060257/http://www.drewwellnesscenter.com/index.asp|date=June 5, 2009}}, City of Columbia.</ref> * [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലെ]] ഡോ. ചാൾസ് ഡ്രൂ റെഡ് ക്രോസ് ബ്ലഡ് ആൻഡ് പ്ലേറ്റ്ലെറ്റ് ഡൊണോഷൻ സെന്റർ <ref>{{Cite web|url=https://www.redcrossblood.org/local-homepage/location/washington-d-c--american-red-cross.html|title=Washington D.C. American Red Cross|access-date=19 May 2020|website=redcrossblood.org|language=en}}</ref> * [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്‌ടൺ ഡിസിയിലെ]] ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ ഹാൾ, ഹോവാർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ <ref>[http://www.howard.edu/Campustour/points/residence/drew/1.htm Charles R. Drew Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060827063804/http://www.howard.edu/Campustour/points/Residence/Drew/1.htm|date=2006-08-27}}, Howard University</ref> * ചാൾസ് ഡ്രൂ മെമ്മോറിയൽ കൾച്ചറൽ ഹൗസ്, ആംഹെർസ്റ്റ് കോളേജിലെ വസതി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അൽമ മെറ്റൽ <ref>[https://www.amherst.edu/campuslife/reslife/housing/theme/drew Amherst College page on the house] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810214810/https://www.amherst.edu/campuslife/reslife/housing/theme/drew|date=August 10, 2015}}</ref> * ന്യൂയോർക്കിലെ കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിലെ ചാൾസ് ഡ്രൂ പ്രീമെഡിക്കൽ സൊസൈറ്റി <ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/cu/charlesdrewsociety/pipeline.html|title=Charles Drew Premedical Society|access-date=26 December 2017|website=columbia.edu|language=en}}</ref> '''കെ -12 സ്കൂളുകൾ''' [[പ്രമാണം:Bronx_Public_School_Mural_of_Dr_Charles_Drew_IMG_2785_HLG.jpg|ലഘുചിത്രം| മ്യൂറൽ ഓഫ് ഡോക്ടർ ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ, ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ എഡ്യൂക്കേഷണൽ കാമ്പസ് / ബ്രോങ്ക്സ്, എൻ‌വൈയിലെ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് സ്കൂളിൽ]] * 1966 ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് യൂണിഫൈഡ് സ്കൂൾ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ആരംഭിച്ച ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ മിഡിൽ സ്കൂളും മാഗ്നെറ്റ് സ്കൂളും https://drew-lausd-ca.schoolloop.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602215029/https://drew-lausd-ca.schoolloop.com/ |date=2021-06-02 }} * ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ മിഡിൽ സ്കൂൾ ലിങ്കൺ അലബാമ, തല്ലഡെഗ കൗണ്ടി സ്കൂളുകൾ നടത്തുന്നു * ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ ജൂനിയർ ഹൈ സ്കൂൾ, [[ഡെട്രോയിറ്റ്]], [[മിഷിഗൺ]] * ഡോ. ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ സയൻസ് മാഗ്നെറ്റ് സ്കൂൾ, [[ബഫല്ലോ, ന്യൂയോർക്ക്|ബഫല്ലോ, എൻ‌വൈ]] * ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, മിയാമി ബീച്ച് <ref>[http://www2.dadeschools.net/schools/schoolinformation/school_details.asp?id=1401 Charles R. Drew Elementary School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602213823/http://www2.dadeschools.net/schools/schoolinformation/school_details.asp?id=1401 |date=2021-06-02 }}, [[Miami-Dade County Public Schools]]</ref> , ഫ്ലോറിഡയിലെ പോംപാനോ ബീച്ച് * [[ബാൾട്ടിമോർ, മെരിലാൻഡ്|ബാൾട്ടിമോർ]] ബ്ലൂഫോർഡ് ഡ്രൂ [[മീ ജെമിസൺ|ജെമിസൺ]] STEM അക്കാദമി <ref>{{Cite web|url=http://www.bdjacademy.org/v2/index.php?option=com_jefaq&view=faq&Itemid=85|title=Frequently Asked Questions|access-date=March 22, 2013|publisher=Bluford Drew Jemison S.T.E.M. Academy|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914145604/http://www.bdjacademy.org/v2/index.php?option=com_jefaq&view=faq&Itemid=85|archive-date=September 14, 2010}}</ref> (2013 ൽ അടച്ചു) * ബ്ലൂഫോർഡ് ഡ്രൂ ജെമിസൺ STEM അക്കാദമി വെസ്റ്റ് [[ബാൾട്ടിമോർ, മെരിലാൻഡ്|, മേരിലാൻഡിലെ ബാൾട്ടിമോറിലെ]] ഒരു മിഡിൽ / ഹൈ സ്കൂൾ * ഡോ. ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, കോൾസ്‌വില്ലെ, മേരിലാൻഡ് <ref>[http://www.mcps.k12.md.us/schools/drewes/ Dr. Charles R. Drew Elementary School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190522120857/https://www.mcps.k12.md.us/schools/drewes/ |date=2019-05-22 }}, Montgomery County Public Schools</ref> * ചാൾസ് ഡ്രൂ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.]] * ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, ആർലിംഗ്ടൺ, വിർജീനിയ <ref>{{Cite web|url=https://www.apsva.us/school-overviews/drew-elementary-school/|title=Dr. Charles R. Drew Elementary School|access-date=2021-02-22|website=Arlington Public Schools|language=en-US|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118074038/https://www.apsva.us/school-overviews/drew-elementary-school/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://drew.apsva.us/|title=Welcome to Drew|access-date=2021-02-22|website=Arlington Public Schools|language=en-US}}</ref> * ഡോ. ചാൾസ് ഡ്രൂ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, ന്യൂ ഓർലിയൻസ്, LA * [http://www.drewcharterschool.org/ ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ ചാർട്ടർ സ്കൂൾ] 2000 ഓഗസ്റ്റിൽ [[അറ്റ്‌ലാന്റാ നഗരം|ജോർജിയയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിൽ]] ആദ്യത്തെ ചാർട്ടർ സ്കൂളായി ആരംഭിച്ചു. 2015 ലെ മൂവി ''പ്രോജക്റ്റ് പഞ്ചഭൂതത്തിനുള്ള'' ക്രമീകരണമാണിത്. * [http://www.drewacademy.com/ ഡോ. ചാൾസ് ഡ്രൂ അക്കാദമി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220126211334/http://drewacademy.com/ |date=2022-01-26 }}, ഇക്കോഴ്സ്, എംഐ * ചാൾസ് ആർ. ഡ്രൂ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് സ്കൂൾ, ക്രോസ്ബി, ടെക്സസ് * ഡോ. ചാൾസ് ഡ്രൂ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ, Ca. * ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് സ്കൂൾ / ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ വിദ്യാഭ്യാസ കാമ്പസ്, ബ്രോങ്ക്സ്, ന്യൂയോർക്ക് <ref name="nycschools">{{Cite web|url=http://schools.nyc.gov/SchoolSearch/Maps.aspx?q=Charles Drew|title=NYC Department of Education Maps|access-date=26 December 2017|website=schools.nyc.gov|publisher=NYC Department of Education|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227122107/http://schools.nyc.gov/SchoolSearch/Maps.aspx?q=Charles|archive-date=2017-12-27}}</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:1904-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ മരിച്ചവർ]] g6qc65jqkt3posks8a9mhn9pqclmtj3 0 566550 4659462 4656943 2026-08-18T05:00:19Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4659462 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=2025 ഏപ്രിൽ}} {{Infobox Hindu temple | name ='''''ഏഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം ''''' | native_name = | sanskrit_translit = | native_name_lang = | district = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] | state = [[കേരളം]] |country = [[ഇന്ത്യ]] |locale = പറക്കോട്/ഏഴംകുളം | image = | image_alt = | caption = | nickname = | map_alt = | map_caption = [[കേരളം]] | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = | latNS = | longd = | longEW = | coordinates_display = | elevation_m = | deity = ശ്രീ ഭദ്രകാളി | festivals =കെട്ടുകാഴ്ച, വഴിപാട് തൂക്കം, നവരാത്രി |architecture = |number_of_temples = |number_of_monuments = |inscriptions = |date_built = |creator = | website = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലയിലെ അടൂരിനടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ് '''ഏഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം '''<ref>https://www.janmabhumi.in/news/travel/news72441</ref>. [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. മകരഭരണി മഹോത്സവം, കുംഭഭരണി മഹോത്സവം, [[നവരാത്രി]] ഉത്സവം എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ. ദക്ഷിണകേരളത്തിൽ തൂക്കം നടക്കുന്ന ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ==ആരാധാന ചടങ്ങുകൾ== * കെട്ടുകാഴ്ച * വഴിപാട് തൂക്കം * [[ആപ്പിണ്ടി വിളക്ക്|ആലവിളക്ക്]] ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] af30mir5lyaimbz8tv8p1rknynpwads 4659464 4659462 2026-08-18T05:02:35Z Ranjithsiji 22471 "[[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]]" താളിന്റെ സംരക്ഷണ തലം മാറ്റി: സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു. പുതിയ വിവരം വരാനായി ([തിരുത്തുക=സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട ഉപയോക്താക്കളെ മാത്രം അനുവദിക്കുന്നു] (കാലാവധി തീരുന്നത് - 05:02, 18 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)) [തലക്കെട്ട് മാറ്റുക=സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട ഉപയോക്താക്കളെ മാത്രം അനുവദിക്കുന്നു] (കാലാവധി തീരുന്നത് - 05:02, 18 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC))) 4659462 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=2025 ഏപ്രിൽ}} {{Infobox Hindu temple | name ='''''ഏഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം ''''' | native_name = | sanskrit_translit = | native_name_lang = | district = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] | state = [[കേരളം]] |country = [[ഇന്ത്യ]] |locale = പറക്കോട്/ഏഴംകുളം | image = | image_alt = | caption = | nickname = | map_alt = | map_caption = [[കേരളം]] | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = | latNS = | longd = | longEW = | coordinates_display = | elevation_m = | deity = ശ്രീ ഭദ്രകാളി | festivals =കെട്ടുകാഴ്ച, വഴിപാട് തൂക്കം, നവരാത്രി |architecture = |number_of_temples = |number_of_monuments = |inscriptions = |date_built = |creator = | website = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലയിലെ അടൂരിനടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ് '''ഏഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം '''<ref>https://www.janmabhumi.in/news/travel/news72441</ref>. [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. മകരഭരണി മഹോത്സവം, കുംഭഭരണി മഹോത്സവം, [[നവരാത്രി]] ഉത്സവം എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ. ദക്ഷിണകേരളത്തിൽ തൂക്കം നടക്കുന്ന ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ==ആരാധാന ചടങ്ങുകൾ== * കെട്ടുകാഴ്ച * വഴിപാട് തൂക്കം * [[ആപ്പിണ്ടി വിളക്ക്|ആലവിളക്ക്]] ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] af30mir5lyaimbz8tv8p1rknynpwads 0 572609 4659295 4578878 2026-08-17T14:12:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659295 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mohammad Mani}} {{Infobox person | name = കെ.എ. മുഹമ്മദ് മാനി | image = കെ.എ. മുഹമ്മദ് മാനി.jpg | alt = | caption = കെ.എ. മുഹമ്മദ് മാനി | birth_date = {{Birth date|1935|05|27}} | birth_place =വടക്കാഞ്ചേരി, [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]] | death_date = {{Death date |1997|09|19}} | death_place =[[തൃശ്ശൂർ]] | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = ഖദീജ പി.എം | children = | occupation = മലയാള കഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും }} മലയാള കഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു '''കെ.എ. മുഹമ്മദ് മാനി'''( 27 മേയ് 193519 സെപ്റ്റംബർ 1997).<ref>സാഹിത്യകാര ഡയറക്ടറി</ref> '''മാനി മുഹമ്മദ്''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. മികച്ച നാടകകൃത്തിനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചങ്ങനാശ്ശേരി ഗീഥ യ്ക്കു വേണ്ടി കാട്ടുത്തീ എന്ന നാടകം രചിച്ചു. <ref>{{Cite book |first=ജോസ് കോയിവിള |title=തൂലികാവസന്തം |date=2016 |publisher=കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി തൃശൂർ |year=2016 |edition=1st |location=തൃശൂർ |publication-date=01 March 2016 |pages=275 - 276 |language=മലയാളം}}</ref>മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്ത് കഥ,തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി പ്രശസ്തനായ ഒരു വ്യക്തിയാണ് മാനിമുഹമ്മദ്. 1978ൽ [[എം. കൃഷ്ണൻ നായർ (സംവിധായകൻ)|എം.കൃഷ്ണൻ നായർ]]സംവിധാനം ചെയ്ത [[ഇതാണെന്റെ വഴി ]] എന്ന ചിത്രത്തിനു തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും എഴൂതിക്കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തനം 1982 വരെ നീണ്ടു.<ref>{{cite web|title= മാനി മുഹമ്മദ്|url= https://www.m3db.com/mani-muhammed|publisher=www.m3db.com|accessdate=2022-06-27|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref> [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[പാളങ്ങൾ]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ കഥ ആണ് അദ്ദേഹം അവസാനം എഴുതിയത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.malayalachalachithram.com/profiles.php?i=7777|title=മാനി മുഹമ്മദ്|access-date=2022-06-27|publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> == ജീവിതരേഖ == തൃശൂർ വടക്കാഞ്ചേരിയിൽ ജനിച്ചു. പിതാവ് അബൂബക്കർ എ കിണറാമാക്കൽ, മാതാവ് അയിഷക്കുട്ടി എൻ.പി. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷം പത്ര പ്രവർത്തകനായി ജോലി ചെയ്തു. ഇടക്കാലത്ത് ഹോട്ടൽ മാനേജരായും ബുക്ക് സ്റ്റാൾ മാനേജരായും പ്രവർത്തിച്ചു. ചങ്ങനാശ്ശേരി ഗീഥ, ആറ്റിങ്ങൽ ദേശാഭിമാനി, കോഴിക്കോട് സംഗമം തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ നാടക സമിതികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. മാനി മുഹമ്മദിന്റെ പൊന്നു സൂചി എന്ന നാടകത്തിൽ പത്തുവയസ്സുള്ള [[കലാമണ്ഡലം ഹൈദരാലി|ഹൈദരാലി]] പാടിയിരുന്നു. <ref>https://chinthaplus.in/?p=2782</ref>പിന്നീട് അരങ്ങിലും സിനിമയിലും പ്രസിദ്ധരായ നിരവധി വടക്കാഞ്ചേരിക്കാർ രംഗത്തെത്തുന്നത് മാനി മുഹമ്മദിലൂടെയാണ്. == ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തനം == ===കഥ<ref>{{cite web|url=https://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=story&artist=Mani%20Muhammed|title=മാനി മുഹമ്മദ് -കഥ്|accessdate=2022-06-17|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|archive-date=2022-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625015538/https://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=story&artist=Mani%20Muhammed|url-status=dead}}</ref>=== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''ചിത്രം''' || '''വർഷം''' || '''സംവിധാനം''' |- | 1 ||[[അടവുകൾ പതിനെട്ട്]]|| 1978||[[വിജയാനന്ദ്]] |- | 2 ||[[ഇതാണെന്റെ വഴി]]|| 1978||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 3 ||[[അജ്ഞാതതീരങ്ങൾ]]|| 1979||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 4 ||[[രജനീഗന്ധി]]||1980 ||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 5 ||[[പാളങ്ങൾ]]||1982 ||[[ഭരതൻ]] |} ===തിരക്കഥ<ref>{{cite web |url=https://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=screenplay&artist=Mani%20Muhammed |title=മാനി മുഹമ്മദ്-തിരക്കഥ |accessdate=2022-06-17 |publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627074947/https://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=screenplay&artist=Mani%20Muhammed |url-status=dead }}</ref>=== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''ചിത്രം''' || '''വർഷം''' || '''സംവിധാനം''' |- | 1 ||[[അടവുകൾ പതിനെട്ട്]]|| 1978||[[വിജയാനന്ദ്]] |- | 2 ||[[ഇതാണെന്റെ വഴി]]|| 1978||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 3 ||[[അശോകവനം]]|| 1978||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 4 ||[[അജ്ഞാതതീരങ്ങൾ|അജ്ഞാത തീരങ്ങൾ]]|| 1979||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 5 ||[[ഏഴുനിറങ്ങൾ.]]|| 1979||[[ജേസി]] |- | 6 ||[[രജനീഗന്ധി]]||1980 ||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 7 ||[[ദിഗ്വിജയം]]||1980 ||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 8 ||[[സ്വർണ്ണപ്പക്ഷികൾ]]||1981 ||[[പി ആർ നായർ]] |} ===സംഭാഷണം<ref>{{cite web |url=https://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=dialog&artist=Mani%20Muhammed |title=മാനി മുഹമ്മദ്-സംഭാഷണം |accessdate=2022-06-17 |publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ |archive-date=2022-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626163350/https://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=dialog&artist=Mani%20Muhammed |url-status=dead }}</ref>=== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''ചിത്രം''' || '''വർഷം''' || '''സംവിധാനം''' |- | 1 ||[[അടവുകൾ പതിനെട്ട്]]|| 1978||[[വിജയാനന്ദ്]] |- | 2 ||[[ഇതാണെന്റെ വഴി]]|| 1978||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 3 ||[[അശോകവനം]]|| 1978||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 4 ||[[അജ്ഞാതതീരങ്ങൾ|അജ്ഞാത തീരങ്ങൾ]]|| 1979||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 5 ||[[ഏഴുനിറങ്ങൾ.]]|| 1979||[[ജേസി]] |- | 6 ||[[ജിമ്മി (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ജിമ്മി]]|| 1979||[[മേലാറ്റൂർ രവി വർമ്മ]] |- | 7 ||[[ആവേശം]]|| 1979 ||[[വിജയാനന്ദ്]] |- | 8 ||[[രജനീഗന്ധി]]||1980 ||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 9 ||[[ദിഗ്വിജയം]]||1980 ||[[എം കൃഷ്ണൻ നായർ]] |- | 10 ||[[സ്വർണ്ണപ്പക്ഷികൾ]]||1981 ||[[പി ആർ നായർ]] |} ==നാടകങ്ങൾ== * കാട്ടുതീ * ഭൂമിക * ദുനിയാവിന്റെ ചിരി * മോചനം നാളെ * വഴിയമ്പലം * മൂന്നു ഗോളങ്ങഅൾ * ജലധാര * കവചം * പൊന്നു സൂചി ==കൃതികൾ== * വിധിയുടെ ബലിയാടുകൾ (1967) * കാട്ടുത്തീ (1969)<ref>https://find.uoc.ac.in/Author/Home?author=Muhammed+Mani{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ഒരു പുതിയ ചിരി (കഥകൾ) (1969) ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:തിരക്കഥാകൃത്തുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:1935-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 27-ന് ജനിച്ചവർ]] rmauc2ebu8pe6nkzgegf4gb8obd3kk9 0 573785 4659503 4562190 2026-08-18T08:10:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659503 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Asian countries by population, 2018.png|ലഘുചിത്രം|493x493ബിന്ദു|ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ജനസംഖ്യ, 2022]] നോർമലൈസ്ഡ് ഡെമോഗ്രാഫിക് പ്രൊജക്ഷനുകൾ പ്രകാരം തരംതിരിക്കുന്ന '''ജനസംഖ്യ അനുസരിച്ച് ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെയും ആശ്രിത പ്രദേശങ്ങളുടെയും പട്ടികയാണിത്.''' == '''പട്ടിക''' == {| class="wikitable sortable" !റാങ്ക് !രാജ്യം (അല്ലെങ്കിൽ ആശ്രിത പ്രദേശം) !ജൂലൈ 1, 2022 പ്രൊജക്ഷൻ !ഏഷ്യയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ % !ശരാശരി ആപേക്ഷിക വാർഷിക വളർച്ച (%) !ശരാശരി സമ്പൂർണ്ണ വാർഷിക വളർച്ച !കണക്കാക്കിയ ഡബ്ലിംഗ് സമയം (വർഷങ്ങൾ) !ഔദ്യോഗിക കണക്ക് !അവസാനം കണക്കാക്കിയ തീയതി !ഉറവിടം |- |1 |{{CHN}} |1,448,160,730 |31.35 |0.49 |6,730,000 |141 |1,412,600,000 |ഡിസംബർ 31, 2021 |[http://www.stats.gov.cn/tjsj/sjjd/202201/t20220118_1826538.html വാർഷിക ദേശീയ കണക്ക്] |- |2 |{{IND}} |1,417,009,090 |29.72 |1.64 |20,998,000 |43 |1,370,508,600 |ഡിസംബർ 31, 2020 |[https://uidai.gov.in/images/state-wise-aadhaar-saturation.pdf ഔദ്യോഗിക കണക്ക്] |- |3 |{{IDN}} |278,462,000 |5.84 |1.41 |1,605,354 |50 |272,248,500 |ജൂലൈ 1, 2021 |[https://www.bps.go.id/website/materi_ind/materiBrsInd-20210121151046.pdf ഔദ്യോഗിക കണക്ക്] |- |4 |{{PAK}} |229,785,000 |4.39 |2.40 |3,765,000 |35 |225,200,000 |ജൂലൈ 1, 2021 |[https://population.un.org/wpp/ യുഎൻ പ്രൊജക്ഷൻ] |- |5 |{{BAN}} |171,200,000 |3.617 |1.35 |2,139,000 |51 |173,644,000 |ജൂലൈ 18, 2022 |[https://web.archive.org/web/20110904045106/http://www.bbs.gov.bd/Home.aspx ഔദ്യോഗിക ജനസംഖ്യാ ക്ലോക്ക്] |- |6 |{{RUS}} |145,031,000 |3.19 |0.19 |278,000 |368 |145,557,500 |2022 ജനുവരി 1 |[https://rosstat.gov.ru/ ഔദ്യോഗിക കണക്ക്] |- |7 |{{JPN}} |124,891,000 |2.81 | -0.01 | -12,000 | - |124,930,000 |ജൂൺ 1, 2022 |[http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm താൽക്കാലിക എസ്റ്റിമേറ്റ്] |- |8 |{{PHI}} |115,699,395 |2.23 |1.5 |1,500,000 |45 |110,198,654 |ഡിസംബർ 1, 2021 |[https://psa.gov.ph/ ഔദ്യോഗിക കണക്ക്] |- |9 |{{VNM}} |101,208,984 |2.03 |1.16 |1,057,000 |60 |98,505,400 |ജൂലൈ 1, 2021 |[https://www.gso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2020/12/baocao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-quy-iv-va-nam-2020/ Official estimate] |- |10 |{{IRN}} |88,000,000 |1.74 |1.29 |1,001,000 |54 |84,809,000 |ജൂലൈ 18, 2022 |[https://www.amar.org.ir/english Official population clock] |- |11 |{{TUR}} |85,214,000 |1.73 |1.34 |1,035,000 |52 |84,680,273 |ഡിസംബർ 31, 2021 |[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Official estimate] |- |12 |{{THA}} |70,926,261 |1.51 |0.76 |517,000 |91 |67,993,000 |ജൂലൈ 1, 2019 |[https://www.citypopulation.de/en/thailand/prov/admin/ National Statistical Office] |- |13 |{{MYA}} |54,486,253 |1.26 |1.22 |632,000 |57 |54,101,253 |ഏപ്രിൽ 1, 2019 |[http://www.citypopulation.de/Myanmar-Cities.html National annual Projection] |- |14 |{{KOR}} |51,617,000 |1.12 |0.38 |193,000 |181 |51,671,569 |1 ജൂലൈ 2021 |[https://kosis.kr/visual/nsportalStats/index.do?menuId=all Monthly National Estimate] |- |15 |{{IRQ}} |44,575,000 |0.81 |2.90 |1,030,000 |24 |41,190,700 |ജൂലൈ 1, 2021 |[http://cosit.gov.iq/images%5Cpublications%5Ciraqnums.pdf National Annual Projection] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20160517220411/http://cosit.gov.iq/images%5Cpublications%5Ciraqnums.pdf |date=2016-05-17 }} |- |16 |{{flag|Afghanistan|Taliban}} |42,523,418 |0.70 |2.44 |751,000 |29 |40,218,234 |2021 |[https://web.archive.org/web/20160509155043/http://www.cdsi.gov.sa/ar/indicators/1 Official estimate] |- |17 |{{UZB}} |35,283,000 |0.69 |1.70 |523,000 |41 |35,118,807 |സെപ്റ്റംബർ 30, 2021 |[http://www.citypopulation.de/Uzbekistan.html Official estimate] |- |18 |{{KSA}} |35,849,000 |0.59 |1.87 |494,000 |37 |35,013,414 |ജൂലൈ 1, 2020 |[https://web.archive.org/web/20140806162701/http://www.geohive.com/cntry/afghanistan.aspx Official estimate] |- |19 |{{MAS}} |34,032,000 |0.69 |1.84 |561,000 |38 |34,645,000 |ജൂലൈ 18, 2022 |[https://web.archive.org/web/20120321161002/http://www.statistics.gov.my/portal/ Official population clock] |- |20 |{{YEM}} |31,745,000 |0.59 |2.95 |766,000 |24 |30,491,000 |ജൂലൈ 1, 2021 |[http://www.citypopulation.de/Yemen.html Official estimate] |- |21 |{{NPL}}  |30,038,000 |0.62 |1.42 |392,000 |49 |30,378,055 |ജൂലൈ 1, 2021 |[https://web.archive.org/web/20150425141819/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2014/10/Population-Projection-2011-2031.pdf Official estimate] |- |22 |{{PRK}} |26,180,000 |0.57 |1.08 |277,000 |64 |25,660,000 |ജൂലൈ 1, 2021 |[http://27.101.213.4/index.jsp National Annual Projection] |- |23 |{{TWN}} |25,055,000 |0.52 |0.35 |81,000 |200 |23,196,178 |മെയ് 31, 2022 |[http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704022127/http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=2014-07-04 }} |- |24 |{{SRI}} |23,480,000 |0.51 |0.94 |194,000 |74 |22,480,000 |ഫെബ്രുവരി 19, 2017 |[http://www.livepopulation.com/country/sri-lanka.html Live Population] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171021215735/https://www.livepopulation.com/country/sri-lanka.html |date=2017-10-21 }} |- |25 |{{KAZ}} |19,906,000 |0.42 |2.45 |557,000 |29 |21,377,000 |ഡിസംബർ 31, 2011 |[http://www.stat.gov.kz/faces/homePage;jsessionid=G5JpVCcKynkT2nllTQWRY8Q7TWp9pJtX9ppcLT5QbgFMLJgkRTvq!843276735?_afrLoop=6512168744609926#%40%3F_afrLoop%3D6512168744609926%26_adf.ctrl-state%3D1dqq3zx3a9_4 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803180146/http://www.stat.gov.kz/faces/homePage;jsessionid=G5JpVCcKynkT2nllTQWRY8Q7TWp9pJtX9ppcLT5QbgFMLJgkRTvq!843276735?_afrLoop=6512168744609926#%40%3F_afrLoop%3D6512168744609926%26_adf.ctrl-state%3D1dqq3zx3a9_4 |date=2016-08-03 }} |- |26 |{{SYR}} |19,541,000 |0.39 |1.45 |250,000 |48 |18,276,000 |ജൂലൈ 1, 2021 |[http://www.citypopulation.de/Syria.html Monthly official estimate] |- |27 |{{KHM}} |17,040,000 |0.33 |1.59 |236,000 |44 |15,552,211 |മാർച്ച് 3, 2019 |[http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf 2019 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf |date=2022-10-26 }} |- |28 |{{JOR}} |11,837,000 |0.15 |2.75 |183,000 |26 |11,051,940 |ഒക്ടോബർ 10, 2021 |[http://www.dos.gov.jo/dos_home_e/main/Demograghy/pop_estimates.htm Official estimate] |- |29 |{{AZE}} |11,453,967 |0.21 |1.23 |117,000 |57 |10,139,196 |ജൂലൈ 1,2021 |[http://stat.gov.az/news/?id=2690 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322184514/http://stat.gov.az/news/?id=2690 |date=2016-03-22 }} |- |30 |{{TJK}} |8,454,000 |0.19 |2.35 |194,000 |30 |9,504,000 |2021 ജനുവരി 1 |[https://web.archive.org/web/20120306125630/http://www.stat.tj/en/ Official estimate] |- |31 |{{nowrap|{{UAE}}}} |8,933,000 |0.20 |1.57 |138,000 |45 |9,503,738 |ഡിസംബർ 31, 2019 |[https://web.archive.org/web/20131008044353/http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf Official estimate] |- |32 |{{ISR}} |8,972,000 |0.19 |1.89 |155,000 |37 |9,412,700 |ഒക്ടോബർ 10, 2021 |[http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915102003/http://www.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=2018-09-15 }} |- |33 |{{HKG}} |8,199,000 |0.16 |0.90 |65,000 |77 |7,500,700 |മെയ് 29,2020 |[http://www.censtatd.gov.hk/hkstat/sub/so20.jsp Official estimate] |- |34 |{{LBN}} |6,288,000 |0.09 |1.78 |75,000 |39 |6,769,000 |ജൂലൈ 1,2021 |[http://www.cipopulation.de/Lebanon-Cities.html Official estimate]{{dead link|date=December 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} |- |35 |{{KGZ}} |6,543,000 |0.13 |1.64 |96,000 |43 |5,895,100 |2015 ജനുവരി 1 |[http://www.citypopulation.de/Kyrgyzstan.html Official estimate] |- |36 |{{LAO}} |7,202,000 |0.15 |1.63 |109,000 |43 |6,492,400 |മാർച്ച് 1, 2015 |[http://www.lsb.gov.la/ Preliminary 2015 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318122158/https://www.lsb.gov.la/ |date=2020-03-18 }} |- |37 |{{SIN}} |5,541,000 |0.12 |1.30 |71,000 |54 |5,535,000 |ജൂലൈ 1, 2015 |[https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#14 Official estimate] |- |38 |{{TKM}} |5,302,000 |0.11 |1.24 |60,000 |56 |4,751,120 |ഡിസംബർ 26, 2012 |[http://www.chrono-tm.org/2015/02/rezultatyi-perepisi-naseleniya-v-turkmenistane 2012 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503173743/http://www.chrono-tm.org/2015/02/rezultatyi-perepisi-naseleniya-v-turkmenistane/ |date=2016-05-03 }} |- |39 |{{PSE}} |5,683,000 |0.10 |2.92 |133,000 |24 |4,550,368 |2014 |[http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population Official estimate] |- |40 |{{OMN}} |4,181,000 |0.09 |5.13 |204,000 |14 |4,733,200 |ജൂലൈ 18, 2022 |[http://www.ncsi.gov.om/Pages/NCSI.aspx Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009234648/https://www.ncsi.gov.om/Pages/NCSI.aspx |date=2016-10-09 }} |- |41 |{{KWT}} |4,161,000 |0.09 |3.00 |121,000 |23 |4,183,658 |ജൂൺ 30, 2015 |[http://www.citypopulation.de/Kuwait-Cities.html Official estimate] |- |42 |{{GEO}} |3,730,000 |0.08 |0.03 |1,000 |2,585 |3,729,500 |2015 ജനുവരി 1 |[http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=152&lang=eng Official estimate] |- |43 |{{MNG}} |3,029,000 |0.08 |2.19 |65,000 |32 |3,391,000 |ജൂലൈ 18, 2022 |[http://en.nso.mn Official population clock] |- |44 |{{ARM}} |3,005,000 |0.07 | -0.03 | -1,000 | - |3,004,000 |സെപ്റ്റംബർ 30, 2015 |[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=19001&submit=Search Monthly official estimate] |- |45 |{{QAT}} |2,113,000 |0.05 |4.29 |87,000 |16 |2,412,483 |ഒക്ടോബർ 31, 2015 |[https://web.archive.org/web/20151118202257/http://www.mdps.gov.qa/portal/page/portal/gsdp_en/statistics_en/monthly_preliminary_figures_on_population_en Monthly official estimate] |- |46 |{{TLS}} |1,645,000 |0.03 |2.72 |33,000 |26 |1,167,242 |ജൂലൈ 11, 2015 |[http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf Preliminary 2015 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225112143/http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |date=2021-02-25 }} |- |47 |{{BHR}} |1,381,000 |0.04 |7.35 |122,000 |10 |1,501,635 |ഫെബ്രുവരി 28, 2021 |[https://www.data.gov.bh/en/ResourceCenter/DownloadFile?id=3582 Bahrain 2020 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210502014151/https://www.data.gov.bh/en/ResourceCenter/DownloadFile?id=3582 |date=2021-05-02 }} |- |48 |{{CYP}} |1,223,916 |0.02 |1.74 |13,000 |40 |863,060 |ജൂലൈ 18, 2022 |[http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=4 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319084148/http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=4 |date=2016-03-19 }} |- |49 |{{BTN}} |760,000 |0.02 |1.74 |13,000 |40 |863,060 |ജൂലൈ 18, 2022 |[http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=4 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319084148/http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=4 |date=2016-03-19 }} |- |50 |{{MAC}} |641,000 |0.01 |3.89 |24,000 |18 |643,100 |സെപ്റ്റംബർ 2015 |[http://www.dsec.gov.mo/Home.aspx?lang=pt-PT Official estimate] |- |51 |{{MDV}} |454,914 |0.01 |1.47 |5,000 |47 |557,426 |2021 ജനുവരി 14 |[http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2019/02/Projected-Mid-Year-population-of-Maldives.xlsx National Bureau of Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210114164344/http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2019/02/Projected-Mid-Year-population-of-Maldives.xlsx |date=2021-01-14 }} |- |52 |{{BRU}} |421,000 |0.01 |1.69 |7,000 |41 |460,345 |ജൂലൈ 1, 2020 | - [http://www.deps.gov.bn/SitePages/Population.aspx National Annual Estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220129192000/http://www.deps.gov.bn/SitePages/Population.aspx |date=2022-01-29 }} |- | |'''ആകെ 52 രാജ്യങ്ങൾ''' |'''4,625,817,000''' |'''100.00''' |'''1.16''' |'''52,210,000''' |'''58''' | |} {{Pie chart | caption= ഏഷ്യൻ ജനസംഖ്യ (ടോപ്പ് 8). | other = yes | label1 = ചൈന | value1 = 31.35 | color1=#36A | label2 = ഇന്ത്യ | value2 = 29.72 | color2=#1A9 | label3 = ഇന്തോനേഷ്യ | value3 = 5.84 | color3=#6A5 | label4 = പാകിസ്ഥാൻ | value4 = 4.39 | color4=#CC5 | label5 = ബംഗ്ലാദേശ് | value5 = 3.63 | color5=#928 | label6 = റഷ്യ | value6 = 3.19 | color8=#FE3 | label7 = ജപ്പാൻ | value7 = 2.81 | color6=#E33 | label8 = ഫിലിപ്പീൻസ് | value8 = 2.28 | color7=#E72 }} [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യ]] 5o365qwtt138itzofxiygw91ymeo9bz 0 574945 4659302 3963977 2026-08-17T14:21:24Z ~2026-45159-72 221692 /* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചവയുടെ പട്ടിക */ 4659302 wikitext text/x-wiki {{expand language|topic=|langcode=en|otherarticle=List of Amar Chitra Katha comics|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}} {{prettyurl|List of Amar Chitra Katha comics}} അമർചിത്രകഥപരമ്പരയിലെ ലക്കങ്ങളുടെ പട്ടികയാണിത് . ചുവടെയുള്ള പട്ടിക പഴയ   പരമ്പരയുടെയും പുതിയ പരമ്പരയുടെയും ഭാഗമായ നമ്പറിംഗ് കാണിക്കുന്നു . ഒന്നാം പരമ്പരയിൽ മാത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ചില ലക്കങ്ങളുണ്ട് . അവ രണ്ടാം പരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല , അവയെ "NA" ഉപയോഗിച്ച് സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു . പഴയ പരമ്പര #11 മുതൽ #436 വരെയാണ് എന്നാൽ പുതിയ പരമ്പര #501 മുതൽ ആരംഭിക്കുന്നു . പുതിയ പരമ്പരയിലെ ലക്കങ്ങൾ സാധാരണയായി ഒരു ഡീലക്സ് ഫോർമാറ്റിൽ ആണ് കാണപ്പെടുന്നത് , അവ സാധാരണയായി പഴയ പരമ്പരയിലെ  ലക്കങ്ങൾ പുതിയതായി അച്ചടിച്ചതാണ് . എന്നിരുന്നാലും കൽപന ചൗള, ജെആർഡി ടാറ്റ തുടങ്ങിയ ചില ലക്കങ്ങൾ പുതിയതായി അച്ചടിച്ചതും രണ്ടാം പരമ്പരയിൽ ഉള്ളതും ഒന്നാമത്തേതിൽ ഇല്ലാത്തും ആണ് . അതുപോലെ, പഴയ പരമ്പര ലക്കങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും പുതിയ പരമ്പരയിൽ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും , നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ടെ, ലൂയിസ് പാസ്ചർ തുടങ്ങിയ ചില ലക്കങ്ങൾ പുതിയ പരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല . == പ്രസിദ്ധീകരിച്ചവയുടെ പട്ടിക == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- !scope=col |പഴയ പരമ്പരയിലെ ലക്കത്തിൻ്റെ സംഖ്യ !scope=col |പുതിയ പരമ്പരയിലെ ലക്കത്തിൻ്റെ സംഖ്യ !scope=col |ലക്കത്തിൻ്റെ പേര് !scope=col |പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വർഷം |- | 11||501|| [[കൃഷ്ണൻ|ശ്രീ കൃഷ്ണൻ]] ||1969 |- | 12||530|| [[ശകുന്തള]] ||1970 |- | 13||626|| [[പാണ്ഡവർ|പഞ്ചപാണ്ഡവർ]] ||1970 |- | 14||511|| [[സത്യവാനും സാവിത്രിയും|സത്യവാൻ സാവിത്രി]] ||1970 |- | 15||504|| [[രാമൻ|ശ്രീരാമൻ]] ||1970 |- | 16||507|| [[നളൻ|നളനും]] [[ദമയന്തി|ദമയന്തിയും]] ||1971 |- | 17||577|| [[ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ]] ||1971 |- | 18||503|| [[ലവൻ|ലവ]][[കുശൻ|കുശന്മാർ]] ||1971 |- | 19||502|| [[ഹനുമാൻ]] ||1971 |- | 20||582|| [[മഹാഭാരതം]] ||1971 |- | 21||508|| [[ചാണക്യൻ]] ||1971 |- | 22||510|| [[ശ്രീ ബുദ്ധൻ]] ||1971 |- | 23||564|| [[ശിവജി]]||1971 |- | 24||563|| [[റാണാ പ്രതാപ് സിംഗ്|റാണാ പ്രതാപ്]] ||1971 |- | 25||604|| [[പൃഥ്വിരാജ് ചൗഹാൻ]]||1971 |- | 26||531|| [[കർണ്ണൻ]] ||1972 |- | 27||661|| [[കചൻ|കച]] [[ദേവയാനി (ശുക്രപുത്രി)|ദേവയാനി]]||1972 |- | 28||568|| [[ചന്ദ്രഗുപ്തൻ രണ്ടാമൻ|വിക്രമാദിത്യൻ]]||1972 |- | 29||506|| [[ശിവ പാർവതി]]||1972 |- | 30||674|| [[വാസവദത്ത]] ||1972 |- | 31||532|| [[ഭക്തകുചേലൻ]] ||1972 |- | 32||588|| [[ഗുരു ഗോബിന്ദ് സിങ്]] ||1972 |- | 33||627|| [[ഹർഷൻ]] ||1972 |- | 34||534|| [[ഭീഷ്മർ]] ||1972 |- | 35||533|| [[അഭിമന്യു]] ||1972 |- | 36||535|| [[ഭക്തമീര]] ||1972 |- | 37||536|| [[അശോകൻ]] ||1973 |- | 38||537|| [[പ്രഹ്ളാദൻ]] ||1973 |- | |- | |- | |- | 42||764|| [[പരശുരാമൻ]]||1973 |- | |- | 44||605|| [[റാണി പത്മിനി]]||1973 |- | |- | 46||769|| [[വാത്മീകി]] ||1973 |- | 47||590|| [[ഗുരു നാനാക്ക്]] ||1973 |- | |- | 49||726|| [[രഞ്ജിത് സിംഗ്]] ||1974 |- | |- | 51||539|| [[ത്സാൻസി റാണി]] ||1974 |- | 52||629|| [[ഉലൂപി]]||1974 |- | 53||729|| [[ബാജി റാവു]] ||1974 |- | 55||623|| [[കബീർ]] ||1974 |- | 56||746|| |ഷേർ ഷാ]] ||1974 |- | 57||565|| [[ദ്രോണർ]] ||1974 |- | 58||566|| [[സൂര്യദേവൻ|സൂര്യൻ]] ||1974 |- | 59||612|| [[ഉർവശി]] ||1974 |- | |- | |- | |- | 63||759|| [[സുകന്യ]] ||1974 |- | |- | 65||663|| [[അനിരുദ്ധൻ]] ||1974 |- | |- | 67||541|| [[രാവണൻ]] ||1974 |- | |- | 69||763|| [[അഗസ്ത്യൻ]] ||1974 |- | |- | 71||567|| [[ഇന്ദ്രനും ഇന്ദ്രാണിയും]] ||1974 |- | 72||542|| [[ദ്രൗപദി]] ||1974 |- | 73||758|| [[സുഭദ്രാഹരണം]] ||1975 |- | 74||773|| [[Ahilyabai Holkar]] ||1975 |- | 75||552|| [[താൻസെൻ]] ||1975 |- | 76||810|| [[Nanda (Buddhist nun)|Sundari]] ||1975 |- | 77||544|| [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ്]] ||1975 |- | 78||BS|| [[Kathasaritsagara|Shridatta]] ||1975 |- | 79||555|| [[Jataka]] Tales - Deer Stories ||1975 |- | 80||599|| [[വിശ്വാമിത്രൻ]] ||1975 |- | 81||591|| [[സ്യമന്തകം]] ||1975 |- | 82||594|| [[Mahavira]] ||1975 |- | 83||598|| [[Vikramaditya#The legend of Vikramaditya|Vikramaditya's Throne]] ||1975 |- | 84||705|| [[ബാപ്പാ റവൾ]] ||1975 |- | 85||673|| [[ശ്രീ അയ്യപ്പൻ]] ||1975 |- | 86||655|| [[ആനന്ദ മഠം]] ||1975 |- | 87||559|| [[Birbal]] the Just ||1975 |- | 88||515|| [[Ganga in Hinduism|Ganga]] ||1975 |- | 89||509|| [[ശ്രീ ഗണപതി]] ||1975 |- | 90||631|| [[ചൈതന്യ മഹാപ്രഭു]] ||1975 |- | 91||556|| [[ഹിതോപദേശ കഥകൾ : ചങ്ങാതിമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ]] ||1975 |- | 92||706|| [[Sakshigopal Temple|Sakshi Gopal]] ||1975 |- | 93||666|| [[കണ്ണകി]] ||1975 |- | 94||BS|| [[Narsinh Mehta]] ||1975 |- | 95||779|| [[Jasma Devi|ധീരയായ ജസ്മ]] ||1975 |- | 96||811|| [[Sharan Kaur Pabla|Sharan Kaur]] ||1975 |- | 97||697|| [[ചന്ദ്രഹാസൻ]] ||1976 |- | 98||NA|| [[Vithoba#Pundalik|Pundalik&Sakhu]] ||1976 |- | 99||823|| [[Bankim Chandra Chattopadhyay#Bibliography|Raj Singh]] ||1976 |- | 100||768|| [[Purushottama Deva|Purushottam Dev & Padmavati]] ||1976 |- | 101||546|| [[ബാലി]] ||1976 |- | 102||BS|| [[ജീമൂതവാഹനൻ (നാഗാനന്ദം)]] ||1976 |- | 103||569|| [[Malavikagnimitra|Malavika]] ||1976 |- | 104||606|| [[Durgavati|Rani Durgavati]] ||1976 |- | 105||570|| [[ദശരഥൻ]] ||1976 |- | 106||630|| [[Rana Sanga]] ||1976 |- | 107||760|| [[പ്രദ്യുമ്നൻ]] ||1976 |- | 108||632|| [[Ishwar Chandra Vidyasagar|Vidyasagar]] ||1976 |- | 109||753|| [[തച്ചോളി ഒതേനൻ]] ||1976 |- | 110||725|| [[Razia Sultana|Sultana Razia]] ||1976 |- | 111||550|| [[Dakshayani|Sati]] & [[Shiva]] ||1976 |- | 112||516|| [[രുഗ്മിണീ സ്വയംവരം]] ||1976 |- | 113||596|| [[ഭോജ രാജാവ്]] ||1976 |- | 114||694|| [[Guru Teg Bahadur|Guru Tegh Bahadur]] ||1976 |- | 115||762|| [[പരീക്ഷിത്ത്]] ||1976 |- | 116||814|| [[കാദംബരി]] ||1976 |- | 117||571|| [[ധ്രുവനും അഷ്ടാവക്രനും]] ||1976 |- | 118||664|| [[Kushavati|King Kusha]] ||1976 |- | 119||727|| [[രാജരാജ ചോളൻ]] ||1976 |- | 120||624|| [[Swami Dayananda Saraswati|Dayananda]] ||1977 |- | 121||815|| [[Dwarkanath Madhav Pitale|Veer Dhaval]] ||1977 |- | 122||572|| Ancestors of [[Rama]] ||1977 |- | 123||790|| [[Eknath|Ekanath]]||1977 |- | 124||812|| [[Bhai Vir Singh|Satwant Kaur]] ||1977 |- | 125||621|| [[Udayana]] ||1977 |- | 126||554|| [[ജാതക കഥകൾ : ആനകഥകൾ]] ||1977 |- | 127||505|| [[ഭഗവദ് ഗീത]] ||1977 |- | 128||692|| [[വീരഹമീർ]] ||1977 |- | 129|| BS || [[Bhavabhuti|Malati and Madhava]] ||1977 |- | 130||547|| [[ഗരുഡൻ]] ||1977 |- | 131||545|| [[ബുദ്ധിമാനായ ബീർബൽ]] ||1977 |- | 132||DG452|| [[Ranakadevi|Ranak Devi]] ||1977 |- | 133||633|| മര്യാദരാമൻ കഥകൾ ]] ||1977 |- | 134||757|| [[ബാബർ]] ||1977 |- | 135||659|| [[Devi Chaudhurani|Devi Choudhurani]] ||1977 |- | 136||548|| [[Rabindranath Tagore]] ||1977 |- | 137||613|| [[സൂർദാസ്]] ||1977 |- | 138||562|| [[Panchatantra]] - The Brahmin & the Goat ||1977 |- | 139||BS|| [[ഋതധ്വജനും അസുരന്മാരും]] ||1977 |- | 140||789|| [[ഹുമയൂൺ]] ||1977 |- | 141||761|| [[പ്രഭാവതി]] ||1977 |- | 142||686|| [[Chandrasekhar Azad|Chandra Shekhar Azad]] ||1977 |- | 143||607|| [[Anvar-i-Suhayli|A Bag of Gold Coins]] ||1977 |- | 144||DG453|| [[Purandara Dasa]] ||1977 |- | 145||766|| [[ഭാനുമതി]] ||1977 |- | 146||517|| [[സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ]] ||1977 |- | 147||518|| [[ശ്രീകൃഷ്ണനും ജരാസന്ധനും]] ||1977 |- | 148||701|| [[Nur Jehan|Noor Jahan]] ||1977 |- | 149||519|| [[Elephanta Caves|Elephanta]] ||1977 |- | 150||520|| [[നാരദൻ]] ||1977 |- | 151||636|| [[Krishnadevaraya|Krishnadeva Raya]] ||1978 |- | 152||557|| [[Birbal]] the Witty ||1978 |- | 153||579|| [[Madhvacharya]] ||1978 |- | 154||634|| [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] ||1978 |- | 155||723|| [[ജ്ഞാനേശ്വരൻ]] ||1978 |- | 156||724|| [[Bagha Jatin]] ||1978 |- | 157||822|| [[Manonmaniam Sundaram Pillai|Manonmani]] ||1978 |- | 158||521|| [[അംഗുലീമാലൻ]] ||1978 |- | 159||622|| [[Velanati Chodas#History|The Tiger & the Woodpecker]] ||1978 |- | 160||512|| [[വിഷ്ണുകഥകൾ]] ||1978 |- | 161||635|| [[അമ്രപാലിയും ഉപഗുപ്തനും]] ||1978 |- | 162||637|| [[യയാതി]] ||1978 |- | 163||560|| [[പഞ്ചതന്ത്രം കഥകൾ : കുറുക്കൻ എങ്ങനെ ആനയെ ഭക്ഷിക്കും എന്ന കഥയും മറ്റു കഥകളും]] ||1978 |- | 164||549|| Tales of [[Shiva]] ||1978 |- | 165||638|| [[Shalivahana|King Shalivahana]] ||1978 |- | 166||748|| [[കിത്തൂരിലെ റാണി]]||1978 |- | 167||522|| [[നരകാസുര വധം]] ||1978 |- | 168||677|| [[Mahavira|മാന്ത്രികത്തോപ്പ്]]||1978 |- | 169||684|| [[Lachit Borphukan|Lachit Barphukan]]||1978 |- | 170||755|| [[വൃത്രാസുരൻ]] ||1978 |- | 171||681|| [[അമർസിംഗ് രാത്തോർ]]||1978 |- | 172||639|| [[ശ്രീകൃഷ്ണനും പൗൺഡ്രകനും]] ||1978 |- | 173||794|| [[കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി]] ||1978 |- | 174||703|| യുധിഷ്ഠിര കഥകൾ ||1978 |- | 175||774|| [[ഹരിസിംഗ് നൾവ]]||1978 |- | 176||514|| [[ശ്രീ ദുർഗ്ഗ]] ||1978 |- | 177||589|| [[ശ്രീകൃഷ്ണനും ശിശുപാലനും]] ||1978 |- | 178||523|| [[തെന്നാലിരാമൻ]] ||1978 |- | 179||640|| [[King Porus|Paurava]] and [[Alexander the Great|Alexander]] ||1978 |- | 180||524|| [[Indra]] & [[Shibi (king)|Shibi]]||1978 |- | 181||791|| [[Guru Hargobind|Guru Har Gobind]]||1978 |- | 182||DG454|| [[Indo-Pakistani War of 1947|The Battle for Srinagar]]||1979 |- | 183||676|| [[Kumbha of Mewar|Rana Kumbha]]||1979 |- | 184||652|| [[ആരുണിയും ഉത്തങ്കനും]]||1979 |- | 185||620|| [[Hitopadesha]] - How Friends are Parted ||1979 |- | 186||DG455|| [[Valluvar|Tiruppan]] and [[Kanaka Dasa|Kanakadasa]]||1979 |- | 187||741|| [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ||1979 |- | 188||611|| [[Babasaheb Ambedkar]] ||1979 |- | 189||785|| Thugsen ||1979 |- | 190||DG456|| [[കണ്ണപ്പൻ]]||1979 |- | 191||796|| പൂർണചന്ദ്രൻ ||1979 |- | 192||NA|| [[Kanthirava Narasaraja I|Ranadhira]]||1979 |- | 193||720|| [[Bankim Chandra Chattopadhyay#Bibliography|Kapala Kundala]]||1979 |- | 194||641|| [[കൃഷ്ണഭക്തി]]||1979 |- | 195||553|| [[കുറുനരി കഥകൾ]] ||1979 |- | 196||781|| [[Folklore of India#Folktales of India|Hothal]] ||1979 |- | 197||784|| [[മഴവിൽ രാജകുമാരൻ]] ||1979 |- | 198||525|| [[അർജുന കഥകൾ]] ||1979 |- | 199||719|| [[Folklore of India#Folktales of India|ലലാട ചന്ദ്രൻ]]||1979 |- | 200||603|| [[അക്ബർ]] ||1979 |- | 201||702|| [[Nachiketa]] ||1979 |- | 202||600||[[കാളിദാസൻ]] ||1979 |- | 203||653||[[ജയദ്രഥൻ]] ||1979 |- | 204||642||[[Shah Jahan]] ||1979 |- | 205||643||[[രത്നാവലി]] ||1980 |- | 206||693||[[Jayaprakash Narayan]] ||1980 |- | 207||526||[[Mahiravana]] ||1980 |- | 208||NA||[[ജയദേവൻ]] ||1980 |- | 209||644|| [[ഗാന്ധാരി]] ||1980 |- | 210||558|| [[സമർത്ഥനായ ബീർബൽ]] ||1980 |- | 211||711|| [[Jainism|The Celestial Necklace]]||1980 |- | 212||718||[[Basaveshwara]] ||1980 |- | 213||749||[[വേലുത്തമ്പി ദളവ]] ||1980 |- | 214||527||[[Bhima|Bheema]] & [[Hanuman]] ||1980 |- | 215||687||[[ത്യാഗത്തിൻ്റെ കഥകൾ]] ||1980 |- | 216||750||[[വീരവനിത]] ||1980 |- | 217||817||[[Folklore of India#Folktales of India|Sukhu & Dukhu]] ||1980 |- | 218||574||[[Jataka]] Tales - The Magic Chant ||1980 |- | 219||645||[[ലോകമാന്യതിലകൻ]] ||1980 |- | 220||528||[[കുംഭകർണ്ണൻ]] ||1980 |- | 221||658||[[Jahangir]] ||1980 |- | 222||NA||[[ശിവജിയുടെ ഗുരു]] ||1980 |- | 223||717|| [[ബാലാദിത്യൻ]]||1980 |- | 224||619||നന്ദിവിശാൽ||1980 |- | 225||601||Tales of [[Sai Baba of Shirdi|Sai Baba]] ||1980 |- | 226||581||[[Tenali Ramakrishna|Raman]] the Matchless Wit ||1980 |- | 227||DG458||[[Sadhu Vaswani]] ||1980 |- | 228||618||[[Birbal]] to the Rescue ||1980 |- | 229||742||[[Srimanta Sankardeva|Shankar Dev]] ||1981 |- | 230||765||[[Hemu]] ||1981 |- | 231||683||[[ബാഹുബലി]] ||1981 |- | 232||788||[[ദാരയും ഔറംഗസീബും]] ||1981 |- | 233||585||[[Panchatantra]] - The Dullard & other stories ||1981 |- | 234||608||[[ഭഗത് സിംഗ്]] ||1981 |- | 235||716||[[ആഗദ ദത്തൻ്റെ സാഹസങ്ങൾ]]||1981 |- | 236||NA||[[ബാമൻ ഷാ]]||1981 |- | 237||584||[[Gopal Bhar|Gopal the Jester]]||1981 |- | 238||609||Friends & Foes - Animal Tales from the [[Mahabharata]] ||1981 |- | 239||795||[[Harihara I|Hakka]] & [[Bukka]] ||1981 |- | 240||782||[[Jainism|Sahasramalla]]||1981 |- | 241||787||[[Ghiyas ud din Balban|Balban]] ||1981 |- | 242||561||[[Panchatantra]] - Crows & Owls ||1981 |- | 243||715||[[Ramanuja]] ||1981 |- | 244||593||പാണ്ഡവരുടെ അജ്ഞാതവാസം||1981 |- | 245||BS|| [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]]||1981 |- | 246||575||[[Jataka]] Tales - The Giant & the Dwarf ||1981 |- | 247||586||[[Jataka]] Tales - Stories of Wisdom ||1981 |- | 248||775||[[ബിധിചന്ദ്]]||1981 |- | 249||662||The Learned Pandit - Tales told by [[Ramakrishna|Sri Ramakrishna]] ||1981 |- | 250||770||[[Sambhaji]] ||1981 |- | 251||651||[[Folklore of India#Folktales of India|The Adventures of Baddu & Chhotu]] ||1981 |- | 252||529||[[Murugan|Kartikeya]] ||1981 |- | 253||670||The Golden Mongoose and other tales from the [[Mahabharata]]||1981 |- | 254||513||[[Hanuman]] to the Rescue ||1981 |- | 255||808||[[Folklore of India#Folktales of India|The Mystery of the Missing Gifts]] ||1981 |- | 256||DG459||[[സഖി സർവർ]] ||1981 |- | 257||714||[[Jataka|The Queen's Necklace]] ||1982 |- | 258||809||[[Chandrashekhara Kambara|The Secret of the Talking Bird]] ||1982 |- | 259||804||[[Folklore of India#Folktales of India|The Miraculous Conch and a Game of Chess]] ||1982 |- | 260||595||[ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസൻ]] ||1982 |- | 261||713|| [[Constanzo Beschi|The Fool's Disciples]]||1982 |- | 262||721||[[Rash Behari Bose]] ||1982 |- | 263||743||[[Bala Nagamma (1942 film)|The Prince & the Magician]]||1982 |- | 264||617||[[Jataka]] Tales - The Hidden Treasure ||1982 |- | 265||DG460||[[Rama Deva Raya|Echamma the Brave]]||1982 |- | 266||803||[[Kathasaritsagara|Manduka, the Lucky Astrologer]]||1982 |- | 267||646|| The Pandit & the Milkmaid and other tales told by [[Ramakrishna|Sri Ramakrishna]] ||1982 |- | 268||597|| ശിവജിക്കഥകൾ ||1982 |- | 269||576||[[Jataka]] Tales - The Mouse Merchant ||1982 |- | 270||707|| The Tiger-Eater ||1982 |- | 271||647||[[ലാൽബഹദൂർ ശാസ്ത്രി]] ||1982 |- | 272||802||[[Bharatendu Harishchandra|Andher Nagari]]||1982 |- | 273||538|| [[പാലാഴിമഥനം]]||1982 |- | 274||578|| [[Jainism|Kesari, the flying thief]]||1982 |- | 275||708|| [[Subramanya Bharathi|Subramania Bharati]] ||1982 |- | 276||772||The Pig and the Dog / Animal Tales from [[Arunachal Pradesh]] ||1982 |- | 277||616||[[Jataka]] Tales - Tales of Misers ||1983 |- | 278||688||[[ബിംബിസാരൻ]] ||1983 |- | 279||573|| [[Jataka]] Tales: Bird Stories ||1983 |- | 280||820|| [[Tamil history from Sangam literature|Kumanan]]||1983 |- | 281||DG461|| [[Viswamitra#Harishchandra's Sacrifice|Shunahshepa]] ||1983 |- | 282||BS'|| [[Bhootayyana Maga Ayyu|The Taming of Gulla]] ||1983 |- | 283||709|| [[പുരി ജഗന്നാഥൻ]] ||1983 |- | 284||777||[[Albert Einstein]] ||1983 |- | 285||DG462||[[ജോയ്മതി]] ||1983 |- | 286||DG463||Thanedar Hasan Askari ||1983 |- | 287||771||[[Folklore of India#Folktales of India|The Pious Cat and other tales]] ||1983 |- | 288||667|| [[ബിക്കലും കടുവാക്കുട്ടന്മാരും]]||1983 |- | 289||816||[[Masti Venkatesha Iyengar|The Elusive Kaka]]||1983 |- | 290||628|| [[Ramana Maharshi]]||1983 |- | 291||797||കീരീടാവകാശി||1983 |- | 292||744||[[Chokhamela|Chokha Mela]] ||1983 |- | 293||752|| [[Indian Rebellion of 1857|Beni Madho & Pir Ali]]||1983 |- | 294||824||[[ദുർഗ്ഗേശ നന്ദിനി]] ||1983 |- | 295||740||[[Guru Arjan Dev|Guru Arjan]] ||1983 |- | 296||NA||[[Pranami Sampraday|Mahamati Prannath]] ||1983 |- | 297||798|| The Lost Prince ||1983 |- | 298||NA|| [[Vithoba|Damaji Pant and Narhari]]||1983 |- | 299||799||The Silent Teacher ||1983 |- | 300||696|| [[History of Delhi|The Historic City Of Delhi]]||1983 |- | 301||689|| [[ത്രിപുരദഹനം]]||1984 |- | 302||776|| [[Dhola Maru|Dhola & Maru]]||1984 |- | 303||NA||[[Senapati Bapat]] ||1984 |- | 304||DG465||[[Dwarkanath Kotnis|Dr. Kotnis]] in China ||1984 |- | 305||610||[[രാവണകഥകൾ]]||1984 |- | 306||DG466||The Story of a Scientist - [[Yellapragada Subbarow|Y. Subba Row]] ||1984 |- | 307||783||The Bridegroom's Ring ||1984 |- | 308||712|| [[അന്ധകൻ]]||1984 |- | 309||678||[[വീരസവർക്കർ]] ||1984 |- | 310||BS||[[Buddhism|The True Conqueror]] ||1984 |- | 311||751||[[Kunwar Singh]] ||1984 |- | 312||654|| [[ബലരാമൻ]] ||1984 |- | 313||818|| [[Vishnuvardhana|Shantala]]||1984 |- | 314||668||The Acrobat - [[Buddhism|Buddhist]] Tales ||1984 |- | 315||805|| സ്വർണമണൽ ||1984 |- | 316||767||The [[Parijaat tree, Kintoor|Parijata Tree]] ||1984 |- | 317||DG467||[[Rajatarangini|Annapati Suyya]]||1984 |- | 318||671|| The Cowherd of Alawi ||1984 |- | 319||669||[[അശ്വിനിദേവന്മാർ]] ||1984 |- | 320||NA|| [[Rajatarangini|Chandrapeeda]]||1984 |- | 321||807|| [[Sufi|The Green Demon]]||1984 |- | 322||730||Shrenik - [[Jainism|Jain]] Tales ||1984 |- | 323||648|| [[സമുദ്രഗുപ്തൻ]]||1984 |- | 324||695|| [[നഹുഷൻ]]||1984 |- | 325||699||[[Jagdish Chandra Bose|Jagadis Chandra Bose]] ||1985 |- | 326||NA||Tales of [[Avvaiyar]] ||1985 |- | 327||745||[[Kuru Kingdom#References of Kuru Kingdom in epic Mahabharata|Tapati]] ||1985 |- | 328||DG469||Rajbala ||1985 |- id="329" | 329||BS||[[മഹാഭാരതം]] 1 : [[വേദവ്യാസൻ]] ||1985 |- | 330||754|| [[Vaddaradhane|Vidyut Chora]]||1985 |- | 331||BS||[[മഹാഭാരതം]] 2 : [[ഭീഷ്മർ|ഭീഷ്മശപഥം]] ||1985 |- | 332||587|| [[Birbal]] the Genius ||1985 |- | 333||BS||[[മഹാഭാരതം]] 3 : കൗരവോല്പത്തി ||1985 |- | 334||675|| [[ധീരജവാൻ]] ||1985 |- | 335||BS||[[മഹാഭാരതം]] 4 : പാണ്ഡവർ ഹസ്തിനപുരത്തിൽ ||1985 |- | 336||710|| The Fearless Boy ||1985 |- | 337||BS||[[മഹാഭാരതം]] 5 : ദ്രോണാഗമനം ||1985 |- | 338||690||ലളിതാദിത്യൻ ||1985 |- | 339||BS||[[മഹാഭാരതം]] 6 : കർണ്ണപ്രവേശം ||1985 |- | 340||BS|| [[Zen|The Making of a Swordsman]]||1985 |- | 341||BS||[[മഹാഭാരതം]] 7 : ഗൂഢാലോചന ||1985 |- | 342||625|| [[Jataka|Battle of Wits]]||1985 |- | 343||BS||[[മഹാഭാരതം]] 8 : പാണ്ഡവർ അരക്കില്ലത്തിൽ ||1985 |- | 344||728||[[Chittaranjan Das|Deshbandhu Chittaranjan Das]] ||1985 |- | 345||BS||[[മഹാഭാരതം]] 9 : ഘടോൽക്കചൻ്റെ ജനനം ||1985 |- | 346||813||[[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ||1985 |- | 347||BS||[[മഹാഭാരതം]] 10 : ബകവധം ||1985 |- id="348" | 348||SI|| [[Indian independence movement|The March to Freedom - 1]]: The Birth of the [[Indian National Congress]] ||1986 |- | 349||BS||[[മഹാഭാരതം]] 11 : ദ്രൗപദി ||1986 |- | 350||NA||[[Raidas|Guru Ravidas]] ||1986 |- | 351||BS||[[മഹാഭാരതം]] 12 : ദ്രൗപദീസ്വയംവരം ||1986 |- | 352||821||[[Prathapa Mudaliar Charithram|The Adventures of Pratapan]]||1986 |- | 353||BS||[[മഹാഭാരതം]] 13 : പാണ്ഡവരുടെ തിരിച്ചുവരവ് ||1986 |- | 354||747||[[വാസ്കോ ഡ ഗാമ കേരളത്തിൽ]]||1986 |- | 355||BS||[[മഹാഭാരതം]] 14 : സുഭദ്രാഹരണം ||1986 |- id="356" | 356||786|| [[Indian independence movement|The March to Freedom - 2: A Nation Awakes]]||1986 |- | 357||BS||[[മഹാഭാരതം]] 15 : ഖാണ്ഡവദാഹം ||1986 |- | 358||704||[[Jallianwala Bagh Massacre|Jallianwala Bagh]] ||1986 |- | 359||BS||[[മഹാഭാരതം]] 16 : ദ്വിഗ് വിജയം||1986 |- id="360" | 360||SI|| [[Indian independence movement|The March to Freedom - 3]]: The Saga of Indian Revolutionaries ||1986 |- | 361||BS||[[മഹാഭാരതം]] 17 : [[രാജസൂയം]] ||1986 |- | 362||672|| [[Jataka|The Priceless Gem]]||1986 |- | 363||BS||[[മഹാഭാരതം]] 18 : ചൂതാട്ടം ||1986 |- | 364||NA||[[Khudiram Bose]] ||1986 |- | 365||BS||[[മഹാഭാരതം]] 19: വനവാസം ||1986 |- | 366||DG471|| [[Kathasaritasagara|Patali Putra]]||1986 |- | 367||BS||[[മഹാഭാരതം]] 20 : കിരാതം ||1986 |- | 368||DG472||[[Prathapa Mudaliar Charithram|The Nawab's Diwan]]||1986 |- | 369||BS||[[മഹാഭാരതം]] 21: ഉർവ്വശീശാപം ||1986 |- | 370||NA||[[വീരദേശിംഗൻ]]||1986 |- | 371||BS||[[മഹാഭാരതം]] 22: അർജ്ജുനൻ്റെ തിരിച്ചുവരവ് ||1986 |- | 372||583||[[Panchatantra]]-The Greedy Mother in Law & Other Tales||1987 |- | 373||BS||[[മഹാഭാരതം]] 23: ദുര്യോധനൻ്റെ തോൽവി ||1987 |- | 374||BS||[[Kathasaritasagara|Hamsavali]]||1987 |- | 375||BS||[[മഹാഭാരതം]] 24: ദ്രൗപദീഹരണം ||1987 |- | 376||DG474||[[Lilan Chanesar|Lila & Chanesar]]||1987 |- | 377||BS||[[മഹാഭാരതം]] 25: അജ്ഞാതവാസം ||1987 |- | 378||BS||[[Kathasaritasagara|Shringabuja]]||1987 |- | 379||BS||[[മഹാഭാരതം]] 26: ഉത്തരാസ്വയംവരം ||1987 |- | 380||NA||[[പദ്മാവതി]] ||1987 |- | 381||BS||[[മഹാഭാരതം]] 27 :  സഞ്‌ജയന്റെ ദൗത്യം ||1987 |- | 382||733||[[Ghanshyam Das Birla]] ||1987 |- | 383||BS||[[മഹാഭാരതം]] 28 : ദുര്യോധനൻ്റെ പിടിവാശി||1987 |- | 384||722||[[Megasthenes]] ||1987 |- | 385||BS||[[മഹാഭാരതം]] 29: ഭഗവദ്ദൂത് ||1987 |- | 386||680|| [[Faxian|Fa Hien]]||1987 |- | 387||BS||[[മഹാഭാരതം]] 30 : യുദ്ധാരംഭം ||1987 |- | 388||NA||[[Kathasaritasagara|Sundarasena]]||1987 |- | 389||BS||[[മഹാഭാരതം]] 31 : ഭീഷ്മരുടെ മുന്നേറ്റം||1987 |- | 390||691|| [[ഹുയാൻസാങ്ങ്]]||1987 |- | 391||BS||[[മഹാഭാരതം]] 32: ഭീഷ്മരുടെ പതനം ||1987 |- | 392||649|| [[ഉപനിഷത് കഥകൾ]]||1987 |- | 393||BS||[[മഹാഭാരതം]] 33: ദ്രോണരുടെ ശപഥം ||1987 |- | 394||DG475||[[Pulakeshin II|Pulakeshi II]] ||1987 |- | 395||BS||[[മഹാഭാരതം]] 34: അഭിമന്യു ||1987 |- | 396||731|| [[Ellora Caves]]||1988 |- | 397||BS||[[മഹാഭാരതം]] 35: ജയദ്രഥ വധം ||1988 |- | 398||793||[[Keladi Chennamma|Chennamma of Keladi]] ||1988 |- | 399||BS||[[മഹാഭാരതം]] 36: രാത്രിയുദ്ധം ||1988 |- | 400||665|| [[Jataka|The Deadly Feast]]||1988 |- | 401||660|| [[Ajatasatru|Ajatashatru]]||1988 |- | 402||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 37: കർണൻ്റെ അന്ത്യം ||1988 |- | 403||792||[[Narayana Guru]] ||1988 |- | 404||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 38:ദുര്യോധനവധം ||1988 |- | 405||819||[[Civaka Cintamani|Prince Jivaka]] ||1988 |- | 406||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 39: അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ പ്രതികാരം ||1988 |- | 407||BS||[[കോഹിനൂർ]] ||1988 |- | 408||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 40: യുധിഷ്ഠിരൻ്റെ സ്ഥാനാരോഹണം||1988 |- | 409||BS||[[മഹാഭാരതം]] 41: അശ്വമേധം ||1989 |- | 410||780||Kanwal and Kehar - A Legend of [[Rajasthan]] ||1989 |- id="411" | 411||BS||[[മഹാഭാരതം]] 42: സ്വർഗ്ഗാരോഹണം ||1989 |- | 412||756||[[Roopmati]] ||1989 |- id="413" | 413||BS||[[Bhagawat Purana]] 1: Krishna - The Darling of [[Gokul]] ||1989 |- id="414" | 414||650||[[Mahatma Gandhi]] - The Early Days ||1989 |- | 415||BS||[[Bhagawat Purana]] 2: Krishna - The Subduer of [[Kaliya]] ||1989 |- id="416" | 416||BS||[[Mahatma Gandhi]] - The Father of the Nation ||1989 |- | 417||BS||[[Bhagawat Purana]] 3: Krishna - The Upholder of [[Govardhan hill|Govardhan]] ||1989 |- | 418||DG476||[[French Revolution|The French Revolution]] ||1989 |- | 419||BS||[[Bhagawat Purana]] 4: Krishna - Victory over [[Kamsa]] ||1989 |- | 420||580||[[Birbal]] the Inimitable ||1989 |- | 421||BS||[[Bhagawat Purana]] 5: Krishna - The Lord of [[Dwarka|Dwaraka]] ||1990 |- id="lp" | 422||NA||[[Louis Pasteur]] ||1990 |- | 423||BS||[[Bhagawat Purana]] 6: Krishna - The Enchanter ||1990 |- | 424||806||[[Kathasaritasagara|The Clever Dancer]]||1990 |- | 425||BS||[[Bhagawat Purana]] 7: Krishna - The Victorious ||1990 |- | 426||614||[[Jataka]] Tales - True Friends ||1990 |- | 427||BS||[[Bhagawat Purana]] 8: Krishna - An Ally of the [[Pandava]]s ||1990 |- id ="nb" | 428||NA||[[Napoleon Bonaparte]] ||1990 |- id="429" | 429||BS||[[Bhagawat Purana]] 9: Krishna - The Saviour ||1990 |- id="430" | 430||SI||[[Indus Valley Civilization|An Exciting Find]] ||1990 |- | 431||615|| [[Jataka]] Tales: Stories of Courage ||1990 |- id="432" | 432||SI||The [[Indus Valley Civilization|Indus Valley]] Adventure ||1990 |- | 433||602|| The Quick Witted [[Birbal]]||1991 |- | 434||BS||[[Kathasaritasagara|The Chosen Bridegroom]]||1991 |- | 435||778||[[Pierre Curie|Pierre]] & [[Marie Curie]] ||1991 |- | 436||700|| [[Jawaharlal Nehru]]||1991 |- | NA||679||[[Swami Pranavananda]]||1998 |- | NA||732||[[Swami Chinmayananda]]||2001 |- id="jrd" | NA||735||[[JRD Tata]]||2004 |- id="kc" | NA||736||[[Kalpana Chawla]]||2005 |- | NA||737||[[Jamsetji Tata]]||2005 |- | NA||800||[[Mother Teresa]]||2010 |- | NA||825||[[Surjya Sen]]||2010 |- | NA||826||Heroes of [[Hampi]]||2011 |- | NA||827||[[ഇന്ദ്രകഥകൾ]]||2011 |- | NA||828||[[തിരുപ്പതി വെങ്കടാചലപതി]]||2011 |- | NA||829||[[Vaishno Devi]]||2011 |- | NA||830|| [[ഗണപതിപ്രാതൽ]||2011 |- | NA||831||[[Tenzing Norgay]]||2011 |- | NA||832||[[Brahma Purana|Stories Of Creation]]||2011 |- | NA||833||[[Konark Sun Temple|Konark]]||2012 |- | NA||834||[[Anant Pai]]||2012 |- | NA||835||[[Salim Ali]]||2012 |- | NA||836||[[Thanjavur]]||2012 |- | NA||837||[[The Blue Umbrella]]||2012 |- | NA||838||[[Jim Corbett]]||2012 |- | NA||839||[[കുബേരൻ]]||2012 |- | NA||840||[[സരസ്വതി]]||2012 |- | NA||841||[[M S Subbulakshmi]]||2012 |- | NA||842||[[Srinivasa Ramanujan]]||2012 |- | NA||843||The Unhappy Tiger||2013 |- | NA||844||[[അംബയുടെ പ്രതികാരം]]||2013 |- | NA||845||[[Verghese Kurien]]||2013 |- | NA||846||Two Oxen||2014 |- | NA||847||Paramahamsa Yogananda||2018 |- | NA||848||Vikram Sarabhai - Pioneering India's Space Programme||2020 |- |NA |849 |Manik Prabhu - A Rare Spiritual Gem |2021 |} '''Key''' * '''NA''' denotes that the comic is '''N'''ot '''A'''vailable in that series. * '''BS''' denotes that the comic has been published as part of a '''B'''ounded '''S'''et ( 3 in 1 (or) 5 in 1)<ref name="ACK3in1"/><ref name="ACK5in1"/> * '''BS'''' denotes that the comic has been published as part of a '''B'''ounded '''S'''et ( Coffee Table Books )<ref name="ACKCoffeeTableBook">{{cite web| url = http://www.amarchitrakatha.com/indian-classics/great-indian-classics| title = Great Indian Classics| accessdate = 2011-12-07| archive-date = 2011-11-10| archive-url = https://web.archive.org/web/20111110160524/http://www.amarchitrakatha.com/indian-classics/great-indian-classics| url-status = dead}}</ref> * '''SI''' denotes that the comic has appeared as part of a Special Issue/Bumper Issue which was a compilation of multiple issues together<ref name="JohnListSpecialNote">{{cite web | url = http://www.silkqin.com/13pers/acklist.htm#f20| title = March to Freedom Series | accessdate= 2011-12-07}}</ref> * Issue 801 was originally Tales Of Ganesha and was later released as 830 Ganesha and the Moon.<ref name="ACKList"/> * Issue 418 wasn't reprinted but released online as issue 476. https://books.google.com/books?id=Wf_cDgAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0 * Issue 276 released in 1986 has original name as '''Animal Tales from Arunachal Pradesh''' but reprinted in 2014, given a new serial number 772 and a new title - '''The Pig and the Dog'''. * Issue 679 (Swami Pranavandana) and 847 (Jagjivan Ram) were never published and distributed for general public. Only available in their aashrams. Recently (September 2020), Swami Pranavanadana is digitalised and made available on ACK's official platform. https://digital.amarchitrakatha.com/id006959024/Swami-Pranavananda == #1 to #10 == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- !scope=col |Series Number !scope=col |Title !scope=col |Year Of Publication |- | 1||[[ജാക്കും അമരവിത്തും]] || 1967 |- | 2||[[സിൻഡ്രെല്ല]] || 1967 |- | 3||[[Little Red Riding Hood]] || 1967 |- | 4||[[Aladdin|Aladdin & His Lamp]]|| 1967 |- | 5||[[The Magic Fountain]] || 1967 |- | 6||[[The Three Little Pigs]] || 1967 |- | 7||[[സ്ലീപ്പിംഗ് ബ്യൂട്ടി|ഉറങ്ങുന്ന സുന്ദരി]]|| 1967 |- | 8||[[ഓസ് നഗരത്തിലെ മാന്ത്രികൻ]]|| 1967 |- | 9||[[Pinocchio]] || 1967 |- | 10||[[ഹൈമയും ഏഴു കുള്ളന്മാരും]] || 1967 |} ==അവലംബങ്ങൾ== sjwinzlrx4rpkx1j6hna40wlrgjde9v 4659527 4659302 2026-08-18T10:15:45Z ~2026-45189-51 221736 /* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചവയുടെ പട്ടിക */ അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4659527 wikitext text/x-wiki {{expand language|topic=|langcode=en|otherarticle=List of Amar Chitra Katha comics|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}} {{prettyurl|List of Amar Chitra Katha comics}} അമർചിത്രകഥപരമ്പരയിലെ ലക്കങ്ങളുടെ പട്ടികയാണിത് . ചുവടെയുള്ള പട്ടിക പഴയ   പരമ്പരയുടെയും പുതിയ പരമ്പരയുടെയും ഭാഗമായ നമ്പറിംഗ് കാണിക്കുന്നു . ഒന്നാം പരമ്പരയിൽ മാത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ചില ലക്കങ്ങളുണ്ട് . അവ രണ്ടാം പരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല , അവയെ "NA" ഉപയോഗിച്ച് സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു . പഴയ പരമ്പര #11 മുതൽ #436 വരെയാണ് എന്നാൽ പുതിയ പരമ്പര #501 മുതൽ ആരംഭിക്കുന്നു . പുതിയ പരമ്പരയിലെ ലക്കങ്ങൾ സാധാരണയായി ഒരു ഡീലക്സ് ഫോർമാറ്റിൽ ആണ് കാണപ്പെടുന്നത് , അവ സാധാരണയായി പഴയ പരമ്പരയിലെ  ലക്കങ്ങൾ പുതിയതായി അച്ചടിച്ചതാണ് . എന്നിരുന്നാലും കൽപന ചൗള, ജെആർഡി ടാറ്റ തുടങ്ങിയ ചില ലക്കങ്ങൾ പുതിയതായി അച്ചടിച്ചതും രണ്ടാം പരമ്പരയിൽ ഉള്ളതും ഒന്നാമത്തേതിൽ ഇല്ലാത്തും ആണ് . അതുപോലെ, പഴയ പരമ്പര ലക്കങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും പുതിയ പരമ്പരയിൽ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും , നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ടെ, ലൂയിസ് പാസ്ചർ തുടങ്ങിയ ചില ലക്കങ്ങൾ പുതിയ പരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല . == പ്രസിദ്ധീകരിച്ചവയുടെ പട്ടിക == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- !scope=col |പഴയ പരമ്പരയിലെ ലക്കത്തിൻ്റെ സംഖ്യ !scope=col |പുതിയ പരമ്പരയിലെ ലക്കത്തിൻ്റെ സംഖ്യ !scope=col |ലക്കത്തിൻ്റെ പേര് !scope=col |പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വർഷം |- | 11||501|| [[കൃഷ്ണൻ|ശ്രീ കൃഷ്ണൻ]] ||1969 |- | 12||530|| [[ശകുന്തള]] ||1970 |- | 13||626|| [[പാണ്ഡവർ|പഞ്ചപാണ്ഡവർ]] ||1970 |- | 14||511|| [[സത്യവാനും സാവിത്രിയും|സത്യവാൻ സാവിത്രി]] ||1970 |- | 15||504|| [[രാമൻ|ശ്രീരാമൻ]] ||1970 |- | 16||507|| [[നളൻ|നളനും]] [[ദമയന്തി|ദമയന്തിയും]] ||1971 |- | 17||577|| [[ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ]] ||1971 |- | 18||503|| [[ലവൻ|ലവ]][[കുശൻ|കുശന്മാർ]] ||1971 |- | 19||502|| [[ഹനുമാൻ]] ||1971 |- | 20||582|| [[മഹാഭാരതം]] ||1971 |- | 21||508|| [[ചാണക്യൻ]] ||1971 |- | 22||510|| [[ശ്രീ ബുദ്ധൻ]] ||1971 |- | 23||564|| [[ശിവജി]]||1971 |- | 24||563|| [[റാണാ പ്രതാപ് സിംഗ്|റാണാ പ്രതാപ്]] ||1971 |- | 25||604|| [[പൃഥ്വിരാജ് ചൗഹാൻ]]||1971 |- | 26||531|| [[കർണ്ണൻ]] ||1972 |- | 27||661|| [[കചൻ|കച]] [[ദേവയാനി (ശുക്രപുത്രി)|ദേവയാനി]]||1972 |- | 28||568|| [[ചന്ദ്രഗുപ്തൻ രണ്ടാമൻ|വിക്രമാദിത്യൻ]]||1972 |- | 29||506|| [[ശിവ പാർവതി]]||1972 |- | 30||674|| [[വാസവദത്ത]] ||1972 |- | 31||532|| [[ഭക്തകുചേലൻ]] ||1972 |- | 32||588|| [[ഗുരു ഗോബിന്ദ് സിങ്]] ||1972 |- | 33||627|| [[ഹർഷൻ]] ||1972 |- | 34||534|| [[ഭീഷ്മർ]] ||1972 |- | 35||533|| [[അഭിമന്യു]] ||1972 |- | 36||535|| [[ഭക്തമീര]] ||1972 |- | 37||536|| [[അശോകൻ]] ||1973 |- | 38||537|| [[പ്രഹ്ളാദൻ]] ||1973 |- | |- | |- | |- | 42||764|| [[പരശുരാമൻ]]||1973 |- | |- | 44||605|| [[റാണി പത്മിനി]]||1973 |- | |- | 46||769|| [[വാത്മീകി]] ||1973 |- | 47||590|| [[ഗുരു നാനാക്ക്]] ||1973 |- | |- | 49||726|| [[രഞ്ജിത് സിംഗ്]] ||1974 |- | |- | 51||539|| [[ത്സാൻസി റാണി]] ||1974 |- | 52||629|| [[ഉലൂപി]]||1974 |- | 53||729|| [[ബാജി റാവു]] ||1974 |- | 55||623|| [[കബീർ]] ||1974 |- | 56||746|| |ഷേർ ഷാ]] ||1974 |- | 57||565|| [[ദ്രോണർ]] ||1974 |- | 58||566|| [[സൂര്യദേവൻ|സൂര്യൻ]] ||1974 |- | 59||612|| [[ഉർവശി]] ||1974 |- | |- | |- | |- | 63||759|| [[സുകന്യ]] ||1974 |- | |- | 65||663|| [[അനിരുദ്ധൻ]] ||1974 |- | |- | 67||541|| [[രാവണൻ]] ||1974 |- | |- | 69||763|| [[അഗസ്ത്യൻ]] ||1974 |- | |- | 71||567|| [[ഇന്ദ്രനും ഇന്ദ്രാണിയും]] ||1974 |- | 72||542|| [[ദ്രൗപദി]] ||1974 |- | 73||758|| [[സുഭദ്രാഹരണം]] ||1975 |- | 74||773|| [[Ahilyabai Holkar]] ||1975 |- | 75||552|| [[താൻസെൻ]] ||1975 |- | 76||810|| [[Nanda (Buddhist nun)|Sundari]] ||1975 |- | 77||544|| [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ്]] ||1975 |- | 78||BS|| [[Kathasaritsagara|Shridatta]] ||1975 |- | 79||555|| [[Jataka]] Tales - Deer Stories ||1975 |- | 80||599|| [[വിശ്വാമിത്രൻ]] ||1975 |- | 81||591|| [[സ്യമന്തകം]] ||1975 |- | 82||594|| [[Mahavira]] ||1975 |- | 83||598|| [[Vikramaditya#The legend of Vikramaditya|Vikramaditya's Throne]] ||1975 |- | 84||705|| [[ബാപ്പാ റവൾ]] ||1975 |- | 85||673|| [[ശ്രീ അയ്യപ്പൻ]] ||1975 |- | 86||655|| [[ആനന്ദ മഠം]] ||1975 |- | 87||559|| [[Birbal]] the Just ||1975 |- | 88||515|| റഠറ||1975 ||1975 |- | 89||509|| [[ശ്രീ ഗണപതി]] ||1975 |- | 90||631|| [[ചൈതന്യ മഹാപ്രഭു]] ||1975 |- | 91||556|| [[ഹിതോപദേശ കഥകൾ : ചങ്ങാതിമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ]] ||1975 |- | 92||706|| [[Sakshigopal Temple|Sakshi Gopal]] ||1975 |- | 93||666|| [[കണ്ണകി]] ||1975 |- | 94||BS|| [[Narsinh Mehta]] ||1975 |- | 95||779|| [[Jasma Devi|ധീരയായ ജസ്മ]] ||1975 |- | 96||811|| [[Sharan Kaur Pabla|Sharan Kaur]] ||1975 |- | 97||697|| [[ചന്ദ്രഹാസൻ]] ||1976 |- | 98||NA|| [[Vithoba#Pundalik|Pundalik&Sakhu]] ||1976 |- | 99||823|| [[Bankim Chandra Chattopadhyay#Bibliography|Raj Singh]] ||1976 |- | 100||768|| [[Purushottama Deva|Purushottam Dev & Padmavati]] ||1976 |- | 101||546|| [[ബാലി]] ||1976 |- | 102||BS|| [[ജീമൂതവാഹനൻ (നാഗാനന്ദം)]] ||1976 |- | 103||569|| [[Malavikagnimitra|Malavika]] ||1976 |- | 104||606|| [[Durgavati|Rani Durgavati]] ||1976 |- | 105||570|| [[ദശരഥൻ]] ||1976 |- | 106||630|| [[Rana Sanga]] ||1976 |- | 107||760|| [[പ്രദ്യുമ്നൻ]] ||1976 |- | 108||632|| [[Ishwar Chandra Vidyasagar|Vidyasagar]] ||1976 |- | 109||753|| [[തച്ചോളി ഒതേനൻ]] ||1976 |- | 110||725|| [[Razia Sultana|Sultana Razia]] ||1976 |- | 111||550|| [[Dakshayani|Sati]] & [[Shiva]] ||1976 |- | 112||516|| [[രുഗ്മിണീ സ്വയംവരം]] ||1976 |- | 113||596|| [[ഭോജ രാജാവ്]] ||1976 |- | 114||694|| [[Guru Teg Bahadur|Guru Tegh Bahadur]] ||1976 |- | 115||762|| [[പരീക്ഷിത്ത്]] ||1976 |- | 116||814|| [[കാദംബരി]] ||1976 |- | 117||571|| [[ധ്രുവനും അഷ്ടാവക്രനും]] ||1976 |- | 118||664|| [[Kushavati|King Kusha]] ||1976 |- | 119||727|| [[രാജരാജ ചോളൻ]] ||1976 |- | 120||624|| [[Swami Dayananda Saraswati|Dayananda]] ||1977 |- | 121||815|| [[Dwarkanath Madhav Pitale|Veer Dhaval]] ||1977 |- | 122||572|| Ancestors of [[Rama]] ||1977 |- | 123||790|| [[Eknath|Ekanath]]||1977 |- | 124||812|| [[Bhai Vir Singh|Satwant Kaur]] ||1977 |- | 125||621|| [[Udayana]] ||1977 |- | 126||554|| [[ജാതക കഥകൾ : ആനകഥകൾ]] ||1977 |- | 127||505|| [[ഭഗവദ് ഗീത]] ||1977 |- | 128||692|| [[വീരഹമീർ]] ||1977 |- | 129|| BS || [[Bhavabhuti|Malati and Madhava]] ||1977 |- | 130||547|| [[ഗരുഡൻ]] ||1977 |- | 131||545|| [[ബുദ്ധിമാനായ ബീർബൽ]] ||1977 |- | 132||DG452|| [[Ranakadevi|Ranak Devi]] ||1977 |- | 133||633|| മര്യാദരാമൻ കഥകൾ ]] ||1977 |- | 134||757|| [[ബാബർ]] ||1977 |- | 135||659|| [[Devi Chaudhurani|Devi Choudhurani]] ||1977 |- | 136||548|| [[Rabindranath Tagore]] ||1977 |- | 137||613|| [[സൂർദാസ്]] ||1977 |- | 138||562|| [[Panchatantra]] - The Brahmin & the Goat ||1977 |- | 139||BS|| [[ഋതധ്വജനും അസുരന്മാരും]] ||1977 |- | 140||789|| [[ഹുമയൂൺ]] ||1977 |- | 141||761|| [[പ്രഭാവതി]] ||1977 |- | 142||686|| [[Chandrasekhar Azad|Chandra Shekhar Azad]] ||1977 |- | 143||607|| [[Anvar-i-Suhayli|A Bag of Gold Coins]] ||1977 |- | 144||DG453|| [[Purandara Dasa]] ||1977 |- | 145||766|| [[ഭാനുമതി]] ||1977 |- | 146||517|| [[സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ]] ||1977 |- | 147||518|| [[ശ്രീകൃഷ്ണനും ജരാസന്ധനും]] ||1977 |- | 148||701|| [[Nur Jehan|Noor Jahan]] ||1977 |- | 149||519|| [[Elephanta Caves|Elephanta]] ||1977 |- | 150||520|| [[നാരദൻ]] ||1977 |- | 151||636|| [[Krishnadevaraya|Krishnadeva Raya]] ||1978 |- | 152||557|| [[Birbal]] the Witty ||1978 |- | 153||579|| [[Madhvacharya]] ||1978 |- | 154||634|| [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] ||1978 |- | 155||723|| [[ജ്ഞാനേശ്വരൻ]] ||1978 |- | 156||724|| [[Bagha Jatin]] ||1978 |- | 157||822|| [[Manonmaniam Sundaram Pillai|Manonmani]] ||1978 |- | 158||521|| [[അംഗുലീമാലൻ]] ||1978 |- | 159||622|| [[Velanati Chodas#History|The Tiger & the Woodpecker]] ||1978 |- | 160||512|| [[വിഷ്ണുകഥകൾ]] ||1978 |- | 161||635|| [[അമ്രപാലിയും ഉപഗുപ്തനും]] ||1978 |- | 162||637|| [[യയാതി]] ||1978 |- | 163||560|| [[പഞ്ചതന്ത്രം കഥകൾ : കുറുക്കൻ എങ്ങനെ ആനയെ ഭക്ഷിക്കും എന്ന കഥയും മറ്റു കഥകളും]] ||1978 |- | 164||549|| Tales of [[Shiva]] ||1978 |- | 165||638|| [[Shalivahana|King Shalivahana]] ||1978 |- | 166||748|| [[കിത്തൂരിലെ റാണി]]||1978 |- | 167||522|| [[നരകാസുര വധം]] ||1978 |- | 168||677|| [[Mahavira|മാന്ത്രികത്തോപ്പ്]]||1978 |- | 169||684|| [[Lachit Borphukan|Lachit Barphukan]]||1978 |- | 170||755|| [[വൃത്രാസുരൻ]] ||1978 |- | 171||681|| [[അമർസിംഗ് രാത്തോർ]]||1978 |- | 172||639|| [[ശ്രീകൃഷ്ണനും പൗൺഡ്രകനും]] ||1978 |- | 173||794|| [[കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി]] ||1978 |- | 174||703|| യുധിഷ്ഠിര കഥകൾ ||1978 |- | 175||774|| [[ഹരിസിംഗ് നൾവ]]||1978 |- | 176||514|| [[ശ്രീ ദുർഗ്ഗ]] ||1978 |- | 177||589|| [[ശ്രീകൃഷ്ണനും ശിശുപാലനും]] ||1978 |- | 178||523|| [[തെന്നാലിരാമൻ]] ||1978 |- | 179||640|| [[King Porus|Paurava]] and [[Alexander the Great|Alexander]] ||1978 |- | 180||524|| [[Indra]] & [[Shibi (king)|Shibi]]||1978 |- | 181||791|| [[Guru Hargobind|Guru Har Gobind]]||1978 |- | 182||DG454|| [[Indo-Pakistani War of 1947|The Battle for Srinagar]]||1979 |- | 183||676|| [[Kumbha of Mewar|Rana Kumbha]]||1979 |- | 184||652|| [[ആരുണിയും ഉത്തങ്കനും]]||1979 |- | 185||620|| [[Hitopadesha]] - How Friends are Parted ||1979 |- | 186||DG455|| [[Valluvar|Tiruppan]] and [[Kanaka Dasa|Kanakadasa]]||1979 |- | 187||741|| [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ||1979 |- | 188||611|| [[Babasaheb Ambedkar]] ||1979 |- | 189||785|| Thugsen ||1979 |- | 190||DG456|| [[കണ്ണപ്പൻ]]||1979 |- | 191||796|| പൂർണചന്ദ്രൻ ||1979 |- | 192||NA|| [[Kanthirava Narasaraja I|Ranadhira]]||1979 |- | 193||720|| [[Bankim Chandra Chattopadhyay#Bibliography|Kapala Kundala]]||1979 |- | 194||641|| [[കൃഷ്ണഭക്തി]]||1979 |- | 195||553|| [[കുറുനരി കഥകൾ]] ||1979 |- | 196||781|| [[Folklore of India#Folktales of India|Hothal]] ||1979 |- | 197||784|| [[മഴവിൽ രാജകുമാരൻ]] ||1979 |- | 198||525|| [[അർജുന കഥകൾ]] ||1979 |- | 199||719|| [[Folklore of India#Folktales of India|ലലാട ചന്ദ്രൻ]]||1979 |- | 200||603|| [[അക്ബർ]] ||1979 |- | 201||702|| [[Nachiketa]] ||1979 |- | 202||600||[[കാളിദാസൻ]] ||1979 |- | 203||653||[[ജയദ്രഥൻ]] ||1979 |- | 204||642||[[Shah Jahan]] ||1979 |- | 205||643||[[രത്നാവലി]] ||1980 |- | 206||693||[[Jayaprakash Narayan]] ||1980 |- | 207||526||[[Mahiravana]] ||1980 |- | 208||NA||[[ജയദേവൻ]] ||1980 |- | 209||644|| [[ഗാന്ധാരി]] ||1980 |- | 210||558|| [[സമർത്ഥനായ ബീർബൽ]] ||1980 |- | 211||711|| [[Jainism|The Celestial Necklace]]||1980 |- | 212||718||[[Basaveshwara]] ||1980 |- | 213||749||[[വേലുത്തമ്പി ദളവ]] ||1980 |- | 214||527||[[Bhima|Bheema]] & [[Hanuman]] ||1980 |- | 215||687||[[ത്യാഗത്തിൻ്റെ കഥകൾ]] ||1980 |- | 216||750||[[വീരവനിത]] ||1980 |- | 217||817||[[Folklore of India#Folktales of India|Sukhu & Dukhu]] ||1980 |- | 218||574||[[Jataka]] Tales - The Magic Chant ||1980 |- | 219||645||[[ലോകമാന്യതിലകൻ]] ||1980 |- | 220||528||[[കുംഭകർണ്ണൻ]] ||1980 |- | 221||658||[[Jahangir]] ||1980 |- | 222||NA||[[ശിവജിയുടെ ഗുരു]] ||1980 |- | 223||717|| [[ബാലാദിത്യൻ]]||1980 |- | 224||619||നന്ദിവിശാൽ||1980 |- | 225||601||Tales of [[Sai Baba of Shirdi|Sai Baba]] ||1980 |- | 226||581||[[Tenali Ramakrishna|Raman]] the Matchless Wit ||1980 |- | 227||DG458||[[Sadhu Vaswani]] ||1980 |- | 228||618||[[Birbal]] to the Rescue ||1980 |- | 229||742||[[Srimanta Sankardeva|Shankar Dev]] ||1981 |- | 230||765||[[Hemu]] ||1981 |- | 231||683||[[ബാഹുബലി]] ||1981 |- | 232||788||[[ദാരയും ഔറംഗസീബും]] ||1981 |- | 233||585||[[Panchatantra]] - The Dullard & other stories ||1981 |- | 234||608||[[ഭഗത് സിംഗ്]] ||1981 |- | 235||716||[[ആഗദ ദത്തൻ്റെ സാഹസങ്ങൾ]]||1981 |- | 236||NA||[[ബാമൻ ഷാ]]||1981 |- | 237||584||[[Gopal Bhar|Gopal the Jester]]||1981 |- | 238||609||Friends & Foes - Animal Tales from the [[Mahabharata]] ||1981 |- | 239||795||[[Harihara I|Hakka]] & [[Bukka]] ||1981 |- | 240||782||[[Jainism|Sahasramalla]]||1981 |- | 241||787||[[Ghiyas ud din Balban|Balban]] ||1981 |- | 242||561||[[Panchatantra]] - Crows & Owls ||1981 |- | 243||715||[[Ramanuja]] ||1981 |- | 244||593||പാണ്ഡവരുടെ അജ്ഞാതവാസം||1981 |- | 245||BS|| [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]]||1981 |- | 246||575||[[Jataka]] Tales - The Giant & the Dwarf ||1981 |- | 247||586||[[Jataka]] Tales - Stories of Wisdom ||1981 |- | 248||775||[[ബിധിചന്ദ്]]||1981 |- | 249||662||The Learned Pandit - Tales told by [[Ramakrishna|Sri Ramakrishna]] ||1981 |- | 250||770||[[Sambhaji]] ||1981 |- | 251||651||[[Folklore of India#Folktales of India|The Adventures of Baddu & Chhotu]] ||1981 |- | 252||529||[[Murugan|Kartikeya]] ||1981 |- | 253||670||The Golden Mongoose and other tales from the [[Mahabharata]]||1981 |- | 254||513||[[Hanuman]] to the Rescue ||1981 |- | 255||808||[[Folklore of India#Folktales of India|The Mystery of the Missing Gifts]] ||1981 |- | 256||DG459||[[സഖി സർവർ]] ||1981 |- | 257||714||[[Jataka|The Queen's Necklace]] ||1982 |- | 258||809||[[Chandrashekhara Kambara|The Secret of the Talking Bird]] ||1982 |- | 259||804||[[Folklore of India#Folktales of India|The Miraculous Conch and a Game of Chess]] ||1982 |- | 260||595||[ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസൻ]] ||1982 |- | 261||713|| [[Constanzo Beschi|The Fool's Disciples]]||1982 |- | 262||721||[[Rash Behari Bose]] ||1982 |- | 263||743||[[Bala Nagamma (1942 film)|The Prince & the Magician]]||1982 |- | 264||617||[[Jataka]] Tales - The Hidden Treasure ||1982 |- | 265||DG460||[[Rama Deva Raya|Echamma the Brave]]||1982 |- | 266||803||[[Kathasaritsagara|Manduka, the Lucky Astrologer]]||1982 |- | 267||646|| The Pandit & the Milkmaid and other tales told by [[Ramakrishna|Sri Ramakrishna]] ||1982 |- | 268||597|| ശിവജിക്കഥകൾ ||1982 |- | 269||576||[[Jataka]] Tales - The Mouse Merchant ||1982 |- | 270||707|| The Tiger-Eater ||1982 |- | 271||647||[[ലാൽബഹദൂർ ശാസ്ത്രി]] ||1982 |- | 272||802||[[Bharatendu Harishchandra|Andher Nagari]]||1982 |- | 273||538|| [[പാലാഴിമഥനം]]||1982 |- | 274||578|| [[Jainism|Kesari, the flying thief]]||1982 |- | 275||708|| [[Subramanya Bharathi|Subramania Bharati]] ||1982 |- | 276||772||The Pig and the Dog / Animal Tales from [[Arunachal Pradesh]] ||1982 |- | 277||616||[[Jataka]] Tales - Tales of Misers ||1983 |- | 278||688||[[ബിംബിസാരൻ]] ||1983 |- | 279||573|| [[Jataka]] Tales: Bird Stories ||1983 |- | 280||820|| [[Tamil history from Sangam literature|Kumanan]]||1983 |- | 281||DG461|| [[Viswamitra#Harishchandra's Sacrifice|Shunahshepa]] ||1983 |- | 282||BS'|| [[Bhootayyana Maga Ayyu|The Taming of Gulla]] ||1983 |- | 283||709|| [[പുരി ജഗന്നാഥൻ]] ||1983 |- | 284||777||[[Albert Einstein]] ||1983 |- | 285||DG462||[[ജോയ്മതി]] ||1983 |- | 286||DG463||Thanedar Hasan Askari ||1983 |- | 287||771||[[Folklore of India#Folktales of India|The Pious Cat and other tales]] ||1983 |- | 288||667|| [[ബിക്കലും കടുവാക്കുട്ടന്മാരും]]||1983 |- | 289||816||[[Masti Venkatesha Iyengar|The Elusive Kaka]]||1983 |- | 290||628|| [[Ramana Maharshi]]||1983 |- | 291||797||കീരീടാവകാശി||1983 |- | 292||744||[[Chokhamela|Chokha Mela]] ||1983 |- | 293||752|| [[Indian Rebellion of 1857|Beni Madho & Pir Ali]]||1983 |- | 294||824||[[ദുർഗ്ഗേശ നന്ദിനി]] ||1983 |- | 295||740||[[Guru Arjan Dev|Guru Arjan]] ||1983 |- | 296||NA||[[Pranami Sampraday|Mahamati Prannath]] ||1983 |- | 297||798|| The Lost Prince ||1983 |- | 298||NA|| [[Vithoba|Damaji Pant and Narhari]]||1983 |- | 299||799||The Silent Teacher ||1983 |- | 300||696|| [[History of Delhi|The Historic City Of Delhi]]||1983 |- | 301||689|| [[ത്രിപുരദഹനം]]||1984 |- | 302||776|| [[Dhola Maru|Dhola & Maru]]||1984 |- | 303||NA||[[Senapati Bapat]] ||1984 |- | 304||DG465||[[Dwarkanath Kotnis|Dr. Kotnis]] in China ||1984 |- | 305||610||[[രാവണകഥകൾ]]||1984 |- | 306||DG466||The Story of a Scientist - [[Yellapragada Subbarow|Y. Subba Row]] ||1984 |- | 307||783||The Bridegroom's Ring ||1984 |- | 308||712|| [[അന്ധകൻ]]||1984 |- | 309||678||[[വീരസവർക്കർ]] ||1984 |- | 310||BS||[[Buddhism|The True Conqueror]] ||1984 |- | 311||751||[[Kunwar Singh]] ||1984 |- | 312||654|| [[ബലരാമൻ]] ||1984 |- | 313||818|| [[Vishnuvardhana|Shantala]]||1984 |- | 314||668||The Acrobat - [[Buddhism|Buddhist]] Tales ||1984 |- | 315||805|| സ്വർണമണൽ ||1984 |- | 316||767||The [[Parijaat tree, Kintoor|Parijata Tree]] ||1984 |- | 317||DG467||[[Rajatarangini|Annapati Suyya]]||1984 |- | 318||671|| The Cowherd of Alawi ||1984 |- | 319||669||[[അശ്വിനിദേവന്മാർ]] ||1984 |- | 320||NA|| [[Rajatarangini|Chandrapeeda]]||1984 |- | 321||807|| [[Sufi|The Green Demon]]||1984 |- | 322||730||Shrenik - [[Jainism|Jain]] Tales ||1984 |- | 323||648|| [[സമുദ്രഗുപ്തൻ]]||1984 |- | 324||695|| [[നഹുഷൻ]]||1984 |- | 325||699||[[Jagdish Chandra Bose|Jagadis Chandra Bose]] ||1985 |- | 326||NA||Tales of [[Avvaiyar]] ||1985 |- | 327||745||[[Kuru Kingdom#References of Kuru Kingdom in epic Mahabharata|Tapati]] ||1985 |- | 328||DG469||Rajbala ||1985 |- id="329" | 329||BS||[[മഹാഭാരതം]] 1 : [[വേദവ്യാസൻ]] ||1985 |- | 330||754|| [[Vaddaradhane|Vidyut Chora]]||1985 |- | 331||BS||[[മഹാഭാരതം]] 2 : [[ഭീഷ്മർ|ഭീഷ്മശപഥം]] ||1985 |- | 332||587|| [[Birbal]] the Genius ||1985 |- | 333||BS||[[മഹാഭാരതം]] 3 : കൗരവോല്പത്തി ||1985 |- | 334||675|| [[ധീരജവാൻ]] ||1985 |- | 335||BS||[[മഹാഭാരതം]] 4 : പാണ്ഡവർ ഹസ്തിനപുരത്തിൽ ||1985 |- | 336||710|| The Fearless Boy ||1985 |- | 337||BS||[[മഹാഭാരതം]] 5 : ദ്രോണാഗമനം ||1985 |- | 338||690||ലളിതാദിത്യൻ ||1985 |- | 339||BS||[[മഹാഭാരതം]] 6 : കർണ്ണപ്രവേശം ||1985 |- | 340||BS|| [[Zen|The Making of a Swordsman]]||1985 |- | 341||BS||[[മഹാഭാരതം]] 7 : ഗൂഢാലോചന ||1985 |- | 342||625|| [[Jataka|Battle of Wits]]||1985 |- | 343||BS||[[മഹാഭാരതം]] 8 : പാണ്ഡവർ അരക്കില്ലത്തിൽ ||1985 |- | 344||728||[[Chittaranjan Das|Deshbandhu Chittaranjan Das]] ||1985 |- | 345||BS||[[മഹാഭാരതം]] 9 : ഘടോൽക്കചൻ്റെ ജനനം ||1985 |- | 346||813||[[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ||1985 |- | 347||BS||[[മഹാഭാരതം]] 10 : ബകവധം ||1985 |- id="348" | 348||SI|| [[Indian independence movement|The March to Freedom - 1]]: The Birth of the [[Indian National Congress]] ||1986 |- | 349||BS||[[മഹാഭാരതം]] 11 : ദ്രൗപദി ||1986 |- | 350||NA||[[Raidas|Guru Ravidas]] ||1986 |- | 351||BS||[[മഹാഭാരതം]] 12 : ദ്രൗപദീസ്വയംവരം ||1986 |- | 352||821||[[Prathapa Mudaliar Charithram|The Adventures of Pratapan]]||1986 |- | 353||BS||[[മഹാഭാരതം]] 13 : പാണ്ഡവരുടെ തിരിച്ചുവരവ് ||1986 |- | 354||747||[[വാസ്കോ ഡ ഗാമ കേരളത്തിൽ]]||1986 |- | 355||BS||[[മഹാഭാരതം]] 14 : സുഭദ്രാഹരണം ||1986 |- id="356" | 356||786|| [[Indian independence movement|The March to Freedom - 2: A Nation Awakes]]||1986 |- | 357||BS||[[മഹാഭാരതം]] 15 : ഖാണ്ഡവദാഹം ||1986 |- | 358||704||[[Jallianwala Bagh Massacre|Jallianwala Bagh]] ||1986 |- | 359||BS||[[മഹാഭാരതം]] 16 : ദ്വിഗ് വിജയം||1986 |- id="360" | 360||SI|| [[Indian independence movement|The March to Freedom - 3]]: The Saga of Indian Revolutionaries ||1986 |- | 361||BS||[[മഹാഭാരതം]] 17 : [[രാജസൂയം]] ||1986 |- | 362||672|| [[Jataka|The Priceless Gem]]||1986 |- | 363||BS||[[മഹാഭാരതം]] 18 : ചൂതാട്ടം ||1986 |- | 364||NA||[[Khudiram Bose]] ||1986 |- | 365||BS||[[മഹാഭാരതം]] 19: വനവാസം ||1986 |- | 366||DG471|| [[Kathasaritasagara|Patali Putra]]||1986 |- | 367||BS||[[മഹാഭാരതം]] 20 : കിരാതം ||1986 |- | 368||DG472||[[Prathapa Mudaliar Charithram|The Nawab's Diwan]]||1986 |- | 369||BS||[[മഹാഭാരതം]] 21: ഉർവ്വശീശാപം ||1986 |- | 370||NA||[[വീരദേശിംഗൻ]]||1986 |- | 371||BS||[[മഹാഭാരതം]] 22: അർജ്ജുനൻ്റെ തിരിച്ചുവരവ് ||1986 |- | 372||583||[[Panchatantra]]-The Greedy Mother in Law & Other Tales||1987 |- | 373||BS||[[മഹാഭാരതം]] 23: ദുര്യോധനൻ്റെ തോൽവി ||1987 |- | 374||BS||[[Kathasaritasagara|Hamsavali]]||1987 |- | 375||BS||[[മഹാഭാരതം]] 24: ദ്രൗപദീഹരണം ||1987 |- | 376||DG474||[[Lilan Chanesar|Lila & Chanesar]]||1987 |- | 377||BS||[[മഹാഭാരതം]] 25: അജ്ഞാതവാസം ||1987 |- | 378||BS||[[Kathasaritasagara|Shringabuja]]||1987 |- | 379||BS||[[മഹാഭാരതം]] 26: ഉത്തരാസ്വയംവരം ||1987 |- | 380||NA||[[പദ്മാവതി]] ||1987 |- | 381||BS||[[മഹാഭാരതം]] 27 :  സഞ്‌ജയന്റെ ദൗത്യം ||1987 |- | 382||733||[[Ghanshyam Das Birla]] ||1987 |- | 383||BS||[[മഹാഭാരതം]] 28 : ദുര്യോധനൻ്റെ പിടിവാശി||1987 |- | 384||722||[[Megasthenes]] ||1987 |- | 385||BS||[[മഹാഭാരതം]] 29: ഭഗവദ്ദൂത് ||1987 |- | 386||680|| [[Faxian|Fa Hien]]||1987 |- | 387||BS||[[മഹാഭാരതം]] 30 : യുദ്ധാരംഭം ||1987 |- | 388||NA||[[Kathasaritasagara|Sundarasena]]||1987 |- | 389||BS||[[മഹാഭാരതം]] 31 : ഭീഷ്മരുടെ മുന്നേറ്റം||1987 |- | 390||691|| [[ഹുയാൻസാങ്ങ്]]||1987 |- | 391||BS||[[മഹാഭാരതം]] 32: ഭീഷ്മരുടെ പതനം ||1987 |- | 392||649|| [[ഉപനിഷത് കഥകൾ]]||1987 |- | 393||BS||[[മഹാഭാരതം]] 33: ദ്രോണരുടെ ശപഥം ||1987 |- | 394||DG475||[[Pulakeshin II|Pulakeshi II]] ||1987 |- | 395||BS||[[മഹാഭാരതം]] 34: അഭിമന്യു ||1987 |- | 396||731|| [[Ellora Caves]]||1988 |- | 397||BS||[[മഹാഭാരതം]] 35: ജയദ്രഥ വധം ||1988 |- | 398||793||[[Keladi Chennamma|Chennamma of Keladi]] ||1988 |- | 399||BS||[[മഹാഭാരതം]] 36: രാത്രിയുദ്ധം ||1988 |- | 400||665|| [[Jataka|The Deadly Feast]]||1988 |- | 401||660|| [[Ajatasatru|Ajatashatru]]||1988 |- | 402||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 37: കർണൻ്റെ അന്ത്യം ||1988 |- | 403||792||[[Narayana Guru]] ||1988 |- | 404||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 38:ദുര്യോധനവധം ||1988 |- | 405||819||[[Civaka Cintamani|Prince Jivaka]] ||1988 |- | 406||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 39: അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ പ്രതികാരം ||1988 |- | 407||BS||[[കോഹിനൂർ]] ||1988 |- | 408||BS|| [[മഹാഭാരതം]] 40: യുധിഷ്ഠിരൻ്റെ സ്ഥാനാരോഹണം||1988 |- | 409||BS||[[മഹാഭാരതം]] 41: അശ്വമേധം ||1989 |- | 410||780||Kanwal and Kehar - A Legend of [[Rajasthan]] ||1989 |- id="411" | 411||BS||[[മഹാഭാരതം]] 42: സ്വർഗ്ഗാരോഹണം ||1989 |- | 412||756||[[Roopmati]] ||1989 |- id="413" | 413||BS||[[Bhagawat Purana]] 1: Krishna - The Darling of [[Gokul]] ||1989 |- id="414" | 414||650||[[Mahatma Gandhi]] - The Early Days ||1989 |- | 415||BS||[[Bhagawat Purana]] 2: Krishna - The Subduer of [[Kaliya]] ||1989 |- id="416" | 416||BS||[[Mahatma Gandhi]] - The Father of the Nation ||1989 |- | 417||BS||[[Bhagawat Purana]] 3: Krishna - The Upholder of [[Govardhan hill|Govardhan]] ||1989 |- | 418||DG476||[[French Revolution|The French Revolution]] ||1989 |- | 419||BS||[[Bhagawat Purana]] 4: Krishna - Victory over [[Kamsa]] ||1989 |- | 420||580||[[Birbal]] the Inimitable ||1989 |- | 421||BS||[[Bhagawat Purana]] 5: Krishna - The Lord of [[Dwarka|Dwaraka]] ||1990 |- id="lp" | 422||NA||[[Louis Pasteur]] ||1990 |- | 423||BS||[[Bhagawat Purana]] 6: Krishna - The Enchanter ||1990 |- | 424||806||[[Kathasaritasagara|The Clever Dancer]]||1990 |- | 425||BS||[[Bhagawat Purana]] 7: Krishna - The Victorious ||1990 |- | 426||614||[[Jataka]] Tales - True Friends ||1990 |- | 427||BS||[[Bhagawat Purana]] 8: Krishna - An Ally of the [[Pandava]]s ||1990 |- id ="nb" | 428||NA||[[Napoleon Bonaparte]] ||1990 |- id="429" | 429||BS||[[Bhagawat Purana]] 9: Krishna - The Saviour ||1990 |- id="430" | 430||SI||[[Indus Valley Civilization|An Exciting Find]] ||1990 |- | 431||615|| [[Jataka]] Tales: Stories of Courage ||1990 |- id="432" | 432||SI||The [[Indus Valley Civilization|Indus Valley]] Adventure ||1990 |- | 433||602|| The Quick Witted [[Birbal]]||1991 |- | 434||BS||[[Kathasaritasagara|The Chosen Bridegroom]]||1991 |- | 435||778||[[Pierre Curie|Pierre]] & [[Marie Curie]] ||1991 |- | 436||700|| [[Jawaharlal Nehru]]||1991 |- | NA||679||[[Swami Pranavananda]]||1998 |- | NA||732||[[Swami Chinmayananda]]||2001 |- id="jrd" | NA||735||[[JRD Tata]]||2004 |- id="kc" | NA||736||[[Kalpana Chawla]]||2005 |- | NA||737||[[Jamsetji Tata]]||2005 |- | NA||800||[[Mother Teresa]]||2010 |- | NA||825||[[Surjya Sen]]||2010 |- | NA||826||Heroes of [[Hampi]]||2011 |- | NA||827||[[ഇന്ദ്രകഥകൾ]]||2011 |- | NA||828||[[തിരുപ്പതി വെങ്കടാചലപതി]]||2011 |- | NA||829||[[Vaishno Devi]]||2011 |- | NA||830|| [[ഗണപതിപ്രാതൽ]||2011 |- | NA||831||[[Tenzing Norgay]]||2011 |- | NA||832||[[Brahma Purana|Stories Of Creation]]||2011 |- | NA||833||[[Konark Sun Temple|Konark]]||2012 |- | NA||834||[[Anant Pai]]||2012 |- | NA||835||[[Salim Ali]]||2012 |- | NA||836||[[Thanjavur]]||2012 |- | NA||837||[[The Blue Umbrella]]||2012 |- | NA||838||[[Jim Corbett]]||2012 |- | NA||839||[[കുബേരൻ]]||2012 |- | NA||840||[[സരസ്വതി]]||2012 |- | NA||841||[[M S Subbulakshmi]]||2012 |- | NA||842||[[Srinivasa Ramanujan]]||2012 |- | NA||843||The Unhappy Tiger||2013 |- | NA||844||[[അംബയുടെ പ്രതികാരം]]||2013 |- | NA||845||[[Verghese Kurien]]||2013 |- | NA||846||Two Oxen||2014 |- | NA||847||Paramahamsa Yogananda||2018 |- | NA||848||Vikram Sarabhai - Pioneering India's Space Programme||2020 |- |NA |849 |Manik Prabhu - A Rare Spiritual Gem |2021 |} '''Key''' * '''NA''' denotes that the comic is '''N'''ot '''A'''vailable in that series. * '''BS''' denotes that the comic has been published as part of a '''B'''ounded '''S'''et ( 3 in 1 (or) 5 in 1)<ref name="ACK3in1"/><ref name="ACK5in1"/> * '''BS'''' denotes that the comic has been published as part of a '''B'''ounded '''S'''et ( Coffee Table Books )<ref name="ACKCoffeeTableBook">{{cite web| url = http://www.amarchitrakatha.com/indian-classics/great-indian-classics| title = Great Indian Classics| accessdate = 2011-12-07| archive-date = 2011-11-10| archive-url = https://web.archive.org/web/20111110160524/http://www.amarchitrakatha.com/indian-classics/great-indian-classics| url-status = dead}}</ref> * '''SI''' denotes that the comic has appeared as part of a Special Issue/Bumper Issue which was a compilation of multiple issues together<ref name="JohnListSpecialNote">{{cite web | url = http://www.silkqin.com/13pers/acklist.htm#f20| title = March to Freedom Series | accessdate= 2011-12-07}}</ref> * Issue 801 was originally Tales Of Ganesha and was later released as 830 Ganesha and the Moon.