Википедиа mnwiki https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Тусгай Хэлэлцүүлэг Хэрэглэгч Хэрэглэгчийн яриа Википедиа Википедиагийн хэлэлцүүлэг Файл Файлын хэлэлцүүлэг МедиаВики МедиаВикигийн хэлэлцүүлэг Загвар Загварын хэлэлцүүлэг Тусламж Тусламжийн хэлэлцүүлэг Ангилал Ангиллын хэлэлцүүлэг TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Цагаан-Овоо сум 0 6354 853407 806642 2026-04-15T14:25:44Z ~2026-23066-28 103974 Нэмэлт 853407 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин | name = Цагаан-Овоо сум | native_name = {{lower|0.2em|{{MongolUnicode|ᠴᠠᠭᠠᠨ}}{{MongolUnicode|ᠣᠪᠤᠭ᠎ᠠ}}{{MongolUnicode|ᠰᠤᠮᠤ}}}} | native_name_lang = mn | settlement_type = [[Монгол Улсын сумд|Сум]] | nickname = | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_size = | image_map = Tsagaan-Ovoo, Dornod.png | mapsize = 220px | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{flag|Монгол}} | subdivision_type1 = [[Монгол Улсын аймгууд|Аймаг]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Mn flag dornod aimag 2001.svg}} [[Дорнод аймаг|Дорнод]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | seat_type = Сумын төв | seat = Хөөвөр | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | established_title = Байгуулагдсан | established_date = 1935 он | area_magnitude = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 6,502 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = 2022 | population_footnotes = | population_note = | population_total = {{increase}} 3,916 | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_mi2 = | timezone = UTC + 8 | utc_offset = +8 | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = Шуудангийн код<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = 21130 | area_code = | website = | footnotes = }} [[Зураг:Bars Hota Mongolia.jpg|thumb|Барс хотын туурины суварга]] '''Цагаан-Овоо''' — [[Монгол Улс|Монгол]] улсын [[Дорнод аймаг|Дорнод]] аймгийн [[сум]]. ==Түүх== 1922-1935 оны хооронд олон дахин өөрчлөгдсний эцэст 1935 онд одооны "Цагаан-Овоо" нэрээр, одоогийнхоо газарт төвлөн нэгэн сум болж тогтсон.<ref>[dnews.mn] Дорнод аймгийн цахим сонин – {{Webarchiv|url=http://www.dnews.mn/id/7455 |wayback=20131002005601 |text=Цагаан-Овоо сумын танилцуулга |archiv-bot=2023-10-06 20:26:28 InternetArchiveBot }}</ref> 1960-1990 оны хооронд хөдөө аж ахуйн "Галуут" нэгдэл энэ суманд түшиглэн ажиллаж байв.<ref name="номынсан"/> ==Газар дай== Сумын төв Хөөвөр суурин аймгийн төв [[Чойбалсан хот|Чойбалсангаас]] 130 км, улсын нийслэл [[Улаанбаатар хот|Улаанбаатараас]] 560 км зайнд байна.<ref name="номынсан">[dornod-library.mn] Дорнод аймгийн төв номын сан – [http://www.dornod-library.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=78%3A2009-04-07-08-53-42&catid=40%3A2009-04-06-02-54-02&Itemid=83&limitstart=11 ЦАГААН ОВОО СУМ]</ref> ==Алдар гавьяатан== <table><td> * [[Вандын Цэрэндорж]] — Хѳдѳлмѳрийн баатар * [[Раднын Цагаандамдин]] — Хѳдѳлмѳрийн баатар, хоньчин * [[Доржийн Батхуяг]] — гавьяат нэгдэлчин * [[Гомбын Цэрэнханд]]- МУГЖ, дуучин * [[Дамбын Ичинхорлоо]]- гавьяат нэгдэлчин * [[Галсанжамцын Пүрэв-Очир]]-гавьяат дасгалжуулагч </td><td>МУ-ын тод манлай уяач Түвдэнжаажидын Батзориг * [[Гүрбазарын Амар ]] — УГЗ, орчуулагч * [[Чимэдийн Гомбо]] — УГЗ, кино зохиолч * [[Гончигдамбын Дарамзагд]] — хөгжмийн зохиолч </td></table> ==Түүхэн дурсгал== * XI зууны [[Кидан|Киданы]] үеийн «[[Хэрлэн Барс]]» хотын туурь ==Лавлах бичиг == {{лавлах холбоос}} {{Хөтлөгч мөр Дорнодын сумууд}} [[Ангилал:Цагаан-Овоо сум| ]] [[Ангилал:Дорнод аймгийн сум]] [[Ангилал:Монголын сум]] 3teyjjdlevub3swnfsatkfs5ltqj78j Буве арал 0 7054 853427 806980 2026-04-15T17:36:57Z Enkhsaihan2005 64429 853427 wikitext text/x-wiki {{Short description|Антарктидын дэд бүсийн хүн амгүй галт уулын арал}} {{Инфобокс улс төрийн хуваалт | name = Буве арал | native_name = {{native name|no|Bouvetøya}} | image_flag = Flag of Norway.svg | settlement_type = [[Норвегийн хараат нутаг дэвсгэр]] | image_map = Bouvet Island on the globe (Antarctica centered).svg | map_alt = Location of Bouvet Island (circled in red) | map_caption = Буве арлын байршил (улаанаар дугуйлсан, Атлантын далайд) | mapsize = 290px | coordinates = {{Coord|54.42|S|03.36|E|type:isle_region:BV|display=title,inline}} | subdivision_type = [[Дэлхийн улс орны жагсаалт|Улс]] | subdivision_name = {{flag|Норвеги}} | established_title = {{nowrap|Норвегид хавсаргасан}} | established_date = {{start date|1928|01|23}} | established_title2 = Хараат төлөв | established_date2 = 1930 оны 2 сарын 27<ref name="LOV19300227"/> | established_title3 = [[Байгалийн нөөц газар]] болсон | established_date3 = 1971 оны 12 сарын 17<ref name="FOR19711217"/> | government_type = [[Үндсэн хууль хаант засаг]] дор [[Хараат нутаг дэвсгэр|хараат нутаг]] | leader_title1 = [[Норвегийн хаант засаг|Хаан]] | leader_name1 = [[V Харальд|V&nbsp;Харальд]] | leader_title2 = Захирагч | leader_name2 = [[Хууль зүй, нийтийн аюулгүй байдлын яам]] | leader_title3 = Барон (де-юре) | leader_name3 = [[III Нильс Улаф]] | area_km2 = 49 | area_label2 = [[Мөсөн гол|Мөстлөгдсөн]] | area_data2 = 93% | elevation_max_m = 780 | population_estimate = 0 | iso_code = [[ISO 3166-2:BV|BV]] | cctld = {{hlist|[[.no]]|[[.bv]]{{Efn|.bv интернэт домэйн дагаварыг Бувед хуваарилсан ч ашиглагддаггүй.}}}} |official_languages=[[Норвеги хэл]] }} '''Буве арал''' ({{lang-en|Bouvet Island}}, норвеги хэл: ''Bouvetøya'') нь Өмнөд [[Атлантын Далай]] дахь [[Норвеги]]йн эзэмшлийн, галт уулан [[арал]]. Хүн оршин суудаггүй. Өмнөд өргөргийн 54 хэм 26 минут, дорнод уртрагийн 3 хэм 24 минутанд байрлана. Талбай нь 58.5км<sup>2</sup>, эргийн урт 29.6км, хамгийн өндөр цэг нь д.т.дээш 935м өргөгдсөн. Ойр орчимд нь өөр арал байдаггүй, далайн дундах "өнчин" арал юм. Өмнөд мөсөн далайгаас [[мөсөн урсгал]] хүрдэг. Арлын ихэнх нь [[мөсөн гол]]оор хучигдсан байдаг бөгөөд хүчтэй шуурга ихтэйн улмаас [[ургамал]] ургадаггүй. [[Оцон шувуу]], [[заан далайн хав]] зэрэг амьтад амьдардаг. [[Усан боомт]] байхгүй. Цаг агаарын автомат хэмжилтийн станц бий. [[1971]] онд Норвегийн вангийн зарлигаар тус арлыг бүхэлд нь [[байгалийн нөөц газар]] болгожээ. [[1739]] онд [[Франц]]ын тэнгисийн цэргийн адмирал Жан Батист Шарль Буве де Лозье (Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier) анх арлыг нээсэн боловч аралд хүрэхэд тун хэцүү тул дахин нягталж чадалгүй, нэг хэсэг тийм арал байдаг эсэх нь эргэлзээтэй байсан. [[1770]]-аад онд хэд хэдэн удаа дахин тус аралд хүрсэн тухай мэдээ түгсэн бөгөөд [[1925]] онд Английн Норрисоор ахлуулсан баг анх удаа Буве арал дээр хөл тавьжээ. [[1927]] онд Норвегичууд тус аралд хөл тавин, урц босгож, өөрийн эзэмшлийнх болгосныг бусад улсууд [[1930]] онд хүлээн зөвшөөрсөн аж. == Байрлал, газрын зураг == <TABLE ALIGN="left"><TR><TD>[[Зураг:Orthographic projection centered over Bouvet Island.png|225px|thumb|Буве арлын байрлал]]</TD><TD VALIGN="top">[[Зураг:Bouvet_Island-CIA_WFB_Map.png|thumb|210px|Буве арлын газрын зураг]]</TD></TR></TABLE> <br clear="all" /> == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = | QUELLE = <ref>Torstein Engelskjøn: Botany of Bouvetøya, South Atlantic Ocean. II. The terrestrial vegetation of Bouvetøya. In: Polar Research. Band 5, Nr. 2, 12. Januar 1987, ISSN 0800-0395, S. 129–163, doi:[https://polarresearch.net/index.php/polar/article/view/2444 10.3402/polar.v5i2.6872] (englisch).</ref> | Überschrift = | Ort = Далайн төвшнөөс дээш 35&nbsp;метрт, 1977–1981 он <!-- durchschnittliche Temperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | avjan = 1.6 | avfeb = 1.5 | avmär = 1.5 | avapr = 0.3 | avmai = −0.5 | avjun = −1.1 | avjul = −2.7 | avaug = −2.5 | avsep = −2.7 | avokt = −1.7 | avnov = −0.6 | avdez = 0.7 }} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Bouvet Island|Буве арал}} * {{CIA-Factbook|Pfad=|Code=BV|Text=''Буве арал''}} == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Буве арал| ]] [[Ангилал:Өмнөд Атлантикийн арал]] [[Ангилал:Норвегийн харьяа арал]] [[Ангилал:Норвегийн харьяа нутаг]] [[Ангилал:Бамбай галт уул]] [[Ангилал:Британийн колоничлолын түүх]] [[Ангилал:Тивийн харьяалалгүй арал]] joi3w5p62nbtmh4kew09rwh1gw9sbfk Найдангийн Түвшинбаяр 0 8789 853547 843146 2026-04-16T06:27:41Z ~2026-23395-37 103989 Үгийн алдаа 853547 wikitext text/x-wiki {{Short description|Монголын жүдочин (1984 онд төрсөн)}} {{Инфобокс жүдочин | name = | image = | image_size = <!-- only when absolutely necessary --> | alt = | caption = Түвшинбаяр [[2008 оны Бээжингийн Олимп]]од | nationality = {{MGL}} | birth_date = {{birth date and age|1984|6|1}}<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/olympics London 2012 Olympics.com]</ref> | birth_place = [[Сайхан сум (Булган)|Сайхан сум]], [[Булган аймаг]], [[Монгол]] | height = 1.75 m | weight = 115 kg | website = <!-- Sport --> | country = {{MGL}} | weight_class = –100 кг, +100&nbsp;кг | rank = <!-- Belt color ONLY. Automated when "dan" is used. --> | rank_ref = | dan = <!-- Dan rank (number, 1-11), for Black belts only --> | club = | team = | turnedpro = | coach = | coaching = | module2 = {{Инфобокс Бөх | child = yes | wrestling_title = [[Улсын заан]] | дуурьсгасан = | title1 = Улсын заан | title_year1 = 2017 | title2 = Улсын харцага | title_year2 = 2013 | title3 = Аймгийн арслан | title_year3 = 2006 | title4 = Аймгийн начин | title_year4 = 2002 | шөвгөрсөн = '''2''' ([[2013 оны улсын наадмын бөх барилдаан|2013]], [[2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан|2017]]) }} <!-- Achievements and titles --> | worlds_rank = 3 | worlds_year = 2017 | worlds_weight = Men's +100 kg | regionals_type = AS | regionals_rank = 1 | regionals_year = 2014 | regionals_weight = Men's 100 kg | regionals_year2 = 2016 | regionals_weight2 = <!-- Optional – To link to specific weightclass competition article (when one exists) --> | nationals = | olympics_rank = 1 | olympics_year = 2008 | olympics_weight = Men's 100 kg <!-- Medal record --> | show-medals = | medaltemplates = {{Медаль|Спорт| Эрэгтэйчүүдийн [[жүдо]] }} {{Медаль|Улс| {{MGL}} }} {{Медаль|Тэмцээн| [[Жүдо Зуны Олимпод|Олимпын наадам]] }} {{Медаль|А| [[Жүдо 2008 оны Зуны Олимпод|2008&nbsp;Бээжин]] | [[Жүдо 2008 оны Зуны Олимпод – Эрэгтэйчүүдийн 100 кг|{{nbnd}}100&nbsp;кг]] }} {{Медаль|М| [[Жүдо 2012 оны Зуны Олимпод|2012&nbsp;Лондон]] | [[Жүдо 2012 оны Зуны Олимпод – Эрэгтэйчүүдийн 100 кг|{{nbnd}}100&nbsp;кг]] }} {{Медаль|Тэмцээн| [[Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээн]] }} {{Медаль|Х| [[2015 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2015&nbsp;Астана]] | [[2015 оны Жүдогийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн баг|Эрэгтэй&nbsp;баг]] }} {{Медаль|Х| [[2017 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2017&nbsp;Будапешт]] | [[2017 оны Жүдогийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн +100 кг|+100&nbsp;кг]] }} {{Медаль|Тэмцээн| [[Жүдо Азийн Наадамд|Азийн наадам]] }} {{Медаль|А| [[Жүдо 2014 оны Азийн Наадамд|2014&nbsp;Инчон]] | [[Жүдо 2014 оны Азийн Наадамд – Эрэгтэйчүүдийн +100 кг|{{nbnd}}100&nbsp;кг]] }} {{Медаль|Тэмцээн| [[Азийн жүдогийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Азийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээн]] }} {{Медаль|А| [[2016 оны Азийн Жүдогийн АШТ|2016&nbsp;Ташкент]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|М| [[2007 оны Азийн Жүдогийн АШТ|2007&nbsp;Кувейт]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|Х| [[2008 оны Азийн Жүдогийн АШТ|2008&nbsp;Чэжү]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|Х| [[2011 оны Азийн Жүдогийн АШТ|2011&nbsp;Абу-Даби]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|Тэмцээн| [[Жүдогийн Их Дуулга]] }} {{Медаль|А| [[2012 оны Жүдогийн Парисын Их Дуулга|2012&nbsp;Парис]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|М| [[2011 оны Жүдогийн Парисын Их Дуулга|2011&nbsp;Парис]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|Х| [[2013 оны Жүдогийн Токиогийн Их Дуулга|2013&nbsp;Токио]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|Тэмцээн| [[Олон Улсын Жүдогийн Холбоо|IJF]] Гранпри }} {{Медаль|А| [[2013 оны Жүдогийн Чэжүгийн Гранпри|2013&nbsp;Чэжү]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|А| [[2015 оны Жүдогийн Чиндаогийн Гранпри|2015&nbsp;Чиндао]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|А| [[2018 оны Жүдогийн Хөх хотын Гранпри|2018&nbsp;Хөх хот]] | +100&nbsp;кг }} {{Медаль|М| [[2014 оны Жүдогийн Чэжүгийн Гранпри|2014&nbsp;Чэжү]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|М| [[2019 оны Жүдогийн Хөх хотын Гранпри|2019&nbsp;Хөх хот]] | +100&nbsp;кг }} {{Медаль|Х| [[2011 оны Жүдогийн Абу-Дабийн Гранпри|2011&nbsp;Абу-Даби]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} {{Медаль|Х| [[2014 оны Жүдогийн Дюссельдорфын Гранпри|2014&nbsp;Дюссельдорф]] | {{nbnd}}100&nbsp;кг }} | updated = 5 сарын 25, 2023 }} [[Монгол улс]]ын анхны [[олимпын наадам|олимпын]] аварга (2008), анхны олимпын хос медальтан, [[жүдоч]], [[Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар]] (2008) бөгөөд [[Монгол улсын гавьяат тамирчин|гавьяат тамирчин]] (2008) '''Найдангийн Түвшинбаяр''' [[1984]] оны [[6 сарын 1]]-нд Монгол улс [[Булган]] аймгийн [[Сайхан сум (Булган)|Сайхан]] суманд малчин [[монгол үндэстэн|монгол]] эцэг Т. Найдан, эх Д. Цэнд-Аюуш нарын долоон хүүхдийн отгон нь болон төржээ. Монгол хөвүүдийн жишгээр [[үндэсний бөх|үндэсний бөхөд]] дуртай, зүтгэлтэй байсан Түвшинбаяр 2002 онд өсвөр (16 нас) бөхийн УАШТ-д түрүүлж, 2003 онд идэр (17-18 нас) бөхийн УАШТ-ээс хүрэл медаль зүүж, удалгүй Булган аймгийн наадамд түрүүлж [[аймгийн арслан]] цолтой залуу хүчтэн болов. Булган аймгийн арван жилийн II дунд сургуулийг төгсөөд [[Улаанбаатар]]т ирж, "Авар­га" биеийн тамирын дээд сургуульд элсэн жүдогоор хичээллэж эхлэв. 2006 онд багш дасгалжуулагч мэргэжил эзэмшиж төгсчээ. Булган аймагтаа Монгол улсын гавъяат дасгалжуулагч Шаравжамцын Эрдэнэ-Очир баг­шийн удирдлага дор бэлтгэл сургуулилтаа ханган барилдаж байсан бол нийслэлд ирээд [[Халиуны Болдбаатар]]ын шавь болжээ. 2006 оноос улсын шигшээд багтаж олон улсын тэмцээнд -100 кг жинд барилддаг болсон.<ref>[http://usmongoliatennis.com/index.php?option=com_content&task=view&id=111&Itemid=75 Олимпын Аврага Найдангийн Түвшинбаяртай хийсэн ярилцлага]{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2007 онд [[Эль-Кувейт]]ийн [[Жүдо барилдааны Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн|ААШТ]]-ээс мөнгө, 2008 онд [[Чэжү хот|Чэжүд]] болсон ААШТ-ээс хүрэл медаль хүртэв. Намар нь болсон [[Бээжингийн олимп|олимпын]] наадaмд таван учраагаа дийлж Монгол улсын түүхэнд анхны алтан медалийг авчирчээ. Ингэхдээ Японы [[Сүзүки Кэйжи|Сүзүкиг]] давхар хамж цэвэр, Германы Берлаг юүко үнэлгээгээр, Өмнө Солонгосын [[Чан Сон-ху|Чанг]] коко үнэлгээгээр, Азербайжаны [[Мовлуд Миралиев|Миралиевийг]] цаг сунгаж юүкогоор, шигшээ барилдаанд Казакстаны бөх Асхат [[Асхат Житкеев|Житкеевийг]] ваза-аригаар хожжээ (тэр үед жүдо бөх хөлд орох ба гараараа хөлийг авч шидэх мэхээр чөлөөт бөхтэй их төстэй байсан)<ref>[https://archive.org/details/videoplayback-86_202403 Video. Judo, the 2008 Summer Olympics, Naidangiin Tüvshinbayar vs Keiji Suzuki.] ''Internet Archive''. Retrieved Mar 05, 2024.</ref><ref>[https://archive.org/details/mmi_20240705 Video. Judo, the 2008 Summer Olympics, Naidangiin Tüvshinbayar vs Movlud Miraliyev.] ''Internet Archive''. Retrieved Apr. 08, 2024.</ref><ref>[https://archive.org/details/videoplayback-2023-11-29-t-210610.771 Video. Judo, the 2008 Summer Olympics, Naidangiin Tüvshinbayar vs Askhat Zhitkeyev.] ''Internet Archive''. Retrieved Mar 06, 2024.</ref>. [[Лондоны олимп (2012 он)|2012 оны олимпод]] дөрөв ялж, Оросын [[Тагир Хайбулаев]]тай шигшээд шалгарч, сууж үүрүүлэх мэхээр хожигдож, мөнгөн медаль хүртэн, Монгол улсын анхны олимпын хос медальтан болжээ. Энэ хооронд хоёр удаа (2010, 2011) Монгол улсын аварга болсон. "Будапешт-2017” жудо бөхийн насанд хүрэгчдийн ДАШТ-ний +100 кг жинд доогуур барилдаж Гүржийн шинэ залуу од Гурам Тушишвилийг даралтаар цэвэр хожиж, хүрэл медаль хүртсэн. 2017 онд төрийн тэргүүн зэргийн Чингис хааны одонгоор шагнагдсан.<ref>{{Cite web |url=http://www.olloo.mn/n/48445.html |title=Archive copy |access-date=2017-11-19 |archive-date=2017-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119104556/http://olloo.mn/n/48445.html |url-status=dead }}</ref><ref>[https://archive.org/details/naidangiin-tuvshinbayar-won-a-bronze-medal-at-the-2017-world-championships Video. Naidangiin Tüvshinbayar won a bronze medal at the 2017 World Championships]</ref>. 2008 оны 8-р сарын 25-нд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Найдангийн Түвшинбаярт Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар цол, Сүхбаатарын одон, Алтан соёмбо тэмдэг, Монгол Улсын гавьяат тамирчин цолоор шагнажээ. ==Үндэсний бөх== 2013 оны Ардын хувьсгалын 92 жилийн ойн улсын их баяр, наадамд Дархан аварга [[Гэлэгжамцын Өсөхбаяр]]аар 6 давж [[Улсын харцага]] цол хүртсэн. Улмаар 2017 оны Ардын хувьсгалын 96 жилийн ойн улсын их баяр, наадамд улсын харцага цолны болзлыг хангасан [[Оргихын Хангай]]гаар 7 даван шөвгийн дөрөвт үлдэж, [[улсын заан]] болжээ. Мөн 2006 болон 2012 онуудад улсын наадамд 4 давж байв. === Улсын наадмын дэвжээнд === {| class="wikitable" !Он !Амжилт !Бөхийн тоо |- !2013 |Ардын хувьсгалын 92 жилийн ойн улсын их баяр, наадамд [[Дархан аварга]] [[Гэлэгжамцын Өсөхбаяр]]аар 6 давж Улсын харцага цол хүртсэн. !512 |- !2017 |Ардын хувьсгалын 96 жилийн ойн улсын их баяр, наадамд улсын шинээр [[улсын харцага]] цолны болзлыг хангасан [[Оргихын Хангай]]гаар 7 даван шөвгийн дөрөвт үлдэж, [[улсын заан]] цол хүртсэн. !512 |} === Аймгийн наадмын дэвжээнд === {| class="wikitable" !Он !Амжилт !Бөхийн тоо |- !2002 |[[Булган аймаг|Булган]] аймгийн баяр наадамд 5 давж шөвгөрөн [[Аймгийн начин]] цол хүртсэн. !128 |- !2006 |Булган аймгийн баяр наадамд 7 даван түрүүлж [[Аймгийн арслан]] цол хүртсэн. !128 |} ==Олимпын Хорооны тэргүүн== 2020 оны 8 сарын 14-нд [[Монголын Үндэсний Олимпын Хороо]] Н. Түвшинбаярыг тэргүүнээрээ сонгосон. Гэсэн ч доор дурдсан гэмт хэрэгт холбогдсон тул түүнийг 2021 оны 5 сарын 23-нд албан тушаалаас нь түдгэлзүүлж, улмаар 6 сарын 5-нд Түвшинбаяр тэргүүний тамгаа хүлээлгэн өгсөн юм. == Гэмт хэрэгт холбогдов == 2021 оны 4-р сарын 2-ны өдөр Н.Түвшинбаяр багын найз болох Монгол улсын начин [[Эрдэнэбилэгийн Энхбат|Э.Энхбатын]] биед халдаж, хүнд гэмтэл учруулсан бөгөөд Э.Энхбат ухаан оролгүй байсаар 2021 оны 12-р сарын 24-нд нас нөгчсөн. Н.Түвшинбаяр хүн амины хэрэгт яллагдагчаар тооцогдон хоригдож буй бөгөөд 2022 оны 6-р сарын 9-нд шүүх хурал нь болж, Улсын яллагч, прокуророос 19 жил хорих ял, 480 цаг нийтэд тустай ажил хийлгэх зэрэг ялуудыг тус тусад нь эдлүүдэх санал гаргаж, улмаар Хан-Уул дүүргийн Эрүүгийн хэргийн шүүх Н.Түвшинбаярт 16 жилийн хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх ял оноож шийдвэрлэв. <ref>[https://gogo.mn/r/9qgl5 Н.Түвшинбаярт 16 жилийн хорих ял оноолоо]</ref> ==Гэр бүл== Н.Түвшинбаяр 2009 онд Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын уугуул Болдпүрэвийн Оюунбилэгтэй гэр бүл болж, Манлай, Мандах хэмээх хүү Өэлүн хэмээх охинтой болсон.<ref>{{Cite web |url=http://sport.news.mn/content/116212.shtml |title=Аваргын гэр бүл |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530072247/http://sport.news.mn/content/116212.shtml |url-status=dead }}</ref> == Эх сурвалж == {{reflist}} * Жүдо бөхийн танилцуулга, барилдааны дүн бүртгэл: [http://www.judoinside.com/judoka/view/43486/judo-career/ Найданы Түвшинбаяр] {{Жүдогийн хагас хүнд жингийн олимпын аваргын хөтлөгч}} {{DEFAULTSORT:Түвшинбаяр, Найдангийн}} [[Ангилал:Улсын заан]] [[Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга]] [[Ангилал:Монголын жүдоч]] [[Ангилал:Монголын олимпын аварга]] [[Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар]] [[Ангилал:Чингис хаан одон шагналтан]] [[Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан]] [[Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан]] [[Ангилал:Алтан соёмбо тэмдэг шагналтан]] [[Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин]] [[Ангилал:Монголын олимпын оролцогч]] [[Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч]] [[Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч]] [[Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч]] [[Ангилал:Монголын Үндэсний Олимпын Хорооны ерөнхийлөгч]] [[Ангилал:Хүн амины хэрэгтэн]] [[Ангилал:2021 оны эрүүгийн хэрэг]] [[Ангилал:Монгол дахь эрүүгийн хэрэг]] [[Ангилал:Сайханы (Булган) хүн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1984 онд төрсөн]] 6ugpbse5rnmwgi6b0avcp5umtzq4yy9 Дэлхийн улс орны жагсаалт 0 9294 853424 848904 2026-04-15T17:29:20Z Enkhsaihan2005 64429 853424 wikitext text/x-wiki [[Зураг:CIA WorldFactBook-Political world.svg|thumb|Дэлхийн газрын зураг]] [[Зураг:Дэлхийн улс төрийн атлас-2000-аад он, орос хэлээр.jpg|thumb|Дэлхийн газрын зураг, оросоор]] [[2014]] оны байдлаар [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага|Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын]] гишүүн [[бүрэн эрхт улс|бүрэн эрхт]] 193, НҮБ-ын байнгын ажиглагч 2 улс байна. [[Гэгээн Ширээт Улс]] 1964 оноос, [[Палестин]] 2012 оноос хойш байнгын ажиглагчийн эрхтэй болсон бөгөөд олон улсын өргөн эрхтэй. Үүнээс гадна 10 гаруй орон тусгаар тогтносон боловч бусад улсаар бүрэн хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй, олон улсын эрх зүйн чадамжгүй гэж тооцогдсоор байна. == Улс орны жагсаалт == ===НҮБ-ын гишүүн улс болон Ерөнхий Ассамблейн ажиглагч улсууд=== {{col-begin|width=760px}} {{col-2}} '''"[[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Тогтолцоо|НҮБ-ын тогтолцоо]] дахь гишүүнчлэл" багана''' {{legend|white|[[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн улсууд|НҮБ-ын гишүүн улс]]}} {{legend|#ddf|[[НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагчид|НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагч улс]]}} {{col-2}} '''"Бүрэн эрхийн маргаан" багана''' {{legend|white|Маргаангүй бүрэн эрх}} {{legend|#fcc|Маргаантай бүрэн эрх}} {{col-end}} {| class="sortable wikitable" text-align:left;" |- ! style="width:150pt;"| Нийтлэг ба албан ёсны нэр ! style="width:90pt;"| [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Тогтолцоо|НҮБ-ын тогтолцоо]] дахь гишүүнчлэл{{efn|Энэ багана нь [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага|Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын]] гишүүн үгүйг илтгэнэ.<ref name="unms"/> Түүнчлэн НҮБ-ын гишүүн бус улс орнууд [[Олон Улсын Атомын Энергийн Агентлаг]] эсвэл [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлагуудын]] аль нэгэнд гишүүнээр элсэх замаар [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Тогтолцоо|НҮБ-ын тогтолцоонд]] оролцохыг заана. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын бүх гишүүд дор хаяж нэг төрөлжсөн агентлагт харьяалагддаг бөгөөд [[Олон Улсын Шүүх]]ийн дүрмийн тал юм.}} ! style="width:90pt;"| Бүрэн эрхийн маргаан{{efn|Энэ багана тухайн улс нь бүрэн эрхт байдлын томоохон маргааны сэдэв мөн эсэхийг харуулна. Зөвхөн өөр улс бүрэн эрхт байдлыг нь үгүйсгэж буй улсуудыг л жагсаасан болно.}} ! class="unsortable"| Бүрэн эрхийн статус, хүлээн зөвшөөрөгдсөн байдлын талаарх нэмэлт мэдээлэл{{efn|Дараах мэдээллүүдийг оруулсан: * Тухайн улсын бүрэн эрхт байдлыг олон улсад хэр зэрэг хүлээн зөвшөөрч байгаа. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг [[Хязгаарлагдмал хүлээн зөвшөөрөгдсөн улсын жагсаалт]]аас харах боломжтой, * [[Европын Холбоо]]ны гишүүнчлэл,{{efn|name="EU"}} * Хэрэв боломжтой бол бүрэн эрхт улсын нутаг дэвсгэрт хамаарахгүй аливаа [[Хараат нутаг дэвсгэр#Хураангуй|хараат нутаг дэвсгэр]], * боломжтой үед холбооны улсын холбооны бүтэц, * Бүрэн эрхт улсын нутаг дэвсгэр дэх аливаа [[Өөртөө засах бүсийн жагсаалт улс орноор|өөртөө засах бүс]], * Нэг хүн нэгээс олон улсын Төрийн тэргүүн байх аливаа нөхцөл байдал, * [[Цөллөгт байгаа засгийн газар|Цөллөгт байгаа аливаа засгийн газрыг]] дор хаяж нэг муж хүлээн зөвшөөрсөн.}} |- |<span id="Австрали"></span>'''{{flag|Австрали}}'''&nbsp;– Австралийн Хамтын Нөхөрлөлийн Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Австрали нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]]{{efn|name="realm"}} бөгөөд [[Австралийн муж ба нутаг дэвсгэрүүд|муж, нутаг дэвсгэрийн]] аль алиных нь [[холбооны улс|холбоо]] юм. Зургаан муж, гурван дотоод нутаг дэвсгэр, зургаан гадаад нутаг дэвсгэр, нэг [[Антарктидын нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл|нэхэмжилсэн]] Антарктидын гадаад нутаг дэвсгэр байдаг. Австралийн гадаад нутаг дэвсгэрүүд нь: * ''{{noflag|[[Австралийн Антарктидын Нутаг Дэвсгэр]]}}'' * {{flag|Зул Сарын Арал}} * {{flag|Кокос (Кийлинг) Арлууд}} * {{flag|Норфолк Арал}} * {{noflag|[[Хэрд Арал ба Макдоналд Арлууд]]}} * {{noflag|[[Шүрэн Тэнгисийн Арлууд]]}} * {{noflag|[[Эшмор ба Картьер Арлууд]]}} |- |<span id="Австри"></span>'''{{flag|Австри}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Австри Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}[[Европын Холбоо]]ны гишүүн.{{efn|[[Европын Холбоо]]ны гишүүн орнууд хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдлийн хэлбэрээр бүрэн эрхийнхээ тодорхой хэсгийг ЕХ-ны байгууллагуудад шилжүүлсэн нь [[үндэстэн дамнасан нэгдэл|үндэстэн дамнасан нэгдлийн]] жишээ юм. ЕХ нь 27 гишүүн улстай.<ref>{{Cite web|title=Country profiles|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles_en|access-date=2023-07-11|website=Европын Холбоо}}</ref>|name="EU"}} Австри нь [[Австрийн холбооны муж|есөн мужийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Азербайжан"></span>'''{{flag|Азербайжан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Азербайжан нь [[Нахчыван]] хэмээх нэг өөртөө засах аймагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Албани"></span>'''{{flag|Албани}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Албани Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Алжир"></span>'''{{flag|Алжир}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ардчилсан Алжир Ард Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Америкийн Нэгдсэн Улс"></span>'''{{flag|Америкийн Нэгдсэн Улс}}'''&nbsp;– Америкийн Нэгдсэн Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Америкийн Нэгдсэн Улс нь [[АНУ-ын муж, нутаг дэвсгэрийн жагсаалт|50 муж]], нэг [[Вашингтон (хот)|холбооны тойрог]] болон нэг [[Палмира Атолл|нэгтгэсэн нутаг дэвсгэрийн]] [[холбооны улс]] юм. Нэмж дурдахад, [[АНУ-ын Холбооны засгийн газар]] нь 13 [[нэгтгээгүй нутаг дэвсгэр]]т бүрэн эрх мэдэлтэй байдаг. Эдгээр нутаг дэвсгэрээс дараах таван нутаг дэвсгэрт хүн оршин суудаг: * {{flag|Америкийн Виржинийн арлууд}} * {{flag|Америкийн Самоа}} * {{flag|Гуам}} * {{flag|Пуэрто-Рико}} * {{flag|Хойд Марианы арлууд}} Тэрээр мөн хэд хэдэн хүн амгүй нутаг дэвсгэрт бүрэн эрхтэй: * [[Бэйкэр арал]] * [[Вэйк арал]] * [[Жарвис арал]] * [[Жонстон Атолл]] * [[Кингмэн Шүрэн арал]] * [[Мидвэй Атолл]] * [[Навасса арал]] * [[Хаулэнд арал]] Мөн дараах хоёр нутаг дэвсгэрийн бүрэн эрхт байдлын маргаантай: * ''[[Бахо Нуэво Банк]]'' * ''[[Серранилла Банк]]'' Гурван бүрэн эрхт улс [[Чөлөөт холбооны гэрээ]]ний дагуу Америкийн Нэгдсэн Улсын [[холбоотой улс|холбоот улс]] болсон: * {{flag|Маршаллын арлууд}} – Маршаллын Арлуудын Бүгд Найрамдах Улс * {{flag|Микронезийн Холбооны Улс|name=Микронези}} – Микронезийн Холбооны Улс * {{flag|Палау}} – Бүгд Найрамдах Палау Улс |- |<span id="Ангол"></span>'''{{flag|Ангол}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ангол Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Андорра"></span>'''{{flag|Андорра}}'''&nbsp;– Андоррын Гүнт Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Андорра нь төрийн тэргүүний албыг [[Францын Ерөнхийлөгч]] болон [[Гэгээн Ширээт Улс|Гэгээн Ширээний]] зөвшөөрлөөр томилдог Ромын Католик шашны [[Урхелийн Ромын Католик Епархи|Урхелийн хамба лам]]<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/992562.stm#leaders |title=Andorra country profile |work=BBC News |access-date=8 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215064605/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/992562.stm#leaders |archive-date=15 February 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> нар ''ex officio''-гийн дагуу хамтран гүйцэтгэдэг хамтарсан засаглалтай юм. |- |<span id="Антигуа ба Барбуда"></span>'''{{flag|Антигуа ба Барбуда}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Антигуа ба Барбуда нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]]{{efn|name="realm"|Хамтын нөхөрлөлийн улс гэдэг нь төрийн тэргүүнээр хаан [[III Чарльз]] байдаг [[Үндэстнүүдийн Хамтын Нөхөрлөл]]ийн аливаа гишүүн улсыг хэлнэ. Орон бүр нь тусдаа, бие даасан, бүрэн эрхт улс юм; [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс#Улс хоорондын харилцаа|улс хоорондын харилцааг]] харах.}} ба [[Барбуда]] гэдэг нэг өөртөө засах нутагтай.<ref>{{cite web |author = Антигуа ба Барбудын Засгийн Газар |title = Бүлэг 44: Барбудагийн нутгийн удирдлагын тухай хууль |work = Антигуа ба Барбудын хууль |url = http://www.laws.gov.ag/acts/chapters/cap-44.pdf |access-date = 10 November 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110706071022/http://www.laws.gov.ag/acts/chapters/cap-44.pdf |archive-date = 6 July 2011 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref>{{efn|name="autonomous"|Бие даасан байдал өндөртэй захиргааны нэгжүүдийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг [[Өөртөө засах бүс нутгийн жагсаалт улс орноор|өөртөө засах нэгжийн жагсаалт]]аас үзнэ үү.}} |- |<span id="Арабын Нэгдсэн Эмират Улс"></span>'''{{flag|Арабын Нэгдсэн Эмират Улс}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Арабын Нэгдсэн Эмират Улс нь [[Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын эмиратууд|долоон эмиратын]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Аргентин"></span>'''{{flag|Аргентин}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Аргентин Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Аргентин нь [[Аргентины мужууд|23 муж, нэг өөртөө засах хотоос]] бүрддэг [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Армени"></span>'''{{flag|Армени}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Армени Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс | style="background:#fcc;"|[[#Пакистан|Пакистан]] хүлээн зөвшөөрөөгүй. {{extent}}[[Бүгд Найрамдах Арцах Улс|Арцахын]] [[Уулын Карабахын мөргөлдөөн|маргаанаас]] болж Арменийг Пакистан [[Армени–Пакистаны харилцаа|хүлээн зөвшөөрдөггүй]].<ref>{{cite web|url=http://www.foreignaffairscommittee.org/includes/content_files/Report%2021%20-%20Visit%20to%20Azerbaijan.pdf|title=Pakistan Worldview, Report 21, Visit to Azerbaijan|publisher=Senate of Pakistan Foreign Relations Committee|date=2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219074354/http://foreignaffairscommittee.org/includes/content_files/Report%2021%20-%20Visit%20to%20Azerbaijan.pdf|archive-date=19 February 2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nilufer Bakhtiyar: "For Azerbaijan Pakistan does not recognise Armenia as a country"|url=http://www.today.az/news/politics/30102.html|date=13 September 2006|access-date=11 June 2023 |website=Today.az |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813064453/http://www.today.az/news/politics/30102.html |archive-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.az/articles/armenia/86325|title=Pakistan the only country not recognising Armenia – envoy|publisher=News.Az|date=5 February 2014|access-date=17 February 2014|quote=We are the only country not recognising Armenia as a state.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223095734/http://news.az/articles/armenia/86325|archive-date=23 February 2014}}</ref> |- |<span id="Афганистан"></span>'''{{noflag|[[Афганистан]]}}'''<!--Please leave this alone, consensus is WP:NPOV requires the name of the country here to simply be Afghanistan, without a flag. The situation is explained in the further information column.--> |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Де-факто эрх баригч {{flag|Афганистан|name=Афганистаны Исламын Эмират Улс}}ын засгийн газрыг [[Афганистаны Исламын Эмират Улсын хүлээн зөвшөөрөлт|ямар ч улс хүлээн зөвшөөрөөгүй]]. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага нь {{flag|Исламын Бүгд Найрамдах Афганистан Улс}}ыг Афганистаны засгийн газар хэмээн хүлээн зөвшөөрсөөр байна.<ref name="akhund2">{{Cite news|date=7 September 2021|title=Taliban announce new government for Afghanistan|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750}}</ref><ref name="UN_Seats_Denied">{{Cite news|date=1 December 2021|title=U.N. Seats Denied, for Now, to Afghanistan's Taliban and Myanmar's Junta|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2021/12/01/world/americas/united-nations-taliban-myanmar.html}}</ref> |- |<span id="Балба"></span>'''{{flag|Балба}}'''&nbsp;– Холбооны Бүгд Найрамдах Ардчилсан Балба Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Балба нь [[Балбын мужууд|7 мужаас]] бүрддэг [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Бангладеш"></span>'''{{flag|Бангладеш}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Бангладеш Ард Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Барбадос"></span>'''{{flag|Барбадос}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Бахам"></span>'''{{flag|Бахам}}'''&nbsp;– Бахамын Хамтын Нөхөрлөлийн Улс<ref>{{cite web|title=Bahamas, The {{!}} The Commonwealth|url=http://thecommonwealth.org/our-member-countries/bahamas|website=thecommonwealth.org|date=15 August 2013|access-date=12 March 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309082734/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/bahamas|archive-date=9 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Бахам нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Бахрейн"></span>'''{{flag|Бахрейн}}'''&nbsp;– Бахрейны Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Беларусь"></span>'''{{flag|Беларусь}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Беларусь Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Маргаантай [[2020 оны Беларусийн ерөнхийлөгчийн сонгууль|2020 оны сонгуулийн]] дараа олон улс орнууд Ерөнхийлөгч [[Александр Лукашенко]]г [[2020 оны Беларусийн ерөнхийлөгчийн сонгууль ба жагсаалд үзүүлсэн олон улсын хариу үйлдэл|хүлээн зөвшөөрөхөө больсон]]. Литва одоогоор [[Светлана Тихановская|Светлана Цихановскаягийн]] [[Зохицуулах зөвлөл (Беларусь)|Зохицуулах зөвлөлийг]] Беларусийн хууль ёсны засгийн газраар хүлээн зөвшөөрч байна.<ref>{{cite web |author1=Бүгд Найрамдах Литва Улсын Гадаад хэргийн яам |author1-link=адаад хэргийн яам (Литва) |title=Беларусийн нөхцөл байдлын талаарх Литвийн Гадаад хэргийн яамны мэдэгдэл |url=https://www.mfa.lt/default/en/news/lithuanian-foreign-ministrys-statement-on-the-situation-in-belarus |access-date=2022-03-14 |date=2020-09-23 }}{{Dead link|date=Зургадугаар сар 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<span id="Белиз"></span>'''{{flag|Белиз}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Белиз нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Бельги"></span>'''{{flag|Бельги}}'''&nbsp;– Бельгийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Бельги нь [[Бельгийн нийгэмлэг, бүс нутаг, хэлний бүсүүд|гурван хэлний нийгэмлэг болон гурван бүс нутгаас]] бүрддэг [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Бенин"></span>'''{{flag|Бенин}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Бенин Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Болгар"></span>'''{{flag|Болгар}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Болгар Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Боливи"></span>'''{{flag|Боливи}}'''&nbsp;– Боливийн Олон Үндэстний Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Босни ба Херцеговин"></span>'''{{flag|Босни ба Херцеговин}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Босни ба Херцеговин нь хоёр ''бүрэлдэхүүн'' хэсэгтэй: * {{noflag|[[Босни ба Херцеговины Холбооны Улс]]}} * {{flag|Бүгд Найрамдах Српска Улс}} болон өөртөө засах захиргааны ''дүүрэг'' [[Брчко дүүрэг]].<ref name="Stjepanović2015">{{cite journal |title=Dual Substate Citizenship as Institutional Innovation: The Case of Bosnia's Brčko District |journal=Nationalism and Ethnic Politics |date=2015 |pages=382–383 |first=Dejan |last=Stjepanović |volume=21 |issue=4 |doi=10.1080/13537113.2015.1095043 |s2cid=146578107 |issn=1353-7113 |eissn=1557-2986 |oclc=5927465455 }}</ref> |- |<span id="Ботсвана"></span>'''{{flag|Ботсвана}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ботсвана Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Бразил"></span>'''{{flag|Бразил}}'''&nbsp;– Холбооны Бүгд Найрамдах Бразил Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Бразил нь [[Бразилын мужууд|26 муж болон нэг холбооны тойргийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Бруней"></span>'''{{flag|Бруней}}'''&nbsp;– Бруней Даруссалам Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Буркина Фасо"></span>'''{{flag|Буркина Фасо}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Бурунди"></span>'''{{flag|Бурунди}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Бурунди Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Бутан"></span>'''{{flag|Бутан}}'''&nbsp;– Бутаны Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Вануату"></span>'''{{flag|Вануату}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Вануату Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Ватикан"></span>'''{{flag|Ватикан}}'''&nbsp;– Ватикан Хот Улс | style="background:#ddf;" |<span style="display:none">A</span> "[[Гэгээн Ширээт Улс]]" нэрээр [[НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагчид#Одоогийн гишүүн бус ажиглагчид|НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагч улс]]; гурван [[НҮБ-ын төрөлжсөн агентлаг]]ийн гишүүн |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}{{Numrec|Holy See|N=3||улс}}тай дипломат харилцаатай [[Гэгээн Ширээт Улс|Гэгээн Ширээ]] захирдаг бүрэн эрхт улс. Энэ тоо нь НҮБ-ын {{Numrec|Holy See|link=N}} гишүүн улс, Күүкийн арлууд, Бүгд Найрамдах Хятад Улс (Тайвань), Палестин улсаас бүрдэнэ.<ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/documents/rc_seg-st_20010123_holy-see-relations_en.html|title=Bilateral relations of the Holy See|publisher=Holy See website|access-date=5 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709142833/https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/documents/rc_seg-st_20010123_holy-see-relations_en.html|archive-date=2014-07-09|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Нэмж дурдахад, Европын Холбоо болон Мальтын Бүрэн Эрхт Цэргийн Дэг Жаяг нь Гэгээн Ширээтэй дипломат харилцаатай байдаг. Гэгээн Ширээ нь гурван [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлаг]] ([[Олон Улсын Цахилгаан Холбооны Байгууллага|ITU]], [[Дэлхийн Шуудангийн Холбоо|UPU]], ба [[Дэлхийн оюуны өмчийн байгууллага|WIPO]]) болон [[Олон Улсын Атомын Энергийн Агентлаг|ОУАЭА]], бөгөөд НҮБ-ын байнгын ажиглагч ("Гишүүн бус улс" төрөлд)<ref name="unnms">{{cite web|title=Non-member States and Entities |url=https://www.un.org/en/members/nonmembers.shtml |publisher=United Nations |access-date=30 August 2010 |date=29 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509204646/http://www.un.org/en/members/nonmembers.shtml |archive-date=9 May 2009 }}</ref> болон [[Гэгээн Ширээт Улсын гадаад харилцаа#Олон улсын байгууллагууд|олон НҮБ-ын тогтолцооны бусад байгууллагууд]]ын гишүүн юм. Ватикан Хотыг Ромын Епархийн хамба лам болон Ватикан Хотын бүрэн эрхт ''эрх мэдэл'' бүхий [[Пап]] ламаас томилогдсон албан тушаалтнууд удирддаг. |- |<span id="Венесуэл"></span>'''{{flag|Венесуэл}}'''&nbsp;– Боливарын Бүгд Найрамдах Венесуэл Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Венесуэл нь [[Венесуэлийн мужууд|23 муж]], [[Венесуэлийн засаг захиргааны хуваарь|нэг нийслэлийн тойрог, болон холбооны хамааралын]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Вьетнам"></span>'''{{flag|Вьетнам}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Габон"></span>'''{{flag|Габон}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Габон Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Гайана"></span>'''{{flag|Гайана}}'''&nbsp;– Хамтын ажиллагааны Бүгд Найрамдах Гайана Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Гамби"></span>'''{{flag|Гамби}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Гамби Улс<ref>{{cite web|title=The Gambia profile|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13376517|website=BBC News|access-date=12 March 2018|date=14 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311064543/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13376517|archive-date=11 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Гана"></span>'''{{flag|Гана}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Гана Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Гватемал"></span>'''{{flag|Гватемал}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Гватемал Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Гвиней"></span>'''{{flag|Гвиней}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Гвиней Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Гвиней-Бисау"></span>'''{{flag|Гвиней-Бисау}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Гвиней-Бисау Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Герман"></span>'''{{flag|Герман}}'''&nbsp;– Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Герман нь [[Германы муж улс|16 мужийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Грек"></span>'''{{flag|Грек}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Грек Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Грек [[Атос уул]] хэмээх нэг өөртөө засах бүсийг агуулдаг.<ref>Грекийн Үндсэн хууль, Бүл. 105.</ref> |- |<span id="Гренада"></span>'''{{flag|Гренада}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Гренада нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Гүрж"></span>'''{{flag|Гүрж}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Гүрж нь [[Аджар]] болон [[Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Абхазийн Засгийн газар|Абхаз]] хэмээх хоёр өөртөө засах бүгд найрамдах улсыг агуулдаг.{{efn|name="autonomous"}} [[#Абхаз|Абхаз]] болон [[#Өмнөд Осети|Өмнөд Осети]]д, де-факто улсууд байгуулагдсан. |- |<span id="Дани"></span>'''{{flag|Дани}}'''&nbsp;– Данийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} [[Данийн хаант улс]] 2 өөртөө засах нутаг дэвсгэртэй: * {{flag|Гренланд}} * {{flag|Фарерын арлууд}} Дани, Фарерын арлууд, Гренланд зэрэг нь Хаант улсын гурван улсыг бүрдүүлдэг.{{efn|"Дани" гэсэн нэр томъёо нь Дани эсвэл Данийн хаант улсыг бүхэлд нь (жишээлбэл, олон улсын байгууллагуудад) илэрхийлж болно.}} Данийн Хаант Улс бүхэлдээ ЕХ-ны гишүүн боловч ЕХ-ны хууль тогтоомж (ихэнх тохиолдолд) Фарерын арлууд болон Гренландад хамаарахгүй. Нэмэлт мэдээллийг [[Гренланд болон Европын Холбоо]], болон [[Фарерын арлууд болон Европын Холбоо]] өгүүллээс харна уу.<ref>{{cite web|url=http://www.stm.dk/_p_12710.html |title=Home Rule Act of the Faroe Islands : No. 137 of March 23, 1948 |website=Statsministeriat |location=Copenhagen |access-date=20 May 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910005827/http://www.stm.dk/_p_12710.html |archive-date=10 September 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stm.dk/_p_12712.html |title=The Greenland Home Rule Act : Act No. 577 of 29 November 1978 |website=Statsministeriat |location=Copenhagen |access-date=20 May 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214060548/http://www.stm.dk/_p_12712.html |archive-date=14 February 2014 }}</ref> |- |<span id="Доминика"></span>'''{{flag|Доминика}}'''&nbsp;– Доминикийн Хамтын Нөхөрлөлийн Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Бүгд Найрамдах Доминикан Улс"></span>'''{{flag|Доминикан|name=Доминиканы Бүгд Найрамдах Улс}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Египет"></span>'''{{flag|Египет}}'''&nbsp;– Арабын Бүгд Найрамдах Египет Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Жибути"></span>'''{{flag|Жибути}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Жибути Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Замби"></span>'''{{flag|Замби}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Замби Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Зимбабве"></span>'''{{flag|Зимбабве}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Зимбабве Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Зүүн Тимор"></span>'''{{flag|Зүүн Тимор}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ардчилсан Зүүн Тимор Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Израил"></span>'''{{flag|Израил}}'''&nbsp;– Израил Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс | style="background:#fcc;" |[[Израилын олон улсын хүлээн зөвшөөрөл|Хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрөөгүй]] {{extent}}[[#Палестин|Палестин]]ы нэхэмжилж буй газар нутагт Израил хүчтэй хяналт тавьдаг. [[Зүүн Иерусалим]]ыг өөртөө нэгтгэсэн<ref>{{cite web|url=https://www.knesset.gov.il/laws/special/eng/basic10_eng.htm|title=Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel|website=www.knesset.gov.il|access-date=7 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905144734/http://www.knesset.gov.il/laws/special/eng/basic10_eng.htm|archive-date=5 September 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> үйлдлийг олон улсын хамтын нийгэмлэг хүлээн зөвшөөрөөгүй үйлдэл юм.<ref name=dis>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |title=Disputes: International |publisher=CIA World Factbook |access-date=8 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514215411/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |archive-date=14 May 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Израил нь [[Баруун эрэг]] орчмын бусад хэсэгт [[2-р Ослогийн гэрээний Баруун эргийн нутаг дэвсгэр|янз бүрийн түвшний хяналт тавьдаг]] бөгөөд [[Газын зурвас]] дахь [[Израилын нэг талын гарах төлөвлөгөө|иргэний болон цэргийн байнгын ажиллагаагаа]] зогсоосон ч олон улсын хуулийн дагуу эзлэн түрэмгийлэгч улс гэж тооцогддог хэвээр.<ref>{{cite web |last = Bell |first = Abraham |title = International Law and Gaza: The Assault on Israel's Right to Self-Defense |work = Jerusalem Issue Brief, Vol. 7, No. 29 |publisher = Jerusalem Center for Public Affairs |date = 28 January 2008 |url = http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date = 16 July 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date = 21 June 2010 |url-status = live |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web | last = Salih | first = Zak M. | title = Panelists Disagree Over Gaza's Occupation Status | publisher = [[University of Virginia School of Law]] | date = 17 November 2005 | url = http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm | access-date = 16 July 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm | archive-date = 3 March 2016 | url-status = dead | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title = Israel: 'Disengagement' Will Not End Gaza Occupation |publisher = Human Rights Watch |date = 29 October 2004 |url = https://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |access-date = 16 July 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |archive-date = 1 November 2008 |url-status = live |df = dmy-all }}</ref><ref name=occ>{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&pg=PA429|page=429|first=Andrew|last=Sanger|title=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla|journal=Yearbook of International Humanitarian Law 2010|volume=13|editor=M.N. Schmitt |editor2=Louise Arimatsu |editor3=Tim McCormack|publisher=Springer Science & Business Media|date=2011|isbn=978-90-6704-811-8|quote=It is this direct external control over Gaza and indirect control over life within Gaza that has led the United Nations, the UN General Assembly, the UN Fact Finding Mission to Gaza, International human rights organisations, US Government websites, the UK Foreign and Commonwealth Office and a significant number of legal commentators, to reject the argument that Gaza is no longer occupied.|doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14|series=Yearbook of International Humanitarian Law}}<br />* {{cite book|title=International Law and the Classification of Conflicts|editor=Elizabeth Wilmshurst|first=Iain|last=Scobbie|author-link=Iain Scobbie|publisher=Oxford University Press|date=2012|isbn=978-0-19-965775-9|page=295|url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&pg=PA295|quote=Even after the accession to power of Hamas, Israel's claim that it no longer occupies Gaza has not been accepted by UN bodies, most States, nor the majority of academic commentators because of its exclusive control of its border with Gaza and crossing points including the effective control it exerted over the Rafah crossing until at least May 2011, its control of Gaza's maritime zones and airspace which constitute what Aronson terms the 'security envelope' around Gaza, as well as its ability to intervene forcibly at will in Gaza.}}<br />* {{cite book|title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships|first=Michelle|last= Gawerc|publisher=Lexington Books|date=2012|isbn=9780739166109|page=44|url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&pg=PA44|quote= In other words, while Israel maintained that its occupation of Gaza ended with its unilateral disengagement Palestinians – as well as many human right organizations and international bodies – argued that Gaza was by all intents and purposes still occupied.}}</ref> Израилыг [[Израилын олон улсын хүлээн зөвшөөрөлт|НҮБ-ын 28 гишүүн улс]] болон [[#БНААСХ|Бүгд Найрамдах Ардчилсан Арабын Сахар Улс]] хүлээн зөвшөөрдөггүй. НҮБ-ын гишүүн орнуудын дийлэнх нь Палестины ард түмний төлөөлөгч хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн [[Палестины чөлөөлөх байгууллага]] [[Израил-Палестиныг чөлөөлөх байгууллагын хүлээн зөвшөөрөх бичиг|1993 онд Израилыг хүлээн зөвшөөрсөн]]. |- |<span id="Индонез"></span>'''{{flag|Индонез}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Индонез Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Индонез есөн өөртөө засах [[Индонезийн муж|мужтай]]: [[Аче]], [[Жакарта]], [[Төв Папуа]], [[Уулын Папуа]], [[Папуа (муж)|Папуа]], [[Өмнөд Папуа]], [[Баруун Өмнөд Папуа]], [[Баруун Папуа (муж)|Баруун Папуа]], болон [[Иогякарта Тусгай Бүс|Иогякарта]].