<ref name="ACKList"/> * Issue 418 wasn't reprinted but released online as issue 476. https://books.google.com/books?id=Wf_cDgAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0 * Issue 276 released in 1986 has original name as '''Animal Tales from Arunachal Pradesh''' but reprinted in 2014, given a new serial number 772 and a new title - '''The Pig and the Dog'''. * Issue 679 (Swami Pranavandana) and 847 (Jagjivan Ram) were never published and distributed for general public. Only available in their aashrams. Recently (September 2020), Swami Pranavanadana is digitalised and made available on ACK's official platform. https://digital.amarchitrakatha.com/id006959024/Swami-Pranavananda == #1 to #10 == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- !scope=col |Series Number !scope=col |Title !scope=col |Year Of Publication |- | 1||[[ജാക്കും അമരവിത്തും]] || 1967 |- | 2||[[സിൻഡ്രെല്ല]] || 1967 |- | 3||[[Little Red Riding Hood]] || 1967 |- | 4||[[Aladdin|Aladdin & His Lamp]]|| 1967 |- | 5||[[The Magic Fountain]] || 1967 |- | 6||[[The Three Little Pigs]] || 1967 |- | 7||[[സ്ലീപ്പിംഗ് ബ്യൂട്ടി|ഉറങ്ങുന്ന സുന്ദരി]]|| 1967 |- | 8||[[ഓസ് നഗരത്തിലെ മാന്ത്രികൻ]]|| 1967 |- | 9||[[Pinocchio]] || 1967 |- | 10||[[ഹൈമയും ഏഴു കുള്ളന്മാരും]] || 1967 |} ==അവലംബങ്ങൾ== pm0igshlsgv5vakctpdc98v79cyikq4 0 584399 4659530 4617883 2026-08-18T10:54:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659530 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ജീൻ ഇ.ഷാഫർ, MD | image = Jean Schaffer.jpg | alt = | caption = | education = [[Harvard College]] {{small|(A.B.)}}<br>[[Harvard Medical School]] {{small|(M.D.)}}<br>[[Whitehead Institute]], [[Massachusetts Institute of Technology]] {{small|Postdoctoral)}} | occupation = വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞ | website = https://www.schafferlab.org }} [[Category:Articles with hCards]] '''ജീൻ എലിസ് ഷാഫർ''' ഒരു അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യൻ-ശാസ്ത്രജ്ഞയാണ്. ജോസ്ലിൻ ഡയബറ്റിസ് സെന്ററിലെ മുതിർന്ന ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്ററായ<ref>{{Cite web|url=https://www.joslin.org/find-an-expert/jean-e-schaffer|title=Schaffer, Jean|access-date=2023-01-07|archive-date=2021-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207141554/https://www.joslin.org/find-an-expert/jean-e-schaffer|url-status=dead}}</ref> അവർ അവിടെ അസോസിയേറ്റ് റിസർച്ച് ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നതു കൂടാതെ [[ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ|ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ]] വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയത്തിലെ പ്രൊഫസറുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://connects.catalyst.harvard.edu/Profiles/display/Person/183262|title=Jean Schaffer &#124; Harvard Catalyst Profiles &#124; Harvard Catalyst}}</ref> അവരുടെ ജോലി മെറ്റബോളിക് സമ്മർദ്ദ പ്രതികരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന സംവിധാനങ്ങളിലും പ്രമേഹ സങ്കീർണതകളുടെ പാത്തോഫിസിയോളജിയിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == ഹാർവാർഡ് കോളേജിൽ നിന്ന് ജൈവരസതന്ത്രം, ഫൈ ബീറ്റാ കപ്പ, മാഗ്ന കം ലോഡ് എന്നിവയിൽ ഷാഫർ എബി പൂർത്തിയാക്കി. <ref> Washington University Record, November 13, 2008. http://digitalcommons.wustl.edu/record/1160</ref> ഒരു ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയെന്ന നിലയിൽ, റിച്ചാർഡ് I. മോറിമോട്ടോ പിഎച്ച്ഡിയുമായി ചേർന്ന് അവൾ മാത്യു മെസൽസന്റെ ലബോറട്ടറിയിൽ തന്റെ തീസിസ് വർക്ക് ചെയ്തു. അവർ [[ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ|ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ]] നിന്ന് എംഡിയും ഹോണേഴ്സും നേടി . <ref name=":0">{Michel CI, Holley, CL, Scruggs BS, Sidhu, R, Brookheart RT, Listenberger LL, Behlke M, Ory DS, Schaffer JE. Small nucleolar RNAs, U32, U33, and U35 are critical mediators of metabolic stress. Cell Metab 2011, 14: 33-44. PMCID: PMC3138526.</ref> ഷാഫർ [[ബ്രിഗാം ആൻഡ് വിമൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ|ബ്രിഗാം ആൻഡ് വിമൻസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ]] മെഡിസിനിൽ ഇന്റേൺഷിപ്പും താമസവും, ബെത്ത് ഇസ്രായേൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കാർഡിയോളജിയിൽ ക്ലിനിക്കൽ, റിസർച്ച് ഫെലോഷിപ്പും പൂർത്തിയാക്കി. അവർ [[മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി|മസാച്യുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിലെ]] വൈറ്റ്ഹെഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ഹാർവി ലോഡിഷിനൊപ്പം പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ പരിശീലനം നടത്തി, ഈ സമയത്ത് ഫാറ്റി ആസിഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോട്ടീൻ കുടുംബത്തിലെ ആദ്യത്തെ അംഗത്തെ അവർ ക്ലോൺ ചെയ്തു. <ref>Schaffer JE, Lodish HF. Expression cloning and characterization of a novel adipocyte long-chain fatty acid transport protein. Cell 1994, 79:427-436.</ref> == കരിയർ == 1995-ൽ, സെന്റ് ലൂയിസിലെ വാഷിംഗ്ടൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ഷാഫർ ഫാക്കൽറ്റിയിൽ ചേർന്നു. അവർ റാങ്കുകളിലൂടെ ഉയർന്നു, ആദ്യ വിർജീനിയ മിന്നിച്ച് ഡിസ്റ്റിംഗ്വിഷ്ഡ് മെഡിസിൻ പ്രൊഫസറായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. <ref>Washington University Record, November 13, 2008. http://digitalcommons.wustl.edu/record/1160</ref> മെറ്റബോളിക് രോഗ ഗവേഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച ഒരു ലബോറട്ടറിക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനു പുറമേ, 2008-2019 മുതൽ വാഷിംഗ്ടൺ സർവകലാശാലയിൽ NIDDK- ധനസഹായത്തോടെ ഡയബറ്റിസ് റിസർച്ച് സെന്ററിന് അവർ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി. പ്രത്യേക ചെറിയ ന്യൂക്ലിയോളാർ ആർഎൻഎകളുടെ തടസ്സം ലിപിഡ്-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് സെൽ മരണത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും മെറ്റബോളിസത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് അവരുടെ ലബോറട്ടറി കണ്ടെത്തി. <ref>Lee J, Harris AN, Holley CL, Mahadevan J, Pyles KD, Lavagnino Z, Scherer DE, Fujiwara H, Sidhu R, Zhang J, Huang SCC, Piston DW, Remedi MS, Urano F, Ory DS, Schaffer JE. Rpl13a small nucleolar RNAs regulate systemic glucose metabolism. J Clin Invest 2016, 126: 4616-4625. PMCID: PMC5127695</ref> ലിപിഡ് മെറ്റബോളിസം, മെറ്റബോളിക് സ്ട്രെസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഷാഫറിന്റെ സംഭാവനകൾ അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ ക്ലിനിക്കൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ, അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്‌മെന്റ് ഓഫ് സയൻസ്, അസോസിയേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യൻസ്, അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ ബയോകെമിസ്ട്രി ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി എന്നിവ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.asbmb.org/asbmb-today/people/040119/meet-jean-schaffer|title=Meet Jean Schaffer}}</ref> 2019-ൽ, ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലെ ജോസ്ലിൻ ഡയബറ്റിസ് സെന്ററിലേക്ക് ഷാഫറിനെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു <ref>{{Cite web|url=https://www.joslin.org/find-an-expert/jean-e-schaffer|title=Schaffer, Jean|access-date=2023-01-07|archive-date=2021-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207141554/https://www.joslin.org/find-an-expert/jean-e-schaffer|url-status=dead}}</ref> <ref>7. https://www.bizjournals.com/boston/potmsearch/detail/submission/6472448/Jean_Schaffer</ref> == പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും == 1993 [https://professional.heart.org/en/partners/awards-and-lectures/early-career-awards/louis-n-and-arnold-m-katz-basic-research-prize കാറ്റ്സ് ബേസിക് സയൻസ് റിസർച്ച് പ്രൈസ്, അമേരിക്കൻ ഹാർട്ട് അസോസിയേഷൻ] 1995 ഹെൻറിച്ച് വൈലാൻഡ് സമ്മാനം 2003 [https://www.the-asci.org/controllers/asci/AsciSearchController.php?action=form അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ ക്ലിനിക്കൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2008 [https://www.aaas.org/fellows/listing?field_last_name_value=S&name_combine=&field_institutional_affiliation_value=&field_address_city=All&field_address_administrative_area=All&field_address_country_code=All&field_year_elected=&field_primary_aaas_section=All&field_status_value=All&field_year_status_changed_value=&page=4 -ലെ അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്‌മെന്റ് ഓഫ് സയൻസിന്റെ ഫെല്ലോ] 2012 [https://aap-online.org/ അസോസിയേഷൻ അമേരിക്കൻ ഓഫ് ഫിസിഷ്യൻസ്] 2017 [https://www.einstein.yu.edu/centers/diabetes-research/ ഹരോൾഡ് റിഫ്കിൻ അവാർഡ്, ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീൻ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201220047/http://www.einstein.yu.edu/centers/diabetes-research/ |date=2020-12-01 }} 2018-ലെ [https://med.umn.edu/dom/news-events/robert-hebbel-medicine-research റോബർട്ട് പി. ഹെബെൽ അവാർഡ്, മിനസോട്ട സർവകലാശാല] 2020 [https://www.asbmb.org/career-resources/awards-grants-fellowships/avanti ലിപിഡുകളിലെ അവന്തി അവാർഡ്, അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ ബയോകെമിസ്ട്രി ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി] == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] rlfeqh9b3l14xy95g5v6meynv0l3yl2 0 585808 4659448 4647366 2026-08-18T03:18:09Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659448 wikitext text/x-wiki {{pu|Miscarriage and mental illness}} {{Infobox medical condition (new) | name = <!--{{PAGENAME}} by default--> | synonym = | image = | image_size = | alt = | caption = | pronounce = | specialty = സൈകാട്രി | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} [[ഗർഭമലസൽ|ഗർഭം അലസലിന്റെയോ]] ആദ്യകാല ഗർഭ നഷ്ടത്തിന്റെയോ അനന്തരഫലമായി [[മാനസികരോഗം|മാനസികരോഗങ്ങൾ]] ഉണ്ടാകാം. <ref name="BMJ Best Practice">{{Cite web|url=http://us.bestpractice.bmj.com/best-practice/monograph/666.html|title=Miscarriage|access-date=2017-10-08|last=BMJ Best Practice|website=us.bestpractice.bmj.com|language=en|others=Ida Muslim, Jothi Doraiswamy, Acknowledgements|archive-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042126/http://us.bestpractice.bmj.com/best-practice/monograph/666.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="rand">{{Cite journal|last=Randolph|first=Amber L.|last2=Hruby|first2=Brittaney T.|first3=Shaakira|last3=Sharif|title=Counseling Women Who Have Experienced Pregnancy Loss: A Review of the Literature|date=4 April 2015|volume=14|publisher=Adult Span Journal}}</ref> ഗർഭം അലസലിന് ശേഷം സ്ത്രീകൾക്ക് ദീർഘകാല മാനസിക രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും, മാനസിക രോഗത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ അംഗീകരിക്കുന്നത് സാധാരണയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നില്ല. <ref name="Christiansen2017"/> ഒന്നോ അതിലധികമോ ഗർഭം അലസലുകൾ അനുഭവിച്ച സ്ത്രീകളിൽ സംഭവത്തിന് ശേഷം അല്ലെങ്കിൽ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും ഒരു മാനസിക രോഗം ഉണ്ടാകാം. {{Sfn|Seftel|p=}} <ref name="BMJ Best Practice" /> നഷ്ടം സംഭവിച്ച് 15 വർഷം വരെ പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും മാനസികമായി ബാധിക്കാമെന്ന് ചില ഡാറ്റ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="daug" /> പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രശ്‌നമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഗർഭം അലസലിന് ശേഷമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ മാനസികാരോഗ്യ നിലയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്ന പഠനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കുറവാണ്. <ref name="daug" /> ഗർഭം അലസൽ അനുഭവപ്പെട്ട സ്ത്രീകളിൽ [[പോസ്റ്റ് ട്രൊമാറ്റിക് സ്ട്രെസ് ഡിസോർഡർ|പോസ്റ്റ് ട്രോമാറ്റിക് സ്ട്രെസ് ഡിസോർഡർ]] (പി.റ്റി.എസ്.ഡി) ഉണ്ടാകാം. <ref>{{Cite web|url=http://www.figo.org/news/what-psychological-impact-miscarriage-0015410|title=What is the psychological impact of miscarriage? {{!}} FIGO|access-date=2017-09-23|last=International Federation of Gynecology and Obstetrics|language=en}}</ref> <ref name="daug">{{Cite journal|last=Daugirdaitė|first=Viltė|last2=Akker|first2=Olga van den|last3=Purewal|first3=Satvinder|date=2015|title=Posttraumatic Stress and Posttraumatic Stress Disorder after Termination of Pregnancy and Reproductive Loss: A Systematic Review|journal=Journal of Pregnancy|language=en|volume=2015|pages=646345|doi=10.1155/2015/646345|pmid=25734016|pmc=4334933|issn=2090-2727}}</ref> <ref name="kirs">{{Cite journal|last=Kersting|first=Anette|last2=Wagner|first2=Birgit|date=June 2012|title=Complicated grief after perinatal loss|journal=Dialogues in Clinical Neuroscience|volume=14|issue=2|pages=187–194|doi=10.31887/DCNS.2012.14.2/akersting|pmc=3384447|pmid=22754291}}</ref> ഗർഭം അലസലിനുശേഷം പി.റ്റി.എസ്.ഡി വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള അപകടസാധ്യതകളിൽ വൈകാരിക വേദന, വികാര പ്രകടനങ്ങൾ, കുറഞ്ഞ സാമൂഹിക പിന്തുണ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref name="daug" /> ഗർഭം അലസലിനു ശേഷം താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള സമ്മർദ്ദം സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽപ്പോലും, ഫ്ലാഷ്ബാക്ക്, നുഴഞ്ഞുകയറുന്ന ചിന്തകൾ, ഡിസോസിയേഷൻ, ഹൈപ്പർറൗസൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പി.റ്റി.എസ്.ഡി യുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പിന്നീട് വികസിച്ചേക്കാം. {{Sfn|Seftel|p=60}} [[വിഷാദരോഗം|ക്ലിനിക്കൽ ഡിപ്രഷനും]] ഗർഭം അലസലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref name="sche">{{Cite journal|last=Scheidt|first=CE|date=2007|title=Trauerverarbeitung nach Prä- und Perinatalverlust (Mourning processing after pre-and perinatal loss)|journal=Psychother Psych Med|volume=57|issue=1|pages=4–11|doi=10.1055/s-2006-951906|pmid=17357028}}</ref> മരുന്നുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുക എന്നതായിരുന്നു മുൻകാലങ്ങളിൽ ക്ലിനിക്കുകളുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ. <ref>{{Cite book|title=Becoming Parents and Overcoming Obstacles : Understanding the Experience of Miscarriage, Premature Births, Infertility, and Postnatal Depression|url=https://archive.org/details/becomingparentso0000unse|last=Quagliata|first=Emanuela|publisher=Karnac Books|year=2013|isbn=9781782200185|location=City}}</ref> ആവർത്തിച്ചുള്ള ഗർഭം അലസൽ സ്ത്രീകളിലും അവരുടെ പങ്കാളികളിലും നുഴഞ്ഞുകയറുന്ന ചിന്തകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കും. <ref name="daug"/> ഗർഭം അലസൽ ഒരു വൈകാരിക ഫലമുണ്ടാക്കുകയും മാനസിക വൈകല്യങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യും. ഈ മാനസിക ആഘാതം ആദ്യകാല ഗർഭധാരണ നഷ്ടത്തിനുള്ള പ്രതികരണമായി വികസിപ്പിച്ചേക്കാം. ഗർഭം അലസുന്നതിന്റെ ഫലമായി ഉത്കണ്ഠയും ഉണ്ടാകാം. <ref name="sche"/> സ്ത്രീകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന വൈദ്യചികിത്സ അവരുടെ ദുരിതത്തിന് കാരണമായി വിവരിക്കുന്നു. <ref name="daug"/> നഷ്ടത്തിന് ശേഷം നുഴഞ്ഞുകയറ്റ ചിന്തകൾ വികസിച്ചേക്കാം. <ref name="Christiansen2017"/> {{Sfn|Seftel|p=60}} പാനിക് ഡിസോർഡർ, ഒബ്സസീവ് ചിന്തകൾ എന്നിവയും ഗർഭം അലസലിനുള്ള പ്രതികരണമായി വികസിച്ചേക്കാം. <ref name=":0"/> പുരുഷന്മാർക്ക് വേദനയും മനഃശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും അനുഭവപ്പെട്ടേക്കാം, എന്നാൽ അവർ മദ്യത്തിന്റെ ഉപഭോഗം വർധിപ്പിക്കുന്നതുപോലുള്ള "നഷ്ടപരിഹാര സ്വഭാവങ്ങൾ" സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രതികരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Due|first=Clemence|last2=Chiarolli|first2=Stephanie|last3=Riggs|first3=Damien W.|date=2017-11-15|title=The impact of pregnancy loss on men's health and wellbeing: a systematic review|journal=BMC Pregnancy and Childbirth|volume=17|issue=1|pages=380|doi=10.1186/s12884-017-1560-9|pmid=29141591|pmc=5688642|issn=1471-2393}}</ref> == പോസ്റ്റ് ട്രോമാറ്റിക് സ്ട്രെസ് ഡിസോർഡർ == ഗർഭം അലസലിന് മുമ്പ് ക്ലിനിക്കൽ ഡിപ്രഷൻ ഉള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് പി.റ്റി.എസ്.ഡി ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. <ref name="Christiansen2017">{{Cite journal|last=Christiansen|first=DM|title=Posttraumatic stress disorder in parents following infant death: A systematic review|journal=Clinical Psychology Review|date=February 2017|volume=51|pages=60–74|doi=10.1016/j.cpr.2016.10.007|pmid=27838460}}</ref> പോസ്റ്റ് ട്രോമാറ്റിക് സ്ട്രെസ് ഡിസോർഡർ ഗർഭം അലസലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് ആഘാതകരമായ സംഭവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref name="Christiansen2017"/> {{Sfn|Martin|p=26}} <ref name="kirs"/> <ref>{{Cite journal|last=Daugirdaitė|first=V|last2=van den Akker|first2=O|last3=Purewal|first3=S|title=Posttraumatic stress and posttraumatic stress disorder after termination of pregnancy and reproductive loss: a systematic review|journal=Journal of Pregnancy|date=2015|volume=2015|page=646345|doi=10.1155/2015/646345|pmid=25734016|pmc=4334933}}</ref> <ref name=":0"/> ആവർത്തിച്ചുള്ള ഗർഭം അലസൽ അനുഭവപ്പെടുന്നവർക്ക് (>3) ഒരിക്കൽ ഗർഭം അലസൽ അനുഭവപ്പെട്ടവരേക്കാൾ പി.റ്റി.എസ്.ഡി ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. <ref name="Christiansen2017" /> ഗർഭം അലസലിലൂടെ നഷ്ടപ്പെട്ട ശിശുവിന്റെ ലിംഗവും തമ്മിലും ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നു, അതായത് ശിശു ആണാണെങ്കിൽ പി.റ്റി.എസ്.ഡി സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ഗർഭം അലസലിന്റെ കാരണം അറിയുന്നത് പി.റ്റി.എസ്.ഡി വികസിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നില്ല. നഷ്ടത്തിന് ഒരു 'അർത്ഥം' കണ്ടെത്തുന്നത് പി.റ്റി.എസ്.ഡി വികസിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു. പൊതുവെ ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നിഷേധാത്മക വീക്ഷണം പി.റ്റി.എസ്.ഡി യുടെ വർദ്ധിച്ച അളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നഷ്ടത്തിന് ശേഷം പി.റ്റി.എസ്.ഡി വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായി മോശമായ ആത്മാഭിമാനവും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നഷ്ടത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ തീവ്രമായി കണക്കാക്കിയാൽ, പി.റ്റി.എസ്.ഡിയുടെ അപകടസാധ്യത വർദ്ധിക്കും. സംഭവത്തിന് ശേഷം ജനിച്ച കുട്ടികളിൽ അമ്മമാരിൽ പി.റ്റി.എസ്.ഡി പ്രതികൂല സ്വാധീനം ചെലുത്തുമെന്ന് ആശങ്കയുണ്ട്. <ref name="Christiansen2017" /> നഷ്ടത്തിന് ശേഷം സ്ത്രീകളിലും കുടുംബങ്ങളിലും പിടിഎസ്ഡിയുടെ വികസനം തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീയിൽ പി.റ്റി.എസ്.ഡി യുടെ സാന്നിധ്യം ദോഷകരമാണ്. പി.റ്റി.എസ്.ഡി ഉള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രസവത്തിനു മുമ്പുള്ള ഗർഭനഷ്ടം, പെരിനാറ്റൽ ഗർഭനഷ്ടം, ഗർഭധാരണ സങ്കീർണതകൾ, എക്ടോപിക് ഗർഭം, മാസം തികയാതെയുള്ള ജനനം, ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിലെ വളർച്ചാ വൈകല്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. <ref name="Christiansen2017"/> ഒരു അമ്മയിലെ പി.റ്റി.എസ്.ഡി ഒരു കുട്ടിയിൽ ഓട്ടിസം, [[രക്താതിമർദ്ദം]], ഹൃദയ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾ, ടൈപ്പ് 2 പ്രമേഹം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് സംശയിക്കുന്നു. <ref name="Christiansen2017"/> == വിഷാദവും ഉത്കണ്ഠയും == ഗർഭം അലസുന്ന 43% സ്ത്രീകൾക്കും വിഷാദരോഗം, [[ഉത്കണ്ഠ വൈകല്യം|ഉത്കണ്ഠാ വൈകല്യങ്ങൾ]], [[ഒബ്സെസ്സിവ് കംപൾസിവ് ഡിസോർഡർ|ഒബ്സസീവ്-കംപൾസീവ് ഡിസോർഡർ]] എന്നിവ ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="rand"/> <ref name=":0">{{Cite book|title=Women's reproductive mental health across the lifespan|last=Barnes|first=Diana Lynn|date=2014-05-30|others=Lynn-Barnes, Diana|isbn=9783319051161|location=Cham|oclc=880941778|postscript=(online text, no page numbers)}}</ref> ഗർഭം അലസലിനോടുള്ള അസാധാരണമായ പ്രതികരണമാണ് കോപ്ലിക്കേറ്റഡ് ഗ്രീഫ് (സങ്കീർണ്ണമായ ദുഃഖം). ഗർഭം അലസലിനു ശേഷം ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖത്തിന്റെ സാധാരണ രൂപത്തിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇണയുടെയോ മാതാപിതാക്കളുടെയോ നഷ്ടം പോലുള്ള മറ്റ് സംഭവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദുഃഖം പ്രവചന പ്രദവും സ്ഥിരവുമായ നിരക്കിൽ കുറയുന്നതുമാണെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.<ref name="kirs"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.apa.org/monitor/2012/06/miscarriage.aspx|title=Miscarriage and loss|access-date=2017-09-23|date=2017|publisher=American Psychological Association|language=en}}</ref> നഷ്ടം സംഭവിച്ച ഉടൻ തന്നെ [[അവബോധ പെരുമാറ്റ ചികിത്സ|കോഗ്നിറ്റീവ് ബിഹേവിയർ തെറാപ്പി]] ആരംഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് സഹായകരമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="Christiansen2017"/> == എപ്പിഡെമിയോളജി == ഗർഭം അലസുന്ന സ്ത്രീക്ക് വിഷാദരോഗത്തിനുള്ള സാധ്യത, ഇല്ലാത്തവരെ അപേക്ഷിച്ച് 2.5 മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. <ref name=":0"/> പിതാക്കന്മാരിലും പി.റ്റി.എസ്.ഡി പ്രാധാന്യമുള്ളതായിരിക്കാം, പക്ഷേ അത് അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെടാതെ തുടരുന്നു. <ref name="Christiansen2017"/> == അവലംബം == {{reflist}} == ഗ്രന്ഥസൂചിക == * {{Cite book|title=Grief unseen : healing pregnancy loss through the arts|url=https://archive.org/details/griefunseenheali0000seft|last=Seftel|first=Laura|date=2006|publisher=Jessica Kingsley Publishers|isbn=9781843108054|location=London|oclc=153919942}} * {{Cite book|title=Perinatal Mental Health : a Clinical Guide|url=https://archive.org/details/perinatalmentalh0000coli|last=Martin|first=Colin|publisher=M & K Pub|year=2012|isbn=9781907830495|location=Cumbria England}} {{Pathology of pregnancy, childbirth, and the puerperium}}{{Chromosomal abnormalities|state=collapsed}}{{Mood disorders}} tdi21sunv6yiqcw38apiseb8wxv8ifw 0 589392 4659416 4587548 2026-08-17T23:31:05Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659416 wikitext text/x-wiki {{pu|Government Medical College, Rajouri}} {{Infobox university | logo = | name = ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി | native_name = | native_name_lang = Urdu | motto = Researching and Educating to Save Lives. | type = Medical college and hospital | established = {{start date and age|2016}} | principal = Prof. (Dr) Amarjeet Singh Bhatia | director = Dr. Yashpal Sharma | address = | city = [[Rajouri, Jammu and Kashmir|രജൊരി]] | country = ഇന്ത്യ | postcode = | coordinates = | campus = Urban | campus_size = {{Convert|53|acre}} | pushpin_map = | colors = | affiliations = [[University of Jammu]] | website = {{url|https://www.gmcrajouri.in}} }} '''ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി''' (ജിഎംസി -ആർ) ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തൃതീയ റഫറൽ സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജാണ്. 2016-ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിതമായത്. കോളേജും ആശുപത്രിയും കോളേജ് ആരംഭിച്ച വർഷം മുതൽ [[നാഷണൽ മെഡിക്കൽ കമ്മീഷൻ]] (മുൻ [[മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഒഫ് ഇന്ത്യ|മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ)]] അംഗീകാരവും നേടിയിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.nmc.org.in/information-desk/for-students-to-study-in-india/list-of-college-teaching-mbbs/|title=List of Colleges, National Medical Commission|access-date=2023-01-26|archive-date=2021-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018200555/https://www.nmc.org.in/information-desk/for-students-to-study-in-india/list-of-college-teaching-mbbs/|url-status=dead}}</ref> == കോളേജിനെ കുറിച്ച് == കോളേജ് ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ ആൻഡ് സർജറി (എംബിബിഎസ്) ബിരുദവും നഴ്‌സിംഗ്, പാരാ മെഡിക്കൽ കോഴ്‌സുകളും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[ജമ്മു സർവകലാശാല|ജമ്മു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുമായി]] അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തിട്ടുള്ള ഈ കോളേജ് [[നാഷണൽ മെഡിക്കൽ കമ്മീഷൻ|ദേശീയ മെഡിക്കൽ കമ്മീഷൻ]] (മുൻ [[മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഒഫ് ഇന്ത്യ|മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]) അംഗീകാരമുള്ളതാണ്. [[നാഷണൽ എലിജിബിലിറ്റി കം എൻട്രൻസ് ടെസ്റ്റ് (നീറ്റ്)|നാഷണൽ എലിജിബിലിറ്റി കം എൻട്രൻസ് ടെസ്റ്റ്]] വഴിയുള്ള മെറിറ്റിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കോളേജിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. 2019 മുതൽ വാർഷിക ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം 100 ആയിരുന്നത്, <ref>{{Cite web|url=https://education.medicaldialogues.in/first-batch-with-100-mbbs-seats-begins-at-government-medical-college-rajouri|title=First Batch With 100 MBBS Seats Begins At Government Medical College Rajouri|access-date=6 December 2021}}</ref> 2020ൽ 115 ആയി ഉയർത്തി. മൊത്തം ഇൻടേക്കിൽ നിന്ന് 17 സീറ്റുകൾ അഖിലേന്ത്യാ ക്വാട്ടയും 98 സീറ്റ്, സംസ്ഥാന ക്വാട്ടയുമാണ്. == കോഴ്സുകൾ == ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് രജൗരി നിലവിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദാനന്തര, ബിരുദ മെഡിക്കൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: * ഡി എൻ ബി * [[എം.ബി.ബി.എസ്.|ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി]] * നഴ്‌സിംഗിൽ ബിരുദം * പാരാമെഡിക്കൽ & അലൈട് ഹെൽത്ത് സയൻസ് == പ്രിൻസിപ്പൽമാരുടെ പട്ടിക == # പ്രൊഫ. (ഡോ) സാഹിദ് ഹുസൈൻ ഗില്ലാനി (04-07-2018 മുതൽ 25-04-2019 വരെ) # പ്രൊഫ. (ഡോ) കുൽദീപ് സിംഗ് (26-04-2019 മുതൽ 30-04-2021 വരെ) # പ്രൊഫ. (ഡോ) ബ്രിജ് മോഹൻ ഗുപ്ത (01-05-2021 മുതൽ 31-12-2021 വരെ) # പ്രൊഫ. (ഡോ) ഗുലാം അലി ഷാ (01-01-2022 മുതൽ 30-04-2022 വരെ) # പ്രൊഫ. (ഡോ) ശശി സുധൻ ശർമ്മ (01-05-2022 മുതൽ 22-10-2022 വരെ) # പ്രൊഫ. (ഡോ) അമർജീത് സിംഗ് ഭാട്ടിയ (23-10-2022 മുതൽ ഇപ്പോൾ വരെ) == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|https://www.gmcrajouri.in/}} * Dr. Brij Mohan Gupta appointed as new Principal GMC-R. [https://www.crosstownnews.in/post/63390/appointment-of-dr-brij-mohan-gupta-as-principal-gmc-rajouri.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126090702/https://www.crosstownnews.in/post/63390/appointment-of-dr-brij-mohan-gupta-as-principal-gmc-rajouri.html |date=2023-01-26 }} * GMC Rajouri's one of the associated hospitals located at Kheora area of Rajouri city gets vital medical equipment under WB-funded project.[https://www.greaterkashmir.com/news/pir-panjal/gmc-rajouri-gets-vital-medical-equipment-under-wb-funded-project/?amp] * Dr Ghulam Ali Shah appointed as Principal GMC Rajouri. [https://www.greaterkashmir.com/pir-panjal/dr-ghulam-ali-shah-takes-charge-of-gmc-rajouri-as-incharge-principal] * Dr Shashi Sudhan Sharma appointed as the Principal of GMC Rajouri. [https://earlypostdaily.com/index.php/2022/04/28/dr-shashi-sudan-principal-gmc-jammu-given-additional-charge-of-the-post-of-principal-gmc-rajouri/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126090702/https://earlypostdaily.com/index.php/2022/04/28/dr-shashi-sudan-principal-gmc-jammu-given-additional-charge-of-the-post-of-principal-gmc-rajouri/ |date=2023-01-26 }} * Dr Amarjeet Singh Bhatia, HoD Biochemistry GMC Jammu, appointed as Principal GMC Rajouri. [https://www.dailyexcelsior.com/dr-bhatia-to-hold-charge-of-gmc-rajouri-principal/] [[വർഗ്ഗം:ജമ്മു കശ്മീരിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ]] 2xp60z5hque4cv00kfyfk4joc58zrvj 0 589664 4659418 4657355 2026-08-17T23:50:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659418 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}ഗർഭച്ഛിദ്രം നൽകുന്നതിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടിയ ഒരു കനേഡിയൻ [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ഗാർസൺ റൊമാലിസ്''' (ഒക്ടോബർ 23, 1937 - ജനുവരി 31, 2014) . തന്റെ വധശ്രമത്തിൽ രണ്ടുതവണ അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കേറ്റു. നാഷണൽ പോസ്റ്റ് പ്രകാരം [[കാനഡ]]യിലെ ഏറ്റവും അക്രമാസക്തമായ ഗർഭഛിദ്ര വിരുദ്ധ കുറ്റകൃത്യമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വധത്തിന് നേരെയുള്ള ആദ്യ ശ്രമം.<ref name=sniper>[https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/abortviolence/stories/romalis.htm Canada Abortion Doctor Shot at Home by Sniper] ''Washington Post'' 1994-11-09 (accessed 2011-08-31)</ref> രണ്ടാമത്തെ ശ്രമം അജ്ഞാതനായ അക്രമി കുത്തിയിറക്കി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. വ്യക്തിപരമായി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടതുമുതൽ, റൊമാലിസ് കൂടുതൽ തുറന്നുപറയുകയും ഗർഭച്ഛിദ്രം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ഗർഭച്ഛിദ്രം നൽകാൻ കൂടുതൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അതുപോലെ, കനേഡിയൻ അബോർഷൻ ചർച്ചയിൽ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായ ഒരു പൊതു വ്യക്തിയായിരുന്നു. ടൊറന്റോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ലോ സ്കൂൾ R. Vs. Morgentaler എന്നതിന്റെ 20-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള അവരുടെ സിമ്പോസിയത്തിൽ സംസാരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിച്ചു.<ref name=why>Romalis, Garson [http://www.torontoreviewofbooks.com/2012/10/why-i-am-an-abortion-doctor-by-dr-garson-romalis/ Why I am an abortion doctor] (Symposium to Mark the 20th Anniversary of R. vs. Morgentaler, University of Toronto Law School) ''Toronto Review of Books'' 2012-10-29 (accessed 2015-10-16)</ref> ഗർഭച്ഛിദ്രം തുടരേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name=shot /> == മരണം == 2014 ജനുവരി 31-ന് വാൻകൂവറിലെ സെന്റ് പോൾസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ വെച്ച് ചെറിയ അസുഖത്തെ തുടർന്ന് റൊമാലിസ് മരിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/news/british-columbia/garson-romalis-risked-his-life-to-perform-abortions/article17052093/?page=all|title = Garson Romalis risked his life to perform abortions}}</ref> == മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങൾ == ടൊറന്റോയിലെ ഹെൻറി മോർഗെന്റലറുടെ പൊതു 70-ാം ജന്മദിന പാർട്ടിയിൽ റൊമാലിസ് ഒരു സ്പീക്കറായിരുന്നു. അത് യോങ് സ്ട്രീറ്റിലെ ഒരു ചെറിയ തിയേറ്ററിൽ നടന്നു. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==External links== * [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/abortviolence/timeline.htm Abortion violence timeline] ''Washington Post'' * [http://www.arcc-cdac.ca/postionpapers/73-Anti-choice-Violence-Harassment.pdf Anti-abortion violence and harassment in Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240727070653/http://arcc-cdac.ca/postionpapers/73-Anti-choice-Violence-Harassment.pdf |date=2024-07-27 }}, ARCC/ADAC, CBS Interactive Business Network, 2001–07 * Mullens, Anne. [http://ecmaj.ca/content/159/9/1153.full.pdf MDs are living in dangerous times, security consultant warns]{{dead link|date=October 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Canadian Medical Association Journal. 1998-11-03, 159 (9), p.&nbsp;1155 * Scott, Joni. [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_4_61/ai_76800140/ Book Review: "Targets of Hatred: Anti-abortion terrorism,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715230645/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_4_61/ai_76800140/ |date=2009-07-15 }} by Patricia Baird-Windle and Eleanor J. Bade, CBS * Sibbald, Barbara. [http://ecmaj.ca/content/159/9/1153.full.pdf Police task force targets “terrorists” behind sniper-style attacks on MDs]{{dead link|date=October 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Canadian Medical Association Journal. 1998-11-03, 159 (9), p.&nbsp;1153 * {{Cite journal | last1 = Marshall | first1 = K. | title = An open letter to Dr. Garson Romalis | url = https://archive.org/details/sim_canadian-medical-association-journal_1994-12-15_151_12/page/1697 | journal = Canadian Medical Association Journal | volume = 151 | issue = 12 | pages = 1697 | year = 1994 | pmid = 7994686 | pmc = 1337446}} * Jones, Deborah. [https://www.deborahjones.ca/journalism/reporting/guns-and-money-the-new-abortion-wars/Guns Guns and Money: The new abortion wars]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Originally published by Chatelaine Magazine, May, 1996 *Baby Liberation Army http://www.armyofgod.com/BabyLiberationArmy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230127073817/http://www.armyofgod.com/BabyLiberationArmy.html |date=2023-01-27 }} k9ye252mgnj6cmi1gsmu6uir8rpdooy 0 622537 4659424 4616212 2026-08-18T00:57:50Z Malikaveedu 16584 4659424 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kelakam}} {{For|ഇതേപേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = കേളകം | official_name = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = Kelakam views.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേളകം, കേരളം | coordinates = {{coord|11.8945|N|75.8098|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[രാജ്യം]] | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[ഇരിട്ടി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 77.92 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |url=https://en-in.topographic-map.com/maps/bg0l/Kelakam/ |title=kelakam elevation map |website=topographic-map.com}}</ref> | elevation_m = 116 | population_total = 20,747 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title=കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ {{pipe}} Deparyment of Panchayats|access-date=2026-02-08|archive-date=2025-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118132145/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|url-status=dead}}</ref> | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670674 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL-78 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 1,032 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = സാക്ഷരത | blank2_info_sec1 = 94.6% | blank3_name_sec1 = [[നിയോജക മണ്ഡലം]] | blank3_info_sec1 = [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] | blank4_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] | blank4_info_sec1 = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Mild Climate]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | website = http://lsgkerala.in/kelakampanchayat/ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] ഒരു മലയോര പട്ടണമാണ് '''കേളകം'''.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|first=Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-10}}</ref> കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്റെ ആസ്ഥാനമായ ഈ ചെറു പട്ടണം [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തോട്]] ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ മലയോര ഹൈവേ അഥവാ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] ഉം നിർദ്ദിഷ്ട മാനന്തവാടി മട്ടന്നൂർ വിമാനത്താവള പാതയും ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.<ref name="censusindia2">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status|access-date=2026-02-08|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614095249/https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|url-status=dead}}</ref> ==സ്ഥാനം== [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 62 കി.മീ കിഴക്ക് മാറിയും താലൂക്ക് ആസ്ഥാനമായ [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്നും 23 കി.മീ (വഴി ആറളം, പാലപ്പുഴ) തെക്ക് കിഴക്കായും ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ|കൊട്ടിയൂരിൽ]] നിന്നും കേവലം 7 കി.മീ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറുമായാണ് കേളകം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] പ്രമുഖ പട്ടണമായ [[മാനന്തവാടി]] കേളകത്ത് നിന്നും 30 കിലോമീറ്ററോളം തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവിലുള്ള കുന്നിൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണിത്. ബാവലി നദി പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. കൊട്ടിയൂർ വടക്കേശ്വരം ക്ഷേത്രം ഇതിന് ഏഴ് കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. പത്ത് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനടുത്താണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==ഗതാഗതം== ===റോഡ്=== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ സംസ്ഥാനപാതയായ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാനപാത 59]] അഥവാ മലയോര ഹൈവേ കേളകത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. നിർദ്ദിഷ്ട [[മാനന്തവാടി]] - കണ്ണൂർ വിമാനത്താവള നാലുവരിപ്പാത കേളകം പട്ടണത്തെ ഒഴിവാക്കി ബൈപ്പാസ് റോഡിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കേളകത്തെയും [[കൊളക്കാട്|കൊളക്കാടിനെയും]] [[നെടുംപൊയിൽ|നെടുംപൊയിലിനെയും]] ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പാതയാണ് വാരപ്പീടിക മഞ്ഞളാംപുറം റോഡ്. പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിൻ്റെ കീഴിലെ മറ്റൊരു പാതയാണ് കേളകം അടയ്ക്കാത്തോട് റോഡ്. ===റെയിൽവേ=== കേളകത്ത് റെയിൽവേ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. 52 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരിയാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ===വിമാനം=== കേളകത്ത് നിന്ന് 36 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] ആണ് അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. കോഴിക്കോട്, മംഗലാപുരം വിമാനത്താവളങ്ങളും ഏറെ അകലെയല്ല. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{Kannur-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം: കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} gqztqiferphqqs301w7o4ytpka75uje 4 654917 4659483 4520914 2026-08-18T05:53:36Z Ranjithsiji 22471 /* ആൻഡ്രോപോസ് */ 4659483 wikitext text/x-wiki {{Afd top|മായ്ച്ചു}} ===[[:ആൻഡ്രോപോസ്]]=== :{{la|ആൻഡ്രോപോസ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2025#{{anchorencode:ആൻഡ്രോപോസ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%86%E0%B5%BB%E0%B4%A1%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%8B%E0%B4%AA%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B5%8D Stats]</span>) വിജ്ഞാനകോശ സ്വഭാവമില്ല. ഇംഗ്ലീഷ് താളിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാവും ഉചിതം. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 13:10, 29 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) {{Afd bottom}} h7s0oscf5639yfn9tarj90t5bbhugmn 3 658672 4659478 4574221 2026-08-18T05:41:03Z Ranjithsiji 22471 സംവാദ താൾ ലേഖനമെഴുതാനുള്ള ഇടമല്ല. 4659478 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Prasad.ekaksha | Prasad.ekaksha | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:07, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) == [[:പി എ വാസുദേവൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:പി എ വാസുദേവൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി എ വാസുദേവൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:07, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) :ലേഖനം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Prasad.ekaksha|Prasad.ekaksha]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Prasad.ekaksha|സംവാദം]]) 07:20, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) ::ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തതായി കാണുന്നു ഇത് വിക്കി നയങ്ങൾക്ക് എതിരാണ് , മുകളിൽ കാര്യനിർവ്വാഹകൻ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടായിരുന്നു . ഇത്തരം പ്രവർത്തികൾ ആവർത്തിക്കുന്ന പക്ഷം താങ്കളെ തിരുത്തലിൽ നിന്നും തടയുന്ന നടപടി ഉണ്ടാക്കും , ദയവായി ഇത്തരം പ്രവർത്തികൾ തുടരാതെ ഇരിക്കുക നന്ദി <span style="color:blue;font-face:Zapfino, Segoe Script;">[[User:irvin_calicut|- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..]]</span><span style="color:brown;font-face:Papyrus;">[[User talk:irvin_calicut|.. സംവദിക്കാൻ]]</span> 14:32, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) == [[:P.A . Vasudevan]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:P.A . Vasudevan]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/P.A . Vasudevan]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:58, 23 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) h01h5onbxv36bp0laca3h85xle83kq6 3 659443 4659479 4653042 2026-08-18T05:43:16Z Ranjithsiji 22471 /* പകർപ്പവകാശ ലംഘന പ്രശ്നമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659479 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Amsabith | Amsabith | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:14, 16 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) == സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ്|സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ്]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == സിയാർ ആലം അൽ നുബാല == ''[[സിയാർ ആലം അൽ നുബാല]] എന്ന ലേഖനമെഴുതിയതിനു നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനത്തിൽ വിവരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ വേഗത്തിൽ ഒഴിവാക്കപ്പെടും. ഇത്തരം ലേഖനം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ എഴുതാതിരിക്കുക.'' [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:50, 23 ജൂലൈ 2026 (UTC) == ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി|ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == കെ.എ.യു.പി.എസ്. തിരുവത്ര കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:കെ.എ.യു.പി.എസ്. തിരുവത്ര|കെ.എ.യു.പി.എസ്. തിരുവത്ര]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == നിഹായതുൽ മുഹ്താജ് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:നിഹായതുൽ മുഹ്താജ്|നിഹായതുൽ മുഹ്താജ്]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == പകർപ്പവകാശ ലംഘന പ്രശ്നമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ == പകർപ്പവകാശ ലംഘന പ്രശ്നമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ ചേർക്കാതിരിക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:43, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) q5qi3c03j6kvh7ngdv89q78htfxxpkh 4659480 4659479 2026-08-18T05:43:56Z Ranjithsiji 22471 /* പകർപ്പവകാശ ലംഘന പ്രശ്നമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ */ 4659480 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Amsabith | Amsabith | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:14, 16 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) == സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ്|സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ്]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == സിയാർ ആലം അൽ നുബാല == ''[[സിയാർ ആലം അൽ നുബാല]] എന്ന ലേഖനമെഴുതിയതിനു നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനത്തിൽ വിവരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ വേഗത്തിൽ ഒഴിവാക്കപ്പെടും. ഇത്തരം ലേഖനം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ എഴുതാതിരിക്കുക.'' [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:50, 23 ജൂലൈ 2026 (UTC) == ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി|ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == കെ.എ.യു.പി.എസ്. തിരുവത്ര കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:കെ.എ.യു.പി.എസ്. തിരുവത്ര|കെ.എ.യു.പി.എസ്. തിരുവത്ര]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == നിഹായതുൽ മുഹ്താജ് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:നിഹായതുൽ മുഹ്താജ്|നിഹായതുൽ മുഹ്താജ്]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == പകർപ്പവകാശ ലംഘന പ്രശ്നമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ == പകർപ്പവകാശ ലംഘന പ്രശ്നമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ ചേർക്കാതിരിക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഇത്തരം പ്രവർത്തി ചെയ്യുന്നത് താങ്കളെ ഇവിടെ തടയുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:43, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 04uv05k9egvsxloflsj5wiv1ecepmfq 2 662238 4659285 4659143 2026-08-17T12:49:10Z TheGreatEditor024 211141 4659285 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] !'''[[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Malayalam_Wikipedia|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |+ |നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 26 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Flag of Ukraine.svg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്‌നിന്റെ പതാക]]അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ സൃഷ്ടിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[മൊറാൻ‌ബോങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പോങ്‌വാ സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |[[നവരസങ്ങൾ|നഗരങ്ങൾ]] * [[വോൺസാൻ]] * [[നംപോ]] * [[ചോങ്ജിൻ]] [[വിമാനത്താവളം]] * [[കൽമ വിമാനത്താവളം]] * [[സോണ്ടോക്ക് വിമാനത്താവളം]] * [[പ്യോംങ്യാംഗ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] * [[ഒറാങ് വിമാനത്താവളം]] * [[ഹയേസാൻ എയർഫീൽഡ്]] * [[സിനുയിജു വിമാനത്താവളം]] * [[സാംജിയോൺ വിമാനത്താവളം]] |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] 9b6f0koiodvq5q17ic83ji6ezatgrbf 4659519 4659285 2026-08-18T09:44:05Z TheGreatEditor024 211141 4659519 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] !'''[[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Malayalam_Wikipedia|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |+ |നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 27 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Flag of Ukraine.svg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്‌നിന്റെ പതാക]]അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ സൃഷ്ടിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[മൊറാൻ‌ബോങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പോങ്‌വാ സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |[[നവരസങ്ങൾ|നഗരങ്ങൾ]] * [[വോൺസാൻ]] * [[നംപോ]] * [[ചോങ്ജിൻ]] [[വിമാനത്താവളം]] * [[കൽമ വിമാനത്താവളം]] * [[സോണ്ടോക്ക് വിമാനത്താവളം]] * [[പ്യോംങ്യാംഗ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] * [[ഒറാങ് വിമാനത്താവളം]] * [[ഹയേസാൻ എയർഫീൽഡ്]] * [[സിനുയിജു വിമാനത്താവളം]] * [[സാംജിയോൺ വിമാനത്താവളം]] |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] av8ymoa9rpn0p48ywpmf6wmo099tzxu 4659520 4659519 2026-08-18T09:53:41Z TheGreatEditor024 211141 4659520 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] !'''[[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Malayalam_Wikipedia|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |+ |നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 27 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Flag of Ukraine.svg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്‌നിന്റെ പതാക]]അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ സൃഷ്ടിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പോങ്‌വാ സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |[[നവരസങ്ങൾ|നഗരങ്ങൾ]] * [[വോൺസാൻ]] * [[നംപോ]] * [[ചോങ്ജിൻ]] [[വിമാനത്താവളം]] * [[കൽമ വിമാനത്താവളം]] * [[സോണ്ടോക്ക് വിമാനത്താവളം]] * [[പ്യോംങ്യാംഗ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] * [[ഒറാങ് വിമാനത്താവളം]] * [[ഹയേസാൻ എയർഫീൽഡ്]] * [[സിനുയിജു വിമാനത്താവളം]] * [[സാംജിയോൺ വിമാനത്താവളം]] |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] 9lvx5795lm4b33c95xh99oyn62aasqz 4659526 4659520 2026-08-18T10:11:01Z TheGreatEditor024 211141 4659526 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] !'''[[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Malayalam_Wikipedia|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |+ |നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 28 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Flag of Ukraine.svg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്‌നിന്റെ പതാക]]അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ സൃഷ്ടിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[പോങ്‌വാ സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |[[നവരസങ്ങൾ|നഗരങ്ങൾ]] * [[വോൺസാൻ]] * [[നംപോ]] * [[ചോങ്ജിൻ]] [[വിമാനത്താവളം]] * [[കൽമ വിമാനത്താവളം]] * [[സോണ്ടോക്ക് വിമാനത്താവളം]] * [[പ്യോംങ്യാംഗ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] * [[ഒറാങ് വിമാനത്താവളം]] * [[ഹയേസാൻ എയർഫീൽഡ്]] * [[സിനുയിജു വിമാനത്താവളം]] * [[സാംജിയോൺ വിമാനത്താവളം]] |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] c2cdvlc985bgtwybjh3v8e7abnqm2x3 14 662388 4659474 4590311 2026-08-18T05:27:14Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വർഗ്ഗം:വിക്കിമീഡയൻസ് ഓഫ് കേരള]] നീക്കം ചെയ്തു; [[വർഗ്ഗം:എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4659474 wikitext text/x-wiki [[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2025]] [[വർഗ്ഗം:എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]] 5nbr8ukmzmyseihto8uz7od8hrvqr4j 3 663738 4659487 4597386 2026-08-18T06:43:10Z SHB2000 151408 SHB2000 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Font8388608]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pristome]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/Font8388608|Font8388608]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Pristome|Pristome]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4597386 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Font8388608 | Font8388608 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:06, 24 ജനുവരി 2026 (UTC) 0wba65si6hcb2f3s3if90n5hauncyds 0 663968 4659281 4646288 2026-08-17T12:37:14Z Fotokannan 14472 /* കൃതികൾ */ 4659281 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vadayattukotta K. Parameswaran Pillai}} മലയാള സാഹിത്യകാരനും ആയുർവേദ - സിദ്ധ ചികിത്സകനും നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ രചയിതാവുമാണ് '''വടയാറ്റുകോട്ട കെ. പരമേശ്വരൻപിള്ള'''. ==ജീവിതരേഖ== കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കര സ്വദേശിയാണ്. അദ്ധ്യാത്മചിന്താമണി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവേകാനന്ദസ്വാമികളുടെ ആയിരത്തിനാല് ദിവ്യോപദേശങ്ങളാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. “ശ്രീവിവേകാനന്ദവീരഗർജ്ജനം” എന്ന പേരിൽ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ ഒടുവിൽ ഒരു പ്രബന്ധവും അനുബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ഗ്രന്ഥകാരൻ തന്റെ പഴയ കുറിപ്പിൽ നിന്നും ചേർത്തിട്ടുള്ളതായി പറയുന്നുണ്ട്. [[അഗസ്ത്യ വൈദ്യചന്ദ്രിക]] അന്ന് തിരുവിതാംകൂറിൽ നില നിന്നിരുന്ന ആയുർവേദത്തിന്റെയും സിദ്ധയുടെയും വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകളുടെയും രചയിതാവിന്റെ ചികിത്സാനുഭവത്തിന്റെയും സമാഹാരമാണ്. റെയിനോൾഡ്സ്‌ ജോർജ്ജ്‌ വില്യം മെക്കാർതറിന്റെ വോയ്ഗിം കിസ് (Voigim Kiss) എന്ന കൃതി അംഗനാചുംബനം എന്ന പേരിൽ മലയാളത്തിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പുസ്തകങ്ങൾ കൊല്ലത്തെ [[ശ്രീരാമ വിലാസം പ്രസ്, കൊല്ലം|ശ്രീരാമവിലാസം പ്രസിൽ]] നിന്നാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ==കൃതികൾ== * [https://gpura.org/item/1922-gandhi-sidhantham ഗാന്ധിസിദ്ധാന്തം അഥവാ ഭാരതസ്വരാജ്യം] (1922) * [https://gpura.org/item/1925-thrimani ത്രിമണി] (1925) * [https://gpura.org/item/1927-adyathmachinthamani അദ്ധ്യാത്മചിന്താമണി] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.277823/page/n19/mode/2up രസരാജചിന്താമണി] * [[അഗസ്ത്യ വൈദ്യചന്ദ്രിക]] (1954) * അംഗനാചുംബനം (വിവർത്തനം - 1956)<ref>https://grandham.in/language/ml/books/990d7dc36b7271bb</ref> * ഗുരുനാനാക്ക് (1926) * സുവർണനദി (വ്യാഖ്യാനം : 1936) * ശ്രീരാമഗീതാഗദ്യം (നീലകണ്ഠതീർത്ഥപാദർ; പരമേശ്വരൻപിള്ള കെ. വടയാറ്റുകോട്ട (വിവർത്തകൻ)-1930) * പ്രശ്നപ്രജ്ഞാനദീപിക (ജ്യോതിഷം) ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://cict.in/cict2023/wp-content/uploads/2025/book/Agastya_Vaidhya_Chandrika.pdf അഗസ്ത്യ വൈദ്യചന്ദ്രിക] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യൻമാർ]] rz2htskv2xn8pmgiqdb0trh8j3llx5h 4659282 4659281 2026-08-17T12:38:53Z Fotokannan 14472 /* ജീവിതരേഖ */ 4659282 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vadayattukotta K. Parameswaran Pillai}} മലയാള സാഹിത്യകാരനും ആയുർവേദ - സിദ്ധ ചികിത്സകനും നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ രചയിതാവുമാണ് '''വടയാറ്റുകോട്ട കെ. പരമേശ്വരൻപിള്ള'''. ==ജീവിതരേഖ== കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കര സ്വദേശിയാണ്. കേരളപാണിനി മാസികയുടെ പ്രസാധകനായിരുന്നു. ഗാന്ധിജിയുടെ ഹിന്ദ് സ്വരാജ് എന്ന ഗ്രന്ഥം ഗാന്ധിസിദ്ധാന്തം അഥവാ ഭാരതസ്വരാജ്യം എന്ന പേരിൽ തർജ്ജമ ചെയ്തു. <ref>https://gpura.org/item/1922-gandhi-sidhantham</ref>അദ്ധ്യാത്മചിന്താമണി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവേകാനന്ദസ്വാമികളുടെ ആയിരത്തിനാല് ദിവ്യോപദേശങ്ങളാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. “ശ്രീവിവേകാനന്ദവീരഗർജ്ജനം” എന്ന പേരിൽ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ ഒടുവിൽ ഒരു പ്രബന്ധവും അനുബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ഗ്രന്ഥകാരൻ തന്റെ പഴയ കുറിപ്പിൽ നിന്നും ചേർത്തിട്ടുള്ളതായി പറയുന്നുണ്ട്. [[അഗസ്ത്യ വൈദ്യചന്ദ്രിക]] അന്ന് തിരുവിതാംകൂറിൽ നില നിന്നിരുന്ന ആയുർവേദത്തിന്റെയും സിദ്ധയുടെയും വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകളുടെയും രചയിതാവിന്റെ ചികിത്സാനുഭവത്തിന്റെയും സമാഹാരമാണ്. റെയിനോൾഡ്സ്‌ ജോർജ്ജ്‌ വില്യം മെക്കാർതറിന്റെ വോയ്ഗിം കിസ് (Voigim Kiss) എന്ന കൃതി അംഗനാചുംബനം എന്ന പേരിൽ മലയാളത്തിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പുസ്തകങ്ങൾ കൊല്ലത്തെ [[ശ്രീരാമ വിലാസം പ്രസ്, കൊല്ലം|ശ്രീരാമവിലാസം പ്രസിൽ]] നിന്നാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ==കൃതികൾ== * [https://gpura.org/item/1922-gandhi-sidhantham ഗാന്ധിസിദ്ധാന്തം അഥവാ ഭാരതസ്വരാജ്യം] (1922) * [https://gpura.org/item/1925-thrimani ത്രിമണി] (1925) * [https://gpura.org/item/1927-adyathmachinthamani അദ്ധ്യാത്മചിന്താമണി] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.277823/page/n19/mode/2up രസരാജചിന്താമണി] * [[അഗസ്ത്യ വൈദ്യചന്ദ്രിക]] (1954) * അംഗനാചുംബനം (വിവർത്തനം - 1956)<ref>https://grandham.in/language/ml/books/990d7dc36b7271bb</ref> * ഗുരുനാനാക്ക് (1926) * സുവർണനദി (വ്യാഖ്യാനം : 1936) * ശ്രീരാമഗീതാഗദ്യം (നീലകണ്ഠതീർത്ഥപാദർ; പരമേശ്വരൻപിള്ള കെ. വടയാറ്റുകോട്ട (വിവർത്തകൻ)-1930) * പ്രശ്നപ്രജ്ഞാനദീപിക (ജ്യോതിഷം) ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://cict.in/cict2023/wp-content/uploads/2025/book/Agastya_Vaidhya_Chandrika.pdf അഗസ്ത്യ വൈദ്യചന്ദ്രിക] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യൻമാർ]] scq4pmu14kqzn1ld40nauykzxxs7p0u 4 664835 4659485 4605943 2026-08-18T06:03:52Z Ranjithsiji 22471 /* സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്) */ close afd 4659485 wikitext text/x-wiki {{Afd top|മായ്ച്ചു}} ===[[:സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)]]=== :{{la|സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഫെബ്രുവരി 2026#{{anchorencode:സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%BC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%A8%E0%B4%82_(%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B5%BD%E0%B4%B5%E0%B5%83%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D) Stats]</span>) വിജ്ഞാനകോശ സ്വഭാവമില്ല. ഇംഗ്ലീഷ് താളിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ് ഉചിതം. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 07:33, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :ഒരു ആമുഖ ലേഖനം എന്ന നിലയിൽ, ഇത് തികച്ചും അനുയോജ്യമാണ്. സ്റ്റബ് ഫലകം ചേർത്തിട്ടുണ്ടുതാനും. മായ്ക്കുക എന്ന ഫലകം തികച്ചും ഉചിതമല്ലാത്തത് കൊണ്ട് അത് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ അത് സൗകര്യപ്രദം അല്ലായെങ്കിൽ തിരിച്ചു ചേർക്കാവുന്നതാണ്.[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14548-41|&#126;2026-14548-41]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14548-41|talk]]) 02:02, 7 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::ചർച്ചയിൽ സമവായമാകുന്നത് വരെ ഫലകം നീക്കരുത്.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:47, 7 മാർച്ച് 2026 (UTC) {{Afd bottom}} km97mgkjow0s04hdpspvaz3utot1yt1 2 665228 4659429 4629379 2026-08-18T01:28:16Z Shabithamk 214842 4659429 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഷബിത | image = ഷബിത എം കെ.jpg | caption = MBIFL 2025-ൽ ഷബിത | birth_date = {{birth date|1985|5|30}} | birth_place = അത്തോളി, കേരളം, ഇന്ത്യ | nationality = ഇന്ത്യൻ | occupation = എഴുത്തുകാരി, മാധ്യമ പ്രവർത്തക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, വിവർത്തക | employer = മാതൃഭൂമി | spouse = സജീഷ് ഗോവിന്ദ് | children = ശ്വേത കാർത്തിക, മേധ ഗോവിന്ദ്, ധ്യാൻ ദേവ് | parents = ബാലൻ നായർ (അച്ഛൻ), ഉഷാദേവി (അമ്മ) | awards = രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ് (തുടർച്ചയായ 2 വർഷം), യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ് (കേരള സർക്കാർ) | language = മലയാളം | notableworks = ഗീതാഞ്ജലി, അരുന്ധക്കനി, മൊലപ്പാമ്പ്, മന്ദാക്രാന്ത മഭന തദഗം }} '''ഷബിത''' (ജനനം: 30 മേയ് 1985) ഒരു മലയാളം എഴുത്തുകാരി, മാധ്യമ പ്രവർത്തക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, വിവർത്തക എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തയാണ്. കേരളത്തിലെ [[അത്തോളി|അത്തോളിയിൽ]] ജനിച്ച ഷബിത, ഇന്ന് [[മാതൃഭൂമി]] ദിനപ്പത്രത്തിൽ സബ് എഡിറ്ററായി ജോലി ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ മാധ്യമരംഗത്തെ ഏറ്റവും പ്രതിഷ്ഠിതമായ അംഗീകാരങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ്]] തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം നേടിയ ഷബിത, കേരള സർക്കാർ നൽകുന്ന '''യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡും''' സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ഡി.സി. ബുക്സ്]], [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്]], Insight Publica എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നോവലുകളും ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങളും ശ്രദ്ധേയമായ വായനക്കാർ സ്വീകരണം നേടിയ കൃതികളാണ്. '''പുള്ള്''' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ രചിച്ചതും ഷബിതയാണ്. == ജനനവും കുടുംബവും == 1985 മേയ് 30-ന് കേരളത്തിലെ [[അത്തോളി|അത്തോളിയിൽ]] ഷബിത ജനിച്ചു. അമ്മ ഉഷാദേവിയും അച്ഛൻ ബാലൻ നായരുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. സജീഷ് ഗോവിന്ദ് ആണ് ജീവിതപങ്കാളി. ശ്വേത കാർത്തിക, മേധ ഗോവിന്ദ്, ധ്യാൻ ദേവ് എന്നീ മൂന്ന് മക്കളാണ് ഷബിതക്ക്. == മാധ്യമ പ്രവർത്തനം == ഷബിത നിലവിൽ [[മാതൃഭൂമി]] ഓൺലൈനിൽ സബ് എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ജേർണലിസത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ദേശീയ അംഗീകാരങ്ങളിൽ ഒന്നായ '''രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ്''' ഷബിത തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം നേടി. ഒരേ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് ഈ അവാർഡ് തുടർച്ചയായി ലഭിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ മാധ്യമ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ നേട്ടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റീവ് ജേർണലിസത്തിലും ഫീച്ചർ റൈറ്റിങ്ങിലും ഷബിത കൈവരിച്ച മികവ്, ദേശീയ തലത്തിൽ മലയാളി മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്കും ഇടം നേടിക്കൊടുത്ത ഉദ്യമമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. കേരള സർക്കാർ ഷബിതയ്ക്ക് '''യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ്''' നൽകി ആദരിച്ചത്, അവരുടെ മാധ്യമ–സാഹിത്യ ഇടപെടലുകൾക്കുള്ള ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമാണ്. == സാഹിത്യ കൃതികൾ == === നോവലുകൾ === ഷബിതയുടെ നോവലുകൾ [[ഡി.സി. ബുക്സ്]] ആണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. {| class="wikitable" !നോവൽ !പ്രസാധകൻ !വിശേഷതകൾ |- |''ഗീതാഞ്ജലി'' |ഡി.സി. ബുക്സ് |ആധുനിക മലയാള നോവൽ; സ്ത്രീ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ ആഴമേറിയ ആഖ്യാനം |- |''അരുന്ധക്കനി'' |ഡി.സി. ബുക്സ് |പ്രാദേശിക ജീവിതവും സ്വത്വ സന്ദർഭങ്ങളും പ്രമേയമാക്കിയ നോവൽ |} === ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ === ഷബിതയുടെ ചെറുകഥകൾ [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്]], Insight Publica എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഭ്രമാത്മകതയും സ്ത്രൈണ ശബ്ദവും ഒത്തിണങ്ങിയ ഷബിതയുടെ കഥകൾ മലയാള ചെറുകഥാ ലോകത്ത് ഒരു വ്യതിരിക്ത സ്വരം ഉയർത്തുന്നവയായി നിരൂപകർ വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. {| class="wikitable" !സമാഹാരം !പ്രസാധകൻ !വിശേഷതകൾ |- |''മൊലപ്പാമ്പ്'' |Insight Publica |മാതൃത്വം, ദേഹം, ഭയം എന്നിവ ഭ്രമാത്മകതയോടെ ആഖ്യാനം ചെയ്യുന്ന ചെറുകഥകൾ |- |''കെട്ടുംകെട്ടി ആരെക്കാണാൻ '' |Dc Books |സമകാലിക രാഷ്ട്രിയം, ബന്ധങ്ങൾ, കുടുംബം എന്നിവ പ്രമേയമായ കഥകൾ |- |''മന്ദാക്രാന്ത മഭന തദഗം'' |മാതൃഭൂമി ബുക്സ് |ക്ലാസ്സിക്കൽ ഛന്ദസ്സിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട ശീർഷകം; ഭാഷ, സ്മൃതി, സ്ത്രീ സ്വത്വം എന്നിവ പ്രമേയം |} === ആത്മകഥ സമ്പാദനം === പ്രശസ്ത നർത്തകിയും [[എം. ടി. വാസുദേവൻ നായർ|എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ]] ഭാര്യയുമായ [[കലാമണ്ഡലം സരസ്വതി|കലാമണ്ഡലം സരസ്വതിയുടെ]] ആത്മകഥ '''''സാരസ്വതം''''' [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്|മാതൃഭൂമി ബുക്സിന്]] വേണ്ടി ഷബിത തയ്യാറാക്കി. === വിവർത്തനങ്ങൾ === [[സുധാ മൂർത്തി|സുധാ മൂർത്തിയുടെ]] മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ ഷബിത മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു. ബാലസാഹിത്യ കൃതിയായ '''''അപ്പുവിന്റെ ഗപ്പികൾ''''' ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. === സമ്പാദിത കൃതികൾ === മലയാളത്തിലെ മണ്മറഞ്ഞുപോയ എഴുത്തുകാരികളെ അവരുടെ മക്കൾ ഓർത്തെടുത്ത '''''അമ്മയോർമ്മകൾ''''' എന്ന പുസ്തകം [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്|മാതൃഭൂമി ബുക്സിന്]] വേണ്ടി ഷബിത എഡിറ്റ് ചെയ്ത് സമാഹരിച്ചു. == ചലച്ചിത്ര സംഭാവന == '''പുള്ള്''' എന്ന മലയാളം ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ ഷബിത രചിച്ചു. ഒരു ഗ്രന്ഥകർത്രി എന്ന നിലയ്ക്കൊപ്പം ദൃശ്യഭാഷയിലും ഷബിത മികവ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഈ ചലച്ചിത്ര ഇടപെടൽ തെളിയിക്കുന്നു. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == {| class="wikitable" !അവാർഡ് !ഏർപ്പെടുത്തിയ സ്ഥാപനം !മേഖല |- |രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ് (ഒന്നാം വർഷം) |Express Group, ഇന്ത്യ |ജേർണലിസം |- |രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ് (രണ്ടാം വർഷം) |Express Group, ഇന്ത്യ |ജേർണലിസം |- |യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ് |കേരള സർക്കാർ |കല / സാഹിത്യം / മാധ്യമം |} == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [https://ml.mathrubhumi.com മാതൃഭൂമി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [https://dcbooks.com ഡി.സി. ബുക്സ് ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ k3hvqj1zrynmkm270c40fr07vz86g8m 4659430 4659429 2026-08-18T01:33:50Z Shabithamk 214842 /* ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ */ 4659430 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഷബിത | image = ഷബിത എം കെ.jpg | caption = MBIFL 2025-ൽ ഷബിത | birth_date = {{birth date|1985|5|30}} | birth_place = അത്തോളി, കേരളം, ഇന്ത്യ | nationality = ഇന്ത്യൻ | occupation = എഴുത്തുകാരി, മാധ്യമ പ്രവർത്തക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, വിവർത്തക | employer = മാതൃഭൂമി | spouse = സജീഷ് ഗോവിന്ദ് | children = ശ്വേത കാർത്തിക, മേധ ഗോവിന്ദ്, ധ്യാൻ ദേവ് | parents = ബാലൻ നായർ (അച്ഛൻ), ഉഷാദേവി (അമ്മ) | awards = രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ് (തുടർച്ചയായ 2 വർഷം), യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ് (കേരള സർക്കാർ) | language = മലയാളം | notableworks = ഗീതാഞ്ജലി, അരുന്ധക്കനി, മൊലപ്പാമ്പ്, മന്ദാക്രാന്ത മഭന തദഗം }} '''ഷബിത''' (ജനനം: 30 മേയ് 1985) ഒരു മലയാളം എഴുത്തുകാരി, മാധ്യമ പ്രവർത്തക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, വിവർത്തക എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തയാണ്. കേരളത്തിലെ [[അത്തോളി|അത്തോളിയിൽ]] ജനിച്ച ഷബിത, ഇന്ന് [[മാതൃഭൂമി]] ദിനപ്പത്രത്തിൽ സബ് എഡിറ്ററായി ജോലി ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യൻ മാധ്യമരംഗത്തെ ഏറ്റവും പ്രതിഷ്ഠിതമായ അംഗീകാരങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ്]] തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം നേടിയ ഷബിത, കേരള സർക്കാർ നൽകുന്ന '''യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡും''' സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ഡി.സി. ബുക്സ്]], [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്]], Insight Publica എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നോവലുകളും ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങളും ശ്രദ്ധേയമായ വായനക്കാർ സ്വീകരണം നേടിയ കൃതികളാണ്. '''പുള്ള്''' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ രചിച്ചതും ഷബിതയാണ്. == ജനനവും കുടുംബവും == 1985 മേയ് 30-ന് കേരളത്തിലെ [[അത്തോളി|അത്തോളിയിൽ]] ഷബിത ജനിച്ചു. അമ്മ ഉഷാദേവിയും അച്ഛൻ ബാലൻ നായരുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. സജീഷ് ഗോവിന്ദ് ആണ് ജീവിതപങ്കാളി. ശ്വേത കാർത്തിക, മേധ ഗോവിന്ദ്, ധ്യാൻ ദേവ് എന്നീ മൂന്ന് മക്കളാണ് ഷബിതക്ക്. == മാധ്യമ പ്രവർത്തനം == ഷബിത നിലവിൽ [[മാതൃഭൂമി]] ഓൺലൈനിൽ സബ് എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ജേർണലിസത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ദേശീയ അംഗീകാരങ്ങളിൽ ഒന്നായ '''രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ്''' ഷബിത തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം നേടി. ഒരേ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് ഈ അവാർഡ് തുടർച്ചയായി ലഭിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ മാധ്യമ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ നേട്ടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റീവ് ജേർണലിസത്തിലും ഫീച്ചർ റൈറ്റിങ്ങിലും ഷബിത കൈവരിച്ച മികവ്, ദേശീയ തലത്തിൽ മലയാളി മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്കും ഇടം നേടിക്കൊടുത്ത ഉദ്യമമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. കേരള സർക്കാർ ഷബിതയ്ക്ക് '''യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ്''' നൽകി ആദരിച്ചത്, അവരുടെ മാധ്യമ–സാഹിത്യ ഇടപെടലുകൾക്കുള്ള ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമാണ്. == സാഹിത്യ കൃതികൾ == === നോവലുകൾ === ഷബിതയുടെ നോവലുകൾ [[ഡി.സി. ബുക്സ്]] ആണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. {| class="wikitable" !നോവൽ !പ്രസാധകൻ !വിശേഷതകൾ |- |''ഗീതാഞ്ജലി'' |ഡി.സി. ബുക്സ് |ആധുനിക മലയാള നോവൽ; സ്ത്രീ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ ആഴമേറിയ ആഖ്യാനം |- |''അരുന്ധക്കനി'' |ഡി.സി. ബുക്സ് |പ്രാദേശിക ജീവിതവും സ്വത്വ സന്ദർഭങ്ങളും പ്രമേയമാക്കിയ നോവൽ |} === ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ === ഷബിതയുടെ ചെറുകഥകൾ [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്]], Insight Publica എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഭ്രമാത്മകതയും സ്ത്രൈണ ശബ്ദവും ഒത്തിണങ്ങിയ ഷബിതയുടെ കഥകൾ മലയാള ചെറുകഥാ ലോകത്ത് ഒരു വ്യതിരിക്ത സ്വരം ഉയർത്തുന്നവയായി നിരൂപകർ വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. {| class="wikitable" !സമാഹാരം !പ്രസാധകൻ !വിശേഷതകൾ |- |''മൊലപ്പാമ്പ്'' |ഇൻസൈറ്റ്പബ്ലിക്ക |മാതൃത്വം, ദേഹം, ഭയം എന്നിവ ഭ്രമാത്മകതയോടെ ആഖ്യാനം ചെയ്യുന്ന ചെറുകഥകൾ |- |''കെട്ടുംകെട്ടി ആരെക്കാണാൻ '' |ഡി സി ബുക്സ് |സമകാലിക രാഷ്ട്രിയം, ബന്ധങ്ങൾ, കുടുംബം എന്നിവ പ്രമേയമായ കഥകൾ |- |''മന്ദാക്രാന്ത മഭന തദഗം'' |മാതൃഭൂമി ബുക്സ് |ക്ലാസ്സിക്കൽ ഛന്ദസ്സിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട ശീർഷകം; ഭാഷ, സ്മൃതി, സ്ത്രീ സ്വത്വം എന്നിവ പ്രമേയം |} === ആത്മകഥ സമ്പാദനം === പ്രശസ്ത നർത്തകിയും [[എം. ടി. വാസുദേവൻ നായർ|എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ]] ഭാര്യയുമായ [[കലാമണ്ഡലം സരസ്വതി|കലാമണ്ഡലം സരസ്വതിയുടെ]] ആത്മകഥ '''''സാരസ്വതം''''' [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്|മാതൃഭൂമി ബുക്സിന്]] വേണ്ടി ഷബിത തയ്യാറാക്കി. === വിവർത്തനങ്ങൾ === [[സുധാ മൂർത്തി|സുധാ മൂർത്തിയുടെ]] മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ ഷബിത മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു. ബാലസാഹിത്യ കൃതിയായ '''''അപ്പുവിന്റെ ഗപ്പികൾ''''' ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. === സമ്പാദിത കൃതികൾ === മലയാളത്തിലെ മണ്മറഞ്ഞുപോയ എഴുത്തുകാരികളെ അവരുടെ മക്കൾ ഓർത്തെടുത്ത '''''അമ്മയോർമ്മകൾ''''' എന്ന പുസ്തകം [[മാതൃഭൂമി ബുക്സ്|മാതൃഭൂമി ബുക്സിന്]] വേണ്ടി ഷബിത എഡിറ്റ് ചെയ്ത് സമാഹരിച്ചു. == ചലച്ചിത്ര സംഭാവന == '''പുള്ള്''' എന്ന മലയാളം ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ ഷബിത രചിച്ചു. ഒരു ഗ്രന്ഥകർത്രി എന്ന നിലയ്ക്കൊപ്പം ദൃശ്യഭാഷയിലും ഷബിത മികവ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഈ ചലച്ചിത്ര ഇടപെടൽ തെളിയിക്കുന്നു. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == {| class="wikitable" !അവാർഡ് !ഏർപ്പെടുത്തിയ സ്ഥാപനം !മേഖല |- |രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ് (ഒന്നാം വർഷം) |Express Group, ഇന്ത്യ |ജേർണലിസം |- |രാംനാഥ് ഗോയങ്ക അവാർഡ് (രണ്ടാം വർഷം) |Express Group, ഇന്ത്യ |ജേർണലിസം |- |യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ് |കേരള സർക്കാർ |കല / സാഹിത്യം / മാധ്യമം |} == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [https://ml.mathrubhumi.com മാതൃഭൂമി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [https://dcbooks.com ഡി.