{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Ирак"></span>'''{{flag|Ирак}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ирак Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Ирак нь [[Иракийн засаг захиргааны хуваарь|19 мужийн]] [[холбооны улс]]{{efn|name="federal"}}<ref>{{Cite web|url=http://portal.unesco.org/ci/en/files/20704/11332732681iraqi_constitution_en.pdf/iraqi_constitution_en.pdf|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20160518175432/http://portal.unesco.org/ci/en/files/20704/11332732681iraqi_constitution_en.pdf/iraqi_constitution_en.pdf|url-status=dead|title=Iraqi constitution|archivedate=18 May 2016}}</ref> ба дөрөв нь өөртөө засах [[Иракийн Курдистан|Курдистан аймгийг]] бүрдүүлдэг.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Иран"></span>'''{{flag|Иран}}'''&nbsp;– Исламын Бүгд Найрамдах Иран Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Ирланд"></span>'''{{flag|Ирланд}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Исланд"></span>'''{{flag|Исланд}}''' – Бүгд Найрамдах Исланд Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Испани"></span>'''{{flag|Испани}}'''&nbsp;– Испанийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Испани нь [[Испанийн өөртөө засах нийгэмлэг|17 өөртөө засах нийгэмлэг болон хоёр тусгай өөртөө засах хотод]] хуваагдсан.{{efn|name="autonomous"}}{{efn|name="Plazas"|Испани нь [[Марокко]]той хиллэдэг Газар дундын тэнгисийн эрэг дагуу тархсан далайн чанад дахь хэд хэдэн жижиг газар нутгийг эзэмшдэг бөгөөд энэ нь [[Испанийн бүрэн эрхт нутаг дэвсгэр|plazas de soberanía]] гэгддэг.}} |- |<span id="Итали"></span>'''{{flag|Итали}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Итали Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} [[Итали]] 5 өөртөө засах мужтай: [[Валле-д’Аоста]], [[Фриули-Венец Жули]], [[Сардини]], [[Сицили]] болон [[Трентино-Альто-Адиже]].{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Нэгдсэн Хаант Улс"></span>'''{{flag|Нэгдсэн Хаант Улс}}'''&nbsp;– Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Нэгдсэн Хаант Улс нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]]{{efn|name="realm"||group=}} ба [[Их Британийн харьяат улсууд|дөрвөн бүрэлдэхүүн улсаас]] бүрддэг: [[Англи]], [[Умард Ирланд]], [[Шотланд]], [[Уэльс]]. Их Британид дараах 13 [[Британийн далайн чанад дахь нутаг дэвсгэр|далайн чанад дахь нутаг дэвсгэр]] болон нэг [[Антарктидын нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл|нэхэмжилсэн]] Антарктидын харьяат нутаг дэвсгэр байдаг: * {{noflag|[[Акротири ба Декели]]}} * {{flag|Ангиль}} * {{flag|Бермуд}} * {{flag|Британийн Энэтхэгийн далайн нутаг дэвсгэр}} * {{flag|Британийн Виржинийн арлууд}} * {{flag|Гибралтар}} * {{noflag|[[Гэгээн Елена ба Тристан да Кунья]]}} * {{flag|Кайманы арлууд}} * {{flag|Монтсеррат}} * {{flag|Питкэрний арлууд}} * {{flag|Өмнөд Жорж ба Өмнөд Сэндвичийн арлууд}} * {{flag|Төркс ба Кайкосын арлууд}} * {{flag|Фолклендын арлууд}} * ''{{flag|Британийн Антарктидын нутаг дэвсгэр}}'' [[Британийн титэм|Британийн хаан]] мөн гурван бие даасан [[титмийн хараат газар]]т шууд бүрэн эрх мэдэлтэй байдаг: * {{flag|Гернси}} * {{flag|Жерси}} * {{flag|Мэн арал}} |- |<span id="Йемен"></span>'''{{flag|Йемен}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Йемен Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Йордан"></span>'''{{flag|Йордан}}'''&nbsp;– Йорданы Хашимитын Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Кабо-Верде"></span>'''{{flag|Кабо-Верде}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Кабо-Верде Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Казахстан"></span>'''{{flag|Казахстан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Казахстан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Камбож"></span>'''{{flag|Камбож}}'''&nbsp;– Камбожийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Камерун"></span>'''{{flag|Камерун}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Камерун Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Канад"></span>'''{{flag|Канад}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Канад нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]]{{efn|name="realm"}} ба [[Канадын мужууд ба нутаг дэвсгэрүүд|арван муж болон гурван нутаг дэвсгэрийн]] [[Канадын федерализм|холбоо]] юм. |- |<span id="Катар"></span>'''{{flag|Катар}}'''&nbsp;– Катар Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Кени"></span>'''{{flag|Кени}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Кени Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Кипр"></span>'''{{flag|Кипр}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Кипр Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс | style="background:#fcc;" |[[#Турк|Турк]] хүлээн зөвшөөрөөгүй.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/OPINION/07/07/kakouris.cyprus/|publisher=CNN|title=Cyprus is not at peace with Turkey|author=Andreas S. Kakouris|date=9 July 2010|access-date=17 May 2014|quote=Turkey stands alone in violation of the will of the international community. It is the only country to recognise the "TRNC" and is the only country that does not recognise the Republic of Cyprus and its government.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518074323/http://www.cnn.com/2010/OPINION/07/07/kakouris.cyprus/|archive-date=18 May 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><!-- and [[#Умард Кипр|Умард Кипр]]{{cn|date=17 May 2014}} --> {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Арлын зүүн хойд хэсэг нь де-факто [[#Умард Кипр|Умард Кипр]] улс юм. [[Киприйн маргаан]]ы улмаас [[#Турк|Турк]] улс Киприйг хүлээн зөвшөөрөөгүй бөгөөд Турк [[#Умард Кипр|Умард Кипр]]ийг хүлээн зөвшөөрсөн. |- |<span id="Киргиз"></span>'''{{flag|Киргиз}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Киргиз Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Кирибати"></span>'''{{flag|Кирибати}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Кирибати Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Колумби"></span>'''{{flag|Колумби}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Колумби Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Коморос"></span>'''{{flag|Коморос}}'''&nbsp;– Коморосын Холбооны Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Коморос нь [[Коморосын өөртөө засах арлууд|гурван арлын]] [[холбооны улс]] юм.{{efn|name="federal"|Холбооны бүтцийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг [[Холбооны улс#Холбооны засгийн газрууд|Холбооны жагсаалтаас]] авах боломжтой.}} |- |<span id="Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс"></span>'''{{flag|Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс|name=Конго, Бүгд Найрамдах Ардчилсан}}'''{{efn|Мөн Конго-Киншаса гэж нэрлэдэг. Өмнө нь [[Заир]] гэж нэрлэгддэг байсан бөгөөд 1971-1997 онд албан ёсны нэр нь байжээ.}} |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Бүгд Найрамдах Конго Улс"></span>'''{{flag|Бүгд Найрамдах Конго Улс|name=Конго, Бүгд Найрамдах}}'''{{efn|Мөн Конго-Браззавил гэж нэрлэдэг}} |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Коста-Рика"></span>'''{{flag|Коста-Рика}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Коста Рика Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Кот-д'Ивуар"></span>'''{{flag|Кот-д'Ивуар}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Кот-д'Ивуар Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Куба"></span>'''{{flag|Куба}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Куба Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Кувейт"></span>'''{{flag|Кувейт}}'''&nbsp;– Кувейт Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Лаос"></span>'''{{flag|Лаос}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос Ард Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Латви"></span>'''{{flag|Латви}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Латви Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Лесото"></span>'''{{flag|Лесото}}'''&nbsp;– Лесотогийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Либери"></span>'''{{flag|Либери}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Либери Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Ливан"></span>'''{{flag|Ливан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ливан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Ливи"></span>'''{{flag|Ливи}}'''&nbsp;– Ливи Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Литва"></span>'''{{flag|Литва}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Литва Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Лихтенштайн"></span>'''{{flag|Лихтенштайн}}'''&nbsp;– Лихтенштайны Вант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Люксембург"></span>'''{{flag|Люксембург}}'''&nbsp;– Люксембургийн Их Гүнт Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Маврики"></span>'''{{flag|Маврики}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Маврики Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Маврики нь [[Родригес]] хэмээх өөртөө засах аралтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Мавритани"></span>'''{{flag|Мавритани}}'''&nbsp;– Исламын Бүгд Найрамдах Мавритани Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Мадагаскар"></span>'''{{flag|Мадагаскар}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Мадагаскар Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Малави"></span>'''{{flag|Малави}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Малави Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Малайз"></span>'''{{flag|Малайз}}'''&nbsp; |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Малайз нь [[Малайзын муж ба холбооны нутаг дэвсгэрүүд|13 муж ба гурван холбооны нутаг дэвсгэрийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Мали"></span>'''{{flag|Мали}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Мали Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Мальдив"></span>'''{{flag|Мальдив}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Мальдив Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Мальта"></span>'''{{flag|Мальта}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Мальта Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Марокко"></span>'''{{flag|Марокко}}'''&nbsp;– Мароккогийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Марокко өөрийн хэсэг гэж үздэг [[Баруун Сахар]]ын зарим хэсгийг хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрсөн [[#БНАСАУ|Бүгд Найрамдах Ардчилсан Сахарын Араб Улс]] хянадаг. |- |<span id="Маршаллын арлууд"></span>'''{{flag|Маршаллын арлууд}}'''&nbsp;– Маршаллын Арлуудын Бүгд Найрамдах Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}[[#Америкийн Нэгдсэн Улс|АНУ-тай]] байгуулсан [[Чөлөөт холбооны гэрээ]]ний дор. |- |<span id="Мексик"></span>'''{{flag|Мексик}}'''&nbsp;– Мексикийн Нэгдсэн Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Мексик нь [[Мексикийн засаг захиргааны хуваарь|31 муж болон нэг өөртөө засах хотын]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Микронези"></span>'''{{flag|Микронези}}'''&nbsp;– Микронезийн Холбооны Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}[[#Америкийн Нэгдсэн Улс|АНУ-тай]] байгуулсан [[Чөлөөт холбооны гэрээ]]ний дор. Микронезийн Холбооны Улс нь [[Микронезийн Холбооны Улсын засаг захиргааны хуваарь|дөрвөн мужийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Мозамбик"></span>'''{{flag|Мозамбик}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Мозамбик Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Молдав"></span>'''{{flag|Молдав}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Молдова Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Молдав [[Гагаузи]] болон [[Днестрийн зүүн эргийн засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжүүд|Днестрийн зүүн эрэг]] гэдэг [[Өөртөө засах нутаг дэвсгэрийн нэгж|өөртөө засах нутагтай]]. [[Бендер]] (Тигина) хот нь де-факто [[#Приднестр|Приднестрийн]] хяналтад байдаг. |- |<span id="Монако"></span>'''{{flag|Монако}}'''&nbsp;– Монакогийн Гүнт Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Монгол"></span>'''{{flag|Монгол}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Монтенегро"></span>'''{{flag|Монтенегро}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Мьянмар"></span>'''{{flag|Мьянмар}}'''&nbsp;– Мьянмарын Холбооны Бүгд Найрамдах Улс{{efn|1989 онд батлагдсан тус улсын албан ёсны Мьянмар нэр нь холимог бөгөөд маргаантай байсаар ирсэн бөгөөд хуучин Бирм гэдэг нэр одоо ч олон тохиолдолд хэрэглэгдэж байна. [[Мьянмарын нэр]]ийг үзнэ үү.}} |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}[[Ва улс]] нь Мьянмар дахь де-факто өөртөө засах улс. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага нь Мьянмарын де-факто эрх баригч засгийн газрыг буюу [[Төрийн Захиргааны Зөвлөл]]ийг хүлээн зөвшөөрөөгүй.<ref name="UN_Seats_Denied" /> <!--France has only begun the process of recognising the NUG by passing a bill in the Senate--> |- |<span id="Намиби"></span>'''{{flag|Намиби}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Намиби Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Науру"></span>'''{{flag|Науру}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Науру Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Нигери"></span>'''{{flag|Нигери}}'''&nbsp;– Холбооны Бүгд Найрамдах Нигери Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Нигери нь [[Нигерийн муж|36 муж болон нэг холбооны нутаг дэвсгэрийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Нидерланд"></span>'''{{flag|Нидерландын хаант улс|name=Нидерланд}}'''&nbsp;– Нидерландын хаант улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} [[Нидерландын хаант улс]] нь бие даасан байдалтай дөрвөн бүс нутгийг агуулдаг: * {{flag|Аруба}} * {{flag|Курасао}} * {{flag|Нидерланд}} * {{flag|Синт Маартен}} Эх газрын Нидерланд, Аруба, Курасао болон Синт Маартен нь хаант улсын дөрвөн бүрэлдэхүүн улсыг бүрдүүлдэг. Нидерландын хилийн чанад дахь гурван хэсэг ([[Бонэйр]], [[Саба (арал)|Саба]] болон [[Синт Эстатиус]]) нь эх газрын Нидерландын [[Карибын Нидерланд|тусгай захиргаа]] юм.{{efn|"Нидерланд" гэсэн нэршил нь эх газрын [[Нидерланд]] эсвэл [[Нидерландхаант улс|хаант улс]] бүхэлд нь (жишээлбэл, олон улсын байгууллагад) хамааруулж болно.}} Нидерландын Хаант Улс бүхэлдээ ЕХ-ны гишүүн боловч ЕХ-ны хууль нь зөвхөн Европын хэсэгт бүрэн хамаарна. |- |<span id="Нижер"></span>'''{{flag|Нижер}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Нижер Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Никарагуа"></span>'''{{flag|Никарагуа}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Никарагуа Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Никарагуа нь [[Атлантико-Сур]] болон [[Атлантико-Норте]] хэмээх хоёр өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Норвеги"></span>'''{{flag|Норвеги}}'''&nbsp;– Норвегийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Норвеги Европт хоёр [[нэгтгээгүй бүс нутаг|нэгтгээгүй газар]] байдаг: * {{noflag|[[Свальбард]]}} нь Норвегийн салшгүй хэсэг боловч [[Свальбардын гэрээ]]ний дагуу онцгой статустай. * {{noflag|[[Ян Майен]]}} нь Норвегийн салшгүй хэсэг болох хүн амгүй арал боловч нэгтгээгүй. Норвеги нь [[Дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагас|дэлхийн өмнөд хагаст]] нэг [[Норвегийн хараат нутаг дэвсгэр|хараат нутаг дэвсгэртэй]] бөгөөд [[Антарктидын нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл|нэхэмжилсэн]] Антарктидын хараат гэсэн хоёр нутаг дэвсгэртэй: * {{noflag|[[Буве арал]]}} * ''{{noflag|[[Күйн Модын газар]]}}'' * ''{{noflag|[[Петр I арал]]}}'' |- |<span id="Оман"></span>'''{{flag|Оман}}'''&nbsp;– Оманы Султант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Орос"></span>'''{{flag|Орос}}'''&nbsp;– Оросын Холбооны Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Орос нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн 83 [[Оросын холбооны байгууламж|холбооны субъектээс]] (бүгд найрамдах улс, муж, хязгаар, өөртөө засах тойрог, холбооны хот болон өөртөө засах муж) бүрддэг [[холбооны улс]] юм. Холбооны зарим субъектууд нь угсаатны бүгд найрамдах улсууд юм.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Өмнөд Африк"></span>'''{{flag|Өмнөд Африк}}'''&nbsp;– Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Өмнөд Солонгос"></span>'''{{flag|Өмнөд Солонгос}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Солонгос Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Өмнөд Солонгос нь [[Чэжү аймаг]] хэмээх өөртөө засах мужтай.{{efn|name="autonomous"}}<ref>{{cite web|author=Keun Min|title=Greetings|publisher=Jeju Special Self-Governing Province|url=http://english.jeju.go.kr/contents/index.php?mid=02|access-date=10 November 2010|archive= url=https://web.archive.org/web/20130502123553/http://english.jeju.go.kr/contents/index.php?mid=02|archive-date=2 May 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> South Korea is not recognised by [[#North Korea|North Korea]], which claims to be the sole legitimate government of [[Korea]]. |- |<span id="Өмнөд Судан"></span>'''{{flag|Өмнөд Судан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Өмнөд Судан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Өмнөд Судан нь [[Өмнөд Суданы муж|10 муж болон гурван засаг захиргааны нутгийн]] [[холбооны улс]] юм. * [[Абьей|Абьей бүс]] нь 2005 онд байгуулсан [[Иж Бүрэн Энх Тайвны Хэлэлцээр]]ээр байгуулагдсан "захиргааны тусгай статустай" бүс юм. Энэ нь де-юре Өмнөд Судан, Судан улсын кондоминиум боловч де-факто хоёр өрсөлдөгч засаг захиргаа болон НҮБ-ын захиргаатай юм.<ref name=UNISFA2017>{{cite web|url=https://unisfa.unmissions.org/statement-unisfa-recent-spate-attacks-abyei|title=Statement from UNISFA on the recent spate of attacks in Abyei|website=UNmissions.org|date=18 October 2017|access-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213022254/https://unisfa.unmissions.org/statement-unisfa-recent-spate-attacks-abyei|archive-date=13 February 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name=AbyeiName>{{cite web|url=http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/17103/Abyei-Administration-Area-Changes-Name.aspx|title=Abyei Administration Area Changes Name|website=Gurtong.net|date=29 July 2015|access-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213022037/http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/17103/Abyei-Administration-Area-Changes-Name.aspx|archive-date=13 February 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- |<span id="Пакистан"></span>'''{{flag|Пакистан}}'''&nbsp;– Исламын Бүгд Найрамдах Пакистан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Пакистан нь [[Пакистаны засаг захиргааны хуваарь|дөрвөн муж болон нэг нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн]] [[холбооны улс]] юм. Пакистан [[Кашмир]]ын тодорхой хэсгийг хяналтдаа байлгадаг боловч албан ёсоор нэгийг нь ч өөртөө нэгтгээгүй,<ref>Constitution of Pakistan, Art. 1.</ref><ref>{{Cite news |author = Aslam, Tasnim |title = Pakistan Does Not Claim Kashmir As An Integral Part... |url = http://www.outlookindia.com/article.aspx?233374 |newspaper = Outlook India |publisher = The Outlook Group |date = 11 December 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111213213928/http://www.outlookindia.com/article.aspx?233374 |archive-date = 13 December 2011 |url-status = live |df = dmy-all |access-date = 27 February 2011 }}</ref> маргаантай газар нутаг гэж үздэг.<ref>{{Cite book | last = Williams | first = Kristen P. | title = Despite nationalist conflicts: theory and practice of maintaining world peace | publisher = Greenwood Publishing Group | year = 2001 | pages = 154–155 | url = https://books.google.com/books?id=OYmurpH3ahsC | isbn = 978-0-275-96934-9}}</ref><ref>{{Cite book | last = Pruthi | first = R.K. | title = An Encyclopaedic Survey Of Global Terrorism In 21st Century | publisher = Anmol Publications Pvt. Ltd. | year = 2001 | pages = 120–121 | url = https://books.google.com/books?id=C3yDkKDbZ3YC | isbn = 978-81-261-1091-9}}</ref> Энэхүү газар нутгийг Пакистанаас тусад нь захирагддаг хоёр нутаг дэвсгэрт хуваагддаг: * {{flag|Азад Кашмир}} * {{noflag|Гилгит-Балтистан}} |- |<span id="Палау"></span>'''{{flag|Палау}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Палау Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}[[#Америкийн Нэгдсэн Улс|АНУ-тай]] байгуулсан [[Чөлөөт холбооны гэрээ]]ний дор. |- |<span id="Палестин"></span>'''{{flag|Палестин}}'''&nbsp;– Палестин Улс | style="background:#ddf;" |<span style="display:none">A</span> [[НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагчид#Одоогийн гишүүн бус ажиглагчид|НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагч улс]]; хоёр [[НҮБ-ын төрөлжсөн агентлаг|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлагийн]] гишүүн<!-- {{cn|date=April 2021}} -- it appears that the convention on this page is to keep details and citations to the last column, which is where the details and citations for this claim can be found --> | style="background:#fcc;" | [[Палестин Улсын олон улсын хүлээн зөвшөөрөл|Хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй]]. {{extent}}1988 онд тунхагласан Палестин Улсыг Израил нь улс гэж хүлээн зөвшөөрдөггүй ч {{Numrec|Palestine}} улс дипломат ёсоор хүлээн зөвшөөрсөн.<ref>{{cite web|author=Palestine Liberation Organization|title=Road For Palestinian Statehood: Recognition and Admission|url=http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=5|publisher=Negotiations Affairs Department|access-date=28 July 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818214013/http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=5|archive-date=18 August 2011|df=mdy-all}}</ref> Палестин нь тунхагласан тохиролцсон хил хязгааргүй, тунхагласан нутаг дэвсгэрийнхээ ихэнх хэсэгт үр дүнтэй хяналт тавьдаггүй.<ref>See the following on statehood criteria: * {{cite web|author=Mendes, Errol|title=Statehood and Palestine for the purposes of Article 12 (3) of the ICC Statute|url=http://uclalawforum.com/media/background/gaza/2010-03-30_Mendes-Memo.pdf|pages=28, 33|date=30 March 2010|access-date=17 April 2011|postscript=:|archive-url=https://web.archive.org/web/20110831190057/http://uclalawforum.com/media/background/gaza/2010-03-30_Mendes-Memo.pdf|archive-date=31 August 2011|url-status=live|df=dmy-all}} "...the Palestinian State also meets the traditional criteria under the Montevideo Convention..."; "...the fact that a majority of states have recognised Palestine as a State should easily fulfil the requisite state practice". * {{cite journal|author=McKinney, Kathryn M.|title=The Legal Effects of the Israeli-PLO Declaration ofPrinciples: Steps Toward Statehood for Palestine|url=http://lawpublications.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1438&context=sulr&sei-redir=1#search=%22palestine+%22constitutive+theory%22+statehood%22|journal=Seattle University Law Review|volume=18|issue=93|year=1994|page=97|publisher=Seattle University|access-date=17 April 2011|postscript=:|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722063030/http://lawpublications.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1438&context=sulr&sei-redir=1#search=%22palestine+%22constitutive+theory%22+statehood%22|archive-date=22 July 2011|df=dmy-all}} "It is possible, however, to argue for Palestinian statehood based on the constitutive theory". * {{cite journal|author=McDonald, Avril|title=Operation Cast Lead: Drawing the Battle Lines of the Legal Dispute|url=https://litigation-essentials.lexisnexis.com/webcd/app?action=DocumentDisplay&crawlid=1&doctype=cite&docid=16+Hum.+Rts.+Br.+25&srctype=smi&srcid=3B15&key=74ccae52ba220673512e7784449388f0|journal=Human Rights Brief|volume=25|date=Spring 2009|publisher=Washington College of Law, Center for Human Rights and Humanitarian Law|access-date=17 April 2011|postscript=:|archive-url=https://web.archive.org/web/20120329201731/https://litigation-essentials.lexisnexis.com/webcd/app?action=DocumentDisplay&crawlid=1&doctype=cite&docid=16+Hum.+Rts.+Br.+25&srctype=smi&srcid=3B15&key=74ccae52ba220673512e7784449388f0|archive-date=29 March 2012|url-status=live|df=dmy-all}} "Whether one applies the criteria of statehood set out in the Montevideo Convention or the more widely accepted constitutive theory of statehood, Palestine might be considered a state."</ref> [[Палестины Үндэсний Захиргаа]] нь [[Ослогийн хэлэлцээр]]ийн үр дүнд байгуулагдсан, [[Палестины нутаг дэвсгэр]]т хязгаарлагдмал автономит эрх мэдлийг хэрэгжүүлдэг түр захиргааны байгууллага юм. Гадаад харилцааны хувьд Палестиныг [[Палестиныг Чөлөөлөх Байгууллага]] төлөөлдөг.<ref name="unnms"/> Палестин улс нь ЮНЕСКО,<ref>{{cite web|author=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|title=Arab States: Palestine|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/arab-states/palestine/|publisher=United Nations|access-date=3 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104131813/http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/arab-states/palestine/|archive-date=4 January 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> НҮБАҮХБ болон бусад олон улсын байгууллагын гишүүн улс юм.<ref>{{cite web|title=The Palestinians: Background and U.S. Relations|url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL34074.pdf|pages=40–41|date=18 March 2021|access-date=27 Хоёрдугаар сар 2024|archive-date=13 Тавдугаар сар 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513163558/https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL34074.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |<span id="Панам"></span>'''{{flag|Панам}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Панам Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Папуа Шинэ Гвиней"></span>'''{{flag|Папуа Шинэ Гвиней}}'''&nbsp;– Папуа Шинэ Гвинейн Тусгаар Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Папуа Шинэ Гвиней нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]]{{efn|name="realm"}} ба нэг өөртөө засах мужтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Парагвай"></span>'''{{flag|Парагвай}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Парагвай Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Перу"></span>'''{{flag|Перу}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Перу Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Польш"></span>'''{{flag|Польш}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Польш Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Португал"></span>'''{{flag|Португал}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Португал Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Португал нь [[Азор]] болон [[Мадейра]] хэмээх өөртөө засах хоёр нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Руанда"></span>'''{{flag|Руанда}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Руанда Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Румын"></span>'''{{flag|Румын}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Сальвадор"></span>'''{{flag|Сальвадор}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Эль Сальвадор Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Самоа"></span>'''{{flag|Самоа}}'''&nbsp;– Самоагийн Тусгаар Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сан-Марино"></span>'''{{flag|Сан-Марино}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Сан-Марино Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сан-Томе ба Принсипи"></span>'''{{flag|Сан-Томе ба Принсипи}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ардчилсан Сан-Томе ба Принсипи Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Сан-Томе ба Принсипи нь [[Принсипи]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Саудын Араб"></span>'''{{flag|Саудын Араб}}'''&nbsp;– Саудын Арабын Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сейшелийн арлууд"></span>'''{{flag|Сейшелийн арлууд}}'''&nbsp;– Сейшелийн Арлуудын Бүгд Найрамдах Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сенегал"></span>'''{{flag|Сенегал}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Сенегал Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сент-Винсент ба Гренадин"></span>'''{{flag|Сент-Винсент ба Гренадин}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Сент-Винсент ба Гренадин нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Сент-Китс ба Невис"></span>'''{{flag|Сент-Китс ба Невис}}'''&nbsp;– Сент-Кристофер ба Невисийн Холбооны Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Сент-Китс ба Невис нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]]{{efn|name="realm"}} ба [[Сент-Китс]] болон [[Невис]] хоёр арлын [[холбооны улс]] юм{{efn|name="federal"}}. |- |<span id="Сент-Люси"></span>'''{{flag|Сент-Люси}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Сент-Люси нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Серби"></span>'''{{flag|Серби}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Серби Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Серби нь [[Воеводина]] болон [[Косово ба Метохи]] хэмээх хоёр өөртөө засах аймагтай.{{efn|name="autonomous"}} Сүүлийнх нь [[#Косово|Косовогийн]] де-факто хяналтанд байдаг. |- |<span id="Сингапур"></span>'''{{flag|Сингапур}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Сингапур Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сири"></span>'''{{flag|Сири}}'''&nbsp;– Арабын Бүгд Найрамдах Сири Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}НҮБ-ын 20 гишүүн улс Сирийн ард түмний хууль ёсны төлөөлөгч хэмээн [[Сирийн Үндэсний Эвслийн олон улсын хүлээн зөвшөөрөл|хүлээн зөвшөөрсөн]] [[Сирийн Хувьсгалын болон Эсрэг Хүчний Үндэсний Эвсэл|Сирийн Үндэсний Эвсэл]] нь [[Сирийн иргэний дайн]]ы үед босогчдын хяналтад байгаа газар нутгийг удирдах түр засгийн газар байгуулсан. Сири нь өөрөө тунхагласан нэг өөртөө засах нутагтай: [[Рожава]]. |- |<span id="Словак"></span>'''{{flag|Словак}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Словак Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Словени"></span>'''{{flag|Словени}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Словени Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Соломоны арлууд"></span>'''{{flag|Соломоны арлууд}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Соломоны арлууд нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Сомали"></span>'''{{flag|Сомали}}'''&nbsp;– Холбооны Бүгд Найрамдах Сомали Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Сомали нь [[Сомалийн засаг захиргааны хуваарь|зургаан мужийн]] холбооны улс юм. [[Пунтланд]], [[Галмудуг]] хоёр нь өөртөө засах эрхээ зарласан бол нэг нь [[#Сомалиланд|Сомалиланд]] де-факто тусгаар тогтносон улс юм. |- |<span id="Судан"></span>'''{{flag|Судан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Судан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Судан нь [[Судан мужууд|18 мужийн]] [[холбооны улс]] юм. * [[Абьей|Абьей бүс]] нь 2005 онд байгуулсан [[Иж Бүрэн Энх Тайвны Хэлэлцээр]]ээр байгуулагдсан "захиргааны тусгай статустай" бүс юм. Энэ нь де-юре Өмнөд Судан, Судан улсын кондоминиум боловч де-факто хоёр өрсөлдөгч засаг захиргаа болон НҮБ-ын захиргаатай юм.<ref name=UNISFA2017/><ref name=AbyeiName/> |- |<span id="Суринам"></span>'''{{flag|Суринам}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Суринам Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Сьерра Леон"></span>'''{{flag|Сьерра Леон}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Сьерра Леон Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Тажикистан"></span>'''{{flag|Тажикистан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Тажикистан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Тажикистан нь [[Уулын Бадахшан өөртөө засах аймаг|Уулын Бадахшан]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Тайланд"></span>'''{{flag|Тайланд}}'''&nbsp;– Тайландын Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Танзани"></span>'''{{flag|Танзани}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Нэгдсэн Танзани Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Танзани нь [[Занзибар]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Того"></span>'''{{flag|Того}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Того Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Тонга"></span>'''{{flag|Тонга}}'''&nbsp;– Тонгагийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс"></span>'''{{flag|Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Тринидад ба Тобаго"></span>'''{{flag|Тринидад ба Тобаго}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Тринидад ба Тобаго Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Тринидад ба Тобаго нь [[Тобаго]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Тувалу"></span>'''{{flag|Тувалу}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Тувалу нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Тунис"></span>'''{{flag|Тунис}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Тунис Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Турк"></span>'''{{flag|Турк}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Турк Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Туркменистан"></span>'''{{flag|Туркменистан}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Уганда"></span>'''{{flag|Уганда}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Уганда Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Узбекистан"></span>'''{{flag|Узбекистан}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Узбекистан Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Узбекистан нь [[Каракалпакстан]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Украин"></span>'''{{flag|Украин}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Украин нь [[#Орос|Оросын]] удирдлага доор байгаа [[Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Крым Улс]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} Украины [[Донецк муж|Донецк]], [[Херсон муж|Херсон]], [[Луханск муж|Луханск]], [[Николаев муж|Николаев]], [[Севастополь]], [[Запорожье муж|Запорожье]] зэрэг бусад таван муж бүрэн эсвэл хэсэгчлэн Оросын хяналтад байна. |- |<span id="Умард Македон"></span>'''{{flag|Умард Македон}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Умард Македон Улс{{efn|Өмнө нь 1991-2019 оны хооронд үндсэн хуулийн дагуу "Бүгд Найрамдах Македон Улс" гэгдэж байсан бөгөөд 1993-2019 оны хооронд Македон улс [[Грек]]тэй [[Македоны нэрийн маргаан|нэрийн маргааны]] улмаас олон улсад "Хуучин Югославын Бүгд Найрамдах Македон Улс" (ХЮБНМУ) нэрээр нэрлэгдсэн. 2019 оны 2 сард хүчин төгөлдөр болсон [[Преспагийн хэлэлцээр]]ийн дараа тус улс нэрээ "Умард Македон" болгож өөрчилсөн.}} |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Умард Солонгос"></span>'''{{flag|Умард Солонгос}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс | style="background:#fcc;" |[[#Өмнөд Солонгос|Өмнөд Солонгос]] нэхэмжилсэн {{extent}}Умард Солонгосыг НҮБ-ын нэг гишүүн болох [[#Өмнөд Солонгос|Өмнөд Солонгос]] хүлээн зөвшөөрөөгүй бөгөөд тус улс өөрийгөө [[Солонгос]]ын цорын ганц хууль ёсны засгийн газар гэж үздэг.<ref>{{cite web |url = http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~worldjpn/documents/texts/docs/19650622.T1E.html |title = Treaty on Basic Relations between Japan and the Republic of Korea |access-date = 27 October 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090313123054/http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~worldjpn/documents/texts/docs/19650622.T1E.html |archive-date = 13 March 2009 |url-status = live |df = dmy-all }}</ref> |- |<span id="Унгар"></span>'''{{flag|Унгар}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Уругвай"></span>'''{{flag|Уругвай}}'''&nbsp;– Дорнын Бүгд Найрамдах Уругвай Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Фижи"></span>'''{{flag|Фижи}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Фижи Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Фижи нь [[Ротума]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}}<ref>{{Cite book | title = Laws of Fiji | place = Suva, Fiji | publisher = Government of Fiji | year = 1927 | edition = 1978 | chapter = Rotuma Act | chapter-url = http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html | access-date = 10 July 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100621140255/http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html |archive-date=21 June 2010 }}</ref><ref>{{cite web |author = Government of Fiji, Office of the Prime Minister |title = Chapter 122: Rotuma Act |work = Laws of Fiji |publisher = [[University of the South Pacific]] |year = 1978 |url = http://www.paclii.org/fj/legis/consol_act/ra103/ |access-date = 10 November 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110301163146/http://www.paclii.org/fj/legis/consol_act/ra103/ |archive-date = 1 March 2011 |url-status = live |df = dmy-all }}</ref> |- |<span id="Филиппин"></span>'''{{flag|Филиппин}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Филиппин Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Филиппин нь [[Бангсаморо]] хэмээх нэг өөртөө засах нутагтай.{{efn|name="autonomous"}} |- |<span id="Финланд"></span>'''{{flag|Финланд}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Финланд Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} * {{flag|Аланд}} нь Финландын төвийг сахисан, цэрэггүй өөртөө засах муж юм.{{efn|name="autonomous"}}{{efn|[[Аланд]]ыг 1856 онд [[Парисын гэрээ (1856)|Парисын гэрээгээр]] цэрэггүй бүс болгосон бөгөөд хожим нь 1921 онд [[Үндэстнүүдийн лиг]] баталж, 1995 онд Финланд улсыг Европын Холбоонд элсүүлэх тухай гэрээнд арай өөр нөхцөл байдалд дахин баталгаажуулсан.}} |- |<span id="Франц"></span>'''{{flag|Франц}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Франц Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} Франц таван [[Францын далайн чандын департамент|далайн чандын нутаг/департаменттай]]; [[Францын Гвиана]], [[Гваделуп]], [[Мартиник]], [[Майотт]], болон [[Реюньон]]. Францад мөн [[Францын далайн чанад дахь нутаг|далайн чанад дахь нутаг дэвсгэрүүд]] багтдаг: * {{noflag|[[Клиппертон арал]]}} * {{noflag|[[Сен-Бартелеми]]}} * {{noflag|[[Сен-Мартен]]}} * {{noflag|[[Сен-Пьер ба Микелон]]}} * {{noflag|[[Уоллис ба Футуна]]}} * {{flag|Шинэ Каледони}} * {{flag|Францын Полинез}} * {{flag|Францын Өмнөд болон Антарктидын Нутаг}}{{efn|name="Adélie"|Францын [[Антарктидын нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл|нэхэмжилсэн]] Антарктидын нутаг дэвсгэр болох ''[[Адели газар]]'' (''Terre Adélie'') нь Францын өмнөд ба Антарктидын газрын таван бүрэлдэхүүн хэсгийн нэг юм.}} |- |<span id="Хаити"></span>'''{{flag|Хаити}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Хаити Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй |- |<span id="Хондурас"></span>'''{{flag|Хондурас}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Хондурас Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Хорват"></span>'''{{flag|Хорват}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Хорват Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Хятад"></span>'''{{flag|Хятад}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс{{efn|name="ХятадТайвань"|[[Хятад|Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсыг]] (БНХАУ) ихэвчлэн "Хятад" гэж нэрлэдэг бол [[Тайвань|Бүгд Найрамдах Хятад Улсыг]] (БНХУ) ихэвчлэн "Тайвань" гэж нэрлэдэг. БНХУ-ыг заримдаа Хятадын Тайбэй гэж эсвэл [[Бүгд Найрамдах Хятад Улсын товчлол|өөр нэрээр]] нэрлэдэг, эсвэл өөр өөр нэрээр нэрлэдэг.}} |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс | style="background:#fcc;" |[[Хятадын гадаад харилцаа#Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын олон улсад хүлээн зөвшөөрөл|Хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй]]. [[Бүгд Найрамдах Хятад Улс]] нэхэмжилсэн {{extent}}Хятадад [[Гуанши]], [[Өвөр Монгол]], [[Ниншя]], [[Төвөдийн өөртөө засах орон|Төвөд]], болон [[Шинжаан]] гэсэн таван өөртөө засах аймаг багтдаг.{{efn|name="autonomous"}} Мөн Хятад нь [[Тусгай захиргааны бүс (БНХАУ)|Онцгой Захиргааны Бүс Нутгийн]] бүрэн эрхт эрхтэй: * {{flag|Хонконг}} * {{flag|Макао}} Хятад улс өрсөлдөгч засаг захиргаа (Бүгд Найрамдах Хятад Улс) удирддаг [[#Тайвань|Тайванийг]] нэхэмжилж байгаа боловч хянадаггүй.{{efn|name="TAI2"|1949 онд [[Гоминдан]] тэргүүтэй Бүгд Найрамдах Хятад Улсын засгийн газар [[Хятадын иргэний дайн]]д [[Хятадын Коммунист Намд]] (ХКН) ялагдаж, [[Тайбэй]] хотод түр нийслэлээ байгуулсан. ХКН нь БНХАУ-ыг байгуулсан. Иймээс [[Тайванийн улс төрийн статус|БНХУ-ын улс төрийн статус болон Тайванийн эрх зүйн статус]] ([[Бүгд Найрамдах Хятад Улсын чөлөөт бүс нутаг|БНХУ-ын харьяанд байдаг нутаг дэвсгэрийн]] адил) маргаантай. 1971 онд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага [[Хятад болон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага|БНХУ-ын суудлыг]] БНХАУ-д өгсөн. Ихэнх улс орнууд БНХАУ-ыг бүх Хятадын [[Нэг Хятадын бодлого|цорын ганц хууль ёсны төлөөлөгч]] гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг бөгөөд НҮБ-аас Тайванийг "[[Тайвань муж, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс|Хятадын Тайвань муж]]" гэж ангилдаг. БНХУ ихэнх тусгаар тогтносон улсуудтай де-факто харилцаатай байдаг.}} НҮБ-ын гишүүн [[Хятадын гадаад харилцаа#БНХАУ-тай дипломат харилцаагүй орнууд|{{numrec|Republic of China|link=N}}]] улс, [[Ватикан|Ватикан хот]] Хятадыг хүлээн зөвшөөрдөггүй бөгөөд Бутанаас бусад нь Бүгд Найрамдах Хятад Улсыг (Тайвань) хүлээн зөвшөөрдөг.{{efn|[[Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улстай дипломат харилцаа тогтоосон огноо]] болон [[Хятадын гадаад харилцаа]]г мөн үзэх.}} |- |<span id="Чад"></span>'''{{flag|Чад}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Чад Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Чех"></span>'''{{flag|Чех}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Чех Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Чили"></span>'''{{flag|Чили}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Чили Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} Чили улс [[Пасха арал]] хэмээх нэг онцгой газар нутагтай. {{efn|name="ChileanAntarctic"|Чилийн [[Антарктидын нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл|нэхэмжилсэн]] Антарктидын нутаг дэвсгэр (''Antártica Chilena'') нь [[Магеллан муж]]ийн [[Антарктидын Чилена муж]]ийн коммун юм.}} |- |<span id="Швед"></span>'''{{flag|Швед}}'''&nbsp;– Шведийн Хаант Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Швейцар"></span>'''{{flag|Швейцар}}'''&nbsp;– Швейцарын Холбооны Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Швейцар нь [[Швейцарын кантонууд|26 кантоны]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Шинэ Зеланд"></span>'''{{flag|Шинэ Зеланд}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Шинэ Зеланд нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]],{{efn|name="realm"}} ба нэг хараат нутаг дэвсгэр болон нэг [[Антарктидын нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл|нэхэмжилсэн]] Антарктидын хараат нутаг дэвсгэртэй: * {{flag|Токелау}} * ''{{noflag|[[Россын хараат нутаг дэвсгэр]]}}'' [[Шинэ Зеландын засгийн газар]] нь олон улсын бүх нөхцөл байдалд [[Шинэ Зеландын хаант улс]]ын өмнөөс үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд энэ нь [[чөлөөт холбоо]]той хоёр улсыг хариуцдаг (гэхдээ хяналт тавих эрхгүй): * {{flag|Күүкийн арлууд}} * {{flag|Ниуэ}} Күүкийн арлууд болон Ниуэ нь НҮБ-ын {{Numrel|CK|alt2= |}} болон {{Numrel|Niue|alt2= |}} гишүүнтэй дипломат харилцаатай.<ref>{{cite web |author = Federal Foreign Office of Germany |title = Beziehungen zu Deutschland |publisher = Government of Germany |date = November 2009 |url = http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Cookinseln/Bilateral.html |access-date = 16 July 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100723070259/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Cookinseln/Bilateral.html |archive-date = 23 July 2010 |url-status = live |df = dmy-all }} For more information, see [[Foreign relations of the Cook Islands]].</ref><ref>{{cite web |author=Republic of Nauru Permanent Mission to the United Nations |title=Foreign Affairs |publisher=United Nations |url=http://www.un.int/nauru/foreignaffairs.html |access-date=16 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004083335/http://www.un.int/nauru/foreignaffairs.html |archive-date=4 October 2014 }}</ref> Тэд НҮБ-д гэрээ байгуулах бүрэн хүчин чадалтай,<ref name="untreaty1">{{cite web |url=http://untreaty.un.org/cod/repertory/art102/english/rep_supp8_vol6-art102_e_advance.pdf |title=Article 102, Repertory of Practice of United Nations Organs, Supplement No. 8, Volume VI (1989–1994) |website=untreaty.un.org |access-date=15 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403031600/http://untreaty.un.org/cod/repertory/art102/english/rep_supp8_vol6-art102_e_advance.pdf |archive-date=3 April 2012 |df=mdy-all }}</ref> бөгөөд НҮБ-ын зарим төрөлжсөн агентлагуудын гишүүн юм. |- |<span id="Шри Ланка"></span>'''{{flag|Шри Ланка}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Ардчилсан Социалист Шри Ланка Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Эквадор"></span>'''{{flag|Эквадор}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Эквадор Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Экваторын Гвиней"></span>'''{{flag|Экваторын Гвиней}}'''&nbsp;– Экваторын Гвинейн Бүгд Найрамдах Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Энэтхэг"></span>'''{{flag|Энэтхэг}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Энэтхэг нь [[Энэтхэгийн муж, нутаг дэвсгэрүүд|28 муж болон найман холбооны нутаг дэвсгэрийн]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Эритрей"></span>'''{{flag|Эритрей}}'''&nbsp;– Эритрей Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Эсватини"></span>'''{{flag|Эсватини}}'''&nbsp;– Эсватинийн Хаант Улс{{efn|Өмнө нь Свазиландын Хаант Улс гэж нэрлэгддэг байсан бөгөөд 2018 он хүртэл албан ёсны нэр нь байсан.}} |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |- |<span id="Эстони"></span>'''{{flag|Эстони}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Эстони Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Европын Холбооны гишүүн.{{efn|name="EU"}} |- |<span id="Этиоп"></span>'''{{flag|Этиоп}}'''&nbsp;– Холбооны Бүгд Найрамдах Ардчилсан Этиоп Улс |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Этиоп нь [[Этиопын муж|11 муж болон хоёр захиргаат хотын]] [[холбооны улс]] юм. |- |<span id="Ямайка"></span>'''{{flag|Ямайка}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}}Ямайка нь [[Хамтын нөхөрлөлийн хаант улс|Хамтын нөхөрлөлийн орон]].{{efn|name="realm"}} |- |<span id="Япон"></span>'''{{flag|Япон}}''' |<span style="display:none">A</span> НҮБ-ын гишүүн улс |<span style="display:none">A</span> Байхгүй {{extent}} |} ===Бусад улс орнууд=== {{col-begin|width=760px}} {{col-2}} '''"НҮБ-ын тогтолцоо дахь гишүүнчлэл" багана''' {{legend|#e2efda|НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ажиглагч улс}} {{legend|lemonchiffon|Гишүүнчлэлгүй}} {{col-2}} '''"Бүрэн эрхийн маргаан" багана''' {{legend|white|Маргаангүй бүрэн эрх}} {{legend|#fcc|Маргаантай бүрэн эрх}} {{col-end}} {| class="sortable wikitable" text-align:left;" |- ! style="width:150pt;"| Нийтлэг ба албан ёсны нэр ! style="width:90pt;"| [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Тогтолцоо|НҮБ-ын тогтолцоо]] дахь гишүүнчлэл{{efn|Энэ багана нь [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага|Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын]] гишүүн үгүйг илтгэнэ.<ref name="unms"/> Түүнчлэн НҮБ-ын гишүүн бус улс орнууд [[Олон Улсын Атомын Энергийн Агентлаг]] эсвэл [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлагуудын]] аль нэгэнд гишүүнээр элсэх замаар [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Тогтолцоо|НҮБ-ын тогтолцоонд]] оролцохыг заана. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын бүх гишүүд дор хаяж нэг төрөлжсөн агентлагт харьяалагддаг бөгөөд [[Олон Улсын Шүүх]]ийн дүрмийн тал юм.}} ! style="width:90pt;"| Бүрэн эрхийн маргаан{{efn|Энэ багана тухайн улс нь бүрэн эрхт байдлын томоохон маргааны сэдэв мөн эсэхийг харуулна. Зөвхөн өөр улс бүрэн эрхт байдлыг нь үгүйсгэж буй улсуудыг л жагсаасан болно.}} ! class="unsortable"| Бүрэн эрхийн статус, хүлээн зөвшөөрөгдсөн байдлын талаарх нэмэлт мэдээлэл{{efn|Дараах мэдээллүүдийг оруулсан: * Тухайн улсын бүрэн эрхт байдлыг олон улсад хэр зэрэг хүлээн зөвшөөрч байгаа. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг [[Хязгаарлагдмал хүлээн зөвшөөрөгдсөн улсын жагсаалт]]аас харах боломжтой, * [[Европын Холбоо]]ны гишүүнчлэл,{{efn|name="EU"}} * Хэрэв боломжтой бол бүрэн эрхт улсын нутаг дэвсгэрт хамаарахгүй аливаа [[Хараат нутаг дэвсгэр#Хураангуй|хараат нутаг дэвсгэр]], * боломжтой үед холбооны улсын холбооны бүтэц, * Бүрэн эрхт улсын нутаг дэвсгэр дэх аливаа [[Өөртөө засах бүсийн жагсаалт улс орноор|өөртөө засах бүс]], * Нэг хүн нэгээс олон улсын Төрийн тэргүүн байх аливаа нөхцөл байдал, * [[Цөллөгт байгаа засгийн газар|Цөллөгт байгаа аливаа засгийн газрыг]] дор хаяж нэг муж хүлээн зөвшөөрсөн.}} |- |<span id="Абхаз"></span>'''{{flag|Абхаз}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Абхаз Улс | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> Гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[#Гүрж|Гүрж]] нэхэмжилсэн {{extent}}Орос, Науру, Никарагуа, Сири, Венесуэл, Өмнөд Осети, Приднестр зэрэг улсууд [[Абхази ба Өмнөд Осетийн олон улсын хүлээн зөвшөөрөл|хүлээн зөвшөөрсөн]].