സി. ബുക്സ് ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ fi9m5t43peggy1q57trr4cxkt2q7tnr 0 669186 4659349 4655795 2026-08-17T16:15:31Z Dvellakat 4080 4659349 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ|സായ് കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അഥിതി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അഭിനേതാക്കൾ == * [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> * [[ആശിഷ് ജോ ആന്റണി]] * [[ബോബി കുര്യൻ]] * [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] * [[സായി കുമാർ|സായ് കുമാർ]] * [[ജാഫർ ഇടുക്കി]] * [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ് കെ ജയൻ]] * [[മോഹൻലാൽ]] (പ്രത്യേക വേഷംl എഡിറ്റ് ചെയ്യുക വിസ്മയ മോഹൻലാൽ [ 11 ] മീനുവായി ബാല്യകാല മീനുവായി [[വാഗ്മി പട്ടേരി വൈഗ നന്ദൻ - ചെറുപ്പക്കാരിയായ മീനു മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്ററായി [[മോഹൻലാൽ]] [ 12 ] (അതിഥി വേഷം) കരാർ കൊലയാളിയായ ജിത്തുവായി [[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] എസ്തപ്പനായി [[ബോബി കുര്യൻ]] മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ രവി ബാലചന്ദ്രൻ എന്ന വില്ലേജ് ഓഫീസറായി സായ് കുമാർ സിഐ സതീഷ് കുമാറായി മനോജ് കെ.ജയൻ]] രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവനായി കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ മീനുവിന്റെ അമ്മയായും രവിയുടെ ഭാര്യയായും ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത് കോട്ടയം രമേശ് - ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ, എസ്തപ്പന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചറായി ജയ കുറുപ്പ് മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തും അയൽവാസിയുമായ ചിന്നുവായി എസ്സ മരിയ എഡിസൺ മെസ്സി (നായ) മെസ്സിയായി, മീനുവിൻ്റെ വളർത്തുമൃഗം സിപിഒ വിജയനായി ജാഫർ ഇടുക്കി ടി ജി രവി - ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചറായി മിയ ജോർജ് സിപിഒ ബിജു ദേവായി ജിബിൻ ഗോപിനാഥ് മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയയായി ആദിത്യ ലക്ഷ്മി മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്തായി ജെയ്‌സ് ജോസ് ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവായി സിജോയ് വർഗീസ് സിപിഒ ദിലീപായി ദിനേശ് പ്രഭാകർ പോളി ചേച്ചിയായി പോളി വൽസൻ ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛനായി പ്രേം പ്രകാശ് ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മയായി ലാലി മരക്കാർ ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള തഹസിൽദാറായി ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗയായി നിൽജ കെ ബേബി പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിളായി ശിവദാസ് കണ്ണൂർ സിപിഒ സിന്ധുവായി ഗിലു ജോസ് സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കുവായി അശ്വിൻ വിജയൻ ഷാനവാസ് ഷാനുവാണ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് പ്രിയയുടെ അമ്മയായി തുഷാര പിള്ള എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രനായി വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ - ആന്റണിയുടെ കഫേ ഉടമ == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 8hmcb6abq9k7nyrqdgsglkvzuhx05gm 4659354 4659349 2026-08-17T17:11:35Z Dvellakat 4080 /* അഭിനേതാക്കൾ */ 4659354 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ|സായ് കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അഥിതി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനു |- |2||[[വൈഗ നന്ദൻ]] ||മീനു (തരുണീഭാവം) |- |3||[[വാഗ്മി പട്ടേരി]] || മീനു ബാലിക |- |4||[[മോഹൻലാൽ]] <ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്റർ |- |5||[[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] ||ജിത്തു (കരാർ കൊലയാളി ) |- |6||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]] ||സിഐ സതീഷ് കുമാർ |- |7||[[കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ]] ||രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവൻ |- |8||[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]] ||മീനുവിന്റെ അമ്മ |- |9||[[സായ് കുമാർ]] ||രവി ബാലചന്ദ്രൻ(മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ ) |- |10||[[ജാഫർ ഇടുക്കി]] ||സിപിഒ വിജയൻ |- |11||[[കോട്ടയം രമേശ്]] ||ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ |- |12||[[ജയ കുറുപ്പ്]] ||ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചർ |- |13||[[ടി ജി രവി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ |- |14||[[മിയ ജോർജ്ജ്|മിയ ജോർജ്]] ||ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചർ |- |15||[[ബോബി കുര്യൻ]] ||എസ്തപ്പാൻ |- |16||[[ജിബിൻ ഗോപിനാഥ്]] ||സിപിഒ ബിജു ദേവ് |- |17||[[പോളി വൽസൻ]] ||പോളി ചേച്ചി |- |18||[[ജെയ്‌സ് ജോസ്]] ||മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്ത് |- |19||[[സിജോയ് വർഗീസ്]] ||ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവ് |- |20||[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] ||സിപിഒ ദിലീപ് |- |21||[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ||ആന്റണി കഫേയുടെ ഉടമ |- |22||[[പ്രേം പ്രകാശ്]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ |- |23||[[ലാലി മരക്കാർ]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ |- |24||[[ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള]] ||തഹസിൽദാർ |- |25||[[നിൽജ കെ ബേബി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗ |- |26|| [[അശ്വിൻ വിജയൻ]] ||സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കു |- |27||[[ഗിലു ജോസ്]] ||സിപിഒ സിന്ധു |- |28||[[ശിവദാസ് കണ്ണൂർ]] ||പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ |- |29||[[ആദിത്യ ലക്ഷ്മി]] ||മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയ |- |30||[[തുഷാര പിള്ള]] ||പ്രിയയുടെ അമ്മ |- |31||[[വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ]] ||എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ |- |32||[[ഷാനവാസ് ഷാനു]] ||സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് |- |33||[[മെസ്സി (നായ)]] ||മെസ്സി എന്ന പട്ടി (മീനുവിന്റെ അരുമ) |- |34||[[എസ്സ മരിയ എഡിസൺ]] ||ചിന്നു മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തും അയൽവാസി |- |35||[[]] || |} == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] hsbmpa7bapy9ipuy63xaopumujtbz3b 4659355 4659354 2026-08-17T17:12:45Z Dvellakat 4080 4659355 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ|സായ് കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അഥിതി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനു |- |2||[[വൈഗ നന്ദൻ]] ||മീനു (തരുണീഭാവം) |- |3||[[വാഗ്മി പട്ടേരി]] || മീനു ബാലിക |- |4||[[മോഹൻലാൽ]] <ref>{{Cite news |title=Bobby Kurian joins Vismaya Mohanlal in 'Thudakkam' |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/19/bobby-kurian-star-of-pani-joins-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date |website=Cinema Express |access-date=4 March 2026}}</ref> ||മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്റർ |- |5||[[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] ||ജിത്തു (കരാർ കൊലയാളി ) |- |6||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]] ||സിഐ സതീഷ് കുമാർ |- |7||[[കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ]] ||രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവൻ |- |8||[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]] ||മീനുവിന്റെ അമ്മ |- |9||[[സായ് കുമാർ]] ||രവി ബാലചന്ദ്രൻ(മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ ) |- |10||[[ജാഫർ ഇടുക്കി]] ||സിപിഒ വിജയൻ |- |11||[[കോട്ടയം രമേശ്]] ||ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ |- |12||[[ജയ കുറുപ്പ്]] ||ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചർ |- |13||[[ടി ജി രവി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ |- |14||[[മിയ ജോർജ്ജ്|മിയ ജോർജ്]] ||ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചർ |- |15||[[ബോബി കുര്യൻ]] ||എസ്തപ്പാൻ |- |16||[[ജിബിൻ ഗോപിനാഥ്]] ||സിപിഒ ബിജു ദേവ് |- |17||[[പോളി വൽസൻ]] ||പോളി ചേച്ചി |- |18||[[ജെയ്‌സ് ജോസ്]] ||മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്ത് |- |19||[[സിജോയ് വർഗീസ്]] ||ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവ് |- |20||[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] ||സിപിഒ ദിലീപ് |- |21||[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ||ആന്റണി കഫേയുടെ ഉടമ |- |22||[[പ്രേം പ്രകാശ്]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ |- |23||[[ലാലി മരക്കാർ]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ |- |24||[[ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള]] ||തഹസിൽദാർ |- |25||[[നിൽജ കെ ബേബി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗ |- |26|| [[അശ്വിൻ വിജയൻ]] ||സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കു |- |27||[[ഗിലു ജോസ്]] ||സിപിഒ സിന്ധു |- |28||[[ശിവദാസ് കണ്ണൂർ]] ||പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ |- |29||[[ആദിത്യ ലക്ഷ്മി]] ||മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയ |- |30||[[തുഷാര പിള്ള]] ||പ്രിയയുടെ അമ്മ |- |31||[[വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ]] ||എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ |- |32||[[ഷാനവാസ് ഷാനു]] ||സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് |- |33||[[മെസ്സി (നായ)]] ||മെസ്സി എന്ന പട്ടി (മീനുവിന്റെ അരുമ) |- |34||[[എസ്സ മരിയ എഡിസൺ]] ||ചിന്നു മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തും അയൽവാസി |- |35||[[]] || |} == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] mzzoa5te3neivxyz503h0100gjaaf9p 4659440 4659355 2026-08-18T02:39:58Z Dvellakat 4080 /* താരനിര{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}} */ 4659440 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ|സായ് കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അഥിതി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനു |- |2||[[വൈഗ നന്ദൻ]] ||മീനു (തരുണീഭാവം) |- |3||[[വാഗ്മി പട്ടേരി]] || മീനു ബാലിക |- |4||[[മോഹൻലാൽ]] <ref>{{Cite news |title=Bobby Kurian joins Vismaya Mohanlal in 'Thudakkam' |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/19/bobby-kurian-star-of-pani-joins-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date |website=Cinema Express |access-date=4 March 2026}}</ref> ||മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്റർ |- |5||[[സായ് കുമാർ]] ||രവി ബാലചന്ദ്രൻ (മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ ) |- |6||[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]] ||മീനുവിന്റെ അമ്മ |- |7||[[കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ]] ||രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവൻ |- |8||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]] ||സിഐ സതീഷ് കുമാർ |- |9||[[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] ||ജിത്തു (കരാർ കൊലയാളി ) |- |10||[[ജാഫർ ഇടുക്കി]] ||സിപിഒ വിജയൻ |- |11||[[കോട്ടയം രമേശ്]] ||ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ |- |12||[[ജയ കുറുപ്പ്]] ||ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചർ |- |13||[[ടി ജി രവി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ |- |14||[[മിയ ജോർജ്ജ്|മിയ ജോർജ്]] ||ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചർ |- |15||[[ബോബി കുര്യൻ]] ||എസ്തപ്പാൻ |- |16||[[ജിബിൻ ഗോപിനാഥ്]] ||സിപിഒ ബിജു ദേവ് |- |17||[[പോളി വൽസൻ]] ||പോളി ചേച്ചി |- |18||[[ജെയ്‌സ് ജോസ്]] ||മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്ത് |- |19||[[സിജോയ് വർഗീസ്]] ||ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവ് |- |20||[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] ||സിപിഒ ദിലീപ് |- |21||[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ||ആന്റണി കഫേയുടെ ഉടമ |- |22||[[പ്രേം പ്രകാശ്]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ |- |23||[[ലാലി മരക്കാർ]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ |- |24||[[ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള]] ||തഹസിൽദാർ |- |25||[[നിൽജ കെ ബേബി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗ |- |26|| [[അശ്വിൻ വിജയൻ]] ||സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കു |- |27||[[ഗിലു ജോസ്]] ||സിപിഒ സിന്ധു |- |28||[[ശിവദാസ് കണ്ണൂർ]] ||പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ |- |29||[[ആദിത്യ ലക്ഷ്മി]] ||മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയ |- |30||[[തുഷാര പിള്ള]] ||പ്രിയയുടെ അമ്മ |- |31||[[വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ]] ||എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ |- |32||[[ഷാനവാസ് ഷാനു]] ||സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് |- |33||[[മെസ്സി (നായ)]] ||മെസ്സി എന്ന പട്ടി (മീനുവിന്റെ അരുമ) |- |34||[[എസ്സ മരിയ എഡിസൺ]] ||ചിന്നു (അയൽവാസി ബാലിക) |} == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ouldjmy8euo3u1qqodfjpgwq2ncstlr 4659442 4659440 2026-08-18T02:44:51Z Dvellakat 4080 4659442 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത 2026 ആഗസ്റ്റ് 7നു പുറത്തിറങ്ങിയ [[മലയാളം|മലയാള]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] [[മനോജ് കെ. ജയൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനു |- |2||[[വൈഗ നന്ദൻ]] ||മീനു (തരുണീഭാവം) |- |3||[[വാഗ്മി പട്ടേരി]] || മീനു ബാലിക |- |4||[[മോഹൻലാൽ]] <ref>{{Cite news |title=Bobby Kurian joins Vismaya Mohanlal in 'Thudakkam' |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/19/bobby-kurian-star-of-pani-joins-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date |website=Cinema Express |access-date=4 March 2026}}</ref> ||മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്റർ |- |5||[[സായ് കുമാർ]] ||രവി ബാലചന്ദ്രൻ (മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ ) |- |6||[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]] ||മീനുവിന്റെ അമ്മ |- |7||[[കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ]] ||രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവൻ |- |8||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]] ||സിഐ സതീഷ് കുമാർ |- |9||[[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] ||ജിത്തു (കരാർ കൊലയാളി ) |- |10||[[ജാഫർ ഇടുക്കി]] ||സിപിഒ വിജയൻ |- |11||[[കോട്ടയം രമേശ്]] ||ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ |- |12||[[ജയ കുറുപ്പ്]] ||ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചർ |- |13||[[ടി ജി രവി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ |- |14||[[മിയ ജോർജ്ജ്|മിയ ജോർജ്]] ||ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചർ |- |15||[[ബോബി കുര്യൻ]] ||എസ്തപ്പാൻ |- |16||[[ജിബിൻ ഗോപിനാഥ്]] ||സിപിഒ ബിജു ദേവ് |- |17||[[പോളി വൽസൻ]] ||പോളി ചേച്ചി |- |18||[[ജെയ്‌സ് ജോസ്]] ||മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്ത് |- |19||[[സിജോയ് വർഗീസ്]] ||ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവ് |- |20||[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] ||സിപിഒ ദിലീപ് |- |21||[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ||ആന്റണി കഫേയുടെ ഉടമ |- |22||[[പ്രേം പ്രകാശ്]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ |- |23||[[ലാലി മരക്കാർ]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ |- |24||[[ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള]] ||തഹസിൽദാർ |- |25||[[നിൽജ കെ ബേബി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗ |- |26|| [[അശ്വിൻ വിജയൻ]] ||സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കു |- |27||[[ഗിലു ജോസ്]] ||സിപിഒ സിന്ധു |- |28||[[ശിവദാസ് കണ്ണൂർ]] ||പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ |- |29||[[ആദിത്യ ലക്ഷ്മി]] ||മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയ |- |30||[[തുഷാര പിള്ള]] ||പ്രിയയുടെ അമ്മ |- |31||[[വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ]] ||എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ |- |32||[[ഷാനവാസ് ഷാനു]] ||സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് |- |33||[[മെസ്സി (നായ)]] ||മെസ്സി എന്ന പട്ടി (മീനുവിന്റെ അരുമ) |- |34||[[എസ്സ മരിയ എഡിസൺ]] ||ചിന്നു (അയൽവാസി ബാലിക) |} == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച്]]<nowiki/> 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] hds7a6pj78aq2pyylqlyarcf6ukzjj4 4659444 4659442 2026-08-18T02:48:37Z Dvellakat 4080 4659444 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത 2026 ആഗസ്റ്റ് 7നു പുറത്തിറങ്ങിയ [[മലയാളം|മലയാള]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] [[മനോജ് കെ. ജയൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>.ആയോധനകല ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ആത്മവിസ്വാസത്തിനു നൽകുന്ന പ്രചോദനത്തെ വർണ്ണിക്കൂന്ന സംഘട്ടനത്തിനു പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ ചിത്രത്തിലെ സംഘട്ടനം കൈകാര്യം ചെയ്തത് [[യാന്നിക് ബെൻ]],[[സ്റ്റണ്ട് സിൽവ]] എന്നിവരാണ് 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനു |- |2||[[വൈഗ നന്ദൻ]] ||മീനു (തരുണീഭാവം) |- |3||[[വാഗ്മി പട്ടേരി]] || മീനു ബാലിക |- |4||[[മോഹൻലാൽ]] <ref>{{Cite news |title=Bobby Kurian joins Vismaya Mohanlal in 'Thudakkam' |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/19/bobby-kurian-star-of-pani-joins-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date |website=Cinema Express |access-date=4 March 2026}}</ref> ||മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്റർ |- |5||[[സായ് കുമാർ]] ||രവി ബാലചന്ദ്രൻ (മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ ) |- |6||[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]] ||മീനുവിന്റെ അമ്മ |- |7||[[കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ]] ||രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവൻ |- |8||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]] ||സിഐ സതീഷ് കുമാർ |- |9||[[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] ||ജിത്തു (കരാർ കൊലയാളി ) |- |10||[[ജാഫർ ഇടുക്കി]] ||സിപിഒ വിജയൻ |- |11||[[കോട്ടയം രമേശ്]] ||ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ |- |12||[[ജയ കുറുപ്പ്]] ||ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചർ |- |13||[[ടി ജി രവി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ |- |14||[[മിയ ജോർജ്ജ്|മിയ ജോർജ്]] ||ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചർ |- |15||[[ബോബി കുര്യൻ]] ||എസ്തപ്പാൻ |- |16||[[ജിബിൻ ഗോപിനാഥ്]] ||സിപിഒ ബിജു ദേവ് |- |17||[[പോളി വൽസൻ]] ||പോളി ചേച്ചി |- |18||[[ജെയ്‌സ് ജോസ്]] ||മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്ത് |- |19||[[സിജോയ് വർഗീസ്]] ||ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവ് |- |20||[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] ||സിപിഒ ദിലീപ് |- |21||[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ||ആന്റണി കഫേയുടെ ഉടമ |- |22||[[പ്രേം പ്രകാശ്]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ |- |23||[[ലാലി മരക്കാർ]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ |- |24||[[ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള]] ||തഹസിൽദാർ |- |25||[[നിൽജ കെ ബേബി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗ |- |26|| [[അശ്വിൻ വിജയൻ]] ||സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കു |- |27||[[ഗിലു ജോസ്]] ||സിപിഒ സിന്ധു |- |28||[[ശിവദാസ് കണ്ണൂർ]] ||പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ |- |29||[[ആദിത്യ ലക്ഷ്മി]] ||മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയ |- |30||[[തുഷാര പിള്ള]] ||പ്രിയയുടെ അമ്മ |- |31||[[വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ]] ||എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ |- |32||[[ഷാനവാസ് ഷാനു]] ||സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് |- |33||[[മെസ്സി (നായ)]] ||മെസ്സി എന്ന പട്ടി (മീനുവിന്റെ അരുമ) |- |34||[[എസ്സ മരിയ എഡിസൺ]] ||ചിന്നു (അയൽവാസി ബാലിക) |} == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച്]]<nowiki/> 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] sndo8i46cgww0xdjqrfms5n6kaijn3g 4659445 4659444 2026-08-18T02:50:36Z Dvellakat 4080 4659445 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = തുടക്കം | image = Thudakkam Movie First Look Poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] | writer = ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്<br>അഖിൽ കൃഷ്ണ<br>ലൈനിഷ് നെല്ലിക്കൽ | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | starring = {{ubl|[[മോഹൻലാൽ]]|വിസ്മയ മോഹൻലാൽ|ആശിഷ് ജോയി ആന്റണി}} | music = [[ജേക്സ് ബിജോയ്‌]] | cinematography = [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]] |action =[[യാന്നിക് ബെൻ]],[[സ്റ്റണ്ട് സിൽവ]]|design =[[യല്ലോട്രൂത്ത്]] | editing = [[ചമൻ ചാക്കോ]] | studio = [[ആശിർവാദ് സിനിമസ്]] | distributor = Aashirvad Cinemas | released = {{Film date|2026|08|07|df=y}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} അഖിൽകൃഷ്ണ, ലിനിഷ് നെല്ലിക്കൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം തിരക്കഥയെഴുതി [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്|ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത 2026 ആഗസ്റ്റ് 7നു പുറത്തിറങ്ങിയ [[മലയാളം|മലയാള]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് തുടക്കം.<ref name="deccan">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to make acting debut|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/mohanlals-daughter-vismaya-to-make-acting-debut-3611104|website=Deccan Herald|access-date=4 March 2026}}</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]] വഴി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]] പ്രധാനവേഷത്തിൽ എത്തുന്ന ചിത്രത്തിൽ ആശിഷ് ജോ ആന്റണി, [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]], [[സായി കുമാർ]], [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ബോബി കുര്യൻ]] [[മനോജ് കെ. ജയൻ]] എന്നിവരും അഭിനയിക്കുന്നു, [[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു .<ref name="toi">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam': 5 interesting facts about the movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-5-interesting-facts-about-the-movie-you-should-know/articleshow/126498581.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref> എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന താരങ്ങൾ. സംഗീതം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya to debut in 'Thudakkam'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/mohanlal-vismaya-film-debut-thudakkam-wyugl5b6|website=Mathrubhumi|access-date=4 March 2026}}</ref>, ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോണും]] എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]]<nowiki/>യുമാണ്<ref name="hindu">{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's acting debut 'Thudakkam' goes on floors|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vismaya-mohanlals-acting-debut-thudakkam-goes-on-floors/article70220543.ece|website=The Hindu|access-date=4 March 2026}}</ref>.ആയോധനകല ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ആത്മവിസ്വാസത്തിനു നൽകുന്ന പ്രചോദനത്തെ വർണ്ണിക്കൂന്ന സംഘട്ടനത്തിനു പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ ചിത്രത്തിലെ സംഘട്ടനം കൈകാര്യം ചെയ്തത് [[യാന്നിക് ബെൻ]],[[സ്റ്റണ്ട് സിൽവ]] എന്നിവരാണ് 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് ഒരു പൂജയോടെ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's first feature 'Thudakkam' starts rolling|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-first-feature-thudakkam-starts-rolling|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thudakkam: Vismaya Mohanlal's debut film to have its pooja on this date|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Oct/29/thudakkam-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. പ്രധാന ചിത്രികരണം 2025 നവംബർ 17 ന് ആരംഭിച്ച് 2026 ഫെബ്രുവരി 20 ന് പൂർത്തിയായി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' begins filming|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Nov/17/malayalamnews2025nov17vismaya-mohanlals-thudakkam-begins-filming|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഈ ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' shoot wrapped; Jude Anthany Joseph directorial drives buzz|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vismaya-mohanlals-thudakkam-shoot-wrapped-jude-anthany-joseph-directorial-drives-buzz/articleshow/128613202.cms|website=The Times of India|date=20 February 2026|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026ലെ [[ഓണം|ഓണാ]]<nowiki/>ഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal’s 'Thudakkam' to be an Onam 2026 release|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vismaya-mohanlals-thudakkam-to-be-an-onam-2026-release|website=The Hollywood Reporter India|access-date=4 March 2026}}</ref>. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=തുടക്കം(2026)|url= https://www.m3db.com/film/thudakkam-0|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[വിസ്മയ മോഹൻലാൽ]]<ref>{{Cite news|title='Thudakkam': Mohanlal's daughter Vismaya acting debut in Jude Anthany Joseph film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudakkam-mohanlals-daughter-vismaya-acting-debut-in-jude-anthany-joseph-film-pranav-mohanlal/article69762883.ece|website=The Hindu|date=2025|access-date=4 March 2025}}</ref> ||മീനു |- |2||[[വൈഗ നന്ദൻ]] ||മീനു (തരുണീഭാവം) |- |3||[[വാഗ്മി പട്ടേരി]] || മീനു ബാലിക |- |4||[[മോഹൻലാൽ]] <ref>{{Cite news |title=Bobby Kurian joins Vismaya Mohanlal in 'Thudakkam' |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/19/bobby-kurian-star-of-pani-joins-vismaya-mohanlals-debut-film-to-have-its-pooja-on-this-date |website=Cinema Express |access-date=4 March 2026}}</ref> ||മീനുവിന്റെ ആയോധനകലയിലെ മാസ്റ്റർ |- |5||[[സായ് കുമാർ]] ||രവി ബാലചന്ദ്രൻ (മീനുവിൻ്റെ അച്ഛൻ ) |- |6||[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]] ||മീനുവിന്റെ അമ്മ |- |7||[[കെ ബി ഗണേഷ് കുമാർ]] ||രവിയുടെ കക്ഷിയായ മഹാദേവൻ |- |8||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]] ||സിഐ സതീഷ് കുമാർ |- |9||[[ആശിഷ് ജോ ആൻ്റണി]] ||ജിത്തു (കരാർ കൊലയാളി ) |- |10||[[ജാഫർ ഇടുക്കി]] ||സിപിഒ വിജയൻ |- |11||[[കോട്ടയം രമേശ്]] ||ജോസഫ് മാഷ് - രവിയുടെ അയൽക്കാരൻ |- |12||[[ജയ കുറുപ്പ്]] ||ജോസഫ് മാഷിന്റെ ഭാര്യയായ മേരി ടീച്ചർ |- |13||[[ടി ജി രവി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവർ |- |14||[[മിയ ജോർജ്ജ്|മിയ ജോർജ്]] ||ചിന്നുവിൻ്റെ സ്കൂൾ ടീച്ചർ |- |15||[[ബോബി കുര്യൻ]] ||എസ്തപ്പാൻ |- |16||[[ജിബിൻ ഗോപിനാഥ്]] ||സിപിഒ ബിജു ദേവ് |- |17||[[പോളി വൽസൻ]] ||പോളി ചേച്ചി |- |18||[[ജെയ്‌സ് ജോസ്]] ||മഹാദേവൻ്റെ സുഹൃത്ത് |- |19||[[സിജോയ് വർഗീസ്]] ||ചിന്നുവിന്റെ സ്കൂൾ അധ്യാപികയുടെ ഭർത്താവ് |- |20||[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] ||സിപിഒ ദിലീപ് |- |21||[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ||ആന്റണി കഫേയുടെ ഉടമ |- |22||[[പ്രേം പ്രകാശ്]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ |- |23||[[ലാലി മരക്കാർ]] ||ഇരയായ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ |- |24||[[ജയകുമാർ പരമേശ്വരൻ പിള്ള]] ||തഹസിൽദാർ |- |25||[[നിൽജ കെ ബേബി]] ||ഓട്ടോറിക്ഷാ ഡ്രൈവറുടെ മകളായ സരിഗ |- |26|| [[അശ്വിൻ വിജയൻ]] ||സരിഗയുടെ കാമുകൻ കുക്കു |- |27||[[ഗിലു ജോസ്]] ||സിപിഒ സിന്ധു |- |28||[[ശിവദാസ് കണ്ണൂർ]] ||പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ |- |29||[[ആദിത്യ ലക്ഷ്മി]] ||മീനുവിൻ്റെ സുഹൃത്തായ പ്രിയ |- |30||[[തുഷാര പിള്ള]] ||പ്രിയയുടെ അമ്മ |- |31||[[വിജയകുമാർ പ്രഭാകരൻ]] ||എസ്ഐ പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ |- |32||[[ഷാനവാസ് ഷാനു]] ||സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് |- |33||[[മെസ്സി (നായ)]] ||മെസ്സി എന്ന പട്ടി (മീനുവിന്റെ അരുമ) |- |34||[[എസ്സ മരിയ എഡിസൺ]] ||ചിന്നു (അയൽവാസി ബാലിക) |} == നിർമ്മാണം == === വികസനം === 2025ൽ [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസി]]<nowiki/>ലൂടെ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="deccan" />. ജൂഡ് ആന്റണി ജോസഫും അഖിൽ കൃഷ്ണയും ലിനിഷ് നെല്ലിക്കലും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ എഴുതിയത്<ref name="toi" />. 2025 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[കൊച്ചി]]<nowiki/>യിൽ പൂജ നടത്തി. ഈ ചടങ്ങിൽ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' launched|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/10/30/vismaya-mohanlal-thudakkam-mohanlal-antony-perumbavoor-jude-anthany-joseph.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. === ചിത്രീകരണം === 2025 നവംബർ 17ന് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[കുട്ടിക്കാനം]], [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya set to make her acting debut with 'Thudakkam'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mohanlal-daughter-vismaya-set-to-make-her-acting-debut-with-thudakkam-10100049/|website=The Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. ഛായാഗ്രഹണം [[ജോമോൻ ടി. ജോൺ]], എഡിറ്റിംഗ് [[ചമൻ ചാക്കോ]], സംഗീതം [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]<ref name="newindianexpress.com">{{Cite news|title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. 2026 ഫെബ്രുവരി 20ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി. == മാർക്കറ്റിംഗ് == 2026 ജനുവരി 12ന് ആദ്യപോസ്റ്റർ പുറത്തിറക്കിയതോടെയാണ് തുടക്കത്തിന്റെ വിപണനം ആരംഭിച്ചത്<ref>{{Cite news|title=Thudakkam release: Vismaya Mohanlal's debut film to clash with Prithviraj Sukumaran's 'Khalifa'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thudakkam-release-vismaya-mohanlals-debut-film-to-lock-horns-with-prithviraj-sukumarans-khalifa/articleshow/126496797.cms|website=The Times of India|access-date=4 March 2026}}</ref>. സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ പ്രമോഷണൽ അപ്ഡേറ്റുകൾ അതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത റിലീസിന് മുമ്പായി തുടർന്നുള്ള മാസങ്ങളിൽ പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's 'Thudakkam' first look unveiled|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/12/vismaya-mohanlals-thudakkam-first-look-unveiled-confirms-release-window|website=Cinema Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. തുടാക്കത്തിന്റെ സംഗീതവും യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും [[ജേക്സ് ബിജോയി]]<nowiki/>യാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്<ref name="newindianexpress.com2">{{Cite news |title=Mohanlal's daughter Vismaya Mohanlal to debut with 'Thudakkam'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jul/01/mohanlals-daughter-vismaya-mohanlal-to-debut-with-thudakkam|website=The New Indian Express|access-date=4 March 2026}}</ref>. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 7ന് [[ഓണം|ഓണാഘോഷതൊടനുബന്ധിച്ച്]]<nowiki/> 'തുടക്കം' റിലീസ് ചെയ്യും. [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസാ]]<nowiki/>ണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്യുക<ref>{{Cite news|title=Vismaya Mohanlal's debut film 'Thudakkam' release date announced|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/13/vismaya-mohanlal-debut-film-thudakkam-release-date.html|website=Onmanorama|access-date=4 March 2026}}</ref>. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt37510017}} [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 5l07650ewapyuueaaxkiixvci5pi5j4 0 669414 4659350 4652264 2026-08-17T16:26:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659350 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = കേരള സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം | image = Kerala Sahityotsav award.png | imagesize =200px | caption = കേരള സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം 2024 | presenter = [[സുന്നി സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ|എസ്.എസ്.എഫ്]] (സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി) | country = ഇന്ത്യ | year = 2012 | holder = | website = }} സാഹിത്യ രംഗത്തെ മികച്ച സംഭാവനക്ക് എല്ലാ വർഷവും നൽകിവരുന്ന ഒരു പുരസ്കാരമാണ് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്. 2012 മുതലാണ് ഈ പുരസ്കാരം കൊടുത്തു തുടങ്ങിയത്. സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് ജേതാവിന് അൻപതിനായിരത്തി ഒന്ന് രൂപയും പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ശിലാഫലകവുമാണ് സമ്മാനമായി നൽകുന്നത്.<ref>{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2022/08/30/ns-madhavan-bags-ssf-sahithyolsav-award.html |title=എൻ.എസ്. മാധവന് എസ്എസ്എഫ് സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം |publisher=മലയാള മനോരമ |date=2022-08-30 |accessdate=2026-07-28}}</ref> == പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ == {| class="wikitable sortable" !വർഷം !ജേതാവ് !മേഖല / സംഭാവന !അവലംബം |- |2012 |[[ബാലകൃഷ്ണൻ വള്ളിക്കുന്ന്]] <ref>{{Cite web|url=https://www.chandrikadaily.com/samastha-kerala-jamiyathul-ulama-general-secretary-shaikhul-jamia-prof-k-alikkutty-muslyar-passes-away.html|title=}}</ref> |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref name="express2026">[https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/23/kerala-t-t-sreekumar-wins-ssf-sahityotsav-award SSF Sahityotsav Award Winners List], The New Indian Express</ref> |- |2013 |[[പോക്കർ കടലുണ്ടി]] <ref>{{Cite web|url=https://www.chandrikadaily.com/samastha-kerala-jamiyathul-ulama-general-secretary-shaikhul-jamia-prof-k-alikkutty-muslyar-passes-away.html|title=സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ശൈഖുൽ ജാമിഅഃ പ്രൊഫ. കെ. ആലിക്കുട്ടി മുസ്ല്യാർ വിടവാങ്ങി|access-date=2026-08-01|last=webdesk14|date=2026-07-23|language=en-US}}</ref> |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://www.chandrikadaily.com/13th-kerala-literary-festival-award-goes-to-t-t-sreekumar.html SSF Sahityotsav Award Winners List], Chandrika Daily</ref> |- |2014 |[[തോപ്പിൽ മുഹമ്മദ് മീരാൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref name="express2026" /> |- |2015 |[[എം.എ. റഹ്‌മാൻ|എം. എ. റഹ്മാൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref name="express2026" /> |- |2016 |[[വീരാൻകുട്ടി]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref name="express2026" /> |- |2017 |[[കെ.പി. രാമനുണ്ണി|കെ. പി. രാമനുണ്ണി]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%86.%E0%B4%AA%E0%B4%BF._%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%BF കെ.പി. രാമനുണ്ണി - പുരസ്കാരങ്ങൾ], മലയാളം വിക്കിപീഡിയ</ref> |- |2018 |[[പി. സുരേന്ദ്രൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ssf-sahityotsav-award-for-pn-gopikrishnan/article68586105.ece SSF Sahityotsav Award Recipients], The Hindu</ref> |- |2019 |[[ കെ. സച്ചിദാനന്ദൻ|സച്ചിദാനന്ദൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://ksatchidanandan.in/awards Awards & Honours - K. Satchidanandan Official Website]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Official Bio Data</ref> |- |2022 |[[എൻ.എസ്‌. മാധവൻ|എൻ. എസ്. മാധവൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/award-for-ns-madhavan/article65831360.ece Sahityotsav award for N.S. Madhavan], The Hindu</ref> |- |2023 |[[ശശി തരൂർ|ഡോ. ശശി തരൂർ]] |സാഹിത്യ-സാംസ്കാരിക സംഭാവനകൾ |<ref>[https://www.mediaoneonline.com/kerala/ssf-sahithyotsav-award-shashi-tharoor-226817 SSF Sahityotsav Award for Shashi Tharoor], MediaOne</ref> |- |2024 |[[പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ|പി. എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ssf-sahityotsav-award-for-pn-gopikrishnan/article68586105.ece SSF Sahityotsav Award for P.N. Gopikrishnan], The Hindu</ref> |- |2025 |[[ടി.ഡി. രാമകൃഷ്ണൻ]] |സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ |<ref>[https://www.manoramaonline.com/district-news/palakkad/2025/08/09/ssf-literary-competitions.html സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം ടി.ഡി.രാമകൃഷ്ണന് സമ്മാനിച്ചു], മലയാള മനോരമ</ref> |- |2026 |[[ടി. ടി. ശ്രീകുമാർ|പ്രഫ. ടി. ടി. ശ്രീകുമാർ]] |വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യവും സാംസ്കാരിക വിമർശനവും |<ref>[https://www.manoramaonline.com/district-news/kozhikode/2026/07/24/ssaf-kerala-sahithyolsav-award-tt-sreekumar.html എസ്എസ്എഫ് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് പ്രഫ. ടി.ടി.ശ്രീകുമാറിന്], മലയാള മനോരമ</ref> |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം]] k1jrdiwlyytqunz2m5gvi7av4lwb00e 3 669539 4659327 4659051 2026-08-17T15:05:54Z ~2026-43397-96 221212 /* ഗ്രാമം നഗരമാകുന്ന അടയാളങ്ങൾ. */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659327 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC) == രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം == ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി Cinephile plus ൽ രവിവാര കുറിമാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ വൈപ്പിൻകരയിലെ സിനിമാക്കാരെ കുറിച്ച് ഒരു പംക്തി എഴുതിവരുന്നു. പഴയകാല സിനിമാനടൻ വിൻസന്റ് ശങ്കരാടി സിദ്ധിക്ക് വ്യാസൻ എടവനക്കാട് ഞാറക്കൽ ശ്രീനി തുടങ്ങിയവരെ കുറിച്ച് ഇതിനകം എഴുതിക്കഴിഞ്ഞു. ബെന്നി പി നായരബലത്തെ കുറിച്ചും എഴുതി. == മഹാബലി == ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വാവ == വൈപ്പിൻ ആർടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ അസോസിയേഷൻ എന്ന കലാ സംഘടനയുടെ ചുരുക്ക പേരാണ് വാവ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈപ്പിൻ കര നിവാസികളായ 500 കലാ പ്രവർത്തകർ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.വൈപ്പിൻ കരയിലെ വിവിധ പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.ആ സ്ഥാനം ഞാറക്കൽ. രക്ഷാധികാരി ബെന്നി P നായരബലം. പ്രസിഡന്റ് സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം ജനറൽ സെക്രട്ടറി അനിൽ പ്ലാവിൻസ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 04:57, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) വൈപ്പിൻകരയിലെ ചില കലാകാരൻമാർ മലയാള സിനിമാ പ്രവേശനത്തിനുള്ള ചവിട്ടുപടിയായി ഈ സംഘടനയെ ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു. പണ്ട് കൊച്ചിൻ കലാഭവൻ മലയാള സിനിമക്ക് ഒരുപറ്റം നല്ല കലാ പ്രതിഭകളെ നൽകിയതു പോലെ വാവയിൽ നിന്ന് കുറെയേറെ കലാകാരൻമാർ മലയാള സിനിമാലോകത്ത് എത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാവയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് വിഷു കൈനീട്ടം പെൻഷൻ ചികിത്സാ സഹായംഒക്കെ കൊടുത്തു വരുന്നുണ്ട്. വാവ കുട്ടിക്കൂട്ടം എന്ന പേരിൽ കുട്ടികളേയും അംഗങ്ങളായി ചേർക്കുന്നുണ്ട്. ഞാറക്കലിൽ വാവക്ക് ഒരു ലൈബ്രറി ഉണ്ട് . വർഷംതോറും വാവ കുട്ടികൾക്കായി ചിത്രരചന മത്സരം നടത്താറുണ്ട്. കുട്ടികളെ വാദ്യ ഉപകരണങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്ന ക്ലാസ്സുകളും നടത്തിവരുന്നു. == നോർത്ത് പറവൂർ സായി സമിതി == വടക്കൻ പറവൂർ Kmk കവലക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ വൈകീട്ട് 6 മണിക്ക് വേദ ജപവും തുടർന്ന് ഭജനയും നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. സമിതി കൺവീനർ വിനോദ് സത്യസായി സമിതി ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ് VB മനോജ് പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞരായ പറവൂർ ശ്രീനിവാസൻ പറവൂർ രമേശ് സദാശിവ് സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി തുടങ്ങിയവരും പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 05:11, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കാനപ്പിള്ളി ക്ഷേത്രം == വൈപ്പിൻ കരയിലെ എടവനക്കാട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുടുംബ ക്ഷേത്രം. 80 വർഷത്തോളം പഴക്കം ഉണ്ട്.പ്രധാന പ്രതിഷ്ടകൾ അന്നപൂർണേശ്വരി ഭദ്രകാളി. ഉപപ്രതിഷ്ടകളായി കുറുബ ഭഗവതി കാപ്പിരി വിഷ്ണുമായ മുത്തപ്പൻ ഗുരുമൂർത്തി തുടങ്ങിയവയാണ്. എടവനക്കാട് പറവൂർ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭാഗത്ത് താമസിക്കുന്ന കാനപ്പിള്ളി കുടുബാംഗങ്ങളുടെ കുടുംബ ക്ഷേത്രമാണ്. പ്രതിഷ്ഠാദിന ഉത്സവത്തിന് 10 ദിവസം മുൻപ് ഉപദേവതകൾക്ക് അരിപ്പൊടി കലിശം നിവേദിക്കുന്നത് പതിവാണ്. തുടർന്ന് ഉത്സവം കഴിയും വരെ കാനപ്പിള്ളി തറവാട്ടിൽ പെട്ട എല്ലാവരും നോമ്പെടുക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 05:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)കരിങ്കുട്ടി അറുകല തുടങ്ങിയ ഉപദേവതമാകരും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്. == സാഹിത്യ സ്വാശ്രയ സംഘം == പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സ്വാശ്രയ സംഘം. പറവൂർ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന ഈ സാഹിത്യ സംഘടയിൽ വൈപ്പിൻ പറവൂർ നിവാസികളായ 25 പേർ അംഗങ്ങളായി ഉണ്ട്. സംഘം വർഷംതോറും സാഹിത്യ ശ്രീ എന്ന പേരിൽ അവാർഡ് നൽകി വരുന്നുണ്ട്. സാഹിത്യശ്രീ എന്ന മിനി മാസികയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് വരുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 05:34, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓലക്കൊട്ടക == പണ്ട് സിനിമാ തീയറ്ററുകൾ A B C തുടങ്ങിയ തരം തിരിവോടെ ആയിരുന്നു. A class തീയറ്ററുകളിലായിരുന്നു റീലീസ് പടങ്ങൾ വന്നിരുന്നത്. പിന്നെ അതു് B യിലേക്ക് മാറ്റും C ക്ലാസ് എന്ന ഓലക്കൊട്ടകളിൽ എത്തുമ്പോൾ മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. എങ്കിലും ചില സിനിമകൾക്ക് റിലീസ് തീയറ്ററുകളിൽ കിട്ടിയതിൽ കൂടുതൽ കളക്ഷൻ ഓലക്കൊട്ടകളിൽ കിട്ടാറുണ്ട്. ഓലകൊട്ടകളിൽ ഏറ്റവും നിരക്ക് കുറവ് തറ ടിക്കറ്റിനാണ്. 25 പൈസ. അതിന് പിറകെ ബെഞ്ച് പിന്നെ ചാരുബഞ്ച് അതു കഴിഞ്ഞ് കസേര പിന്നെ കുഷ്യനിട്ട കസേര. തറ ടിക്കറ്റ് കാർ പൂഴി മണ്ണിലാണ് ഇരിക്കേണ്ടത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 13:28, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വിക്കീപീഡിയ == സാഹിത്യരചന തുടങ്ങിയ കാലത്ത് റഫറൻസ് ചെയ്തൊക്കെ എഴുതേണ്ടിവരുമ്പോൾ ലൈബ്രറിയിൽ ചെന്ന് മണിക്കൂറുകളോളം റഫറൻസ് മുറിയിൽ ഇരിക്കാറ് പതിവുണ്ടായിരുന്നു.പക്ഷെ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ആവശ്യമില്ല വിരൽ തുമ്പിലെ അറിവിന്റെ കലവറയായ വിക്കീപീഡിയ ഉണ്ടല്ലോ. വിവരങ്ങൾ അപ്ഡേഷൻ നടത്തി ചേർക്കുന്നതുകൊണ്ട് വരും തലമുറ വരെ വിക്കീപീഡിയയെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തു നിർത്തും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 13:40, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആകാശവാണി == ഒരു തലമുറയുടെ സമയ ഘടികാരം. ഒരു കാലത്ത് മലയാളികളുടെ ദിനചര്യ വരെ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതു് ആകാശവാണി പരിപാടികളുടെ സമയം നോക്കിയായിരുന്നു. റിസ്റ്റ്‌ വാച്ചിന്റെ സമയം കറക്ട് ചെയ്യാനുള്ള അവസാന വാക്ക് റേഡിയോ ടൈം തന്നെ. ഒരു കാലത്ത് സമ്പന്ന തറവാടുകളിൽ തൊടിയിൽ ഒരു കൊബനാനയും പൂമുഖത്ത് ഈട്ടിത്തടി മേശമേൽ ഒരു വാൽവ് റേഡിയോ ഇതൊക്കെയായിരുന്നു ആഢ്യതയുടെ പര്യായം. തെറ്റില്ലാതെ മലയാളം പറയാൻ അന്നും ഇന്നും തുണ ആകാശവാണി തന്നെ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 15:21, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ചന്തേരവം == നാട്ടു ചന്തകളിൽ ഉള്ള ലേലംവിളി വില പേശലുകൾ സാധനങ്ങളുടെ വിലകൾ വിളിച്ച് പറഞ്ഞ് ചന്തയിൽ എത്തുന്നവരെ ആകർഷിക്കൽ കച്ചവടക്കാർ തമ്മിൽ കച്ചവടംത്തെ ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കങ്ങൾഒക്കെ ഇടകലർന്ന് ചന്ത ദിവസം ചന്തയിൽ ഒരു ശബ്ദ കോലാഹലം ഉയരാറുണ്ട്. അതാണ് ചന്തേരവം'. പണ്ടുകാലത്ത് കുട്ടികളെ ഇതൊക്കെ പറഞ്ഞ് കളിയാക്കാറ് പതിവുണ്ട്. അതായത് കടയിൽ പലവ്യജ്ഞനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ പോകുന്ന കുട്ടിയോട് 20പൈസക്ക് ചന്തേരവം വാങ്ങി വരാൻ പറയും. ചിലപ്പോൾ കടക്കാരൻ മറുപടി കൊടുക്കുന്നതും അതിനൊക്കെ ചേരും വിധത്തിലായിരിക്കും അതായത് ചന്തേരവം തീർന്നു പോയി വെള്ളിയാഴ്ച ചന്തക്ക് പോകുമ്പോൾ വാങ്ങീട്ട് വരാം എന്നൊക്കെ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 23:48, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ജല ഗതാഗതം അരനൂറ്റാണ്ട് മുൻബ് == പണ്ട് പ്രധാന യാത്രകൾ വെള്ളത്തിലൂടെ ആയിരുന്നു. ദീർഘ ദൂര യാത്രകൾക്ക് വലിയ യാത്രാബോട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ചിലതൊക്കെ രണ്ടു നിലകൾ വരെ ഉണ്ടായിരുന്നു.ഫസ്റ്റ്‌ ക്ലാസ് സെക്കന്റ് ക്ലാസ് തരം തിരിവും ഉണ്ടായിരുന്നു.അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ബോട്ടായിരുന്നു എറണാകുളം - കോട്ടപ്പുറം സർവീസ് നടത്തിയിരുന്ന ലോഡ് കൃഷ്ണബോട്ട്. അത്തരം ബോട്ടുകളിൽ മുറുക്കാൻ കടകളും ചായക്കടകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. സമയം പോക്കാൻ ചീട്ടുകളി ചെസ്കളി ഓക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു. പഴമക്കാർ അന്നത്തെ ബോട്ട് ചായക്കടയിൽ നിന്ന് കഴിച്ച ചെമ്മീൻ ചേർത്ത പരിപ്പുവടയെക്കുറിച്ച് പറയുണ്ട്. വേലിയേറ്റം കുറഞ്ഞ സമയങ്ങളിൽ ഈ കൂറ്റൻ ബോട്ടുകൾ ജെട്ടിയിലേക്ക് അടുക്കില്ല. അതിന് പരിഹാരമായി പുഴയുടെ നടുക്ക് ബോട്ട് നിർത്തി അവിടെ ഇറങ്ങേണ്ട ആളുകളെ വഞ്ചി ചെന്ന് അതിലേക്ക് ആളുകളെ കയറ്റി ജെട്ടിയിലേക്ക് തത്തിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 14:27, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)വേളാങ്കണ്ണി ശ്രീകൃഷ്ണ ചാമ്പച്ചൻ തുടങ്ങിയ ബോട്ടുകളും സർവീസ് നടത്തിയിരുന്നു. == ഉള്ളാന്തി പാലം == എറണാകുളം മേനക യുടെ അടുത്ത് ഉള്ള പാലം. പണ്ട് പാലങ്ങൾ കുറവായ കാലത്ത് ഈ പാലത്തിലൂടെ ബസ്സിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഇറക്കത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ യാത്രക്കാരുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു ആന്തൽ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നത്രേ. ഊഞ്ഞാൽ പൊക്കത്തിൽ ആടി താഴേക്ക് വരുമ്പോൾഉള്ള അനുഭവം. ചന്തപ്പാലം എന്നും ഈ പാലത്തിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 04:55, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == അല്ലായാബൽകടവ്. == എറണാകുളം പ്രസ്ക്ലബിന്റെ ഓപ്പൺ എയർ സ്പെയ്സ്. എറണാകുളത്തിന്റെ ഹൃദയമായ മറെെൻഡ്രവ് ൽ പ്രസ്ക്ലബ് റോഡിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 06:49, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓണ പൂക്കളക്കൂവൽ == തൃക്കാക്കരയപ്പോ എന്റെ പഠിക്കേലും വായോ ഞാനിട്ട പൂക്കളം കാൺമാനും വായോ അതേതോ അതെന്തോ പൂ ഹേയ്.... പൂ ഹേയ് വാഴ കുലച്ചങ്ങ് വടക്കോട്ടും ചാഞ്ഞേ വാഴപ്പഴം തിന്നാൻ ചില പിള്ളേരും വന്നേ. പിള്ളേരെ പിടിക്കാൻ ചില കള്ളേരും വന്നേ അതേതോ അതെന്തോ പൂഹേയ്.... പൂഹേയ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 16:02, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഗ്യാപ് == കേരളത്തിന്റെ പ്രൈവറ്റ് ബസ്കാർ അവലമ്പിക്കുന്ന സമയ ക്രമീകരണ സംവിധാനം.പിറകിലെ ബസിലെ തൊഴിലാളി മുന്നിൽപോകുന്ന ബസ് കൃത്യ സമയത്താണ് ഓടി കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് ചെക്ക് ചെയ്യാനായി മുന്നിലെ ബസിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നു. സമയം പാലിച്ച് ഓടിയില്ലെങ്കിൽ അവർ അപ്പൊ ഇടപെടും. ചില ബസ്സുകൾ തമ്മിലുള്ള ഇടവേള മിനിറ്റുകളുടെ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുകയുള്ളൂ..അപ്പൊ അവരെ സംബന്ധിച്ച് സെക്കന്റ് പോലും വിലപ്പെട്ടതാണ്. ഇവരുടെയൊക്കെ കൈയിൽ സ്റ്റോപ്പ് വാച്ച് വരെയുണ്ട്. ഒരു സ്റ്റോപ്പിൽ ബസ് നിർത്തി കഴിഞ്ഞ് ആളെക്കയറ്റി പോകാൻ എത്ര സെക്കന്റ് വേണമെന്ന് വരെ തീരുമാന മുണ്ട്. എവിടെയെങ്കിലും ബ്ലോക്ക് കിട്ടിയാൽ മൂനോ നാലോ സ്റ്റോപ്പ് ആളെ എടുക്കാതെ വിട്ടു കൊടുത്ത് ഓടുന്നുണ്ടോ എന്ന് കൂടി ഗ്യാപ് തൊഴിലാളികൾ ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:05, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ദിവ്യാത്മ സൽസംഗ പരമ്പര == എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നോർത്ത് പറവൂർ ക്രി സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്ത 40 വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ നീണ്ടു നിന്ന സൽസംഗങ്ങൾ. 15 വയസ്സു മുതൽ 76 വയസ്സു വരെയുള്ള 40 സായി ഭക്തർ തങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിട്ടു... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:17, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഹൃദയത്തിൽ തൊട്ട് == ഷിർദ്ദിസായി സച്ചരിതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഭക്തി ജീവിതപാതയിൽ അനുകരിച്ച് ജീവിച്ച നോർത്ത് പറവൂർ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിലെ സായി ഡിവോട്ടികളെക്കുറിച്ച് സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നവ മാധ്യമങ്ങളിൽ എഴുതിയ പരമ്പര. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:24, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പത്രവും പത്രധർമ്മവും. == പുരോഗനകലാസാഹിത്യ സംഘം ചെറായി യൂണിറ്റും ചെറായി അഴിക്കോടൻ വായനശാലയും ചേർന്ന് നടത്തിയ നാല് ആഴ്ചകൾ നീണ്ടുനിന്ന സിംപോസിയം. കോർഡിനേറ്റർ സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:03, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) സിപ്പിപള്ളിപ്പുറം ഉദ്ഘടകനായിരുന്നു. == വെള്ളപ്പൊക്കം == നദികളിലേയും കായലിലേയും ഇടതോടുകളിലേയും ചെളി നീക്കം ചെയ്താൽ വെള്ളപ്പൊക്കം ഒരു പരിധി വരെ തടയാനാകും. 2018 ലെ പ്രളയത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ ചെളിയും വൻ മരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യണം. പുതിയ പാലങ്ങൾ പണിയുന്ന സമയത്ത് കായലിലൊക്കെ ബണ്ട് കെട്ടാറുണ്ട്. പക്ഷെ പാലം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ആ ബണ്ടുകളിൽ പലതും നീക്കം ചെയ്യാറില്ല. അതും വെള്ളത്തിന്റെ സ്വഭാവികമായ നീരൊഴുക്കിന് തടസ്സമാകും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:28, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറി മോഹൻ == എറണാകുളം പ്രസ് ക്ലബ് റോഡിൽ വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ ബുക്ക് സ്റ്റാളുമായി താമസിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് ബഷീറിന് ഏറെ അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്ന ഒരാളാണ് പച്ചാളത്തുകാരനായ മോഹൻ.. അദ്ദേഹം അന്ന് ബഷീറിന്റെ ബുക്ക് സ്റ്റാളിന്റെ അടുത്ത് പലചരക്ക് കട നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് ആ കട ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറിയായി. ഞാൻ 5 വർഷം മുൻബ് സിറ്റിലൈറ്റ് മാസികയിൽ ബേപ്പൂർ സുൽത്താനെ കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം തയ്യാറേക്കേണ്ട ആവശ്യത്തിലേക്കായി മോഹൻ ചേട്ടനെ ഇന്റർവ്യൂ ചെയ്യുക ഉണ്ടായി. മോഹനേട്ടനെ ബഷീർ ഒരു കൊച്ചനുജനെ പോലെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ തകഴി ഉൾപെടെയുള്ള എല്ലാ എഴുത്തുകാരേയും അവിടെ വന്നു കണ്ടിട്ടുണ്ടത്രേ. കൂടാതെ സത്യൻ അടൂർഭാസി തുടങ്ങിയ സിനിമാക്കാരും വരാറുണ്ട്. ബഷീറിന് ഏറെ അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്ന മറ്റൊരാൾ അന്ന് ഏറ്റവും ഇളമുറക്കാരനായ പ്രൊഫ M K സാനുമാഷായിരുന്നു. മോഹനേട്ടൻ വഴി എനിക്ക് കൊച്ചിയുടെ കഥാകാരൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന എം എം മേനോനെ പരിചയപെടാനും സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 16:00, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പോസിറ്റീവ് എനർജി സ്വീകരിച്ച് ആയുസ്സ് കൂട്ടിയവർ. == സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി സാഹിത്യശ്രീ മാസികയിൽ എഴുതിയ ലേഖനം. ലേഖനത്തിൽ ഉമ്മൻചാണ്ടി വി എസ്സ് അച്ചുതാനന്ദൻ എം ടി വാസുദേവൻ നായർ പ്രൊഫ എം കെ സാനു തുടങ്ങിയവരുടെ സമൂഹമായുള്ള ഇടപെടലുകളാണ് പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നതു്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 05:54, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓർമ്മക്കുടന്ന == 1062 എഴുത്തുകാരുടെ രചനകളുമായെത്തിയ ഇന്ന് ഇൻലന്റ് മാസികയുടെ 40ാം വാർഷിക പതിപ്പ്. ഇതിൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി യുടെ രചന വായിക്കാൻ സാധിക്കും. ഇന്ന് മാസികയുട പത്രാധിപർ കവി മണബൂർ രാജൻബാബു ആണ്.. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:08, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തേലതുരുത്തിൽ നിന്നൊരു യാത്ര. == മാഞ്ഞാലി ചിന്താ തീയറ്റേഴ്സ് വർഷം തോറും നടത്താനുള്ള ജനകീയ കവിയരങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തപ്പോൾ ആ അനുഭവങ്ങൾ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ഒരു കഥയാക്കി എഴുതി. ആ കഥയാണ് തേല തുരുത്തിൽ.... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:29, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രേമസ്വരൂപലു. == ഭഗവാൻ ശ്രീ സത്യസായിബാബയെക്കുറിച്ച് എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി എഴുതിയ കവിത. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:32, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ഈ കവിത സംഗീതം നൽകി കവയത്രി mc അമ്മിണി ടീച്ചർ ആലപിച്ചി ട്ടുണ്ട്. പ്രേമസ്വരൂപലു എന്നത് തെലുങ്ക് വാക്കാണ്. തന്റെ ഭക്തരെ ഈ വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചാണ് ശ്രീ സത്യസായിബാബ അഭിസംബോധന ചെയ്യാറ് പതിവ്. പ്രേമത്തിന്റെതൽ സ്വരൂപമായ ഭക്തരെ എന്ന് വാക്യാർത്ഥം. == സാഹിത്യവാരാവലോകനം@100 == സാഹിത്യവേദി കോട്ടയം ഓൺലൈൻ ഗ്രൂപ്പിൽ നടത്തിയ സാഹിത്യവാരാവലോകനം. ഞായറാഴ്ച തോറും ആ ഒരാഴ്ചക്കാലത്തെ കഥകളും കവിതകളും അവലോകനം ചെയ്യുന്ന പരിപാടി. കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായ മേമ്മുറി ശ്രീനിവാസനാണ് അവലോകനം നടത്തിയതു്. മേമ്മുറി ശ്രീനിവാസന് അസൗകര്യം ഉണ്ടായ ഏതാനും ആഴ്ചകളിൽ ഈ അവലോകനം ഏഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നിർവഹിച്ചു പോന്നു. മുരളീധരൻ ആനാപ്പുഴ പോലുള്ള കവി ഈ പരിപാടി രാവിലെകൃത്യ വായി കേട്ട് വിലയിരുത്താറുണ്ടായിരുന്നു. രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ ഈ അവലോകനം ഫോണിൽ എത്തിക്കാൻ ശദ്ധിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. കട്ടൻ ചായക്കൊപ്പം അല്പം സാഹിത്യ ചെറുകടിയും എന്നൊക്കെയായിരുന്നു ഈ സാഹിത്യ വിമർശനത്തെ സാഹിത്യ ലോകം വിലയിരുത്തി പോന്നിരുന്നതു്. സാഹിത്യവേദി കോട്ടയം കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്ത് പ്രവർത്തിച്ചു പോരുന്നത് ഷിബു രാജ് പണിക്കരാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 07:22, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഗംഗ ബോട്ട് == വൈപ്പിൻ - വെല്ലിംഗ്ട്ടൺ ഐലന്റ് - എറണാകുളം റൂട്ടിൽ സർവീസ് നടത്തിയിരുന്ന മരത്തടിയാൽ നിർമ്മിതമായ ജലഗതാഗത വകുപ്പിന്റെ ബോട്ട്.രണ്ടോ മൂന്നോ നിറഞ്ഞു വരുന്ന യാത്രക്കാരെ കൊള്ളിക്കാൻ അത്ര വലുതായിരുന്നു ഗംഗയെന്ന ഫെറി ബോട്ട്. യാത്രക്കാർക്ക് വായിക്കാൻ പത്രമാസികകളും ബോട്ടിൽ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ബോട്ട് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ബോട്ടിന്റെ പങ്കയാൽ വെള്ളം കലങ്ങുമ്പോൾ പൊങ്ങി വരുന്ന മീനുകളെ പിടിക്കാർ കടൽ കാക്കകൾ ബോട്ടിനൊപ്പം തോരണം പോലെ പറക്കുന്നത് നല്ല കാഴ്ചയായിരുന്നു. ചിലപ്പോഴൊക്കെ ആ ചെറു മീൻ കൂട്ടങ്ങളെ പിടിക്കാനെത്തുന്ന 2 ഡോൽഫിനുകൾ കുത്തിമറിയുന്നത് കാണാമായിരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:59, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ശ്രീ ഷിർദ്ദി സായി സച്ചരിതം == ഹേമദ് പാന്ത് മറാഠിയിൽ എഴുതിയ ഷിർദ്ദി സായിബാബയുടെ ജീവചരിത്രം. ഹേമദ് പാന്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമാണ് പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് B v ദേവ്. ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ നാഗേഷ് വാസുദേവ് ഗുണാജി . മലയാള പരിഭാഷ പി സി രാമചന്ദ്ര മേനോൻ. ലോകത്ത് എബാടുമുള്ള വിവിധ രാജ്യക്കാരായ ഭക്തർ ഈ ഗ്രന്ഥം നിത്യ പാരായണം ചെയ്തുവരുന്നു.. ഇതു് 7 ദിവസം കൊണ്ട് ഭക്തിപൂർവ്വം വായിച്ച് പൂർത്തി കരിക്കുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം സായിബാബ നടത്തി കൊടുക്കും എന്ന് വിശ്വാസം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:45, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ലിഖിത നാമജപം. == സായി ഭക്തർ തങ്ങളുടെ നിത്യ സാധനയുടെ ഭാഗമായി ചെയ്യുന്ന കർമ്മം. ഒരു നോട്ടു പുസ്തകത്തിൽ ഇഷ്ടദേവന്റെ നാമം ഒരു പേജെങ്കിലും ഒരു ദിവസം എഴുതുന്നു. ഒരു പ്രാവിശ്യം നാമം എഴുതുമ്പോൾ കൈകളും മനസ്സും ഹൃദയവും ചുണ്ടുകളും ഈശ്വരനോട് ഐക്യം പ്രാപിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:54, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == രവിവാര ഹൈക്കു കുറിമാനങ്ങൾ == കേരള ബാങ്കിന്റെ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി എഴുതിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന 4 വരികളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന സാമ്പത്തിക സാംസ്ക്കാരിക കുറിപ്പുകൾ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 03:08, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ശരണാഗതി == കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരെക്കുറിച്ച് മലയാള വായനക്കാർക്ക് പ്രത്യേകം പരിചയപെടുത്തേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ല. ഭാരതപര്യടനം വായിക്കാത്ത മലയാളി എഴുത്തുകാരും കാണില്ല. മഹാഭാരതത്തെ അധികരിച്ച് ആര് എന്തു് എഴുതാൻ ശ്രമിച്ചാലും അവരൊക്കെ ആദ്യം മറിച്ചു നോക്കാറ് ഭാരത പര്യടനം തന്നെ. ആ കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരുടെ അദ്ധ്യത്മക കൃതിയാണ് ശരണാഗതി. ഒരു സത്യസായി ഭക്തൻ കൂടിയായ മാരാർ തന്റെ ആദ്ധ്യത്മിക അനുഭവങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ തട്ടും വിധത്തിൽ കോറിയിട്ടിരിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥം.അദ്ധ്യായങ്ങൾ മനനം ആദ്ധ്യാത്മിക മാർഗ്ഗങ്ങൾ ശരണാഗതി എന്നിങ്ങനെ മൂനു ഭാഗങ്ങളായി പകുത്തിരിക്കുന്നു. കൃപാസപ്തകം ഭ്രൂണഹത്യ ഭഗവാൻ സർവ്വാന്തര്യമി നഗരസങ്കീർത്തനം എല്ലാംനമ്മൾ തന്നെ എന്നിങ്ങനെ 81 അദ്ധ്യയങ്ങൾ. 413 പേജുകൾ 1976 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒന്നാം പതിപ്പിന്റ വില 80 രൂപ. പ്രസിദ്ധീകരണം മാരാർ സാഹിത്യ പ്രകാശം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:02, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തൊട്ടൊന്ന് തലോടി == നല്ലെഴുത്ത് സാഹിത്യ ഗ്രൂപ്പിൽ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ചെയ്തിരുന്ന സാഹിത്യ അവലോകനത്തിന്റെ പേര് എഴുതി തെളിഞ്ഞവരുടേയും തുടക്കക്കാരുടേയും സാഹിത്യ രചനകൾ തൊട്ടൊന്നു തലോടും വിധത്തിൽ സൗമനസോടെ വിലയിരുത്തിയിരുന്ന പംക്തി. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:12, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ജാതി വ്യവസ്ഥിയും കേരള ചരിത്രവും == പി കെ ബാലകൃഷ്ണൻ എഴുതിയ പൊടിപ്പും തൊങ്ങലും ചാർത്താത്ത കേരളത്തിന്റെ നേർ ചരിത്രം. കേരളത്തെപ്പറ്റി ആധികാരികമായി പഠിക്കുന്നവർ പേർത്തും പേർത്തും വായിച്ചിരിക്കേണ്ട പുസ്തകം. ഒരു പാട് വിമർശനങ്ങൾ അക്കാലത്ത് ഏറ്റുവാങ്ങിയ പുസ്തകം. അക്കാലത്തെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം നേരിന്റെ നെറിവോടെ ഈ ചരിത്ര പുസ്തകം കാണിച്ചു തരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:52, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ജേഴ്സി മാറ്റ ചന്ത == 2026 ലോകകപ്പിനോട് അനുബന്ധിച്ച് സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നവ മാധ്യമങ്ങളിൽ എഴുതിയ കഥ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:56, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) താരയും ലാമിനും ഫെയ്സ്ബുക്ക് കമന്റിൽ നിന്നൊരു കഥ അങ്ങിനെ വീണ്ടും ബ്രസീൽ ഫാനായി പോയ ബുദ്ധി ആന പിടിച്ചാലും വരില്ല മെസ്സി . ലാമിനും പൊന്നാപുരം കോട്ടയും തുടങ്ങിയ കഥകൾ കൂടി ഓൺലൈനിൽ എഴുതി. == ദൈനംദിന കാഴ്ചകൾ കഥകളാക്കുന്ന എഴുത്തുകാരൻ == പത്ര പ്രവർത്തകൻ വി ആർ നോയൽ രാജ് സാഹിത്യശ്രീ മാസികയിൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായിയെക്കുറിച്ച് എഴുതിയ ജീവചരിത്ര കുറിപ്പിന്റെ തലവാചകം. ഇദ്ദേഹം ഓൺലൈനിൽ വ്യക്തി മുദ്രകൾ 43 ൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 00:48, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == N P A == നോൺ പെർഫോമിങ്ങ് അസറ്റ്. ഈ വാക്ക് ബാങ്കിംഗ് ഫീൽഡിലാണ് പൊതുവായി ഉപയോഗിക്കാറ് പതിവ്. ബാങ്ക് ലോണിന്റെ കുടിശ്ശികയുടെ ഏറ്റക്കുറച്ചലിന്റെ ഗ്രേഡ് ആണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:05, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കാനപ്പിള്ളി സതി സുകുമാരൻ സ്മാരക പുരസ്ക്കാരം. == എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി അമ്മയുടെ സ്മരണാർത്ഥം നടത്തുന്ന കാവ്യസായാഹ്നത്തിൽ തെരെത്തെടുക്കപെടുന്ന ഏറ്റവും നല്ല കവിതക്ക് കൊടുക്കുന്ന പുരസ്ക്കാരം. ചെറായി അഴീക്കോടൻ വായനശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് കാനപ്പിള്ളി സതി സുകുമാരൻ സ്മാരക കാവ്യസായാഹ്നം നടത്തി പോരുന്നത്. m c അമ്മിണി ടീച്ചർ എടവനക്കാട് ദേവദാസ് ചേന്ദമംഗലം പറവൂർ തുടങ്ങിയ കവികൾ ഈ പുരസ്ക്കാരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:15, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ബലിതർപ്പണം == പിതൃബലി എന്നതാണ് ഇതു കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു്. ഭാരതീയ ഹിന്ദു വിശ്വാസികളുടെ പൗരാണികമായ കർമ്മ ചര്യ. ഭാരതീയർ ബലി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് മരിച്ചു പോയ തങ്ങളുടെ ബന്ധുമിത്രാതികൾക്ക് മാത്രമല്ല സകല ജീവജാലങ്ങൾക്കും എന്തിനു പറയുന്നു വൃക്ഷലതാതികൾക്കും വരെ ഇത്തരമൊരു മനോഭാവ തുടർച്ച ഭാരതീയർക്ക് മാത്രമേ കാണൂ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 11:31, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തൊഴുതൊന്ന് ഇരുന്ന്. == ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് തൊഴുതിറങ്ങി ഭക്തർ എവിടെയെങ്കിലും അല്പ നേരം വിശ്രമിക്കുനത് കണ്ടിട്ടുണ്ടാകും. അതിലൊരു വിശ്വാസ പ്രമാണം കൂടി ഉണ്ട്. നാം ക്ഷേത്രത്തിൽ പോകാൻ തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ തന്നെ നാം ആ ക്ഷേത്ര മൂർത്തിയുടെ സംരക്ഷണ വലയത്തിലാകുന്നു. ക്ഷേത്രദർശനം കഴിയുംവരെ ആ ഈശ്വര ചൈതന്യത്തിന്റെ അനുചരർ നമ്മെ അനുയാത്ര ചെയ്ത് കാത്തുരക്ഷിക്കും.നമ്മുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ഗോചരമല്ലാത്ത ശക്തികളിൽ നിന്ന്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് തൊഴുത് ഇറങ്ങി എവിടെയെങ്കിലും ഇരിക്കുന്നതുകാണുമ്പോൾ തങ്ങളുടെ ഡ്യൂട്ടി കഴിഞ്ഞു എന്ന് കരുതി അടുത്ത ഭക്തരെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൂട്ടി കൊണ്ടുവരാനുള്ള തങ്ങളുടെ നിയോഗത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 11:44, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആനവാതിൽ. == മട്ടാഞ്ചേരിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലം. മട്ടാഞ്ചേരിപാലസ് പണ്ട് ഡച്ച് പാലസായിരുന്നു. അവിടെവരുന്ന കൊബനാനകൾക്ക് സുഗമമായി കടന്നുപോകാൻ കൂറ്റൻ വാതിലുകൾ നിർമ്മിച്ചു. കലാപാടവത്തോടെ. പിന്നീടത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടായി മാറി. കാലക്രമേണ സ്ഥലത്തിന്റെ പേരും ആയി. മേനക തീയറ്റർ ഉണ്ടായിരുന്ന ഇടം പിൽക്കാലത്ത് മേനക Jn ആയതു പോലെ. ജനത ആശുപത്രി ഉണ്ടായിരുന്ന വൈപ്പിൻ കരയിലെ സ്ഥലം പിൽക്കാലത്ത് ജനത ബസ് സ്റ്റോപ്പ് ആയതു പോലെ. ആനവാതിൽ കൊച്ചിയുടെ പൈതൃകമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു പോരുന്നു. ധാരാളം വിദേശ വിനോദ സഞ്ചാരികൾ ആനവാതിൽ കാണാൻ എത്തി ചേരുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:05, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓണാഘോഷം@ മറൈൻഡ്രവ്. == മറൈൻ ഡ്രവിലെ ഓണാഘോഷം എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ മറൈൻഡ്രവ് G c d a കോംപ്ലക്സിലെ പൂക്കള മത്സരം ഓർമ്മയിലേക്കെത്തും. നൂറോളം കടകളുള്ള അവിടെ ഓരോ കടകളും മത്സരാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരുക്കുന്ന പൂക്കളം കാണാൻ മറ്റു ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ളവർ വരെ എത്താറുണ്ട്. നീണ്ട വിശാലമായ ഇടനാഴികൾ കായൽ കാറ്റ് ആവോളം അകത്തേക്ക് കടക്കാൻ പാകത്തിനുള്ള കൂറ്റൻ രണ്ട് ഇടനാഴി വാതിലുകൾ. വടംവലി ഉറിയടി തുടങ്ങിയ കായിക മത്സരങ്ങളും ഓണക്കാലത്ത് ഇവിടെ നടത്തപെടുന്നു. പാട്ട് മിമിക്രി തുടങ്ങിയ കലകളിലും ഇവിടുത്തെ കടകളിലെ തൊഴിലാളികൾ പിന്നിലല്ല എന്നതു് പരിപാടികൾ കാണുമ്പോൾ ബോധ്യമാകും. കോയിനുകൾ കൊണ്ടും ക്യാമറകൾ കൊണ്ടും മൊബൈൽ ഫോണുകൾ കൊണ്ടു പോലും പൂക്കളം തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഇവരുടെ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് 20 വർഷത്തെ പാരമ്പര്യം അവകാശപെടാം. കൊച്ചിക്കായലിനോട് തൊട്ടുരുമി കിടക്കുന്ന ഈ ഷോപ്പിംഗ് ഇടത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത സൂപ്പർഹിറ്റുകളായ കുറെ മലയാള ചിത്രങ്ങളുടെ ലൊക്കേഷൻ ആയിട്ടുണ്ട് എന്നുള്ളതാണ്. അവയിൽ ചിലത് ഇൻ ഹരിഹർ നഗർ ഛോട്ടാ മുബൈ ഡാഡി കൂൾ പാസഞ്ചർ സുന്ദരപുരുഷൻ അന്നയും റസൂലും. ഡോ കാന്തിനായർ എന്ന ഹോമിയോ ഡോക്ടറുടെ ക്ലിനിക്കും 25 വർഷമായി ഇവിടെ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. സ്വിസ്സ് ടൈം ഹൗസ് എന്ന വാച്ച് കടയും അവരുടെ തന്നെ ഇലട്രോണിക് ഷോപ്പും ഈ ഷോപ്പിംഗ് കോബ്ലക്സിന്റെ പെരുമ കൂട്ടുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:40, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) കൊച്ചിയിൽ ആദ്യമായി എക്സ് ലേറ്റർ സ്ഥാപിച്ചത് ഇവിടെയാണ്. അത് കാണാനും അതിൽ കയറാനും ഒരുപാട് ആളുകൾ വരാറുണ്ടായിരുന്നു. == ജോസഫ് വൈറ്റിലയും ഫാ. ചെറിയാൻ കുനിയൻ തോടത്തും. == ജോസഫ് വൈറ്റില സമയം മാസികയുടെ പത്രാധിപർ ആയിരുന്ന സമയത്ത് അദ്ദേഹത്തോട് വളരെ അടുത്ത് ഇടപഴകാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്റെ ഏതാനും കഥകൾ സമയത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട് . കഥകളുടെ പോരായ്മകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി തിരുത്തിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. എഴുതി തുടങ്ങുന്ന കാലത്ത് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. ഒരുപാട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ചെറിയാൻ കുനിയൻ തോടത്ത് അച്ചൻ കുടുംബ ദീപം മാസികയുടെ പത്രാധിപർ ആയിരുന്നു. എന്റെ വളരെയേറ കഥകൾ കുടുംബ ദീപം മാസികയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നല്ലൊരു കവിയാണ് അച്ചൻ. കുടുംബദീപം വർഷംതോറും ഇറക്കിയിരുന്ന വാർഷിക പതിപ്പ് മലയാളത്തിലെ മുൻ നിര ആനുകാലികങ്ങളുടെ വാർഷിക പതിപ്പുകളോട് ഒപ്പം നിൽക്കുന്നതായിരുന്നു. അതിലും മലയാളത്തിലെ മുൻ നിരഎഴുത്തുകാർക്കൊപ്പം എനിക്കും കുനിയൻ തോടത്ത് അച്ചൻ അവസരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:08, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പശ്ചിമ കൊച്ചിയിലെ കൗതുകപേരുകൾ. == കടവുകൾ കമാലക്കടവ് നെല്ല് കടവ് ചെറളായി കടവ് മരക്കടവ്. ചില മുക്കുകൾ കപ്പലണ്ടി മുക്ക് അമ്മായി മുക്ക് പറവാനമുക്ക്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:36, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)കമാലകടവിന് മറ്റൊരു ചരിത്രം കൂടിയുണ്ട്. അവിടെ ആദ്യമായി ചീനവല ഇട്ടു കഴിഞ്ഞ് ആദ്യ കോരിനു തന്നെ ലക്ഷങ്ങളുടെ മീൻ ലഭിച്ചു. ഇന്നത്തേയും അന്നത്തേയും കബോളനി ലവാരം താരതമ്യം ചെയ്തു നോക്കുമ്പോഴാണ് അറിയുന്നത് അന്നത്തെ ലക്ഷങ്ങളുടെ ഇന്നത്തെ വാല്യൂ. == വഞ്ചി സ്ക്വയർ. == എറണാകുളം ഷൺമുഖം റോഡ് ബാനർജി റോഡുമായി സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് സാക്ഷി പറയാനെന്നവണ്ണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൊച്ചി കോർപറേഷന്റെ ഓപ്പൺ ഓഡിറ്റോറിയം. ചെറിയ സമ്മേളനങ്ങൾക്ക് യോജ്യം. ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത ഒരു വലിയ ഓടി വഞ്ചിയുടെ ആകൃതിയിലാണ് ഇതു് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:42, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സനാതന സാരഥി. == ശ്രീ സത്യസായി പബ്ലിക്കേഷൻ സൊസൈറ്റി ഇറക്കുന്ന ആദ്ധ്യത്മിക മാസിക. ഒരു പരസ്യം പോലുമില്ലാതെ ഇറക്കുന്ന മാസിക. സത്യസായിബാബയെ കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ ബാബയുടെ പ്രസംഗങ്ങൾ ഒക്കെ ഇതിൽ വായിക്കാം. സായിബാബയെപ്പറ്റി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അതിലേക്കുള്ള ആദ്യ ചവിട്ടുപടിയാണ് ഈ മാസിക. ഇംഗ്ലീഷ് ഉൾപെടെ ഭാരതത്തിലെ വിവിധ ഭാഷകളിൽ ഈ മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിൽ ഇറങ്ങുന്ന മാസികയുടെ പത്രാധിപർ N സോമശേഖരൻ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:30, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വീഞ്ഞപ്പെട്ടി. == ചായപൊടിപ്പെട്ടി എന്നും ഇതിന് വിളിപേരുണ്ട്. വീഞ്ഞ മരത്തിന്റെ മരപാളികൾ കൊണ്ടാണ് ഇത് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഭാരവും തീരെ കുറവ്. ഉപയോഗം കഴിഞ്ഞാൽ മണ്ണോട് ചേരും. പ്രകൃതി സൗഹൃദപ്പെട്ടി. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:30, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സഹ്യാദ്രി ക്രെയിൻ. == ഗോശ്രീ പാലം പണി നടക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭാഗമായി എത്തിയ കൂറ്റൻ ക്രെയിൻ. മുബൈയിൽ നിന്നു പ്രത്യേക സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങളോടെ കടൽമാർഗ്ഗമാണ് ഇതു് കൊണ്ടുവന്നത് കാലാവസ്ഥയും മറ്റും നോക്കി കാറ്റും മഴക്കോളും കുറഞ്ഞ സമയം നോക്കിയായിരുന്നു അതിന്റെ യാത്ര.. അത് കൊച്ചിയോട് അടുത്തപ്പോൾ വളരെ ആഘോഷ പൂർവമാണ് വൈപ്പിൻ നിവാസികൾ സ്വീകരിച്ചത്. അന്നത് കെട്ടിയിരുന്ന പത്തോളം കോൺക്രീറ്റ് കുറ്റികൾ ആ ഓർമ്മ ഉണർത്തും വിധത്തിൽ മറൈൻഡ്രവിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്ത് കായലിനോട് ചേർന്ന് ഇപ്പോഴും കാണാം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:44, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രിയദർശിനി സ്ത്രീ സൗജന്യയാത്ര. == വി ഡി സതീശൻ സർക്കാരിന്റെ ജന പ്രിയ സംരഭം. KSRTC യുടെ ഓർഡിനറി ബസ്സുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യമായി യാത്ര. സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ക്രയവിക്രയശേഷി കൂട്ടാൻ ഇതു് ഇടയാക്കിക്കഴിഞ്ഞു. ഇതിന്റെ എഫക്ട് പച്ചക്കറിമാർക്കറ്റിലും പ്രൊവിഷൻ ഷോപ്പുകളിലും ബേക്കറിയിലും മൊബൈൽ ഷോപ്പുകളിലും തട്ടുകടകളിൽ വരെ വന്നു കഴിഞ്ഞു.. ദൂരവ്യാപകമായ ഫലങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാക്കാൻ ഈ പദ്ധതിക്ക് കഴിയും. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ പേരിലാണ് ഇത് നടപ്പാക്കിയത് എന്നതു തന്നെ ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വെളിവാക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:07, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആന തലപ്പൊക്ക മത്സരം. == ചെറായി പൂരത്തോടനുബന്‌ധിച്ച് നടക്കാറുള്ള തിടമ്പ് മത്സരം. അഥവാ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള ആനയെ കണ്ടെത്തുന്ന മത്സരം. ചെറായി ഗൗരീശ്വര അബലത്തിലെ ഉത്സവവും അതിനോട് ബന്ധപ്പെട്ട കലാ പരിപാടികളും നടത്തുന്നതു തെക്ക് വടക്ക് ചേരുവാരങ്ങളാണ്. ഉത്സവ ദിവസം രാവിലെ 8 മണിക്ക് ഓരോ ചേരുവാരക്കാരും ഓരോ ആനകളെ ഗജമണ്ഡപത്തിൽ എത്തിക്കുന്നു. ബല്ല് മുഴങ്ങിക്കഴിഞ്ഞ് കൂടുതൽ സമയം തല ഉയർത്തി പിടിച്ച് നിൽക്കുന്ന ആന വിജയിക്കും. ശ്രീമുരുകന്റെ തിടബ് ഏറ്റാനുള്ള ഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു. രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരന് ശിവഭഗവാന്റെ തിടബ് ലഭിക്കും. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഈ മത്സരം കാണാൻ ഇവിടെ എത്താറുണ്ട്. അതിൽ അയൽ ജില്ലക്കാരും വിദേശികളും പെടും . ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ഒരു ദിവസം സാംസ്ക്കാരിക സമ്മേളനത്തിനുള്ളതാണ്. സുകുമാർ അഴീക്കോടിനെ പോലുള്ള പ്രാസംഗികർ ഇത്തരം സമ്മേളനങ്ങളിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചെറായി വിജ്ഞാന വർദ്ധിനി സഭയുടെ വകയാണ് ചെറായി ഗൗരീശ്വര ക്ഷേത്രം. ശിവകുടുബാഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് വാണരളുന്ന ക്ഷേത്രം. നവഗ്രഹങ്ങളും അയ്യപ്പനും ഇവിടെ ഉണ്ട്. ശ്രീ നാരായണ ഗുരുദേവൻ പ്രതിഷ്ട നിർവഹിച്ച ക്ഷേത്രമാണ്. ഗുരുദേവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിയിരുന്നപ്പോൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ചാരു കസേരയും കട്ടിലും ഇവിടെ സംരക്ഷിച്ച് സൂക്ഷിച്ചു വരുന്നു. 29 ആനകൾ വരെ ഉത്സവത്തിന് അണിനിരന്നിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:01, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വലിയ കൃഷ്ണൻകുട്ടിയും ചെറിയ നാരായണൻകുട്ടിയും. == ചെറായി പൂരത്തിന്റെ ആന തലപ്പൊക്ക മത്സരത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട് രണ്ട് ആന കളെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി എഴുതിയ കഥ. ഈ കഥ ആകാശവാണി കൊച്ചി നിലയം സാഹിത്യ സുരഭിയിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:15, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സായി ഭജന. == മറ്റു ഭജനകളിൽ നിന്ന് ഏറെ വ്യത്യാസമുള്ളതാണ് സായി ഭജനകൾ. ഭജന കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്യാൻ സത്യസായി സമിതികളിൽ ഭജൻ കോർഡിനേറ്റർ എന്ന ഓഫീസ് ബെയറർ ഉണ്ട്.അദ്ദേഹമാണ് ഓരോരുത്തരും പാടേണ്ട ഭജന സെലക്ട് ചെയ്ത് നിയന്ത്രിച്ചു പോരുന്നത്. നാലോ അഞ്ചോ വരികളെ പാടുള്ളൂ. ഭജന എല്ലാവർക്കും ഏറ്റു പാടാൻ തക്കവിധത്തിൽ സിംപിൾ ആയിരിക്കണം. ആദ്യം വരികൾ ലോ പിച്ചിലും പിന്നീട്ഹൈ പിച്ചിലും പാടാം. നേരത്തെ ലിസ്റ്റ്‌ ഇട്ടു തന്നെയാണ് സമിതികളിൽ ഭക്തർക്ക് പാടാൻ അവസരം നൽകുന്നത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 16:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രശാന്തി സേവ. == പർത്തി സേവയെന്നും പറയാറുണ്ട്. ഭാരതത്തിലെ സത്യസായി സമിതിയിലെ പ്രവർത്തകർക്ക് വർഷത്തിൽ 2 പ്രാവിശ്യം ഒരാഴ്ച വീതം പുട്ടപർത്തിയിലെ ആശ്രമത്തിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പോകാൻ അവസരം ഉണ്ട്. ഇതിനെ സായിഭക്തർ പറയുന്നത് ആദ്ധ്യത്മിക പോസിറ്റീവ് ചാർജ് ചെയ്യാൻ പ്രശാന്തിനിലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു എന്നാണ്. ഭൂമിയിലെ സ്വർഗം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന പ്രശാന്തിനിലയത്തിലെ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരും വേണ്ടെന്ന് വെയ്ക്കാറില്ല. ഇതിന് ചില തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ആവശ്യമുണ്ട്. അവിടെ എങിനെ പെരുമാറണം തനിക്ക് കിട്ടുന്ന ഡ്യൂട്ടി എങിനെ ചെയ്യണം. ഇതിനൊക്കെ വേണ്ടി ജില്ലകൾ തോറും ബ്രീഫിംഗ് ക്യാബുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ആ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കൊണ്ടു ചെന്നാലേ സേവാ പ്രവർത്തനം ചെയ്യാൻ അനുമതി ലഭിക്കൂ. എല്ലാറ്റിനുപരി ഒരോ സമിതി കൺവീനറുടെ അറിവോടെ വേണം പ്രവർത്തകർ പോകേണ്ടത്. ഡ്യൂട്ടി ചെയ്യുമ്പോൾ സ്ക്കാർഫ് ധരിച്ചിരിക്കണം. സ്ക്കാർഫ് ധരിച്ച സേവാദൾ പറയുന്നത് അനുസരിക്കാൻഅവിടെ എത്തുന്ന മറ്റു ഭക്തർ ബാദ്ധ്യസ്തരാണ്. സ്ക്കാർഫ് വളരെ പവിത്രതയോടെയാണ് ധരിക്കുന്ന ആൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. സ്ക്കാർഫ് ധരിച്ചു കൊണ്ട് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ പാടില്ല. ഡൂട്ടി കഴിഞ്ഞാൽ ഊരി കൈയിൽ പിടിക്കണം. അവിടെ താമസിക്കുന്ന ഒരാഴ്ച നമ്മുടെ ദിനചര്യയുടെ താളം മാറും. ചായക്ക് ക്യൂ നിൽക്കണം ഭക്ഷണത്തിനും ഡ്യൂട്ടി ഷിഫ്റ്റ് മാറി മാറി വരും അതൊക്കെ സഫർ ചെയ്യേണ്ടിവരും. ഒരിക്കൽ പ്രശാന്തിസേവ സർവീസിന് പോയിട്ടുള്ളവർ അടുത്ത അവസരത്തിനായി കാത്തു കാത്തിരിക്കും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 17:19, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == രാമകഥാരസവാഹിനി. == സായിഭക്തർ കർക്കിടക മാസത്തിൽ ആദ്ധ്യത്മരാമായണത്തോട് ഒപ്പം വായിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥം. ഭഗവാൻ ശ്രീ സത്യസായിബാബ ഏഴരക്കൊല്ലത്തോളം സനാതന സാരഥി മാസികയുടെ തെലുങ്ക് പതിപ്പിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതി. ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ വായനക്കാർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തി കൊണ്ട് പ്രൊഫ N കസ്തുരിസ്വാമി ഇതാക്കെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പി കേളക്കുറുപ്പാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.. 704 പേജുകൾ രാമൻ - രാജകുമാരനും തത്വവും രാമന് നിഴലായി സീതയും ഭാരതഗമനം മിത്രലാഭം സ്വധാമത്തിലേക്ക് തുടങ്ങി 32 അദ്ധ്യായങ്ങൾ. സത്യത്തോട് ചരിത്രത്തോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ് രാമകഥാരസവാഹിനി. ഒരവതാരം ആടിയ ലീലകകളെ കുറിച്ച് മറ്റൊരു അവതാരം എഴുതിയ പുസ്തകം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 08:43, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തപോവനം. == ശ്രീ സത്യസായി സച്ചരിതത്തിന്റെ പേരാണ്. എഴുതിയതു് ശാന്തി ശ്രീ ജന്ധ്യാല വേങ്കടേശ്വര ശാസ്ത്രി. മലയാള വിവർത്തനം സായിദാസ്. 288 പേജുകൾ. ദിവ്യതയിലേക്ക് ദിവ്യാത്ഭുതങ്ങൾ ഷിർദ്ദിസായി_പർത്തിസായി ആതുരസേവാമന്ദിരം ദു:ഖിതർക്ക് പ്രിയനായി - ആവശ്യക്കാർക്ക് അരികിലായി തുടങ്ങി 18 അദ്ധ്യായങ്ങൾ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 09:13, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സായി പ്രോട്ടീൻ. == പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ മില്ലറ്റ് ധാന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രതിരോധ പൊടി. ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതികളിലെ വനിതാ വിഭാഗം ആണ് തങ്ങളുടെ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് ഉണ്ടാക്കി വിതരണം ചെയ്തു പോരുന്നതു്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:02, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഭഗവാൻ ശ്രീ സത്യസായി ഭജനാവലി. == സായി ഭക്തരുടെ കൈ പുസ്തകം. 234 പേജുകൾ സായി സുപ്രഭാതം ഗായത്രി മന്ത്രം സായി ഗായത്രി ലിംഗാഷ്ടകം ശാന്തി മന്ത്രം അഷ്ടോത്തരം സത്യസായി സഹസ്രനാമാവലി ആരതി സ്തോത്രം ഗണേശ ഭജനകൾ ഗുരു ഭജനകൾ ദേവി ഭജനകൾ ശിവഭജനകൾ ശ്രീരാമ ഭജനകൾ ശ്രീകൃഷ്ണ ഭജനകൾ സർവ്വ മത ഭജനകൾ പൊതുഭജനകൾ അയ്യപ്പഭജന മുരുകഭജനകൾ തുടങ്ങി ഒരു സായി ഭക്തർ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട എല്ലാ ഭജനകളും ഈ പുസ്തകത്തിൽ ഉണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:17, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ദീപസ്തംഭം മഹാശ്ചര്യം. == ആകാശവാണി കൊച്ചി നിലയത്തിന്റെ ഹൈക്കു സ്ക്രിപ്റ്റ് അവതരണം. ചെറിയ സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ സരസമായി ചില ചാട്ടുളികൾ സമൂഹത്തിലേക്ക് നമ്മിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്ന പരിപാടി. മൂനേ മൂന് കഥാപാത്രങ്ങൾ മാത്രം. അതിലൊന്ന് ചായക്കടയാണന്നു മാത്രം. രാഖിശ്യം ആണ് ചായക്കട നടത്തുന്നത്. ചായക്കടക്കാരിയുടെ ഭർത്താവ് കഥാപാത്രത്തെയാണ് അരുൺ ബാലകൃഷ്ണൻ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് അരുൺ ബാലകൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ്. ഇതിന്റെ രചനയും അവതരണവും കാണുമ്പോൾ നടൻ ശ്രീനിവാസനെ ഓർമ്മവരുന്നു നല്ല തിരക്കഥകൾ എഴുതാറുള്ള ശ്രീനിവാസൻ അതിൽ നിന്ന് സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുന്ന റോൾ മണ്ടത്തരം ആവോളം കാണിക്കുന്ന കഥാപാത്രത്തെ ആയിരിക്കും. സ്വയം ചെറുതായി മറ്റുള്ളവരെ വലുതാക്കി കാണിക്കാനുള്ള വിശാല മനസ്ക്കത. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 02:30, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തൽസമയം റിപ്പോർട്ടർ. == മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് ചനലിന്റെ ജനപ്രിയ പരിപാടി. ആകാശവാണിയുടെ കൗതുക വാർത്തകളോട് താരതമ്യം ചെയ്യാവുന്ന കാഴ്ചാനുഭവ വാർത്താശകലം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 02:36, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓടശ്ശേരി കുടുംബ ട്രസ്റ്റ്. == ഓടശ്ശേരി കുടുബട്രസ്റ്റ് രൂപീകരണ യോഗം സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ആണ് ചെട്ടിക്കാട് വെച്ച് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. മാല്യങ്കര കൊടുങ്ങലൂർ അഞ്ചക്കുളം ചെറായി ചെട്ടിക്കാട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന ഓടശ്ശേരി കുടുംബങ്ങളിൽ പെട്ടവർ ചെട്ടിക്കാട് വെച്ചാണ് ട്രസ്റ്റിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 08:34, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == മട്ടാഞ്ചേരി. == മട്ടാഞ്ചേരി എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലേക്ക് എത്തുന്നത് പഴമയുട പ്രൗ ഡി വിളിച്ചോതുന്ന മട്ടാഞ്ചേരി മാർക്കറ്റാണ്. സുഗന്ധ വ്യഞ്ജനകളുടെ പറുദീസ. യൂറോപ്യൻമാരും അറബികളും കച്ചവടത്തിനെത്തിയ മാർക്കറ്റ്. കൊച്ചിയുടെ മണം സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ മണം കൂടിയാണന്ന് മട്ടാഞ്ചേരി മാർക്കറ്റ് ഇന്നും ബോദ്ധ്യമാക്കിതന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ മട്ടാഞ്ചേരി എന്ന പേരുള്ള മണ്ണുമാന്തിക്കപ്പൽ കൊച്ചിക്കായലിൽ വെച്ച് മുങ്ങി. ഒരു പാട് വർഷങ്ങളുടെ പ്രയത്നങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ആ മണ്ണുമാന്തിക്കപ്പൽ കായലിൽ നിന്ന് പൊക്കി എടുക്കാൻ തന്നെ സാധിച്ചത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 09:17, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഗ്രാമം നഗരമാകുന്ന അടയാളങ്ങൾ. == ഗ്രാമത്തിന്റെ നഗരത്തിലേക്കുള്ള വളർച്ച സ്വാഭാവികമാണെങ്കിൽ കൂടി അത് പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത് വൻകിട ബിസിനസ്കാരാണ് എന്നതാന്ന് വാസ്തവം. വൈപ്പിൻകര ഒരിക്കൽ ചെറായി പാലം വഴി മുസരീസ് നഗരവും ആയി ബന്ധം വെച്ചു. ഗോശ്രീപാലം വഴി പൈതൃക പുരാതന നഗരമായ കൊച്ചിയുമായി കൂട്ടു ചേർന്നു. അഴീക്കോട് പാലം വഴി അയൽജില്ലയുമായി കൈകോർക്കാൻ പോകുന്നു. അപ്പൊപിന്നെ നന്തിലത്ത് ജി മാർട്ട് എങ്ങിനെ ചെറായിൽ ഷോപ്പ് തുറക്കാതിരിക്കും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:05, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) gvzv5vi30f2iysmlnv2so5aydke999a 2 669885 4659435 4654477 2026-08-18T02:07:12Z P.M RASHID Ayyaya 77091 4659435 wikitext text/x-wiki എന്റെ പേര് മുഹമ്മദ്‌ റാഷിദ്‌ അയ്യായ. == വിദ്യാഭ്യാസം == പ്രാഥമിക പഠനം : AMLP SCHOOL THALAKKATTUR,AMUP SCHOOL THALAKKATTUR, CPPHAMHSS OZHUR, AL IHSAN ENGLISH HSS, UNIVERSITY OF CALICUT ഉന്നത പഠനം : BA ENGLISH 3ni36ke4y7h279i84dpk4ft3b2pw8xv 0 669898 4659318 4658372 2026-08-17T14:37:37Z P.M RASHID Ayyaya 77091 P.M RASHID Ayyaya എന്ന ഉപയോക്താവ് [[എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]] എന്ന താൾ [[കാന്തപുരം എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: കൂട്ടിച്ചർക്കാൻ 4658372 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = AP Muhammad Musliyar.png | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] 4rk5qda0pia17hosw9gcsdnssm5ceth 4659481 4659318 2026-08-18T05:44:45Z Ranjithsiji 22471 പകർപ്പവകാശ ലഘനപ്രശ്നമുള്ള ചിത്രം നീക്കുന്നു 4659481 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] lqjvth3vly358dmhnthn4pw3cn6fw16 4659492 4659481 2026-08-18T07:34:28Z Amsabith 208057 4659492 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54e |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |website=Mathrubhumi |language=ml |access-date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2026}}</ref> ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] t9cdvvhiudn8zsdextt2pou49thibab 4659493 4659492 2026-08-18T07:35:11Z Amsabith 208057 [[Special:Contributions/Amsabith|Amsabith]] ([[User talk:Amsabith|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4659492|4659492]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു 4659493 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] lqjvth3vly358dmhnthn4pw3cn6fw16 4659494 4659493 2026-08-18T07:36:03Z Amsabith 208057 4659494 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54e |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |website=Mathrubhumi |language=ml |access-date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2026}}</ref> ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] t9cdvvhiudn8zsdextt2pou49thibab 4659495 4659494 2026-08-18T07:37:33Z Amsabith 208057 4659495 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54e |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |website=Mathrubhumi |language=ml |access-date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2026}}</ref> ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /><nowiki><ref>{{Cite web |url=https://share.google/uDk5QMvtvOH2XExLi |title=എ.