<ref name=ASOTREC>{{cite web|url=http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|date=17 November 2006|access-date=5 June 2011|script-title=ru:Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же|publisher=newsru.com|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416050525/http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|archive-date=16 April 2009|url-status=live}}</ref> [[#Гүрж|Гүрж]] бүхэлдээ [[Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Абхаз Улсын засгийн газар|Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Абхаз Улс]] хэмээн нэхэмжилсэн. |- |<span id="БНАСАУ"></span>'''{{flag|Бүгд Найрамдах Ардчилсан Сахарын Араб Улс}}''' | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> Гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[#Марокко|Марокко]] нэхэмжилсэн {{extent}}{{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic|НҮБ-ын гишүүн|улс}} тодорхой үе шатанд хүлээн зөвшөөрсний {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic|W=Y|link=N}} нь хүлээн зөвшөөрлөө цуцалсан эсвэл царцаасан байна. [[Африкийн Холбоо]] болон 2005 оны [[Ази-Африкийн бага хурал|Ази-Африкийн бага хурлаар]] байгуулагдсан Ази-Африкийн стратегийн түншлэлийн үүсгэн байгуулагч гишүүн юм. [[Чөлөөт бүс (бүс нутаг)|Чөлөөт бүс]] гэгдэх түүний хяналтад байгаа газар нутгийг бүхэлд нь [[#Марокко|Марокко]] өөрийн [[Өмнөд Мужууд|өмнөд мужуудын]] нэг хэсэг хэмээн нэхэмжилдэг. Хариуд нь Бүгд Найрамдах Ардчилсан Сахарын Араб Улс нь Мароккогийн хяналтад байдаг [[Мароккогийн хана]]ны баруун хэсэгт орших [[Баруун Сахар]]ын хэсгийг нэхэмжилдэг. Засгийн газар [[#Алжир|Алжир]]ын [[Тиндуф]] хотод цөллөгт байрладаг. |- |<span id="Косово"></span>'''{{flag|Косово}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Косово Улс | style="background:#e2efda;" |<span style="display:none">D</span> Хоёр [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлагийн]] гишүүн | style="background:#fcc;" |[[#Серби|Серби]] нэхэмжилсэн {{extent}}[[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Аюулгүйн Зөвлөлийн 1244 дугаар тогтоол]]ын дагуу Косово улсыг 1999 онд [[Косово дахь НҮБ-ын түр захиргааны төлөөлөгчийн газар|Косово дахь НҮБ-ын түр захиргааны газрын]] захиргаанд оруулсан.<ref>{{cite web|title=United Nations Interim Administration Mission in Kosovo|url=https://www.un.org/en/peacekeeping/missions/unmik/|website=UN|access-date=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225015010/http://www.un.org/en/peacekeeping/missions/unmik/|archive-date=25 December 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Косово нь [[2008 оны Косовогийн тусгаар тогтнолын тунхаглал|2008 онд тусгаар тогтнолоо зарлаж]], {{Numrec|Kosovo|НҮБ-ын гишүүн|улс}} болон [[Бүгд Найрамдах Хятад Улс]]аас дипломат байдлаар хүлээн зөвшөөрөгдсөн бол эдгээр улсуудын 18 нь Косовог хүлээн зөвшөөрч, дараа нь хүлээн зөвшөөрлөө эгүүлэн татсан юм.<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.gov.rs/sr/index.php/pres-servis/saopstenja/22340--18-k-sl03032020?lang=lat|title=''"Sijera Leone je 18. država koja je povukla priznanje tzv. Kosova"''}}</ref> Серби өөрийн Косовогийн бүрэн эрхт байдлын нэхэмжлэлээ хэвээр хадгалсаар байна. НҮБ-ын бусад гишүүн орнууд болон НҮБ-ын гишүүн бус орнууд Сербийн бүрэн эрхт байдлыг хүлээн зөвшөөрсөөр байгаа эсвэл энэ асуудлаар ямар ч байр суурь илэрхийлээгүй байна. Косово нь [[Олон Улсын Валютын Сан]] болон [[Дэлхийн Банк Групп]]ийн гишүүн орон юм. Бүгд Найрамдах Косово Улс нутаг дэвсгэрийнхээ ихэнх хэсгийг де-факто хяналтдаа байлгаж, [[Умард Косово]]д хязгаарлагдмал хяналттай байдаг. |- |<span id="Күүкийн арлууд"></span>'''{{flag|Күүкийн арлууд}}''' | style="background:#e2efda;" |<span style="display:none">D</span> Найман [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлагийн]] гишүүн |<span style="display:none">A</span> Байхгүй<br /><small>([[Күүкийн арлууд ба Ниуэгийн улс төрийн байдал|Улс төрийн байдлыг]] харах)</small> {{extent}}[[#Шинэ Зеланд|Шинэ Зеландтай]] [[чөлөөт холбоо]]той улс, {{Numrel|CK|alt2=Күүкийн арлууд нь |бусад|улстай дипломат харилцаатай|O=Y}} байдаг. Күүкийн арлууд нь гэрээ байгуулах бүрэн хүчин чадалтай [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын хэд хэдэн агентлаг]]ийн гишүүн юм.<ref name="untreaty1"/> Мөн Шинэ Зеланд улстай [[Шинэ Зеландын хаант засаг|төрийн тэргүүн]] болон [[Шинэ Зеландын иргэний харьяаллын тухай хууль|иргэншлээ]] хуваалцдаг. |- |<span id="Ниуэ"></span>'''{{flag|Ниуэ}}''' | style="background:#e2efda;"|<span style="display:none">D</span> Таван [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын төрөлжсөн агентлагийн]] гишүүн |<span style="display:none">A</span> Байхгүй<br /><small>([[Күүкийн арлууд ба Ниуэгийн улс төрийн байдал|Улс төрийн байдлыг]] харах)</small> {{extent}}[[#Шинэ Зеланд|Шинэ Зеландтай]] [[чөлөөт холбоо]]той улс, {{Numrel|Niue|alt2=Ниуэ нь |бусад|улстай дипломат харилцаатай|O=Y}} байдаг. Ниуэ нь гэрээ байгуулах бүрэн хүчин чадалтай [[НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагуудын жагсаалт|НҮБ-ын хэд хэдэн агентлаг]]ийн гишүүн юм.<ref name="untreaty1"/> Мөн Шинэ Зеланд улстай [[Шинэ Зеландын хаант засаг|төрийн тэргүүн]] болон [[Шинэ Зеландын иргэний харьяаллын тухай хууль|иргэншлээ]] хуваалцдаг. |- |<span id="Өмнөд Осети"></span>'''{{flag|Өмнөд Осети}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Өмнөд Осети Улс–Алани Улс | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> Гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[#Гүрж|Гүрж]] нэхэмжилсэн {{extent}}Орос, Никарагуа, Науру, Сири, Венесуэл, Абхаз, Приднестр зэрэг улсууд [[Абхази ба Өмнөд Осетийн олон улсын хүлээн зөвшөөрөл|хүлээн зөвшөөрсөн]] де-факто тусгаар тогтносон улс.<ref>{{Cite journal|author=Jansen, Dinah|title=The Conflict between Self-Determination and Territorial Integrity: the South Ossetian Paradigm|url=https://es.scribd.com/document/31659924/The-Conflict-between-Self-Determination-and-Territorial-Integrity-The-South-Ossetian-Paradigm|journal=Geopolitics Vs. Global Governance: Reinterpreting International Security|pages=222–242|year=2009|publisher=Centre for Foreign Policy Studies, University of Dalhousie|isbn=978-1-896440-61-3|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819063355/https://es.scribd.com/document/31659924/The-Conflict-between-Self-Determination-and-Territorial-Integrity-The-South-Ossetian-Paradigm|archive-date=19 August 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> [[#Гүрж|Гүрж]] бүхэлдээ [[Өмнөд Осетийн түр засаг захиргаа]] хэмээн нэхэмжилсэн.<ref name="cnnAbSO">{{Cite news|title=Russia condemned for recognising rebel regions|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/26/russia.vote.georgia/index.html|newspaper=CNN.com|publisher=Cable News Network|date=26 August 2008|access-date=26 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829045537/http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/26/russia.vote.georgia/index.html|archive-date=29 August 2008|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- |<span id="Приднестр"></span>'''{{flag|Приднестр}}'''&nbsp;– ᠌᠌Приднестрийн Бүгд Найрамдах Молдав Улс | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> Гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[#Молдав|Молдав]] нэхэмжилсэн {{extent}}Де-факто тусгаар тогтносон улс,<ref name=montevideo/> зөвхөн Абхаз болон Өмнөд Осети [[Приднестрийн гадаад харилцаа|хүлээн зөвшөөрсөн]].<ref name=ASOTREC /> [[#Молдав|Молдав]] бүхэлд нь нэхэмжилсэн.<ref>{{Cite news|date=20 November 2022|title=Transnistria profile – Overview|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18286268|access-date=11 June 2023}}</ref> |- |<span id="Сомалиланд"></span>'''{{flag|Сомалиланд}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Сомалиланд Улс | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> Гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[#Сомали|Сомали]] нэхэмжилсэн {{extent}}Де-факто тусгаар тогтносон улс,<ref name=montevideo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|last1=Ker-Lindsay|first1=James|title=The Foreign Policy of Counter Secession: Preventing the Recognition of Contested States|page=53|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|quote=In addition to the four cases of contested statehood described above, there are three other territories that have unilaterally declared independence and are generally regarded as having met the Montevideo criteria for statehood but have not been recognised by any states: Transnistria, Nagorny Karabakh, and Somaliland.|access-date=24 September 2013|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20131009041217/http://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|archive-date=9 October 2013|url-status=live|isbn=9780199698394}}</ref><ref name=FailureofStates>{{cite journal|url=http://minnjil.org/wp-content/uploads/2010/04/kreuterweb-pdf.pdf|last1=Kreuter|first1=Aaron|title=Self-Determination, Sovereignty, and the Failure of States: Somaliland and the Case for Justified Secession|journal=[[Minnesota Journal of International Law]]|volume=19|pages=380–381|publisher=[[University of Minnesota Law School]]|year=2010|issue=2 |quote=Considering each of these factors, Somaliland has a colorable argument that it meets the theoretical requirements of statehood. ... On these bases, Somaliland appears to have a strong claim to statehood.|access-date=24 September 2013|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927082111/http://minnjil.org/wp-content/uploads/2010/04/kreuterweb-pdf.pdf|archive-date=27 September 2013|url-status=dead}}</ref><ref name=AfricaReport>{{cite journal|url=http://www.operationspaix.net/IMG/pdf/ICG_Somaliland_AU_Leadership_2006-05-23_.pdf|author=International Crisis Group|title=Somaliland: Time for African Union leadership|journal=[[The Africa Report]]|issue=110|pages=10–13|publisher=[[Jeune Afrique|Groupe Jeune Afrique]]|date=23 May 2006|access-date=19 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720022321/http://www.operationspaix.net/IMG/pdf/ICG_Somaliland_AU_Leadership_2006-05-23_.pdf|archive-date=20 July 2011|df=dmy-all}}</ref> өөр аль ч улс [[Сомалиландын гадаад харилцаа|албан ёсоор дипломат байдлаар хүлээн зөвшөөрөөгүй]];{{efn|Хэдийгээр [[Сомалиланд–Тайванийн харилцаа|Тайвань де-факто хүлээн зөвшөөрсөн]].}} [[#Сомали|Холбооны Бүгд Найрамдах Сомали Улс]] бүхэлд нь нэхэмжилсэн.<ref name="Somalilandprofile">{{cite web|title=Somaliland profile|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14115069|website=[[BBC News]]|date=14 December 2017|access-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423054426/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14115069|archive-date=23 April 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- |<span id="Тайвань"></span>'''{{flag|Бүгд Найрамдах Хятад Улс|name=Тайвань}}'''&nbsp;– Бүгд Найрамдах Хятад Улс{{efn|name="ХятадТайвань"}} | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> 1971 он хүртэл НҮБ-ын гишүүн орон байсан, одоо гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[Тайванийн гадаад харилцаа|Хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй]]. [[#Хятад|Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс]] нэхэмжилсэн {{extent}}1949 оноос хойш [[Хятад|Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс]] (БНХАУ)-тай Хятадын засгийн газар гэдгээ хүлээн зөвшөөрөхийн төлөө өрсөлдөж буй улс. Бүгд Найрамдах Хятад Улс (БНХУ) нь [[Тайванийн газар зүй|Тайвань]], [[Пөнхү]], [[Жиньмэнь]], [[Мазү]] болон [[Пратас арал|Пратас арлыг]], мөн [[Спратлийн арлууд]]ын [[Тайпин арал]], [[Жунжоу хад]]ыг хянадаг бөгөөд [[Эх газрын Хятад|эх газрын]] эзлэгдсэн нутаг дэвсгэрийнхээ нэхэмжлэлээс татгалзаагүй байна.<ref>{{Cite news |title=Ma refers to China as ROC territory in magazine interview |work=[[Taipei Times]] |date=8 October 2008 |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/10/08/2003425320 |access-date=13 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603213128/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/10/08/2003425320 |archive-date=3 June 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> БНХУ-ыг НҮБ-ын гишүүн {{Numrec|Republic of China}} улс, түүнчлэн Ватикан хот хүлээн зөвшөөрдөг бөгөөд тэдгээрийн аль нь ч БНХАУ-ыг хүлээн зөвшөөрдөггүй. Нэмж дурдахад НҮБ-ын нэг гишүүн ([[Бутан]]) БНХУ болон БНХАУ-ыг [[Тайванийн гадаад харилцаа#БНХУ болон БНХАУ-тай ямар ч харилцаагүй|хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзжээ]]. Эдгээр харилцаанаас гадна БНХУ нь НҮБ-ын гишүүн 58 улс, [[Хязгаарлагдмал хүлээн зөвшөөрөгдсөн улс орны жагсаалт|өөрийгөө тунхагласан нэг улс]] (Сомалиланд), гурван газар нутаг ([[Гуам]], [[Хонконг]], [[Макао]]), Европын Холбоотой [[Нэг Хятад]]ын зарчмын дагуу [[Тайбэйн худалдаа эдийн засгийн төлөөлөгчийн газар|төлөөлөгчийн газар болон консулын газраар]] дамжуулан албан бус харилцаатай<ref>{{cite web|url=https://www.ey.gov.tw/state/News_Content3.aspx?n=A88B8E342A02AD0A&s=F1B6AD3B065E43D8|script-title=zh:中華民國國情介紹|date=22 March 2017|website=2.16.886.101.20003}}</ref> байна. Тайвань нь 110 төлөөлөгчийн газартай, дэлхийн 31 дэх том дипломат сүлжээтэй.<ref>{{cite web |last1=van der Wees |first1=Gerrit |title=Is Taiwan's International Space Expanding or Contracting? |url=https://thediplomat.com/2021/12/is-taiwans-international-space-expanding-or-contracting/ |website=thediplomat.com |publisher=The Diplomat |access-date=16 December 2021}}</ref> БНХУ-ын нутаг дэвсгэрийг бүхэлд нь БНХАУ нэхэмжилж байна.{{efn|name="TAI2"}} БНХУ нь ихэвчлэн "[[Хятадын Тайбэй]]" гэсэн нэршлээр [[Тайванийн гадаад харилцаа#Олон улсын байгууллагууд|олон улсын байгууллагуудад оролцдог]] бөгөөд [[Дэлхийн Худалдааны Байгууллага|ДХБ]]-д "Тайвань, Пөнху, Жиньмэнь, Мазүгийн тусдаа гаалийн нутаг дэвсгэр" гэсэн нэрээр бүрэн гишүүнчлэлтэй байдаг. БНХУ нь НҮБ-ыг үүсгэн байгуулагч гишүүн байсан бөгөөд 1945-1971 онд [[НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөл]]д хориг тавих эрхтэй гишүүн байсан. [[Хятад ба НҮБ]]-ыг үзнэ үү. |- |<span id="Умард Кипр"></span>'''{{flag|Умард Кипр}}'''&nbsp;– Умард Киприйн Бүгд Найрамдах Турк Улс | style="background:LemonChiffon;" |<span style="display:none">D</span> Гишүүнчлэлгүй | style="background:#fcc;" |[[#Кипр|Бүгд Найрамдах Кипр Улс]] нэхэмжилсэн {{extent}} Зөвхөн [[#Турк|Турк]] [[Умард Киприйн гадаад харилцаа|хүлээн зөвшөөрсөн]]. "Киприйн Турк улс" нэрийн дор [[Исламын хамтын ажиллагааны байгууллага]] болон [[Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллага|Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагын]] ажиглагч улс юм. Умард Киприйг бүхэлд нь [[#Кипр|Бүгд Найрамдах Кипр Улс]] нэхэмжилж байна.<ref>{{Citation|title=Cyprus|date=7 June 2023|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=11 June 2023|archive-date=9 Нэгдүгээр сар 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202203/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/|url-status=dead}}</ref> |} == Мөн үзэх == * [[Улс орнуудын газар нутгийн хэмжээ]] * [[Улс орнуудын хүн амын тоо]] * [[Улс орнуудын хүн амын нягт сийрэг]] == Тэмдэглэл == {{notelist|30em}} == Эшлэл == {{reflist|30em}} == Ном зүй == {{Refbegin}} * {{cite book |title=Дэлхий: Гурав дахь дэлхийн хөтөч: 1995/96 |editor1-last=Bissio |editor1-first=Roberto Remo |publisher=Instituto del Tercer Mundo |year=1995 |location=Montevideo |isbn=978-0-85598-291-1 |oclc=476299738}} * {{cite web |title=Улс эсвэл бүс нутаг, код, товчлол|url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49alpha.htm|publisher=Статистикийн хэлтэс, НҮБ|date=2010-04-01}} * {{cite web |last=Davis|first=Tim|title=Дэлхийн улс, орнуудын жагсаалт |url=http://www.timdavis.com.au/data/|work=TimDavis.com.au|date=2009-02-19}} * {{cite web |title=Газарзүйн нэрс|url=https://www.un.org/Depts/Cartographic/english/geoinfo/geoname.pdf|publisher=Олон нийтийн мэдээллийн газар, Зураг зүйн хэсэг, НҮБ|date=2000-09-07}} * {{cite web |title=ISO 3166-1 Улс орны нэр, кодын элементүүд|url=http://www.iso.org/iso/country_codes/iso_3166_code_lists/country_names_and_code_elements.htm|publisher=Олон улсын стандартчиллын байгууллага|year=2010}} * {{cite web |title=Улс, нутаг дэвсгэр, мөнгөн тэмдэгтийн жагсаалт|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm|publisher=Европын Холбооны хэвлэл мэдээллийн алба|date=2010-05-04}} * {{cite web |title=Дэлхийн баримт ном|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070607060922/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html|url-status=dead|archive-date=2007-06-07|publisher=Тагнуулын Төв Газар|location=АНУ|year=2010}} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=NYszJtC66FAC&q=%22official%20name%22%20palestine&pg=PA161 |page=161 |title=Middle East Review 2003/04: Эдийн засаг, бизнесийн тайлан |author=Мэдээллийн ертөнц (фирм), Олон улсын худалдааны танхим |edition=27th |location=Лондон |publisher=Коган Пейж |year=2003 |isbn=978-0-7494-4066-4 |oclc=51992589}} * {{cite web |url=https://peakbagger.com/PBGeog/countries.aspx|title=The Countries of the World|website=PeakBagger.com|last1=Slayden|first1=Greg|access-date=2020-07-24|df=dmy-all}} {{Refend}} [[Ангилал:Улсуудын жагсаалт|!Дэлхийн улсуудын жагсаалт]] [[Ангилал:Улс|!жагсаалт]] s26n1etpcuxner40zvvaeni9v50voza Изабела арал (Галапагос) 0 10292 853429 660785 2026-04-15T17:38:29Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Изабела арал (Эквадор)]] to [[Изабела арал (Галапагос)]] 660785 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Арал |NAME=Изабела арал |BILD2=Wolf volcano.jpg |BILD2-TEXT=Хиймэл дагуулаас авсан [[Вольф (галт уул)|галт уул Вольф]] |BILD1=Galapagos Fur Seal.jpg |BILD1-TEXT=Галапагос далайн хав |GEWAESSER=Номхон далай |GRUPPE=[[Галапагосын арлууд]] |BREITENGRAD=-0.44506 |LAENGENGRAD=-91.18803 |REGION-ISO=EC-W |KARTE= |POSKARTE= |LAENGE=137 |BREITE=83 |FLAECHE=4588 |ERHEBUNG=[[Вольф (галт уул)|Вольф]] |HOEHE=1707 |HOEHE-BEZUG= |HAUPTORT=Пуэрто Вильямил |EINWOHNER=2200 }} [[Зураг:Galapagos-satellite-esislandnames.jpg|300px|thumb|right|Галапагосын арлууд]] '''Изабела арал''' ({{lang-es|Isabela}}) нь [[Галапагосын арлууд]]ын хамгийн том [[арал]] юм. 4,588 км&sup2; талбайтай. Арлын хойд хэсгээр [[экватор]]ын шугам дайрч өнгөрнө. Тус арал нь 6 [[галт уул]]наас тогтдог бөгөөд тэдгээрийн хамгийн өндөр нь далайн түвшнээс дээш 1707м өргөгдсөн Вольф уул юм. Изабела аралд нэн ховор [[Галапагос заан яст мэлхий]]нээс гадна [[Галапагос оцон шувуу]], [[Далайн игуана]], [[Газрын игуана]], [[Галапагос далайн хав]], [[цэнхэр хөлт шувуу]], [[бор хотон]], [[фламинго]] зэрэг содон ховор амьтад амьдардаг. Изабела аралд 2006 оны байдлаар 1,780 хүн оршин сууж байгаа нь Галапагосын арлууд дунд 3-т орох үзүүлэлт юм. Хүн амын ихэнх нь арлын зүүн өмнөд хэсэгт байх Пуэрто Вилламил хотод оршин сууна. Тус арлын нэр нь [[Христофер Колумб]]ын аяллыг дэмжиж байсан [[Испани]]йн хатан хаан [[I Изабела]]гийн нэрнээс гаралтай. [[Ангилал:Эквадорын арал]] [[Ангилал:Өмнөд Америкийн арал]] [[Ангилал:Галапагосын арлуудын арал]] [[Ангилал:Номхон далайн арал]] d1gxckpsbaxt0o3pxicqxrzo5tnqlig 853431 853429 2026-04-15T17:40:27Z Enkhsaihan2005 64429 853431 wikitext text/x-wiki {{Short description|Галапагосын арлуудын хамгийн том арал}} {{Инфобокс арал | name = Изабела арал<br>(Альбемарл арал) | image_name = Galapagos Island Names.svg | image_caption = Галапагосын арлуудын газрын зураг | image_size = | map_image = Galapagos Islands - Overview.PNG | map_caption = | native_name = Isabela | native_name_link = Испани хэл | nickname = | location = [[Номхон далай]] | coordinates = {{coord|00|30|S|91|04|W|region:EC_type:isle_scale:1000000|display=inline,title}} | archipelago = [[Галапагосын арлууд]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 4586 | length_km = 100 | width_km = | highest_mount = [[Вулф галт уул]] | elevation_m = 1707 | country = Эквадор | country_admin_divisions_title = Муж | country_admin_divisions = [[Галапагос муж, Эквадор|Галапагос муж]] | population = 1,748<ref name=islandsite>{{cite web |publisher=Galapagos Conservancy |title=Isabela |url=http://www.galapagos.org/about_galapagos/about-galapagos/the-islands/isabela/ }}</ref> | population_as_of = | density_km2 = 0.47 | ethnic_groups = Эквадорчууд | additional_info = }} [[Зураг:Galapagos-satellite-esislandnames.jpg|300px|thumb|right|Галапагосын арлууд]] '''Изабела арал''' ({{lang-es|Isabela}}) нь [[Галапагосын арлууд]]ын хамгийн том [[арал]] юм. 4,588 км&sup2; талбайтай. Арлын хойд хэсгээр [[экватор]]ын шугам дайрч өнгөрнө. Тус арал нь 6 [[галт уул]]наас тогтдог бөгөөд тэдгээрийн хамгийн өндөр нь далайн түвшнээс дээш 1707м өргөгдсөн Вольф уул юм. Изабела аралд нэн ховор [[Галапагос заан яст мэлхий]]нээс гадна [[Галапагос оцон шувуу]], [[Далайн игуана]], [[Газрын игуана]], [[Галапагос далайн хав]], [[цэнхэр хөлт шувуу]], [[бор хотон]], [[фламинго]] зэрэг содон ховор амьтад амьдардаг. Изабела аралд 2006 оны байдлаар 1,780 хүн оршин сууж байгаа нь Галапагосын арлууд дунд 3-т орох үзүүлэлт юм. Хүн амын ихэнх нь арлын зүүн өмнөд хэсэгт байх Пуэрто Вилламил хотод оршин сууна. Тус арлын нэр нь [[Христофер Колумб]]ын аяллыг дэмжиж байсан [[Испани]]йн хатан хаан [[I Изабела]]гийн нэрнээс гаралтай. [[Ангилал:Эквадорын арал]] [[Ангилал:Өмнөд Америкийн арал]] [[Ангилал:Галапагосын арлуудын арал]] [[Ангилал:Номхон далайн арал]] p5n2uhq2cmssjhh00ru1p6w6jkmurzm Лорд Хау арал 0 10378 853432 819549 2026-04-15T17:55:43Z Enkhsaihan2005 64429 853432 wikitext text/x-wiki {{Short description|Тасманы тэнгис дэх Австралийн арал}} {{Инфобокс арал | name = Lord Howe Island | image_name = | image_caption = Лорд Хау арлын далбаа | map_image = Lord Howe ISS006-E-5731.png | map_caption = Хиймэл дагуулын зураг; хойд хэсэг нь баруун дээд буланд | native_name = | native_name_link = | location = [[Тасманы тэнгис]] | coordinates = {{Coord|31|33|15|S|159|05|06|E|type:isle_scale:1500000_region:AU|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 28 | major_islands = Лорд Хау арал, Адмиралтийн Групп, [[Рэббит арал]], Хонь шувууны арлууд, ба [[Болс-Пирамид]] | area_km2 = 14.55 | highest_mount = [[Гувер уул]] | elevation_m = 875 | country = [[Австрали]] | country_admin_divisions_title = Захиргааны хэлтэс | country_admin_divisions = [[Шинэ Өмнөд Уэльс]]ийн [[нэгтгээгүй нутаг дэвсгэр]]<br />[[Лорд Хоу арлын зөвлөл]] захирдаг<ref name=RegionalProfile>{{cite web|url=http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/0/B6FC650DDE89627CCA256EA00079B950/$File/13621_2004.pdf|title=Regional Statistics – New South Wales|publisher=Австралийн Статистикийн Товчоо|year=2004|access-date=2009-04-19|archive-date=2009-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226041115/http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/0/B6FC650DDE89627CCA256EA00079B950/$File/13621_2004.pdf|url-status=live}}</ref> | population = {{plainlist| *445 *Ямар ч үед жуулчдын тоо 400-ээр хязгаарлагддаг.}} | population_as_of = {{CensusAU|2021}} | population_footnotes = <ref name="Census2021">{{Census 2021 AUS|id=SAL12396|name=Lord Howe Island (State Suburb)|access-date=2026-04-15|quick=on}}</ref> | density_km2 = 30.58 | ethnic_groups = | timezone1 = LHST | utc_offset1 = +10:30 | timezone1_DST = LHDT | utc_offset1_DST = +11:00 | postal_code_type = [[Австрали дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = 2898 | additional_info = | footnotes = {{Infobox designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Лорд Хау арлын бүлэг | designation1_type = Байгалийн | designation1_criteria = vii, x | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/186 186] | designation1_free1name = Бүс нутаг | designation1_free1value = [[Далайн орнуудын Дэлхийн өвийн жагсаалт|Ази-Номхон далай]] | designation1_date = 1982 <small>(6-р [[Дэлхийн өвийн хороо|чуулган]])</small> }} }} '''Лорд Хау''' ({{lang-en|Lord Howe Island}}) нь [[Австрали]]йн эх газрын зүүн эргээс дорно зүгт 600 [[км]] зайд орших [[Номхон далай]]н жижиг арал юм. Уг арлыг 1788 онд Хенри Лижбирд Болл нээсэн бөгөөд ялтангуудыг цөлөх газруудын нэг болжээ. Өмнө нь огт хүн ирж байгаагүй бөгөөд [[Полинези]]йн аль ч арлынхан мэддэггүй байжээ. Арлын ойролцоох галт уулын үлдэгдэл хадыг анх нээсэн Боллын нэрээр буюу Боллын [[пирамид]] хэмээн нэрлэх болжээ. Харин арлыг анхны амбан захирагчийнх нь нэрээр нэрлэжээ. Лорд Хау арал хавирган [[сар]] хэлбэртэй, ойролцоогоор 10 км урт, 2 км өргөнтэй. 7 сая жилийн өмнө унтарсан асар том [[галт уул]]ын тогооны амсар нь өнөөгийн Хау арал гэж үздэг. [[Амьтан]], ургамлын аймгийн хувьд Австрали, [[Шинэ Гвиней]], [[Шинэ Каледон]]той төстэй нэг бүлэгт хамаарах бөгөөд халуун орны ширэнгэ ой бүрхсэн байдаг. Мөн зөвхөн уг арал ургах Хау [[дал мод]] ургадаг. Амьтан ургамлын гайхалтай өвөрмөц онцлогийг нь харгалзан үзэж, 1982 онд ЮНЕСКО дэлхийн өвүүдийн тоонд багтаажээ. == Цахим холбоос == {{Commons|Lord Howe Island}} *[http://lordhoweisland.info/ Lord Howe Island Tourism Association web site] (Regarded by local residents as the "Official" home page) *[http://environment.gov.au/heritage/places/world/lord-howe/index.html World heritage listing for Lord Howe Island] *[http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/aa/aa0109_full.html Lord Howe Island subtropical forests (World Wide Fund for Nature)] *[https://web.archive.org/web/20060824150231/http://fnpw.org.au/enews3/lhiPhasmid.htm Rodent eradication on Lord Howe Island (Foundation for National Parks & Wildlife)] *[https://web.archive.org/web/20110414022245/http://www.janeresture.com/lord_howe/index.htm Jane's Lord Howe Island Page] *[http://www.nmm.ac.uk/collections/explore/object.cfm?ID=G262%3A16%2F2 Chart of Lord Howe Island] by J. Stockdale from 1789, at the National Maritime Museum *[http://www.wikiscuba.com/wiki/index.php/Lord_Howe_Island Wikiscuba - Lord Howe Island]{{Dead link|date=Есдүгээр сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://web.archive.org/web/20070301201740/http://volcano.und.nodak.edu/vwdocs/volc_images/australia/balls_pyramid/howe.html Maps] *[http://beetlespace.wz.cz/e_Lamprima_insularis.html Lamprima insularis - Lord Howe Island endemic species] == Эшлэл == <references/> [[Ангилал:Лорд Хау арал| ]] [[Ангилал:Австралийн тусгай хамгаалалттай газар нутаг]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын тусгай хамгаалалттай газар нутаг]] [[Ангилал:Галт уул]] [[Ангилал:Тасманы тэнгисийн арал]] [[Ангилал:Шинэ Өмнөд Вэльсийн арал]] 1a6h8h62jzwboi3lcv3klyky0mspyvm 853433 853432 2026-04-15T17:56:08Z Enkhsaihan2005 64429 853433 wikitext text/x-wiki {{Short description|Тасманы тэнгис дэх Австралийн арал}} {{Инфобокс арал | name = Лорд Хау арал | image_name = | image_caption = Лорд Хау арлын далбаа | map_image = Lord Howe ISS006-E-5731.png | map_caption = Хиймэл дагуулын зураг; хойд хэсэг нь баруун дээд буланд | native_name = Lord Howe Island | native_name_link = Англи хэл | location = [[Тасманы тэнгис]] | coordinates = {{Coord|31|33|15|S|159|05|06|E|type:isle_scale:1500000_region:AU|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 28 | major_islands = Лорд Хау арал, Адмиралтийн Групп, [[Рэббит арал]], Хонь шувууны арлууд, ба [[Болс-Пирамид]] | area_km2 = 14.55 | highest_mount = [[Гувер уул]] | elevation_m = 875 | country = [[Австрали]] | country_admin_divisions_title = Захиргааны хэлтэс | country_admin_divisions = [[Шинэ Өмнөд Уэльс]]ийн [[нэгтгээгүй нутаг дэвсгэр]]<br />[[Лорд Хоу арлын зөвлөл]] захирдаг<ref name=RegionalProfile>{{cite web|url=http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/0/B6FC650DDE89627CCA256EA00079B950/$File/13621_2004.pdf|title=Regional Statistics – New South Wales|publisher=Австралийн Статистикийн Товчоо|year=2004|access-date=2009-04-19|archive-date=2009-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226041115/http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/0/B6FC650DDE89627CCA256EA00079B950/$File/13621_2004.pdf|url-status=live}}</ref> | population = {{plainlist| *445 *Ямар ч үед жуулчдын тоо 400-ээр хязгаарлагддаг.}} | population_as_of = {{CensusAU|2021}} | population_footnotes = <ref name="Census2021">{{Census 2021 AUS|id=SAL12396|name=Lord Howe Island (State Suburb)|access-date=2026-04-15|quick=on}}</ref> | density_km2 = 30.58 | ethnic_groups = | timezone1 = LHST | utc_offset1 = +10:30 | timezone1_DST = LHDT | utc_offset1_DST = +11:00 | postal_code_type = [[Австрали дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = 2898 | additional_info = | footnotes = {{Infobox designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Лорд Хау арлын бүлэг | designation1_type = Байгалийн | designation1_criteria = vii, x | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/186 186] | designation1_free1name = Бүс нутаг | designation1_free1value = [[Далайн орнуудын Дэлхийн өвийн жагсаалт|Ази-Номхон далай]] | designation1_date = 1982 <small>(6-р [[Дэлхийн өвийн хороо|чуулган]])</small> }} }} '''Лорд Хау''' ({{lang-en|Lord Howe Island}}) нь [[Австрали]]йн эх газрын зүүн эргээс дорно зүгт 600 [[км]] зайд орших [[Номхон далай]]н жижиг арал юм. Уг арлыг 1788 онд Хенри Лижбирд Болл нээсэн бөгөөд ялтангуудыг цөлөх газруудын нэг болжээ. Өмнө нь огт хүн ирж байгаагүй бөгөөд [[Полинези]]йн аль ч арлынхан мэддэггүй байжээ. Арлын ойролцоох галт уулын үлдэгдэл хадыг анх нээсэн Боллын нэрээр буюу Боллын [[пирамид]] хэмээн нэрлэх болжээ. Харин арлыг анхны амбан захирагчийнх нь нэрээр нэрлэжээ. Лорд Хау арал хавирган [[сар]] хэлбэртэй, ойролцоогоор 10 км урт, 2 км өргөнтэй. 7 сая жилийн өмнө унтарсан асар том [[галт уул]]ын тогооны амсар нь өнөөгийн Хау арал гэж үздэг. [[Амьтан]], ургамлын аймгийн хувьд Австрали, [[Шинэ Гвиней]], [[Шинэ Каледон]]той төстэй нэг бүлэгт хамаарах бөгөөд халуун орны ширэнгэ ой бүрхсэн байдаг. Мөн зөвхөн уг арал ургах Хау [[дал мод]] ургадаг. Амьтан ургамлын гайхалтай өвөрмөц онцлогийг нь харгалзан үзэж, 1982 онд ЮНЕСКО дэлхийн өвүүдийн тоонд багтаажээ. == Цахим холбоос == {{Commons|Lord Howe Island}} *[http://lordhoweisland.info/ Lord Howe Island Tourism Association web site] (Regarded by local residents as the "Official" home page) *[http://environment.gov.au/heritage/places/world/lord-howe/index.html World heritage listing for Lord Howe Island] *[http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/aa/aa0109_full.html Lord Howe Island subtropical forests (World Wide Fund for Nature)] *[https://web.archive.org/web/20060824150231/http://fnpw.org.au/enews3/lhiPhasmid.htm Rodent eradication on Lord Howe Island (Foundation for National Parks & Wildlife)] *[https://web.archive.org/web/20110414022245/http://www.janeresture.com/lord_howe/index.htm Jane's Lord Howe Island Page] *[http://www.nmm.ac.uk/collections/explore/object.cfm?ID=G262%3A16%2F2 Chart of Lord Howe Island] by J. Stockdale from 1789, at the National Maritime Museum *[http://www.wikiscuba.com/wiki/index.php/Lord_Howe_Island Wikiscuba - Lord Howe Island]{{Dead link|date=Есдүгээр сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://web.archive.org/web/20070301201740/http://volcano.und.nodak.edu/vwdocs/volc_images/australia/balls_pyramid/howe.html Maps] *[http://beetlespace.wz.cz/e_Lamprima_insularis.html Lamprima insularis - Lord Howe Island endemic species] == Эшлэл == <references/> [[Ангилал:Лорд Хау арал| ]] [[Ангилал:Австралийн тусгай хамгаалалттай газар нутаг]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын тусгай хамгаалалттай газар нутаг]] [[Ангилал:Галт уул]] [[Ангилал:Тасманы тэнгисийн арал]] [[Ангилал:Шинэ Өмнөд Вэльсийн арал]] 5dcxdrdiaimevqlrqhicwvho3mkwawf Норвеги 0 10904 853425 848819 2026-04-15T17:29:32Z Enkhsaihan2005 64429 853425 wikitext text/x-wiki {{Short description|CХойд Европ дахь улс}} {{About|Европын улсын}} {{Инфобокс улс | conventional_long_name = Норвегийн Хаант Улс | native_name = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent; text-align:center; line-height:normal; font-size:84%; |title = Бусад албан ёсны нэр |{{center|{{ubl |{{native name|nb|Kongeriket Norge}} |{{native name|nn|Kongeriket Noreg}} |{{nowrap|{{native name|se|Norgga gonagasriika|fontsize=81%}}}} |{{native name|smj|Vuona gånågisrijkka}} |{{native name|sma|Nöörjen gånkarïjhke|fontsize=81%}} |{{nowrap|{{native name|fkv|Norjan kuninkhaanvaltakunta}}}} }} }} }} | common_name = Норвеги | image_flag = Flag of Norway.svg | flag_type = [[Норвегийн төрийн далбаа|Төрийн далбаа]] | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | symbol = Норвегийн төрийн сүлд | symbol_type = Сүлд | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Дэлхийн бөмбөрцөг|[[File:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Европын газрын зураг|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|[[Норвегийн эзэмшлийн жагсаалт|Нутаг дэвсгэр болон хараат нутаг]]|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=ногоон |region=Европ |region_color=ногоон болон хар саарал}} | national_anthem = ''[[Норвегийн төрийн дуулал|Ja, vi elsker dette landet]]''<br />({{Lang-mn|"Тийм ээ, бид энэ нутагтаа хайртай"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Норвегийн хааны дуулал|Kongesangen]]''<br />({{Lang-mn|"Хааны Дуу"}}) </div> | national_motto = | official_languages = {{hlist|[[Норвеги хэл|Норвеги]]{{NoteTag|Бичгийн хувилбар: [[Бүкмол]] болон [[Нюнорск]]}}|[[Саам хэлнүүд|Сами хэл]]<ref name="LanguageCouncilSami" />{{NoteTag|[[Хойд Сами хэл|Хойд]], [[Луле-Сами хэл|Луле]], болон [[Өмнөд Сами хэл|Өмнөд]] хувилбарууд}}}} | national_languages = {{hlist|[[Квен хэл|Квен]]|[[Цыган хэл|Цыган]]|[[Скандинав Цыган хэл|Скандинав Цыган хэл]]<ref name="min">{{cite web |url = http://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Minoritetssprak/ |title = Minoritetsspråk |website=Språkrådet }}</ref>|[[Норвегийн дохионы хэл]]}} | ethnic_groups = {{plainlist| * 81.5% [[Норвегичууд‎]]{{NoteTag|[[уугуул иргэд|Нутгийн уугуул]] [[Саамчууд]], болон [[Норвеги дахь еврейчүүдийн түүх|Еврей]], [[Норвеги болон Шведийн аялагчид|Аялагчид]], [[Ойн Финчүүд]], [[Цыганууд|Цыган]], болон [[Квен]] зэрэг [[цөөнхийн бүлгүүд]]ийг багтаасан.}} * 18.5% [[Норвеги руу чиглэсэн цагаачлал|Гадаад]] }} | ethnic_groups_ref = <ref name="immigrant_population_2020_detailed">{{cite web |url = https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2020-03-09 |title = Immigrants and their children as of 1 January 2020 |publisher = Statistics Norway |date = 9 March 2020 |access-date=26 December 2020 }}</ref><ref name="immigrant_population_2020">{{cite web |url = https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar |title = Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents |publisher = Statistics Norway |date = 9 March 2021 |access-date = 30 March 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/id1403/|title=Samer|first=Fornyings-, administrasjons- og|last=kirkedepartementet|date=16 June 2006|website=Regjeringen.no}}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/nasjonale-minoriteter/id1404/ |title=Nasjonale minoriteter |first=Arbeids- og|last=inkluderingsdepartementet |date=16 June 2006|website=Regjeringen.no }}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web |url=https://www.ssb.no/en/system/ |title=05183: Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, by sex and country background 1970 – 2021-PX-Web SSB |website=SSB }}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | ethnic_groups_year = 2021 | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Христийн шашин|Христ]] {{Tree list}} **68% [[Норвегийн Сүм]]{{NoteTag|2012 оны [[Норвегийн Үндсэн хууль|үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр]] Эвангелийн-Лютеран шашин нь төрийн нийтийн шашин байсан.<ref>{{cite web |url = https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20150908050922/https://stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |url-status=dead |title = The Constitution of Norway, Article 16 (English translation, published by the Norwegian Parliament) |archive-date=8 September 2015 }}</ref>}} **6.9% бусад [[Христийн урсгалын жагсаалт|урсгал]] {{Tree list/end}} |21.2% [[Шашин шүтэхгүй байдал|Шашингүй]] |3.1% [[Норвеги дахь ислам|Ислам]] |0.8% [[Норвеги дахь шашин шүтлэг|бусад]]}} | religion_ref = <ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Норвегичууд]] | capital = [[Осло]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = [[Нэгдмэл улс|Нэгдмэл]] [[Парламентын засаглалын систем|парламентын]] [[үндсэн хуульт хаант засаг]] | leader_title1 = [[Норвегийн хаант засаг|Хаан]] | leader_name1 = [[Харальд V]] | leader_title2 = [[Норвегийн ерөнхий сайд|Ерөнхий Сайд]] | leader_name2 = [[Жонас Гар Сторе]] | leader_title3 = [[Стортингийн ерөнхийлөгчийн жагсаалт|Стортингийн ерөнхийлөгч]] | leader_name3 = [[Масуд Гараххани]] | leader_title4 = [[Норвегийн Дээд шүүх|Ерөнхий шүүгч]] | leader_name4 = [[Торил Мари Эйе]] | legislature = [[Стортинг]] | sovereignty_type = [[Норвегийн түүх|Түүх]] | established_event1 = [[Норвегийн нэгдэл|Нэгдмэл улс байгуулагдсан]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Норвегийн хаант улс (872–1397)|Норвегийн хуучин хаант улс]] (Оргил хэмжээ) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Кальмарын холбоо]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Дани–Норвегийн холбоо]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Норвегийн хаант улс (1814)|Дахин байгуулагдсан]]<ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |title = The Re-establishing of a Norwegian State |website = regjeringen.no |date = 5 July 2020 }}</ref> | established_date5 = [[Алдартнуудын уулзалт|2 сарын 25, 1814]] | established_event6 = [[Норвегийн Үндсэн хууль|Үндсэн хууль]] | established_date6 = 5 сарын 17, 1814 | established_event7 = [[Швед-Норвегийн Холбоо]] | established_date7 = 11 сарын 4, 1814 | established_event8 = [[Швед-Норвегийн холбооны задрал]] | established_date8 = 6 сарын 7, 1905 | area_rank = 61<sup>b</sup> <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote = <ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 December 2019|access-date=1 March 2020|archive-date=8 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118 | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213 | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP = {{increase}} $425 тэрбум <ref name="imf2">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October|title=World Economic Outlook Database, October 2022|date=October 2022|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date= 1 December 2022}}</ref> | GDP_PPP_rank = 52 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $78,128 <ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 6 | GDP_nominal = {{increase}} $504 тэрбум<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_rank = 30 | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $92,646 <ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3 | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=22 June 2022}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="UNDP2023">{{Cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/human-development-indexindicies/HDI|title=2022 Human Development Index Ranking|publisher=United Nations Development Programme|date=2023-03-13|accessdate=2024-03-16|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2 | currency = [[Норвеги крон]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Төв Европын Цаг|ТЕЦ]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Төв Европын Зуны Цаг|ТЕЗЦ]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|өө|өдөр}}.{{abbr|сс|сар}}.{{abbr|жжжж|жил}} | drives_on = баруун | calling_code = [[Норвеги дахь утасны дугаар|+47]] | cctld = [[.no]]<sup>d</sup> | footnote_a = Тус улс албан ёсны уриагүй боловч [[1814 оны Норвегийн үүсгэн байгуулагч ассамблей]]гаас өгсөн тангараг нь хамгийн ойрын албан бус адилтгах зүйл гэж үзэж болно:<br />''[[Норвегийн үндэсний уриа|Enige og tro inntil Dovre faller]]'' ([[Бүкмол]])<br />''Einige og tru inntil Dovre fell'' ([[Нюнорск]])<br />"[[Доврефьелль|Довре]] унах хүртэл нэгдмэл, үнэнч" | footnote_b = Эх газар, [[Свальбард ба Ян Майен]]ыг багтаасан.<ref name="kart_2019" /> (Бүрэлдэхүүн газар нутгийг тооцохгүй бол Норвеги нь дэлхийд газар нутгаараа 67-д орно.) | footnote_c = Энэ хувьд эх газар, Свальбард болон Ян Майеныг тооцсон болно. Мөсөн голыг "хуурай газраар" тооцсон. | footnote_d = Дахин хоёр домэйнийг өгсөн боловч ашиглагддаггүй: [[.sj]] (Свальбард ба Ян Майен); [[.bv]] ([[Буве арал]]). | today = }} '''Норвеги''' ({{lang-no|Norge}} ([[Бүкмол]]) ба ''Noreg'' ([[Нюнорск]])) буюу албан ёсоор '''Норвегийн Хант Улс''' нь Умард Европ дахь [[Скандинавын хойг]]ийн баруун эргийг эзлэн орших, [[Үндсэн хуульт хаант засаг]]т улс юм. Хуурай газар дахь хилийн ихэнх нь [[Швед]]тэй байх бөгөөд, зүүн хязгаар нь өмнө талаараа [[Финланд]], зүүн талаараа [[Оросын Холбооны Улс]]тай хиллэдэг. [[Хойд тэнгис]] дэх усан хилээр баруун талаараа [[Нэгдсэн Вант Улс]], [[Фарерын арлууд]], [[Скагерракын хоолой]]гоор өмнө талаараа [[Дани]] улстай хиллэдэг. Тус улсын [[Атлантын далай]] болон [[Баренцын тэнгис]]ийн эрэг нь [[фьорд]]уудаараа алдартай. [[1920]]-иод онд Норвеги нь [[Ян Майен]]ыг нэгтгэж, [[Умард мөсөн далай]] дахь [[Свальбард]]ын ольтриг буюу Шпицбергенийг [[Шпицбергений гэрээ]] ёсоор эзэмших болсон юм. Мөн туйл орчмын [[Буве арал]], [[Петр I арал]], [[Күйн Модын газар]] нь Норвегийн хамааралтай нутаг дэвсгэр боловч албан ёсоор тус улсад харьяалагддаггүй. Антарктид дахь [[Күйн Модын газар]] нь бусад улсаар хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй байгаа. [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]аас хойш Норвеги нь эдийн засгийн хурдацтай өсөлтийн үр дүнд дэлхийн хамгийн чинээлэг орнуудын нэг болжээ. Норвеги нь дэлхийд газрын тосны экспортоороо 4-т орох<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2176rank.html |title=CIA&nbsp;— The World Factbook&nbsp;— Rank Order&nbsp;— Oil&nbsp;— exports |publisher=Cia.gov |date=2009-02-10 |accessyear=2009 |accessdate=3 сарын 9 |archive-date=2013-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309180447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2176rank.html |url-status=dead }}</ref> бөгөөд газрын тос олборлолт нь тус улсын [[ДНБ]]-ий дөрөвний нэгийг бүрдүүлдэг.<ref>{{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=UPDATE 1-Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |publisher=Uk.reuters.com |date=2007-09-06 |accessyear=2009 |accessdate=3 сарын 9 |archive-date=2020-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead }}</ref> Мөн Норвеги нь [[байгалийн хий]], [[усны эрчим хүч]], [[загас]], ой, эрдэс бодисын арвин баялагтай улс болно. 2006 оны байдлаар далайн хүнсний экспортоор дэлхийд [[Хятад]]ын дараа 2-т бичигдэж байна.<ref>{{cite web |url=http://www.globefish.org/filedownload.php?fileId=560 |title=FAO Globefish global trends 2006 |date= |accessyear=2009 |accessdate=3 сарын 9 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010164444/http://www.fao.org/in-action/globefish/en/ |url-status=dead }}</ref> Түүнчлэн хүнсний, усан онгоцны, химийн, олборлох, меттал боловсруулах, загас агнуур, цаасны аж үйлдвэр өндөр хөгжсөн. Тус улс нь 2001-2006 онуудад [[хүний хөгжлийн индекс]]ээрээ дэлхийд тэргүүлсэн бөгөөд 2007, 2008 онуудад [[Исланд]]тай тэргүүн байрыг хуваан эзэлж байна. 2007 оны [[Олон улсын энхтайвны индекс]]ээр ч дэлхийн хамгийн тайван орноор шалгарсан аж.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/6704767.stm |title=World Norway rated most peaceful nation |publisher=BBC News |date=2007-05-30 |accessyear=2009|accessdate=3 сарын 9}}</ref> Норвеги нь [[НАТО]]-г үүсгэн байгуулсан анхны 12 орнуудын нэг юм. Норвегийн хаан — Харальд V (1991 оноос), Ерөнхий сайд — Йонас Гар Стёре (2021 оноос). Норвеги улс 11 фюльке (аймаг) -т хуваагддаг бөгөөд фюльке буюу аймаг нь 356 муниципалитет (сум) хуваагдаж задардаг байна. Норвегийн нийслэл- [[Осло]] хот. Норвеги НАТО гишүүн, Скандинавын паспорын холбоо болон Шенгений бүсэд ордог байна. == Хүн ам == '''5,265,158''' хүн амтай (2016 оны 7-р сарын тооцоогоор) Норвеги улс нь Европын хамгийн бага хүн амтай орнуудын нэг юм. Хүн амын нягтрал 16 хүн/км². Гэсэн хэдий ч хүн амын тархалт жигд бус байдаг байна. Нийт хүн амын 80 % гаруй нь Норвегийн Өмнөд, Баруун болон Зүүн хэсэгт оршин суудаг. Нийслэл Осло-гоос бусад хүн ам ихтэй хотууд: -Берген, Тронхейм, Ставангер, Кристиансанн, Фредрикстад, Тромсё болон Драммен юм. Норвегийн нийгэм угсаатны хувьд түүхэндээ нэгэн төрлийн байсан. 1980-аад он гэхэд хүн амын хүн ам зүйн хөгшрөлтийн эдийн засгийн сөрөг үр дагаврыг сааруулахын тулд Норвегид цагаачлалын либерал нээлттэй бодлого баримталсан. 20-р зууны сүүлч, 21-р зууны эхэн үед хоцрогдсон Африк, Ази, Европ, Латин Америкийн орнуудаас дүрвэгсэд, цагаачид Норвеги руу идэвхтэй нүүж эхэлсэн. Ийнхүү 2021 оны байдлаар Норвеги нь угсаатны соёл, шашин шүтлэг, арьс өнгө, үндэсний олон янз байдал бүхий үндэстэн дамнасан улс болсон юм. 2020 оны байдлаар Норвегийн хүн амын 75.2% нь норвеги угсаатнууд, 1,333,620 хүн (24.8%) нь цагаачид болон тэдний үр удам (эхний үеийн цагаачид, эсвэл нэг эсвэл хоёр эцэг эх нь гадаад гаралтай) байжээ. == Тэмдэглэл == {{notelist}} {{NoteFoot}} == Эшлэл == <references/> {{NaviBlock |Хөтлөгч мөр Европын улсууд |Хөтлөгч мөр ЕАБХАБ-ын гишүүн улсууд |Хөтлөгч мөр Умард Атлантын Гэрээний Байгууллагын гишүүн улсууд |Хөтлөгч мөр Европын Чөлөөт Худалдааны Холбоо |Хөтлөгч мөр Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа ба хөгжлийн байгууллага }} [[Ангилал:Норвеги| ]] [[Ангилал:Европын орон]] [[Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн]] [[Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон]] [[Ангилал:Хаант Улс]] [[Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон]] 3i2vzz7afc2r5mjf21j9cfmq6a2br6s Аэро Монголиа 0 11825 853468 805533 2026-04-15T20:53:38Z Enkhsaihan2005 64429 853468 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mongolian airline}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Аэро Монголиа | logo = Aero Mongolia logo.png | logo_size = 150 | image = Aero Mongolia Airbus A319.jpg | caption = Aero Mongolia [[Airbus A319|A319]] | fleet_size = 3 | destinations = 3 | IATA = M0 | ICAO = MNG | callsign = AERO MONGOLIA | parent = Monnis Group | founded = 2001 | headquarters = 4F, Monnis Building, 18-р хороо, Хан-Уул дүүрэг, Улаанбаатар, Монгол | key_people = Базын Чулуунбаатар (CEO) | hubs = [[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал]] | focus_cities = | num_employees = 210 | website = https://www.aeromongolia.com/ }} [[Файл:Aero Mongolia Embraer ERJ 145.jpg|thumb|Embraer ERJ 145]] '''Аэро Монголиа''' ХХК нь 2003 онд зорчигч тээврийн анхны нислэгээ орон нутагт хийж эхэлсэн ба одоо 200 гаруй ажилчин, албан хаагчидтай, сүүлийн үеийн найдвартай техник технологиор бүрэн тоноглогдсон 50 хүний суудалтай Embraer ERJ 145 маягийн 2 ширхэг онгоц, 141 хүний суудалтай Airbus A319-112 маягийн 1 ширхэг онгоц, 143 хүний суудалтай Airbus A319-115 маягийн 1 онгоц, нийт 4 онгоцтой, олон улсын 6 чиглэлд, орон нутгийн 7 чиглэлд нислэг үйлдэж буй үндэсний агаарын тээвэрлэгч юм. Дэлхийн чанарын хорооноос “Зорчигч, үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийг өндөр байлгаж, найдвартай, аюулгүй үйлчилгээ үзүүлэх хүчин чармайлтуудыг үнэлэж “Цагаан алтан од” шагналыг 2008 оны 09 дүгээр сарын 22-нд [[Франц]]ын [[Парис]] хотноо гардуулсан. == Нислэгийн чиглэл == ==== Олон улсын шууд нислэгийн чиглэл: ==== * Сөүл, Солонгос * Токио, Япон * Хөх хот, Хятад * Тяньжинь, Хятад *Иркутск, Орос * Ханой, Вьетнам ===== Орон нутгийн нислэгийн чиглэл: ===== [[Файл:Aero Mongolia Airbus A319.jpg|thumb|Airbus A319]] * Мөрөн, Хөвсгөл * Даланзадгад, Өмнөговь * Өлгий, Баян-Өлгий * Ховд * Увс * Алтай, Говь-Алтай * Завхан == Парк шинэчлэл == Одоо эзэмшиж буй агаарын хөлгүүд: * Embraer ERJ 145 (2) * Airbus A319-112 (1) * Airbus A319-115 (1) Өмнө эзэмшиж байсан агаарын хөлгүүд: * [[:en:Fokker_50|Fokker 50]] (4) * [[:en:Fokker_100|Fokker 100]] (2) /2005-2011/ == Холбоо барих == Утас: +976 70103030 Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100093989191478 Instagram: https://www.instagram.com/aeromongoliaair/ Twitter: https://twitter.com/AeroMGL == Түүхэн он цагийн дараалал == * 2001 оны 06 сард Аэро Монголиа ХХК үүсгэн байгуулагдлаа. * 2002 оны 10 сард Аэро Монголиа ХХК агаарын тээвэрлэгчийн эрх авав. * 2003 оны 05 сард [[Фоккер]]-50 маягийн 2 ширхэг агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2003 оны 06 сарын 03-нд зорчигч тээврийн анхны нислэгээ орон нутагт хийсэн. * 2003 оны 12 сард олон улсын нислэг хийж эхэлсэн ([[Улаанбаатар]]-[[Хөх хот]]). * 2004 онд Баруун бүсийн судалгааны төвөөс “Сэтгэлд дотно үйлчилгээ” өргөмжлөл авлаа. * 2004 оны 4 сард Улаанбаатар-[[Эрхүү]]гийн чиглэлд нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 01 сард Фоккер 100 маягийн анхны агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2006 оны 01 сард Монголын орон нутгийн чиглэлд анх удаа тийрэлтэт хөдөлгүүрт онгоцоор нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 02 сард Улаанбаатар-[[Чөнжү]]гийн чиглэлд нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 03 сард Улаанбаатар-[[Тяньжин]] чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2006 оны 07 сард Фоккер-100 маягийн хоёр дахь агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2006 оны 09 сард Дэлхийн чанарын хорооноос “Чанарын Алтан од” шагнал хүртсэн. * 2006 оны 12 сард орон нутгийн нислэгийн 90%-ийг үйлддэг болсон. * 2007 оны 06 сард Моннис групп хөрөнгө оруулалт хийн компанийн менежментийг авав. * 2008 оны 09 сард Хөх хотын төлөөлөгчийн газрын шинэ оффисын нээлт хийлээ. * 2008 оны 09 сард Дэлхийн чанарын хорооноос “Чанарын Цагаан алтан од” шагнал хүртсэн. * 2010 оны 08 сард [[Фоккер]]-50 маягийн 1 ширхэг агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2018 онд Embraer ERJ 145 маягийн анхны онгоцоо хүлээн авав. * 2019 онд Embraer ERJ 145 маягийн хоёр дахь онгоцоо хүлээн авав. * 2021 онд Airbus A319 маягийн анхны онгоцоо хүлээн авлаа. * 2021 онд Улаанбаатар-Ханой чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2022 онд Улаанбаатар-Токио чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2023 онд Airbus A319 маягийн хоёр дахь онгоцоо хүлээн авлаа. * 2023 онд Улаанбаатар-Сөүл чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. {{commonscat}} [[Ангилал:Монголын авиа компани]] [[Ангилал:2003 онд байгуулагдсан]] pghgx4ab85w8mtlbrfo7dyxaqlcfqbp 853469 853468 2026-04-15T20:54:08Z Enkhsaihan2005 64429 853469 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mongolian airline}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Аэро Монголиа | logo = Logo (Horizontal).png | logo_size = 150 | image = Aero Mongolia Airbus A319.jpg | caption = Aero Mongolia [[Airbus A319|A319]] | fleet_size = 3 | destinations = 3 | IATA = M0 | ICAO = MNG | callsign = AERO MONGOLIA | parent = Monnis Group | founded = 2001 | headquarters = 4F, Monnis Building, 18-р хороо, Хан-Уул