പി.മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |website=Manorama Online |language=ml |access-date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2026}}</ref></nowiki> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] 7vp1fddbkyzi0p2ql1ko86zsvdu4tz8 4659496 4659495 2026-08-18T07:37:54Z Amsabith 208057 [[Special:Contributions/Amsabith|Amsabith]] ([[User talk:Amsabith|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4659495|4659495]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു 4659496 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54e |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |website=Mathrubhumi |language=ml |access-date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2026}}</ref> ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] t9cdvvhiudn8zsdextt2pou49thibab 4659498 4659496 2026-08-18T07:47:20Z Amsabith 208057 4659498 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Infobox person | name = കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ | image = | caption = | native_name = | other_names = ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ് | birth_date = 1950 | birth_place = കരുവൻപൊയിൽ, കൊടുവള്ളി, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = [[കോഴിക്കോട്]], കേരളം | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതൻ | known_for = ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ | title = വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ, കാരന്തൂർ മർകസ്<br>സെക്രട്ടറി, സ0മസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ | religion = [[ഇസ്‌ലാം]] | spouse = | children = അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി, അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ | parents = കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജി, ആയിശ }} കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു '''കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ'''.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847 |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ |newspaper=മാധ്യമം |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> സമസ്ത സെക്രട്ടറി, മർകസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാൾ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് '''ചെറിയ എ.പി. ഉസ്താദ്''' എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കേരളീയ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-07|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=en}}</ref> [[മർക്കസു സ്സഖാഫത്തി സ്സുന്നിയ്യ|കാരന്തൂർ മർകസ്]] വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2022/11/20/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away.html|title=കാന്തപുരം എ.പി.മുഹമ്മദ് മുസ്‍ലിയാർ അന്തരിച്ചു; മുസ്‌ലിം കർമ ശാസ്ത്ര പഠനരംഗത്തെ വിദഗ്ധൻ|access-date=2026-08-18|language=ml}}</ref> ==പദവികൾ== സമസ്ത സെക്രട്ടറി, സമസ്ത കേന്ദ്ര മുശാവറ അംഗം, സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഫത്‌വ കമ്മിറ്റി കൺവീനർ, മർക്കസ് വൈസ് പ്രിൻസിപ്പൽ,പാഠപുസ്തക സ്ക്രീനിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ പ്രധാന പദവികൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1950-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ [[കൊടുവള്ളി]]ക്കടുത്തുള്ള കരുവൻപൊയിലിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരേതരായ കല്ലാച്ചി ചേക്കു ഹാജിയും ആയിശയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ]] പ്രഥമ ശിഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/ap-muhammad-musliar-kanthapuram-passes-away-ak-567387.html |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം അന്തരിച്ചു |newspaper=ന്യൂസ് 18 മലയാളം (News18 Malayalam) |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> കാന്തപുരം, കോളിക്കൽ, മാങ്ങാട് തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ ദർസുകളിൽ (ഇസ്‌ലാമിക പഠന കേന്ദ്രങ്ങൾ) ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തി. തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രമുഖ കലാലയമായ വെല്ലൂർ ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുകയും അവിടെ നിന്നും 'ബാഖവി' ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/religious-scholar-ap-mohammed-musliyar-passes-away/article66161361.ece|title=}}</ref><ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.madhyamam.com/kerala/kanthapuram-a-p-aboobacker-musliyar-recall-kanthapuram-a-p-muhammed-musliyar-1098847|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാരെ അനുസ്മരിച്ച് കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|newspaper=മാധ്യമം|access-date=2026-08-07|language=ml}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കർമ്മമണ്ഡലവും == 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഗോളശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, തഫ്സീർ, ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ഇൽമുൽ കലാം തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54e |title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |website=Mathrubhumi |language=ml |access-date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2026}}</ref> ഷാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രബല കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'തുഹ്ഫ'യിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച അവഗാഹം നേടിയിരുന്നു 1975-ൽ കാന്തപുരം അസീസിയ്യ അറബിക് കോളേജിൽ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായിട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപന ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുടെ കീഴിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഈ നിയമനം. അവസാനത്തെ ഇരുപത് വർഷക്കാലം കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകനായും വൈസ് പ്രിൻസിപ്പാളായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/the-great-guru-profound-scholar.html?s|title=മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ|access-date=2026-08-07|last=മായനാട്|first=ഉമർ|language=ml}}</ref> മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സമസ്തയുടെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) പഠനരംഗത്തെ മികച്ച വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ട പ്രഭാഷകനും സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യവും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും ഫത്‌വകളും പ്രഭാഷണങ്ങളും കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="VarthaBharati2022">{{cite news |url=https://english.varthabharati.in |title=A P Muhammed Musliyar Kanthapuram passes away |newspaper=Vartha Bharati |date=20 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> 1976-ൽ കോഴിക്കോട് കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി നിയമനം ഏറ്റു. പിന്നീട് നീണ്ട 46 വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഖത്തീബായി തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":2" /> == കുടുംബം == * '''മക്കൾ:''' അബ്ദുല്ല റഫീഖ്, അൻവർ സ്വാദിഖ് സഖാഫി (ഡയറക്ടർ, അൽ ഖമർ), അൻസാർ, മുനീർ, ആരിഫ, തശ്‌രീഫ. <ref>{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee |title=എ.പി. മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു |newspaper=മാതൃഭൂമി (Mathrubhumi) |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=2026-08-07 |language=ml}}</ref> * '''മരുമക്കൾ:''' ഇ.കെ. ഖാസിം അഹ്‌സനി, അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ, അസ്മ കട്ടിപ്പാറ, നദീറ കുറ്റിക്കടവ്. == മരണം == വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ തന്റെ 72-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കാരന്തൂർ ജാമിഅ മർകസ് മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം കരുവൻപൊയിൽ ചുള്ള്യാട് ജുമാ മസ്ജിദ് ഖബർസ്ഥാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ap-muhammed-musliyar-passed-away-732f54ee|title=കാന്തപുരം എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ അന്തരിച്ചു|access-date=2026-08-06|last=muhammedsabith|date=2022-11-20|language=ml}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Nov/21/kanthapuram-a-p-muhammad-musliar-passes-away-at-72-2520414.html |title=Kanthapuram A P Muhammad Musliyar passes away at 72 |newspaper=The New Indian Express |date=21 November 2022 |access-date=2026-08-06 |language=en}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വ്യക്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊടുവള്ളി സ്വദേശികൾ]] ghcfmws4ae1wucz1begnb8blvut24we 0 669915 4659290 4654677 2026-08-17T13:38:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659290 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Dr. K. S. Radhakrishnan | image = KSRadhakrishnan.jpg | caption = | alt = | order = | office = | termstart = | termend = | predecessor = | successor = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | spouse = Sreekumari K. S. | party = [[Bharatiya Janata Party]] | children = 2 | alma_mater = [[Maharaja's College, Ernakulam]] | occupation = | website = }} '''ഡോ. കെ. എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ പണ്ഡിതനും എഴുത്തുകാരനും തത്ത്വചിന്തകനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമാണ്. നിലവിൽ കേരളത്തിലെ [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralabjp.org/state-office-bearers/|title=Bharatiya Janata Party|access-date=26 March 2024|archive-date=2025-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118132838/https://www.keralabjp.org/state-office-bearers/|url-status=dead}}</ref> 2024 മാർച്ചിൽ, 2024 ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള എറണാകുളം നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി അദ്ദേഹത്തെ പ്രഖ്യാപിച്ചു. രാധാകൃഷ്ണൻ മുമ്പ് [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ]] ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralapsc.gov.in/index.php/former-chairmen-members|title=Former Chairmen & Members|access-date=26 March 2024}}</ref> അതിനുമുമ്പ് 2004 മുതൽ 2008 വരെ കാലടിയിലെ [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല]] വൈസ് ചാൻസലറായിരുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസവും കരിയറും == എറണാകുളത്ത് ജനിച്ച അദ്ദേഹം [[എറണാകുളം]] മഹാരാജാസ് കോളേജിൽ നിന്ന് തത്ത്വചിന്തയിൽ ബി. എ., എം. എ. എന്നിവ നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://maharajas.ac.in/index.php/content/index/alumni-philosophy|title=Maharajas College Ernakulam.|website=maharajas.ac.in}}</ref> പിന്നീട് 1994ൽ കോഴിക്കോട് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് അദ്വൈത വേദാന്തത്തിൽ പിഎച്ച്ഡി നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://myneta.info/Kerala2021/candidate.php?candidate_id=523|title=Dr. K. S. Radhakrishnan (Bharatiya Janata Party (BJP)):Constituency- Thripunithura (Ernakulam) - Affidavit Information of Candidate|website=myneta.info}}</ref> 2004-ൽ കാലടിയിലെ ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാലയുടെ വൈസ് ചാൻസലറായി നിയമിതനാകുന്നതിന് മുൻപ്, തലശ്ശേരി ഗവൺമെന്റ് ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ റീഡറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയായിരുന്നു ഡോ. കെ. എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ. തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘത്തിൽ (SPCS) പബ്ലിക്കേഷൻ അസിസ്റ്റന്റായി ജോലി ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹം, പിന്നീട് 'വീക്ഷണം' എന്ന മലയാളം ദിനപത്രത്തിൽ കുറച്ചുകാലം പത്രപ്രവർത്തകനായും പ്രവർത്തിച്ചു; വൈസ് ചാൻസലർ പദവി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് കേരളത്തിലെ വിവിധ സർക്കാർ കോളേജുകളിൽ തത്വശാസ്ത്രം പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്വൈത സമ്പ്രദായം, ഗാന്ധിയൻ പഠനങ്ങൾ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ തത്ത്വചിന്ത എന്നിവയിൽ രാധാകൃഷ്ണൻ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2006 മുതൽ 2009 വരെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഇന്ത്യൻ കൌൺസിൽ ഓഫ് ഫിലോസഫിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ ഭരണസമിതിയിൽ അംഗമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://icpr.in/organization_council_6-9/|title=organization_council_6-9 – Indian Council of Philosophical Research|access-date=26 March 2024}}</ref> == പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും == * ഇൻഡിക് ചിന്തകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് 2023 ലെ സ്മൃതി ഗോവിന്ദം അവാർഡ്. * 2023 അമൃത കീർത്തി പുരസ്ക്കാരം വേദ തത്ത്വചിന്തയ്ക്കും സംസ്കാരത്തിനും അദ്ദേഹം നൽകിയ ആജീവനാന്ത സംഭാവനകൾക്ക്.<ref>{{Cite web|url=https://www.amritapuri.org/84012/23keerthi.aum|title=K.S. Radhakrishnan receives 2023 Amrita Keerti-Puraskara {{!}} Amma|date=3 October 2023|website=Online with Amma}}</ref> * 2018 ഫ്യൂച്ചർ കേരള എജ്യുക്കേഷൻ എക്സലൻസ് അവാർഡ് <ref>{{Cite web|url=https://www.rajbhavan.kerala.gov.in/index.php/speeches1/412-address-at-the-valedictory-function-of-the-future-kerala-educon-conclave-2018-at-hotel-crowne-plaza-kochi-at-1600-hrs-on-29-06-2018|title=Address at the Valedictory Function of the Future Kerala Educon Conclave 2018 at Hotel Crowne Plaza, Kochi – at 1600 hrs on 29-06-2018.|access-date=28 March 2024|website=www.rajbhavan.kerala.gov.in}}</ref> == പുസ്തകങ്ങൾ == * ഇന്ത്യൻ നിയമശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആമുഖം. അമൃത ബുക്സ്, 2025. <ref>{{Cite book |last=K. S. |first=Radhakrishnan |title=Introduction to Indian Jurisprudence |date=September 2025 |publisher=Amrita Books |isbn=978-93-6378-465-9 |edition=First}}</ref> * രാമായണവും മാനുഷികത്വവും. മാതൃഭൂമി ബുക്സ്, 2022. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbibooks.com/product/ramayanam-manushyakathaanugaanam/|title=രാമായണം മനുഷ്യകഥാനുഗാനം|access-date=26 March 2024|website=www.mbibooks.com}}</ref> * മഹാഭാരതത്തിലെ വിജ്ഞാനശാസ്ത്രവും സൌന്ദര്യശാസ്ത്രവും. ഇൻഡസ് സ്ക്രോൾസ് പ്രസ്സ്, 2022. <ref>{{Cite web|url=https://indusscrollspress.com/product/epistemology-and-aesthetics-of-the-mahabharata/|title=Epistemology and Aesthetics of the Mahabharata|access-date=26 March 2024|website=Indus Scrolls Press}}</ref> * മഹാഭാരതം വിചാരങ്ങൾ. മാതൃഭൂമി പ്രിന്റിംഗ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ്, 2021. <ref>{{Cite web|url=https://vkkutty.com/mahabharata-vicharangal-mahabharata-thoughts-by-dr-k-s-radha-krishnan/|title=Mahabharata Vicharangal (Mahabharata Thoughts) by Dr.K.S Radha Krishnan|access-date=26 March 2024|date=5 December 2021|website=Vathukkat Krishnan Kutty's Personal Website}}</ref> * ഖുർആനിലെ ലവ് ജിഹാദ്. ഇൻഡസ് സ്ക്രോൾസ് പ്രസ്സ്, 2021. <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=H2piEAAAQBAJ|title=Love Jihad In The Quran|last=Radhakrishnan|first=Dr K. S.|publisher=Indus Scrolls Press|language=en}}</ref> * ഇസ്ലാം ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ. കുരുക്ഷേത്ര പ്രകാശം, 2017. <ref>{{Cite web|url=https://keralabookstore.com/book/islam-janadhipathya-samoohathil-ghgh/10582/|title=ഇസ്ലാം ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ|access-date=26 March 2024|website=KeralaBookStore.com|language=ml}}</ref> * കൃസ്തുദർശനം. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി, 2015. <ref>{{Cite web|url=https://keralabookstore.com/book/kristhudharsanam/21006/|title=ക്രിസ്തുദർശനം|access-date=26 March 2024|website=KeralaBookStore.com|publisher=Kerala Sahitya Akademi|language=ml}}</ref> * ഗാന്ധി-ശ്രീ നാരായണ ഗുരു. ഡിസി ബുക്സ്, 2013. <ref>{{Cite web|url=https://dcbookstore.com/books/gandhi-sree-narayana-guru|title=Gandhi – Sree Narayana Guru|access-date=26 March 2024|website=dcbookstore.com}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയക്കാരായ മലയാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാരാജാസ് കോളേജിന്റെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തത്വചിന്തകർ - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]] q2rjqy1k689qdrlrkmrs70zgt3ioo97 4 669930 4659420 4658695 2026-08-18T00:35:40Z Amsabith 208057 /* എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ */ മറുപടി 4659420 wikitext text/x-wiki ===[[:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഓഗസ്റ്റ് 2026#{{anchorencode:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%8E%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E2%80%8C_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :<big>'''നിലനിർത്തുക'''</big> : എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Notability guidelines) പാലിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. 'ദ ഹിന്ദു' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇംഗ്ലീഷ് ദിനപ്പത്രങ്ങളിലും, മിക്ക മലയാളം പത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഇത്തരം സ്രോതസ്സുകളിൽ (Reliable secondary sources) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ഇതിനകം അവലംബമായി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്ന സുപ്രധാന പദവികളും സമൂഹത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനവും ശ്രദ്ധേയതയെ ശരിവെ<big>എം</big>ക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ ലേഖനത്തിന് മതിയായ ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെന്നും, ഈ താൾ നിലനിർത്തണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 05:40, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::ചിലകാര്യങ്ങളിലുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു ::# ഇദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാവാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകൻ, സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യം, കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി. ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധേയനാവാനുള്ള കാരണമല്ല. ഇതല്ലാതെ ഇദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തത് ::# ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വന്ന വാർത്തകളാണ് ഭൂരിഭാഗം അവലംബങ്ങളും. മരണം എന്ന പ്രധാന സംഭവമല്ലാതെയുള്ള അവലംബങ്ങൾ 1 ഉള്ളത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമാണ്. ::# ഇതല്ലാതെ വിശദമായ കവറേജ് ഉള്ള സ്വതന്ത്ര വാർത്താ മാദ്ധ്യമത്തിലെ വിവരം കാണുന്നില്ല. ::# ഇദ്ദേഹം വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും അതുമൂലം സമൂഹത്തിലുണ്ടായ വ്യാപകമായ മാറ്റവും എന്ത്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും എവിടെ മരണവാർത്തയല്ലാതെ ? ::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:44, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::SD ഫലകം ചേർത്ത് നീക്കാവുന്നതാണ്. [https://w.wiki/6UaB നേരത്തെ ചർച്ച] ചെയ്ത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട താളാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 09:03, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::@Irshadpp താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊരു പുതിയ താളല്ല, എന്നാൽ നേരത്തെ ഈ താൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും "മറ്റ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തി എഴുതി" എന്ന കാരണത്താലാണ് എന്ന് പഴയ ചർച്ചയിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഈ ലേഖനം പൂർണ്ണമായും പുതിയതായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്, ഇതിൽ യാതൊരുവിധ പകർപ്പവകാശ ലംഘനവുമില്ല. ::::കൂടാതെ പഴയ ലേഖനത്തിൽ ലഭ്യമാകാതിരുന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും ശക്തവുമായ തെളിവുകൾ (300 പേജുകളുള്ള ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം, സമസ്തയുടെ 35 വർഷത്തെ സെക്രട്ടറി പദവി തുടങ്ങിയവ) ഇപ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ നയപ്രകാരം, പഴയ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് പുതിയ അവലംബങ്ങളോടെ സമഗ്രമായി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു താൾ 'നേരത്തെ നീക്കം ചെയ്തു' എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ Speedy Delete ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ആവശ്യമായ പുതിയ വിവരങ്ങൾ മുകളിൽ വ്യക്തമായി നൽകിയിട്ടുള്ളതിനാൽ ദയവായി SD നിർദ്ദേശം പിൻവലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:58, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::@Ranjithsiji ഉന്നയിച്ച സംശയങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ അവയുടെ പ്രാധാന്യമനുസരിച്ച് താഴെ നൽകുന്നു: :::<nowiki>'''</nowiki>1. പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം (ചോദ്യങ്ങൾ 3, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രധാന മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ കവറേജ് ഇല്ല എന്ന വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം. 'ആത്മകഥ ഓർമ്മ പ്രഭാഷണം ഫത്‌വ - എ പി മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം' എന്ന പേരിൽ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പുസ്തകം പ്രമുഖ പ്രസാധകരായ IPB 2023-ൽ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട് (ISBN: 9789391376581). ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറോടെ ഇത്രയും വിപുലമായ ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളെ (Independent significant coverage) പൂർണ്ണമായും ശരിവെക്കുന്നതാണ്. :::2. വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും ആഗോള സ്വാധീനവും (ചോദ്യങ്ങൾ 1, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::ഇദ്ദേഹം കേവലം ഒരു സാധാരണ അധ്യാപകനോ മതപണ്ഡിതനോ അല്ല. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ളതും, ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ സ്വാധീനമുള്ളതുമായ വലിയൊരു പണ്ഡിത സഭയാണ് 'സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ'. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാര സമിതിയായ 'മുശാവറ'യിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും തുടർച്ചയായി 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഇത്രയും വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതൃപദവികളിൽ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് ഇരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു (വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:BIO നയപ്രകാരം ഇത് ശ്രദ്ധേയതയുടെ സുപ്രധാന മാനദണ്ഡമാണ്). :::കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായ 'മർക്കസു സഖാഫത്തി സുന്നിയ്യ'യിലെ പ്രധാന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തുന്ന ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (Research scholars) അടക്കം പ്രധാന ഉസ്താദും (അധ്യാപകൻ) വഴികാട്ടിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. :::<nowiki>'''</nowiki>3. വാർത്തകളുടെ സ്വഭാവവും വിശദമായ കവറേജും (ചോദ്യങ്ങൾ 2, 3 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::മരണവാർത്തകൾക്കപ്പുറം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സമഗ്രമായ ഫീച്ചറുകൾ (Significant coverage) ശ്രദ്ധേയത വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്: :::* മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം: കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കർമ്മമണ്ഡലങ്ങളിലെ സംഭാവനകളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. :::* സിറാജ് ദിനപ്പത്രം: 'മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും സമൂഹത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെയും കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലേഖനവും വന്നിട്ടുണ്ട്. :::അതുകൊണ്ട് ഈ താൾ മുൻവിധിയോടെ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും ലേഖനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിർത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::Islamic Publishing Bureau എന്നത് സമസ്തകേരള ജമീയത്തുൽ ഉലമയിലെ എപി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. അതായത് 30 വർഷക്കാലം 'മുശാവറ' എന്ന പ്രധാന സഭയിലെ അഗത്തെപ്പറ്റി അവരുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം. ഇത് പ്രാഥമിക സോഴ്സാണ്. തീർച്ചയായും അവലംബമായി ചേർക്കാനേ പറ്റില്ല. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം, സിറാജ് ദിനപ്പത്രം ഇവയും ഈ വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയുടെ കീഴിലോ ബന്ധപ്പെട്ടോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാദ്ധ്യമങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമായി പരിഗണിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഇതുകൂടാതെ മരണവാർത്തകൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയിലെ പ്രധാനി മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപകമായി വാർത്തകൾ നൽകുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഇതൊന്നുമല്ലാത്ത സ്വതന്ത്ര അവലംബം വേണം. ദ്വിതീയ, തൃതീയ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ളവ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:43, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ താങ്കൾ ഇതിലെ ഓരോ കാരണങ്ങളെയും ഒറ്റതിരിച്ച് എടുത്ത് (in isolation) വിമർശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അതിലെ ഓരോ ഘടകങ്ങളും വെവ്വേറെ മാറ്റിവെച്ച് അയോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പകരം, അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് വെച്ച് (Cumulative Notability) നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ട്, അതാണ് ഇവിടെ പരിഗണിക്കേണ്ടത്: ::::::: 1. IPB പുസ്തകവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ഒന്നിച്ചു പരിഗണിക്കുക (Cumulative Effect): ::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഭാഗത്തോട് ചായ്‌വുള്ള പ്രസാധകരാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണ്. അതിനാൽ ആ പുസ്തകം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ആ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ മറ്റ് തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ ഘടകങ്ങളോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പാരമ്പര്യമുള്ള വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെ സെക്രട്ടറിയായി തുടർച്ചയായി 35 വർഷം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന ചരിത്രവസ്തുത, ഒപ്പം മാധ്യമം  പോലെയുള്ള തികച്ചും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന വിശദമായ കവറേജുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് - മലയാളം വാർത്താ ചാനലുകളിലും പത്രങ്ങളിലും വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്ന നിലയിലുള്ള സ്വാധീനം — ഇവയെല്ലാം കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ (Cumulative weight of evidence) അത് അദ്ദേഹത്തെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്ക് (WP:GNG & WP:BIO) സംശയലേശമന്യേ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ::::::: 2. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ സ്രോതസ്സാണ്: ::::::: സിറാജ് ദിനപ്പത്രത്തിനും IPB-ക്കും ഈ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിവെക്കുമ്പോൾ തന്നെ, <nowiki>'''</nowiki>മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം ഇവരുടെ സംഘടനയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, ആശയപരമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചേരിയിലുള്ള ഒരു സ്രോതസ്സാണെന്ന കാര്യം കൂടി പരിഗണിക്കണം. അത്തരത്തിൽ തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു മാധ്യമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിശദമായ ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലംബമായി (Independent Source) തന്നെ പരിഗണിക്കണം. ::::::: 3. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദേശരാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെയും പണ്ഡിതസഭയുടെയും സെക്രട്ടറിയായി <nowiki>'''</nowiki>തുടർച്ചയായി 35 വർഷം<nowiki>'''</nowiki> പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളുടെ സ്വാധീനം ചെറുതല്ല. മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ ആ നേതൃസേവനം വിക്കിപീഡിയയുടെ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരിക്കലും തള്ളിക്കളയാവുന്നതുമല്ല :::::<nowiki>:: ചുരുക്കത്തിൽ, ഓരോ ഘടകങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് കണ്ട് തള്ളിക്കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും, ISBN ഗ്രന്ഥവും, മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടത്തെ നേതൃപദവിയും എല്ലാം ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത് സമഗ്രമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. ആയതിനാൽ ഇത് വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 06:06, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::# Cumulative Notability - എന്നത് പരിഗണിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വതന്ത്ര സോഴ്സുകളിലെ വിവരം വേണം. ബന്ധമുള്ള സോഴ്സുകളിലെ വിവരം അവയെ പിൻതുണക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാം. മാദ്ധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വാർത്ത ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പ് വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. സ്വതന്ത്ര റിപ്പോർട്ടല്ല. ::::::# മരണവാർത്ത, ഫേസ്ബുക്ക് വാർത്ത എന്നിവ ഒഴിവാക്കിയാൽ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന വ്യക്തമായ അവലംബങ്ങളൊന്നും ലേഖനത്തിലില്ല. ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ഗ്രന്ഥം ഈ വിഭാഗമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അത് സ്വയം പ്രശംസ എന്നതരത്തിലേ വരികയുള്ളൂ. ::::::# ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ഏത് ശാസ്ത്രശാഖ, ഏതെല്ലാം ഗവേഷണം. ഇദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലുണ്ടാക്കിയ സ്വാധീനം. അവയ്ക്ക് ലഭിച്ച പ്രശസ്ത പുരസ്കാരങ്ങൾ. ::::::# തുടർച്ചയായി 35 വർഷം എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. പിന്നെ ഈ സംഘടന സമൂഹത്തിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം വരുത്തി എന്നതിനും തെളിവ് വേണം. ഇതെല്ലാം സ്വതന്ത്ര തെളിവ് വേണം. ::::::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:09, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji ഈ വാർത്തകളെ കേവലം 'ചരമക്കോളത്തിലെ മരണവാർത്തകൾ' എന്ന് ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് താഴെ പറയുന്ന വസ്തുതകൾ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ::::::::: 1. സ്വതന്ത്രവും മുഖ്യധാരാവുമായ പത്രങ്ങളുടെ സമഗ്ര കവറേജ് (Significant Coverage): ::::::::: മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി, ദി ഹിന്ദു, ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്, മാധ്യമം, ന്യൂസ് 18 തുടങ്ങിയ കേരളത്തിലെ മുൻനിര മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയത് കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല. മറിച്ച്, 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം നടത്തിയ അധ്യാപന സേവനങ്ങൾ, സമസ്തയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന പദവികൾ, മുസ്ലിം കർമ്മ ശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവയെല്ലാം അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്ന ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇവരെല്ലാം നൽകിയത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:SIGCOV നയപ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളാണ്. ::::::::: 2. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനം: ::::::::: ഒരു സാധാരണ വ്യക്തി മരണപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവും മന്ത്രിമാരും ഔദ്യോഗികമായി അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്താറില്ല. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശനും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അനുശോചിച്ച കാര്യം മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്രങ്ങൾ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നതമായ സ്വാധീനത്തെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ::::::::: 3. തുടർച്ചയായ വാർത്താ പ്രാധാന്യം (Sustained coverage): :::::::ഇത് കേവലം മരിച്ച ദിവസം മാത്രം വന്ന ഒരു വാർത്തയല്ല. മാധ്യമം, സിറാജ് തുടങ്ങിയ പത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രത്യേക പേജുകളിൽ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും നൽകിയത്. സംഘടനാ ഭേദമന്യേ എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും ഇത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്മതിയുടെ തെളിവാണ്. ::::::::: 4- ഒരു സംഘടനയുടെ മാത്രം നേതാവായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റ് മുൻനിര മാധ്യമങ്ങൾക്കൊന്നും ഇത്രയും വലിയ സ്പേസ് നൽകി ഫീച്ചറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലായിരുന്നു. ::::::::: 5- 'മാധ്യമം' ദിനപ്പത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പാണെങ്കിൽ കൂടി, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര മുഖ്യധാരാ ദിനപ്പത്രം അവരുടെ താളുകളിൽ അത് ഇത്രയും വിശദമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത് (Editorial discretion) ആ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. :::::::<nowiki>അതിനാൽ ഈ വലിയ കവറേജുകളെ (Significant coverage) തള്ളിക്കളയാതെ, ലേഖനത്തിൽ ഇവ സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങൾ ആയി പരിഗണിക്കുകയും ഇനിയും അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാനും താള് വികസിപ്പിക്കാനും ഉള്ള സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 00:35, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) iq4e4hbczgwbinyk9zh7560f2unkpox 4659426 4659420 2026-08-18T01:05:33Z P.M RASHID Ayyaya 77091 /* എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ */ മറുപടി 4659426 wikitext text/x-wiki ===[[:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഓഗസ്റ്റ് 2026#{{anchorencode:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%8E%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E2%80%8C_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :<big>'''നിലനിർത്തുക'''</big> : എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Notability guidelines) പാലിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. 'ദ ഹിന്ദു' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇംഗ്ലീഷ് ദിനപ്പത്രങ്ങളിലും, മിക്ക മലയാളം പത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഇത്തരം സ്രോതസ്സുകളിൽ (Reliable secondary sources) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ഇതിനകം അവലംബമായി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്ന സുപ്രധാന പദവികളും സമൂഹത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനവും ശ്രദ്ധേയതയെ ശരിവെ<big>എം</big>ക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ ലേഖനത്തിന് മതിയായ ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെന്നും, ഈ താൾ നിലനിർത്തണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 05:40, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::ചിലകാര്യങ്ങളിലുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു ::# ഇദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാവാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകൻ, സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യം, കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി. ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധേയനാവാനുള്ള കാരണമല്ല. ഇതല്ലാതെ ഇദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തത് ::# ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വന്ന വാർത്തകളാണ് ഭൂരിഭാഗം അവലംബങ്ങളും. മരണം എന്ന പ്രധാന സംഭവമല്ലാതെയുള്ള അവലംബങ്ങൾ 1 ഉള്ളത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമാണ്. ::# ഇതല്ലാതെ വിശദമായ കവറേജ് ഉള്ള സ്വതന്ത്ര വാർത്താ മാദ്ധ്യമത്തിലെ വിവരം കാണുന്നില്ല. ::# ഇദ്ദേഹം വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും അതുമൂലം സമൂഹത്തിലുണ്ടായ വ്യാപകമായ മാറ്റവും എന്ത്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും എവിടെ മരണവാർത്തയല്ലാതെ ? ::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:44, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::SD ഫലകം ചേർത്ത് നീക്കാവുന്നതാണ്. [https://w.wiki/6UaB നേരത്തെ ചർച്ച] ചെയ്ത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട താളാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 09:03, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::@Irshadpp താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊരു പുതിയ താളല്ല, എന്നാൽ നേരത്തെ ഈ താൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും "മറ്റ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തി എഴുതി" എന്ന കാരണത്താലാണ് എന്ന് പഴയ ചർച്ചയിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഈ ലേഖനം പൂർണ്ണമായും പുതിയതായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്, ഇതിൽ യാതൊരുവിധ പകർപ്പവകാശ ലംഘനവുമില്ല. ::::കൂടാതെ പഴയ ലേഖനത്തിൽ ലഭ്യമാകാതിരുന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും ശക്തവുമായ തെളിവുകൾ (300 പേജുകളുള്ള ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം, സമസ്തയുടെ 35 വർഷത്തെ സെക്രട്ടറി പദവി തുടങ്ങിയവ) ഇപ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ നയപ്രകാരം, പഴയ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് പുതിയ അവലംബങ്ങളോടെ സമഗ്രമായി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു താൾ 'നേരത്തെ നീക്കം ചെയ്തു' എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ Speedy Delete ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ആവശ്യമായ പുതിയ വിവരങ്ങൾ മുകളിൽ വ്യക്തമായി നൽകിയിട്ടുള്ളതിനാൽ ദയവായി SD നിർദ്ദേശം പിൻവലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:58, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::@Ranjithsiji ഉന്നയിച്ച സംശയങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ അവയുടെ പ്രാധാന്യമനുസരിച്ച് താഴെ നൽകുന്നു: :::<nowiki>'''</nowiki>1. പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം (ചോദ്യങ്ങൾ 3, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രധാന മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ കവറേജ് ഇല്ല എന്ന വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം. 'ആത്മകഥ ഓർമ്മ പ്രഭാഷണം ഫത്‌വ - എ പി മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം' എന്ന പേരിൽ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പുസ്തകം പ്രമുഖ പ്രസാധകരായ IPB 2023-ൽ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട് (ISBN: 9789391376581). ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറോടെ ഇത്രയും വിപുലമായ ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളെ (Independent significant coverage) പൂർണ്ണമായും ശരിവെക്കുന്നതാണ്. :::2. വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും ആഗോള സ്വാധീനവും (ചോദ്യങ്ങൾ 1, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::ഇദ്ദേഹം കേവലം ഒരു സാധാരണ അധ്യാപകനോ മതപണ്ഡിതനോ അല്ല. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ളതും, ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ സ്വാധീനമുള്ളതുമായ വലിയൊരു പണ്ഡിത സഭയാണ് 'സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ'. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാര സമിതിയായ 'മുശാവറ'യിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും തുടർച്ചയായി 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഇത്രയും വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതൃപദവികളിൽ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് ഇരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു (വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:BIO നയപ്രകാരം ഇത് ശ്രദ്ധേയതയുടെ സുപ്രധാന മാനദണ്ഡമാണ്). :::കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായ 'മർക്കസു സഖാഫത്തി സുന്നിയ്യ'യിലെ പ്രധാന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തുന്ന ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (Research scholars) അടക്കം പ്രധാന ഉസ്താദും (അധ്യാപകൻ) വഴികാട്ടിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. :::<nowiki>'''</nowiki>3. വാർത്തകളുടെ സ്വഭാവവും വിശദമായ കവറേജും (ചോദ്യങ്ങൾ 2, 3 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::മരണവാർത്തകൾക്കപ്പുറം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സമഗ്രമായ ഫീച്ചറുകൾ (Significant coverage) ശ്രദ്ധേയത വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്: :::* മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം: കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കർമ്മമണ്ഡലങ്ങളിലെ സംഭാവനകളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. :::* സിറാജ് ദിനപ്പത്രം: 'മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും സമൂഹത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെയും കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലേഖനവും വന്നിട്ടുണ്ട്. :::അതുകൊണ്ട് ഈ താൾ മുൻവിധിയോടെ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും ലേഖനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിർത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::Islamic Publishing Bureau എന്നത് സമസ്തകേരള ജമീയത്തുൽ ഉലമയിലെ എപി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. അതായത് 30 വർഷക്കാലം 'മുശാവറ' എന്ന പ്രധാന സഭയിലെ അഗത്തെപ്പറ്റി അവരുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം. ഇത് പ്രാഥമിക സോഴ്സാണ്. തീർച്ചയായും അവലംബമായി ചേർക്കാനേ പറ്റില്ല. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം, സിറാജ് ദിനപ്പത്രം ഇവയും ഈ വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയുടെ കീഴിലോ ബന്ധപ്പെട്ടോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാദ്ധ്യമങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമായി പരിഗണിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഇതുകൂടാതെ മരണവാർത്തകൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയിലെ പ്രധാനി മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപകമായി വാർത്തകൾ നൽകുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഇതൊന്നുമല്ലാത്ത സ്വതന്ത്ര അവലംബം വേണം. ദ്വിതീയ, തൃതീയ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ളവ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:43, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ താങ്കൾ ഇതിലെ ഓരോ കാരണങ്ങളെയും ഒറ്റതിരിച്ച് എടുത്ത് (in isolation) വിമർശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അതിലെ ഓരോ ഘടകങ്ങളും വെവ്വേറെ മാറ്റിവെച്ച് അയോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പകരം, അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് വെച്ച് (Cumulative Notability) നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ട്, അതാണ് ഇവിടെ പരിഗണിക്കേണ്ടത്: ::::::: 1. IPB പുസ്തകവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ഒന്നിച്ചു പരിഗണിക്കുക (Cumulative Effect): ::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഭാഗത്തോട് ചായ്‌വുള്ള പ്രസാധകരാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണ്. അതിനാൽ ആ പുസ്തകം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ആ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ മറ്റ് തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ ഘടകങ്ങളോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പാരമ്പര്യമുള്ള വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെ സെക്രട്ടറിയായി തുടർച്ചയായി 35 വർഷം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന ചരിത്രവസ്തുത, ഒപ്പം മാധ്യമം  പോലെയുള്ള തികച്ചും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന വിശദമായ കവറേജുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് - മലയാളം വാർത്താ ചാനലുകളിലും പത്രങ്ങളിലും വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്ന നിലയിലുള്ള സ്വാധീനം — ഇവയെല്ലാം കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ (Cumulative weight of evidence) അത് അദ്ദേഹത്തെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്ക് (WP:GNG & WP:BIO) സംശയലേശമന്യേ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ::::::: 2. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ സ്രോതസ്സാണ്: ::::::: സിറാജ് ദിനപ്പത്രത്തിനും IPB-ക്കും ഈ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിവെക്കുമ്പോൾ തന്നെ, <nowiki>'''</nowiki>മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം ഇവരുടെ സംഘടനയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, ആശയപരമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചേരിയിലുള്ള ഒരു സ്രോതസ്സാണെന്ന കാര്യം കൂടി പരിഗണിക്കണം. അത്തരത്തിൽ തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു മാധ്യമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിശദമായ ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലംബമായി (Independent Source) തന്നെ പരിഗണിക്കണം. ::::::: 3. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദേശരാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെയും പണ്ഡിതസഭയുടെയും സെക്രട്ടറിയായി <nowiki>'''</nowiki>തുടർച്ചയായി 35 വർഷം<nowiki>'''</nowiki> പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളുടെ സ്വാധീനം ചെറുതല്ല. മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ ആ നേതൃസേവനം വിക്കിപീഡിയയുടെ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരിക്കലും തള്ളിക്കളയാവുന്നതുമല്ല :::::<nowiki>:: ചുരുക്കത്തിൽ, ഓരോ ഘടകങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് കണ്ട് തള്ളിക്കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും, ISBN ഗ്രന്ഥവും, മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടത്തെ നേതൃപദവിയും എല്ലാം ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത് സമഗ്രമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. ആയതിനാൽ ഇത് വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 06:06, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::# Cumulative Notability - എന്നത് പരിഗണിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വതന്ത്ര സോഴ്സുകളിലെ വിവരം വേണം. ബന്ധമുള്ള സോഴ്സുകളിലെ വിവരം അവയെ പിൻതുണക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാം. മാദ്ധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വാർത്ത ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പ് വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. സ്വതന്ത്ര റിപ്പോർട്ടല്ല. ::::::# മരണവാർത്ത, ഫേസ്ബുക്ക് വാർത്ത എന്നിവ ഒഴിവാക്കിയാൽ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന വ്യക്തമായ അവലംബങ്ങളൊന്നും ലേഖനത്തിലില്ല. ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ഗ്രന്ഥം ഈ വിഭാഗമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അത് സ്വയം പ്രശംസ എന്നതരത്തിലേ വരികയുള്ളൂ. ::::::# ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ഏത് ശാസ്ത്രശാഖ, ഏതെല്ലാം ഗവേഷണം. ഇദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലുണ്ടാക്കിയ സ്വാധീനം. അവയ്ക്ക് ലഭിച്ച പ്രശസ്ത പുരസ്കാരങ്ങൾ. ::::::# തുടർച്ചയായി 35 വർഷം എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. പിന്നെ ഈ സംഘടന സമൂഹത്തിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം വരുത്തി എന്നതിനും തെളിവ് വേണം. ഇതെല്ലാം സ്വതന്ത്ര തെളിവ് വേണം. ::::::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:09, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji ഈ വാർത്തകളെ കേവലം 'ചരമക്കോളത്തിലെ മരണവാർത്തകൾ' എന്ന് ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് താഴെ പറയുന്ന വസ്തുതകൾ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ::::::::: 1. സ്വതന്ത്രവും മുഖ്യധാരാവുമായ പത്രങ്ങളുടെ സമഗ്ര കവറേജ് (Significant Coverage): ::::::::: മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി, ദി ഹിന്ദു, ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്, മാധ്യമം, ന്യൂസ് 18 തുടങ്ങിയ കേരളത്തിലെ മുൻനിര മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയത് കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല. മറിച്ച്, 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം നടത്തിയ അധ്യാപന സേവനങ്ങൾ, സമസ്തയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന പദവികൾ, മുസ്ലിം കർമ്മ ശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവയെല്ലാം അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്ന ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇവരെല്ലാം നൽകിയത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:SIGCOV നയപ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളാണ്. ::::::::: 2. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനം: ::::::::: ഒരു സാധാരണ വ്യക്തി മരണപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവും മന്ത്രിമാരും ഔദ്യോഗികമായി അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്താറില്ല. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശനും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അനുശോചിച്ച കാര്യം മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്രങ്ങൾ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നതമായ സ്വാധീനത്തെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ::::::::: 3. തുടർച്ചയായ വാർത്താ പ്രാധാന്യം (Sustained coverage): :::::::ഇത് കേവലം മരിച്ച ദിവസം മാത്രം വന്ന ഒരു വാർത്തയല്ല. മാധ്യമം, സിറാജ് തുടങ്ങിയ പത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രത്യേക പേജുകളിൽ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും നൽകിയത്. സംഘടനാ ഭേദമന്യേ എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും ഇത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്മതിയുടെ തെളിവാണ്. ::::::::: 4- ഒരു സംഘടനയുടെ മാത്രം നേതാവായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റ് മുൻനിര മാധ്യമങ്ങൾക്കൊന്നും ഇത്രയും വലിയ സ്പേസ് നൽകി ഫീച്ചറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലായിരുന്നു. ::::::::: 5- 'മാധ്യമം' ദിനപ്പത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പാണെങ്കിൽ കൂടി, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര മുഖ്യധാരാ ദിനപ്പത്രം അവരുടെ താളുകളിൽ അത് ഇത്രയും വിശദമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത് (Editorial discretion) ആ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. :::::::<nowiki>അതിനാൽ ഈ വലിയ കവറേജുകളെ (Significant coverage) തള്ളിക്കളയാതെ, ലേഖനത്തിൽ ഇവ സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങൾ ആയി പരിഗണിക്കുകയും ഇനിയും അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാനും താള് വികസിപ്പിക്കാനും ഉള്ള സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 00:35, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളിലെ ചില സുപ്രധാന വസ്തുതകൾ കൂടി വ്യക്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: ::::::::: 1. IPB കേവലം ഒരു സംഘടനാ പ്രസിദ്ധീകരണം മാത്രമല്ല: ::::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) സുന്നി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗമാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണെങ്കിലും, അതൊരു സാധാരണ സംഘടനാ നോട്ടീസ് ബോർഡല്ല. സച്ചിദാനന്ദൻ, ഒ.വി. വിജയൻ, എൻ.പി. മുഹമ്മദ് തുടങ്ങിയ മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുള്ള ഒരു മുഖ്യധാരാ പ്രസാധകർ കൂടിയാണ് IPB. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്തരമൊരു പ്രമുഖ പ്രസാധകർ കൃത്യമായ ISBN നമ്പറോടെ പുറത്തിറക്കിയ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സായി മാത്രം കണ്ട് തള്ളിക്കളയാനാകില്ല :::::::[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:P.M RASHID Ayyaya|സംവാദം]]) 01:05, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ooo8psk1308fqc9sxkqn08014rb44jn 4659428 4659426 2026-08-18T01:07:26Z Amsabith 208057 /* എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ */ 4659428 wikitext text/x-wiki ===[[:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഓഗസ്റ്റ് 2026#{{anchorencode:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%8E%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E2%80%8C_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :<big>'''നിലനിർത്തുക'''</big> : എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Notability guidelines) പാലിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. 'ദ ഹിന്ദു' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇംഗ്ലീഷ് ദിനപ്പത്രങ്ങളിലും, മിക്ക മലയാളം പത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഇത്തരം സ്രോതസ്സുകളിൽ (Reliable secondary sources) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ഇതിനകം അവലംബമായി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്ന സുപ്രധാന പദവികളും സമൂഹത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനവും ശ്രദ്ധേയതയെ ശരിവെ<big>എം</big>ക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ ലേഖനത്തിന് മതിയായ ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെന്നും, ഈ താൾ നിലനിർത്തണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 05:40, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::ചിലകാര്യങ്ങളിലുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു ::# ഇദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാവാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകൻ, സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യം, കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി. ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധേയനാവാനുള്ള കാരണമല്ല. ഇതല്ലാതെ ഇദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തത് ::# ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വന്ന വാർത്തകളാണ് ഭൂരിഭാഗം അവലംബങ്ങളും. മരണം എന്ന പ്രധാന സംഭവമല്ലാതെയുള്ള അവലംബങ്ങൾ 1 ഉള്ളത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമാണ്. ::# ഇതല്ലാതെ വിശദമായ കവറേജ് ഉള്ള സ്വതന്ത്ര വാർത്താ മാദ്ധ്യമത്തിലെ വിവരം കാണുന്നില്ല. ::# ഇദ്ദേഹം വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും അതുമൂലം സമൂഹത്തിലുണ്ടായ വ്യാപകമായ മാറ്റവും എന്ത്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും എവിടെ മരണവാർത്തയല്ലാതെ ? ::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:44, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::SD ഫലകം ചേർത്ത് നീക്കാവുന്നതാണ്. [https://w.wiki/6UaB നേരത്തെ ചർച്ച] ചെയ്ത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട താളാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 09:03, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::@Irshadpp താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊരു പുതിയ താളല്ല, എന്നാൽ നേരത്തെ ഈ താൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും "മറ്റ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തി എഴുതി" എന്ന കാരണത്താലാണ് എന്ന് പഴയ ചർച്ചയിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഈ ലേഖനം പൂർണ്ണമായും പുതിയതായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്, ഇതിൽ യാതൊരുവിധ പകർപ്പവകാശ ലംഘനവുമില്ല. ::::കൂടാതെ പഴയ ലേഖനത്തിൽ ലഭ്യമാകാതിരുന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും ശക്തവുമായ തെളിവുകൾ (300 പേജുകളുള്ള ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം, സമസ്തയുടെ 35 വർഷത്തെ സെക്രട്ടറി പദവി തുടങ്ങിയവ) ഇപ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ നയപ്രകാരം, പഴയ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് പുതിയ അവലംബങ്ങളോടെ സമഗ്രമായി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു താൾ 'നേരത്തെ നീക്കം ചെയ്തു' എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ Speedy Delete ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ആവശ്യമായ പുതിയ വിവരങ്ങൾ മുകളിൽ വ്യക്തമായി നൽകിയിട്ടുള്ളതിനാൽ ദയവായി SD നിർദ്ദേശം പിൻവലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:58, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::@Ranjithsiji ഉന്നയിച്ച സംശയങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ അവയുടെ പ്രാധാന്യമനുസരിച്ച് താഴെ നൽകുന്നു: :::<nowiki>'''</nowiki>1. പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം (ചോദ്യങ്ങൾ 3, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രധാന മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ കവറേജ് ഇല്ല എന്ന വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം. 'ആത്മകഥ ഓർമ്മ പ്രഭാഷണം ഫത്‌വ - എ പി മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം' എന്ന പേരിൽ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പുസ്തകം പ്രമുഖ പ്രസാധകരായ IPB 2023-ൽ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട് (ISBN: 9789391376581). ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറോടെ ഇത്രയും വിപുലമായ ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളെ (Independent significant coverage) പൂർണ്ണമായും ശരിവെക്കുന്നതാണ്. :::2. വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും ആഗോള സ്വാധീനവും (ചോദ്യങ്ങൾ 1, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::ഇദ്ദേഹം കേവലം ഒരു സാധാരണ അധ്യാപകനോ മതപണ്ഡിതനോ അല്ല. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ളതും, ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ സ്വാധീനമുള്ളതുമായ വലിയൊരു പണ്ഡിത സഭയാണ് 'സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ'. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാര സമിതിയായ 'മുശാവറ'യിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും തുടർച്ചയായി 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഇത്രയും വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതൃപദവികളിൽ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് ഇരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു (വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:BIO നയപ്രകാരം ഇത് ശ്രദ്ധേയതയുടെ സുപ്രധാന മാനദണ്ഡമാണ്). :::കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായ 'മർക്കസു സഖാഫത്തി സുന്നിയ്യ'യിലെ പ്രധാന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തുന്ന ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (Research scholars) അടക്കം പ്രധാന ഉസ്താദും (അധ്യാപകൻ) വഴികാട്ടിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. :::<nowiki>'''</nowiki>3. വാർത്തകളുടെ സ്വഭാവവും വിശദമായ കവറേജും (ചോദ്യങ്ങൾ 2, 3 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::മരണവാർത്തകൾക്കപ്പുറം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സമഗ്രമായ ഫീച്ചറുകൾ (Significant coverage) ശ്രദ്ധേയത വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്: :::* മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം: കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കർമ്മമണ്ഡലങ്ങളിലെ സംഭാവനകളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. :::* സിറാജ് ദിനപ്പത്രം: 'മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും സമൂഹത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെയും കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലേഖനവും വന്നിട്ടുണ്ട്. :::അതുകൊണ്ട് ഈ താൾ മുൻവിധിയോടെ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും ലേഖനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിർത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::Islamic Publishing Bureau എന്നത് സമസ്തകേരള ജമീയത്തുൽ ഉലമയിലെ എപി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. അതായത് 30 വർഷക്കാലം 'മുശാവറ' എന്ന പ്രധാന സഭയിലെ അഗത്തെപ്പറ്റി അവരുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം. ഇത് പ്രാഥമിക സോഴ്സാണ്. തീർച്ചയായും അവലംബമായി ചേർക്കാനേ പറ്റില്ല. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം, സിറാജ് ദിനപ്പത്രം ഇവയും ഈ വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയുടെ കീഴിലോ ബന്ധപ്പെട്ടോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാദ്ധ്യമങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമായി പരിഗണിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഇതുകൂടാതെ മരണവാർത്തകൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയിലെ പ്രധാനി മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപകമായി വാർത്തകൾ നൽകുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഇതൊന്നുമല്ലാത്ത സ്വതന്ത്ര അവലംബം വേണം. ദ്വിതീയ, തൃതീയ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ളവ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:43, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ താങ്കൾ ഇതിലെ ഓരോ കാരണങ്ങളെയും ഒറ്റതിരിച്ച് എടുത്ത് (in isolation) വിമർശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അതിലെ ഓരോ ഘടകങ്ങളും വെവ്വേറെ മാറ്റിവെച്ച് അയോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പകരം, അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് വെച്ച് (Cumulative Notability) നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ട്, അതാണ് ഇവിടെ പരിഗണിക്കേണ്ടത്: ::::::: 1. IPB പുസ്തകവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ഒന്നിച്ചു പരിഗണിക്കുക (Cumulative Effect): ::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഭാഗത്തോട് ചായ്‌വുള്ള പ്രസാധകരാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണ്. അതിനാൽ ആ പുസ്തകം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ആ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ മറ്റ് തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ ഘടകങ്ങളോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പാരമ്പര്യമുള്ള വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെ സെക്രട്ടറിയായി തുടർച്ചയായി 35 വർഷം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന ചരിത്രവസ്തുത, ഒപ്പം മാധ്യമം  പോലെയുള്ള തികച്ചും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന വിശദമായ കവറേജുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് - മലയാളം വാർത്താ ചാനലുകളിലും പത്രങ്ങളിലും വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്ന നിലയിലുള്ള സ്വാധീനം — ഇവയെല്ലാം കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ (Cumulative weight of evidence) അത് അദ്ദേഹത്തെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്ക് (WP:GNG & WP:BIO) സംശയലേശമന്യേ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ::::::: 2. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ സ്രോതസ്സാണ്: ::::::: സിറാജ് ദിനപ്പത്രത്തിനും IPB-ക്കും ഈ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിവെക്കുമ്പോൾ തന്നെ, <nowiki>'''</nowiki>മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം ഇവരുടെ സംഘടനയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, ആശയപരമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചേരിയിലുള്ള ഒരു സ്രോതസ്സാണെന്ന കാര്യം കൂടി പരിഗണിക്കണം. അത്തരത്തിൽ തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു മാധ്യമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിശദമായ ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലംബമായി (Independent Source) തന്നെ പരിഗണിക്കണം. ::::::: 3. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദേശരാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെയും പണ്ഡിതസഭയുടെയും സെക്രട്ടറിയായി <nowiki>'''</nowiki>തുടർച്ചയായി 35 വർഷം<nowiki>'''</nowiki> പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളുടെ സ്വാധീനം ചെറുതല്ല. മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ ആ നേതൃസേവനം വിക്കിപീഡിയയുടെ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരിക്കലും തള്ളിക്കളയാവുന്നതുമല്ല :::::<nowiki>:: ചുരുക്കത്തിൽ, ഓരോ ഘടകങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് കണ്ട് തള്ളിക്കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും, ISBN ഗ്രന്ഥവും, മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടത്തെ നേതൃപദവിയും എല്ലാം ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത് സമഗ്രമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. ആയതിനാൽ ഇത് വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 06:06, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::# Cumulative Notability - എന്നത് പരിഗണിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വതന്ത്ര സോഴ്സുകളിലെ വിവരം വേണം. ബന്ധമുള്ള സോഴ്സുകളിലെ വിവരം അവയെ പിൻതുണക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാം. മാദ്ധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വാർത്ത ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പ് വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. സ്വതന്ത്ര റിപ്പോർട്ടല്ല. ::::::# മരണവാർത്ത, ഫേസ്ബുക്ക് വാർത്ത എന്നിവ ഒഴിവാക്കിയാൽ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന വ്യക്തമായ അവലംബങ്ങളൊന്നും ലേഖനത്തിലില്ല. ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ഗ്രന്ഥം ഈ വിഭാഗമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അത് സ്വയം പ്രശംസ എന്നതരത്തിലേ വരികയുള്ളൂ. ::::::# ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ഏത് ശാസ്ത്രശാഖ, ഏതെല്ലാം ഗവേഷണം. ഇദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലുണ്ടാക്കിയ സ്വാധീനം. അവയ്ക്ക് ലഭിച്ച പ്രശസ്ത പുരസ്കാരങ്ങൾ. ::::::# തുടർച്ചയായി 35 വർഷം എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. പിന്നെ ഈ സംഘടന സമൂഹത്തിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം വരുത്തി എന്നതിനും തെളിവ് വേണം. ഇതെല്ലാം സ്വതന്ത്ര തെളിവ് വേണം. ::::::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:09, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji ഈ വാർത്തകളെ കേവലം 'ചരമക്കോളത്തിലെ മരണവാർത്തകൾ' എന്ന് ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് താഴെ പറയുന്ന വസ്തുതകൾ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ::::::::: 1. സ്വതന്ത്രവും മുഖ്യധാരാവുമായ പത്രങ്ങളുടെ സമഗ്ര കവറേജ് (Significant Coverage): ::::::::: മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി, ദി ഹിന്ദു, ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്, മാധ്യമം, ന്യൂസ് 18 തുടങ്ങിയ കേരളത്തിലെ മുൻനിര മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയത് കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല. മറിച്ച്, 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം നടത്തിയ അധ്യാപന സേവനങ്ങൾ, സമസ്തയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന പദവികൾ, മുസ്ലിം കർമ്മ ശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവയെല്ലാം അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്ന ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇവരെല്ലാം നൽകിയത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:SIGCOV നയപ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളാണ്. ::::::::: 2. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനം: ::::::::: ഒരു സാധാരണ വ്യക്തി മരണപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവും മന്ത്രിമാരും ഔദ്യോഗികമായി അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്താറില്ല. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശനും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അനുശോചിച്ച കാര്യം മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്രങ്ങൾ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നതമായ സ്വാധീനത്തെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ::::::::: 3. തുടർച്ചയായ വാർത്താ പ്രാധാന്യം (Sustained coverage): :::::::ഇത് കേവലം മരിച്ച ദിവസം മാത്രം വന്ന ഒരു വാർത്തയല്ല. മാധ്യമം, സിറാജ് തുടങ്ങിയ പത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രത്യേക പേജുകളിൽ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും നൽകിയത്. സംഘടനാ ഭേദമന്യേ എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും ഇത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്മതിയുടെ തെളിവാണ്. ::::::::: 4- ഒരു സംഘടനയുടെ മാത്രം നേതാവായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റ് മുൻനിര മാധ്യമങ്ങൾക്കൊന്നും ഇത്രയും വലിയ സ്പേസ് നൽകി ഫീച്ചറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലായിരുന്നു. ::::::::: 5- 'മാധ്യമം' ദിനപ്പത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പാണെങ്കിൽ കൂടി, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര മുഖ്യധാരാ ദിനപ്പത്രം അവരുടെ താളുകളിൽ അത് ഇത്രയും വിശദമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത് (Editorial discretion) ആ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. :::::::<nowiki>അതിനാൽ ഈ വലിയ കവറേജുകളെ (Significant coverage) തള്ളിക്കളയാതെ, ലേഖനത്തിൽ ഇവ സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങൾ ആയി പരിഗണിക്കുകയും ഇനിയും അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാനും താള് വികസിപ്പിക്കാനും ഉള്ള സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 00:35, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളിലെ ചില സുപ്രധാന വസ്തുതകൾ കൂടി വ്യക്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: ::::::::: 1. IPB കേവലം ഒരു സംഘടനാ പ്രസിദ്ധീകരണം മാത്രമല്ല: ::::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) സുന്നി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗമാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണെങ്കിലും, അതൊരു സാധാരണ സംഘടനാ നോട്ടീസ് ബോർഡല്ല. മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുള്ള ഒരു മുഖ്യധാരാ പ്രസാധകർ കൂടിയാണ് IPB. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്തരമൊരു പ്രമുഖ പ്രസാധകർ കൃത്യമായ ISBN നമ്പറോടെ പുറത്തിറക്കിയ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സായി മാത്രം കണ്ട് തള്ളിക്കളയാനാകില്ല :::::::[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:P.M RASHID Ayyaya|സംവാദം]]) 01:05, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) px3d0fa1kfcz4cor1189wmtez53xwo3 4659467 4659428 2026-08-18T05:10:59Z Ranjithsiji 22471 /* എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ */ മറുപടി 4659467 wikitext text/x-wiki ===[[:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഓഗസ്റ്റ് 2026#{{anchorencode:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%8E%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E2%80%8C_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :<big>'''നിലനിർത്തുക'''</big> : എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Notability guidelines) പാലിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. 'ദ ഹിന്ദു' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇംഗ്ലീഷ് ദിനപ്പത്രങ്ങളിലും, മിക്ക മലയാളം പത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഇത്തരം സ്രോതസ്സുകളിൽ (Reliable secondary sources) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ഇതിനകം അവലംബമായി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്ന സുപ്രധാന പദവികളും സമൂഹത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനവും ശ്രദ്ധേയതയെ ശരിവെ<big>എം</big>ക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ ലേഖനത്തിന് മതിയായ ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെന്നും, ഈ താൾ നിലനിർത്തണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 05:40, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::ചിലകാര്യങ്ങളിലുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു ::# ഇദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാവാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകൻ, സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യം, കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി. ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധേയനാവാനുള്ള കാരണമല്ല. ഇതല്ലാതെ ഇദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തത് ::# ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വന്ന വാർത്തകളാണ് ഭൂരിഭാഗം അവലംബങ്ങളും. മരണം എന്ന പ്രധാന സംഭവമല്ലാതെയുള്ള അവലംബങ്ങൾ 1 ഉള്ളത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമാണ്. ::# ഇതല്ലാതെ വിശദമായ കവറേജ് ഉള്ള സ്വതന്ത്ര വാർത്താ മാദ്ധ്യമത്തിലെ വിവരം കാണുന്നില്ല. ::# ഇദ്ദേഹം വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും അതുമൂലം സമൂഹത്തിലുണ്ടായ വ്യാപകമായ മാറ്റവും എന്ത്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും എവിടെ മരണവാർത്തയല്ലാതെ ? ::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:44, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::SD ഫലകം ചേർത്ത് നീക്കാവുന്നതാണ്. [https://w.wiki/6UaB നേരത്തെ ചർച്ച] ചെയ്ത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട താളാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 09:03, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::@Irshadpp താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊരു പുതിയ താളല്ല, എന്നാൽ നേരത്തെ ഈ താൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും "മറ്റ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തി എഴുതി" എന്ന കാരണത്താലാണ് എന്ന് പഴയ ചർച്ചയിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഈ ലേഖനം പൂർണ്ണമായും പുതിയതായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്, ഇതിൽ യാതൊരുവിധ പകർപ്പവകാശ ലംഘനവുമില്ല. ::::കൂടാതെ പഴയ ലേഖനത്തിൽ ലഭ്യമാകാതിരുന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും ശക്തവുമായ തെളിവുകൾ (300 പേജുകളുള്ള ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം, സമസ്തയുടെ 35 വർഷത്തെ സെക്രട്ടറി പദവി തുടങ്ങിയവ) ഇപ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ നയപ്രകാരം, പഴയ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് പുതിയ അവലംബങ്ങളോടെ സമഗ്രമായി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു താൾ 'നേരത്തെ നീക്കം ചെയ്തു' എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ Speedy Delete ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ആവശ്യമായ പുതിയ വിവരങ്ങൾ മുകളിൽ വ്യക്തമായി നൽകിയിട്ടുള്ളതിനാൽ ദയവായി SD നിർദ്ദേശം പിൻവലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:58, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::@Ranjithsiji ഉന്നയിച്ച സംശയങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ അവയുടെ പ്രാധാന്യമനുസരിച്ച് താഴെ നൽകുന്നു: :::<nowiki>'''</nowiki>1. പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം (ചോദ്യങ്ങൾ 3, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രധാന മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ കവറേജ് ഇല്ല എന്ന വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം. 'ആത്മകഥ ഓർമ്മ പ്രഭാഷണം ഫത്‌വ - എ പി മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം' എന്ന പേരിൽ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പുസ്തകം പ്രമുഖ പ്രസാധകരായ IPB 2023-ൽ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട് (ISBN: 9789391376581). ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറോടെ ഇത്രയും വിപുലമായ ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളെ (Independent significant coverage) പൂർണ്ണമായും ശരിവെക്കുന്നതാണ്. :::2. വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും ആഗോള സ്വാധീനവും (ചോദ്യങ്ങൾ 1, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::ഇദ്ദേഹം കേവലം ഒരു സാധാരണ അധ്യാപകനോ മതപണ്ഡിതനോ അല്ല. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ളതും, ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ സ്വാധീനമുള്ളതുമായ വലിയൊരു പണ്ഡിത സഭയാണ് 'സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ'. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാര സമിതിയായ 'മുശാവറ'യിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും തുടർച്ചയായി 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഇത്രയും വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതൃപദവികളിൽ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് ഇരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു (വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:BIO നയപ്രകാരം ഇത് ശ്രദ്ധേയതയുടെ സുപ്രധാന മാനദണ്ഡമാണ്). :::കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായ 'മർക്കസു സഖാഫത്തി സുന്നിയ്യ'യിലെ പ്രധാന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തുന്ന ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (Research scholars) അടക്കം പ്രധാന ഉസ്താദും (അധ്യാപകൻ) വഴികാട്ടിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. :::<nowiki>'''</nowiki>3. വാർത്തകളുടെ സ്വഭാവവും വിശദമായ കവറേജും (ചോദ്യങ്ങൾ 2, 3 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::മരണവാർത്തകൾക്കപ്പുറം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സമഗ്രമായ ഫീച്ചറുകൾ (Significant coverage) ശ്രദ്ധേയത വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്: :::* മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം: കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കർമ്മമണ്ഡലങ്ങളിലെ സംഭാവനകളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. :::* സിറാജ് ദിനപ്പത്രം: 'മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും സമൂഹത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെയും കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലേഖനവും വന്നിട്ടുണ്ട്. :::അതുകൊണ്ട് ഈ താൾ മുൻവിധിയോടെ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും ലേഖനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിർത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::Islamic Publishing Bureau എന്നത് സമസ്തകേരള ജമീയത്തുൽ ഉലമയിലെ എപി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. അതായത് 30 വർഷക്കാലം 'മുശാവറ' എന്ന പ്രധാന സഭയിലെ അഗത്തെപ്പറ്റി അവരുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം. ഇത് പ്രാഥമിക സോഴ്സാണ്. തീർച്ചയായും അവലംബമായി ചേർക്കാനേ പറ്റില്ല. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം, സിറാജ് ദിനപ്പത്രം ഇവയും ഈ വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയുടെ കീഴിലോ ബന്ധപ്പെട്ടോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാദ്ധ്യമങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമായി പരിഗണിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഇതുകൂടാതെ മരണവാർത്തകൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയിലെ പ്രധാനി മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപകമായി വാർത്തകൾ നൽകുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഇതൊന്നുമല്ലാത്ത സ്വതന്ത്ര അവലംബം വേണം. ദ്വിതീയ, തൃതീയ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ളവ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:43, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ താങ്കൾ ഇതിലെ ഓരോ കാരണങ്ങളെയും ഒറ്റതിരിച്ച് എടുത്ത് (in isolation) വിമർശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അതിലെ ഓരോ ഘടകങ്ങളും വെവ്വേറെ മാറ്റിവെച്ച് അയോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പകരം, അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് വെച്ച് (Cumulative Notability) നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ട്, അതാണ് ഇവിടെ പരിഗണിക്കേണ്ടത്: ::::::: 1. IPB പുസ്തകവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ഒന്നിച്ചു പരിഗണിക്കുക (Cumulative Effect): ::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഭാഗത്തോട് ചായ്‌വുള്ള പ്രസാധകരാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണ്. അതിനാൽ ആ പുസ്തകം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ആ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ മറ്റ് തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ ഘടകങ്ങളോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പാരമ്പര്യമുള്ള വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെ സെക്രട്ടറിയായി തുടർച്ചയായി 35 വർഷം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന ചരിത്രവസ്തുത, ഒപ്പം മാധ്യമം  പോലെയുള്ള തികച്ചും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന വിശദമായ കവറേജുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് - മലയാളം വാർത്താ ചാനലുകളിലും പത്രങ്ങളിലും വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്ന നിലയിലുള്ള സ്വാധീനം — ഇവയെല്ലാം കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ (Cumulative weight of evidence) അത് അദ്ദേഹത്തെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്ക് (WP:GNG & WP:BIO) സംശയലേശമന്യേ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ::::::: 2. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ സ്രോതസ്സാണ്: ::::::: സിറാജ് ദിനപ്പത്രത്തിനും IPB-ക്കും ഈ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിവെക്കുമ്പോൾ തന്നെ, <nowiki>'''</nowiki>മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം ഇവരുടെ സംഘടനയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, ആശയപരമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചേരിയിലുള്ള ഒരു സ്രോതസ്സാണെന്ന കാര്യം കൂടി പരിഗണിക്കണം. അത്തരത്തിൽ തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു മാധ്യമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിശദമായ ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലംബമായി (Independent Source) തന്നെ പരിഗണിക്കണം. ::::::: 3. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദേശരാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെയും പണ്ഡിതസഭയുടെയും സെക്രട്ടറിയായി <nowiki>'''</nowiki>തുടർച്ചയായി 35 വർഷം<nowiki>'''</nowiki> പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളുടെ സ്വാധീനം ചെറുതല്ല. മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ ആ നേതൃസേവനം വിക്കിപീഡിയയുടെ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരിക്കലും തള്ളിക്കളയാവുന്നതുമല്ല :::::<nowiki>:: ചുരുക്കത്തിൽ, ഓരോ ഘടകങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് കണ്ട് തള്ളിക്കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും, ISBN ഗ്രന്ഥവും, മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടത്തെ നേതൃപദവിയും എല്ലാം ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത് സമഗ്രമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. ആയതിനാൽ ഇത് വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 06:06, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::# Cumulative Notability - എന്നത് പരിഗണിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വതന്ത്ര സോഴ്സുകളിലെ വിവരം വേണം. ബന്ധമുള്ള സോഴ്സുകളിലെ വിവരം അവയെ പിൻതുണക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാം. മാദ്ധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വാർത്ത ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പ് വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. സ്വതന്ത്ര റിപ്പോർട്ടല്ല. ::::::# മരണവാർത്ത, ഫേസ്ബുക്ക് വാർത്ത എന്നിവ ഒഴിവാക്കിയാൽ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന വ്യക്തമായ അവലംബങ്ങളൊന്നും ലേഖനത്തിലില്ല. ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ഗ്രന്ഥം ഈ വിഭാഗമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അത് സ്വയം പ്രശംസ എന്നതരത്തിലേ വരികയുള്ളൂ. ::::::# ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ഏത് ശാസ്ത്രശാഖ, ഏതെല്ലാം ഗവേഷണം. ഇദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലുണ്ടാക്കിയ സ്വാധീനം. അവയ്ക്ക് ലഭിച്ച പ്രശസ്ത പുരസ്കാരങ്ങൾ. ::::::# തുടർച്ചയായി 35 വർഷം എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. പിന്നെ ഈ സംഘടന സമൂഹത്തിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം വരുത്തി എന്നതിനും തെളിവ് വേണം. ഇതെല്ലാം സ്വതന്ത്ര തെളിവ് വേണം. ::::::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:09, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji ഈ വാർത്തകളെ കേവലം 'ചരമക്കോളത്തിലെ മരണവാർത്തകൾ' എന്ന് ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് താഴെ പറയുന്ന വസ്തുതകൾ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ::::::::: 1. സ്വതന്ത്രവും മുഖ്യധാരാവുമായ പത്രങ്ങളുടെ സമഗ്ര കവറേജ് (Significant Coverage): ::::::::: മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി, ദി ഹിന്ദു, ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്, മാധ്യമം, ന്യൂസ് 18 തുടങ്ങിയ കേരളത്തിലെ മുൻനിര മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയത് കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല. മറിച്ച്, 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം നടത്തിയ അധ്യാപന സേവനങ്ങൾ, സമസ്തയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന പദവികൾ, മുസ്ലിം കർമ്മ ശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവയെല്ലാം അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്ന ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇവരെല്ലാം നൽകിയത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:SIGCOV നയപ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളാണ്. ::::::::: 2. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനം: ::::::::: ഒരു സാധാരണ വ്യക്തി മരണപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവും മന്ത്രിമാരും ഔദ്യോഗികമായി അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്താറില്ല. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശനും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അനുശോചിച്ച കാര്യം മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്രങ്ങൾ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നതമായ സ്വാധീനത്തെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ::::::::: 3. തുടർച്ചയായ വാർത്താ പ്രാധാന്യം (Sustained coverage): :::::::ഇത് കേവലം മരിച്ച ദിവസം മാത്രം വന്ന ഒരു വാർത്തയല്ല. മാധ്യമം, സിറാജ് തുടങ്ങിയ പത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രത്യേക പേജുകളിൽ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും നൽകിയത്. സംഘടനാ ഭേദമന്യേ എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും ഇത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്മതിയുടെ തെളിവാണ്. ::::::::: 4- ഒരു സംഘടനയുടെ മാത്രം നേതാവായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റ് മുൻനിര മാധ്യമങ്ങൾക്കൊന്നും ഇത്രയും വലിയ സ്പേസ് നൽകി ഫീച്ചറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലായിരുന്നു. ::::::::: 5- 'മാധ്യമം' ദിനപ്പത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പാണെങ്കിൽ കൂടി, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര മുഖ്യധാരാ ദിനപ്പത്രം അവരുടെ താളുകളിൽ അത് ഇത്രയും വിശദമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത് (Editorial discretion) ആ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. :::::::<nowiki>അതിനാൽ ഈ വലിയ കവറേജുകളെ (Significant coverage) തള്ളിക്കളയാതെ, ലേഖനത്തിൽ ഇവ സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങൾ ആയി പരിഗണിക്കുകയും ഇനിയും അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാനും താള് വികസിപ്പിക്കാനും ഉള്ള സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 00:35, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളിലെ ചില സുപ്രധാന വസ്തുതകൾ കൂടി വ്യക്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: ::::::::: 1. IPB കേവലം ഒരു സംഘടനാ പ്രസിദ്ധീകരണം മാത്രമല്ല: ::::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) സുന്നി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗമാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണെങ്കിലും, അതൊരു സാധാരണ സംഘടനാ നോട്ടീസ് ബോർഡല്ല. മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുള്ള ഒരു മുഖ്യധാരാ പ്രസാധകർ കൂടിയാണ് IPB. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്തരമൊരു പ്രമുഖ പ്രസാധകർ കൃത്യമായ ISBN നമ്പറോടെ പുറത്തിറക്കിയ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സായി മാത്രം കണ്ട് തള്ളിക്കളയാനാകില്ല :::::::[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:P.M RASHID Ayyaya|സംവാദം]]) 01:05, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ഇവിടെ പ്രശ്നം പ്രസാധകരുടെ വിശ്വാസ്യതയല്ല പകരം പ്രസാധകരുടെ ഉടമസ്ഥർ ആരാണ് എന്നതാണ്. ഒരു പ്രസാധകർ ഒരു അവാർഡ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അവരുടെ സംഘടനയുടെ തലപ്പത്തുള്ളവർക്ക് തന്നെ അതേ അവാർഡ് നൽകുകയും ചെയ്താൽ ആ അവാർഡിനെ പരിഗണിക്കാനാവില്ല. അതേ പ്രശ്നമാണിവിടെയും. ഈ പ്രസാധകരുടെ ഉടമസ്ഥരുടെ സ്ഥാപനത്തിൽ 35 വർഷം താക്കോൽ സ്ഥാനത്തിരുന്ന ഒരാളെപ്പറ്റിയുള്ള പുസ്തകം സ്വയം പ്രശംസമാത്രമാണ്. അതിന് ISBN ഉണ്ടോ എത്ര കോപ്പി വിറ്റോ എന്നെല്ലാം പ്രസക്തമല്ല. കാരണം പ്രസാധകരെ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള ആളെപ്പറ്റിയാണ് അല്ലെങ്കിൽ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന സംവിധാനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആളെപ്പറ്റിയാണ് പുസ്തകം എന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:10, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) e2s0nh9lik6uilmtzd23qe19q8lnvyy 4659472 4659467 2026-08-18T05:15:50Z Ranjithsiji 22471 /* എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ */ മറുപടി 4659472 wikitext text/x-wiki ===[[:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഓഗസ്റ്റ് 2026#{{anchorencode:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%8E%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E2%80%8C_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :<big>'''നിലനിർത്തുക'''</big> : എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Notability guidelines) പാലിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. 'ദ ഹിന്ദു' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇംഗ്ലീഷ് ദിനപ്പത്രങ്ങളിലും, മിക്ക മലയാളം പത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഇത്തരം സ്രോതസ്സുകളിൽ (Reliable secondary sources) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ഇതിനകം അവലംബമായി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്ന സുപ്രധാന പദവികളും സമൂഹത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനവും ശ്രദ്ധേയതയെ ശരിവെ<big>എം</big>ക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ ലേഖനത്തിന് മതിയായ ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെന്നും, ഈ താൾ നിലനിർത്തണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 05:40, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::ചിലകാര്യങ്ങളിലുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു ::# ഇദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാവാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകൻ, സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യം, കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി. ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധേയനാവാനുള്ള കാരണമല്ല. ഇതല്ലാതെ ഇദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തത് ::# ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വന്ന വാർത്തകളാണ് ഭൂരിഭാഗം അവലംബങ്ങളും. മരണം എന്ന പ്രധാന സംഭവമല്ലാതെയുള്ള അവലംബങ്ങൾ 1 ഉള്ളത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമാണ്. ::# ഇതല്ലാതെ വിശദമായ കവറേജ് ഉള്ള സ്വതന്ത്ര വാർത്താ മാദ്ധ്യമത്തിലെ വിവരം കാണുന്നില്ല. ::# ഇദ്ദേഹം വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും അതുമൂലം സമൂഹത്തിലുണ്ടായ വ്യാപകമായ മാറ്റവും എന്ത്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും എവിടെ മരണവാർത്തയല്ലാതെ ? ::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:44, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::SD ഫലകം ചേർത്ത് നീക്കാവുന്നതാണ്. [https://w.wiki/6UaB നേരത്തെ ചർച്ച] ചെയ്ത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട താളാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 09:03, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::@Irshadpp താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊരു പുതിയ താളല്ല, എന്നാൽ നേരത്തെ ഈ താൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും "മറ്റ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തി എഴുതി" എന്ന കാരണത്താലാണ് എന്ന് പഴയ ചർച്ചയിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഈ ലേഖനം പൂർണ്ണമായും പുതിയതായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്, ഇതിൽ യാതൊരുവിധ പകർപ്പവകാശ ലംഘനവുമില്ല. ::::കൂടാതെ പഴയ ലേഖനത്തിൽ ലഭ്യമാകാതിരുന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും ശക്തവുമായ തെളിവുകൾ (300 പേജുകളുള്ള ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം, സമസ്തയുടെ 35 വർഷത്തെ സെക്രട്ടറി പദവി തുടങ്ങിയവ) ഇപ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ നയപ്രകാരം, പഴയ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് പുതിയ അവലംബങ്ങളോടെ സമഗ്രമായി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു താൾ 'നേരത്തെ നീക്കം ചെയ്തു' എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ Speedy Delete ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ആവശ്യമായ പുതിയ വിവരങ്ങൾ മുകളിൽ വ്യക്തമായി നൽകിയിട്ടുള്ളതിനാൽ ദയവായി SD നിർദ്ദേശം പിൻവലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:58, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::@Ranjithsiji ഉന്നയിച്ച സംശയങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ അവയുടെ പ്രാധാന്യമനുസരിച്ച് താഴെ നൽകുന്നു: :::<nowiki>'''</nowiki>1. പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം (ചോദ്യങ്ങൾ 3, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രധാന മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ കവറേജ് ഇല്ല എന്ന വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം. 'ആത്മകഥ ഓർമ്മ പ്രഭാഷണം ഫത്‌വ - എ പി മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം' എന്ന പേരിൽ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പുസ്തകം പ്രമുഖ പ്രസാധകരായ IPB 2023-ൽ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട് (ISBN: 9789391376581). ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറോടെ ഇത്രയും വിപുലമായ ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളെ (Independent significant coverage) പൂർണ്ണമായും ശരിവെക്കുന്നതാണ്. :::2. വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും ആഗോള സ്വാധീനവും (ചോദ്യങ്ങൾ 1, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::ഇദ്ദേഹം കേവലം ഒരു സാധാരണ അധ്യാപകനോ മതപണ്ഡിതനോ അല്ല. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ളതും, ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ സ്വാധീനമുള്ളതുമായ വലിയൊരു പണ്ഡിത സഭയാണ് 'സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ'. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാര സമിതിയായ 'മുശാവറ'യിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും തുടർച്ചയായി 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഇത്രയും വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതൃപദവികളിൽ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് ഇരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു (വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:BIO നയപ്രകാരം ഇത് ശ്രദ്ധേയതയുടെ സുപ്രധാന മാനദണ്ഡമാണ്). :::കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായ 'മർക്കസു സഖാഫത്തി സുന്നിയ്യ'യിലെ പ്രധാന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തുന്ന ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (Research scholars) അടക്കം പ്രധാന ഉസ്താദും (അധ്യാപകൻ) വഴികാട്ടിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. :::<nowiki>'''</nowiki>3. വാർത്തകളുടെ സ്വഭാവവും വിശദമായ കവറേജും (ചോദ്യങ്ങൾ 2, 3 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::മരണവാർത്തകൾക്കപ്പുറം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സമഗ്രമായ ഫീച്ചറുകൾ (Significant coverage) ശ്രദ്ധേയത വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്: :::* മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം: കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കർമ്മമണ്ഡലങ്ങളിലെ സംഭാവനകളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. :::* സിറാജ് ദിനപ്പത്രം: 'മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും സമൂഹത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെയും കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലേഖനവും വന്നിട്ടുണ്ട്. :::അതുകൊണ്ട് ഈ താൾ മുൻവിധിയോടെ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും ലേഖനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിർത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::Islamic Publishing Bureau എന്നത് സമസ്തകേരള ജമീയത്തുൽ ഉലമയിലെ എപി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. അതായത് 30 വർഷക്കാലം 'മുശാവറ' എന്ന പ്രധാന സഭയിലെ അഗത്തെപ്പറ്റി അവരുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം. ഇത് പ്രാഥമിക സോഴ്സാണ്. തീർച്ചയായും അവലംബമായി ചേർക്കാനേ പറ്റില്ല. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം, സിറാജ് ദിനപ്പത്രം ഇവയും ഈ വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയുടെ കീഴിലോ ബന്ധപ്പെട്ടോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാദ്ധ്യമങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമായി പരിഗണിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഇതുകൂടാതെ മരണവാർത്തകൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയിലെ പ്രധാനി മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപകമായി വാർത്തകൾ നൽകുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഇതൊന്നുമല്ലാത്ത സ്വതന്ത്ര അവലംബം വേണം. ദ്വിതീയ, തൃതീയ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ളവ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:43, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ താങ്കൾ ഇതിലെ ഓരോ കാരണങ്ങളെയും ഒറ്റതിരിച്ച് എടുത്ത് (in isolation) വിമർശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അതിലെ ഓരോ ഘടകങ്ങളും വെവ്വേറെ മാറ്റിവെച്ച് അയോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പകരം, അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് വെച്ച് (Cumulative Notability) നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ട്, അതാണ് ഇവിടെ പരിഗണിക്കേണ്ടത്: ::::::: 1. IPB പുസ്തകവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ഒന്നിച്ചു പരിഗണിക്കുക (Cumulative Effect): ::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഭാഗത്തോട് ചായ്‌വുള്ള പ്രസാധകരാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണ്. അതിനാൽ ആ പുസ്തകം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ആ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ മറ്റ് തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ ഘടകങ്ങളോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പാരമ്പര്യമുള്ള വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെ സെക്രട്ടറിയായി തുടർച്ചയായി 35 വർഷം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന ചരിത്രവസ്തുത, ഒപ്പം മാധ്യമം  പോലെയുള്ള തികച്ചും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന വിശദമായ കവറേജുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് - മലയാളം വാർത്താ ചാനലുകളിലും പത്രങ്ങളിലും വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്ന നിലയിലുള്ള സ്വാധീനം — ഇവയെല്ലാം കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ (Cumulative weight of evidence) അത് അദ്ദേഹത്തെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്ക് (WP:GNG & WP:BIO) സംശയലേശമന്യേ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ::::::: 2. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ സ്രോതസ്സാണ്: ::::::: സിറാജ് ദിനപ്പത്രത്തിനും IPB-ക്കും ഈ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിവെക്കുമ്പോൾ തന്നെ, <nowiki>'''</nowiki>മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം ഇവരുടെ സംഘടനയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, ആശയപരമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചേരിയിലുള്ള ഒരു സ്രോതസ്സാണെന്ന കാര്യം കൂടി പരിഗണിക്കണം. അത്തരത്തിൽ തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു മാധ്യമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിശദമായ ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലംബമായി (Independent Source) തന്നെ പരിഗണിക്കണം. ::::::: 3. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദേശരാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെയും പണ്ഡിതസഭയുടെയും സെക്രട്ടറിയായി <nowiki>'''</nowiki>തുടർച്ചയായി 35 വർഷം<nowiki>'''</nowiki> പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളുടെ സ്വാധീനം ചെറുതല്ല. മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ ആ നേതൃസേവനം വിക്കിപീഡിയയുടെ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരിക്കലും തള്ളിക്കളയാവുന്നതുമല്ല :::::<nowiki>:: ചുരുക്കത്തിൽ, ഓരോ ഘടകങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് കണ്ട് തള്ളിക്കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും, ISBN ഗ്രന്ഥവും, മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടത്തെ നേതൃപദവിയും എല്ലാം ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത് സമഗ്രമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. ആയതിനാൽ ഇത് വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 06:06, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::# Cumulative Notability - എന്നത് പരിഗണിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വതന്ത്ര സോഴ്സുകളിലെ വിവരം വേണം. ബന്ധമുള്ള സോഴ്സുകളിലെ വിവരം അവയെ പിൻതുണക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാം. മാദ്ധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വാർത്ത ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പ് വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. സ്വതന്ത്ര റിപ്പോർട്ടല്ല. ::::::# മരണവാർത്ത, ഫേസ്ബുക്ക് വാർത്ത എന്നിവ ഒഴിവാക്കിയാൽ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന വ്യക്തമായ അവലംബങ്ങളൊന്നും ലേഖനത്തിലില്ല. ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ഗ്രന്ഥം ഈ വിഭാഗമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അത് സ്വയം പ്രശംസ എന്നതരത്തിലേ വരികയുള്ളൂ. ::::::# ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ഏത് ശാസ്ത്രശാഖ, ഏതെല്ലാം ഗവേഷണം. ഇദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലുണ്ടാക്കിയ സ്വാധീനം. അവയ്ക്ക് ലഭിച്ച പ്രശസ്ത പുരസ്കാരങ്ങൾ. ::::::# തുടർച്ചയായി 35 വർഷം എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. പിന്നെ ഈ സംഘടന സമൂഹത്തിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം വരുത്തി എന്നതിനും തെളിവ് വേണം. ഇതെല്ലാം സ്വതന്ത്ര തെളിവ് വേണം. ::::::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:09, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji ഈ വാർത്തകളെ കേവലം 'ചരമക്കോളത്തിലെ മരണവാർത്തകൾ' എന്ന് ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് താഴെ പറയുന്ന വസ്തുതകൾ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ::::::::: 1. സ്വതന്ത്രവും മുഖ്യധാരാവുമായ പത്രങ്ങളുടെ സമഗ്ര കവറേജ് (Significant Coverage): ::::::::: മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി, ദി ഹിന്ദു, ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്, മാധ്യമം, ന്യൂസ് 18 തുടങ്ങിയ കേരളത്തിലെ മുൻനിര മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയത് കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല. മറിച്ച്, 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം നടത്തിയ അധ്യാപന സേവനങ്ങൾ, സമസ്തയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന പദവികൾ, മുസ്ലിം കർമ്മ ശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവയെല്ലാം അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്ന ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇവരെല്ലാം നൽകിയത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:SIGCOV നയപ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളാണ്. ::::::::: 2. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനം: ::::::::: ഒരു സാധാരണ വ്യക്തി മരണപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവും മന്ത്രിമാരും ഔദ്യോഗികമായി അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്താറില്ല. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശനും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അനുശോചിച്ച കാര്യം മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്രങ്ങൾ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നതമായ സ്വാധീനത്തെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ::::::::: 3. തുടർച്ചയായ വാർത്താ പ്രാധാന്യം (Sustained coverage): :::::::ഇത് കേവലം മരിച്ച ദിവസം മാത്രം വന്ന ഒരു വാർത്തയല്ല. മാധ്യമം, സിറാജ് തുടങ്ങിയ പത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രത്യേക പേജുകളിൽ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും നൽകിയത്. സംഘടനാ ഭേദമന്യേ എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും ഇത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്മതിയുടെ തെളിവാണ്. ::::::::: 4- ഒരു സംഘടനയുടെ മാത്രം നേതാവായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റ് മുൻനിര മാധ്യമങ്ങൾക്കൊന്നും ഇത്രയും വലിയ സ്പേസ് നൽകി ഫീച്ചറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലായിരുന്നു. ::::::::: 5- 'മാധ്യമം' ദിനപ്പത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പാണെങ്കിൽ കൂടി, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര മുഖ്യധാരാ ദിനപ്പത്രം അവരുടെ താളുകളിൽ അത് ഇത്രയും വിശദമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത് (Editorial discretion) ആ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. :::::::<nowiki>അതിനാൽ ഈ വലിയ കവറേജുകളെ (Significant coverage) തള്ളിക്കളയാതെ, ലേഖനത്തിൽ ഇവ സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങൾ ആയി പരിഗണിക്കുകയും ഇനിയും അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാനും താള് വികസിപ്പിക്കാനും ഉള്ള സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 00:35, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]]<nowiki/>ചരമം നടന്നില്ലങ്കിൽ ഈ പത്രങ്ങളിലൊന്നും വാർത്ത വരില്ലായിരുന്നു. ഈ അവലംബങ്ങൾ വരില്ലായിരുന്നു. ചരമം എന്നത് ഇന്ത്യപോലുള്ള രാജ്യത്ത് പ്രധാന സംഭവമാണ്. അതുകൊണ്ട് SIGCOV ഇവിടെ പ്രസക്തമല്ല. Sustained coverage എന്നതിന് ദിവസങ്ങളുടെ ഇടവേള എന്നത് ബാലിശമാണ്. സ്പേസ് നൽകി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക എന്നത് അച്ചടിയിൽ മാത്രം പ്രയോഗിക്കാവുന്ന മാനദണ്ഡമാണ്. ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പുകൾ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ പുന:പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് വ്യാപകമാണ്. എന്നാൽ ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പിനെ അങ്ങനെ തന്നെയേ കാണാനാവൂ. ::::::::ഇതൊന്നുമല്ലാതെ മൂന്നാം കക്ഷി സ്രോതസ്സിൽ ഈ വ്യക്തിയെപ്പറ്റിയുള്ള SIGCOV ഇല്ലാതെ ലേഖനം നിലനിറുത്താനാവില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:15, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളിലെ ചില സുപ്രധാന വസ്തുതകൾ കൂടി വ്യക്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: ::::::::: 1. IPB കേവലം ഒരു സംഘടനാ പ്രസിദ്ധീകരണം മാത്രമല്ല: ::::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) സുന്നി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗമാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണെങ്കിലും, അതൊരു സാധാരണ സംഘടനാ നോട്ടീസ് ബോർഡല്ല. മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുള്ള ഒരു മുഖ്യധാരാ പ്രസാധകർ കൂടിയാണ് IPB. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്തരമൊരു പ്രമുഖ പ്രസാധകർ കൃത്യമായ ISBN നമ്പറോടെ പുറത്തിറക്കിയ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സായി മാത്രം കണ്ട് തള്ളിക്കളയാനാകില്ല :::::::[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:P.M RASHID Ayyaya|സംവാദം]]) 01:05, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ഇവിടെ പ്രശ്നം പ്രസാധകരുടെ വിശ്വാസ്യതയല്ല പകരം പ്രസാധകരുടെ ഉടമസ്ഥർ ആരാണ് എന്നതാണ്. ഒരു പ്രസാധകർ ഒരു അവാർഡ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അവരുടെ സംഘടനയുടെ തലപ്പത്തുള്ളവർക്ക് തന്നെ അതേ അവാർഡ് നൽകുകയും ചെയ്താൽ ആ അവാർഡിനെ പരിഗണിക്കാനാവില്ല. അതേ പ്രശ്നമാണിവിടെയും. ഈ പ്രസാധകരുടെ ഉടമസ്ഥരുടെ സ്ഥാപനത്തിൽ 35 വർഷം താക്കോൽ സ്ഥാനത്തിരുന്ന ഒരാളെപ്പറ്റിയുള്ള പുസ്തകം സ്വയം പ്രശംസമാത്രമാണ്. അതിന് ISBN ഉണ്ടോ എത്ര കോപ്പി വിറ്റോ എന്നെല്ലാം പ്രസക്തമല്ല. കാരണം പ്രസാധകരെ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള ആളെപ്പറ്റിയാണ് അല്ലെങ്കിൽ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന സംവിധാനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആളെപ്പറ്റിയാണ് പുസ്തകം എന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:10, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) nk6cjhsdienxc1xy6wliq0vddo3cl9l 4659473 4659472 2026-08-18T05:20:51Z Ranjithsiji 22471 update comment 4659473 wikitext text/x-wiki ===[[:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഓഗസ്റ്റ് 2026#{{anchorencode:എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%8E%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E2%80%8C_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :<big>'''നിലനിർത്തുക'''</big> : എ.പി. മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Notability guidelines) പാലിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. 'ദ ഹിന്ദു' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇംഗ്ലീഷ് ദിനപ്പത്രങ്ങളിലും, മിക്ക മലയാളം പത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഇത്തരം സ്രോതസ്സുകളിൽ (Reliable secondary sources) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ഇതിനകം അവലംബമായി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്ന സുപ്രധാന പദവികളും സമൂഹത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനവും ശ്രദ്ധേയതയെ ശരിവെ<big>എം</big>ക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ ലേഖനത്തിന് മതിയായ ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെന്നും, ഈ താൾ നിലനിർത്തണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 05:40, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::ചിലകാര്യങ്ങളിലുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു ::# ഇദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാവാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, 45 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, കാരന്തൂർ മർകസിൽ പ്രധാന അധ്യാപകൻ, സംവാദ വേദികളിലെ സ്ഥിരസാന്നിധ്യം, കാരപ്പറമ്പ് ജുമുഅത്ത് പള്ളി ഖത്തീബായി. ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധേയനാവാനുള്ള കാരണമല്ല. ഇതല്ലാതെ ഇദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തത് ::# ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വന്ന വാർത്തകളാണ് ഭൂരിഭാഗം അവലംബങ്ങളും. മരണം എന്ന പ്രധാന സംഭവമല്ലാതെയുള്ള അവലംബങ്ങൾ 1 ഉള്ളത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമാണ്. ::# ഇതല്ലാതെ വിശദമായ കവറേജ് ഉള്ള സ്വതന്ത്ര വാർത്താ മാദ്ധ്യമത്തിലെ വിവരം കാണുന്നില്ല. ::# ഇദ്ദേഹം വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും അതുമൂലം സമൂഹത്തിലുണ്ടായ വ്യാപകമായ മാറ്റവും എന്ത്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും എവിടെ മരണവാർത്തയല്ലാതെ ? ::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:44, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::SD ഫലകം ചേർത്ത് നീക്കാവുന്നതാണ്. [https://w.wiki/6UaB നേരത്തെ ചർച്ച] ചെയ്ത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട താളാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 09:03, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::@Irshadpp താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊരു പുതിയ താളല്ല, എന്നാൽ നേരത്തെ ഈ താൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും "മറ്റ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തി എഴുതി" എന്ന കാരണത്താലാണ് എന്ന് പഴയ ചർച്ചയിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഈ ലേഖനം പൂർണ്ണമായും പുതിയതായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്, ഇതിൽ യാതൊരുവിധ പകർപ്പവകാശ ലംഘനവുമില്ല. ::::കൂടാതെ പഴയ ലേഖനത്തിൽ ലഭ്യമാകാതിരുന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും ശക്തവുമായ തെളിവുകൾ (300 പേജുകളുള്ള ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം, സമസ്തയുടെ 35 വർഷത്തെ സെക്രട്ടറി പദവി തുടങ്ങിയവ) ഇപ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ നയപ്രകാരം, പഴയ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് പുതിയ അവലംബങ്ങളോടെ സമഗ്രമായി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു താൾ 'നേരത്തെ നീക്കം ചെയ്തു' എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ Speedy Delete ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ആവശ്യമായ പുതിയ വിവരങ്ങൾ മുകളിൽ വ്യക്തമായി നൽകിയിട്ടുള്ളതിനാൽ ദയവായി SD നിർദ്ദേശം പിൻവലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:58, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :::@Ranjithsiji ഉന്നയിച്ച സംശയങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ അവയുടെ പ്രാധാന്യമനുസരിച്ച് താഴെ നൽകുന്നു: :::<nowiki>'''</nowiki>1. പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം (ചോദ്യങ്ങൾ 3, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രധാന മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ കവറേജ് ഇല്ല എന്ന വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം. 'ആത്മകഥ ഓർമ്മ പ്രഭാഷണം ഫത്‌വ - എ പി മുഹമ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ കാന്തപുരം' എന്ന പേരിൽ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പുസ്തകം പ്രമുഖ പ്രസാധകരായ IPB 2023-ൽ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട് (ISBN: 9789391376581). ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറോടെ ഇത്രയും വിപുലമായ ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളെ (Independent significant coverage) പൂർണ്ണമായും ശരിവെക്കുന്നതാണ്. :::2. വഹിച്ച സുപ്രധാന പദവികളും ആഗോള സ്വാധീനവും (ചോദ്യങ്ങൾ 1, 4 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::ഇദ്ദേഹം കേവലം ഒരു സാധാരണ അധ്യാപകനോ മതപണ്ഡിതനോ അല്ല. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ളതും, ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ സ്വാധീനമുള്ളതുമായ വലിയൊരു പണ്ഡിത സഭയാണ് 'സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ'. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാര സമിതിയായ 'മുശാവറ'യിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഇതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും തുടർച്ചയായി 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഇത്രയും വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതൃപദവികളിൽ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് ഇരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു (വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:BIO നയപ്രകാരം ഇത് ശ്രദ്ധേയതയുടെ സുപ്രധാന മാനദണ്ഡമാണ്). :::കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായ 'മർക്കസു സഖാഫത്തി സുന്നിയ്യ'യിലെ പ്രധാന അധ്യാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തുന്ന ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (Research scholars) അടക്കം പ്രധാന ഉസ്താദും (അധ്യാപകൻ) വഴികാട്ടിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. :::<nowiki>'''</nowiki>3. വാർത്തകളുടെ സ്വഭാവവും വിശദമായ കവറേജും (ചോദ്യങ്ങൾ 2, 3 എന്നിവയ്ക്കുള്ള മറുപടി):<nowiki>'''</nowiki> :::മരണവാർത്തകൾക്കപ്പുറം മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സമഗ്രമായ ഫീച്ചറുകൾ (Significant coverage) ശ്രദ്ധേയത വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്: :::* മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം: കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കർമ്മമണ്ഡലങ്ങളിലെ സംഭാവനകളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. :::* സിറാജ് ദിനപ്പത്രം: 'മഹാ ഗുരു; അഗാധ പണ്ഡിതൻ' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും സമൂഹത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെയും കുറിച്ച് വളരെ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലേഖനവും വന്നിട്ടുണ്ട്. :::അതുകൊണ്ട് ഈ താൾ മുൻവിധിയോടെ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും ലേഖനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിർത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 17:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::Islamic Publishing Bureau എന്നത് സമസ്തകേരള ജമീയത്തുൽ ഉലമയിലെ എപി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. അതായത് 30 വർഷക്കാലം 'മുശാവറ' എന്ന പ്രധാന സഭയിലെ അഗത്തെപ്പറ്റി അവരുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം. ഇത് പ്രാഥമിക സോഴ്സാണ്. തീർച്ചയായും അവലംബമായി ചേർക്കാനേ പറ്റില്ല. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം, സിറാജ് ദിനപ്പത്രം ഇവയും ഈ വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയുടെ കീഴിലോ ബന്ധപ്പെട്ടോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാദ്ധ്യമങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് അവയെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമായി പരിഗണിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഇതുകൂടാതെ മരണവാർത്തകൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ സ്വാധീനമുള്ള സംഘടനയിലെ പ്രധാനി മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപകമായി വാർത്തകൾ നൽകുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഇതൊന്നുമല്ലാത്ത സ്വതന്ത്ര അവലംബം വേണം. ദ്വിതീയ, തൃതീയ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ളവ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:43, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ താങ്കൾ ഇതിലെ ഓരോ കാരണങ്ങളെയും ഒറ്റതിരിച്ച് എടുത്ത് (in isolation) വിമർശിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അതിലെ ഓരോ ഘടകങ്ങളും വെവ്വേറെ മാറ്റിവെച്ച് അയോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പകരം, അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് വെച്ച് (Cumulative Notability) നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ട്, അതാണ് ഇവിടെ പരിഗണിക്കേണ്ടത്: ::::::: 1. IPB പുസ്തകവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ഒന്നിച്ചു പരിഗണിക്കുക (Cumulative Effect): ::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഭാഗത്തോട് ചായ്‌വുള്ള പ്രസാധകരാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണ്. അതിനാൽ ആ പുസ്തകം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത അവകാശപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, വ്യക്തമായ ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ആ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ മറ്റ് തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ ഘടകങ്ങളോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പാരമ്പര്യമുള്ള വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെ സെക്രട്ടറിയായി തുടർച്ചയായി 35 വർഷം അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന ചരിത്രവസ്തുത, ഒപ്പം മാധ്യമം  പോലെയുള്ള തികച്ചും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന വിശദമായ കവറേജുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് - മലയാളം വാർത്താ ചാനലുകളിലും പത്രങ്ങളിലും വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്ന നിലയിലുള്ള സ്വാധീനം — ഇവയെല്ലാം കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ (Cumulative weight of evidence) അത് അദ്ദേഹത്തെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്ക് (WP:GNG & WP:BIO) സംശയലേശമന്യേ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ::::::: 2. മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായ സ്രോതസ്സാണ്: ::::::: സിറാജ് ദിനപ്പത്രത്തിനും IPB-ക്കും ഈ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിവെക്കുമ്പോൾ തന്നെ, <nowiki>'''</nowiki>മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം ഇവരുടെ സംഘടനയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, ആശയപരമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചേരിയിലുള്ള ഒരു സ്രോതസ്സാണെന്ന കാര്യം കൂടി പരിഗണിക്കണം. അത്തരത്തിൽ തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു മാധ്യമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിശദമായ ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചർ കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലംബമായി (Independent Source) തന്നെ പരിഗണിക്കണം. ::::::: 3. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദേശരാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലയുടെയും പണ്ഡിതസഭയുടെയും സെക്രട്ടറിയായി <nowiki>'''</nowiki>തുടർച്ചയായി 35 വർഷം<nowiki>'''</nowiki> പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളുടെ സ്വാധീനം ചെറുതല്ല. മൂന്നര പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ ആ നേതൃസേവനം വിക്കിപീഡിയയുടെ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരിക്കലും തള്ളിക്കളയാവുന്നതുമല്ല :::::<nowiki>:: ചുരുക്കത്തിൽ, ഓരോ ഘടകങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് കണ്ട് തള്ളിക്കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളും, ISBN ഗ്രന്ഥവും, മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടത്തെ നേതൃപദവിയും എല്ലാം ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത് സമഗ്രമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ലേഖനത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. ആയതിനാൽ ഇത് വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യാതെ, ഈ പുതിയ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 06:06, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::# Cumulative Notability - എന്നത് പരിഗണിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വതന്ത്ര സോഴ്സുകളിലെ വിവരം വേണം. ബന്ധമുള്ള സോഴ്സുകളിലെ വിവരം അവയെ പിൻതുണക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാം. മാദ്ധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വാർത്ത ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പ് വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. സ്വതന്ത്ര റിപ്പോർട്ടല്ല. ::::::# മരണവാർത്ത, ഫേസ്ബുക്ക് വാർത്ത എന്നിവ ഒഴിവാക്കിയാൽ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന വ്യക്തമായ അവലംബങ്ങളൊന്നും ലേഖനത്തിലില്ല. ISBN നമ്പറുള്ള 300 പേജുകളുള്ള ഗ്രന്ഥം ഈ വിഭാഗമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അത് സ്വയം പ്രശംസ എന്നതരത്തിലേ വരികയുള്ളൂ. ::::::# ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷക പണ്ഡിത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ 20 വർഷക്കാലത്തെ പ്രധാന വഴികാട്ടിയും അധ്യാപകനും എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. ഏത് ശാസ്ത്രശാഖ, ഏതെല്ലാം ഗവേഷണം. ഇദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലുണ്ടാക്കിയ സ്വാധീനം. അവയ്ക്ക് ലഭിച്ച പ്രശസ്ത പുരസ്കാരങ്ങൾ. ::::::# തുടർച്ചയായി 35 വർഷം എന്നതിന് തെളിവ് വേണം. പിന്നെ ഈ സംഘടന സമൂഹത്തിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം വരുത്തി എന്നതിനും തെളിവ് വേണം. ഇതെല്ലാം സ്വതന്ത്ര തെളിവ് വേണം. ::::::[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:09, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji ഈ വാർത്തകളെ കേവലം 'ചരമക്കോളത്തിലെ മരണവാർത്തകൾ' എന്ന് ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് താഴെ പറയുന്ന വസ്തുതകൾ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ::::::::: 1. സ്വതന്ത്രവും മുഖ്യധാരാവുമായ പത്രങ്ങളുടെ സമഗ്ര കവറേജ് (Significant Coverage): ::::::::: മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി, ദി ഹിന്ദു, ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്, മാധ്യമം, ന്യൂസ് 18 തുടങ്ങിയ കേരളത്തിലെ മുൻനിര മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയത് കേവലമൊരു മരണവാർത്തയല്ല. മറിച്ച്, 35 വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം നടത്തിയ അധ്യാപന സേവനങ്ങൾ, സമസ്തയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന പദവികൾ, മുസ്ലിം കർമ്മ ശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവയെല്ലാം അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്ന ബയോഗ്രാഫിക്കൽ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇവരെല്ലാം നൽകിയത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ WP:SIGCOV നയപ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച സ്വതന്ത്ര സ്രോതസ്സുകളാണ്. ::::::::: 2. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനം: ::::::::: ഒരു സാധാരണ വ്യക്തി മരണപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവും മന്ത്രിമാരും ഔദ്യോഗികമായി അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്താറില്ല. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനും പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശനും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അനുശോചിച്ച കാര്യം മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്രങ്ങൾ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നതമായ സ്വാധീനത്തെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ::::::::: 3. തുടർച്ചയായ വാർത്താ പ്രാധാന്യം (Sustained coverage): :::::::ഇത് കേവലം മരിച്ച ദിവസം മാത്രം വന്ന ഒരു വാർത്തയല്ല. മാധ്യമം, സിറാജ് തുടങ്ങിയ പത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ മുൻനിർത്തി പ്രത്യേക പേജുകളിൽ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും നൽകിയത്. സംഘടനാ ഭേദമന്യേ എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും ഇത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്മതിയുടെ തെളിവാണ്. ::::::::: 4- ഒരു സംഘടനയുടെ മാത്രം നേതാവായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റ് മുൻനിര മാധ്യമങ്ങൾക്കൊന്നും ഇത്രയും വലിയ സ്പേസ് നൽകി ഫീച്ചറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലായിരുന്നു. ::::::::: 5- 'മാധ്യമം' ദിനപ്പത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പാണെങ്കിൽ കൂടി, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര മുഖ്യധാരാ ദിനപ്പത്രം അവരുടെ താളുകളിൽ അത് ഇത്രയും വിശദമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത് (Editorial discretion) ആ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. :::::::<nowiki>അതിനാൽ ഈ വലിയ കവറേജുകളെ (Significant coverage) തള്ളിക്കളയാതെ, ലേഖനത്തിൽ ഇവ സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങൾ ആയി പരിഗണിക്കുകയും ഇനിയും അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാനും താള് വികസിപ്പിക്കാനും ഉള്ള സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amsabith|സംവാദം]]) 00:35, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Amsabith|Amsabith]]<nowiki/>ചരമം നടന്നില്ലങ്കിൽ ഈ പത്രങ്ങളിലൊന്നും വാർത്ത വരില്ലായിരുന്നു. ഈ അവലംബങ്ങൾ വരില്ലായിരുന്നു. ചരമം എന്നത് ഇന്ത്യപോലുള്ള രാജ്യത്ത് പ്രധാന സംഭവമാണ്. അതുകൊണ്ട് SIGCOV ഇവിടെ പ്രസക്തമല്ല. Sustained coverage എന്നതിന് ദിവസങ്ങളുടെ ഇടവേള എന്നത് ബാലിശമാണ്. സ്പേസ് നൽകി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക എന്നത് അച്ചടിയിൽ മാത്രം പ്രയോഗിക്കാവുന്ന മാനദണ്ഡമാണ്. ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പുകൾ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ പുന:പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് വ്യാപകമാണ്. എന്നാൽ ഫേസ്ബുക്ക് കുറിപ്പിനെ അങ്ങനെ തന്നെയേ കാണാനാവൂ. ഭരണത്തലവൻമാരുടെ ഔദ്യോഗിക അനുശോചനത്തിന്റെ വിവരം ലേഖനത്തിലോ അവലംബത്തിലോ ഇല്ല. താങ്കളുടെ ആരോപണം മാത്രമാണ്. ::::::::ഇതൊന്നുമല്ലാതെ മൂന്നാം കക്ഷി സ്രോതസ്സിൽ ഈ വ്യക്തിയെപ്പറ്റിയുള്ള SIGCOV ഇല്ലാതെ ലേഖനം നിലനിറുത്താനാവില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:15, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::: @Ranjithsiji താങ്കൾ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളിലെ ചില സുപ്രധാന വസ്തുതകൾ കൂടി വ്യക്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: ::::::::: 1. IPB കേവലം ഒരു സംഘടനാ പ്രസിദ്ധീകരണം മാത്രമല്ല: ::::::::: IPB (Islamic Publishing Bureau) സുന്നി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗമാണെന്ന താങ്കളുടെ വാദം ശരിയാണെങ്കിലും, അതൊരു സാധാരണ സംഘടനാ നോട്ടീസ് ബോർഡല്ല. മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന, വ്യക്തമായ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുള്ള ഒരു മുഖ്യധാരാ പ്രസാധകർ കൂടിയാണ് IPB. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്തരമൊരു പ്രമുഖ പ്രസാധകർ കൃത്യമായ ISBN നമ്പറോടെ പുറത്തിറക്കിയ 300 പേജുകളുള്ള ഒരു ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തെ പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സായി മാത്രം കണ്ട് തള്ളിക്കളയാനാകില്ല :::::::[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:P.M RASHID Ayyaya|സംവാദം]]) 01:05, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:P.M RASHID Ayyaya|P.M RASHID Ayyaya]] ഇവിടെ പ്രശ്നം പ്രസാധകരുടെ വിശ്വാസ്യതയല്ല പകരം പ്രസാധകരുടെ ഉടമസ്ഥർ ആരാണ് എന്നതാണ്. ഒരു പ്രസാധകർ ഒരു അവാർഡ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അവരുടെ സംഘടനയുടെ തലപ്പത്തുള്ളവർക്ക് തന്നെ അതേ അവാർഡ് നൽകുകയും ചെയ്താൽ ആ അവാർഡിനെ പരിഗണിക്കാനാവില്ല. അതേ പ്രശ്നമാണിവിടെയും. ഈ പ്രസാധകരുടെ ഉടമസ്ഥരുടെ സ്ഥാപനത്തിൽ 35 വർഷം താക്കോൽ സ്ഥാനത്തിരുന്ന ഒരാളെപ്പറ്റിയുള്ള പുസ്തകം സ്വയം പ്രശംസമാത്രമാണ്. അതിന് ISBN ഉണ്ടോ എത്ര കോപ്പി വിറ്റോ എന്നെല്ലാം പ്രസക്തമല്ല. കാരണം പ്രസാധകരെ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള ആളെപ്പറ്റിയാണ് അല്ലെങ്കിൽ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന സംവിധാനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആളെപ്പറ്റിയാണ് പുസ്തകം എന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:10, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 5ga9nuy5liomg5mfs3ebmxq8im89i2p 6 669937 4659476 4654885 2026-08-18T05:34:17Z Ranjithsiji 22471 add xfd 4659476 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/പ്രമാണം}} == അനുമതി == {{PD-user}} kiy4esvolcex13r6do6yfvkx7pvm4b5 3 669997 4659506 4657393 2026-08-18T08:44:29Z TheGreatEditor024 211141 /* ശ്രദ്ധിക്കുക */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4659506 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Manzoor Ahmed Kandala | Manzoor Ahmed Kandala | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:05, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == KK Nagar Adinadu == # KK Nagar – ചുരുക്ക വിവരണം **KK Nagar** കേരളത്തിലെ കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ, ആദിനാട് വില്ലേജിലെ **ആദിനാട് സൗത്ത്** പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു താമസ മേഖലയാണ്. **കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഘണ്ടകർണൻകാവ് ക്ഷേത്രത്തിനുമിടയിൽ**, പ്രധാന റോഡിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി താമസിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശമാണിത്. ഏകദേശം **210 കുടുംബങ്ങൾ** ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു ഏകീകൃത താമസ മേഖലയായി വികസിപ്പിക്കുകയും, പ്രദേശത്തിന്റെ വ്യക്തമായ സാമൂഹികവും ഭൗമശാസ്ത്രപരവുമായ ഒരു തിരിച്ചറിയൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് **KK Nagar Residents Association** രൂപീകരിച്ചത്. ## KK Nagar എന്ന പേര് പ്രദേശത്തിന്റെ ഏകീകൃത തിരിച്ചറിയലിനായി **“KK Nagar”** എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു. പ്രദേശത്തെ താമസക്കാരെ ഒരുമിച്ച് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും, ഭാവിയിൽ Google Maps പോലുള്ള ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകളിലും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും പ്രദേശത്തിന് വ്യക്തമായ ഒരു തിരിച്ചറിയൽ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്. ## താമസക്കാരുടെ കൂട്ടായ്മ KK Nagar-ന്റെ പ്രധാന ശക്തി ഇവിടുത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ്. ഏകദേശം **210 കുടുംബങ്ങളെ** ഒരു സംഘടനയുടെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെ പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, റോഡുകൾ, ശുചിത്വം, സുരക്ഷ, സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം നടത്താൻ സാധിക്കും. ## റോഡ് സംവിധാനവും പേരിടലും പ്രദേശത്തെ റോഡുകൾക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു ക്രമീകരണം നൽകുന്നതിനായി **1st Main, 2nd Main, 1st Cross, 2nd Cross, Line, Sub Line** തുടങ്ങിയ രീതിയിലുള്ള പേരിടൽ സംവിധാനം ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ഓരോ വീടും റോഡും എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ക്രമബദ്ധമായ വിലാസ സംവിധാനം ഭാവിയിൽ രൂപപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കും. ## ഡിജിറ്റൽ മാപ്പിംഗ് KK Nagar പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തികളും പ്രധാന റോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ മാപ്പിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. **Google Earth/KMZ** ഉപയോഗിച്ച് പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തികളും റോഡുകളും രേഖപ്പെടുത്തി, തുടർന്ന് Google Maps-ൽ പ്രദേശത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തമായ തിരിച്ചറിയൽ ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇത് ഭാവിയിൽ KK Nagar-നെ ഒരു വ്യക്തമായ residential locality ആയി തിരിച്ചറിയുന്നതിനും, പുതിയ ആളുകൾക്കും delivery/service providers-നും പ്രദേശം എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്തുന്നതിനും സഹായകരമാകും. ## പ്രധാന ലക്ഷ്യം KK Nagar Residents Association-ന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ഒരു പേര് മാത്രം നൽകുക എന്നതല്ല. മറിച്ച്, * പ്രദേശത്തിന് വ്യക്തമായ ഒരു **തിരിച്ചറിയൽ** സൃഷ്ടിക്കുക * താമസക്കാരുടെ **ഐക്യവും കൂട്ടായ്മയും** ശക്തിപ്പെടുത്തുക * റോഡുകൾക്കും പ്രദേശങ്ങൾക്കും **ക്രമബദ്ധമായ പേരിടൽ സംവിധാനം** കൊണ്ടുവരുക * പ്രദേശത്തിന്റെ **ഡിജിറ്റൽ മാപ്പിംഗ്** പൂർത്തിയാക്കുക * അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനത്തിനായി **കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം** നടത്തുക * ഭാവി തലമുറകൾക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ ഒരു **ക്രമബദ്ധമായ താമസ മേഖല** സൃഷ്ടിക്കുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ### KK Nagar – ഒരു പ്രദേശം മാത്രമല്ല, ഒരു കൂട്ടായ്മ **ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങൾ, ഒരു കൂട്ടായ്മ, ഒരു തിരിച്ചറിയൽ – KK Nagar.** താമസിക്കുന്ന ഓരോ കുടുംബത്തിന്റെയും പങ്കാളിത്തത്തിലൂടെ പ്രദേശത്തിന്റെ വികസനവും ഐക്യവും ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് KK Nagar Residents Association-ന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയം. == ശ്രദ്ധിക്കുക == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിലായിരിക്കണം, നിങ്ങൾ [[Kk nagar aadinaadu]]<nowiki/>ഇൽ ചെയ്തതുപോലെ മറ്റൊരു ഭാഷയിലല്ല. ഇനി മുതൽ ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 08:44, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) jyf9au0gv4ja689mkljoh3nn52yj6zm 4659509 4659506 2026-08-18T08:46:55Z TheGreatEditor024 211141 /* ശ്രദ്ധിക്കുക */ മറുപടി 4659509 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Manzoor Ahmed Kandala | Manzoor Ahmed Kandala | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:05, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == KK Nagar Adinadu == # KK Nagar – ചുരുക്ക വിവരണം **KK Nagar** കേരളത്തിലെ കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ, ആദിനാട് വില്ലേജിലെ **ആദിനാട് സൗത്ത്** പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു താമസ മേഖലയാണ്. **കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഘണ്ടകർണൻകാവ് ക്ഷേത്രത്തിനുമിടയിൽ**, പ്രധാന റോഡിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി താമസിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശമാണിത്. ഏകദേശം **210 കുടുംബങ്ങൾ** ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു ഏകീകൃത താമസ മേഖലയായി വികസിപ്പിക്കുകയും, പ്രദേശത്തിന്റെ വ്യക്തമായ സാമൂഹികവും ഭൗമശാസ്ത്രപരവുമായ ഒരു തിരിച്ചറിയൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് **KK Nagar Residents Association** രൂപീകരിച്ചത്. ## KK Nagar എന്ന പേര് പ്രദേശത്തിന്റെ ഏകീകൃത തിരിച്ചറിയലിനായി **“KK Nagar”** എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു. പ്രദേശത്തെ താമസക്കാരെ ഒരുമിച്ച് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും, ഭാവിയിൽ Google Maps പോലുള്ള ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകളിലും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും പ്രദേശത്തിന് വ്യക്തമായ ഒരു തിരിച്ചറിയൽ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്. ## താമസക്കാരുടെ കൂട്ടായ്മ KK Nagar-ന്റെ പ്രധാന ശക്തി ഇവിടുത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ്. ഏകദേശം **210 കുടുംബങ്ങളെ** ഒരു സംഘടനയുടെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെ പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, റോഡുകൾ, ശുചിത്വം, സുരക്ഷ, സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം നടത്താൻ സാധിക്കും. ## റോഡ് സംവിധാനവും പേരിടലും പ്രദേശത്തെ റോഡുകൾക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു ക്രമീകരണം നൽകുന്നതിനായി **1st Main, 2nd Main, 1st Cross, 2nd Cross, Line, Sub Line** തുടങ്ങിയ രീതിയിലുള്ള പേരിടൽ സംവിധാനം ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ഓരോ വീടും റോഡും എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ക്രമബദ്ധമായ വിലാസ സംവിധാനം ഭാവിയിൽ രൂപപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കും. ## ഡിജിറ്റൽ മാപ്പിംഗ് KK Nagar പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തികളും പ്രധാന റോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ മാപ്പിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. **Google Earth/KMZ** ഉപയോഗിച്ച് പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തികളും റോഡുകളും രേഖപ്പെടുത്തി, തുടർന്ന് Google Maps-ൽ പ്രദേശത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തമായ തിരിച്ചറിയൽ ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇത് ഭാവിയിൽ KK Nagar-നെ ഒരു വ്യക്തമായ residential locality ആയി തിരിച്ചറിയുന്നതിനും, പുതിയ ആളുകൾക്കും delivery/service providers-നും പ്രദേശം എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്തുന്നതിനും സഹായകരമാകും. ## പ്രധാന ലക്ഷ്യം KK Nagar Residents Association-ന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ഒരു പേര് മാത്രം നൽകുക എന്നതല്ല. മറിച്ച്, * പ്രദേശത്തിന് വ്യക്തമായ ഒരു **തിരിച്ചറിയൽ** സൃഷ്ടിക്കുക * താമസക്കാരുടെ **ഐക്യവും കൂട്ടായ്മയും** ശക്തിപ്പെടുത്തുക * റോഡുകൾക്കും പ്രദേശങ്ങൾക്കും **ക്രമബദ്ധമായ പേരിടൽ സംവിധാനം** കൊണ്ടുവരുക * പ്രദേശത്തിന്റെ **ഡിജിറ്റൽ മാപ്പിംഗ്** പൂർത്തിയാക്കുക * അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനത്തിനായി **കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം** നടത്തുക * ഭാവി തലമുറകൾക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ ഒരു **ക്രമബദ്ധമായ താമസ മേഖല** സൃഷ്ടിക്കുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ### KK Nagar – ഒരു പ്രദേശം മാത്രമല്ല, ഒരു കൂട്ടായ്മ **ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങൾ, ഒരു കൂട്ടായ്മ, ഒരു തിരിച്ചറിയൽ – KK Nagar.** താമസിക്കുന്ന ഓരോ കുടുംബത്തിന്റെയും പങ്കാളിത്തത്തിലൂടെ പ്രദേശത്തിന്റെ വികസനവും ഐക്യവും ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് KK Nagar Residents Association-ന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയം. == ശ്രദ്ധിക്കുക == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിലായിരിക്കണം, നിങ്ങൾ [[Kk nagar aadinaadu]]<nowiki/>ഇൽ ചെയ്തതുപോലെ മറ്റൊരു ഭാഷയിലല്ല. ഇനി മുതൽ ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 08:44, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :കൂടാതെ, നിങ്ങളുടെ ലേഖനം ഒരു AI ചാറ്റ്ബോട്ട് ഉപയോഗിച്ചാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നതിനാൽ ഞാൻ അത് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയ എഡിറ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ AI ചാറ്റ്ബോട്ട് ഉപയോഗിക്കരുത്. :ഈ വാക്കുകൾ തെളിയിക്കുന്നത് നിങ്ങൾ AI ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു എന്നാണ്. :'''തീർച്ചയായും. നിങ്ങൾ നൽകിയ **ഉദ്ഘാടന ക്ഷണക്കത്ത്, പരിപാടിയുടെ പോസ്റ്റർ, രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്** എന്നിവയിലെ വിവരങ്ങളും മുൻപ് നൽകിയ രൂപീകരണ ചരിത്രവും ചേർത്ത് ലേഖനം കൂടുതൽ പൂർണ്ണമാക്കാം.''' :'''ഉദ്ഘാടനം **2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ** നടന്നതായും, **ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്** ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചതായും ഉൾപ്പെടുത്താം. അതോടൊപ്പം 2026 SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്താം.''' :'''താഴെ **പുതുക്കിയ പൂർണ്ണ പതിപ്പ്** ആണ്:''' :# '''കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar)''' :[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 08:46, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) gc0fkzc1qgdvhzrray17114vfw1lp27 3 670164 4659326 4659021 2026-08-17T15:04:24Z Success Pyramid 221438 /* ജോഷി ജോർജ് എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം */ മറുപടി 4659326 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Success Pyramid | Success Pyramid | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:01, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == [[:ജോഷി ജോർജ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജോഷി ജോർജ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോഷി ജോർജ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 06:13, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :ലേഖനം നിലനിർത്താം. [[ഉപയോക്താവ്:Success Pyramid|Success Pyramid]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Success Pyramid|സംവാദം]]) 15:04, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) mbvt82vm0kana81qf759p3psi8hnz2z 0 670280 4659395 4658160 2026-08-17T19:55:31Z Kiran Gopi 10521 Kiran Gopi എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ജി.എം.യു.പി.എസ് കാളികാവ് ബസാർ]] എന്ന താൾ [[ജി.എം.യു.പി.എസ്. കാളികാവ് ബസാർ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4658160 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എം.യു.പി.എസ് കാളികാവ് ബസാർ | image = | image_size = | caption = ജി.എം.യു.പി.എസ് കാളികാവ് ബസാർ | location = കാളികാവ് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1915|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 7 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300103 | Kerala_school_code = 48553 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[നിലമ്പൂർ താലൂക്ക്|നിലമ്പൂർ താലൂക്കിൽ]] [[കാളികാവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാളികാവ് പഞ്ചായത്തിൽ]] കാളികാവ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എം.യു.പി.എസ് കാളികാവ് ബസാർ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48553|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-08-14}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ചരിത്രം== 1915-ലാണ് ജി.എം.യു.പി.എസ് കാളികാവ് ബസാറിൻെറ തുടക്കം. ഒരു മാനേജ്‍മെന്റ് സ്കൂൾ എന്ന നിലയിലാണ് ആദ്യം തുടങ്ങിയത്. അങ്ങാടിയിൽ ആദ്യം തുടങ്ങിയ സ്‍കൂളിന് ശേഷം 1928 ൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ജംഗ്ഷനിൽ പൂന്താനത്ത് മൊയ്തീൻകുട്ടി പ്രതിമാസം അഞ്ച് രൂപ വാടകയ്ക്ക നൽകിയ കെട്ടിടത്തിലാണ് നിരവധി വർഷം സ്കൂൾ പ്രവർത്തിച്ചത്. 1930-ആയപ്പോൾ കാളികാവിൽ ഒരു പെണ്ണ് സ്കൂൾ കൂടി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അങ്ങാടി ഭാഗത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന രണ്ട് സ്‍കൂളുകൾ ഒന്നിപ്പിച്ച് അധികാരിയുടെ വീട് നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് മിക്സഡ് സ്കൂളായി തുടർന്നു. മലബാർ ഡിസ്ട്രിക് ബോർഡി ന്റെ കീഴിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ പ്രവർത്തനം. 1956-ൽ കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഡിസ്ട്രിക്ട് ബോർഡുകൾ ഇല്ലാതാകുകയും സ്കൂളിൻറ ഭരണം സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 4356 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 36 ക്ലാസ് മുറികളും 1.45 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48553|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-08-14}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48553 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" 019uph1s8eef38mxcy0ogaqxs1ie1f6 0 670286 4659360 4658253 2026-08-17T18:29:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4659360 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ|native_name=조선카톨릭교협회|native_name_lang=ko|image=File:Jangchung Catholic Church (15524500676).jpg|caption=ചാങ്‌ചുൻ കത്തീഡ്രലിന്റെ ഫോട്ടോ|abbreviation=KCA|former_name=조선천주교인협회|founder=ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ|leader_title=ചെയർമാൻ|leader_name=സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ|language=[[Korean language|കൊറിയൻ]]|location=[[ഉത്തര കൊറിയ]]}} '''കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ''' 1988-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഒരു സംഘടനയാണ്. ഇത് [[ഉത്തര കൊറിയ]]<nowiki/>യിലെ കത്തോലിക്കരെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വത്തിക്കാൻ ഈ സംഘടനയെ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, [[ഹോളി സീ]]<nowiki/>യുമായി അനൗപചാരിക ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]]<nowiki/>യാണ്, കൂടാതെ ഒരു ബഹുജന സംഘടനയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ചെയർമാൻ സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ ആണ്. ഈ സംഘടനയെ മുമ്പ് (조선천주교인협회)അസോസിയേഷൻ ഓഫ് കൊറിയൻ കാത്തലിക്സ്") എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ 1999 ജൂണിൽ പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://m.unityinfo.co.kr/11658|title=[통일신문] 북한의 6월 30일 - 「조선카톨릭교협회」결성|access-date=2026-01-07|date=2004-06-29|website=통일신문|language=ko}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Citation|last=권|first=오국|title=조선카톨릭협회 (朝鮮Catholic協會)|url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0073882|work=한국민족문화대백과사전 [Encyclopedia of Korean Culture]|publisher=Academy of Korean Studies|language=ko|access-date=2026-01-07}}</ref> == ചരിത്രം == 1988 ജൂൺ 30-ന് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. സ്ഥാപിതമായതുമുതൽ [[സാമുവൽ ചാങ് ജെയ്-ഓൺ]] സംഘടനയുടെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1991-ൽ അസോസിയേഷൻ ഒരു മതബോധനഗ്രന്ഥവും പ്രാർത്ഥനാ പുസ്തകവും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1988-ൽ നിർമ്മിച്ച [[ചാങ്‌ചുങ് കത്തീഡ്രൽ]] കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷനാണ് നടത്തുന്നത്. ഇതിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് 200,000 [[ഉത്തര കൊറിയൻ വോൺ]] ചിലവായി.<ref name=":1" /> 2005-ൽ, [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ]] മാർപ്പാപ്പയുടെ മരണത്തെത്തുടർന്ന്, കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ [[വത്തിക്കാൻ നഗരം|വത്തിക്കാനി]]<nowiki/>ലേക്ക് അനുശോചന സന്ദേശം അയച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.asianews.it/index.php?l=en&art=2980|title=North Korea sends condolences for Pope's death|access-date=2026-01-06|last=AsiaNews.it|website=www.asianews.it|language=en|archive-date=2026-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260214014526/https://www.asianews.it/index.php?l=en&art=2980|url-status=dead}}</ref> [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ]]<nowiki/>യുടെ ദക്ഷിണ കൊറിയയിലേക്കുള്ള 4 ദിവസത്തെ സന്ദർശന വേളയിൽ, 2014 ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് [[സോൾ|സോളിൽ]] നടക്കുന്ന പാപ്പൽ കുർബാനയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ ക്ഷണം അസോസിയേഷൻ നിരസിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=AFP|date=2014-08-06|title=North Korea rejects offer to attend mass given by Pope Francis in Seoul|url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/06/north-korea-rejects-mass-pope-francis-seoul|access-date=2026-01-06|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> 2016-ൽ, അന്നത്തെ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]<nowiki/>ൻ പ്രസിഡന്റ് [[പാർക് ഗ്യുൻ ഹൈ]]<nowiki/>യെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് അസോസിയേഷൻ ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി. മതപരമായ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്ന അവരുടെ അനുയായികളെ പ്രസ്താവനയിൽ അപലപിക്കുകയും ദക്ഷിണ കൊറിയൻ സർക്കാരിനെതിരെ കത്തോലിക്കർ മറ്റ് പൗരന്മാരുമായി ഐക്യപ്പെട്ടുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://mashable.com/article/north-korea-catholic-church|title=North Korea's 'Catholic church' blasts South's president Park as 'satanic'|access-date=2026-01-06|last=Ho|first=Victoria|date=2016-04-01|website=Mashable|language=en}}</ref> == അവലംബം == kkbcitmwd07msruov2592yqhswewrvc 0 670345 4659289 4659162 2026-08-17T13:30:28Z Ajeeshkumar4u 108239 4659289 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ശ്രീ ചേടാറ്റിൻകാവ് | image = | alt = | caption = | country = {{flag|India}} | state = [[കേരളം]] | pushpin_map = | pushpin_map_size = | coordinates = | district = | location = [[പുൽപ്പള്ളി]], [[വയനാട് ജില്ല]] | elevation_m = | deity = [[സീത]] | architecture = [[Architecture of Kerala| കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യ ]] | inscriptions = | temple_board = | creator = | website = }} [[വയനാട് ജില്ല]]യിലെ [[പുൽപ്പള്ളി|പുൽപ്പള്ളിയ്ക്ക്]] അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കാവ് ആണ് '''ശ്രീ ചേടാറ്റിൻകാവ്'''. [[സീത|സീതാദേവിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. == ഐതീഹ്യം == സീതാദേവി ചേടാറ്റിലമ്മയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന കാവ് ആണ് ശ്രീ ചേടാറ്റിൻകാവ്. വയനാട് ജില്ലയിലെ പുൽപ്പള്ളി പ്രദേശത്തെ [[രാമായണം|രാമായണ]] പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ശ്രീ ചേടാറ്റിൻകാവ്. ഐതീഹ്യപ്രകാരം അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ വിജയത്തിനായി [[രാമൻ|ശ്രീരാമൻ]] അയച്ച യാഗാശ്വത്തെ [[ലവകുശന്മാർ]] പിടിച്ചു കെട്ടി. അതിനെ പിന്തുടർന്നു വന്ന സേനാനിയും [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്‌മണ]] പുത്രനുമായ ചന്ദ്രകേതുവിന് അതിനെ സ്വതന്ത്രമാക്കുവാൻ സാധിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ അശ്വത്തെ പിടിച്ചു കെട്ടിയത് ആരാണെന്നറിയാൻ ശ്രീരാമൻ അവിടെ എത്തിച്ചേരുകയും തന്റെയും സീതാദേവിയുടെയും മക്കളായ ലവകുശന്മാരാണ് അശ്വത്തെ പിടിച്ചുകെട്ടിയത് എന്നറിയുകയും, തുടർന്ന് സീതയേയും പുത്രന്മാരേയും അയോധ്യയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. എന്നാൽ തന്റെ ശുദ്ധി ഒരിക്കൽ കൂടി പൊതുസമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിക്കാൻ താൽപ്പര്യമില്ലാത്ത സീതാദേവി തൻ്റെ മാതാവായ [[ഭൂമിദേവി|ഭൂമിദേവിയെ]] വിളിച്ച് ഭൂമി പിളർന്ന് അതിലേക്ക് അന്തർധാനം ചെയ്തുവെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. ഇങ്ങനെ സീതാദേവി ഭൂമിദേവിയിൽ അന്തർധാനം ചെയ്തതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലമാണ് ചേടാറ്റിൻകാവ്.<ref name="Manorama">{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/astrology/astro-news/2021/12/07/significance-of-seetha-devi-lava-kusa-temple-pulpally.html|title=ഐതീഹ്യങ്ങളുറങ്ങുന്ന സീതാദേവി ലവകുശ ക്ഷേത്രം|access-date=2026-08-15|language=ml}}</ref> സീത ഭൂമിയിലേക്ക് താഴ്ന്നുപോകുമ്പോൾ അത് തടയാൻ ശ്രീരാമൻ മുടിയിൽ പിടിച്ചുവെന്നും എന്നാൽ മുടിയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ ശേഷിച്ചുവെന്നുമാണ് ചേടാറ്റിൻകാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യം. ഈ സംഭവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിനും ദേവതാസങ്കൽപത്തിനും അടിസ്ഥാനം.<ref name="Manorama" /> സീതാദേവിയുടെ മുടി അറ്റുപോയി എന്ന ഐതിഹ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ജടയറ്റ അമ്മ എന്ന സങ്കൽപം രൂപപ്പെട്ടതെന്നും പിന്നീട് അത് ചേടാറ്റിലമ്മ എന്ന പേരിലേക്ക് മാറിയെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ സീതാദേവി ചേടാറ്റിലമ്മയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന കാവാണ് ചേടാറ്റിൻകാവ് ആയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.kalakaumudi.com/malayalam/astro/The-ancient-Sita-Devi-Temple-at-Pulpalli-where-the-stories-of-Ramayana-are-told-2022-07-18|title=പുൽപ്പളളിയിലെ രാമായണകഥകളുറങ്ങുന്ന പുരാതനമായ സീതാ ദേവി ക്ഷേത്രം|access-date=2026-08-15|last=parvathyanoop|language=ml}}</ref> പുൽപ്പള്ളി സീതാദേവി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മൂലസ്ഥാനമായി കരുതുന്നതിനാൽ പുൽപ്പള്ളി സീതാദേവിക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർ ചേടാറ്റിൻകാവിൽ കൂടി തൊഴുതാൽ മാത്രമേ ക്ഷേത്രദർശനത്തിന്റെ പൂർണ്ണത ലഭിക്കുകയുള്ളു എന്നുമാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://janamtv.com/80270038/|title=രാമായണ ശീലുകളുറങ്ങുന്ന സീത ലവ കുശ ക്ഷേത്രം|access-date=2026-08-15|last=വെബ്‌ഡെസ്ക്|first=ജനം|date=2020-08-08|language=ml-IN}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/places-in-wayanad-closely-related-to-epic-ramayana-004760.html|title=പുൽപ്പള്ളിയിലെ രാമായണ കഥകളുറങ്ങുന്ന ഇടങ്ങൾ|access-date=2026-08-15|last=Joseph|first=Elizabeth|date=2020-08-13|language=ml}}</ref> == ഭരണം == കുപ്പത്തോട് കുടുംബത്തിൻ്റെ കീഴിലുള്ള പുൽപ്പള്ളി മുരിക്കന്മാർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ഭരണത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രം. വനവാസകാലത്ത് സീതാദേവിയോടൊപ്പം പോയ ആളുകളുടെ പിൻഗാമികളാണ് ഈ കുടുംബം എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Indica" /> 2008 ൽ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ ഈ ദേവസ്വം മലബാർ ദേവസ്വത്തിന് കീഴിൽ വന്നു. നിലവിൽ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് കുപ്പത്തോട് കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് ദേവസ്വം ട്രസ്റ്റിയെയും മാനേജരെയും നിയമിക്കുന്നു.<ref name="Indica" /> == പ്രതിഷ്ഠ== ചേടാറ്റിൻകാവിലെ പ്രധാന ദേവത ചേടാറ്റിലമ്മ അഥവാ സീതാദേവിയാണ്. താന്ത്രിക സങ്കൽപത്തിൽ ഇവിടെ ദേവിയെ [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗാ]] രൂപത്തിലാണ് ആരാധിക്കുന്നത് .<ref name="Indica" /> ചേടാറ്റിലമ്മയ്ക്കൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾക്കും]] ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്.<ref name="Manorama" /> സ്പതമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം, [[ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] തുടങ്ങിയ ഉപദേവതകളുടെ ആരാധന ഇവിടെയുണ്ട്.<ref name="Manorama" /> കാവിൽ സപ്ത മാതൃക്കളുടെയും വീരഭദ്രന്റേയും ഗണപതിയുടേയും ഒരേ വലിപ്പത്തിലുള്ള 9 വിഗ്രഹങ്ങളാണുള്ളത്.<ref name=":0" /> കാവിന് കിഴക്കുഭാഗത്തായി ലവകുശന്മാരുടെ സങ്കൽപവും താഴെ ഭാഗത്തായി സീതാദേവിയും ലവകുശന്മാരും നീരാട്ട് നടത്തിയ പഞ്ചതീർഥ കുളവും ഉണ്ട്.<ref name="Manorama" /> കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത കാവുകളുടെ സ്വാഭാവിക അന്തരീക്ഷത്തിനുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ആരാധനാകേന്ദ്രമാണിത്.<ref name="Indica">{{Cite web|url=https://www.indica.today/research/sriram-ramayan-parikramana-kerala/|title=Ramayan Parikramana: Tracing the Footsteps of Sita, through Western Ghats of Northern Kerala|access-date=2026-08-15|last=P|first=Akshay Krishna M.|date=2020-07-20|language=en-US}}</ref> == പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == ചേടാറ്റിൻകാവിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ് നെയ് വിളക്ക്.<ref name=":0" /> == സ്ഥാനം == വയനാട് ജില്ലയിൽ പുൽപ്പള്ളിയിൽ ആണ് ഈ കാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അടുത്തുള്ള ബസ് സ്റ്റാൻഡും പുൽപ്പള്ളി ആണ്. പുൽപ്പള്ളിയിലെ സീതാലവകുശ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം ഒന്നര കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ഈ കാവ്.<ref name="Manorama" /> == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വയനാട് ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] 2iiiiqo87tgvxwhgqqn3juni8prugyx 4 670354 4659313 4659243 2026-08-17T14:34:33Z Vinayaraj 25055 /* വികസിപ്പിക്കാവുന്ന ഗ്രാമങ്ങളുടെ പട്ടിക */ 4659313 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|WP:EG2026}} {{Ente Gramam header}} <div style="text-align:left;width:98%;border-bottom:1px solid #ccc;padding:20px 15px;"> <span style="font-size:32px; font-weight:bold; color:#666; border-bottom:2px solid #666; padding:10px 5px;margin:1px 5px;color:#ff6100;">എന്റെ ഗ്രാമം 2026</span> <span style="font-weight:bold;font-size:22px;padding:5px;color:#3c49db;">15 ആഗസ്റ്റ്, 2025 - 15 സെപ്തംബർ, 2026</span> </div> {{Infobox വിക്കി പദ്ധതി |name = എന്റെ ഗ്രാമം 2026 |image = Village icon drawing.svg |imagesize = 100px |caption = ലോഗോ |period = 15 ആഗസ്റ്റ് 2026 - 15 സെപ്തംബർ 2026 |goal=[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ_ഗ്രാമം_2026#പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] |members=വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ് |footnotes=<!-- [[:commons:Category:??|ഈ പരിപാടിയിലൂടെ സമാഹരിച്ച ചിത്രങ്ങൾ]]: --> |category=[[:commons:Commons:Wiki Loves Village 2026|കോമൺസിൽ]] |links=[http://ml.wikipedia.org/wiki/വർഗ്ഗം:സഹായക_താളുകൾ ലേഖന നിർമ്മാണത്തിന് സഹായം] ,ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ([[:commons:Campaign:wlv_25|കോമൺസിൽ]])[[commons:Commons:ജിയോകോഡിങ്|ജിയോകോഡിങ് സഹായം]] }} [[പ്രമാണം:Moozhikkulam_Paddy_Field_IMG_20250826_132211401.jpg|300px|വലത്ത്‌]] വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 പ്രമാണിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനസമാഹരണത്തിനും നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ പുതുക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയുള്ള വിക്കി പദ്ധതിയാണ് എന്റെ ഗ്രാമം. [[:m:Wiki Loves Village|വിക്കി ലൗസ് വില്ലേജ് 2026]] എന്ന ആഗോള വിക്കിപദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ പദ്ധതി നടത്തപ്പെടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാനായി [[:commons:Commons:Wiki Loves Village 2026|വിക്കി ലൗസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ഫോട്ടോ ക്യാമ്പയിനും നടത്തപ്പെടുന്നു. '''[[:m:WikiConference India 2026|വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026]]''' പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ പദ്ധതി സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ '''[[:m:Kerala_Culture_Month_2026|മെറ്റ താളിൽ കാണുക]]'''. <div style="display:flex; justify-content: center; align-items: center; "> <div style="text-align:center; display: flex;"> {{Clickable button 2|മെറ്റ താൾ|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026|class=mw-ui-progressive}} {{Clickable button 2|ലേഖനങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുക (Wikistar)|url=https://wikistar.toolforge.org/campaigns/wlw26|class=mw-ui-destructive}} {{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/പങ്കെടുക്കുന്നവർ |action=edit}} |class=mw-ui-progressive}} </div> </div> <div style="display:flex; justify-content: center; align-items: center;"> <div style="display:flex; "> ആകെ <span style="font-size:80px; font-weight:bold;">[[:വർഗ്ഗം:2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ|{{PAGESINCATEGORY:2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ‎}}]] </span> ലേഖനങ്ങൾ . [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}}<br/>( പുതുക്കുക)]<br/> </div> </div> <br/> == പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ == * വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026ന്റെ സന്ദേശം എല്ലാവരിലും എത്തിക്കുക. * സ്വന്തം ഗ്രാമത്തെക്കുറിച്ച് വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനം ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള താളുകൾ വികസിപ്പിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. * നിലവിലുള്ള വിക്കിപീഡിയ പേജിലെ ഉള്ളടക്കം വർദ്ധിപ്പിക്കുക * പഞ്ചായത്തുകളുടെ പേജുകൾ പുതുക്കുക. * എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങൾക്കും ജിയോകോഡിങ്ങ് ചെയ്യുക. *വിക്കിഡാറ്റയിൽ എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ ചേർക്കുക. * ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലേക്കെത്തിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. * പ്രാദേശികമായ ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്നത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. * '''തിരിച്ചുവിടൽ താളുകൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ പരിഗണിക്കുന്നതല്ല''' ==തുടങ്ങാവുന്ന/വികസിപ്പിക്കാവുന്ന താളുകൾ== ===തുടങ്ങാവുന്ന ഗ്രാമങ്ങളുടെ പട്ടിക=== തു‍‍ടങ്ങാവുന്ന ഗ്രാമങ്ങളുടെ പട്ടിക ഇംഗ്ലീഷിൽ, പേരിന്റെ Spelling പരിശോധിക്കണം. ലേഖനം തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ഗ്രാമത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക. പേര് കൃത്യമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക. മലയാളത്തിലുള്ള പേരിൽ ലേഖനം തുടങ്ങുക. '''[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2018/ഗ്രാമങ്ങൾ|ഗ്രാമങ്ങളുടെ പട്ടിക]]''' ഒരു നിർദ്ദേശത്തിനു മാത്രമാണ്. [https://ildm.