дүүрэг, Улаанбаатар, Монгол | key_people = Базын Чулуунбаатар (CEO) | hubs = [[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал]] | focus_cities = | num_employees = 210 | website = https://www.aeromongolia.com/ }} [[Файл:Aero Mongolia Embraer ERJ 145.jpg|thumb|Embraer ERJ 145]] '''Аэро Монголиа''' ХХК нь 2003 онд зорчигч тээврийн анхны нислэгээ орон нутагт хийж эхэлсэн ба одоо 200 гаруй ажилчин, албан хаагчидтай, сүүлийн үеийн найдвартай техник технологиор бүрэн тоноглогдсон 50 хүний суудалтай Embraer ERJ 145 маягийн 2 ширхэг онгоц, 141 хүний суудалтай Airbus A319-112 маягийн 1 ширхэг онгоц, 143 хүний суудалтай Airbus A319-115 маягийн 1 онгоц, нийт 4 онгоцтой, олон улсын 6 чиглэлд, орон нутгийн 7 чиглэлд нислэг үйлдэж буй үндэсний агаарын тээвэрлэгч юм. Дэлхийн чанарын хорооноос “Зорчигч, үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийг өндөр байлгаж, найдвартай, аюулгүй үйлчилгээ үзүүлэх хүчин чармайлтуудыг үнэлэж “Цагаан алтан од” шагналыг 2008 оны 09 дүгээр сарын 22-нд [[Франц]]ын [[Парис]] хотноо гардуулсан. == Нислэгийн чиглэл == ==== Олон улсын шууд нислэгийн чиглэл: ==== * Сөүл, Солонгос * Токио, Япон * Хөх хот, Хятад * Тяньжинь, Хятад *Иркутск, Орос * Ханой, Вьетнам ===== Орон нутгийн нислэгийн чиглэл: ===== [[Файл:Aero Mongolia Airbus A319.jpg|thumb|Airbus A319]] * Мөрөн, Хөвсгөл * Даланзадгад, Өмнөговь * Өлгий, Баян-Өлгий * Ховд * Увс * Алтай, Говь-Алтай * Завхан == Парк шинэчлэл == Одоо эзэмшиж буй агаарын хөлгүүд: * Embraer ERJ 145 (2) * Airbus A319-112 (1) * Airbus A319-115 (1) Өмнө эзэмшиж байсан агаарын хөлгүүд: * [[:en:Fokker_50|Fokker 50]] (4) * [[:en:Fokker_100|Fokker 100]] (2) /2005-2011/ == Холбоо барих == Утас: +976 70103030 Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100093989191478 Instagram: https://www.instagram.com/aeromongoliaair/ Twitter: https://twitter.com/AeroMGL == Түүхэн он цагийн дараалал == * 2001 оны 06 сард Аэро Монголиа ХХК үүсгэн байгуулагдлаа. * 2002 оны 10 сард Аэро Монголиа ХХК агаарын тээвэрлэгчийн эрх авав. * 2003 оны 05 сард [[Фоккер]]-50 маягийн 2 ширхэг агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2003 оны 06 сарын 03-нд зорчигч тээврийн анхны нислэгээ орон нутагт хийсэн. * 2003 оны 12 сард олон улсын нислэг хийж эхэлсэн ([[Улаанбаатар]]-[[Хөх хот]]). * 2004 онд Баруун бүсийн судалгааны төвөөс “Сэтгэлд дотно үйлчилгээ” өргөмжлөл авлаа. * 2004 оны 4 сард Улаанбаатар-[[Эрхүү]]гийн чиглэлд нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 01 сард Фоккер 100 маягийн анхны агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2006 оны 01 сард Монголын орон нутгийн чиглэлд анх удаа тийрэлтэт хөдөлгүүрт онгоцоор нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 02 сард Улаанбаатар-[[Чөнжү]]гийн чиглэлд нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 03 сард Улаанбаатар-[[Тяньжин]] чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2006 оны 07 сард Фоккер-100 маягийн хоёр дахь агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2006 оны 09 сард Дэлхийн чанарын хорооноос “Чанарын Алтан од” шагнал хүртсэн. * 2006 оны 12 сард орон нутгийн нислэгийн 90%-ийг үйлддэг болсон. * 2007 оны 06 сард Моннис групп хөрөнгө оруулалт хийн компанийн менежментийг авав. * 2008 оны 09 сард Хөх хотын төлөөлөгчийн газрын шинэ оффисын нээлт хийлээ. * 2008 оны 09 сард Дэлхийн чанарын хорооноос “Чанарын Цагаан алтан од” шагнал хүртсэн. * 2010 оны 08 сард [[Фоккер]]-50 маягийн 1 ширхэг агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2018 онд Embraer ERJ 145 маягийн анхны онгоцоо хүлээн авав. * 2019 онд Embraer ERJ 145 маягийн хоёр дахь онгоцоо хүлээн авав. * 2021 онд Airbus A319 маягийн анхны онгоцоо хүлээн авлаа. * 2021 онд Улаанбаатар-Ханой чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2022 онд Улаанбаатар-Токио чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2023 онд Airbus A319 маягийн хоёр дахь онгоцоо хүлээн авлаа. * 2023 онд Улаанбаатар-Сөүл чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. {{commonscat}} [[Ангилал:Монголын авиа компани]] [[Ангилал:2003 онд байгуулагдсан]] 75gnzxwzdr7p2m3t7eykxvspd88g08t 853470 853469 2026-04-15T20:54:19Z Enkhsaihan2005 64429 853470 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mongolian airline}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Аэро Монголиа | logo = Logo (Horizontal).png | logo_size = 250 | image = Aero Mongolia Airbus A319.jpg | caption = Aero Mongolia [[Airbus A319|A319]] | fleet_size = 3 | destinations = 3 | IATA = M0 | ICAO = MNG | callsign = AERO MONGOLIA | parent = Monnis Group | founded = 2001 | headquarters = 4F, Monnis Building, 18-р хороо, Хан-Уул дүүрэг, Улаанбаатар, Монгол | key_people = Базын Чулуунбаатар (CEO) | hubs = [[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал]] | focus_cities = | num_employees = 210 | website = https://www.aeromongolia.com/ }} [[Файл:Aero Mongolia Embraer ERJ 145.jpg|thumb|Embraer ERJ 145]] '''Аэро Монголиа''' ХХК нь 2003 онд зорчигч тээврийн анхны нислэгээ орон нутагт хийж эхэлсэн ба одоо 200 гаруй ажилчин, албан хаагчидтай, сүүлийн үеийн найдвартай техник технологиор бүрэн тоноглогдсон 50 хүний суудалтай Embraer ERJ 145 маягийн 2 ширхэг онгоц, 141 хүний суудалтай Airbus A319-112 маягийн 1 ширхэг онгоц, 143 хүний суудалтай Airbus A319-115 маягийн 1 онгоц, нийт 4 онгоцтой, олон улсын 6 чиглэлд, орон нутгийн 7 чиглэлд нислэг үйлдэж буй үндэсний агаарын тээвэрлэгч юм. Дэлхийн чанарын хорооноос “Зорчигч, үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийг өндөр байлгаж, найдвартай, аюулгүй үйлчилгээ үзүүлэх хүчин чармайлтуудыг үнэлэж “Цагаан алтан од” шагналыг 2008 оны 09 дүгээр сарын 22-нд [[Франц]]ын [[Парис]] хотноо гардуулсан. == Нислэгийн чиглэл == ==== Олон улсын шууд нислэгийн чиглэл: ==== * Сөүл, Солонгос * Токио, Япон * Хөх хот, Хятад * Тяньжинь, Хятад *Иркутск, Орос * Ханой, Вьетнам ===== Орон нутгийн нислэгийн чиглэл: ===== [[Файл:Aero Mongolia Airbus A319.jpg|thumb|Airbus A319]] * Мөрөн, Хөвсгөл * Даланзадгад, Өмнөговь * Өлгий, Баян-Өлгий * Ховд * Увс * Алтай, Говь-Алтай * Завхан == Парк шинэчлэл == Одоо эзэмшиж буй агаарын хөлгүүд: * Embraer ERJ 145 (2) * Airbus A319-112 (1) * Airbus A319-115 (1) Өмнө эзэмшиж байсан агаарын хөлгүүд: * [[:en:Fokker_50|Fokker 50]] (4) * [[:en:Fokker_100|Fokker 100]] (2) /2005-2011/ == Холбоо барих == Утас: +976 70103030 Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100093989191478 Instagram: https://www.instagram.com/aeromongoliaair/ Twitter: https://twitter.com/AeroMGL == Түүхэн он цагийн дараалал == * 2001 оны 06 сард Аэро Монголиа ХХК үүсгэн байгуулагдлаа. * 2002 оны 10 сард Аэро Монголиа ХХК агаарын тээвэрлэгчийн эрх авав. * 2003 оны 05 сард [[Фоккер]]-50 маягийн 2 ширхэг агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2003 оны 06 сарын 03-нд зорчигч тээврийн анхны нислэгээ орон нутагт хийсэн. * 2003 оны 12 сард олон улсын нислэг хийж эхэлсэн ([[Улаанбаатар]]-[[Хөх хот]]). * 2004 онд Баруун бүсийн судалгааны төвөөс “Сэтгэлд дотно үйлчилгээ” өргөмжлөл авлаа. * 2004 оны 4 сард Улаанбаатар-[[Эрхүү]]гийн чиглэлд нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 01 сард Фоккер 100 маягийн анхны агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2006 оны 01 сард Монголын орон нутгийн чиглэлд анх удаа тийрэлтэт хөдөлгүүрт онгоцоор нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 02 сард Улаанбаатар-[[Чөнжү]]гийн чиглэлд нислэг үйлдэж эхэлсэн. * 2006 оны 03 сард Улаанбаатар-[[Тяньжин]] чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2006 оны 07 сард Фоккер-100 маягийн хоёр дахь агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2006 оны 09 сард Дэлхийн чанарын хорооноос “Чанарын Алтан од” шагнал хүртсэн. * 2006 оны 12 сард орон нутгийн нислэгийн 90%-ийг үйлддэг болсон. * 2007 оны 06 сард Моннис групп хөрөнгө оруулалт хийн компанийн менежментийг авав. * 2008 оны 09 сард Хөх хотын төлөөлөгчийн газрын шинэ оффисын нээлт хийлээ. * 2008 оны 09 сард Дэлхийн чанарын хорооноос “Чанарын Цагаан алтан од” шагнал хүртсэн. * 2010 оны 08 сард [[Фоккер]]-50 маягийн 1 ширхэг агаарын хөлгөө хүлээн авав. * 2018 онд Embraer ERJ 145 маягийн анхны онгоцоо хүлээн авав. * 2019 онд Embraer ERJ 145 маягийн хоёр дахь онгоцоо хүлээн авав. * 2021 онд Airbus A319 маягийн анхны онгоцоо хүлээн авлаа. * 2021 онд Улаанбаатар-Ханой чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2022 онд Улаанбаатар-Токио чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. * 2023 онд Airbus A319 маягийн хоёр дахь онгоцоо хүлээн авлаа. * 2023 онд Улаанбаатар-Сөүл чиглэлд анхны нислэгээ үйлдэв. {{commonscat}} [[Ангилал:Монголын авиа компани]] [[Ангилал:2003 онд байгуулагдсан]] ox2pp0z84x2pi6o2c1bxgvqceens74v Пасха арал 0 12390 853436 641715 2026-04-15T18:13:03Z Enkhsaihan2005 64429 853436 wikitext text/x-wiki {{Short description|Island in the southeastern Pacific}} {{Инфобокс суурин | name = Пасха арал | native_name = {{native name|es|Isla de Pascua}}<br />{{native name|rap|Rapa Nui}} | settlement_type = Тусгай нутаг дэвсгэр, [[Чилийн мужууд|Муж]] болон [[Чилийн коммунууд|Коммун]] | image_skyline = Easter Island 5.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image = | image_flag = Flag of Rapa Nui, Chile.svg | flag_size = | flag_alt = | flag_link = | image_seal = Logo_de_la_DPP_Isla_de_Pascua.svg | seal_type = Лого | image_shield = | shield_size = | shield_alt = Сүлд | shield_link = | image_blank_emblem = Emblem of Easter Island.svg | blank_emblem_type = Сүлд | nickname = | motto = | anthem = | image_map = Easter Island map-en.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = Пасха арлын газрын зураг | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | pushpin_map = Номхон далай | pushpin_label_position = | pushpin_label = | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Номхон далай дахь Пасха арал | pushpin_map1 = | pushpin_label_position1 = | pushpin_label1 = | pushpin_map_alt1 = | pushpin_mapsize1 = | pushpin_map_caption1 = | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|27.12|S|109.35|W|region:CL-VL_type:isle_dim:50000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = Чили | subdivision_type1 = [[Чилийн бүс нутаг|Бүс нутаг]] | subdivision_name1 = [[Вальпараисо бүс нутаг|Вальпараисо]] | subdivision_type2 = [[Чилийн мужууд|Муж]] | subdivision_name2 = [[Исла де Паскуа муж|Исла де Паскуа]] | subdivision_type3 = [[Чилийн коммунууд|Коммун]] | subdivision_name3 = [[Исла де Паскуа (коммун)|Исла де Паскуа]] | established_title = | established_date = | established_title1 = | established_date1 = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = Тусгай нутаг дэвсгэрийн статус | established_date3 = | founder = | named_for = [[Улаан өндөгний баяр|Пасха]] | seat_type = | seat = [[Ханга Роа]] | parts_type = | parts_style = | parts = | p1 = | p2 = | government_footnotes = | government_type = Хотын захиргаа | governing_body = [[Хотын зөвлөл]] | leader_party = [[Үндэсний Шинэчлэл (Чили)|RN]] | leader_title = Ерөнхийлөгчийн мужийн төлөөлөгч | leader_name = Май Теао Осорио | leader_title1 = [[Алькальд]] | leader_name1 = Элизабет Аревало Пакарати ([[Бие даагч|БД]]) | total_type = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="INE">{{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |title=Censo de Población y Vivienda 2002 |work=[[Үндэсний Статистикийн Хүрээлэн (Чили)|Үндэсний Статистикийн Хүрээлэн]] |access-date=2026-04-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715195638/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |archive-date=2010-07-15}}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 163.6 | area_total_sq_mi = 63.2 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_max_footnotes = | elevation_max_m = 507 | elevation_max_ft = 1,663 | elevation_min_footnotes = | elevation_min_m = 0 | elevation_min_ft = 0 | population_footnotes = | population_total = 7750<ref>{{cite web |language=es |url=https://resultados.censo2017.cl/Home/Download |title=Censo 2017 |work=[[Үндэсний Статистикийн Хүрээлэн (Чили)|Үндэсний Статистикийн Хүрээлэн]] |access-date=2026-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180511145942/https://resultados.censo2017.cl/Home/Download |archive-date=2018-05-11}}</ref> | population_as_of = 2017 тооллого | population_rank = | population_density_km2 = 47 | population_blank1_title = Urban | population_blank1 = <!--5,563<ref name="2012census">{{cite web |url=http://www.censo.cl/cuadros/Region_5/Poblacion/Cuadro%201.2.xlsx |title=Resultados Censo de Población y Vivienda 2012 |publisher=Instituto Nacional de Estadísticas |date=2013-04-02 |language=es}}</ref>--> | population_blank2_title = Rural | population_blank2 = <!--198<ref name="2012census"/>--> | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <ref name="INE"/> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = | demographics1_info2 = | timezone = [[Чили дэх цаг|EAST]] | utc_offset = −6 | timezone_DST = [[Чили дэх цаг|EASST]] | utc_offset_DST = −5 | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code_type = [[Улсын утасны кодын жагсаалт|Улсын код]] | area_code = [[Чили дэх утасны дугаар|+56 32]] | geocode = | registration_plate = | blank_name_sec1 = Мөнгөн тэмдэгт | blank_info_sec1 = [[Чили песо|Песо]] ([[ISO 4217|CLP]]) | blank1_name_sec1 = [[Хэл]] | blank1_info_sec1 = [[Испани хэл|Испани]], [[Рапа Нуй хэл|Рапа Нуй]] | blank2_name_sec1 = Жолооны тал | blank2_info_sec1 = Баруун | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = | blank2_info_sec2 = | website = {{Official URL}} | footnotes = [[Үндэсний Газарзүйн Тагнуулын Агентлаг|NGA]] UFI=-905269 }} {{Инфобокс ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өв | WHS = [[Рапа Нуй үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн]] | Image = Moai Rano raraku.jpg | Caption = [[Рано-Рараку]] дахь [[Моай]] хүн чулуу | Criteria = Соёлын: i, iii, v | ID = 715 | Year = 1995 | Area = {{cvt|71.3|km2|sqmi}} }} '''Пасха арал''' ([[Рапа Нуй хэл|рап.]] ''Rapa Nui'', {{lang-es|Isla de Pascua}}) нь [[Номхон далай]]н зүүн өмнөд хэсэгт тусгаарлагдан орших арал бөгөөд улс төрийн газар зүйн хувьд [[Чили]] улсад харьяалагддаг, газар зүйн хувь [[Полинези]]д ордог. Энэ арал нь өмнөд өргөрөгийн тойрогт оршдог. [[Чили]] улсын тусгай хамгаалалттай нутаг дэвсгэр. Пасха арал нь [[Рапануй]]чуудын бүтээсэн [[Моай]] хэмээх чулуун хөшөөнүүдээрээ алдартай. == Мөн үзэх == * [[Рапа Нуй байгалийн цогцолборт газар]] == Ном зүй == * Caroline Arnold 2000 [http://books.google.cl/books?id=9t4OWg1ZmpoC&printsec=frontcover&dq=Easter+Island:+giant+stone+statues+tell+of+a+rich+and+tragic+past&client=firefox-a Easter Island: giant stone statues tell of a rich and tragic past]. Houghton Mifflin Harcourt, ISBN 0-395-87609-5 == Цахим холбоос == {{commons|Easter Island|Пасха арал}} {{Wiktionary}} {{Wikiatlas|Easter Island}} == Эшлэл == <references/> {{Хөтлөгч мөр Австрали ба далайн орнууд}} [[Ангилал:Пасха арал| ]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал]] [[Ангилал:Байгаль орчны түүх]] [[Ангилал:Номхон далайн арал]] [[Ангилал:Полинезийн арал]] [[Ангилал:Чилийн арал]] 8nm9xmgiemoe3qc4i3hvppbjheyn02b ISO 3166-1 0 13694 853423 816900 2026-04-15T17:29:11Z Enkhsaihan2005 64429 853423 wikitext text/x-wiki Улсуудын жагсаалт ISO 3166-1 * AD [[Андорра]] * AE [[Арабын Нэгдсэн Эмират Улс]] * AF [[Афганистан]] * AG [[Антигуа ба Барбуда]] * AI [[Ангиль]] * AL [[Албани]] * AM [[Армени]] * AN [[Нидерландын Антил]] * AO [[Ангол]] * AQ [[Антарктик]] * AR [[Аргентин]] * AS [[Америкийн Самоа]] * AT [[Австри]] * AU [[Австрали]] * AW [[Аруба]] * AZ [[Азербайжан]] * BA [[Босни ба Херцеговин]] * BB [[Барбадос]] * BD [[Бангладеш]] * BE [[Бельги]] * BF [[Буркина Фасо]] * BG [[Болгар]] * BH [[Бахрейн]] * BI [[Бурунди]] * BJ [[Бенин]] * BM [[Бермуда]] * BN [[Бруней]] * BO [[Боливи]] * BR [[Бразил]] * BS [[Бахам]] * BT [[Бутан]] * BV [[Буве арал]] * BW [[Ботсвана]] * BY [[Беларусь]] * BZ [[Белиз]] * CA [[Канад]] * CC [[Кокос (Кийлинг) Арлууд]] * CF [[Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс]] * CG [[Бүгд Найрамдах Конго Улс]] * CI [[Кот-д'Ивуар]] * CK [[Күүкийн арлууд]] * CL [[Чили]] * CM [[Камерун]] * CN [[Хятад]] * CO [[Колумби]] * CR [[Коста Рика]] * CU [[Куба]] * CV [[Кабо-Верде]] * CX [[Зул Сарын Арал]] * CY [[Кипр]] * CZ [[Чех]] * DE [[Герман]] * DJ [[Жибути]] * DK [[Дани]] * DM [[Доминика]] * DO [[Доминиканы Бүгд Найрамдах Улс]] * DZ [[Алжир]] * EC [[Эквадор]] * EE [[Эстони]] * EG [[Египет]] * EH [[Баруун Сахар]] * ER [[Эритрей]] * ES [[Испани]] * ET [[Этиоп]] * FI [[Финланд]] * FJ [[Фижи]] * FK [[Фолклендын арлууд]] * FM [[Микронезийн Холбооны Улс|Микронези]] * FO [[Фарерын арлууд]] * FR [[Франц]] * GA [[Габон]] * GB [[Их Британи]] * GD [[Гренада]] * GE [[Гүрж]] * GF [[Францын Гвиана]] * GG [[Гернси]] * GH [[Гана]] * GI [[Гибралтар]] * GL [[Гренланд]] * GM [[Гамби]] * GN [[Гвиней]] * GP [[Гваделуп]] * GQ [[Экваторын Гвиней]] * GR [[Грек]] * GS [[Өмнөд Жорж ба Өмнөд Сэндвичийн арлууд]] * GT [[Гватемал]] * GU [[Гуам]] * GW [[Гвиней-Биссау]] * GY [[Гайана]] * HK [[Хонконг]] * HM [[Хэрд ба МакДоналдын арлууд]] * HN [[Хондурас]] * HR [[Хорват]] * HT [[Хаити]] * HU [[Унгар]] * CH [[Швейцар]] * ID [[Индонез]] * IE [[Ирланд]] * IL [[Израил]] * IM [[Мэн арал]] * IN [[Энэтхэг]] * IO [[Британийн Энэтхэгийн Далайн Нутаг дэвсгэр]] * IQ [[Ирак]] * IR [[Иран]] * IS [[Исланд]] * IT [[Итали]] * JE [[Жерси]] * JM [[Ямайка]] * JO [[Йордан]] * JP [[Япон]] * KE [[Кени]] * KG [[Киргиз]] * KH [[Камбож]] * KI [[Кирибати]] * KM [[Комор]] * KN [[Сент Китс-Невис]] * KO [[Косово]] * KP [[Хойд Солонгос]] * KR [[Өмнөд Солонгос]] * KW [[Кувейт]] * KY [[Кайманы арлууд]] * KZ [[Казахстан]] * LA [[Лаос]] * LB [[Ливан]] * LC [[Сент Люси]] * LI [[Лихтенштайн]] * LK [[Шри Ланка]] * LR [[Либери]] * LS [[Лесото]] * LT [[Литва]] * LU [[Люксембург]] * LV [[Латви]] * LY [[Ливи]] * MA [[Марокко]] * MC [[Монако]] * MD [[Молдав]] * ME [[Монтенегро]] * MG [[Мадагаскар]] * MH [[Маршаллын арлууд]] * MK [[Македон]] * ML [[Мали]] * MM [[Мьянмар]] * MN [[Монгол]] * MO [[Макао]] * MP [[Хойд Марианы арлууд]] * MQ [[Мартиник]] * MR [[Мавритани]] * MS [[Монтсеррат]] * MT [[Мальта]] * MU [[Маврики]] * MV [[Мальдив]] * MW [[Малави]] * MX [[Мексик]] * MY [[Малайз]] * MZ [[Мозамбик]] * NA [[Намиби]] * NC [[Шинэ Каледони]] * NE [[Нигер]] * NF [[Норфолкын арлууд]] * NG [[Нигери]] * NI [[Никарагуа]] * NL [[Нидерланд]] * NO [[Норвеги]] * NP [[Балба]] * NR [[Науру]] * NU [[Ниуэ]] * NZ [[Шинэ Зеланд]] * OM [[Оман]] * PA [[Панам]] * PE [[Перу]] * PF [[Францын Полинез]] * PG [[Папуа Шинэ Гвиней]] * PH [[Филиппин]] * PK [[Пакистан]] * PL [[Польш]] * PM [[Сен Пьер ба Микелон]] * PN [[Питкэрн арлууд]] * PR [[Пуэрто Рико]] * PT [[Португал]] * PW [[Палау]] * PY [[Парагвай]] * QA [[Катар]] * RE [[Реюнион]] * RO [[Румын]] * RS [[Серби]] * RU [[Орос]] * RW [[Руанда]] * SA [[Саудын Араб]] * SB [[Соломоны арлууд]] * SC [[Сейшель]] * SD [[Судан]] * SE [[Швед]] * SG [[Сингапур]] * SH [[Гэгээн Хэлэна]] * SI [[Словени]] * SJ [[Свальбард]] (Свальбард ба Ян Майен) * SK [[Словак]] * SL [[Сьерра Леон]] * SM [[Сан Марино]] * SN [[Сенегал]] * SO [[Сомали]] * SR [[Суринам]] * ST [[Сан-Томе ба Принсипи]] * SV [[Сальвадор]] * SY [[Сири]] * SZ [[Свазиланд]] * TB [[Төвөд]] * TC [[Туркс ба Кайкос арлууд]] * TD [[Чад]] * TF [[Францын өмнөд газар нутаг]] * TG [[Того]] * TH [[Тайланд]] * TJ [[Тажикистан]] * TK [[Токелау]] * TL [[Зүүн Тимор]] * TM [[Туркменистан]] * TN [[Тунис]] * TO [[Тонга]] * TR [[Турк]] * TT [[Тринидад ба Тобаго]] * TV [[Тувалу]] * TW [[Тайвань]] * TZ [[Танзани]] * UA [[Украин]] * UG [[Уганда]] * UM [[АНУ-ын алслагдсан бичил арлууд]] * US [[АНУ]] (Америкийн Нэгдсэн Улс) * UY [[Уругвай]] * UZ [[Узбекистан]] * VA [[Ватикан]] * VC [[Сент Винсент ба Гренадин]] * VE [[Венесуэл]] * VG [[Британийн Виржиний арлууд]] * VI [[Америкийн Виржиний арлууд]] * VN [[Вьетнам]] * VU [[Вануату]] * WF [[Уоллис ба Футуна]] * WS [[Баруун Самоа]] * YE [[Йемен]] * YT [[Маёоттэ]] * ZA [[Өмнөд Африк]] * ZM [[Замби]] * ZR [[Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс]] * ZW [[Зимбабве]] [[Ангилал:ISO-Стандарт|3166-1]] [[Ангилал:Товчилсон үгийн жагсаалт]] [[sv:ISO 3166#ISO 3166-1-koder]] mmwhdcs2mkmwwaojvw874xo2xmefprk Саво арал 0 14353 853438 641739 2026-04-15T18:15:27Z Enkhsaihan2005 64429 853438 wikitext text/x-wiki {{short description|Island in Solomon Islands}} {{Инфобокс арал |name = Саво арал |image_name = Savo Island (Landsat).jpg |image_caption = Ландсатаас авсан арлын зураг |map_image = Solomon Islands - Savo.PNG |map_caption = |native_name = |native_name_link = |location = [[Номхон далай]] |coordinates = {{coord|9|8|0|S|159|49|0|E|type:island|display=inline,title}} |archipelago = [[Соломоны арлууд]] |total_islands = 1 |major_islands = |area_km2 = 31 |length_km = 7.2 |width_km = 6 |highest_mount = Саво уул |elevation_m = 485 |country = Соломоны арлууд |country_admin_divisions_title = Муж |country_admin_divisions = [[Төв муж (Соломоны арлууд)|Төв муж]] |country_largest_city = [[Алиалиа]] |population =3137 |population_as_of =2009-11-23 |density_km2 = |ethnic_groups = }} [[Зураг:GuadalcanalCloseup.png|thumb|right|300px|Гуадалканал ба түүний орчим]] '''Саво арал''' ({{lang-en|Savo Island}}) нь [[Номхон далай|Өмнөд Номхон далайн]] [[Соломоны арлууд]]ын бүлэгт хамаарах [[Галт уул|галт уулын бүтэцтэй арал]] юм. [[Гуадалканал|Гуадалканал арлын]] хойд үзүүрийн зүүн хойд талд оршино. Улс төрийн хувьд, Соломоны арлууд улсын [[Төв муж (Соломоны арлууд)|Төв мужид]] харьяалагдана. Тус арлын уугуул оршин суугчид [[Савосаво хэл]]ээр ярилцдаг байна. Арлын галт уул нь хамгийн сүүлд 1835 - 1850 онд идэвхжсэн. Нэг дэлбэрэлт нь тун хүчтэй бөгөөд арлын бүх амьдралыг устгаж байжээ. Өмнөх нь 1568 онд болж байсан аж. [[Дэлхийн Галт Уул Ажиглалтын Байгууллага|Дэлхийн Галт Уул Ажиглалтын Байгууллагын]] судалгаагаар, Саво арал нь 100 - 300 жил тутамд идэвхждэг юм байна. ==Дэлхийн хоёрдугаар дайны үе== Гуадалканал арлын орчим болсон ширүүн тулалдаан нь Соломоны арлуудад хяналтаа тогтооход чухал үүрэгтэй байсан бөгөөд Саво арал нь Соломоны арлуудын байлдааны ажиллагааны үеэр хэд хэдэн далайн тулалдааны талбар болжээ: *[[Саво арлын тулалдаан]], 1942 оны 8 сарын 9 *[[Кэйп Эсперансын тулалдаан]] (хуучин "Саво арлын хоёрдугаар тулалдаан" гэдэг байв), 1942 оны 10 сарын 11 - 12 *[[Гуадалканалын тэнгисийн тулалдаан]], 1942 оны 11 сарын 13 - 15 *[[Тассафаронгагийн тулалдаан]], 1942 оны 11 сарын 30 [[Ангилал:Соломоны арлуудын арал]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал]] [[Ангилал:Соломоны арлуудын (олтриг) арал]] [[Ангилал:Соломоны тэнгисийн арал]] [[Ангилал:Давхаргат галт уул]] [[Ангилал:Төв муж (Соломоны арлууд)]] 3120tfyxqz45kne3y4brpfyoqdd8gf7 Шинэ Гвиней 0 14706 853441 735278 2026-04-15T19:50:37Z Enkhsaihan2005 64429 853441 wikitext text/x-wiki {{Short description|Номхон далай дахь арал}} {{About|арлын|Улсыг|Папуа Шинэ Гвиней|Индонезийн мужийг|Баруун Шинэ Гвиней|Никарагуагийн хотыг|Нуева Гвиней|Бусад хэрэглээг|Гвиней (салаа утга)}} {{Инфобокс арал | name = Шинэ Гвиней | map_image = Newguinea topo.png | map_caption = Шинэ Гвиней арал | native_name = Niugini, Niu Gini, Papua | native_name_link = | location = [[Далайн орнууд]] | coordinates = {{Coord|6|S|142|E|type:isle_scale:5000000|display=inline,title}} | archipelago = [[Индонезийн олтриг]] ---- [[Меланези]] | area_km2 = 785,753 <!-- | area = 785,753 km<sup>2</sup>(303,500 mi sq) --> | rank = 2nd | highest_mount = [[Пунчак Жая]] | elevation_m = 4,884 <!-- | elevation = 4,884&nbsp;m (16,023 ft) --> | country = [[Индонез]] | country_admin_divisions_title = Муж | country_admin_divisions = {{ubl|[[Папуа (муж)|Папуа]]|[[Төв Папуа]]|[[Уулын Папуа]]|[[Өмнөд Папуа]]|[[Баруун Өмнөд Папуа]]|[[Баруун Папуа (муж)|Баруун Папуа]]}} | country_largest_city = [[Жаяпура]] | country_largest_city_population = 407,000 | country1 = [[Папуа Шинэ Гвиней]] | country1_admin_divisions_title = Муж | country1_admin_divisions = {{plainlist| *[[Төв муж (Папуа Шинэ Гвиней)|Төв]] *[[Чимбу муж|Чимбу]] *[[Зүүн Уулын муж (Папуа Шинэ Гвиней)|Зүүн Уулын]] *[[Зүүн Сепик]] *[[Энга муж|Энга]] *[[Галф муж|Галф]] *[[Хела муж|Хела]] *[[Живака муж|Живака]] *[[Маданг муж|Маданг]] *[[Моробе муж|Моробе]] *[[Оро муж|Оро]] *[[Өмнөд Уулын муж (Папуа Шинэ Гвиней)|Өмнөд Уулын]] *[[Баруун муж, Папуа Шинэ Гвиней|Баруун]] *[[Баруун Уулын муж (Папуа Шинэ Гвиней)|Баруун Уулын]] *[[Баруун Сепик]] *[[Милн Бей муж|Милн Бей]] *[[Үндэсний Нийслэлийн Тойрог (Папуа Шинэ Гвиней)|Үндэсний Нийслэлийн Тойрог]]}} | country1_largest_city = [[Порт Морсби]] | country1_largest_city_population = 402,000 | population = 14,800,000 | population_as_of = 2020 | density_km2 = 18 |image=Satellite_map_of_New_Guinea.png |languages = {{hlist|[[Ток Писин]]|[[Хири Моту]]|[[Индонез хэл|Индонез]]|[[Малай хэл|Малай]]|[[Жава хэл|Жава]]|[[Англи хэл|Англи]]|[[Папуагийн хэлнүүд]]|[[Папуа Шинэ Гвинейн дохионы хэл]]}} | ethnic_groups = |population_rank = 14-т |timezone1=[[Зүүн Индонезийн Цаг]] |utc_offset1 = +9 |timezone2 = [[Папуа Шинэ Гвинейн Стандарт Цаг]] |utc_offset2 = +10 }} [[Зураг:New guinea named.PNG|thumb|200px|Шинэ Гвиней арлын засаг захиргааны хуваарилалт: {{legend|#A4F494|{{INA}} [[Баруун Папуа муж]]}} {{legend|#3CE47C|{{INA}} [[Папуа муж]]}} {{legend|#FCFCD4|{{PNG}}}} ]] '''Шинэ Гвиней''' ([[Англи хэл|Англи]]: ''New Guinea'', {{lang-id|Nugini}}) нь [[Австрали]]йн умард хэсэгт орших [[Гренланд]]ын дараах дэлхийн хоёр дахь том [[арал]] юм. Австралийн эх газраас тасарч үүссэн бөгөөд [[сүүлчийн мөстлөгийн үе]]д [[Торресын хоолой]] усаар дүүрч тэднийг тусгаарлах болжээ. '''''Папуа''''' хэмээх нэр аралтай нягт холбоотой. [[Баруун Шинэ Гвиней|Арлын баруун хагас]] нь [[Индонез]]ийн [[Папуа муж|Папуа]], [[Баруун Папуа муж]]аас тогтдог бөгөөд зүүн хагас нь тусгаар тогтносон улс болох [[Папуа Шинэ Гвиней]]н эх газрын хэсгийг бүрдүүлдэг. == Зургийн цомог == <gallery widths="200" heights="150" perrow="3"> New Guinea (1884-1919).png|<center>1884-1919 оны үеийн Шинэ Гвиней. Арлын баруун хагасыг Нидерланд улс, зүүн хойд хэсгийг [[Германы эзэнт гүрэн|Герман]], зүүн өмнөд хэсгийг [[Их Британи]] улс хянаж байв.