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/01/Revenue-Guide-2018.pdf] [https://ildm.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/12/ILDM-REVENUE-GUID_1-502.pdf] ===വികസിപ്പിക്കാവുന്ന ഗ്രാമങ്ങളുടെ പട്ടിക=== * കേരളത്തിലെ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള ഗ്രാമങ്ങളുടെ വർഗ്ഗങ്ങൾ : [[:വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎ ]] * [[:വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] * [[:വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:വർഗ്ഗം:വയനാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ‎]] * [[:തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ==സംഘാടനം== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പ് * [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] ==പങ്കെടുക്കുന്നവർ== {{വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026/പങ്കെടുക്കുന്നവർ}} ==ലേഖനങ്ങൾ== ===തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങൾ=== ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[:വർഗ്ഗം:2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ|തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങൾ]] കാണുക. ===വികസിപ്പിച്ച ലേഖനങ്ങൾ=== ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[:വർഗ്ഗം:2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ട താളുകൾ|വികസിപ്പിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]] കാണുക. ==ഫലകം== തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ സംവാദം താളുകളിൽ ചേർക്കാവുന്ന '''<nowiki>{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}</nowiki>''' എന്ന ഫലകം താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. <code><nowiki>{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}</nowiki></code> {{imbox |type=notice |textstyle="border: 2px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;" |image=[[File:Village icon drawing.svg|130px]] |text=ഈ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026|2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}.}} നിലവിലുള്ള ലേഖനം വികസിപ്പിക്കുകയാണെങ്കിലും ഇതേ ഫലകം തന്നെയാണു ചേർക്കേണ്ടതു്. എന്നാൽ അതിൽ created എന്നതിനു പകരം expanded എന്നായിരിക്കണം പൂരിപ്പിക്കേണ്ടതു്. അതായതു്: <code> <nowiki>{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|expanded=yes}} </nowiki></code> അപ്പോൾ സംവാദത്താളിൽ ഇങ്ങനെ കാണാം: {{imbox |type=notice |textstyle="border: 2px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;" |image=[[File:Village icon drawing.svg|130px]] |text=ഈ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026|2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി വികസിക്കപ്പെട്ടതാണു്}} ==കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ== * [[:m:Wiki Loves Village 2026|വിക്കി ലൗസ് വില്ലേജ്]] മെറ്റ താൾ *[[:commons:Commons:Wiki Loves Village 2026|വിക്കി ലൗസ് വില്ലേജ്]] കോമൺസ് താൾ ==പ്രായോജകർ== [[File:Wikimedians of Kerala User Group.svg|center|200px|link=:meta:Wikimedians of Kerala]] {{WikiMeetup}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കി പ്രവർത്തകസംഗമങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ പരിപാടികൾ]] n87lehxhx0tqtd7js7my1zminuq8ap9 4 670355 4659286 4659210 2026-08-17T12:49:28Z Ajeeshkumar4u 108239 4659286 wikitext text/x-wiki #--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 19:48, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) #--[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 06:16, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) # --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 12:49, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 6pomu40nc4iycdx1g9pzp75vxqfhisl 0 670394 4659315 4659196 2026-08-17T14:35:06Z P.M RASHID Ayyaya 77091 P.M RASHID Ayyaya എന്ന ഉപയോക്താവ് [[മിഷേൽ ഹോസ്പിറ്റൽ തിരൂര്]] എന്ന താൾ [[മിഷൻ ഹോസ്പിറ്റൽ തിരൂര്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ശീർഷകം തെറ്റായി എഴുതിയിരിക്കുന്നു 4659196 wikitext text/x-wiki '''തിരൂർ മിഷൻ ആശുപത്രി''' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ള]] [[തിരൂർ|തിരൂരിൽ]] (പൂങ്ങോട്ടുകുളത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഹൈടെക് മൾട്ടി-സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രിയാണ്. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്ര സാങ്കേതികവിദ്യകളും മികച്ച ചികിത്സാ സൗകര്യങ്ങളും ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, മിതമായ നിരക്കിൽ സാധാരണക്കാർക്ക് മികച്ച ആരോഗ്യപരിരക്ഷ നൽകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ ആശുപത്രി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മലയാള ഭാഷയുടെ പിതാവായ [[തുഞ്ചത്ത് രാമാനുജൻ എഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്ത് എഴുത്തച്ഛന്റെ]] ജന്മസ്ഥലമായ പൂങ്ങോട്ടുകുളത്താണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യത്തെ മൾട്ടി-സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി കൂടിയാണിത്. == ചരിത്രം == 2005 ജൂലൈ 1-നാണ് തിരൂർ മിഷൻ ആശുപത്രി സ്ഥാപിതമായത്. ജനങ്ങൾക്ക് ഫലപ്രദവും താങ്ങാനാവുന്നതുമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, സേവനസന്നദ്ധരായ ഒരു കൂട്ടം യുവ ഡോക്ടർമാരുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഈ ആശുപത്രി യാഥാർത്ഥ്യമായത്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി തിരൂരിലും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള ജനങ്ങൾ ഒരു മികച്ച അത്യാഹിത-തീവ്രപരിചരണ (Emergency and Critical Care) ആശുപത്രിയുടെ അഭാവം നേരിട്ടിരുന്നു. അപകടങ്ങൾ പോലെയുള്ള അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ വിദഗ്ദ്ധ ചികിത്സയ്ക്കായി രോഗികളെ [[കോഴിക്കോട്]] നഗരത്തിലോ [[പെരിന്തൽമണ്ണ|പെരിന്തൽമണ്ണയിലോ]] കൊണ്ടുപോകേണ്ട അവസ്ഥയായിരുന്നു മുൻപുണ്ടായിരുന്നത്. ഈയൊരു ബുദ്ധിമുട്ട് മനസ്സിലാക്കിക്കൊണ്ടാണ് അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടുകൂടിയ ആക്സിഡന്റ് ആൻഡ് ട്രോമ കെയർ സെന്റർ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചത്. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == മികച്ച സാങ്കേതികവിദ്യകളും ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഈ ആശുപത്രി. പ്രധാന സൗകര്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: * '''നൂതന രോഗനിർണയ സംവിധാനങ്ങൾ:''' സങ്കീർണ്ണമായ ചികിത്സാ പ്രക്രിയകളിൽ കൃത്യമായ ഇമേജിംഗിനും രോഗനിർണ്ണയത്തിനും സഹായിക്കുന്ന സീമെൻസ് ഹൈ-ഫ്രീക്വൻസി [[എക്സ്-റേ]] (Siemens high frequency X-ray), സി-ആം (C-arm) സൗകര്യങ്ങൾ. * '''തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗം:''' അത്യാഹിത, ട്രോമ കെയർ വിഭാഗങ്ങൾക്കായി സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ള സീമെൻസ് [[വെന്റിലേറ്റർ|വെന്റിലേറ്ററുകളും]] അത്യാധുനിക ഓപ്പറേഷൻ തിയേറ്റർ കോംപ്ലക്സും. * '''രോഗീസൗഹൃദ അന്തരീക്ഷം:''' രോഗികൾക്ക് മാനസിക ഉന്മേഷവും സമാധാനവും നൽകുന്നതിനായി പച്ചപ്പും പ്രകൃതിഭംഗിയും നിറഞ്ഞ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം. * '''പാർക്കിംഗ് സൗകര്യം:''' സന്ദർശകർക്ക് യാതൊരു ബുദ്ധിമുട്ടും ഇല്ലാതെ വാഹനങ്ങൾ പാർക്ക് ചെയ്യുന്നതിനായുള്ള വിശാലമായ പാർക്കിംഗ് സൗകര്യം. == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ആശുപത്രികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആശുപത്രികൾ]] df43rgfrqdqgmklf66ukfj4pcu4rqo0 0 670415 4659279 2026-08-17T12:31:30Z TheGreatEditor024 211141 '{{Infobox baseball biography|name=ബു താവോ|image=卜濤 (Bu Tao) (2517840330).jpg|caption=ബു 2008-ൽ ചൈന ദേശീയ ബേസ്ബോൾ ടീമിനൊപ്പം|team=|number=68|position=പിച്ചർ|birth_date=ജനുവരി 15, 1983|birth_place=സിയാൻ, ഷാൻസി, [[ചൈന]]|death_date=|death_place=|bats=Left|throws=Left|debutleague=MLB|debutdate=|debutyear...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659279 wikitext text/x-wiki {{Infobox baseball biography|name=ബു താവോ|image=卜濤 (Bu Tao) (2517840330).jpg|caption=ബു 2008-ൽ ചൈന ദേശീയ ബേസ്ബോൾ ടീമിനൊപ്പം|team=|number=68|position=പിച്ചർ|birth_date=ജനുവരി 15, 1983|birth_place=സിയാൻ, ഷാൻസി, [[ചൈന]]|death_date=|death_place=|bats=Left|throws=Left|debutleague=MLB|debutdate=|debutyear=|debutteam=|finalleague=MLB|finaldate=|finalyear=|finalteam=|statyear=|statleague=MLB|stat1label=|stat1value=|stat2label=|stat2value=|stat3label=|stat3value=|teams=*ജിയാങ്‌സു ഹോപ്‌സ്റ്റാർസ് ({{baseball year|2006}}) *സിചുവാൻ ഡ്രാഗൺസ് ({{baseball year|2007}})|highlights=|update=}}'''ബു താവോ''' ചൈനീസ് ദേശീയ ബേസ്ബോൾ ടീമിന്റെ ഇടംകൈയ്യൻ പിച്ചറാണ്.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bu/bu-tao-1.html|title=Bu Tao Biography and Statistics|accessdate=2009-04-05|date=|work=|publisher=Sports-Reference.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418075247/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bu/bu-tao-1.html|archive-date=2020-04-18|url-status=dead}}</ref> 2006,<ref>{{cite web|url=http://web.worldbaseballclassic.com/rosters/index.jsp?team=chn&season=2006|title=World Baseball Classic: China: Rosters|accessdate=2009-04-05|publisher=World Baseball Classic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309103940/http://web.worldbaseballclassic.com/rosters/index.jsp?team=chn&season=2006|archive-date=2012-03-09|url-status=dead}}</ref> 2009,<ref>{{cite web|url=http://web.worldbaseballclassic.com/rosters/index.jsp?team=chn&season=2009|title=World Baseball Classic: China: Rosters|accessdate=2009-04-05|publisher=World Baseball Classic|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20120216014102/http://web.worldbaseballclassic.com/rosters/index.jsp?team=chn&season=2009|archive-date=2012-02-16|url-status=dead}}</ref> 2013 വർഷങ്ങളിലെ വേൾഡ് ബേസ്ബോൾ ക്ലാസിക്കിൽ [[ചൈന]]<nowiki/>യെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് അദ്ദേഹം മത്സരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നമ്പർ 68 ആണ്. [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008 (ബെയ്ജിങ്ങ്)|2008 ലെ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ബേസ്ബോളിൽ ചൈനയെ പ്രതിനിധീകരിക്കാനും ബു താവോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=":0" /> == അവലംബം == mi0fsd3ozsf9ak2dtjg9entnldnrtjg 0 670416 4659283 2026-08-17T12:40:10Z TheGreatEditor024 211141 '{{Infobox station | name = ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ | native_name = 전승역 | native_name_lang = ko | symbol = | symbol_location = | type = | image = Pyongyang Metro - Jonsung Station (15525119056).jpg | alt = | caption = | address = മൊറാൻബോങ്-ഗുയോക്ക്, ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659283 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ | native_name = 전승역 | native_name_lang = ko | symbol = | symbol_location = | type = | image = Pyongyang Metro - Jonsung Station (15525119056).jpg | alt = | caption = | address = മൊറാൻബോങ്-ഗുയോക്ക്, [[പ്യോംങ്യാംഗ്]] | borough = | country = {{flagicon|North Korea}}[[ഉത്തര കൊറിയ]] | coordinates = {{coord|39|3|26.7|N|125|45|10.1|E|display=inline,title}} | owned = | operator = | line = | distance = | platforms = 1 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | code = | zone = | website = | opened = 9 സെപ്റ്റംബർ 1975 | closed = | passengers = | pass_year = | pass_rank = | services = }} '''ചോങ്‌സുങ് സ്റ്റേഷൻ''' [[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ|പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോയുടെ]] ഹ്യോക്സിൻ ലൈനിലെ ഒരു സ്റ്റേഷനാണ്.<ref>{{cite web|url=http://www.pyongyang-metro.com/metrostats.html|title=the pyongyang metro statistics|access-date=2016-03-31|date=|website=pyongyang-metro.com|publisher=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130191827/http://www.pyongyang-metro.com/metrostats.html|archivedate=2016-01-30|quote=|author=|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.pyongyangtimes.com.kp/?bbs=34969|title=Pyongyang Metro stations undergo renovation|access-date=2021-03-28|website=[[The Pyongyang Times]]}}</ref> ജോനു സ്റ്റേഷൻ, ചൈനീസ് എംബസി, റയോമ്യോങ്‌ഗോരി സിനിമ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് നടക്കാവുന്ന ദൂരത്തിലാണ്.<ref name=":0" /> 2020 ൽ റയോമ്യോങ് സ്ട്രീറ്റ് നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ ഈ സ്റ്റേഷൻ നവീകരിച്ചു. പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ലെവൽ ഇപ്പോൾ വളരെ തെളിച്ചമുള്ളതാണ്, ടിവികളും സീറ്റുകളും ചേർത്തിട്ടുണ്ട്, നവീകരിച്ച പുറം കെട്ടിടവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=http://naenara.com.kp/images/periodic/news_daily/2019/12/12/r7-0.jpg|title=Image of new station|access-date=26 February 2020|last=|first=|date=12 December 2019|website=[[Naenara]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225222921/http://naenara.com.kp/images/periodic/news_daily/2019/12/12/r7-0.jpg|archive-date=2020-02-25|url-status=live}}</ref> == അവലംബം == 9xck0l0nqk1vkjnqbn0ozkpu9iy6rj9 3 670417 4659288 2026-08-17T13:20:48Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659288 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Jayarenjin | Jayarenjin | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:20, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 7bq6ri80ou4s1t2ugdcy2es7gpdl98y 0 670418 4659292 2026-08-17T14:09:21Z Ajeeshkumar4u 108239 ' {{Infobox settlement | name = പടന്ന | other_name = | nickname = | settlement_type = വില്ലേജ് | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, Ind...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659292 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പടന്ന | other_name = | nickname = | settlement_type = വില്ലേജ് | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|12|10|0|N|75|8|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kasargod district|കാസർഗോഡ്]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Hosdurg taluk|ഹോസ്ദുർഗ്ഗ്]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati Raj (India)|പഞ്ചായത്തി രാജ്]] | governing_body = [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 13.06 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 21,009 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[English language| ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 671312 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-60 | website = | footnotes = }} കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ ഗ്രാമമാണ് പടന്ന. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്കിലെ നീലേശ്വരം ബ്ലോക്കിൽ പടന്ന ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് പടന്ന. ഈ പടന്ന വില്ലേജ് ഓഫീസ് പടന്ന പ്രധാന ടൗണിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ ചെറുവത്തൂർ (6 കിലോമീറ്റർ അകലെ), ത്രിക്കരിപ്പൂർ (7 കിലോമീറ്റർ അകലെ) എന്നിവയാണ്.<ref name="LR" /> പടന്ന റവന്യൂ വില്ലേജിന്റെ വടക്ക് ചെറുവത്തൂർ, തുരുത്തി വില്ലേജുകളും കിഴക്ക് പിലിക്കോട്, ഉദിനൂർ വില്ലേജുകളും തെക്ക് ഉദിനൂർ വില്ലേജും പടിഞ്ഞാറ് വലിയപറമ്പ കായലും വലിയപറമ്പ വില്ലേജുമാണ്.<ref name="LR" /> സെൻസസ് വില്ലേജ് കോഡ് 627163 ആയ പടന്ന വില്ലേജിൽ 2011 ലെ സെൻസസ് രേഖ പ്രകാരം 3,776 വീടുകളിലായി 21,009 ആളുകളുണ്ട്, കൂടാതെ വില്ലേജിൻ്റെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട വിസ്തീർണ്ണം 1,306 ഹെക്ടറുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://vill.co.in/kerala/kasaragod/|title=Kasaragod District Village Directory & List, Kerala {{!}} Vill.co.in|access-date=2026-08-17|language=en}}</ref> == സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി == ഈ ഗ്രാമത്തിൽ പ്രധാനമായും മുസ്ലീങ്ങളും ഹിന്ദുക്കളും താമസിക്കുന്നു. ഭൂരിപക്ഷം മുസ്ലീം ജനവിഭാഗമാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://scroll.in/article/812156/once-known-as-the-village-of-good-fortune-keralas-padanna-is-battling-its-is-taint|title=Once known as the village of good fortune, Kerala’s Padanna is battling its Islamic State taint|access-date=2026-08-17|last=Ameerudheen|first=T. A.|date=2016-07-23|language=en}}</ref> ഈ ഗ്രാമത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം ആളുകൾ ഉപജീവനത്തിനായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെയും മുംബൈ, ബെംഗളൂരു പോലുള്ള മെട്രോപൊളിറ്റൻ നഗരങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. മറ്റ് പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ കൃഷിയും കായൽ മത്സ്യബന്ധനവുമാണ്.<ref name="LR">{{Cite web|url=https://landrevenue.kerala.gov.in/core/Office_websites/about_village.php?nm=1181Padnevillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=2026-08-17}}</ref> == പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം == പടന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിയിൽ പടന്നയുടെ ഒരു അതിരായ വലിയപറമ്പ കായൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. നിരവധി ആളുകൾ ഉപജീവനത്തിനായി കായലുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കായൽ ഗ്രാമത്തിലെ തെങ്ങ് കൃഷിയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. കായൽ കക്ക വളർത്തലിനും പടന്ന പ്രശസ്തമാണ്.<ref name="LR" /> == ടൂറിസം == പടന്ന കായൽ ടൂറിസത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/padanna-backwaters-kasaragod/420/|title=Padanna Backwaters at Cheruvathur, Kasa ragod {{!}} Kerala Tourism|access-date=2026-08-17|language=en}}</ref>കേരള സർക്കാരിന്റെ മലനാട് ക്രൂയിസ് ടൂറിസം പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ആകർഷണമായ വലിയപറമ്പ കായൽ, പടന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്താണ്.<ref name="LR" /> == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] cosh4adjtzeopetphxrct7dx72b0d4j 4659296 4659292 2026-08-17T14:14:03Z Ajeeshkumar4u 108239 /* */ 4659296 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പടന്ന | other_name = | nickname = | settlement_type = വില്ലേജ് | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|12|10|0|N|75|8|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kasargod district|കാസർഗോഡ്]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Hosdurg taluk|ഹോസ്ദുർഗ്ഗ്]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati Raj (India)|പഞ്ചായത്തി രാജ്]] | governing_body = [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 13.06 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 21,009 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[English language| ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 671312 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-60 | website = | footnotes = }} കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ ഗ്രാമമാണ് '''പടന്ന'''. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്കിലെ നീലേശ്വരം ബ്ലോക്കിൽ പടന്ന ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് പടന്ന. ഈ പടന്ന വില്ലേജ് ഓഫീസ് പടന്ന പ്രധാന ടൗണിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ ചെറുവത്തൂർ (6 കിലോമീറ്റർ അകലെ), ത്രിക്കരിപ്പൂർ (7 കിലോമീറ്റർ അകലെ) എന്നിവയാണ്.<ref name="LR" /> പടന്ന റവന്യൂ വില്ലേജിന്റെ വടക്ക് ചെറുവത്തൂർ, തുരുത്തി വില്ലേജുകളും കിഴക്ക് പിലിക്കോട്, ഉദിനൂർ വില്ലേജുകളും തെക്ക് ഉദിനൂർ വില്ലേജും പടിഞ്ഞാറ് വലിയപറമ്പ കായലും വലിയപറമ്പ വില്ലേജുമാണ്.<ref name="LR" /> സെൻസസ് വില്ലേജ് കോഡ് 627163 ആയ പടന്ന വില്ലേജിൽ 2011 ലെ സെൻസസ് രേഖ പ്രകാരം 3,776 വീടുകളിലായി 21,009 ആളുകളുണ്ട്, കൂടാതെ വില്ലേജിൻ്റെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട വിസ്തീർണ്ണം 1,306 ഹെക്ടറുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://vill.co.in/kerala/kasaragod/|title=Kasaragod District Village Directory & List, Kerala {{!}} Vill.co.in|access-date=2026-08-17|language=en}}</ref> == സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി == ഈ ഗ്രാമത്തിൽ പ്രധാനമായും മുസ്ലീങ്ങളും ഹിന്ദുക്കളും താമസിക്കുന്നു. ഭൂരിപക്ഷം മുസ്ലീം ജനവിഭാഗമാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://scroll.in/article/812156/once-known-as-the-village-of-good-fortune-keralas-padanna-is-battling-its-is-taint|title=Once known as the village of good fortune, Kerala’s Padanna is battling its Islamic State taint|access-date=2026-08-17|last=Ameerudheen|first=T. A.|date=2016-07-23|language=en}}</ref> ഈ ഗ്രാമത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം ആളുകൾ ഉപജീവനത്തിനായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെയും മുംബൈ, ബെംഗളൂരു പോലുള്ള മെട്രോപൊളിറ്റൻ നഗരങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. മറ്റ് പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ കൃഷിയും കായൽ മത്സ്യബന്ധനവുമാണ്.<ref name="LR">{{Cite web|url=https://landrevenue.kerala.gov.in/core/Office_websites/about_village.php?nm=1181Padnevillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=2026-08-17}}</ref> == പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം == പടന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിയിൽ പടന്നയുടെ ഒരു അതിരായ വലിയപറമ്പ കായൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. നിരവധി ആളുകൾ ഉപജീവനത്തിനായി കായലുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കായൽ ഗ്രാമത്തിലെ തെങ്ങ് കൃഷിയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. കായൽ കക്ക വളർത്തലിനും പടന്ന പ്രശസ്തമാണ്.<ref name="LR" /> == ടൂറിസം == പടന്ന കായൽ ടൂറിസത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/padanna-backwaters-kasaragod/420/|title=Padanna Backwaters at Cheruvathur, Kasa ragod {{!}} Kerala Tourism|access-date=2026-08-17|language=en}}</ref>കേരള സർക്കാരിന്റെ മലനാട് ക്രൂയിസ് ടൂറിസം പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ആകർഷണമായ വലിയപറമ്പ കായൽ, പടന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്താണ്.<ref name="LR" /> == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] rucudk9c3w449llb872kj39fyh2j8wc 4659320 4659296 2026-08-17T14:38:03Z Malikaveedu 16584 4659320 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പടന്ന | other_name = | nickname = | settlement_type = വില്ലേജ് | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|12|10|0|N|75|8|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kasargod district|കാസർഗോഡ്]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Hosdurg taluk|ഹോസ്ദുർഗ്ഗ്]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati Raj (India)|പഞ്ചായത്തി രാജ്]] | governing_body = [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 13.06 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 21,009 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[English language| ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 671312 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-60 | website = | footnotes = }} കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ ഗ്രാമമാണ് '''പടന്ന'''. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ]] [[ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്കിലെ]] [[നീലേശ്വരം ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|നീലേശ്വരം ബ്ലോക്കിൽ]] [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് പടന്ന. പടന്ന വില്ലേജ് ഓഫീസ് പടന്ന പ്രധാന ടൗണിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ ചെറുവത്തൂർ (6 കിലോമീറ്റർ അകലെ), തൃക്കരിപ്പൂർ (7 കിലോമീറ്റർ അകലെ) എന്നിവയാണ്.<ref name="LR" /> പടന്ന റവന്യൂ വില്ലേജിന്റെ വടക്ക് ചെറുവത്തൂർ, തുരുത്തി വില്ലേജുകളും കിഴക്ക് പിലിക്കോട്, ഉദിനൂർ വില്ലേജുകളും തെക്ക് ഉദിനൂർ വില്ലേജും പടിഞ്ഞാറ് വലിയപറമ്പ കായലും വലിയപറമ്പ വില്ലേജുമാണ്.<ref name="LR" /> സെൻസസ് വില്ലേജ് കോഡ് 627163 ആയ പടന്ന വില്ലേജിൽ 2011 ലെ സെൻസസ് രേഖ പ്രകാരം 3,776 വീടുകളിലായി 21,009 ആളുകളുണ്ട്, കൂടാതെ വില്ലേജിൻ്റെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട വിസ്തീർണ്ണം 1,306 ഹെക്ടറുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://vill.co.in/kerala/kasaragod/|title=Kasaragod District Village Directory & List, Kerala {{!}} Vill.co.in|access-date=2026-08-17|language=en}}</ref> == സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി == ഈ ഗ്രാമത്തിൽ പ്രധാനമായും മുസ്ലീങ്ങളും ഹിന്ദുക്കളും താമസിക്കുന്നു. ഭൂരിപക്ഷം മുസ്ലീം ജനവിഭാഗമാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://scroll.in/article/812156/once-known-as-the-village-of-good-fortune-keralas-padanna-is-battling-its-is-taint|title=Once known as the village of good fortune, Kerala’s Padanna is battling its Islamic State taint|access-date=2026-08-17|last=Ameerudheen|first=T. A.|date=2016-07-23|language=en}}</ref> ഈ ഗ്രാമത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം ആളുകൾ ഉപജീവനത്തിനായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെയും മുംബൈ, ബെംഗളൂരു പോലുള്ള മെട്രോപൊളിറ്റൻ നഗരങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. മറ്റ് പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ കൃഷിയും കായൽ മത്സ്യബന്ധനവുമാണ്.<ref name="LR">{{Cite web|url=https://landrevenue.kerala.gov.in/core/Office_websites/about_village.php?nm=1181Padnevillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=2026-08-17}}</ref> == പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം == പടന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിയിൽ പടന്നയുടെ ഒരു അതിരായ വലിയപറമ്പ കായൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. നിരവധി ആളുകൾ ഉപജീവനത്തിനായി കായലുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കായൽ ഗ്രാമത്തിലെ തെങ്ങ് കൃഷിയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. കായൽ കക്ക വളർത്തലിനും പടന്ന പ്രശസ്തമാണ്.<ref name="LR" /> == ടൂറിസം == പടന്ന കായൽ ടൂറിസത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/padanna-backwaters-kasaragod/420/|title=Padanna Backwaters at Cheruvathur, Kasa ragod {{!}} Kerala Tourism|access-date=2026-08-17|language=en}}</ref>കേരള സർക്കാരിന്റെ മലനാട് ക്രൂയിസ് ടൂറിസം പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ആകർഷണമായ വലിയപറമ്പ കായൽ, പടന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്താണ്.<ref name="LR" /> == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 4mkt1gwivhslynp160zoeb2yqgnu38c 1 670419 4659299 2026-08-17T14:19:22Z Ajeeshkumar4u 108239 /* */ 4659299 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 0 670420 4659307 2026-08-17T14:29:12Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1281854419|Anappanthy]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659307 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">അനപ്പന്തി</div><div class="nickname ib-settlement-native" lang="ml">അനപ്പന്തി</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Anappanthy is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.406%;left:34.683%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Anappanthy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>അനപ്പന്തി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Anappanthy is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.678%;left:27.231%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Anappanthy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>അനപ്പന്തി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">അനപ്പന്തി (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Anappanthy&params=11_55_47_N_75_42_50_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°55′47′′N</span> <span class="longitude">75°42′50′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.92972 ° N 75.71389 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.92972; 75.71389</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Anappanthy&params=11_55_47_N_75_42_50_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°55′47″N</span> <span class="longitude">75°42′50″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.92972°N 75.71389°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.92972; 75.71389</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670706</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ. 78 (ഐറിറ്റി) കെ. എൻ. 13 (കന്നുർ), കെ. എ. എൽ 58 (തലശ്ശേരി) |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ആനപ്പന്തി'''.<ref name=":1">{{Cite book |last=Rathi |first=Dr Mrs D. |url=https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 |title=AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK |date=2018-08-15 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-01523-8 |pages=24, 162 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krishnan |first=Dr. Ladish |title=Nutritional Status of Children In Tribal Communities of Wayanad |url=https://dspace.sctimst.ac.in/server/api/core/bitstreams/6b7b74d2-31ae-4a37-aec0-c29e0433f169/content |journal=Achutha Menon Centre for Health Science Studies}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kstp.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2021/04/Disclosure-Report-English.pdf|title=Consultancy services for preparation of Detailed Project Report for 148 km of roads in northern districts of Kerala state-Package 1|access-date=30 October 2023|date=February 2021|website=Kerala Government}}</ref> == അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങൾ == ആനപ്പന്തി ഗ്രാമം റോഡുകളിലൂടെയും ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ് ഇന്റർനെറ്റ്, മൊബൈൽ ഫോൺ സേവന ദാതാക്കൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റനവധി ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളിലൂടെയും പുറംലോകവുമായി നന്നായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഗ്രാമത്തിന് ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾക്കുള്ളിലുണ്ട്. അങ്ങാടിക്കടവ്, കരിക്കോട്ടക്കരി, വള്ളിത്തോട് എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ. == ചരിത്രം == 1920കളിലും 1930കളിലും ഉണ്ടായ കടുത്ത ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷുബ്ധതയും മധ്യകേരളത്തിലെ ജനങ്ങളെ പുതിയ കാർഷിക ഭൂമിയും രാഷ്ട്രീയ സുരക്ഷയും തേടാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിൻറെ ഭാഗമായിരുന്ന മലബാർ അക്കാലത്ത് അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയ സുരക്ഷയും കൃഷി ചെയ്യാൻ വിശാലമായ വനഭൂമിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, കോളറ, പനി, പട്ടിണി എന്നിവ പുതിയ പ്രദേശത്ത് സാധാരണമായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == റബ്ബർ, കുരുമുളക്, കശുവണ്ടി, തേങ്ങ എന്നിവയാണ് ഈ മേഖലയിലെ പ്രധാന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ. ആ പ്രദേശത്ത് ധാരാളമായി കാണപ്പെട്ടിരുന്ന കാട്ടാനകളിൽ നിന്നാണ് ഗ്രാമത്തിന് ആനനപ്പന്തി എന്ന പേര് വന്നത്. ആനകളെ പണിയെടുപ്പിക്കാനും പ്രത്യേകിച്ച് കാട് വെട്ടിത്തെളിക്കാനും കഴിയുന്നവരുണ്ടായിരുന്നു..<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/29/kerala-forest-department-revives-400-waterholes-in-forest-areas-to-avoid-man-animal-conflict--1957377.html|title=Kerala Forest Department revives 400 waterholes in forest areas to avoid man-animal conflict|access-date=2023-10-29|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite book |last=Zehmisch |first=Philipp |url=https://books.google.com/books?id=JC1CDwAAQBAJ&dq=%22Anapanthi%22+-wikipedia&pg=PA69 |title=Soziale Ästhetik, Atmosphäre, Medialität: Beiträge aus der Ethnologie |last2=Münster |first2=Ursula |last3=Zickgraf |first3=Jens |last4=Lang |first4=Claudia |date=2018 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=978-3-643-13911-5 |language=en}}</ref> ഇന്നത്തെ ആനപ്പന്തി സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്ക് ആയിരുന്നു ആറളം/അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾക്കായുള്ള ആദ്യത്തെ ധനകാര്യ സ്ഥാപനം.<ref name=":1">{{Cite book |last=Rathi |first=Dr Mrs D. |url=https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 |title=AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK |date=2018-08-15 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-01523-8 |pages=24, 162 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRathi2018">Rathi, Dr Mrs D. (15 August 2018). [https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 ''AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK'']. Lulu.com. pp.&nbsp;24, 162. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-359-01523-8|<bdi>978-0-359-01523-8</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://keralaco-opdgfb.org/index.php/2-uncategorised/44-kannur|title=Kannur|access-date=2023-10-29|website=keralaco-opdgfb.org}}</ref> 1940കളിൽ ഏതാനും അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു 'സൊസൈറ്റി' യായാണ് ബാങ്ക് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ന് ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി ശാഖകളുള്ള ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ബാങ്കായി ഇത് വളർന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == 1956ൽ ഒരു അധ്യാപകനും ഏകദേശം 30 വിദ്യാർത്ഥികളും ഉൾപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയം ഇവിടെ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് ഈ വിദ്യാലയം ഗവൺമെന്റ് എൽ. പി. സ്കൂൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് എത്തുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും അനായാസമായി പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള ഒരു റോഡ് മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നീ വിമാനത്താവളങ്ങളോടൊപ്പം കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളവും ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നു. == മതം == ക്രിസ്തുമതവും ഹിന്ദുമതവുമാണ് ഈ ഗ്രാമപ്രദേശത്ത പ്രധാന മതങ്ങൾ. കത്തോലിക്കാ, പെന്തക്കോസ്ത് വിഭാഗങ്ങളുടെ പള്ളികളും മറ്റ് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും പള്ളികളും ഇവിടെയുണ്ട്. * ഇന്ത്യ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച് ഓഫ് ഗോഡ്, അനാപന്തി * [[കത്തോലിക്കാസഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കാ പള്ളി]] * അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ചർച്ച് (പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്) * സി. എസ്. ഐ. പള്ളി, അനപ്പന്തി == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 6szs9dqgwbpu3qj42nhnctcaiugqyba 4659309 4659307 2026-08-17T14:29:41Z Malikaveedu 16584 [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4659309 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">അനപ്പന്തി</div><div class="nickname ib-settlement-native" lang="ml">അനപ്പന്തി</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Anappanthy is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.406%;left:34.683%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Anappanthy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>അനപ്പന്തി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Anappanthy is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.678%;left:27.231%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Anappanthy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>അനപ്പന്തി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">അനപ്പന്തി (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Anappanthy&params=11_55_47_N_75_42_50_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°55′47′′N</span> <span class="longitude">75°42′50′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.92972 ° N 75.71389 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.92972; 75.71389</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Anappanthy&params=11_55_47_N_75_42_50_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°55′47″N</span> <span class="longitude">75°42′50″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.92972°N 75.71389°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.92972; 75.71389</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670706</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ. 78 (ഐറിറ്റി) കെ. എൻ. 13 (കന്നുർ), കെ. എ. എൽ 58 (തലശ്ശേരി) |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ആനപ്പന്തി'''.<ref name=":1">{{Cite book |last=Rathi |first=Dr Mrs D. |url=https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 |title=AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK |date=2018-08-15 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-01523-8 |pages=24, 162 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krishnan |first=Dr. Ladish |title=Nutritional Status of Children In Tribal Communities of Wayanad |url=https://dspace.sctimst.ac.in/server/api/core/bitstreams/6b7b74d2-31ae-4a37-aec0-c29e0433f169/content |journal=Achutha Menon Centre for Health Science Studies}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kstp.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2021/04/Disclosure-Report-English.pdf|title=Consultancy services for preparation of Detailed Project Report for 148 km of roads in northern districts of Kerala state-Package 1|access-date=30 October 2023|date=February 2021|website=Kerala Government}}</ref> == അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങൾ == ആനപ്പന്തി ഗ്രാമം റോഡുകളിലൂടെയും ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ് ഇന്റർനെറ്റ്, മൊബൈൽ ഫോൺ സേവന ദാതാക്കൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റനവധി ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളിലൂടെയും പുറംലോകവുമായി നന്നായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഗ്രാമത്തിന് ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾക്കുള്ളിലുണ്ട്. അങ്ങാടിക്കടവ്, കരിക്കോട്ടക്കരി, വള്ളിത്തോട് എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ. == ചരിത്രം == 1920കളിലും 1930കളിലും ഉണ്ടായ കടുത്ത ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷുബ്ധതയും മധ്യകേരളത്തിലെ ജനങ്ങളെ പുതിയ കാർഷിക ഭൂമിയും രാഷ്ട്രീയ സുരക്ഷയും തേടാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിൻറെ ഭാഗമായിരുന്ന മലബാർ അക്കാലത്ത് അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയ സുരക്ഷയും കൃഷി ചെയ്യാൻ വിശാലമായ വനഭൂമിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, കോളറ, പനി, പട്ടിണി എന്നിവ പുതിയ പ്രദേശത്ത് സാധാരണമായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == റബ്ബർ, കുരുമുളക്, കശുവണ്ടി, തേങ്ങ എന്നിവയാണ് ഈ മേഖലയിലെ പ്രധാന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ. ആ പ്രദേശത്ത് ധാരാളമായി കാണപ്പെട്ടിരുന്ന കാട്ടാനകളിൽ നിന്നാണ് ഗ്രാമത്തിന് ആനനപ്പന്തി എന്ന പേര് വന്നത്. ആനകളെ പണിയെടുപ്പിക്കാനും പ്രത്യേകിച്ച് കാട് വെട്ടിത്തെളിക്കാനും കഴിയുന്നവരുണ്ടായിരുന്നു..<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/29/kerala-forest-department-revives-400-waterholes-in-forest-areas-to-avoid-man-animal-conflict--1957377.html|title=Kerala Forest Department revives 400 waterholes in forest areas to avoid man-animal conflict|access-date=2023-10-29|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite book |last=Zehmisch |first=Philipp |url=https://books.google.com/books?id=JC1CDwAAQBAJ&dq=%22Anapanthi%22+-wikipedia&pg=PA69 |title=Soziale Ästhetik, Atmosphäre, Medialität: Beiträge aus der Ethnologie |last2=Münster |first2=Ursula |last3=Zickgraf |first3=Jens |last4=Lang |first4=Claudia |date=2018 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=978-3-643-13911-5 |language=en}}</ref> ഇന്നത്തെ ആനപ്പന്തി സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്ക് ആയിരുന്നു ആറളം/അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾക്കായുള്ള ആദ്യത്തെ ധനകാര്യ സ്ഥാപനം.<ref name=":1">{{Cite book |last=Rathi |first=Dr Mrs D. |url=https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 |title=AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK |date=2018-08-15 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-01523-8 |pages=24, 162 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRathi2018">Rathi, Dr Mrs D. (15 August 2018). [https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 ''AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK'']. Lulu.com. pp.&nbsp;24, 162. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-359-01523-8|<bdi>978-0-359-01523-8</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://keralaco-opdgfb.org/index.php/2-uncategorised/44-kannur|title=Kannur|access-date=2023-10-29|website=keralaco-opdgfb.org}}</ref> 1940കളിൽ ഏതാനും അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു 'സൊസൈറ്റി' യായാണ് ബാങ്ക് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ന് ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി ശാഖകളുള്ള ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ബാങ്കായി ഇത് വളർന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == 1956ൽ ഒരു അധ്യാപകനും ഏകദേശം 30 വിദ്യാർത്ഥികളും ഉൾപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയം ഇവിടെ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് ഈ വിദ്യാലയം ഗവൺമെന്റ് എൽ. പി. സ്കൂൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് എത്തുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും അനായാസമായി പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള ഒരു റോഡ് മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നീ വിമാനത്താവളങ്ങളോടൊപ്പം കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളവും ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നു. == മതം == ക്രിസ്തുമതവും ഹിന്ദുമതവുമാണ് ഈ ഗ്രാമപ്രദേശത്ത പ്രധാന മതങ്ങൾ. കത്തോലിക്കാ, പെന്തക്കോസ്ത് വിഭാഗങ്ങളുടെ പള്ളികളും മറ്റ് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും പള്ളികളും ഇവിടെയുണ്ട്. * ഇന്ത്യ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച് ഓഫ് ഗോഡ്, അനാപന്തി * [[കത്തോലിക്കാസഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കാ പള്ളി]] * അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ചർച്ച് (പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്) * സി. എസ്. ഐ. പള്ളി, അനപ്പന്തി == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] r9apk58mcw0gy7zd3grhzjue6cqg83o 4659314 4659309 2026-08-17T14:34:39Z Malikaveedu 16584 4659314 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ആനപ്പന്തി</div><div class="nickname ib-settlement-native" lang="ml"></div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Anappanthy is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.406%;left:34.683%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Anappanthy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>അനപ്പന്തി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Anappanthy is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.678%;left:27.231%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Anappanthy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>അനപ്പന്തി</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">അനപ്പന്തി (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Anappanthy&params=11_55_47_N_75_42_50_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°55′47′′N</span> <span class="longitude">75°42′50′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.92972 ° N 75.71389 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.92972; 75.71389</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Anappanthy&params=11_55_47_N_75_42_50_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°55′47″N</span> <span class="longitude">75°42′50″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.92972°N 75.71389°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.92972; 75.71389</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670706</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ. 78 (ഐറിറ്റി) കെ. എൻ. 13 (കന്നുർ), കെ. എ. എൽ 58 (തലശ്ശേരി) |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ആനപ്പന്തി'''.<ref name=":1">{{Cite book |last=Rathi |first=Dr Mrs D. |url=https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 |title=AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK |date=2018-08-15 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-01523-8 |pages=24, 162 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krishnan |first=Dr. Ladish |title=Nutritional Status of Children In Tribal Communities of Wayanad |url=https://dspace.sctimst.ac.in/server/api/core/bitstreams/6b7b74d2-31ae-4a37-aec0-c29e0433f169/content |journal=Achutha Menon Centre for Health Science Studies}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kstp.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2021/04/Disclosure-Report-English.pdf|title=Consultancy services for preparation of Detailed Project Report for 148 km of roads in northern districts of Kerala state-Package 1|access-date=30 October 2023|date=February 2021|website=Kerala Government}}</ref> == അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങൾ == ആനപ്പന്തി ഗ്രാമം റോഡുകളിലൂടെയും ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ് ഇന്റർനെറ്റ്, മൊബൈൽ ഫോൺ സേവന ദാതാക്കൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റനവധി ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളിലൂടെയും പുറംലോകവുമായി നന്നായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഗ്രാമത്തിന് ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾക്കുള്ളിലുണ്ട്. അങ്ങാടിക്കടവ്, കരിക്കോട്ടക്കരി, വള്ളിത്തോട് എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ. == ചരിത്രം == 1920കളിലും 1930കളിലും ഉണ്ടായ കടുത്ത ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷുബ്ധതയും മധ്യകേരളത്തിലെ ജനങ്ങളെ പുതിയ കാർഷിക ഭൂമിയും രാഷ്ട്രീയ സുരക്ഷയും തേടാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. അക്കാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിൻറെ ഭാഗമായിരുന്ന മലബാർ കുടിയേറ്റക്കാർക്ക് രാഷ്ട്രീയ സുരക്ഷയും കൃഷി ചെയ്യാൻ വിശാലമായ വനഭൂമിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും പുതിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ കോളറ, പനി, പട്ടിണി എന്നിവ പുതിയ ആപത്തുകൾ സാധാരണമായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]], [[കുരുമുളക്]], [[കശുമാവ്|കശുവണ്ടി]], [[നാളികേരം|തേങ്ങ]] എന്നിവയാണ് ഈ മേഖലയിലെ പ്രധാന കാർഷികോത്പപ്പന്നങ്ങൾ. ആ പ്രദേശത്ത് ധാരാളമായി കാണപ്പെട്ടിരുന്ന കാട്ടാനകളിൽ നിന്നാണ് ഗ്രാമത്തിന് ആനപ്പന്തി എന്ന പേര് വന്നത്. ആനകളെ മെരുക്കി പണിയെടുപ്പിക്കാനും പ്രത്യേകിച്ച്, കാട് വെട്ടിത്തെളിക്കാനും കഴിയുന്നവർ അക്കാലത്തുണ്ടായിരുന്നു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/29/kerala-forest-department-revives-400-waterholes-in-forest-areas-to-avoid-man-animal-conflict--1957377.html|title=Kerala Forest Department revives 400 waterholes in forest areas to avoid man-animal conflict|access-date=2023-10-29|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite book |last=Zehmisch |first=Philipp |url=https://books.google.com/books?id=JC1CDwAAQBAJ&dq=%22Anapanthi%22+-wikipedia&pg=PA69 |title=Soziale Ästhetik, Atmosphäre, Medialität: Beiträge aus der Ethnologie |last2=Münster |first2=Ursula |last3=Zickgraf |first3=Jens |last4=Lang |first4=Claudia |date=2018 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=978-3-643-13911-5 |language=en}}</ref> ഇന്നത്തെ ആനപ്പന്തി സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്കായിരുന്നു ആറളം/അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമങ്ങളിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ ധനകാര്യ സ്ഥാപനം.<ref name=":1">{{Cite book |last=Rathi |first=Dr Mrs D. |url=https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 |title=AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK |date=2018-08-15 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-01523-8 |pages=24, 162 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRathi2018">Rathi, Dr Mrs D. (15 August 2018). [https://books.google.com/books?id=NxZqDwAAQBAJ&dq=Anapanthy&pg=PA24 ''AN ECONOMIC EVALUATION OF THOOTHUKUDI DISTRICT CENTRAL CO-OPERATIVE BANK'']. Lulu.com. pp.&nbsp;24, 162. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-359-01523-8|<bdi>978-0-359-01523-8</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://keralaco-opdgfb.org/index.php/2-uncategorised/44-kannur|title=Kannur|access-date=2023-10-29|website=keralaco-opdgfb.org}}</ref> 1940കളിൽ ഏതാനും അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു 'സൊസൈറ്റി' യായാണ് ബാങ്ക് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ന് ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി ശാഖകളുള്ള ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ബാങ്കായി ഇത് വളർന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == 1956ൽ ഒരു അധ്യാപകനും ഏകദേശം 30 വിദ്യാർത്ഥികളും ഉൾപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയം ഇവിടെ സ്ഥാപിതമായി. ഇന്ന് ഈ വിദ്യാലയം ഗവൺമെന്റ് എൽ. പി. സ്കൂൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് എത്തുന്നു. ദേശീയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും അനായാസമായി പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള ഒരു റോഡ് മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നീ വിമാനത്താവളങ്ങളോടൊപ്പം കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളവും ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നു. == മതം == ക്രിസ്തുമതവും ഹിന്ദുമതവുമാണ് ഈ ഗ്രാമപ്രദേശത്തെ പ്രധാന മതങ്ങൾ. കത്തോലിക്കാ, പെന്തക്കോസ്ത് വിഭാഗങ്ങളുടെ പള്ളികളും മറ്റ് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ആരാധനാലയങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. * ഇന്ത്യ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച് ഓഫ് ഗോഡ്, ആനപ്പന്തി * [[കത്തോലിക്കാസഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കാ പള്ളി]] * അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ചർച്ച് (പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്) * സി. എസ്. ഐ. പള്ളി, ആനപ്പന്തി == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] k5zz7zrmv4e6ohuwtx63younntzwmsc 0 670421 4659310 2026-08-17T14:30:16Z Vinayaraj 25055 [[മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്‌]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4659310 wikitext text/x-wiki #Redirect[[മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്‌]] 0afb4vkrzsfs866u8t1dfo3j53luwuq 0 670422 4659312 2026-08-17T14:32:40Z Vinayaraj 25055 [[ഗവൺമെന്റ് ബ്രണ്ണൻ കോളേജ്, തലശ്ശേരി]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4659312 wikitext text/x-wiki #Redirect[[ഗവൺമെന്റ് ബ്രണ്ണൻ കോളേജ്, തലശ്ശേരി]] jb5mbqx4lj7mddmakxnmi5hmtw5zmzm 0 670423 4659316 2026-08-17T14:35:06Z P.M RASHID Ayyaya 77091 P.M RASHID Ayyaya എന്ന ഉപയോക്താവ് [[മിഷേൽ ഹോസ്പിറ്റൽ തിരൂര്]] എന്ന താൾ [[മിഷൻ ഹോസ്പിറ്റൽ തിരൂര്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ശീർഷകം തെറ്റായി എഴുതിയിരിക്കുന്നു 4659316 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മിഷൻ ഹോസ്പിറ്റൽ തിരൂര്]] m8kj66etd941qoz8uzzwiuv0aie37ka 0 670424 4659317 2026-08-17T14:35:07Z Vinayaraj 25055 '[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ - ജില്ല തിരിച്ച്]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659317 wikitext text/x-wiki [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ - ജില്ല തിരിച്ച്]] bu5maz4664i6omzvv99642j2h5selol 0 670425 4659319 2026-08-17T14:37:37Z P.M RASHID Ayyaya 77091 P.M RASHID Ayyaya എന്ന ഉപയോക്താവ് [[എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]] എന്ന താൾ [[കാന്തപുരം എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: കൂട്ടിച്ചർക്കാൻ 4659319 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[കാന്തപുരം എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ]] ndpmt4sw99q8sb5ux03a6krajnvrc2w 3 670426 4659322 2026-08-17T14:54:38Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659322 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Jayalekshmyj | Jayalekshmyj | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:54, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 96g3w6j75bckfc9ohq9kkk4a7q0ynsw 0 670427 4659323 2026-08-17T14:56:56Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1363193228|Edoor]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659323 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">എടൂർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Edoor is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:20.028%;left:35%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Edoor is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.466%;left:27.266%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">എടൂർ (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Edoor&params=11_59_55_N_75_43_30_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11°59′55′′N <span class="longitude">75°43′30′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.99861 ° N 75.72500 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.99861; 75.72500</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |സർക്കാർ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• തരം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |0490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ-78 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | class="infobox-data" |കണ്ണൂർ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥ]] | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|നേരിയ കാലാവസ്ഥ]] (കോപ്പെൻ) <small> ([[കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വിഭാഗീകരണ രീതി|കോപ്പൻ]]) </small> |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 6.50 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എടൂർ'''. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] നിന്ന് എത്തിയ കുടിയേറ്റ കർഷകരാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് എടൂർ എന്ന പേര് നൽകിയത്. അവരുടെ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വനങ്ങളായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ കാർഷിക സമൂഹങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ വിപണിയാണ് എടൂർ ഗ്രാമം. ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അക്ഷയ സെന്റർ സർക്കാർ രേഖകളിലേക്ക് കർഷകർക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്നതോടൊപ്പം മറ്റ് സഹായങ്ങളും നൽകുന്നു..<ref>{{Cite web|url=https://akshaya.kerala.gov.in/centers/2248/akshaya-centre-edoor-kannur?page=4|title=WELCOME TO AKSHAYA CENTRE OF EDOOR|access-date=2 February 2025|publisher=Government of Kerala}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിനു സമീപത്തുള്ള ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ദേശിയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും പ്രവേശനം സുഗമമാക്കുന്നു. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളാണ് ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നത്. കണ്ണൂരിൻ്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളുമായും കേരളത്തിന്റെ മറ്റ ഭാഗങ്ങളുമായും റോഡ് മാർഗ്ഗം ഈ സ്ഥലം നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. റെഡ് ബസ് വഴി ദീർഘദൂര ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.redbus.in/bus-tickets/edoor-to-ernakulam?fromCityName=Edoor%20%28Kerala%29&fromCityId=215739&toCityId=216&toCityName=Ernakulam&srcCountry=&destCountry=&doj=02-Feb-2025&step=srp|title=Edoor (Kerala) Ernakulam|access-date=2 February 2025|website=redbus.in}}</ref> == ടൂറിസം == വെമ്പുഴ നദി, സെന്റ് മേരീസ് റോമൻ കാത്തലിക്കാ ദേവാലയം, അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ഇൻ ഇന്ത്യ വിഭാഗത്തിന്റെ പള്ളി (വീർപാടിലെ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്), മുണ്ടയാമ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രം, [[ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതം]] എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തോട് ചേർന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണങ്ങൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.archdioceseoftellicherry.org/sacellum/parishes/view_details/47|title=EDOOR, ST.MARY, EDOOR|access-date=2 February 2025|website=Roman Catholic Archdiocese of Thalassery}}</ref> കൊളികടവ്, [[അങ്ങാടിക്കടവ്]], ആറളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള മറ്റു ഗ്രാമങ്ങൾ. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 84t6akmdbip1eq1drz0vnhoyyw55hns 4659324 4659323 2026-08-17T14:57:22Z Malikaveedu 16584 [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4659324 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">എടൂർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Edoor is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:20.028%;left:35%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Edoor is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.466%;left:27.266%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">എടൂർ (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Edoor&params=11_59_55_N_75_43_30_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11°59′55′′N <span class="longitude">75°43′30′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.99861 ° N 75.72500 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.99861; 75.72500</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |സർക്കാർ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• തരം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |0490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ-78 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | class="infobox-data" |കണ്ണൂർ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥ]] | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|നേരിയ കാലാവസ്ഥ]] (കോപ്പെൻ) <small> ([[കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വിഭാഗീകരണ രീതി|കോപ്പൻ]]) </small> |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 6.50 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എടൂർ'''. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] നിന്ന് എത്തിയ കുടിയേറ്റ കർഷകരാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് എടൂർ എന്ന പേര് നൽകിയത്. അവരുടെ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വനങ്ങളായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ കാർഷിക സമൂഹങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ വിപണിയാണ് എടൂർ ഗ്രാമം. ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അക്ഷയ സെന്റർ സർക്കാർ രേഖകളിലേക്ക് കർഷകർക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്നതോടൊപ്പം മറ്റ് സഹായങ്ങളും നൽകുന്നു..<ref>{{Cite web|url=https://akshaya.kerala.gov.in/centers/2248/akshaya-centre-edoor-kannur?page=4|title=WELCOME TO AKSHAYA CENTRE OF EDOOR|access-date=2 February 2025|publisher=Government of Kerala}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിനു സമീപത്തുള്ള ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ദേശിയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും പ്രവേശനം സുഗമമാക്കുന്നു. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളാണ് ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നത്. കണ്ണൂരിൻ്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളുമായും കേരളത്തിന്റെ മറ്റ ഭാഗങ്ങളുമായും റോഡ് മാർഗ്ഗം ഈ സ്ഥലം നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. റെഡ് ബസ് വഴി ദീർഘദൂര ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.redbus.in/bus-tickets/edoor-to-ernakulam?fromCityName=Edoor%20%28Kerala%29&fromCityId=215739&toCityId=216&toCityName=Ernakulam&srcCountry=&destCountry=&doj=02-Feb-2025&step=srp|title=Edoor (Kerala) Ernakulam|access-date=2 February 2025|website=redbus.in}}</ref> == ടൂറിസം == വെമ്പുഴ നദി, സെന്റ് മേരീസ് റോമൻ കാത്തലിക്കാ ദേവാലയം, അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ഇൻ ഇന്ത്യ വിഭാഗത്തിന്റെ പള്ളി (വീർപാടിലെ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്), മുണ്ടയാമ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രം, [[ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതം]] എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തോട് ചേർന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണങ്ങൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.archdioceseoftellicherry.org/sacellum/parishes/view_details/47|title=EDOOR, ST.MARY, EDOOR|access-date=2 February 2025|website=Roman Catholic Archdiocese of Thalassery}}</ref> കൊളികടവ്, [[അങ്ങാടിക്കടവ്]], ആറളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള മറ്റു ഗ്രാമങ്ങൾ. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] t42wm4kdh096p3uujojs1jlwua6xxfi 4659325 4659324 2026-08-17T14:59:43Z Malikaveedu 16584 4659325 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">എടൂർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Edoor is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:20.028%;left:35%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Edoor is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.466%;left:27.266%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">എടൂർ (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Edoor&params=11_59_55_N_75_43_30_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11°59′55′′N <span class="longitude">75°43′30′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.99861 ° N 75.72500 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.99861; 75.72500</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |സർക്കാർ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• തരം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |0490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ-78 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | class="infobox-data" |കണ്ണൂർ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥ]] | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|നേരിയ കാലാവസ്ഥ]] (കോപ്പെൻ) <small> ([[കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വിഭാഗീകരണ രീതി|കോപ്പൻ]]) </small> |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 6.50 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എടൂർ'''. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] നിന്ന് എത്തിയ കുടിയേറ്റ കർഷകരാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് എടൂർ എന്ന പേര് നൽകിയത്. അവരുടെ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വനങ്ങളായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ കാർഷിക സമൂഹങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ വിപണിയാണ് എടൂർ ഗ്രാമം. ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അക്ഷയ സെന്റർ സർക്കാർ രേഖകളിലേക്ക് കർഷകർക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്നതോടൊപ്പം മറ്റ് അനവധി സഹായങ്ങളും നൽകുന്നു..<ref>{{Cite web|url=https://akshaya.kerala.gov.in/centers/2248/akshaya-centre-edoor-kannur?page=4|title=WELCOME TO AKSHAYA CENTRE OF EDOOR|access-date=2 February 2025|publisher=Government of Kerala}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിനു സമീപത്തുള്ള ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ദേശിയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള മറ്റൊരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളാണ് ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നത്. കണ്ണൂരിൻ്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളുമായും കേരളത്തിന്റെ മറ്റ ഭാഗങ്ങളുമായും റോഡ് മാർഗ്ഗം ഈ സ്ഥലം നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. റെഡ് ബസ് വഴി ദീർഘദൂര ബസ് സർവീസ് ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് ലഭ്യമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.redbus.in/bus-tickets/edoor-to-ernakulam?fromCityName=Edoor%20%28Kerala%29&fromCityId=215739&toCityId=216&toCityName=Ernakulam&srcCountry=&destCountry=&doj=02-Feb-2025&step=srp|title=Edoor (Kerala) Ernakulam|access-date=2 February 2025|website=redbus.in}}</ref> == ടൂറിസം == വെമ്പുഴ നദി, സെന്റ് മേരീസ് റോമൻ കത്തോലിക്കാ ദേവാലയം, അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ഇൻ ഇന്ത്യ വിഭാഗത്തിന്റെ പള്ളി (വീർപാടിലെ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്), മുണ്ടയാമ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രം, [[ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതം]] എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തോട് ചേർന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണങ്ങൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.archdioceseoftellicherry.org/sacellum/parishes/view_details/47|title=EDOOR, ST.MARY, EDOOR|access-date=2 February 2025|website=Roman Catholic Archdiocese of Thalassery}}</ref> കൊളികടവ്, [[അങ്ങാടിക്കടവ്]], ആറളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള മറ്റു ഗ്രാമങ്ങൾ. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 4bnh1gaotew9z8vbus6rjbrnaw9ixkm 4659331 4659325 2026-08-17T15:34:54Z Malikaveedu 16584 4659331 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">എടൂർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Edoor is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:20.028%;left:35%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എടൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Edoor is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.466%;left:27.266%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Edoor]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>എഡൂർ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">എടൂർ (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Edoor&params=11_59_55_N_75_43_30_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11°59′55′′N <span class="longitude">75°43′30′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.99861 ° N 75.72500 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.99861; 75.72500</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |സർക്കാർ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• തരം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഫോൺ കോഡ് | class="infobox-data" |0490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ | class="infobox-data" |കെ. എൽ-78 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | class="infobox-data" |കണ്ണൂർ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥ]] | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ|നേരിയ കാലാവസ്ഥ]] (കോപ്പെൻ) <small> ([[കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വിഭാഗീകരണ രീതി|കോപ്പൻ]]) </small> |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്ന് 6.50 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''എടൂർ'''. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] നിന്ന് എത്തിയ കുടിയേറ്റ കർഷകരാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് എടൂർ എന്ന പേര് നൽകിയത്. അവരുടെ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ നിബിഢ വനങ്ങളായിരുന്നു. == സമ്പദ്ഘടന == ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ കാർഷിക സമൂഹങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ വിപണിയാണ് എടൂർ ഗ്രാമം. ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അക്ഷയ സെന്റർ സർക്കാർ രേഖകളിലേക്ക് കർഷകർക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്നതോടൊപ്പം മറ്റ് അനവധി സഹായങ്ങളും നൽകുന്നു..<ref>{{Cite web|url=https://akshaya.kerala.gov.in/centers/2248/akshaya-centre-edoor-kannur?page=4|title=WELCOME TO AKSHAYA CENTRE OF EDOOR|access-date=2 February 2025|publisher=Government of Kerala}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിനു സമീപത്തുള്ള ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ദേശിയപാതയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുനിന്ന് മംഗലാപുരം, [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുള്ള മറ്റൊരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ നിലയം. [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളാണ് ഗ്രാമത്തിന് വ്യോമസേവനം നൽകുന്നത്. കണ്ണൂരിൻ്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളുമായും കേരളത്തിന്റെ മറ്റ ഭാഗങ്ങളുമായും റോഡ് മാർഗ്ഗം ഈ സ്ഥലം നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. റെഡ് ബസ് വഴി ദീർഘദൂര ബസ് സർവീസ് ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് ലഭ്യമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.redbus.in/bus-tickets/edoor-to-ernakulam?fromCityName=Edoor%20%28Kerala%29&fromCityId=215739&toCityId=216&toCityName=Ernakulam&srcCountry=&destCountry=&doj=02-Feb-2025&step=srp|title=Edoor (Kerala) Ernakulam|access-date=2 February 2025|website=redbus.in}}</ref> == ടൂറിസം == വെമ്പുഴ നദി, സെന്റ് മേരീസ് റോമൻ കത്തോലിക്കാ ദേവാലയം, അസംബ്ലിസ് ഓഫ് ഗോഡ് ഇൻ ഇന്ത്യ വിഭാഗത്തിന്റെ പള്ളി (വീർപാടിലെ പെന്തക്കോസ്ത് ചർച്ച്), മുണ്ടയാമ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രം, [[ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതം]] എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തോട് ചേർന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണങ്ങൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.archdioceseoftellicherry.org/sacellum/parishes/view_details/47|title=EDOOR, ST.MARY, EDOOR|access-date=2 February 2025|website=Roman Catholic Archdiocese of Thalassery}}</ref> കൊളികടവ്, [[അങ്ങാടിക്കടവ്]], ആറളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള മറ്റു ഗ്രാമങ്ങൾ. == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] bks2k9sabpiy5p1fbbrtaz15hqrzc0l 0 670428 4659329 2026-08-17T15:20:41Z Vishalsathyan19952099 57735 [[തിരുവല്ലം ശ്രീ പരശുരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4659329 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[തിരുവല്ലം ശ്രീ പരശുരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]] 4m0y34nwi3amslfokuteepwrszhbozb 0 670429 4659330 2026-08-17T15:33:23Z Vinayaraj 25055 [[കൊഹിമ യുദ്ധം]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4659330 wikitext text/x-wiki #Redirect[[കൊഹിമ യുദ്ധം]] dhlptn3xuupmb2lucwg0hsfyvvwtk8b 0 670430 4659334 2026-08-17T15:43:52Z Vinayaraj 25055 '{{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = Kohima 1944.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659334 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = Kohima 1944.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Burma Campaign 1944.png|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima Ridge Map.png|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === [[File:Kohima tennis court 1944.jpg|thumb|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവും പരിസരവും.]] 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> cy5mk40ujrjuvsxcvh2mdgn1kgnc2xc 4659335 4659334 2026-08-17T15:46:03Z Vinayaraj 25055 4659335 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = Kohima 1944.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Burma Campaign 1944.png|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima Ridge Map.png|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === [[File:Kohima tennis court 1944.jpg|thumb|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവും പരിസരവും.]] 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] h49bpfzl2fevhsb2bdo8kudiq2bq2po 4659336 4659335 2026-08-17T15:47:01Z Vinayaraj 25055 /* ഇതും കാണുക */ 4659336 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = Kohima 1944.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Burma Campaign 1944.png|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima Ridge Map.png|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === [[File:Kohima tennis court 1944.jpg|thumb|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവും പരിസരവും.]] 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] psarglcp9rg40k3y8awsxc0yiyinjea 4659337 4659336 2026-08-17T15:50:24Z Vinayaraj 25055 4659337 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima Ridge Map.png|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === [[File:IND 003483 tennis court at Kohima.jpg|thumb|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവും പരിസരവും.]] 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] ieniq2i8e2apbcwzclgfas5mih2hwiv 4659339 4659337 2026-08-17T15:52:18Z Vinayaraj 25055 /* തയ്യാറെടുപ്പുകൾ */ 4659339 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === [[File:IND 003483 tennis court at Kohima.jpg|thumb|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവും പരിസരവും.]] 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] h24besu2qv0pmrncpjpxvystann6rv3 4659341 4659339 2026-08-17T15:53:34Z Vinayaraj 25055 /* യുദ്ധം */ 4659341 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] kxhjxhffj2bkmubb7pohxr8f1w8qlqn 4659342 4659341 2026-08-17T15:55:16Z Vinayaraj 25055 /* ആശ്വാസവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) */ 4659342 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === [[File:Lee tanks Kohima 1944.jpg|thumb|കൊഹിമയിൽ എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് എം3 ലീ (Lee) ടാങ്കുകൾ.]] ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] o2s7tspjup6sxtyrak1tbzrzeek3o0a 4659343 4659342 2026-08-17T15:55:52Z Vinayaraj 25055 /* പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) */ 4659343 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] so30bxbpxuut98q54mcnizy2ojxsyhn 4659344 4659343 2026-08-17T15:57:18Z Vinayaraj 25055 /* അനന്തരഫലങ്ങൾ */ 4659344 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery, Kohima, Nagaland (89).jpeg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== [[File:Kohima Epitaph.jpg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരിയിലെ 2-ാം ഡിവിഷൻ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്.]] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] tcf1emqkea1weipeat7qzpfzeg6f3ax 4659345 4659344 2026-08-17T15:58:57Z Vinayaraj 25055 /* ചരിത്രപ്രാധാന്യം */ 4659345 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * **ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)**: പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * **ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)**: ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * **എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)**: ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * **ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)**: ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * **ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)**: ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * **ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)**: റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery, Kohima, Nagaland (89).jpeg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] ooc5d45zxd5hzewlxpd1wsl37vmmwy3 4659346 4659345 2026-08-17T16:00:57Z Vinayaraj 25055 /* തയ്യാറെടുപ്പുകൾ */ 4659346 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * '''ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)''': പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * '''ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)''': ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * '''എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)''': ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * '''ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)''': ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * '''ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)''': ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * '''ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)''': റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery, Kohima, Nagaland (89).jpeg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * **ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ**: ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * **ജാപ്പനീസ് സേന**: ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] kt1s98mlrxfk3xqg8pepuv67d7lmhz7 4659347 4659346 2026-08-17T16:01:49Z Vinayaraj 25055 /* നാശനഷ്ടങ്ങൾ */ 4659347 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = കൊഹിമ യുദ്ധം<br />(Battle of Kohima) | partof = [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[Burma campaign|ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗം | image = IND 003698 Garrison Hill Kohima.jpg | caption = കൊഹിമ യുദ്ധത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിന്റെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിന് സമീപം നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ. | date = 1944 ഏപ്രിൽ 4 – 1944 ജൂൺ 22<br />({{Age in years, months and days|1944|4|4|1944|6|22}}) | place = [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[Kohima|കൊഹിമ]], [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] | result = സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിർണായക വിജയം | combatant1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]<br />* {{flagicon|British India}} [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br />* {{flagicon|Nepal}} [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | combatant2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]]<br />{{flagicon|Provisional Government of Free India}} [[Indian National Army|ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ്]] | commander1 = {{flagicon|United Kingdom}} [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിം]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡ്]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John M. L. Grover|ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവർ]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Hugh Stockwell|ഹ്യൂ സ്റ്റോക്ക്വെൽ]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോ]]<br />{{flagicon|Empire of Japan}} [[Shizuo Sakuma|ഷിസുവോ സകുമ]] | units1 = [[Fourteenth Army (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് പതിനാലാം ആർമി]]:<br />* [[Indian XXXIII Corps|ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ്]]<br />* [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[7th Infantry Division (India)|ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]]<br />* [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റ്]]<br />* [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസ്]] | units2 = [[Fifteenth Army (Japan)|ജാപ്പനീസ് 15-ാം ആർമി]]:<br />* [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷൻ]]<br />* ഒന്നാം ഗറില്ല റെജിമെന്റ് ([[Indian National Army|INA]]) | strength1 = ആരംഭത്തിൽ: 1,500<br />ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ: 30,000-ത്തിലധികം | strength2 = ഏകദേശം 15,000 | casualties1 = 4,064 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ പരിക്കേൽക്കുകയോ കാണാതാവുകയോ ചെയ്തു | casualties2 = 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു (കൂടാതെ രോഗങ്ങളും പട്ടിണിയും മൂലം ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾ) }} 1944-ൽ [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നാഗാലാൻഡിലെ [[Kohima|കൊഹിമ]] നഗരത്തിന് ചുറ്റുമായി [[Japanese invasion of India|ജപ്പാൻ നടത്തിയ അധിനിവേശശ്രമത്തെ]] ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കുന്നതിനായി നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടമാണ് '''കൊഹിമ യുദ്ധം''' (Battle of Kohima). 1944 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ ജൂൺ 22 വരെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. 1944-ലെ ജപ്പാന്റെ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) ഭാഗമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. ഇതോടൊപ്പം നടന്ന [[Battle of Imphal|ഇംഫാൽ യുദ്ധത്തോടൊപ്പം]] ഇത് ബർമ്മ മുന്നേറ്റത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തെ പലപ്പോഴും "കിഴക്കിന്റെ സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ്" (''Stalingrad of the East'') എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.<ref name="stalingrad">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news |last=Staff |title=Battle of Kohima |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html}}</ref> 2013-ൽ [[National Army Museum|ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] നടത്തിയ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ, വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തെയും ഡി-ഡേ (D-Day) പോരാട്ടങ്ങളെയും മറികടന്ന് കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങൾ "ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ യുദ്ധമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="nam_poll">{{cite web |url=https://www.nam.ac.uk/whats-on/britains-greatest-battles |title=Britain's Greatest Battles: Imphal and Kohima |publisher=National Army Museum |access-date=17 August 2026}}</ref> യുദ്ധം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വികസിച്ചത്: * '''ആദ്യ ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 3 – 16)''': മേജർ ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ കൊഹിമ റിഡ്ജ് ഉപരോധിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്കുള്ള സഖ്യകക്ഷി വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെറിയൊരു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം കൊഹിമയിൽ കടുത്ത പ്രതിരോധം തീർത്തു. * '''രണ്ടാം ഘട്ടം (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13)''': ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ XXXIII കോർപ്സ് എ arrive ചെയ്യുകയും ഉപരോധം ഭേദിച്ച് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ തുരത്താൻ പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിലാണ് ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ വെച്ച് വിഖ്യാതമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] നടന്നത്. * '''മൂന്നാം ഘട്ടം (മേയ് 16 – ജൂൺ 22)''': ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ കൊഹിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും, ഇംഫാലിലേക്ക് മുന്നേറി ഉപരോധത്തിലായിരുന്ന ഇംഫാൽ സൈന്യവുമായി സഖ്യകക്ഷികൾ സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തു. == പശ്ചാത്തലം == {{Main|Operation U-Go}} [[File:Kohima.jpg|thumb|1944-ലെ ബർമ്മ മുന്നേറ്റവും ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ പാതകളും കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം.]] 1944-ലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശ പദ്ധതിയായ [[Operation U-Go|യു-ഗോ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ]] (U-Go offensive) പ്രധാന ലക്ഷ്യം [[Manipur|മണിപ്പൂരിലെ]] [[Imphal|ഇംഫാലിൽ]] തമ്പടിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[IV Corps (United Kingdom)|IV കോർപ്സിനെ]] ആക്രമിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ ആക്രമണ പദ്ധതികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് [[Fifteenth Army (Japan)|പതിനഞ്ചാം ആർമിയുടെ]] കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Renya Mutaguchi|രെന്യ മുത്താഗുച്ചി]] ഈ പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുകയും, ഇന്ത്യയിലേക്ക് തന്നെ അധിനിവേശം നടത്തി [[British Raj|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ]] അട്ടിമറിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen154">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=154–155}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് ഇംഫാൽ പിടിച്ചെടുക്കണമെങ്കിൽ, ഇംഫാലിനെയും [[Brahmaputra River|ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിലുള്ള]] പ്രധാന ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രമായ [[Dimapur|ദിമാപ്പൂരിനെയും]] തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക റോഡ് തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനായി മുത്താഗുച്ചി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ [[Kōtoku Satō|കോട്ടൊക്കു സാറ്റോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജാപ്പനീസ് [[31st Division (Imperial Japanese Army)|31-ാം ഡിവിഷനെ]] കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കാനും ഇംഫാലിലേക്കുള്ള വിതരണ പാത വിച്ഛേദിക്കാനും ചുമതലപ്പെടുത്തി.<ref name="allen166">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=166}}</ref> മുത്താഗുച്ചിയുടെ ഈ പദ്ധതിയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മേലധികാരികളും എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായ [[Hideki Tojo|ഹിഡെകി ടോജോ]] ഇതിന് അനുമതി നൽകുകയായിരുന്നു. കൊഹിമ അക്കാലത്ത് അസമിലെ [[Naga Hills District|നാഗ ഹിൽസ് ജില്ലയുടെ]] ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ [[Nagaland|നാഗാലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനം). കുത്തനെയുള്ള വനനിരകൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ചുരത്തിന് മുകളിലായി, ദിമാപ്പൂർ-ഇംഫാൽ റോഡിന് കുറുകെയായിരുന്നു കൊഹിമയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം. ഇംഫാലിലേക്കുള്ള റോഡ് ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, കൊഹിമ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് ഇംഫാലിലെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സഹായങ്ങൾ തടയാൻ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സാറ്റോയുടെ 31-ാം ഡിവിഷന് ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കാൽനടയായി നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടിയാണ് കൊഹിമയിൽ എത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref name="slim299">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |page=299}}</ref> ഈ നീണ്ട യാത്രയിൽ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അതിനാൽ കൊഹിമയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. മറുഭാഗത്ത്, ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ഇത്രയും ദുർഘടമായ വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒരു പൂർണ്ണ ഡിവിഷനെ അയക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരായ [[William Slim, 1st Viscount Slim|വില്യം സ്ലിമ്മും]] [[Montagu Stopford|മോണ്ടാഗു സ്റ്റോപ്ഫോർഡും]] ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. == തയ്യാറെടുപ്പുകൾ == [[File:Kohima ridge.jpg|thumb|കൊഹിമ റിഡ്ജിന്റെയും പ്രധാന പ്രതിരോധ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഭൂപടം.]] 1944 മാർച്ച് 15-ന് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷൻ [[Chindwin River|ചിന്ദ്വിൻ നദി]] കടന്ന് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോളങ്ങളായി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി.<ref name="allen168">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=168}}</ref> ഇടതുപക്ഷ കോളം (Left Column) മേജർ ജനറൽ ഷിസുവോ സകുമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെക്കുഭാഗത്തുനിന്നും, സെന്റർ കോളം ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ മധ്യഭാഗത്തുനിന്നും, റൈറ്റ് കോളം (Right Column) കേണൽ ഷിൻയാസു മിയാസാക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുമാണ് മുന്നേറിയത്. വഴിയിലുടനീളമുള്ള ദുർഘടമായ കാട്ടുപാതകളും നദികളും താണ്ടിയാണ് അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയത്. ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷി നേതൃത്വം തുടക്കത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി എത്തുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. കേണൽ ബ്രൗൺലോയുടെ (Colonel Brownlow) നേതൃത്വത്തിൽ [[Assam Regiment|അസം റെജിമെന്റിന്റെയും]] [[Assam Rifles|അസം റൈഫിൾസിന്റെയും]] ഏതാനും ട്രൂപ്പുകൾ മാത്രമാണ് അതിർത്തിയിലെ ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1944 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ, ജാപ്പനീസ് മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അസം റെജിമെന്റിന്റെ ഒന്നാം ബറ്റാലിയൻ [[Shangshak|സങ്ഷാക്കിൽ]] (Shangshak) വെച്ച് ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ മുന്നണി സേനയുമായി ആറ് ദിവസത്തോളം കടുത്ത പോരാട്ടം നടത്തി ([[Battle of Sangshak]]).<ref name="allen212">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=212–220}}</ref> സങ്ഷാക്കിലെ ഈ കടുത്ത പ്രതിരോധം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ വൈകിപ്പിക്കുകയും, കൊഹിമയിലെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് വിലപ്പെട്ട സമയം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സങ്ഷാക്കിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷം, കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ (Colonel Hugh Richards) നേതൃത്വത്തിൽ കൊഹിമ റിഡ്ജിൽ (Kohima Ridge) പ്രതിരോധം കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ സഖ്യകക്ഷി കമാൻഡ് തീരുമാനിച്ചു. കൊഹിമയിലെ ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രകൃതിയിൽ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു: * '''ജി.പി.ഒ. ഹിൽ (Garrison Hill)''': പ്രധാന പ്രതിരോധ കേന്ദ്രവും സഖ്യകക്ഷി താവളവും. * '''ഡി.സി. ബംഗ്ലാവ് (DC's Bungalow)''': ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ ചാൾസ് പാവ്സിയുടെ ബംഗ്ലാവും അതിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടും. * '''എഫ്.എസ്.ജി. ഹിൽ (FSG Hill)''': ഫീൽഡ് സപ്ലൈ ഡിപ്പോ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന കുന്ന്. * '''ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill)''': ഡീറ്റെയിൽ ഇഷ്യൂ സർവീസ് ഹിൽ. * '''ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill)''': ജയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. * '''ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge)''': റിഡ്ജിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കുന്ന്. ഈ കുന്നുകൾക്ക് പുറമേ വടക്കുഭാഗത്തായി [[Naga Village|നാഗാ വില്ലേജും]] സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1944 ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരത്തോടെ, ഏതാണ്ട് 1,500 ഓളം മാത്രം വരുന്ന സഖ്യകക്ഷി സൈനികരും ആശുപത്രി ജീവനക്കാരും സപ്ലൈ ജീവനക്കാരും ചേർന്ന് കൊഹിമ റിഡ്ജ് സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. ഈ സമയത്ത്, ഏകദേശം 15,000-ത്തോളം വരുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യം കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="rooney74">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=74–76}}</ref> == യുദ്ധം == === ഉപരോധം (ഏപ്രിൽ 4–18) === 1944 ഏപ്രിൽ 4-ഓടെ ജാപ്പനീസ് സേന കൊഹിമയെ പൂർണ്ണമായും വളയുകയും ദിമാപ്പൂരിലേക്കുള്ള റോഡ് വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. കേണൽ ഹ്യൂ റിച്ചാർഡ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 1,500-ഓളം വരുന്ന ചെറു സഖ്യകക്ഷി സൈന്യമാണ് ഗാരിസൺ ഹില്ലിൽ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.<ref name="allen228">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=228–230}}</ref> തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 18 വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സേന നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിട്ടു. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജ് (GPT Ridge), ജെയ്ൽ ഹിൽ (Jail Hill), ഡി.ഐ.എസ്. ഹിൽ (DIS Hill) എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു. അതോടെ സഖ്യകക്ഷി സൈന്യം ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഇടുങ്ങിയ ചുറ്റളവിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. പീരങ്കി ആക്രമണങ്ങളും മോർട്ടാർ ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും മൂലം സഖ്യകക്ഷികളുടെ പ്രതിരോധനിര തകർന്നുതുടങ്ങി. കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യവും പരിക്കേറ്റവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യക്കുറവും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. [[Royal Air Force|റോയൽ എയർഫോഴ്സ് (RAF)]] വിമാനങ്ങൾ വഴി ആകാശത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും വെള്ളവും ഡ്രോപ്പ് ചെയ്താണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഗാരിസണെ നിലനിർത്തിയത്.<ref name="slim305">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=305–307}}</ref> ഏപ്രിൽ 8-ന് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[Battle of the Tennis Court|ടെന്നീസ് കോർട്ട് യുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചു. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ബംഗ്ലാവിനോട് ചേർന്ന ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലയുറപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും (റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ്) ജാപ്പനീസ് സൈനികരും തമ്മിൽ ഏതാനും വാരകൾ മാത്രം അകലത്തിൽ വെച്ച് കടുത്ത ഗ്രനേഡ്-റൈഫിൾ പോരാട്ടം നടന്നു. കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലും സഖ്യകക്ഷി സേന ഗാരിസൺ ഹിൽ വിട്ടുകൊടുക്കാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.<ref name="keane220">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=220–225}}</ref> === പകരം എത്തിയ സൈന്യവും ഉപരോധം ഭേദിക്കലും (ഏപ്രിൽ 18 – മേയ് 13) === ഏപ്രിൽ 14-ഓടെ മേജർ ജനറൽ ജോൺ എം. എൽ. ഗ്രോവറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് [[2nd Infantry Division (United Kingdom)|2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ]] ദിമാപ്പൂരിൽ നിന്ന് കൊഹിമ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ഏപ്രിൽ 18-ന് ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണി യൂണിറ്റുകൾ കൊഹിമയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ഗാരിസൺ ഹില്ലിലെ ഉപരോധം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen237">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=237–240}}</ref> ക്ഷീണിതരും പരിക്കേറ്റവരുമായ ഗാരിസൺ സേനയെ അവിടെനിന്ന് മാറ്റി പുതിയ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനും ഇന്ത്യൻ 7-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനും ചേർന്ന് ജാപ്പനീസ് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കുന്നുകൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രത്യാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. എം3 ലീ ടാങ്കുകളുടെയും പീരങ്കികളുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിൽ ജെയ്ൽ ഹില്ലും ജി.പി.റ്റി. റിഡ്ജും വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളോടെ സഖ്യകക്ഷികൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡി.സി. ബംഗ്ലാവിലെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിലെയും ബങ്കറുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ അതിശക്തമായി പ്രതിരോധം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ മേയ് 13-ന് ഒരു ടാങ്ക് ടെന്നീസ് കോർട്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് ഓടിച്ചുകയറ്റി നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലാണ് ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി സഖ്യകക്ഷികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായത്.<ref name="rooney102">{{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal, Kohima and the Chindit Issue, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Arms and Armour Press |isbn=1-85409-082-9 |pages=102–105}}</ref> === പ്രത്യാക്രമണവും ജാപ്പനീസ് പിന്മാറ്റവും (മേയ് 16 – ജൂൺ 22) === ടെന്നീസ് കോർട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും നാഗാ വില്ലേജിലും ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളിലും ജാപ്പനീസ് സേന ശക്തമായ പ്രതിരോധം തീർത്തു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തോടെ ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷന്റെ വിതരണ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരുന്നു. ഭക്ഷണവും വെടിക്കോപ്പുകളും മരുന്നുകളും ഇല്ലാതെ ജാപ്പനീസ് സൈനികർ പട്ടിണിയും മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളും മൂലം വലഞ്ഞു.<ref name="allen285">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=285–290}}</ref> സൈന്യത്തിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും വെടിക്കോപ്പുകളും എത്തിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പിന്മാറാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സാറ്റോ, ആർമി കമാൻഡറായ മുത്താഗുച്ചിക്ക് സന്ദേശമയച്ചെങ്കിലും മുത്താഗുച്ചി അത് നിരസിക്കുകയും മുന്നോട്ട് ആക്രമിക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പട്ടിണി മൂലം തന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായതോടെ, മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് 1944 മേയ് 31-ന് സാറ്റോ പിന്മാറ്റത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു.<ref name="allen289">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=289–292}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സേന പിന്മാറുന്ന ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിച്ചു. 1944 ജൂൺ 22-ന് കൊഹിമയിൽ നിന്ന് മുന്നേറിയ ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷന്റെ സേന ഇംഫാലിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ 5-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷനുമായി കൊഹിമ-ഇംഫാൽ റോഡിലെ മൈൽസ്റ്റോൺ 109-ൽ വെച്ച് സംയോജിച്ചു. ഇതോടെ കൊഹിമ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിക്കുകയും ഇംഫാൽ നഗരത്തിന്റെ ഉപരോധം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="slim311">{{cite book |last=Slim |first=William |title=Defeat into Victory |year=1956 |publisher=Cassell |pages=311–314}}</ref> == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Kohima War Cemetery, Kohima, Nagaland (89).jpeg|thumb|കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി (Kohima War Cemetery).]] കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളിലെ പരാജയം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന് കരയുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കടന്നുകയറാനുള്ള ജപ്പാന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. തുടർന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ ബർമ്മ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തെ ചിന്ദ്വിൻ നദിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് തുരത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="allen311">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |pages=311–313}}</ref> === നാശനഷ്ടങ്ങൾ === ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവിഭാഗത്തിനും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: * '''ബ്രിട്ടീഷ്-ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾ''': ബ്രിട്ടീഷ്, ഇന്ത്യൻ സേനകൾക്ക് ആകെ 4,064 പേർ നഷ്ടപ്പെട്ടു (കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പരിക്കേറ്റവരും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ). ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഡിവിഷനിലെയും അസം റെജിമെന്റിലെയും സൈനികരായിരുന്നു.<ref name="allen643">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=643}}</ref> * '''ജാപ്പനീസ് സേന''': ജാപ്പനീസ് 31-ാം ഡിവിഷനിൽ 5,764 പേർ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഭക്ഷണക്കുറവ്, പട്ടിണി, മലേറിയ, കോളറ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം പിന്മാറ്റത്തിനിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരണപ്പെട്ടു.<ref name="allen644">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War 1941–45 |year=2000 |publisher=Phoenix Press |isbn=1-84212-260-6 |page=644}}</ref> === കൊഹിമ സ്മാരകവും കൊഹിമ എപിറ്റാഫും === കൊഹിമയിലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച സഖ്യകക്ഷി സൈനികർക്കായി [[Commonwealth War Graves Commission|കോമൺവെൽത്ത് വാർ ഗ്രേവ്സ് കമ്മീഷൻ]] നിർമ്മിച്ചതാണ് **കൊഹിമ വാർ സെമിത്തേരി** (Kohima War Cemetery). മുൻപ് യുദ്ധം നടന്ന ഗാരിസൺ ഹില്ലിന്റെയും ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെയും ചരിവുകളിലാണ് ഈ സ്മൃതികുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1,420 കോമൺവെൽത്ത് സൈനികരുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെ അടക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് 2-ാം ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷന്റെ സ്മാരകത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രശസ്തമായ വരികൾ **"കൊഹിമ എപിറ്റാഫ്"** (Kohima Epitaph) എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമാണ്:<ref name="epitaph">{{cite web |url=https://www.cwgc.org/find-records/find-war-dead/casualty-details/2144565/ |title=Kohima War Cemetery |publisher=Commonwealth War Graves Commission |access-date=17 August 2026}}</ref> {{quote|text=''When you go home, tell them of us and say,<br />For your tomorrow, we gave our today.''|sign-author=ജോൺ മാക്സ്‌വെൽ എഡ്മണ്ട്സ് (John Maxwell Edmonds)}} *(മലയാള പരിഭാഷ: "നിങ്ങൾ തിരികെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ അവരോട് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുക; നിങ്ങളുടെ നാളേയ്ക്കായി, ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ന് ബലിനൽകി.")* === വിക്ടോറിയ ക്രോസ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === കൊഹിമ യുദ്ധത്തിലെ അസാധാരണ ധീരതയ്ക്ക് രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സൈനിക ബഹുമതിയായ [[Victoria Cross|വിക്ടോറിയ ക്രോസ്]] (മരണാനന്തരമായി) ലഭിച്ചു: * [[John Pennington Harman|ലാൻസ് കോർപ്പറൽ ജോൺ പെന്നിംഗ്ടൺ ഹാർമാൻ]] – റോയൽ വെസ്റ്റ് കെന്റ് റെജിമെന്റ് (ഏപ്രിൽ 8-9 തീയതികളിലെ വീരപോരാട്ടത്തിന്).<ref name="harman_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36574 |date=20 June 1944 |pages=2961}}</ref> * [[John Neil Randle|ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ നീൽ റാൻഡിൽ]] – റോയൽ നോർഫോക്ക് റെജിമെന്റ് (മേയ് 4-6 തീയതികളിലെ ധീരമായ നേതൃത്വത്തിന്).<ref name="randle_vc">{{cite news |title=London Gazette |issue=36833 |date=8 December 1944 |pages=5675}}</ref> == ചരിത്രപ്രാധാന്യം== രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും യുദ്ധങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയിരുന്നു. അതിനാൽ പതിനാലാം ആർമിയെ പലപ്പോഴും "വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം" (''"Forgotten Army"'') എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref name="allen1984">{{cite book |last=Allen |first=Louis |title=Burma: The Longest War |year=1984 |publisher=Dent |isbn=0-460-02474-4 |pages=xv–xvii}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സൈനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കൊഹിമ യുദ്ധത്തെ പസഫിക്-ഏഷ്യൻ യുദ്ധമുഖത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. 2013 ഏപ്രിലിൽ, ബ്രിട്ടനിലെ [[National Army Museum|നാഷണൽ ആർമി മ്യൂസിയം]] സംഘടിപ്പിച്ച വോട്ടെടുപ്പിൽ കൊഹിമ-ഇംഫാൽ യുദ്ധങ്ങളെ ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിലെ "ഏറ്റവും മഹത്തായ പോരാട്ടമായി" (Britain's Greatest Battle) തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="nam_poll_legacy">{{cite news |last=Telegraph |title=Battle of Kohima named Britain's Greatest Battle |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |date=21 April 2013 |url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/9998240/Battle-of-Kohima-named-Britains-greatest.html |access-date=17 August 2026}}</ref> [[Battle of Waterloo|വാട്ടർലൂ യുദ്ധം]], [[D-Day|നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ്സ് (D-Day)]], [[Battle of Rorke's Drift|റോർക്സ് ഡ്രിഫ്റ്റ്]] തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി പോരാട്ടങ്ങളെ പിന്തള്ളിയാണ് കൊഹിമ ഈ ബഹുമതി നേടിയത്. നാഗാലാൻഡിലെ തദ്ദേശീയരായ [[Naga people|നാഗാ ജനത]] സഖ്യകക്ഷി സൈന്യത്തിന് നൽകിയ സഹായം കൊഹിമയിലെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് വഴികാട്ടികളായും, ജാപ്പനീസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ചാരന്മാരായും, പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ ദുർഘടമായ മലമ്പാതകളിലൂടെ ചുമന്ന് സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരായും നാഗാ ജനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="keane_naga">{{cite book |last=Keane |first=Fergal |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |year=2010 |publisher=HarperPress |isbn=978-0-00-713240-9 |pages=245–250}}</ref> യുദ്ധാനന്തരം, ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെയും കൃതജ്ഞതയുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ ചേർന്ന് കൊഹിമയിലെ നാഗാ ജനതയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ ക്ഷേമത്തിനായി '''കൊഹിമ എജ്യുക്കേഷണൽ ട്രസ്റ്റ്''' (Kohima Educational Trust - KET) സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="ket">{{cite web |url=https://www.kohimaeducationaltrust.net/ |title=Kohima Educational Trust |publisher=Kohima Educational Trust |access-date=17 August 2026}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[India in World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|group=Note}} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * {{cite book |last=Allen |first=Louis |year=2000 |orig-year=1984 |title=Burma: The Longest War 1941–45 |publisher=Phoenix Press |location=London |isbn=978-1-84212-260-0}} * {{cite book |last=Ashcroft |first=Michael | author-link = Michael Ashcroft |year=2007 |title=Victoria Cross Heroes |publisher=Headline Review |location=London |isbn=978-0-75531-633-5}} * {{cite book |last=Brayley |first=Martin |year=2002 |title=The British Army 1939–45 (3): The Far East |publisher=Osprey Publishing |location=London |isbn=978-1-84176-238-8}} * {{cite book |last=Brett-James |first=Antony | author-link = Antony Brett-James | year=1951 |url=http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |title=Ball of Fire: The Fifth Indian Division in the Second World War |publisher=[[Gale & Polden]] |location=Aldershot |oclc=4275700|isbn=978-1-78331-096-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html |archive-date=29 January 2020 }} * {{cite book |last1=Dennis |first1=Peter |last2=Lyman |first2=Robert | author2-link = Robert Lyman |year=2010 |title=Kohima 1944: The Battle That Saved India|publisher=Osprey |isbn=978-1-84603-939-3}} * {{cite book |last=Dougherty |first=Martin J. |year=2008|title=Land Warfare |publisher=Thunder Bay Press |isbn=978-1-59223-829-3}} * {{cite book |last=Fowler |first=William |title=We Gave Our Today: Burma 1941–1945 |year=2009 |publisher=Hachette |isbn=978-0-29785-761-7}} * {{cite book |last=Hantzis |first=Steven James |title=Rails of War: Supplying the Americans and Their Allies in China-Burma-India |year=2017 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-1-61234-937-4}} * {{cite book |last=Keane |first=Fergal |author-link=Fergal Keane |year=2010 |title=Road of Bones: The Siege of Kohima 1944 |publisher=HarperPress |location=London |isbn=978-0-00713-240-9}} * {{cite book|last=Luto |first=James |title=Fighting with the Fourteenth Army in Burma |publisher=Pen and Sword Military |year=2013 |isbn=978-1-78303-031-6}} * {{cite book |last=Ministry of Defence |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/30002/ww2_kohima.pdf |title=60th Second World War Anniversary—The Battle of Kohima, North East India, 4 April – 22 June 1944 |year=2004 |publisher=Ministry of Defence |access-date=16 February 2021}} * {{cite book |first=Frank |last=McLynn |year=2011 |title=The Burma Campaign: Disaster Into Triumph, 1942–45 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-30017-162-4}} * {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millet |first2=Alan |year=2000 |title=A War To Be Won |url=https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_1 |url-access=registration |publisher=Harvard |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-67400-163-3}} * {{cite book |last=Ritter |first=Jonathan Templin |title=Stillwell and Mountbatten in Burma: Allies at War, 1943–1944 |year=2017 |publisher=University of North Texas Press|isbn=978-1-57441-674-9}} * {{cite book |last=Rooney |first=David |title=Burma Victory: Imphal and Kohima, March 1944 to May 1945 |year=1992 |publisher=Cassell |location=London |isbn=978-0-30435-457-3}} * {{cite book |last=Slim |first=William |author-link=William Slim |year=1956 |title=[[Defeat into Victory]] |publisher=Cassell |location=London |oclc=891162827 |isbn=978-0-33050-997-8}} * {{cite book |last=Swinson |first=Arthur |title=Kohima |orig-year=1966 |year=2015 |publisher=Head of Zeus |isbn=978-1-78408-177-5}} * {{cite book |last=Thompson |first=Julian |year=2010 |title=Forgotten Voices of Burma: The Second World War's Forgotten Conflict |edition=illustrated, reprint |publisher=Random House |isbn=978-0-09193-237-4 |url=https://books.google.com/books?id=7zSHCkljO7wC&pg=PA208}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Sum of Things |year=2001 |publisher=Spellmount |location=Staplehurst |isbn=978-1-86227-134-0}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * Callahan, Raymond. ''Triumph at Imphal-Kohima: How the Indian Army Finally Stopped the Japanese Juggernaut'' (University Press of Kansas, 2017) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=57857 online review] * {{cite book |last=Colvin|first=John | author-link = John Colvin (diplomat) |title=Not Ordinary Men: The Story of the Battle of Kohima |publisher=Leo Cooper |year=2012 |oclc=793214121 |isbn=978-1-84884-871-9}} * {{cite book |last=Edwards |first=Leslie |year=2009 |title=Kohima: The Furthest Battle |publisher=[[The History Press]] |isbn=978-1-86227-488-4}} * {{cite book |last=Graham |first=Gordon |year=2005 |title=The Trees Are All Young on Garrison Hill |publisher=The Kohima Educational Trust |location=Marlow, Buckinghamshire |isbn=978-0-95526-870-0}} * {{cite book |last=Karnad |first=Raghu |year=2015 |title=Farthest Field: An Indian Story of the Second World War |publisher=W.W. Norton & Company Ltd. |location=New York, N.Y. |isbn=978-0-393-24809-8}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Battle of Kohima}} * [http://www.kohimamuseum.com The Kohima Museum] * [https://web.archive.org/web/20200129121643/http://ourstory.info/library/4-ww2/Ball/fireTC.html Ball of Fire: 5th Indian Division in World War II, by Anthony Brett-James] * [https://www.freewebs.com/masonictalks/myfathertomhope.htm Tom Hope (a Wearside man) recalls horrors of the brutal Battle of Kohima] * [https://edition.cnn.com/travel/article/wwii-kohima-imphal-india-battle-intl-hnk/index.html Revisiting India's forgotten battle of WWII: Kohima-Imphal, the Stalingrad of the East]. Ranjan Pal, CNN. Published 3 October 2020. * [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55625447 Kohima: Britain's 'forgotten' battle that changed the course of WWII] {{World War II}} {{Authority control}} [[Category:1944 conflicts]] [[Category:1940s in Assam]] [[Category:1944 in British India]] [[Category:Burma campaign (1943–1944)]] [[Category:Battles and operations of World War II involving India]] [[Category:Indian National Army]] [[Category:Kohima]] [[Category:History of Nagaland]] [[Category:Land battles and operations of World War II involving the United Kingdom|Kohima]] [[Category:Battles of World War II involving Japan]] [[Category:India–Japan military relations]] [[Category:April 1944 in Asia]] [[Category:May 1944 in Asia]] [[Category:June 1944 in Asia]] [[Category:1944 in Nepal]] szgubc8yfmim1r4t21aj426q0iwpa7d 3 670431 4659348 2026-08-17T16:07:30Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659348 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Biji shups | Biji shups | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:07, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 4h1v3fadxjxfgc5m5b24mm258kdqboh 5 670432 4659394 2026-08-17T19:43:17Z ~2026-45007-13 221704 '== === തലക്കെട്ടാകാനുള്ള എഴുത്ത് ======= ===== തലക്കെട്ടാകാനുള്ള എഴുത്ത് ===== ==== ==' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659394 wikitext text/x-wiki == === തലക്കെട്ടാകാനുള്ള എഴുത്ത് ======= ===== തലക്കെട്ടാകാനുള്ള എഴുത്ത് ===== ==== == t4agozkx7vqwpu0ze6mud5uui5kx0i4 0 670433 4659396 2026-08-17T19:55:31Z Kiran Gopi 10521 Kiran Gopi എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ജി.എം.യു.പി.എസ് കാളികാവ് ബസാർ]] എന്ന താൾ [[ജി.എം.യു.പി.എസ്. കാളികാവ് ബസാർ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4659396 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ജി.എം.യു.പി.എസ്. കാളികാവ് ബസാർ]] grfctoke0xq17l3l0lverx6st4k5gyj 0 670434 4659425 2026-08-18T01:04:37Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1304807966|Madapurachal]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659425 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">മടപുരച്ചാൽ</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:100px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:100px;padding:0"><div style="position:relative;width:100px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|146x146ബിന്ദു|Madapurachal is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.515%;left:35.544%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Madapurachal]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>മടപുരച്ചാൽ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Madapurachal&params=11_55_27.3_N_75_44_38.5_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11°55′27.3′′N <span class="longitude">75°44′38.5′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.924250 ° N 75.744028 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.924250; 75.744028</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |ഇന്ത്യ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |കേരളം |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ജില്ല | class="infobox-data" |കണ്ണൂർ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |താലൂക്ക് | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |പഞ്ചായത്ത് | class="infobox-data" |പേരാവൂർ |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പേരാവൂർ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ, മനത്താനയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മടപുരച്ചാൽ'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q101205762|title=Madapurachal|access-date=2021-09-14|website=www.wikidata.org|language=en}}</ref> സംസ്ഥാന ഹൈവേ 59 മടപുരച്ചൽ വഴി കടന്നുപോകുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/hill-highway-in-kerala-dpr-ready-for-just-79-kms-english-news-1.1353756|title=Hill Highway in Kerala; DPR ready for just 79 kms|access-date=2021-09-14|website=Mathrubhumi|language=en}}</ref> കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് മടപുരച്ചാൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മടപുരച്ചലിൽ നിന്ന് 13 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ഇരിട്ടി]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പട്ടണം. == അവലംബങ്ങൾ == <references group="http://www.onefivenine.com/india/villages/Kannur/Peravoor/Madapurachal" /> [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] nhm6aarlmw7tkrwb54hs835jlxip5r4 4659427 4659425 2026-08-18T01:06:05Z Malikaveedu 16584 4659427 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">മടപുരച്ചാൽ</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:100px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:100px;padding:0"><div style="position:relative;width:100px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|146x146ബിന്ദു|Madapurachal is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.515%;left:35.544%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Madapurachal]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>മടപുരച്ചാൽ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Madapurachal&params=11_55_27.3_N_75_44_38.5_E_type:city_region:IN-KL <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11°55′27.3′′N <span class="longitude">75°44′38.5′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.924250 ° N 75.744028 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.924250; 75.744028</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |ഇന്ത്യ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |കേരളം |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ജില്ല | class="infobox-data" |കണ്ണൂർ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |താലൂക്ക് | class="infobox-data" |ഇരിട്ടി |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |പഞ്ചായത്ത് | class="infobox-data" |പേരാവൂർ |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]], മനത്താനയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മടപുരച്ചാൽ'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q101205762|title=Madapurachal|access-date=2021-09-14|website=www.wikidata.org|language=en}}</ref> സംസ്ഥാന ഹൈവേ 59 മടപുരച്ചാൽ വഴി കടന്നുപോകുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/hill-highway-in-kerala-dpr-ready-for-just-79-kms-english-news-1.1353756|title=Hill Highway in Kerala; DPR ready for just 79 kms|access-date=2021-09-14|website=Mathrubhumi|language=en}}</ref> കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് മടപുരച്ചാൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മടപുരച്ചാലിൽ നിന്ന് 13 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയാണ്]] ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള പട്ടണം. == അവലംബങ്ങൾ == <references group="http://www.onefivenine.com/india/villages/Kannur/Peravoor/Madapurachal" /> [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 42erfj5vcr1q16rm6y87u823w1eru3c 3 670435 4659437 2026-08-18T02:09:52Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659437 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Rejin14645 | Rejin14645 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:09, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ist47poro1vt367a8lo0j8y383gh5gv 0 670436 4659447 2026-08-18T03:01:58Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1234272238|Payam, Kerala]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659447 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Payam</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">village</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Payam is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:20.47%;left:34.309%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Payam]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>Payam</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in Kerala, India</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Kerala</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Payam is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.534%;left:27.19%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Payam]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>Payam</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Payam (India)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of India</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Payam,_Kerala&params=11.9765_N_75.7008_E_type:city(15429)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°58′35″N</span> <span class="longitude">75°42′03″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.9765°N 75.7008°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">11.9765; 75.7008</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:8}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Payam,_Kerala&params=11.9765_N_75.7008_E_type:city(15429)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°58′35″N</span> <span class="longitude">75°42′03″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.9765°N 75.7008°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.9765; 75.7008</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ|India]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|State]] | class="infobox-data" |[[കേരളം|Kerala]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|District]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|Kannur]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|Taluk]] | class="infobox-data" |[[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|Iritty]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Type | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യയിലെ പഞ്ചായത്തി രാജ്|Panchayati raj (India)]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Body | class="infobox-data agent" |Payam Grama Panchayat |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |19.02&nbsp;km² (7.34&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2011)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |15,429 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |811.2/km² (2,101/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Languages<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Official | class="infobox-data" |[[മലയാളം|Malayalam]], English |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|Time&nbsp;zone]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|UTC+5:30]] ([[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം|IST]]) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|PIN]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Telephone code | class="infobox-data" | +91 490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ISO 3166 code | class="infobox-data nickname" |IN-KL |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vehicle registration | class="infobox-data" |KL-78 |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് പായം. ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പേരും ഇതുതന്നെയാണ്.<ref name="censusindia">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status}}</ref> == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം 7,425 പുരുഷന്മാരും 8,004 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടെ 15,429 ആയിരുന്ന പായം ഗ്രാമത്തിലെ ജനസംഖ്യ. 19.02 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (7.34 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുള്ള പായം ഗ്രാമത്തിൽ 3,667 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. പായമിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 9.9% 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. പായത്തിലെ ആകെ സാക്ഷരത 94.9% ആണ്, അതിൽ പുരുഷ സാക്ഷരത 97.4% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 92.7% ഉം ആണ്. പയം, [[വിളമന|വിലാമന]] തുടങ്ങിയ രണ്ട് റവന്യൂ ഗ്രാമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് പയം [[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]].<ref>{{Cite book |last=Kerala |first=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=166,167 |access-date=14 July 2020}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമപീത്തുള്ള ദേശീയ പാത 66 വടക്കുനിന്ന് [[ഗോവ]] [[മുംബൈ]], തെക്കുനിന്ന് [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് [[തലശ്ശേരി]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. പായമിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന തലശ്ശേരി-കൂർഗ് അന്തർസംസ്ഥാന ഹൈവേ (എസ്. എച്ച്-30) അയൽ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക]] നഗരങ്ങളിലേക്കും പട്ടണങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശനം നൽകുന്നു. തെക്കൻ റെയിൽവേയുടെ കീഴിലുള്ള ഷൊർണൂർ-മംഗലാപുരം സെക്ഷനിലെ [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരി]] ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ആണ്. 23 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം.&nbsp; == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 80vkmg5qocxt32angoy89m2cq9ie797 4659536 4659447 2026-08-18T11:09:24Z Malikaveedu 16584 4659536 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Payam</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">village</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Payam is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:20.47%;left:34.309%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Payam]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>Payam</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in Kerala, India</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Kerala</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Payam is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.534%;left:27.19%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Payam]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>Payam</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Payam (India)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of India</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Payam,_Kerala&params=11.9765_N_75.7008_E_type:city(15429)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°58′35″N</span> <span class="longitude">75°42′03″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.9765°N 75.7008°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">11.9765; 75.7008</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:8}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Payam,_Kerala&params=11.9765_N_75.7008_E_type:city(15429)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°58′35″N</span> <span class="longitude">75°42′03″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.9765°N 75.7008°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.9765; 75.7008</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ|India]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|State]] | class="infobox-data" |[[കേരളം|Kerala]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|District]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|Kannur]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|Taluk]] | class="infobox-data" |[[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|Iritty]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Type | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യയിലെ പഞ്ചായത്തി രാജ്|Panchayati raj (India)]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Body | class="infobox-data agent" |Payam Grama Panchayat |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |19.02&nbsp;km² (7.34&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2011)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |15,429 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |811.2/km² (2,101/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Languages<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Official | class="infobox-data" |[[മലയാളം|Malayalam]], English |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|Time&nbsp;zone]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|UTC+5:30]] ([[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം|IST]]) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|PIN]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">670704</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Telephone code | class="infobox-data" | +91 490 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ISO 3166 code | class="infobox-data nickname" |IN-KL |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vehicle registration | class="infobox-data" |KL-78 |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പായം'''. ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പേരും ഇതുതന്നെയാണ്.<ref name="censusindia">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status}}</ref> == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം 7,425 പുരുഷന്മാരും 8,004 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടെ 15,429 ആയിരുന്ന പായം ഗ്രാമത്തിലെ ജനസംഖ്യ. 19.02 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (7.34 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഭൂവിസ്തൃതിയുള്ള പായം ഗ്രാമത്തിൽ 3,667 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 9.9% 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. ആകെ സാക്ഷരത 94.9% ആയിരുന്ന ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരത 97.4% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 92.7% ഉം ആയിരുന്നു. പായം, [[വിളമന|വിലാമന]] എന്നീ രണ്ട് റവന്യൂ ഗ്രാമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് [[പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]].<ref>{{Cite book |last=Kerala |first=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=166,167 |access-date=14 July 2020}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമപീത്തുള്ള ദേശീയ പാത 66 വടക്കുനിന്ന് [[ഗോവ]] [[മുംബൈ]], തെക്കുനിന്ന് [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് [[തലശ്ശേരി]] പട്ടണത്തെ മുറിച്ച് കടന്നുപോകുന്നു. പായമിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന തലശ്ശേരി-കൂർഗ് അന്തർസംസ്ഥാന ഹൈവേ (എസ്. എച്ച്-30) അയൽ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] നഗരങ്ങളിലേക്കും പട്ടണങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശനം നൽകുന്നു. തെക്കൻ റെയിൽവേയുടെ കീഴിലുള്ള ഷൊർണൂർ-മംഗലാപുരം സെക്ഷനിലെ [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരി]] ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ആണ്. 23 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം.&nbsp; == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 2d37wvnf0kd9x9jn4vtsqgdojs3jems 3 670437 4659449 2026-08-18T03:37:58Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659449 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: കലാശ്രീ ബ്രിട്ടോവിൻസെൻ്റ് | കലാശ്രീ ബ്രിട്ടോവിൻസെൻ്റ് | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:37, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) mq3nip4v5g4iv49528zzcfq2flj9ekj 3 670438 4659451 2026-08-18T03:48:28Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659451 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: NAVYA M RAJU | NAVYA M RAJU | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:48, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) kwe4s81u7v95i5bi2ublv7j0ailnm87 3 670439 4659452 2026-08-18T03:52:23Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659452 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: BESIMOL T A | BESIMOL T A | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:52, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ij5lrrc502pxmwtwdj7y31bgaooqdr4 4 670440 4659456 2026-08-18T04:40:59Z Ranjithsiji 22471 create redirect 4659456 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026]] j4fw38v5w6a50puttle0tfmkds9fjph 3 670441 4659457 2026-08-18T04:41:25Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659457 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Syamiligireesh | Syamiligireesh | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:41, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 314bev9cq8hz3jhyl2z7qqv68dt5f80 3 670442 4659459 2026-08-18T04:57:19Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659459 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Farzana1997 | Farzana1997 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:57, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) jtzubzkiajrz3sv4hilgzelg2who53m 3 670443 4659460 2026-08-18T04:57:58Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659460 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Bibinvaidyan | Bibinvaidyan | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:57, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) p59hgyi7s0poscnmre80vv1rwpava2s 3 670444 4659463 2026-08-18T05:02:24Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659463 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: 13014CHM | 13014CHM | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:02, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 0mapdbkbdaa8awh56yr3umz7brglx7q 10 670445 4659466 2026-08-18T05:07:40Z Ajeeshkumar4u 108239 '{{imbox |type=style |textstyle="color: #346733; font-weight:bold;" |image=[[File:Village icon.svg|130px|link=WP:EG2024]] |text=ഈ ലേഖനം '''[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026|2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]]''' ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്ക...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659466 wikitext text/x-wiki {{imbox |type=style |textstyle="color: #346733; font-weight:bold;" |image=[[File:Village icon.svg|130px|link=WP:EG2024]] |text=ഈ ലേഖനം '''[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026|2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]]''' ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}.}}<noinclude>{{doc}}</noinclude><includeonly>{{#if:{{{expanded|}}}|[[വർഗ്ഗം:2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ട താളുകൾ]]|[[വർഗ്ഗം:2026 -ലെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]}}</includeonly> 9pmqtfrfm85o2sw6r26jvqqnwbxvhhj 3 670446 4659468 2026-08-18T05:11:03Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659468 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Greeshma ck | Greeshma ck | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:11, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 4nz2ztgsjreadmc2e4oz607sq69k6cp 14 670447 4659469 2026-08-18T05:12:12Z Ajeeshkumar4u 108239 '[[വർഗ്ഗം:2എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659469 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:2എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]] 8fsywllobye4dfxziyzebkjz7us9jia 4659470 4659469 2026-08-18T05:12:45Z Ajeeshkumar4u 108239 4659470 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]] rac5jsbm30edt5nh77os4745fypxkui 14 670448 4659471 2026-08-18T05:13:32Z Ajeeshkumar4u 108239 '[[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കി പ്രവർത്തകസംഗമങ്ങൾ]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659471 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കി പ്രവർത്തകസംഗമങ്ങൾ]] gp6rv86ft1qmmczoa9mzm98bok8n3tw 3 670449 4659486 2026-08-18T06:16:02Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659486 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: BabyNV | BabyNV | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:16, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) cy19nmpzevbjjui11q9xnwddnksnxdp 3 670450 4659488 2026-08-18T06:43:10Z SHB2000 151408 SHB2000 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Font8388608]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pristome]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/Font8388608|Font8388608]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Pristome|Pristome]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4659488 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pristome]] bw0ndgk56lnz6xw7pyzru6197op5397 118 670451 4659499 2026-08-18T07:55:06Z Manzoor Ahmed Kandala 221287 'തീർച്ചയായും. നിങ്ങൾ നൽകിയ **ഉദ്ഘാടന ക്ഷണക്കത്ത്, പരിപാടിയുടെ പോസ്റ്റർ, രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്** എന്നിവയിലെ വിവരങ്ങളും മുൻപ് നൽകിയ രൂപീകരണ ചരിത്രവും ചേ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659499 wikitext text/x-wiki തീർച്ചയായും. നിങ്ങൾ നൽകിയ **ഉദ്ഘാടന ക്ഷണക്കത്ത്, പരിപാടിയുടെ പോസ്റ്റർ, രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്** എന്നിവയിലെ വിവരങ്ങളും മുൻപ് നൽകിയ രൂപീകരണ ചരിത്രവും ചേർത്ത് ലേഖനം കൂടുതൽ പൂർണ്ണമാക്കാം. ഉദ്ഘാടനം **2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ** നടന്നതായും, **ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്** ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചതായും ഉൾപ്പെടുത്താം. അതോടൊപ്പം 2026 SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്താം. താഴെ **പുതുക്കിയ പൂർണ്ണ പതിപ്പ്** ആണ്: # കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar) {{Infobox settlement | name = കെ.കെ. നഗർ | native_name = KK Nagar | settlement_type = റെസിഡൻഷ്യൽ മേഖല | subdivision_type = ജില്ല | subdivision_name = കൊല്ലം | subdivision_type1 = താലൂക്ക് | subdivision_name1 = കരുനാഗപ്പള്ളി | subdivision_type2 = വില്ലേജ് | subdivision_name2 = ആദിനാട് | subdivision_type3 = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | subdivision_name3 = കുലശേഖരപുരം | established_title = കൂട്ടായ്മയുടെ ആരംഭം | established_date = 2025 }} '''കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar)''' കേരളത്തിലെ [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്ക്|കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ]], [[ആദിനാട്]] വില്ലേജിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ഒരു ജനവാസ മേഖലയാണ്. ആദിനാട് സൗത്ത് പ്രദേശത്ത്, കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനായി രൂപം കൊണ്ട കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമായി പിന്നീട് ഒരു റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷനും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പേര് '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' എന്നാണ്. == ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം == കെ.കെ. നഗർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ ആദിനാട് വില്ലേജ് പ്രദേശത്താണ്. കേരള റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം ആദിനാട് വില്ലേജ് കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിലും ഓച്ചിറ ബ്ലോക്കിലും കുലശേഖരപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിലുമാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. 2011-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് രേഖകളിൽ ആദിനാട് (Adinad) കരുനാഗപ്പള്ളി ഉപജില്ലയിലെ ഒരു Census Town ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കെ.കെ. നഗർ ആദിനാട് സൗത്തിലെ ഒരു പ്രാദേശിക ജനവാസ മേഖലയാണ്. കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലായി വിവിധ കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെയാണ് പൊതുവായി കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേരിൽ പരാമർശിക്കുന്നത്. == ആദിനാടിന്റെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == കെ.കെ. നഗർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആദിനാട്, കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായ പ്രദേശമാണ്. കരുനാഗപ്പള്ളി മേഖലയുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വികാസത്തിൽ കൃഷി, വ്യാപാരം, മത-സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ, വിവിധ ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പങ്കുണ്ട്. ആദിനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കരുനാഗപ്പള്ളി മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വിവിധ പ്രാദേശിക ചരിത്രപരമ്പരകളും പാരമ്പര്യങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, പ്രാചീന ചരിത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങളും ചരിത്രപരമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ അവയ്ക്ക് സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ചരിത്രസ്രോതസ്സുകൾ ആവശ്യമാണ്. == കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേരിന്റെ രൂപീകരണം == കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേര് പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമായി നിലവിൽ വന്നു. '''2025 നവംബർ 12-ന്''' പ്രദേശവാസികളായ '''ശ്രീ. മോഹൻ കുമാറും ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദും''' പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളും കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും സംബന്ധിച്ച് '''ശ്രീ. ബിനു ദേവൂസിന്റെ കടയിൽ''' വെച്ച് ചർച്ച നടത്തി. ഈ ചർച്ചയുടെ വിവരങ്ങൾ തുടർന്ന് '''ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദിനെ''' അറിയിക്കുകയും, പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിനുള്ള തുടർനടപടികൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. '''2025 നവംബർ 13-ന് ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് "KK Nagar" എന്ന പേരിൽ ഒരു WhatsApp ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചു.''' പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പൊതുവായ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പ്രാരംഭ വേദിയായി ഈ കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രദേശത്തിന്റെ കൂട്ടായ തിരിച്ചറിയലിനായി '''KK Nagar എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ലോഗോയും രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു.''' പിന്നീട് നടന്ന ജനറൽ ബോഡി യോഗത്തിൽ '''"KK Nagar" എന്ന പേരും ലോഗോയും ഐകകണ്ഠ്യേന അംഗീകരിച്ചു.''' പേരും ലോഗോയും അംഗീകരിച്ചതോടെ പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ ക്രമബദ്ധമായി മുന്നോട്ടുപോയി. പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ, റോഡുകളുടെ വികസനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂട്ടായ ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. == റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ രൂപീകരണം == പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയെ ഔപചാരികമായ ഒരു സംഘടനയായി രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികളുടെ ഭാഗമായി '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' എന്ന പേരിൽ റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അസോസിയേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനായി ബൈലോ തയ്യാറാക്കുകയും ഭരണസമിതിയെ തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രാദേശിക സംഘടനയായി അസോസിയേഷൻ വികസിച്ചു. == ഔദ്യോഗിക രജിസ്ട്രേഷൻ == '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' കൊല്ലം ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് സൊസൈറ്റീസ് ഓഫീസിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റിൽ സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക പേര്: '''KOCHALUMOODU KHANDAKARNANAKAVU NAGAR RESIDENCE ASSOCIATION''' എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പർ '''KLM/27/2026''' ആണ്. രജിസ്ട്രേഷൻ വർഷം '''2026''' ആണ്. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കൊല്ലം ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ & രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് സൊസൈറ്റീസ് ഓഫീസിൽ നിന്നാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 2025-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം 2026-ൽ ഔദ്യോഗികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷനായി മാറി. == ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് == റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിനായി '''2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന്''' ഉദ്ഘാടന പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചു. '''2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ''' നടന്ന ചടങ്ങിൽ '''ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്''' റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചു. ചടങ്ങിൽ അസോസിയേഷൻ പ്രസിഡന്റ് '''ശ്രീ. നൗഷാദ്''' അധ്യക്ഷനായി. സെക്രട്ടറി '''ശ്രീ. എസ്. അനിൽ കുമാർ''' സ്വാഗതം നിർവഹിച്ചു. അസോസിയേഷന്റെ രക്ഷാധികാരി '''ശ്രീ. മോഹൻ കുമാർ''' ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭാരവാഹികളും പ്രദേശത്തെ വിവിധ സാമൂഹിക, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ പ്രതിനിധികളും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി '''2026-ലെ SSLC, +2 പരീക്ഷകളിൽ വിജയിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും''' സംഘടിപ്പിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ നേട്ടങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുകയും വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു പരിപാടിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന്. ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിലൂടെ 2025-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ്മ ഔദ്യോഗികമായി പൊതുസമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. == സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും == അസോസിയേഷന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകളിൽ താഴെപ്പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കൽ * പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുകയും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക * റോഡുകളുടെയും മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും വികസനത്തിനായി ഇടപെടുക * പ്രദേശത്തെ ശുചിത്വവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക * സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുക * വിദ്യാർത്ഥികളെയും യുവാക്കളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുക * പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ പരസ്പര സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുക * പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളിൽ കൂട്ടായ തീരുമാനങ്ങളും ഇടപെടലുകളും നടത്തുക == റോഡ് വികസനവും മാപ്പിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും == കെ.കെ. നഗറിലെ റോഡുകൾക്ക് ക്രമബദ്ധമായ തിരിച്ചറിയൽ നൽകുന്നതിനുള്ള ആശയങ്ങളും പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ ഉയർന്നു. പ്രധാന റോഡുകൾ, ക്രോസ് റോഡുകൾ, ലൈൻ റോഡുകൾ തുടങ്ങിയ രീതിയിൽ റോഡ് ശൃംഖലയെ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവന്നു. പ്രദേശത്തെ റോഡുകൾക്കും വിവിധ ഭാഗങ്ങൾക്കും വ്യക്തമായ തിരിച്ചറിയൽ നൽകുന്നത് ഭാവിയിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനും പ്രാദേശിക ആശയവിനിമയത്തിനും സഹായകരമാകുമെന്ന നിലപാടാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ. പ്രദേശത്തിന്റെ അതിരുകളും റോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തിരിച്ചറിയൽ കൂടുതൽ എളുപ്പമാക്കുക എന്നതാണ് ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. == ആദ്യകാല ഭരണസമിതി == Kochalumoodu Khandakarnavu Nagar Residence Association-ന്റെ ആദ്യകാല ഭരണസമിതിയിൽ താഴെപ്പറയുന്നവർ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു: {| class="wikitable" ! പദവി | ! പേര് | | ----------------------- | | രക്ഷാധികാരി | | ശ്രീ. മോഹൻ കുമാർ | | - | | പ്രസിഡന്റ് | | ശ്രീ. നൗഷാദ് എസ്. മവാല | | - | | വൈസ് പ്രസിഡന്റ് | | ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് | | - | | സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. എസ്. അനിൽ കുമാർ | | - | | ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദ് | | - | | ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. അനിൽ കുമാർ കെ.പി. | | - | | ട്രഷറർ | | ശ്രീ. ബിനു | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അബ്ദുൽ നാസർ | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. സുബൈർ | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അബ്ദുൽ റഷീദ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീമതി സതി | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീമതി ഷംന സജീർ | | - | | അംഗം | | ശ്രീമതി മുംതാസ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അനീഷ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. ഷാജഹാൻ | | } | == സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദവും സഹകരണവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിവിധ സാമൂഹിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതാണ് അസോസിയേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗം. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് മികച്ച നേട്ടം കൈവരിച്ച വിദ്യാർത്ഥികളെ ആദരിക്കുക, കുട്ടികളുടെയും യുവാക്കളുടെയും കഴിവുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ പങ്കാളിത്തത്തോടെ സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളും സംഘടനയുടെ ഭാഗമായി നടത്തപ്പെടുന്നു. 2026-ലെ ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ SSLC, +2 വിജയികൾക്ക് ഉപഹാരം നൽകിയത് സംഘടനയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രോത്സാഹന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നടന്നു. പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയവും പരസ്പര സഹായവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പൊതുവേദിയായും അസോസിയേഷൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == സംഘടനാ പ്രാധാന്യം == വ്യത്യസ്ത കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മ എന്ന നിലയിലാണ് Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 2025 നവംബർ 12-ന് നടന്ന പ്രാരംഭ ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങൾ 2025 നവംബർ 13-ന് "KK Nagar" എന്ന പേരിലുള്ള WhatsApp കൂട്ടായ്മ രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്കും തുടർന്ന് പേര്, ലോഗോ എന്നിവ ജനറൽ ബോഡി അംഗീകരിക്കുന്നതിലേക്കും വികസിച്ചു. തുടർന്ന് സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഔപചാരികമാക്കുകയും 2026-ൽ സൊസൈറ്റിയായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് നടന്ന ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങോടെ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുവേദിയിൽ ഔപചാരികമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. == രൂപീകരണത്തിന്റെയും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും കാലക്രമം == {| class="wikitable" ! തീയതി | ! സംഭവം | | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | 2025 നവംബർ 12 | | ശ്രീ. മോഹൻ കുമാറും ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദും ശ്രീ. ബിനു ദേവൂസിന്റെ കടയിൽ വെച്ച് പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച നടത്തി. | | - | | 2025 നവംബർ 12 | | ചർച്ചയുടെ വിവരം ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദിനെ അറിയിച്ചു. | | - | | 2025 നവംബർ 13 | | ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് "KK Nagar" എന്ന പേരിൽ WhatsApp ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചു. | | - | | തുടർന്ന് | | KK Nagar എന്ന പേരിലുള്ള ലോഗോ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു. | | - | | തുടർന്ന് | | ജനറൽ ബോഡി യോഗത്തിൽ "KK Nagar" എന്ന പേരും ലോഗോയും ഐകകണ്ഠ്യേന അംഗീകരിച്ചു. | | - | | 2026 | | Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association എന്ന പേരിൽ സംഘടന ഔപചാരികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. | | - | | 2026 മാർച്ച് 11 | | സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ രേഖ പ്രകാരം ഔദ്യോഗിക രജിസ്ട്രേഷൻ പൂർത്തിയായി. | | - | | 2026 ആഗസ്റ്റ് 15 | | ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക ഉദ്ഘാടനം നടന്നു. ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ് ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചു. | | - | | 2026 ആഗസ്റ്റ് 15 | | 2026-ലെ SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നു. | | } | == അവലംബങ്ങൾ == * കേരള സർക്കാർ റവന്യൂ വകുപ്പ് – ആദിനാട് വില്ലേജ് ഓഫീസ്. * സെൻസസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ – 2011, കൊല്ലം ജില്ല. * കൊല്ലം ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ. * Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association-ന്റെ ബൈലോ. * Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association-ന്റെ ജനറൽ ബോഡി രേഖകൾ. * സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് — Registration No. KLM/27/2026. * 2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ലെ ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ക്ഷണക്കത്ത്. * ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പോസ്റ്ററുകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും. == പുറം കണ്ണികൾ == https://www.facebook.com/kknagaradinadu 541tjo2qihfnl3oxi03ny5txpw7kv9v 4659507 4659499 2026-08-18T08:44:47Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[Kk nagar aadinaadu]] എന്ന താൾ [[കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4659499 wikitext text/x-wiki തീർച്ചയായും. നിങ്ങൾ നൽകിയ **ഉദ്ഘാടന ക്ഷണക്കത്ത്, പരിപാടിയുടെ പോസ്റ്റർ, രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്** എന്നിവയിലെ വിവരങ്ങളും മുൻപ് നൽകിയ രൂപീകരണ ചരിത്രവും ചേർത്ത് ലേഖനം കൂടുതൽ പൂർണ്ണമാക്കാം. ഉദ്ഘാടനം **2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ** നടന്നതായും, **ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്** ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചതായും ഉൾപ്പെടുത്താം. അതോടൊപ്പം 2026 SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്താം. താഴെ **പുതുക്കിയ പൂർണ്ണ പതിപ്പ്** ആണ്: # കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar) {{Infobox settlement | name = കെ.കെ. നഗർ | native_name = KK Nagar | settlement_type = റെസിഡൻഷ്യൽ മേഖല | subdivision_type = ജില്ല | subdivision_name = കൊല്ലം | subdivision_type1 = താലൂക്ക് | subdivision_name1 = കരുനാഗപ്പള്ളി | subdivision_type2 = വില്ലേജ് | subdivision_name2 = ആദിനാട് | subdivision_type3 = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | subdivision_name3 = കുലശേഖരപുരം | established_title = കൂട്ടായ്മയുടെ ആരംഭം | established_date = 2025 }} '''കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar)''' കേരളത്തിലെ [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്ക്|കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ]], [[ആദിനാട്]] വില്ലേജിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ഒരു ജനവാസ മേഖലയാണ്. ആദിനാട് സൗത്ത് പ്രദേശത്ത്, കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനായി രൂപം കൊണ്ട കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമായി പിന്നീട് ഒരു റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷനും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പേര് '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' എന്നാണ്. == ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം == കെ.കെ. നഗർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ ആദിനാട് വില്ലേജ് പ്രദേശത്താണ്. കേരള റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം ആദിനാട് വില്ലേജ് കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിലും ഓച്ചിറ ബ്ലോക്കിലും കുലശേഖരപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിലുമാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. 2011-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് രേഖകളിൽ ആദിനാട് (Adinad) കരുനാഗപ്പള്ളി ഉപജില്ലയിലെ ഒരു Census Town ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കെ.കെ. നഗർ ആദിനാട് സൗത്തിലെ ഒരു പ്രാദേശിക ജനവാസ മേഖലയാണ്. കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലായി വിവിധ കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെയാണ് പൊതുവായി കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേരിൽ പരാമർശിക്കുന്നത്. == ആദിനാടിന്റെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == കെ.കെ. നഗർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആദിനാട്, കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായ പ്രദേശമാണ്. കരുനാഗപ്പള്ളി മേഖലയുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വികാസത്തിൽ കൃഷി, വ്യാപാരം, മത-സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ, വിവിധ ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പങ്കുണ്ട്. ആദിനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കരുനാഗപ്പള്ളി മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വിവിധ പ്രാദേശിക ചരിത്രപരമ്പരകളും പാരമ്പര്യങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, പ്രാചീന ചരിത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങളും ചരിത്രപരമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ അവയ്ക്ക് സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ചരിത്രസ്രോതസ്സുകൾ ആവശ്യമാണ്. == കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേരിന്റെ രൂപീകരണം == കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേര് പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമായി നിലവിൽ വന്നു. '''2025 നവംബർ 12-ന്''' പ്രദേശവാസികളായ '''ശ്രീ. മോഹൻ കുമാറും ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദും''' പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളും കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും സംബന്ധിച്ച് '''ശ്രീ. ബിനു ദേവൂസിന്റെ കടയിൽ''' വെച്ച് ചർച്ച നടത്തി. ഈ ചർച്ചയുടെ വിവരങ്ങൾ തുടർന്ന് '''ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദിനെ''' അറിയിക്കുകയും, പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിനുള്ള തുടർനടപടികൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. '''2025 നവംബർ 13-ന് ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് "KK Nagar" എന്ന പേരിൽ ഒരു WhatsApp ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചു.''' പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പൊതുവായ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പ്രാരംഭ വേദിയായി ഈ കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രദേശത്തിന്റെ കൂട്ടായ തിരിച്ചറിയലിനായി '''KK Nagar എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ലോഗോയും രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു.''' പിന്നീട് നടന്ന ജനറൽ ബോഡി യോഗത്തിൽ '''"KK Nagar" എന്ന പേരും ലോഗോയും ഐകകണ്ഠ്യേന അംഗീകരിച്ചു.''' പേരും ലോഗോയും അംഗീകരിച്ചതോടെ പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ ക്രമബദ്ധമായി മുന്നോട്ടുപോയി. പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ, റോഡുകളുടെ വികസനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂട്ടായ ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. == റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ രൂപീകരണം == പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയെ ഔപചാരികമായ ഒരു സംഘടനയായി രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികളുടെ ഭാഗമായി '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' എന്ന പേരിൽ റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അസോസിയേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനായി ബൈലോ തയ്യാറാക്കുകയും ഭരണസമിതിയെ തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രാദേശിക സംഘടനയായി അസോസിയേഷൻ വികസിച്ചു. == ഔദ്യോഗിക രജിസ്ട്രേഷൻ == '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' കൊല്ലം ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് സൊസൈറ്റീസ് ഓഫീസിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റിൽ സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക പേര്: '''KOCHALUMOODU KHANDAKARNANAKAVU NAGAR RESIDENCE ASSOCIATION''' എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പർ '''KLM/27/2026''' ആണ്. രജിസ്ട്രേഷൻ വർഷം '''2026''' ആണ്. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കൊല്ലം ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ & രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് സൊസൈറ്റീസ് ഓഫീസിൽ നിന്നാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 2025-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം 2026-ൽ ഔദ്യോഗികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷനായി മാറി. == ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് == റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിനായി '''2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന്''' ഉദ്ഘാടന പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചു. '''2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ''' നടന്ന ചടങ്ങിൽ '''ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്''' റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചു. ചടങ്ങിൽ അസോസിയേഷൻ പ്രസിഡന്റ് '''ശ്രീ. നൗഷാദ്''' അധ്യക്ഷനായി. സെക്രട്ടറി '''ശ്രീ. എസ്. അനിൽ കുമാർ''' സ്വാഗതം നിർവഹിച്ചു. അസോസിയേഷന്റെ രക്ഷാധികാരി '''ശ്രീ. മോഹൻ കുമാർ''' ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭാരവാഹികളും പ്രദേശത്തെ വിവിധ സാമൂഹിക, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ പ്രതിനിധികളും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി '''2026-ലെ SSLC, +2 പരീക്ഷകളിൽ വിജയിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും''' സംഘടിപ്പിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ നേട്ടങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുകയും വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു പരിപാടിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന്. ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിലൂടെ 2025-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ്മ ഔദ്യോഗികമായി പൊതുസമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. == സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും == അസോസിയേഷന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകളിൽ താഴെപ്പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കൽ * പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുകയും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക * റോഡുകളുടെയും മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും വികസനത്തിനായി ഇടപെടുക * പ്രദേശത്തെ ശുചിത്വവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക * സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുക * വിദ്യാർത്ഥികളെയും യുവാക്കളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുക * പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ പരസ്പര സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുക * പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളിൽ കൂട്ടായ തീരുമാനങ്ങളും ഇടപെടലുകളും നടത്തുക == റോഡ് വികസനവും മാപ്പിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും == കെ.കെ. നഗറിലെ റോഡുകൾക്ക് ക്രമബദ്ധമായ തിരിച്ചറിയൽ നൽകുന്നതിനുള്ള ആശയങ്ങളും പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ ഉയർന്നു. പ്രധാന റോഡുകൾ, ക്രോസ് റോഡുകൾ, ലൈൻ റോഡുകൾ തുടങ്ങിയ രീതിയിൽ റോഡ് ശൃംഖലയെ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവന്നു. പ്രദേശത്തെ റോഡുകൾക്കും വിവിധ ഭാഗങ്ങൾക്കും വ്യക്തമായ തിരിച്ചറിയൽ നൽകുന്നത് ഭാവിയിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനും പ്രാദേശിക ആശയവിനിമയത്തിനും സഹായകരമാകുമെന്ന നിലപാടാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ. പ്രദേശത്തിന്റെ അതിരുകളും റോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തിരിച്ചറിയൽ കൂടുതൽ എളുപ്പമാക്കുക എന്നതാണ് ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. == ആദ്യകാല ഭരണസമിതി == Kochalumoodu Khandakarnavu Nagar Residence Association-ന്റെ ആദ്യകാല ഭരണസമിതിയിൽ താഴെപ്പറയുന്നവർ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു: {| class="wikitable" ! പദവി | ! പേര് | | ----------------------- | | രക്ഷാധികാരി | | ശ്രീ. മോഹൻ കുമാർ | | - | | പ്രസിഡന്റ് | | ശ്രീ. നൗഷാദ് എസ്. മവാല | | - | | വൈസ് പ്രസിഡന്റ് | | ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് | | - | | സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. എസ്. അനിൽ കുമാർ | | - | | ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദ് | | - | | ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. അനിൽ കുമാർ കെ.പി. | | - | | ട്രഷറർ | | ശ്രീ. ബിനു | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അബ്ദുൽ നാസർ | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. സുബൈർ | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അബ്ദുൽ റഷീദ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീമതി സതി | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീമതി ഷംന സജീർ | | - | | അംഗം | | ശ്രീമതി മുംതാസ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അനീഷ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. ഷാജഹാൻ | | } | == സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദവും സഹകരണവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിവിധ സാമൂഹിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതാണ് അസോസിയേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗം. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് മികച്ച നേട്ടം കൈവരിച്ച വിദ്യാർത്ഥികളെ ആദരിക്കുക, കുട്ടികളുടെയും യുവാക്കളുടെയും കഴിവുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ പങ്കാളിത്തത്തോടെ സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളും സംഘടനയുടെ ഭാഗമായി നടത്തപ്പെടുന്നു. 2026-ലെ ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ SSLC, +2 വിജയികൾക്ക് ഉപഹാരം നൽകിയത് സംഘടനയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രോത്സാഹന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നടന്നു. പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയവും പരസ്പര സഹായവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പൊതുവേദിയായും അസോസിയേഷൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == സംഘടനാ പ്രാധാന്യം == വ്യത്യസ്ത കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മ എന്ന നിലയിലാണ് Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 2025 നവംബർ 12-ന് നടന്ന പ്രാരംഭ ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങൾ 2025 നവംബർ 13-ന് "KK Nagar" എന്ന പേരിലുള്ള WhatsApp കൂട്ടായ്മ രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്കും തുടർന്ന് പേര്, ലോഗോ എന്നിവ ജനറൽ ബോഡി അംഗീകരിക്കുന്നതിലേക്കും വികസിച്ചു. തുടർന്ന് സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഔപചാരികമാക്കുകയും 2026-ൽ സൊസൈറ്റിയായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് നടന്ന ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങോടെ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുവേദിയിൽ ഔപചാരികമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. == രൂപീകരണത്തിന്റെയും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും കാലക്രമം == {| class="wikitable" ! തീയതി | ! സംഭവം | | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | 2025 നവംബർ 12 | | ശ്രീ. മോഹൻ കുമാറും ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദും ശ്രീ. ബിനു ദേവൂസിന്റെ കടയിൽ വെച്ച് പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച നടത്തി. | | - | | 2025 നവംബർ 12 | | ചർച്ചയുടെ വിവരം ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദിനെ അറിയിച്ചു. | | - | | 2025 നവംബർ 13 | | ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് "KK Nagar" എന്ന പേരിൽ WhatsApp ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചു. | | - | | തുടർന്ന് | | KK Nagar എന്ന പേരിലുള്ള ലോഗോ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു. | | - | | തുടർന്ന് | | ജനറൽ ബോഡി യോഗത്തിൽ "KK Nagar" എന്ന പേരും ലോഗോയും ഐകകണ്ഠ്യേന അംഗീകരിച്ചു. | | - | | 2026 | | Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association എന്ന പേരിൽ സംഘടന ഔപചാരികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. | | - | | 2026 മാർച്ച് 11 | | സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ രേഖ പ്രകാരം ഔദ്യോഗിക രജിസ്ട്രേഷൻ പൂർത്തിയായി. | | - | | 2026 ആഗസ്റ്റ് 15 | | ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക ഉദ്ഘാടനം നടന്നു. ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ് ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചു. | | - | | 2026 ആഗസ്റ്റ് 15 | | 2026-ലെ SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നു. | | } | == അവലംബങ്ങൾ == * കേരള സർക്കാർ റവന്യൂ വകുപ്പ് – ആദിനാട് വില്ലേജ് ഓഫീസ്. * സെൻസസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ – 2011, കൊല്ലം ജില്ല. * കൊല്ലം ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ. * Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association-ന്റെ ബൈലോ. * Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association-ന്റെ ജനറൽ ബോഡി രേഖകൾ. * സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് — Registration No. KLM/27/2026. * 2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ലെ ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ക്ഷണക്കത്ത്. * ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പോസ്റ്ററുകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും. == പുറം കണ്ണികൾ == https://www.facebook.com/kknagaradinadu 541tjo2qihfnl3oxi03ny5txpw7kv9v 4659510 4659507 2026-08-18T08:47:15Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] എന്ന താൾ [[കരട്:കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: This article is generated by an LLM 4659499 wikitext text/x-wiki തീർച്ചയായും. നിങ്ങൾ നൽകിയ **ഉദ്ഘാടന ക്ഷണക്കത്ത്, പരിപാടിയുടെ പോസ്റ്റർ, രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്** എന്നിവയിലെ വിവരങ്ങളും മുൻപ് നൽകിയ രൂപീകരണ ചരിത്രവും ചേർത്ത് ലേഖനം കൂടുതൽ പൂർണ്ണമാക്കാം. ഉദ്ഘാടനം **2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ** നടന്നതായും, **ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്** ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചതായും ഉൾപ്പെടുത്താം. അതോടൊപ്പം 2026 SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്താം. താഴെ **പുതുക്കിയ പൂർണ്ണ പതിപ്പ്** ആണ്: # കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar) {{Infobox settlement | name = കെ.കെ. നഗർ | native_name = KK Nagar | settlement_type = റെസിഡൻഷ്യൽ മേഖല | subdivision_type = ജില്ല | subdivision_name = കൊല്ലം | subdivision_type1 = താലൂക്ക് | subdivision_name1 = കരുനാഗപ്പള്ളി | subdivision_type2 = വില്ലേജ് | subdivision_name2 = ആദിനാട് | subdivision_type3 = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | subdivision_name3 = കുലശേഖരപുരം | established_title = കൂട്ടായ്മയുടെ ആരംഭം | established_date = 2025 }} '''കെ.കെ. നഗർ (KK Nagar)''' കേരളത്തിലെ [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്ക്|കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ]], [[ആദിനാട്]] വില്ലേജിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ഒരു ജനവാസ മേഖലയാണ്. ആദിനാട് സൗത്ത് പ്രദേശത്ത്, കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനായി രൂപം കൊണ്ട കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമായി പിന്നീട് ഒരു റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷനും രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പേര് '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' എന്നാണ്. == ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം == കെ.കെ. നഗർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ ആദിനാട് വില്ലേജ് പ്രദേശത്താണ്. കേരള റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം ആദിനാട് വില്ലേജ് കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിലും ഓച്ചിറ ബ്ലോക്കിലും കുലശേഖരപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിലുമാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. 2011-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് രേഖകളിൽ ആദിനാട് (Adinad) കരുനാഗപ്പള്ളി ഉപജില്ലയിലെ ഒരു Census Town ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കെ.കെ. നഗർ ആദിനാട് സൗത്തിലെ ഒരു പ്രാദേശിക ജനവാസ മേഖലയാണ്. കൊച്ചാലുമൂടിനും ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലായി വിവിധ കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെയാണ് പൊതുവായി കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേരിൽ പരാമർശിക്കുന്നത്. == ആദിനാടിന്റെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം == കെ.കെ. നഗർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആദിനാട്, കരുനാഗപ്പള്ളി താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായ പ്രദേശമാണ്. കരുനാഗപ്പള്ളി മേഖലയുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വികാസത്തിൽ കൃഷി, വ്യാപാരം, മത-സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ, വിവിധ ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പങ്കുണ്ട്. ആദിനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കരുനാഗപ്പള്ളി മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വിവിധ പ്രാദേശിക ചരിത്രപരമ്പരകളും പാരമ്പര്യങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, പ്രാചീന ചരിത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങളും ചരിത്രപരമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ അവയ്ക്ക് സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ചരിത്രസ്രോതസ്സുകൾ ആവശ്യമാണ്. == കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേരിന്റെ രൂപീകരണം == കെ.കെ. നഗർ എന്ന പേര് പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമായി നിലവിൽ വന്നു. '''2025 നവംബർ 12-ന്''' പ്രദേശവാസികളായ '''ശ്രീ. മോഹൻ കുമാറും ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദും''' പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളും കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും സംബന്ധിച്ച് '''ശ്രീ. ബിനു ദേവൂസിന്റെ കടയിൽ''' വെച്ച് ചർച്ച നടത്തി. ഈ ചർച്ചയുടെ വിവരങ്ങൾ തുടർന്ന് '''ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദിനെ''' അറിയിക്കുകയും, പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിനുള്ള തുടർനടപടികൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. '''2025 നവംബർ 13-ന് ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് "KK Nagar" എന്ന പേരിൽ ഒരു WhatsApp ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചു.''' പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പൊതുവായ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പ്രാരംഭ വേദിയായി ഈ കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രദേശത്തിന്റെ കൂട്ടായ തിരിച്ചറിയലിനായി '''KK Nagar എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ലോഗോയും രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു.''' പിന്നീട് നടന്ന ജനറൽ ബോഡി യോഗത്തിൽ '''"KK Nagar" എന്ന പേരും ലോഗോയും ഐകകണ്ഠ്യേന അംഗീകരിച്ചു.''' പേരും ലോഗോയും അംഗീകരിച്ചതോടെ പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ ക്രമബദ്ധമായി മുന്നോട്ടുപോയി. പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ, റോഡുകളുടെ വികസനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂട്ടായ ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. == റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ രൂപീകരണം == പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയെ ഔപചാരികമായ ഒരു സംഘടനയായി രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികളുടെ ഭാഗമായി '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' എന്ന പേരിൽ റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അസോസിയേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനായി ബൈലോ തയ്യാറാക്കുകയും ഭരണസമിതിയെ തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഏകദേശം 210 കുടുംബങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രാദേശിക സംഘടനയായി അസോസിയേഷൻ വികസിച്ചു. == ഔദ്യോഗിക രജിസ്ട്രേഷൻ == '''Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association''' കൊല്ലം ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് സൊസൈറ്റീസ് ഓഫീസിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റിൽ സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക പേര്: '''KOCHALUMOODU KHANDAKARNANAKAVU NAGAR RESIDENCE ASSOCIATION''' എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പർ '''KLM/27/2026''' ആണ്. രജിസ്ട്രേഷൻ വർഷം '''2026''' ആണ്. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കൊല്ലം ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ & രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് സൊസൈറ്റീസ് ഓഫീസിൽ നിന്നാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 2025-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം 2026-ൽ ഔദ്യോഗികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷനായി മാറി. == ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് == റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിനായി '''2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന്''' ഉദ്ഘാടന പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചു. '''2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് വൈകുന്നേരം 3 മണിക്ക് ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ''' നടന്ന ചടങ്ങിൽ '''ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ്''' റെസിഡൻസ് അസോസിയേഷന്റെ ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചു. ചടങ്ങിൽ അസോസിയേഷൻ പ്രസിഡന്റ് '''ശ്രീ. നൗഷാദ്''' അധ്യക്ഷനായി. സെക്രട്ടറി '''ശ്രീ. എസ്. അനിൽ കുമാർ''' സ്വാഗതം നിർവഹിച്ചു. അസോസിയേഷന്റെ രക്ഷാധികാരി '''ശ്രീ. മോഹൻ കുമാർ''' ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭാരവാഹികളും പ്രദേശത്തെ വിവിധ സാമൂഹിക, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ പ്രതിനിധികളും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി '''2026-ലെ SSLC, +2 പരീക്ഷകളിൽ വിജയിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും''' സംഘടിപ്പിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ നേട്ടങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുകയും വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു പരിപാടിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന്. ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിലൂടെ 2025-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ്മ ഔദ്യോഗികമായി പൊതുസമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. == സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും == അസോസിയേഷന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകളിൽ താഴെപ്പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കൽ * പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുകയും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക * റോഡുകളുടെയും മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും വികസനത്തിനായി ഇടപെടുക * പ്രദേശത്തെ ശുചിത്വവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക * സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുക * വിദ്യാർത്ഥികളെയും യുവാക്കളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുക * പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ പരസ്പര സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുക * പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളിൽ കൂട്ടായ തീരുമാനങ്ങളും ഇടപെടലുകളും നടത്തുക == റോഡ് വികസനവും മാപ്പിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും == കെ.കെ. നഗറിലെ റോഡുകൾക്ക് ക്രമബദ്ധമായ തിരിച്ചറിയൽ നൽകുന്നതിനുള്ള ആശയങ്ങളും പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ ഉയർന്നു. പ്രധാന റോഡുകൾ, ക്രോസ് റോഡുകൾ, ലൈൻ റോഡുകൾ തുടങ്ങിയ രീതിയിൽ റോഡ് ശൃംഖലയെ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവന്നു. പ്രദേശത്തെ റോഡുകൾക്കും വിവിധ ഭാഗങ്ങൾക്കും വ്യക്തമായ തിരിച്ചറിയൽ നൽകുന്നത് ഭാവിയിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനും പ്രാദേശിക ആശയവിനിമയത്തിനും സഹായകരമാകുമെന്ന നിലപാടാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ. പ്രദേശത്തിന്റെ അതിരുകളും റോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തിരിച്ചറിയൽ കൂടുതൽ എളുപ്പമാക്കുക എന്നതാണ് ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. == ആദ്യകാല ഭരണസമിതി == Kochalumoodu Khandakarnavu Nagar Residence Association-ന്റെ ആദ്യകാല ഭരണസമിതിയിൽ താഴെപ്പറയുന്നവർ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു: {| class="wikitable" ! പദവി | ! പേര് | | ----------------------- | | രക്ഷാധികാരി | | ശ്രീ. മോഹൻ കുമാർ | | - | | പ്രസിഡന്റ് | | ശ്രീ. നൗഷാദ് എസ്. മവാല | | - | | വൈസ് പ്രസിഡന്റ് | | ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് | | - | | സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. എസ്. അനിൽ കുമാർ | | - | | ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദ് | | - | | ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | | ശ്രീ. അനിൽ കുമാർ കെ.പി. | | - | | ട്രഷറർ | | ശ്രീ. ബിനു | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അബ്ദുൽ നാസർ | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. സുബൈർ | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അബ്ദുൽ റഷീദ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീമതി സതി | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീമതി ഷംന സജീർ | | - | | അംഗം | | ശ്രീമതി മുംതാസ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. അനീഷ് | | - | | എക്സ് അംഗം | | ശ്രീ. ഷാജഹാൻ | | } | == സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദവും സഹകരണവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിവിധ സാമൂഹിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതാണ് അസോസിയേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗം. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് മികച്ച നേട്ടം കൈവരിച്ച വിദ്യാർത്ഥികളെ ആദരിക്കുക, കുട്ടികളുടെയും യുവാക്കളുടെയും കഴിവുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, പ്രദേശവാസികളുടെ കൂട്ടായ പങ്കാളിത്തത്തോടെ സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളും സംഘടനയുടെ ഭാഗമായി നടത്തപ്പെടുന്നു. 2026-ലെ ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ SSLC, +2 വിജയികൾക്ക് ഉപഹാരം നൽകിയത് സംഘടനയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രോത്സാഹന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നടന്നു. പ്രദേശത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയവും പരസ്പര സഹായവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പൊതുവേദിയായും അസോസിയേഷൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == സംഘടനാ പ്രാധാന്യം == വ്യത്യസ്ത കുടുംബങ്ങളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മ എന്ന നിലയിലാണ് Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 2025 നവംബർ 12-ന് നടന്ന പ്രാരംഭ ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങൾ 2025 നവംബർ 13-ന് "KK Nagar" എന്ന പേരിലുള്ള WhatsApp കൂട്ടായ്മ രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്കും തുടർന്ന് പേര്, ലോഗോ എന്നിവ ജനറൽ ബോഡി അംഗീകരിക്കുന്നതിലേക്കും വികസിച്ചു. തുടർന്ന് സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഔപചാരികമാക്കുകയും 2026-ൽ സൊസൈറ്റിയായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ന് നടന്ന ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങോടെ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുവേദിയിൽ ഔപചാരികമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. == രൂപീകരണത്തിന്റെയും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും കാലക്രമം == {| class="wikitable" ! തീയതി | ! സംഭവം | | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | 2025 നവംബർ 12 | | ശ്രീ. മോഹൻ കുമാറും ശ്രീ. ഇയ്യാസ് അഹമ്മദും ശ്രീ. ബിനു ദേവൂസിന്റെ കടയിൽ വെച്ച് പ്രദേശത്തെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച നടത്തി. | | - | | 2025 നവംബർ 12 | | ചർച്ചയുടെ വിവരം ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദിനെ അറിയിച്ചു. | | - | | 2025 നവംബർ 13 | | ശ്രീ. മൻസൂർ അഹമ്മദ് "KK Nagar" എന്ന പേരിൽ WhatsApp ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചു. | | - | | തുടർന്ന് | | KK Nagar എന്ന പേരിലുള്ള ലോഗോ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു. | | - | | തുടർന്ന് | | ജനറൽ ബോഡി യോഗത്തിൽ "KK Nagar" എന്ന പേരും ലോഗോയും ഐകകണ്ഠ്യേന അംഗീകരിച്ചു. | | - | | 2026 | | Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association എന്ന പേരിൽ സംഘടന ഔപചാരികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. | | - | | 2026 മാർച്ച് 11 | | സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ രേഖ പ്രകാരം ഔദ്യോഗിക രജിസ്ട്രേഷൻ പൂർത്തിയായി. | | - | | 2026 ആഗസ്റ്റ് 15 | | ശ്രീ ഖണ്ഡകർണ്ണനാകാവ് ക്ഷേത്ര ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക ഉദ്ഘാടനം നടന്നു. ബഹു. MLA ശ്രീ. C. R. മഹേഷ് ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിച്ചു. | | - | | 2026 ആഗസ്റ്റ് 15 | | 2026-ലെ SSLC, +2 വിജയികൾക്കുള്ള ഉപഹാര വിതരണവും ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി നടന്നു. | | } | == അവലംബങ്ങൾ == * കേരള സർക്കാർ റവന്യൂ വകുപ്പ് – ആദിനാട് വില്ലേജ് ഓഫീസ്. * സെൻസസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ – 2011, കൊല്ലം ജില്ല. * കൊല്ലം ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ. * Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association-ന്റെ ബൈലോ. * Kochalumoodu Khandakarnanavu Nagar Residence Association-ന്റെ ജനറൽ ബോഡി രേഖകൾ. * സംഘടനയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് — Registration No. KLM/27/2026. * 2026 ആഗസ്റ്റ് 15-ലെ ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുടെ ക്ഷണക്കത്ത്. * ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പോസ്റ്ററുകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും. == പുറം കണ്ണികൾ == https://www.facebook.com/kknagaradinadu 541tjo2qihfnl3oxi03ny5txpw7kv9v 3 670452 4659500 2026-08-18T07:55:10Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659500 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Karthimon | Karthimon | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:55, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 1ehg2z20a95s18v9l9lg1oswujo0c3m 3 670453 4659502 2026-08-18T08:10:18Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659502 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Bijivinod | Bijivinod | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:10, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 7a3af53bekq5lunj58216jfdqceb5h9 3 670454 4659504 2026-08-18T08:17:09Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659504 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Anithavijayan | Anithavijayan | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:17, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 8qcuyjm8rhi4tretzhl619pwlqqjmsq 3 670455 4659505 2026-08-18T08:38:35Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659505 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Amups melmuri south | Amups melmuri south | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:38, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) n7xuccu7egj2wh9p0wb4amo4kjff9pc 0 670456 4659508 2026-08-18T08:44:47Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[Kk nagar aadinaadu]] എന്ന താൾ [[കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4659508 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] kq20kutkku9bvidqh8tg25wdice1cwy 0 670457 4659511 2026-08-18T08:47:15Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] എന്ന താൾ [[കരട്:കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: This article is generated by an LLM 4659511 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[കരട്:കെ കെ നഗർ ആദിനാട്]] q63hetff5yp2ujbsobazyy87rv3vf7f 3 670458 4659513 2026-08-18T09:07:08Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659513 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: SHABANAMM | SHABANAMM | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:07, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) q92si0wi74dqf5nirqr5jlvvyhbbi3z 3 670459 4659514 2026-08-18T09:17:09Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659514 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Bineesh petre | Bineesh petre | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:17, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) thu61fpa75b3r02zstpd72b9bpunq3c 3 670460 4659516 2026-08-18T09:38:21Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659516 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Greatgoogle123 | Greatgoogle123 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:38, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 04hdbz8q9e4jb3hw9f1gkede60pu38r 0 670461 4659517 2026-08-18T09:42:03Z TheGreatEditor024 211141 '{{Infobox sportsperson|name=ബു ടിങ്കായ്|full_name=|image=|caption=|nationality=ചൈനീസ്|sport=കാനോ സ്പ്രിന്റ്|birth_date={{birth date and age|1995|12|19|df=yes}}|birth_place=|death_date=|death_place=|medal_templates={{MedalSport|Men's [[canoe sprint]]}} {{MedalCountry|{{CHN}}}} {{MedalCompetition|[[Asian Canoeing Championships|Asian Championships]]}} {{MedalGold...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659517 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson|name=ബു ടിങ്കായ്|full_name=|image=|caption=|nationality=ചൈനീസ്|sport=കാനോ സ്പ്രിന്റ്|birth_date={{birth date and age|1995|12|19|df=yes}}|birth_place=|death_date=|death_place=|medal_templates={{MedalSport|Men's [[canoe sprint]]}} {{MedalCountry|{{CHN}}}} {{MedalCompetition|[[Asian Canoeing Championships|Asian Championships]]}} {{MedalGold| [[2025 Asian Canoe Sprint Championships|2025 നാൻചാങ്]]|K-4 500 m}} {{Medal|Competition|[[Canoeing at the Asian Games|Asian Games]]}} {{Medal|Gold|[[Canoeing at the 2018 Asian Games|2018 ജക്കാർത്ത-പാലെംബാങ്]]|[[Canoeing at the 2018 Asian Games – Men's K-2 1000 metres|K-2 1000 m]]}} {{Medal|Gold|[[Canoeing at the 2022 Asian Games|2022 ഹാങ്‌ഷൗ]]|[[Canoeing at the 2022 Asian Games – Men's K-2 500 metres|K-2 500 m]]}} {{Medal|Gold|2022 ഹാങ്‌ഷൗ|[[Canoeing at the 2022 Asian Games – Men's K-4 500 metres|K-4 500 m]]}}}}'''ബു ടിങ്കായ്''' ഒരു ചൈനീസ് കനോയിസ്റ്റാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/141832|title=Bu Tingkai|access-date=4 August 2021|work=Olympedia}}</ref> [[ഒളിമ്പിക്സ് 2020 (ടോക്കിയോ)|2020 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] പുരുഷന്മാരുടെ K-2 1000 മീറ്റർ ഇനത്തിൽ അദ്ദേഹം മത്സരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/canoe-sprint/race-results-men-s-kayak-double-1000m-heat-000300-.htm|title=Canoe Sprint: Heat 3 Results|access-date=4 August 2021|work=Tokyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005215235/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games//en/results/canoe-sprint/race-results-men-s-kayak-double-1000m-heat-000300-.htm|archive-date=5 October 2021|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == prubu593tue8seo888ep7dylhvd7yxp 4659518 4659517 2026-08-18T09:42:50Z TheGreatEditor024 211141 4659518 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson|name=ബു ടിങ്കായ്|full_name=|image=|caption=|nationality=ചൈനീസ്|sport=കാനോ സ്പ്രിന്റ്|birth_date={{birth date and age|1995|12|19|df=yes}}|birth_place=|death_date=|death_place=|medal_templates={{MedalSport|Men's [[canoe sprint]]}} {{MedalCountry|{{CHN}}}} {{MedalCompetition|[[Asian Canoeing Championships|Asian Championships]]}} {{MedalGold| [[2025 Asian Canoe Sprint Championships|2025 നാൻചാങ്]]|K-4 500 m}} {{Medal|Competition|[[Canoeing at the Asian Games|Asian Games]]}} {{Medal|Gold|[[Canoeing at the 2018 Asian Games|2018 ജക്കാർത്ത-പാലെംബാങ്]]|[[Canoeing at the 2018 Asian Games – Men's K-2 1000 metres|K-2 1000 m]]}} {{Medal|Gold|[[Canoeing at the 2022 Asian Games|2022 ഹാങ്‌ഷൗ]]|[[Canoeing at the 2022 Asian Games – Men's K-2 500 metres|K-2 500 m]]}} {{Medal|Gold|2022 ഹാങ്‌ഷൗ|[[Canoeing at the 2022 Asian Games – Men's K-4 500 metres|K-4 500 m]]}}}}'''ബു ടിങ്കായ്''' ഒരു ചൈനീസ് കനോയിസ്റ്റാണ്.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/141832|title=Bu Tingkai|access-date=4 August 2021|work=Olympedia}}</ref> [[ഒളിമ്പിക്സ് 2020 (ടോക്കിയോ)|2020 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] പുരുഷന്മാരുടെ K-2 1000 മീറ്റർ ഇനത്തിൽ അദ്ദേഹം മത്സരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/canoe-sprint/race-results-men-s-kayak-double-1000m-heat-000300-.htm|title=Canoe Sprint: Heat 3 Results|access-date=4 August 2021|work=Tokyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005215235/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games//en/results/canoe-sprint/race-results-men-s-kayak-double-1000m-heat-000300-.htm|archive-date=5 October 2021|url-status=dead}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == 1995 ഡിസംബർ 19 നാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്.<ref name=":0" /> == അവലംബം == t7pgg0xzvnuvr79orzcr9x5ph34des5 0 670462 4659521 2026-08-18T10:02:52Z Dvellakat 4080 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369833579|Trailokyanath Chakravarty]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659521 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox person | name = Trailokyanath Chakraborty | image = Maharaj Trailokyanath Chakraborty.jpg | caption = | other_names = Biplabi Trailokya Maharaj | birth_date = {{birth date|1889|8|2|df=yes}} | birth_place = [[Mymensingh]], [[British Raj|British India]]<br/>(in present-day Bangladesh) | death_date = {{death date and age|df=yes|1970|8|9|1889|8|2}} | death_place = New Delhi, India | father = Durgacharan Chakraborty }} ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ]] സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയും പിന്നീട് കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായിരുന്നു ട്രെയിലോക്യനാഥ് ചക്രവർത്തി (2 ഓഗസ്റ്റ് 1889-9 ഓഗസ്റ്റ് 1970). അദ്ദേഹം മറ്റ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾക്കൊപ്പം നയിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 80 വർഷം ജീവിച്ച അദ്ദേഹം 30 വർഷം ജയിലിൽ കിടന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://hindi.firstpost.com/india/trailokyanath-chakravarty-great-revolutionary-of-indian-independence-dastan-e-siyasat-48694.html|title=30 साल तक जेल में रहने वाले इस क्रांतिकारी के बिना देश की आजादी की कथा अधूरी|access-date=2020-12-11|date=2017-08-21|website=Firstpost Hindi}}</ref> ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിച്ച വ്യക്തി ചക്രവർത്തിയാണ്.https://www.madhyamam.com/kerala/not-savarkar-trailokya-nath-chakraborty-maharaja-is-the-freedom-fighter-spent-longest-time-in-jail-gs-pradeep-1546688 ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും ആയി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം പാകിസ്ഥാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്ന ബംഗ്ലാദേശിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. 1947ൽ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ (ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശ്) നിന്നുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരനും പാർലമെന്ററി അംഗവുമായി. ഒരു സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയായിരുന്നിട്ടും, തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഒളിവിലും ജയിലിലും ചെലവഴിച്ചിട്ടും, സഹോദരന്മാരുടെ കുടുംബങ്ങളീലും പേരക്കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും അവരുടെ വിവാഹ തീരുമാനങ്ങളിലും കുടുംബത്തിലെ മറ്റ് തീരുമാനങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശക്തമായ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു.കുടുംബത്തിലെ നിരവധി പേരക്കുട്ടികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദങ്ങൾ നേടാൻ ഇടയായി. അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും വിവാഹിതനായിരുന്നില്ല. .<ref>{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/opinion/a-saffron-twist-to-nationalism-135670.html|title=A saffron twist to nationalism|access-date=2020-12-11|date=2016-04-11|website=The Statesman|language=en-US}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശിലെ മൈമെൻസിംഗ് ജില്ലയിലെ കപാസിയാറ്റിയയിലാണ് 1889 ൽ പിതാവ് ദുർഗാചരൺ ചക്രവർത്തിയുടെ മകനായി ചക്രവർത്തി ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://amritmahotsav.nic.in/unsung-heroes-detail.htm?4492|title=Unsung Heroes Detail Paying tribute to India's freedom fighters : Trailokyanath Chakraborty (Maharaj)|access-date=22 May 2025|website=Azadi Ka Amrit Mahotsav|archive-url=|archive-date=}}</ref> 1906ൽ 17-ാം വയസ്സിൽ സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ ചേരുകയും ധാക്ക [[അനുശീലൻ സമിതി|അനുശീലന സമിതി]] നേതാവായി മാറുകയും ചെയ്തു. 1908-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പേരിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി അറസ്റ്റിലാവുകയും അതിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയില്ല. ഇംഗ്ലീഷിന് പുറമെ മൂന്ന് നാല് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളും സംസാരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുമായിരുന്നു. ഈ ഭാഷകളിൽ പലതും അദ്ദേഹം ജയിലിൽ സഹതടവുകാരിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതാണ് . ജയിലിൽ സഹതടവുകാരുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടൽ മികച്ചതായിരുന്നു. അവരിൽ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള സ്വാധീനം വലിയതാകകാരണം ജയിൽ അധികാരികൾക്കും അദ്ദേഹത്തോട് മതിപ്പായിരുന്നു. തികഞ്ഞ ആദർശശുദ്ധിയും എന്നാൽ നിലപാടുകളീലുള്ള ദൃഢതയും അദ്ദേഹത്തെ വെത്യസ്തനാക്കി. 1912ൽ കൊലപാതകക്കുറ്റം ചുമത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും തെളിവുകളുടെ അഭാവത്തിൽ വിട്ടയക്കപ്പെട്ടു. [[രാജ്ഷാഹി]], [[കോമില്ല|കൊമില്ല]], മാൾഡ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടത്തിയ രഹസ്യ വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം 1914ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം വീണ്ടും അറസ്റ്റിലായി. 1913ലെ ബാരിസാൽ ഗൂഢാലോചനക്കേസിലെ മുഖ്യപ്രതികളിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹത്തെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ശിക്ഷിക്കുകയും അതിന്റെ ഫലമായി [[ആന്തമാൻ ദ്വീപുകൾ|ആൻഡമാനിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. == സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്ക് == ശിക്ഷയുടെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ത്രിലോക്യനാഥ് കൽക്കട്ടയിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം നാഷണൽ സ്കൂളിൻറെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. 1927ൽ വീണ്ടും അറസ്റ്റിലാവുകയും [[മ്യാൻമാർ|ബർമ]] [[മണ്ഡലൈ|മണ്ഡാലയ]] ജയിലിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ സെല്ലുലാർ ജയിലിൽ അദ്ദേഹം ആറ് വർഷം ചെലവഴിച്ചു. 1928ൽ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കൻ ആർമിയിൽ ചേർന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം മോചിതനായി. 1929ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ലാഹോർ സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. 1930 മുതൽ 1938 വരെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും ജയിലിലായിരുന്നു. മോചിതനായ ശേഷം, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ രാംഗഡ് സമ്മേളനത്തിൽ ട്രെയിലോക്യനാഥ് ചേർന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിൽ കലാപം ഇളക്കിവിടാനുള്ള നിഷ്ഫലമായ ശ്രമം അദ്ദേഹം നടത്തി. ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത അദ്ദേഹം 1942ൽ വീണ്ടും ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും 1946ൽ ജയിൽ മോചിതനാവുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ നൊഖാലി ജില്ലയിലെ സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സ്വയം സമർപ്പിച്ചു. സെല്ലുലാർ ജയിൽ, അലിപോർ ജയിൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള നിരവധി ജയിലുകളിൽ അദ്ദേഹം മുപ്പത് വർഷത്തിലേറെ ചെലവഴിച്ചിട്ടുണ്ട്. == സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം == 1947ലെ ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തിനുശേഷം ചക്രവർത്തി കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ചേർന്നു. അദ്ദേഹം പാക്കിസ്ഥാൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി സ്ഥാപിച്ചു. 1954ൽ ഐക്യമുന്നണിയുടെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി അദ്ദേഹം പ്രവിശ്യാ അസംബ്ലി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1958ൽ രാജ്യത്ത് സൈനികനിയമം പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തി. തൻ്റെ ജീവിതത്തിൻ്റെ അവസാന വർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം തൻ്റെ ഗ്രാമത്തിലെ വീട്ടിൽ സ്വയം പ്രവാസത്തിലായി കടന്നുപോയി. സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് ''ജെലെ ത്രിഷ് ബച്ചർ, പാക്-ഭാരത സ്വതന്ത്ര സംഘം'' എന്ന പേരിൽ രണ്ട് ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ അദ്ദേഹം എഴുതി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റൊരു സംഭാവന ഗീതായ് സ്വരാജാണ്. === മരണം. === ഹൃദയസ്തംഭനം മൂലം ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന ചക്രവർത്തി 1970 ൽ ചികിത്സയ്ക്കായി കൽക്കട്ടയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഡൽഹിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ദേശീയ സ്വീകരണം നൽകുകയും ചെയ്തു. ആ വർഷം ഓഗസ്റ്റ് 9 ന് പുലർച്ചെ 3.30 ന് ([[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം|ഐ. എസ്. ടി.]]) തന്റെ മുൻ കൂട്ടാളിയായ സുരേന്ദ്ര മോഹൻ ഘോഷിന്റെ വസതിയിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. &nbsp;പിറ്റേന്ന് കൽക്കട്ടയിലെ കിയോറട്ടോള ശ്മശാന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൌതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ സംസ്കരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ അന്ത്യകർമങ്ങൾ നടത്തി. ചക്രവർത്തിയുടെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെ അധോസഭയായ [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] രണ്ട് മിനിറ്റ് മൌനം ആചരിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി [[ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടുഃ "അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യവും ധൈര്യവും പഴയ തലമുറയിലെ യുവാക്കളെ പ്രചോദിപ്പിച്ചു. ദീർഘകാല കഷ്ടപ്പാടുകൾ ജനാധിപത്യത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസത്തെയോ സോഷ്യലിസത്തോടും മതേതരത്വത്തോടുമുള്ള പൂർണ്ണ പ്രതിബദ്ധതയെയോ ദുർബലപ്പെടുത്തിയില്ല". == അനുസ്മരണച്ചടങ്ങുകൾ == കൊൽക്കത്തയിലെ ബിബിഡി ബാഗിലെ ബ്രാബോൺ റോഡിന് ബിപ്ലബി ട്രെയിലോക്യ മഹാരാജ് സരണി എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.sensonmedia.net/information/re_name_road_kolkata.htm|title=Re name road of Kolkata|access-date=22 May 2025|website=Senson Media}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{Cite book |last=Selim |first=Md |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |editor-last=Islam |editor-first=Sirajul |editor-link=Sirajul Islam |edition=Second |chapter=Chakravarty, Trailokyanath |editor-last2=Jamal |editor-first2=Ahmed A. |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chakravarty,_Trailokyanath}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1889-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]] [[വർഗ്ഗം:സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]] j0620gwtamby6zlqcg3fsnf63x26br4 4659522 4659521 2026-08-18T10:03:40Z Dvellakat 4080 4659522 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox person | name = Trailokyanath Chakraborty | image = Maharaj Trailokyanath Chakraborty.jpg | caption = | other_names = Biplabi Trailokya Maharaj | birth_date = {{birth date|1889|8|2|df=yes}} | birth_place = [[Mymensingh]], [[British Raj|British India]]<br/>(in present-day Bangladesh) | death_date = {{death date and age|df=yes|1970|8|9|1889|8|2}} | death_place = New Delhi, India | father = Durgacharan Chakraborty }} ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ]] സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയും പിന്നീട് കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായിരുന്നു ട്രെയിലോക്യനാഥ് ചക്രവർത്തി (2 ഓഗസ്റ്റ് 1889-9 ഓഗസ്റ്റ് 1970). അദ്ദേഹം മറ്റ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾക്കൊപ്പം നയിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 80 വർഷം ജീവിച്ച അദ്ദേഹം 30 വർഷം ജയിലിൽ കിടന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://hindi.firstpost.com/india/trailokyanath-chakravarty-great-revolutionary-of-indian-independence-dastan-e-siyasat-48694.html|title=30 साल तक जेल में रहने वाले इस क्रांतिकारी के बिना देश की आजादी की कथा अधूरी|access-date=2020-12-11|date=2017-08-21|website=Firstpost Hindi}}</ref> ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിച്ച വ്യക്തി ചക്രവർത്തിയാണ്.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/not-savarkar-trailokya-nath-chakraborty-maharaja-is-the-freedom-fighter-spent-longest-time-in-jail-gs-pradeep-1546688</ref> ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും ആയി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം പാകിസ്ഥാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്ന ബംഗ്ലാദേശിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. 1947ൽ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ (ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശ്) നിന്നുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരനും പാർലമെന്ററി അംഗവുമായി. ഒരു സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയായിരുന്നിട്ടും, തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഒളിവിലും ജയിലിലും ചെലവഴിച്ചിട്ടും, സഹോദരന്മാരുടെ കുടുംബങ്ങളീലും പേരക്കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും അവരുടെ വിവാഹ തീരുമാനങ്ങളിലും കുടുംബത്തിലെ മറ്റ് തീരുമാനങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശക്തമായ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു.കുടുംബത്തിലെ നിരവധി പേരക്കുട്ടികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദങ്ങൾ നേടാൻ ഇടയായി. അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും വിവാഹിതനായിരുന്നില്ല. .<ref>{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/opinion/a-saffron-twist-to-nationalism-135670.html|title=A saffron twist to nationalism|access-date=2020-12-11|date=2016-04-11|website=The Statesman|language=en-US}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശിലെ മൈമെൻസിംഗ് ജില്ലയിലെ കപാസിയാറ്റിയയിലാണ് 1889 ൽ പിതാവ് ദുർഗാചരൺ ചക്രവർത്തിയുടെ മകനായി ചക്രവർത്തി ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://amritmahotsav.nic.in/unsung-heroes-detail.htm?4492|title=Unsung Heroes Detail Paying tribute to India's freedom fighters : Trailokyanath Chakraborty (Maharaj)|access-date=22 May 2025|website=Azadi Ka Amrit Mahotsav|archive-url=|archive-date=}}</ref> 1906ൽ 17-ാം വയസ്സിൽ സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ ചേരുകയും ധാക്ക [[അനുശീലൻ സമിതി|അനുശീലന സമിതി]] നേതാവായി മാറുകയും ചെയ്തു. 1908-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പേരിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി അറസ്റ്റിലാവുകയും അതിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയില്ല. ഇംഗ്ലീഷിന് പുറമെ മൂന്ന് നാല് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളും സംസാരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുമായിരുന്നു. ഈ ഭാഷകളിൽ പലതും അദ്ദേഹം ജയിലിൽ സഹതടവുകാരിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതാണ് . ജയിലിൽ സഹതടവുകാരുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടൽ മികച്ചതായിരുന്നു. അവരിൽ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള സ്വാധീനം വലിയതാകകാരണം ജയിൽ അധികാരികൾക്കും അദ്ദേഹത്തോട് മതിപ്പായിരുന്നു. തികഞ്ഞ ആദർശശുദ്ധിയും എന്നാൽ നിലപാടുകളീലുള്ള ദൃഢതയും അദ്ദേഹത്തെ വെത്യസ്തനാക്കി. 1912ൽ കൊലപാതകക്കുറ്റം ചുമത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും തെളിവുകളുടെ അഭാവത്തിൽ വിട്ടയക്കപ്പെട്ടു. [[രാജ്ഷാഹി]], [[കോമില്ല|കൊമില്ല]], മാൾഡ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടത്തിയ രഹസ്യ വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം 1914ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം വീണ്ടും അറസ്റ്റിലായി. 1913ലെ ബാരിസാൽ ഗൂഢാലോചനക്കേസിലെ മുഖ്യപ്രതികളിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹത്തെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ശിക്ഷിക്കുകയും അതിന്റെ ഫലമായി [[ആന്തമാൻ ദ്വീപുകൾ|ആൻഡമാനിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. == സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്ക് == ശിക്ഷയുടെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ത്രിലോക്യനാഥ് കൽക്കട്ടയിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം നാഷണൽ സ്കൂളിൻറെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. 1927ൽ വീണ്ടും അറസ്റ്റിലാവുകയും [[മ്യാൻമാർ|ബർമ]] [[മണ്ഡലൈ|മണ്ഡാലയ]] ജയിലിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ സെല്ലുലാർ ജയിലിൽ അദ്ദേഹം ആറ് വർഷം ചെലവഴിച്ചു. 1928ൽ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കൻ ആർമിയിൽ ചേർന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം മോചിതനായി. 1929ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ലാഹോർ സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. 1930 മുതൽ 1938 വരെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും ജയിലിലായിരുന്നു. മോചിതനായ ശേഷം, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ രാംഗഡ് സമ്മേളനത്തിൽ ട്രെയിലോക്യനാഥ് ചേർന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിൽ കലാപം ഇളക്കിവിടാനുള്ള നിഷ്ഫലമായ ശ്രമം അദ്ദേഹം നടത്തി. ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത അദ്ദേഹം 1942ൽ വീണ്ടും ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും 1946ൽ ജയിൽ മോചിതനാവുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ നൊഖാലി ജില്ലയിലെ സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സ്വയം സമർപ്പിച്ചു. സെല്ലുലാർ ജയിൽ, അലിപോർ ജയിൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള നിരവധി ജയിലുകളിൽ അദ്ദേഹം മുപ്പത് വർഷത്തിലേറെ ചെലവഴിച്ചിട്ടുണ്ട്. == സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം == 1947ലെ ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തിനുശേഷം ചക്രവർത്തി കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ചേർന്നു. അദ്ദേഹം പാക്കിസ്ഥാൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി സ്ഥാപിച്ചു. 1954ൽ ഐക്യമുന്നണിയുടെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി അദ്ദേഹം പ്രവിശ്യാ അസംബ്ലി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1958ൽ രാജ്യത്ത് സൈനികനിയമം പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തി. തൻ്റെ ജീവിതത്തിൻ്റെ അവസാന വർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം തൻ്റെ ഗ്രാമത്തിലെ വീട്ടിൽ സ്വയം പ്രവാസത്തിലായി കടന്നുപോയി. സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് ''ജെലെ ത്രിഷ് ബച്ചർ, പാക്-ഭാരത സ്വതന്ത്ര സംഘം'' എന്ന പേരിൽ രണ്ട് ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ അദ്ദേഹം എഴുതി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റൊരു സംഭാവന ഗീതായ് സ്വരാജാണ്. === മരണം. === ഹൃദയസ്തംഭനം മൂലം ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന ചക്രവർത്തി 1970 ൽ ചികിത്സയ്ക്കായി കൽക്കട്ടയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഡൽഹിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ദേശീയ സ്വീകരണം നൽകുകയും ചെയ്തു. ആ വർഷം ഓഗസ്റ്റ് 9 ന് പുലർച്ചെ 3.30 ന് ([[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം|ഐ. എസ്. ടി.]]) തന്റെ മുൻ കൂട്ടാളിയായ സുരേന്ദ്ര മോഹൻ ഘോഷിന്റെ വസതിയിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. &nbsp;പിറ്റേന്ന് കൽക്കട്ടയിലെ കിയോറട്ടോള ശ്മശാന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൌതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ സംസ്കരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ അന്ത്യകർമങ്ങൾ നടത്തി. ചക്രവർത്തിയുടെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെ അധോസഭയായ [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] രണ്ട് മിനിറ്റ് മൌനം ആചരിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി [[ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടുഃ "അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യവും ധൈര്യവും പഴയ തലമുറയിലെ യുവാക്കളെ പ്രചോദിപ്പിച്ചു. ദീർഘകാല കഷ്ടപ്പാടുകൾ ജനാധിപത്യത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസത്തെയോ സോഷ്യലിസത്തോടും മതേതരത്വത്തോടുമുള്ള പൂർണ്ണ പ്രതിബദ്ധതയെയോ ദുർബലപ്പെടുത്തിയില്ല". == അനുസ്മരണച്ചടങ്ങുകൾ == കൊൽക്കത്തയിലെ ബിബിഡി ബാഗിലെ ബ്രാബോൺ റോഡിന് ബിപ്ലബി ട്രെയിലോക്യ മഹാരാജ് സരണി എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.sensonmedia.net/information/re_name_road_kolkata.htm|title=Re name road of Kolkata|access-date=22 May 2025|website=Senson Media}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{Cite book |last=Selim |first=Md |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |editor-last=Islam |editor-first=Sirajul |editor-link=Sirajul Islam |edition=Second |chapter=Chakravarty, Trailokyanath |editor-last2=Jamal |editor-first2=Ahmed A. |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chakravarty,_Trailokyanath}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1889-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]] [[വർഗ്ഗം:സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]] 9f8l3zl49zh042h2sm9p13n8zg8cqmt 0 670463 4659523 2026-08-18T10:05:20Z TheGreatEditor024 211141 '{{Short description|Metro station in Pyongyang, North Korea}}{{Infobox station | name = മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ | native_name = 모란봉역 | native_name_lang = ko | other_name = | symbol = | symbol_location = | type = | image = Pyongyang Metro - Tongil Station (15363322900).jpg | alt = | caption...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659523 wikitext text/x-wiki {{Short description|Metro station in Pyongyang, North Korea}}{{Infobox station | name = മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ | native_name = 모란봉역 | native_name_lang = ko | other_name = | symbol = | symbol_location = | type = | image = Pyongyang Metro - Tongil Station (15363322900).jpg | alt = | caption = | address = ചുങ്-ഗുയോക്ക്, [[പ്യോംങ്യാംഗ്]] | borough = | country = {{flagicon|North Korea}}[[ഉത്തര കൊറിയ]] | coordinates = {{coord|39|1|55|N|125|45|23|E|display=inline,title}} | owned = | operator = [[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] | line = | distance = | platforms = 1 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = | zone = | website = | opened = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | former = തോൻഗിൽ സ്റ്റേഷൻ | passengers = | pass_year = | pass_rank = | services = }} '''മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ''' [[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ|പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോയുടെ]] ചൊല്ലിമ ലൈനിലുള്ള ഒരു മെട്രോ സ്റ്റേഷനാണ്.<ref name="the pyongyang metro">{{cite web|url=http://www.pyongyang-metro.com/metrostats.html|title=the pyongyang metro statistics|access-date=2016-03-31|website=pyongyang-metro.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130191827/http://www.pyongyang-metro.com/metrostats.html|archivedate=2016-01-30|url-status=dead}}</ref> സ്റ്റേഷനിൽ ടിവികൾ, എൽഇഡി ഡിസ്പ്ലേകൾ, ഇലക്ട്രോണിക് ഗൈഡ് മാപ്പുകൾ എന്നിവ അതിന്റെ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും എസ്‌കലേറ്ററുകളിലും ഉണ്ട്.<ref>{{cite news|last1=Colin|first1=Zwirko|title=North Korean media unveils new renovations at two Pyongyang subway stations|url=https://www.nknews.org/2020/06/north-korean-media-unveils-new-renovations-at-two-pyongyang-subway-stations/|access-date=21 February 2024|publisher=[[NK News]]|date=2020-06-15}}</ref> 2024 വരെ ഈ സ്റ്റേഷനെ ടോംഗിൽ സ്റ്റേഷൻ (ഏകീകരണ സ്റ്റേഷൻ) എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്, ദേശീയ പുനരേകീകരണത്തിന്റെ പ്രമേയങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ചെമ്പ് കൊത്തുപണികൾ ഇതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.pyongyang-metro.com/metrostats.html|title=the pyongyang metro statistics|access-date=31 March 2016|website=pyongyang-metro.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130191827/http://www.pyongyang-metro.com/metrostats.html|archivedate=30 January 2016|url-status=dead}}</ref> [[കൊറിയ]]<nowiki/>യെ സമാധാനപരമായി വീണ്ടും ഏകീകരിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള [[കിം ജോങ് യുൻ|കിം ജോങ് ഉന്നിന്റെ]] തീരുമാനത്തെത്തുടർന്ന് 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ, സ്റ്റേഷന്റെ പേരിൽ നിന്ന് "ടോംഗിൽ" നീക്കം ചെയ്തു.<ref name="RFA">{{cite news|last1=Taejun|first1=Kang|title=N Korea erases term ‘unification’ from Pyongyang metro station name|url=https://www.rfa.org/english/news/korea/nk-station-name-02212024000459.html|access-date=21 February 2024|work=[[Radio Free Asia]]|date=2024-02-21}}</ref> ഇത് താൽക്കാലികമായി സ്റ്റേഷന്റെ പേര് "സ്റ്റേഷൻ" എന്നാക്കി മാറ്റി. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ പ്യോങ്‌യാങ്ങിലെ മൊറാൻബോംഗ് കുന്നിന്റെ പേരിൽ നിന്ന് സ്റ്റേഷന്റെ പേര് മാറ്റി.<ref name="Sokolin">{{cite news|url=https://www.nknews.org/2024/09/north-korea-renames-subway-station-purging-reference-to-reunification/?t=1727741330|title=North Korea renames subway station, purging reference to reunification|first=Anton|last=Sokolin|publisher=NK News|date=30 September 2024}}</ref> == അവലംബം == tngx9smbjaubj8dcc5ev6ucxj6j8frk 0 670464 4659539 2026-08-18T11:34:02Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1234184249|Tholambra]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4659539 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">തൊലാംബ്ര</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Tholambra is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.973%;left:33.518%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Tholambra]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>തൊലാംബ്ര</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Tholambra is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.765%;left:27.104%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Tholambra]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>തൊലാംബ്ര</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">തൊലമ്പ്ര (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tholambra&params=11.901367_N_75.673127_E_type:city(6267)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°54′05′′N</span> <span class="longitude">75°40′23′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.901367 ° N 75.673127 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.901367; 75.673127</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:8}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tholambra&params=11.901367_N_75.673127_E_type:city(6267)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°54′05″N</span> <span class="longitude">75°40′23″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.901367°N 75.673127°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.901367; 75.673127</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |പ്രദേശം<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">മൊത്തം&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |1 km² (6.2 ചതുരശ്ര മൈൽ) &nbsp;&nbsp;&nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ജനസംഖ്യ<div class="ib-settlement-fn"> (2011)<span class="nowrap">&nbsp;</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">മൊത്തം&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |6,267 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• സാന്ദ്രത&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |389/km² (1,010/sq mi) &nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |പേരാവൂർ, മാലൂർ |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് തൊലമ്പ്ര.<ref name="censusindia">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> തൊലാംബ്ര ഗ്രാമത്തിലാണ് മാലൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011 ലെഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം, തോലമ്പ്രയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യായിരുന്ന 6,267 ൽ 3,016 (48.1%) പുരുഷന്മാരും 3,251 (51.9%) സ്ത്രീകളുമാണുണ്ടായിരുന്നത്. തോലമ്പ്ര ഗ്രാമത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 16.1 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (6.2 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആണ്. അതിൽ 1,422 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ശരാശരി ലിംഗാനുപാതം സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 1084 നേക്കാൾ 1078 ശതമാനം കുറവാണ്. തോലംബ്രയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 10.3% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. തോലമ്പ്രയിലെ ശരാശരി സാക്ഷരത നിരക്ക് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ 93.4% കുറവാണ്.<ref>{{Cite book |last=Kerala |first=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=166,167 |access-date=14 July 2020}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്നു. ഹൈവേയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി മംഗലാപുരം [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും യാത്രചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുകൂടി പോകുന്ന ഒരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഏറ്റവും ഗ്രാമത്തോട് അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]], കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളങ്ങൾ. [[പ്രമാണം:Tholambra_post_office.jpg|ലഘുചിത്രം|തൊലമ്പ്ര പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്]] == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 7hbtfjlap4ayxbjssa9n7m5btbfifxx 4659540 4659539 2026-08-18T11:34:27Z Malikaveedu 16584 [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4659540 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">തൊലാംബ്ര</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Tholambra is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.973%;left:33.518%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Tholambra]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>തൊലാംബ്ര</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Tholambra is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.765%;left:27.104%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Tholambra]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>തൊലാംബ്ര</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">തൊലമ്പ്ര (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tholambra&params=11.901367_N_75.673127_E_type:city(6267)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°54′05′′N</span> <span class="longitude">75°40′23′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.901367 ° N 75.673127 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.901367; 75.673127</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:8}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tholambra&params=11.901367_N_75.673127_E_type:city(6267)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°54′05″N</span> <span class="longitude">75°40′23″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.901367°N 75.673127°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.901367; 75.673127</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |പ്രദേശം<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">മൊത്തം&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |1 km² (6.2 ചതുരശ്ര മൈൽ) &nbsp;&nbsp;&nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ജനസംഖ്യ<div class="ib-settlement-fn"> (2011)<span class="nowrap">&nbsp;</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">മൊത്തം&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |6,267 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• സാന്ദ്രത&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |389/km² (1,010/sq mi) &nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |പേരാവൂർ, മാലൂർ |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് തൊലമ്പ്ര.<ref name="censusindia">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> തൊലാംബ്ര ഗ്രാമത്തിലാണ് മാലൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011 ലെഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം, തോലമ്പ്രയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യായിരുന്ന 6,267 ൽ 3,016 (48.1%) പുരുഷന്മാരും 3,251 (51.9%) സ്ത്രീകളുമാണുണ്ടായിരുന്നത്. തോലമ്പ്ര ഗ്രാമത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 16.1 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (6.2 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആണ്. അതിൽ 1,422 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ശരാശരി ലിംഗാനുപാതം സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 1084 നേക്കാൾ 1078 ശതമാനം കുറവാണ്. തോലംബ്രയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 10.3% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. തോലമ്പ്രയിലെ ശരാശരി സാക്ഷരത നിരക്ക് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ 93.4% കുറവാണ്.<ref>{{Cite book |last=Kerala |first=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=166,167 |access-date=14 July 2020}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്നു. ഹൈവേയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി മംഗലാപുരം [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും യാത്രചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുകൂടി പോകുന്ന ഒരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഏറ്റവും ഗ്രാമത്തോട് അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]], കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളങ്ങൾ. [[പ്രമാണം:Tholambra_post_office.jpg|ലഘുചിത്രം|തൊലമ്പ്ര പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്]] == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] bufj50ejdqbq8tgx7843n2rr8fn0x01 4659541 4659540 2026-08-18T11:35:56Z Malikaveedu 16584 4659541 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">തൊലാംബ്ര</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">ഗ്രാമം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Tholambra is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:21.973%;left:33.518%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Tholambra]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>തൊലാംബ്ര</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം</div><span class="switcher-label" style="display:none">കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Tholambra is located in India]]<div class="od notheme" style="top:78.765%;left:27.104%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Tholambra]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>തൊലാംബ്ര</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">തൊലമ്പ്ര (ഇന്ത്യ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tholambra&params=11.901367_N_75.673127_E_type:city(6267)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°54′05′′N</span> <span class="longitude">75°40′23′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.901367 ° N 75.673127 ° E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">11.901367; 75.673127</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:8}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tholambra&params=11.901367_N_75.673127_E_type:city(6267)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">11°54′05″N</span> <span class="longitude">75°40′23″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">11.901367°N 75.673127°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">11.901367; 75.673127</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] </span>[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | class="infobox-data" |[[കേരളം]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | class="infobox-data" |[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |പ്രദേശം<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">മൊത്തം&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |1 km² (6.2 ചതുരശ്ര മൈൽ) &nbsp;&nbsp;&nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ജനസംഖ്യ<div class="ib-settlement-fn"> (2011)<span class="nowrap">&nbsp;</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">മൊത്തം&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |6,267 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• സാന്ദ്രത&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |389/km² (1,010/sq mi) &nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ഭാഷകൾ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ഔദ്യോഗികം&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഐഎസ്ഒ 3166 കോഡ് | class="infobox-data nickname" |ഐ. എൻ-കെ. എൽ. |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നഗരം | class="infobox-data" |പേരാവൂർ, മാലൂർ |} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലുൾപ്പെട്ട]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് തൊലമ്പ്ര.<ref name="censusindia">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> തൊലാംബ്ര ഗ്രാമത്തിലാണ് മാലൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == 2011 ലെഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം, തോലമ്പ്രയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യായിരുന്ന 6,267 ൽ 3,016 (48.1%) പുരുഷന്മാരും 3,251 (51.9%) സ്ത്രീകളുമാണുണ്ടായിരുന്നത്. തോലമ്പ്ര ഗ്രാമത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 16.1 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (6.2 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആണ്. അതിൽ 1,422 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ശരാശരി ലിംഗാനുപാതം സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 1084 നേക്കാൾ 1078 ശതമാനം കുറവാണ്. തോലംബ്രയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 10.3% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. തോലമ്പ്രയിലെ ശരാശരി സാക്ഷരത നിരക്ക് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ 93.4% കുറവാണ്.<ref>{{Cite book |last=Kerala |first=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf |title=District Census Handbook, Kannur |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=166,167 |access-date=14 July 2020}}</ref> == ഗതാഗതം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയ പാത [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്നു. ഹൈവേയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി മംഗലാപുരം [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും തെക്ക് ഭാഗത്തുകൂടി [[കൊച്ചി]] തിരുവനന്തപുരം ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും യാത്രചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുകൂടി പോകുന്ന ഒരു പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഗ്രാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം-[[പാലക്കാട്]] പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഏറ്റവും ഗ്രാമത്തോട് അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]], കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളങ്ങൾ. [[പ്രമാണം:Tholambra_post_office.jpg|ലഘുചിത്രം|തൊലമ്പ്ര പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്]] == അവലംബങ്ങൾ == {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 1c9wk0qkqxq5zt8hh8ycgs49hr7qcr0 1 670465 4659544 2026-08-18T11:41:22Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659544 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670466 4659545 2026-08-18T11:42:17Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659545 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670467 4659546 2026-08-18T11:42:46Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659546 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670468 4659547 2026-08-18T11:43:19Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659547 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670469 4659548 2026-08-18T11:43:41Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659548 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670470 4659549 2026-08-18T11:44:14Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659549 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 3 670471 4659550 2026-08-18T11:44:30Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4659550 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Paachupilla | Paachupilla | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:44, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) gj1mah5kwlez9uf9pdgkj3a1wwnapmp 1 670472 4659551 2026-08-18T11:45:03Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659551 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670473 4659552 2026-08-18T11:45:34Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659552 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670474 4659553 2026-08-18T11:46:03Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659553 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670475 4659554 2026-08-18T11:46:32Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659554 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670476 4659555 2026-08-18T11:47:00Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659555 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670477 4659556 2026-08-18T11:47:21Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659556 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670478 4659557 2026-08-18T11:47:50Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659557 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670479 4659558 2026-08-18T11:48:23Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659558 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670480 4659559 2026-08-18T11:48:59Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659559 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|created=yes}} kifnqjczznjpccb919rpwz67wj4v36p 1 670481 4659560 2026-08-18T11:55:56Z Malikaveedu 16584 '{{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|expanded=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4659560 wikitext text/x-wiki {{എന്റെ ഗ്രാമം 2026|expanded=yes}} rg9785lzmt93qh0cufs2fvkfgk9q9zh