</center> </gallery> == Цахим холбоос == {{Commonscat|New Guinea|Шинэ Гвиней}} {{Wiktionary}} * [http://rainforests.mongabay.com/20png.htm ''Papua New Guinea.'' mongabay.com] [[Ангилал:Шинэ Гвиней| ]] [[Ангилал:Индонезийн арал]] [[Ангилал:Меланезийн арал]] [[Ангилал:Папуа Шинэ Гвинейн арал]] [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал]] [[Ангилал:Австралазийн дундад тэнгисийн арал]] 5eripgtab7gumbqv8mbso1k4vhezga1 Юникло 0 15820 853478 751085 2026-04-15T21:15:25Z Enkhsaihan2005 64429 853478 wikitext text/x-wiki {{short description|Japanese casual-wear designer, manufacturer and retailer}} {{Инфобокс компани | name = Юникло ХК<br>株式会社ユニクロ | native_name_lang = ja | logo = Uniqlo logo Japanese.svg | logo_size = 180 | image = Uniqlo Ginza 2018.jpg | image_size = 180 | image_caption = [[Гинза]] дахь Юниклогийн тэргүүлэх дэлгүүр | former_name = | type = [[Охин компани]] | hq_location_country = | area_served = Дэлхий даяар | key_people = [[Янай Тадаши]] ([[Дарга|CHM]], Ерөнхийлөгч, [[Chief executive officer|CEO]])<br />Вакабаяши Такахиро (SVP) | industry = [[Загвар#Загварын салбар|Загвар]] | products = {{hlist|[[Хувцас]]|[[загварын дагалдах хэрэгсэл|дагалдах хэрэгсэл]]}} | num_employees = 30,000+ employees | parent = [[Fast Retailing]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.uniqlo.com/}} | footnotes = | foundation = {{Start date and age|1984|06|02}} | location = 717-1, Саяма, [[Ямагүчи хот]], Ямагүчи 754-0894, Япон<br /> }} '''Юникло ХК''' ({{lang-ja|株式会社ユニクロ}}) нь 1984 онд [[Япон]]ы [[Ямагүчи]] мужид төв компаниа анх байгуулсан, Японыг дэлхийд төлөөлөх хувцасны брэнд компани юм. Захирал [[Янай Тадаши]]. ==Салбарын тоо== {| class="wikitable" border="1" |- ! Байршил ! Салбар дэлгүүрийн тоо |- | [[Япон]] | 703 (99 нь [[Токио]]д) |- | [[Өмнөд Солонгос]] | 41 (20 нь [[Сөүл]]д) |- | [[Их Британи]] | 14 <ref>[http://www.uniqlo.co.uk/stores - Uniqlo's UK website] refers to 14 stores in April 2009.</ref> |- | [[Хятад]] | 260 <ref>[http://www.uniqlo.com/cn/store/ - Uniqlo's China website] refers to 47 stores in January 2010.</ref> |- | [[Хонконг]] | 12<ref>[http://www.uniqlo.com/hk/store/ Uniqlo Hong Kong store locator]</ref> |- | [[АНУ]] | 1<ref>[http://www.uniqlo.com/us/stores/global_locator.html#usa STORES - Uniqlo.com<!-- Bot generated title -->](three [[New Jersey]] stores were closed on or around September 102007 [http://www.uniqlo.com/us/news/2007/10/uniqlo_closes_new_jersey_store.html Uniqlo press release]</ref> |- | [[Франц]] | 2 |- | [[Сингапур]] (2009) | 3 |} 2010 онд [[Орос]] улсад салбараа нээх төлөвлөгөөтэй байгаа. ==Товч танилцуулга== '''Фаст Ритэйлинг''' ({{ lang-ja|株式会社ファーストリテイリング}}) хувьцаат компанийн группт багтдаг. 2009 оны 1 сарын байдлаар дэлхийд борлуулалтынхаа хэмжээгээр 5-р байранд ордог<ref>{{cite web|url=http://fashion-guide.jp/uniqlo/|title=Юникло|access-date=2010-02-22|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220001221/http://fashion-guide.jp/uniqlo/|url-status=dead}}</ref>. Юниклогийн бараа бүтээгдэхүүнүүд нь чанартай бөгөөд ямар ч хүн худалдаж авч болмоор боломжийн үнэтэй байдагаараа хэрэглэгчдийн итгэлийг хүлээсэн. Мөн [[Өвөр Монгол]]той хамтран ноолууран бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн гаргасан нь чанартай ноолууран хувцасыг боломжийн үнээр худалдан авах боломжийг Японы хэрэглэгчдэд олгосноороо онцлогтой. == Юникло дэлгүүрүүдийн онцлог == Гаднаас нь харахад агуулах маягийн элдэв хэлбэргүй барилгатай бөгөөд олон төрлийн тавиур, өлгүүрт хувцаснууд өлгөөтэй байна. Түүнээс худалдан авагч өөрөө хүссэн размер болон өнгийн хувцасаа сонгон, хувцас солих өрөөнд тааруулж үзэх боломжтой [[өөртөө үйлчлэх хэлбэр]]ийг нэвтрүүлсэн. Хэрэв худалдан авагчийн таалагдсан өмд нь уртдаад байвал үнэ төлбөргүйгээр 30-аад минутын дотор хасч тохируулж өгнө. Мөн хүссэн размер болон өнгийн хувцас нь тухайн дэлгүүрт байхгүй бол, ойр мужаас шуудангаар илгээлгэж авчруулж болно. Бусад хувцасны дэлгүүрүүдээс ялгаатай бас нэг онцлог нь, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг харьцангуй олон тоогоор авч ажиллуулах тал дээр идэвхтэй ханддаг. == Цахим холбоос == {{Commonscat|UNIQLO|Юникло}} *[http://www.uniqlo.com/ Албан ёсны цахим сүлжээ] *[http://www.facebook.com/UniqloCo FACEBOOK FAN PAGE] ==Эшлэл== {{Reflist}} [[Ангилал:Хувцасны марк]] [[Ангилал:Нэхмэл хувцасны худалдаа эрхлэгч аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Токиогийн аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Японы аж ахуйн нэгж]] 4hjpn4jiz5xxwbfuriy7iakyyvh0im9 853479 853478 2026-04-15T21:15:44Z Enkhsaihan2005 64429 853479 wikitext text/x-wiki {{short description|Japanese casual-wear designer, manufacturer and retailer}} {{Инфобокс компани | name = Юникло ХК<br>株式会社ユニクロ | native_name_lang = ja | logo = Uniqlo logo Japanese.svg | logo_size = 180 | image = Uniqlo Ginza 2018.jpg | image_size = 180 | image_caption = [[Гинза]] дахь Юниклогийн тэргүүлэх дэлгүүр | former_name = | type = [[Охин компани]] | hq_location_country = | area_served = Дэлхий даяар | key_people = [[Янай Тадаши]] ([[Дарга|CHM]], Ерөнхийлөгч, [[Chief executive officer|CEO]])<br />Вакабаяши Такахиро (SVP) | industry = [[Загвар#Загварын салбар|Загвар]] | products = {{hlist|[[Хувцас]]|[[загварын дагалдах хэрэгсэл|дагалдах хэрэгсэл]]}} | num_employees = 30,000+ ажилчан | parent = [[Fast Retailing]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.uniqlo.com/}} | footnotes = | foundation = {{Start date and age|1984|06|02}} | location = 717-1, Саяма, [[Ямагүчи хот]], Ямагүчи 754-0894, Япон<br /> }} '''Юникло ХК''' ({{lang-ja|株式会社ユニクロ}}) нь 1984 онд [[Япон]]ы [[Ямагүчи]] мужид төв компаниа анх байгуулсан, Японыг дэлхийд төлөөлөх хувцасны брэнд компани юм. Захирал [[Янай Тадаши]]. ==Салбарын тоо== {| class="wikitable" border="1" |- ! Байршил ! Салбар дэлгүүрийн тоо |- | [[Япон]] | 703 (99 нь [[Токио]]д) |- | [[Өмнөд Солонгос]] | 41 (20 нь [[Сөүл]]д) |- | [[Их Британи]] | 14 <ref>[http://www.uniqlo.co.uk/stores - Uniqlo's UK website] refers to 14 stores in April 2009.</ref> |- | [[Хятад]] | 260 <ref>[http://www.uniqlo.com/cn/store/ - Uniqlo's China website] refers to 47 stores in January 2010.</ref> |- | [[Хонконг]] | 12<ref>[http://www.uniqlo.com/hk/store/ Uniqlo Hong Kong store locator]</ref> |- | [[АНУ]] | 1<ref>[http://www.uniqlo.com/us/stores/global_locator.html#usa STORES - Uniqlo.com<!-- Bot generated title -->](three [[New Jersey]] stores were closed on or around September 102007 [http://www.uniqlo.com/us/news/2007/10/uniqlo_closes_new_jersey_store.html Uniqlo press release]</ref> |- | [[Франц]] | 2 |- | [[Сингапур]] (2009) | 3 |} 2010 онд [[Орос]] улсад салбараа нээх төлөвлөгөөтэй байгаа. ==Товч танилцуулга== '''Фаст Ритэйлинг''' ({{ lang-ja|株式会社ファーストリテイリング}}) хувьцаат компанийн группт багтдаг. 2009 оны 1 сарын байдлаар дэлхийд борлуулалтынхаа хэмжээгээр 5-р байранд ордог<ref>{{cite web|url=http://fashion-guide.jp/uniqlo/|title=Юникло|access-date=2010-02-22|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220001221/http://fashion-guide.jp/uniqlo/|url-status=dead}}</ref>. Юниклогийн бараа бүтээгдэхүүнүүд нь чанартай бөгөөд ямар ч хүн худалдаж авч болмоор боломжийн үнэтэй байдагаараа хэрэглэгчдийн итгэлийг хүлээсэн. Мөн [[Өвөр Монгол]]той хамтран ноолууран бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн гаргасан нь чанартай ноолууран хувцасыг боломжийн үнээр худалдан авах боломжийг Японы хэрэглэгчдэд олгосноороо онцлогтой. == Юникло дэлгүүрүүдийн онцлог == Гаднаас нь харахад агуулах маягийн элдэв хэлбэргүй барилгатай бөгөөд олон төрлийн тавиур, өлгүүрт хувцаснууд өлгөөтэй байна. Түүнээс худалдан авагч өөрөө хүссэн размер болон өнгийн хувцасаа сонгон, хувцас солих өрөөнд тааруулж үзэх боломжтой [[өөртөө үйлчлэх хэлбэр]]ийг нэвтрүүлсэн. Хэрэв худалдан авагчийн таалагдсан өмд нь уртдаад байвал үнэ төлбөргүйгээр 30-аад минутын дотор хасч тохируулж өгнө. Мөн хүссэн размер болон өнгийн хувцас нь тухайн дэлгүүрт байхгүй бол, ойр мужаас шуудангаар илгээлгэж авчруулж болно. Бусад хувцасны дэлгүүрүүдээс ялгаатай бас нэг онцлог нь, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг харьцангуй олон тоогоор авч ажиллуулах тал дээр идэвхтэй ханддаг. == Цахим холбоос == {{Commonscat|UNIQLO|Юникло}} *[http://www.uniqlo.com/ Албан ёсны цахим сүлжээ] *[http://www.facebook.com/UniqloCo FACEBOOK FAN PAGE] ==Эшлэл== {{Reflist}} [[Ангилал:Хувцасны марк]] [[Ангилал:Нэхмэл хувцасны худалдаа эрхлэгч аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Токиогийн аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Японы аж ахуйн нэгж]] 002yh9vj4qirc6vq3bbkfpxdj7p6qyo 853480 853479 2026-04-15T21:15:55Z Enkhsaihan2005 64429 853480 wikitext text/x-wiki {{short description|Japanese casual-wear designer, manufacturer and retailer}} {{Инфобокс компани | name = Юникло ХК<br>株式会社ユニクロ | native_name_lang = ja | logo = Uniqlo logo Japanese.svg | logo_size = 180 | image = Uniqlo Ginza 2018.jpg | image_size = 180 | image_caption = [[Гинза]] дахь Юниклогийн тэргүүлэх дэлгүүр | former_name = | type = [[Охин компани]] | hq_location_country = | area_served = Дэлхий даяар | key_people = [[Янай Тадаши]] ([[Дарга|CHM]], Ерөнхийлөгч, [[Chief executive officer|CEO]])<br />Вакабаяши Такахиро (SVP) | industry = [[Загвар#Загварын салбар|Загвар]] | products = {{hlist|[[Хувцас]]|[[загварын дагалдах хэрэгсэл|дагалдах хэрэгсэл]]}} | num_employees = 30,000+ ажилчин | parent = [[Fast Retailing]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.uniqlo.com/}} | footnotes = | foundation = {{Start date and age|1984|06|02}} | location = 717-1, Саяма, [[Ямагүчи хот]], Ямагүчи 754-0894, Япон<br /> }} '''Юникло ХК''' ({{lang-ja|株式会社ユニクロ}}) нь 1984 онд [[Япон]]ы [[Ямагүчи]] мужид төв компаниа анх байгуулсан, Японыг дэлхийд төлөөлөх хувцасны брэнд компани юм. Захирал [[Янай Тадаши]]. ==Салбарын тоо== {| class="wikitable" border="1" |- ! Байршил ! Салбар дэлгүүрийн тоо |- | [[Япон]] | 703 (99 нь [[Токио]]д) |- | [[Өмнөд Солонгос]] | 41 (20 нь [[Сөүл]]д) |- | [[Их Британи]] | 14 <ref>[http://www.uniqlo.co.uk/stores - Uniqlo's UK website] refers to 14 stores in April 2009.</ref> |- | [[Хятад]] | 260 <ref>[http://www.uniqlo.com/cn/store/ - Uniqlo's China website] refers to 47 stores in January 2010.</ref> |- | [[Хонконг]] | 12<ref>[http://www.uniqlo.com/hk/store/ Uniqlo Hong Kong store locator]</ref> |- | [[АНУ]] | 1<ref>[http://www.uniqlo.com/us/stores/global_locator.html#usa STORES - Uniqlo.com<!-- Bot generated title -->](three [[New Jersey]] stores were closed on or around September 102007 [http://www.uniqlo.com/us/news/2007/10/uniqlo_closes_new_jersey_store.html Uniqlo press release]</ref> |- | [[Франц]] | 2 |- | [[Сингапур]] (2009) | 3 |} 2010 онд [[Орос]] улсад салбараа нээх төлөвлөгөөтэй байгаа. ==Товч танилцуулга== '''Фаст Ритэйлинг''' ({{ lang-ja|株式会社ファーストリテイリング}}) хувьцаат компанийн группт багтдаг. 2009 оны 1 сарын байдлаар дэлхийд борлуулалтынхаа хэмжээгээр 5-р байранд ордог<ref>{{cite web|url=http://fashion-guide.jp/uniqlo/|title=Юникло|access-date=2010-02-22|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220001221/http://fashion-guide.jp/uniqlo/|url-status=dead}}</ref>. Юниклогийн бараа бүтээгдэхүүнүүд нь чанартай бөгөөд ямар ч хүн худалдаж авч болмоор боломжийн үнэтэй байдагаараа хэрэглэгчдийн итгэлийг хүлээсэн. Мөн [[Өвөр Монгол]]той хамтран ноолууран бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн гаргасан нь чанартай ноолууран хувцасыг боломжийн үнээр худалдан авах боломжийг Японы хэрэглэгчдэд олгосноороо онцлогтой. == Юникло дэлгүүрүүдийн онцлог == Гаднаас нь харахад агуулах маягийн элдэв хэлбэргүй барилгатай бөгөөд олон төрлийн тавиур, өлгүүрт хувцаснууд өлгөөтэй байна. Түүнээс худалдан авагч өөрөө хүссэн размер болон өнгийн хувцасаа сонгон, хувцас солих өрөөнд тааруулж үзэх боломжтой [[өөртөө үйлчлэх хэлбэр]]ийг нэвтрүүлсэн. Хэрэв худалдан авагчийн таалагдсан өмд нь уртдаад байвал үнэ төлбөргүйгээр 30-аад минутын дотор хасч тохируулж өгнө. Мөн хүссэн размер болон өнгийн хувцас нь тухайн дэлгүүрт байхгүй бол, ойр мужаас шуудангаар илгээлгэж авчруулж болно. Бусад хувцасны дэлгүүрүүдээс ялгаатай бас нэг онцлог нь, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг харьцангуй олон тоогоор авч ажиллуулах тал дээр идэвхтэй ханддаг. == Цахим холбоос == {{Commonscat|UNIQLO|Юникло}} *[http://www.uniqlo.com/ Албан ёсны цахим сүлжээ] *[http://www.facebook.com/UniqloCo FACEBOOK FAN PAGE] ==Эшлэл== {{Reflist}} [[Ангилал:Хувцасны марк]] [[Ангилал:Нэхмэл хувцасны худалдаа эрхлэгч аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Токиогийн аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Японы аж ахуйн нэгж]] 8p5lxcm0qm7fbignlp4368fac2g2b5i Зүүнгарын Хаант Улс 0 15849 853560 853398 2026-04-16T10:36:51Z HorseBro the hemionus 100126 853560 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mонгол угсааны сүүлчийн нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн}}{{Инфобокс улс | common_name = Зүүнгарын хаант улс | native_name = Зүнһар хаант улс | image_flag = Banner of the Dzungar Khanate.png | flag_caption = Зүүнгарын хаант улсын тугийн Д. Цэрэнпунцагийн сэргээсэн бүтээл. Энэ бол '''Зүүнгарын хаант улсын''' туг бөгөөд Монголын дайны бурхан [[Дайчин Тэнгэр|Дайчин Тэнгэрийг]] дүрсэлсэн байв.{{sfn|Korneev|2022|p=171}} | image_coat = Seal of Galdan Boshugtu Khan.png | alt_coat = Галдан Бошигт хааны тамга | symbol_type = Галдан Бошигт хааны тамга | image_map = Map of the Dzungar Khanate, in 1717.png | map_caption = Зүүнгарын хаант улсын оргил үе, 1717 он. | capital = [[Хулж]] | official_languages = [[Ойрад аялга]] | national_languages = [[Цагадайн хэл]] | religion = [[Төвөдийн Буддын шашин]] ([[Шарын шашин]]) | demonym = Зүүнгар | government_type = [[Хаант засаг]] | leader_title1 = [[Баатар]] [[Хунтайж]] | leader_name1 = [[Эрдэнэбаатар хунтайж|Эрдэнэ]] | leader_title2 = Цэцэн [[Хунтайж]] | leader_name2 = [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] | leader_title3 = Бошигт [[Хаан]] | leader_name3 = [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] | leader_title4 = Зоригт [[Хунтайж]], [[Хаан]] | leader_name4 = [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан]] | leader_title5 = [[Хунтайж]], [[Хаан]] | leader_name5 = [[Галданцэрэн хаан]] | leader_title6 = [[Хунтайж]] | leader_name6 = [[Цэвээндоржнамжил]] | leader_title7 = [[Хунтайж]] | leader_name7 = [[Ламдаржаа]] | leader_title8 = [[Хунтайж]] | leader_name8 = [[Даваач]] | leader_title9 = [[Хойд]]ын [[Хаан]] | leader_name9 = [[Амарсанаа]] | legislature = [[Дөчин дөрвөн хоёрын их цааз]] | currency = Зэс зоос | date_start = 1634 | event1 = [[Эрдэнэбаатар хунтайж]] '''Зүүнгарын хаант улсыг''' байгуулав | event2 = [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | date_event2 = 1635 | event3 = [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | date_event3 = 1665–1720 | event4 = Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь | date_event4 = 1680–1681 | event5 = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | date_event5 = 1690–1758 | event_end = [[Зүүнгарын геноцид]] | date_end = 1758 | p1 = Дөрвөн Ойрадын холбоо | s1 = Чин улс | p2 = Яркендын хант улс | p3 = Хошуудын хант улс }} '''Зүүнгарын Хаант Улс'''{{efn| ([[Монгол бичиг|Монгол хэл]]: {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ}} {{MongolUnicode|ᠣᠯᠣᠰ}} {{lang|mn-Cyrl|Зүүнгар улс}} ([[Халимаг хэл|халим]]. ''Зүнһар хаант улс'')}} заримдаа '''Баруун Монгол'''{{sfn|Gantulga|2018|p=59}} гэж нэрлэдэг нь эсвэл [[Ойрадууд|Ойрадуудын]] буюу монгол угсааны сүүлчийн [[нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн]] байсан.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}} Хамгийн өргөн хүрээндээ энэ нь хойд талаараа өмнөд [[Сибирь|Сибирээс]] өмнөд талаараа [[Төвөд]] хүртэл, одоогийн Монголын баруун хэсэг, зүүн талаараа [[Хятад|Хятадын]] [[Цагаан хэрэм|цагаан хэрэмээс]] баруун талаараа өнөөгийн [[Казахстан]] хүртэлх нутгийг хамарч байв. Зүүнгарын хаант улсын цөм нь өнөөдөр хойд [[Шинжаан|Шинжааны]] нэг хэсэг бөгөөд үүнийг [[Зүүнгар нутаг]] гэж нэрлэдэг. 1620 оны орчимд баруун монголчууд [[Зүүнгарын сав газар|Зүүнгарын сав газард]] нэгдсэн. 1678 онд [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] [[Далай лам|Далай ламаас]] ''бошигт [[хаан]]'' цолыг хүртсэнээр [[Зүүнгарын ард түмэн]] Ойрадын доторх тэргүүлэгч овог аймаг болгосон. Зүүнгарын захирагчид [[Хунтайж]] гэсэн цолыг ашигладаг байсан.{{sfn|Atwood|2004|p=622}} 1680–1681 оны хооронд Зүүнгарууд одоогийн өмнөд Шинжаанд орших [[Таримын сав газар]]-ыг эзлэн авч, зүүн талаараа [[Халх|Халх Монголчуудыг]] ялсан. 1696 онд Галдан [[Чин улс|Чин улсад]] [[Зуунмод-Тэрэлжийн тулалдаан|ялагдаж]], [[Ар Монгол|Ар Монголыг]] алджээ. 1717 онд Зүүнгарууд [[Төвөд|Төвөдийг]] [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь|эзэлсэн]] боловч 1720 онд Чин улсаас [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)|хөөгдсөн]]. 1755–1758 онуудад Чин улс Зүүнгарын иргэний дайныг ашиглан Зүүнгарыг эзлэн түрэмгийлж, [[Зүүнгарын геноцид|Зүүнгарын хүн амын 70-80%-ийг хөнөөв]].{{sfn|Martel|2018|p=1583}} Зүүнгарын сүйрэл нь Чин Монголыг эзлэн түрэмгийлж, [[Чин Төвдийг эзлэн түрэмгийлж]], [[Шинжаан]] улс төрийн засаг захиргааны нэгж болж байгуулагдсан. == Нэрний гарал үүсэл == "Зүүнгар" гэдэг нь "зүүн" болон "гар" гэсэн үгний нийлбэр юм.{{Sfn|Gaunt|2004|p=165}} Үүнийг зүүн талд орших [[Умард Юань]] улсаас ялгаатай нь '''Баруун Монгол''' гэж нэрлэдэг байжээ.{{sfn|Gantulga|2018|p=59}} Энэ бүс нутгийг Францын номлогчдын "Ойрад" гэдэг нэрийн буруу орчуулгаас үндэслэн тухайн үеийн Европын эх сурвалжуудад "'''Элеутийн хаант улс'''" гэж тусад нь тодорхойлсон байдаг.{{Sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} == Түүх == {{Мөн үзэх|Ойрадуудын оролцсон дайны жагсаалт}} Энэ хэсэгт Ойрадын үүсэл гарал үүслээс эхлээд Зүүнгарын хаант улсын нуралт хүртэлх үе шат, Шинжааны хүн ам зүйн өөрчлөлтийг хамрах болно. === Гарал үүсэл === Ойрадууд анх 13-р зууны эхэн үед [[Тува]] нутгаас гаралтай байв. Тэдний удирдагч [[Худуга бэхи]] 1208 онд [[Чингис хаан|Чингис хаанд]] дагаар орж, түүний гэр бүл Чингисийн угсааны дөрвөн салаатай холилдон гэрлэжээ. [[Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэл|Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэлийн]] үеэр [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] ([[Цорос]], [[Торгууд]], [[Дөрвөд]], [[Хойд]]) [[Аригбөх|Аригбөхийн]] талд орж, [[Хубилай хаан|Хубилай хааны]] засаглалыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. [[Юань гүрэн]] мөхсөний дараа Ойрадууд Аригбөхийн угсааны [[Зоригт хаан|Зоригт хаанийг]] Умард Юаны хаан ширээг булаан авахад нь дэмжиж байв. Ойрадууд 1455 онд [[Эсэн тайш|Эсэн Тайш]] нас барах хүртэл Умард Юань улсын хаануудыг захирч байсан бөгөөд үүний дараа Халх Монголын түрэмгийллийн улмаас баруун тийш нүүжээ.{{sfn|Adle|2003|p=142}} 1486 онд Ойрадууд залгамж халааны маргаанд орооцолдож, [[Батмөнх Даян хаан]] тэдэн рүү довтлов. 16-р зууны сүүлийн хагаст Ойрадууд [[Түмэд|Түмэдэд]] илүү их газар нутгаа алджээ.{{sfn|Adle|2003|p=153}} Гэсэн хэдий ч Ойрадууд Умард Юанийн засаглалыг эсэргүүцэж эхлэв. Энэ тулаанд Хойдын Есэлвэй Хяа [[Ордос|Ордос Монголчууд]] болон [[Цахар|Цахаруудын]] армитай тулалдав.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=66-67}} Хожим нь [[Хархул]] Халхуудын эсрэг бослого гаргаж, тэднийг няцаав.{{Sfn|Adle|2003|p=156}} Ойрадууд удалгүй Халхууд болон [[Казахын ханлиг|Казахуудын]] эсрэг тусгаар тогтнолын дайн эхлүүлэв. Тэд Халх–Казах эвслийг ялж, 1604 онд Сигнак руу гүн довтлов.{{Sfn|Remileva|2005|p=74}} 1608 онд Ойрадууд өөр нэг казах хүчийг ялж, Халхын довтлогч армийг няцаав.{{Sfn|Perdue|2005|p=98}} 1609–1616 онуудад Ойрадууд казах, киргизүүдийг сүйрүүлж, энэ үйл явцад тэднийг захирчээ.{{Sfn|Atygaev|2023|p=121}} 1620 онд Цорос болон Торгууд Ойрадын удирдагчид Хархул, Мэргэн Тэмээн нар Убаши хунтайж болон анхны Халхын Алтан хан руу довтлов. Тэд ялагдаж, Хархул эхнэр хүүхдүүдээ дайсанд алджээ. Убаши хунтайж болон Ойрадуудын хоорондох бүх талын дайн 1623 онд Убаши хунтайж алагдах хүртэл үргэлжилж, Ойрадууд Эрчис голын тулалдаанд тусгаар тогтнолоо зарлав.{{sfn|Adle|2003|p=144}} 1625 онд [[Хошууд|Хошуудын]] ноёдууд [[Цоохор]] болон түүний дүү [[Байбагас баатар]] нарын хооронд өв залгамжлалын асуудлаар мөргөлдөөн гарч, Байбагас баатар тулалдаанд алагджээ. Гэсэн хэдий ч Байбагас баатарын дүү нар болох [[Гүш хаан|Төрбайх (Гүш хаан)]], Хөндөлөн Убаши нар тулалдаанд оролцож, Цоохорыг [[Ишим гол|Ишим голоос]] [[Тобол гол]] хүртэл хөөж, 1630 онд түүний овгийн дагалдагчдыг дайрч, алжээ. Ойрадуудын хоорондох дотоод тэмцэл нь Торгуудын ноён, Хо өрлөгийг баруун тийш нүүж, [[Ногай улс|Ногай улстай]] мөргөлдөж, Ногай улсыг устгажээ. Торгуудууд [[Халимагийн хант улс|Халимагийн хант улсыг]] байгуулсан бол зүүн зүгт Ойрадуудтай холбоотой хэвээр байв. Их чуулган хуралдах бүрт тэд төлөөлөгчдөө илгээж оролцуулдаг байв.{{sfn|Adle|2003|p=145}} 1632 онд [[Хөхнуур муж]] дахь [[Шарын шашин|Шарын Шашин]] бүлэглэлийг Халхын [[Цогт хунтайж]] дарангуйлж байсан тул тэд Төрбайхыг түүнтэй харьцахыг урьсан. 1636 онд Төрбайх 10,000 Ойрадыг удирдан Хөхнуур муж руу довтолсон бөгөөд, 1637 онд үүний үр дүнд Халхын 30,000 хүний ​​бүрэлдэхүүнтэй дайсан армийг ялж, Цогт хунтайж амиа алджээ. Дараа нь тэрээр Төв Төвөд рүү нэвтэрч, 5-р Далай ламаас Төрбайхад ''"Шашныг дэмжигч Дарма"'', ''"Гүш хаан"'' цолыг хүртжээ. Дараа нь тэрээр Чингисийн угсааны биш анхны Монгол Хаан цолыг хүртэж, Ойрадуудыг Төвдийг бүрэн эзлэхийг урьж, [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улсыг]] байгуулжээ. Үүний дунд Хархулын хүү [[Эрдэнэбаатар хунтайж|Эрдэнэ]] байсан бөгөөд тэрээр ''"баатар хунтайж"'' цол хүртэж, Гүш хааны охин, Амин Даратай гэрлэж, Тарбагатайн нурууны өмнөд хэсэгт Эмил голын дээд хэсэгт '''Зүүнгарын Хаант Улсыг''' байгуулахаар буцаж илгээгджээ.{{sfn|Adle|2003|p=146}} === Эрдэнэбаатар хунтайжын засаглал === '''Зүүнгарын Хаант Улс''' 1634 онд Эрдэнэбаатар хунтайж байгуулж,{{sfn|Baabar|1999|p=78}} Зүүнгарууд 1635 онд Казахын ханлигийг довтлон, энэ үйл явцад Казахын хаан Янгирыг олзлон авчээ.{{sfn|Moiseev|1991|p=43}} Эрдэнэбаатар хожим нь 1640,{{sfn|Moiseev|1991|p=44}} 1643,{{Sfn|Burton|1997|p=220}} 1646 онуудад довтолгооноо үргэлжлүүлж, Казахын ханлигийг улам бүр сүйрүүлж, ард түмнийг нь захирчээ.{{Sfn|Burton|1997|pp=219-220}} Тэрээр мөн [[Хулж хот|Хулж хотыг]] нийслэл болгон байгуулж, Ховог Сайр гэж нэрлэж, тэндээ хийд барьж,{{Sfn|Adle|2003|p=148}} мөн тэнд хүн суурьшуулахын тулд барилга байгууламж барьсан.{{Sfn|Adle|2003|p=157}} Тэрээр мөн [[Оросын царьт улс|Оросын царьт улстай]] харилцаа тогтоож, давсны уурхай, худалдаа эрхлэх эрх олгосон. Ингэснээр оросууд суурьшиж, бааз байгуулах, мөн хоёр улсын хоорондох харилцаа хөгжиж, эдийн засаг бий болсон.{{Sfn|Adle|2003|p=146}} Түүний засаглал 1653 онд нас барснаар дуусгавар болсон. Үүнээс өмнө тэрээр Хошуудын хант улсаас Казахуудын эсрэг хийсэн дайнд нь туслахыг хүссэн бөгөөд тэд Галдмаа баатарыг Туркестаны тулаанд Янгирыг ялан дийлэхэд илгээсэн бөгөөд, Чу ба Талас голын тулаанд Бухарчуудыг ялсан.{{Sfn|Altangerel|2017|p=107}} Энэ нь Зүүнгарын хаант улсын хилийг баруун талаараа Талас голоос Аягуз гол хүртэл бэхжүүлсэн юм.{{Sfn|Atygaev|2023|p=138}} === Залгамжлалын маргаан (1653–1677) === [[Файл:Ili region Taiji (Mongol Prince) and his wife, Huang Qing Zhigong Tu, 1769.jpg|thumb|Монгол хунтайж (''[[Тайж]]'', {{lang-zh|台吉}}) [[Или мөрөн|Или]] болон бусад бүс нутгаас гаралтай бөгөөд түүний эхнэр. Хуанг Чин Жигун Ту, 1769.|left]] 1653 онд [[Сэнгэ хунтайж]] эцэг Эрдэнэбаатар хунтайжаас залгамжилсан боловч ах дүүсийнхээ эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Хошуудын Очирт хааны дэмжлэгтэйгээр энэ тэмцэл 1661 онд Сэнгэгийн ялалтаар төгсөв. Гэсэн хэдий ч тэрээр 1670 онд [[Төрийн эргэлт|төрийн эргэлтээр]] өөрийн эцэг нэгт ах Цэцэн тайж, Зотов баатрын гарт алагджээ.{{Sfn|Adle|2003|p=157}} Сэнгийн дүү, [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] тухайн үед Төвдөд амьдарч байжээ. Ахынхаа үхлийн талаар мэдээд тэр даруй Төвдөөс буцаж ирээд Зотов баатраас өшөө авсан. 1671 онд Далай лам Галданд хан цол олгосон.{{sfn|Adle|2003|p=148}} 1676 онд Галдан Сайрам нуурын ойролцоо Цэцэн тайжыг ялсан.{{sfn|Barthold|1956|p=161}} Дараа нь Галдан Сэнгийн эхнэр, Очирт хааны ач охин [[Ану хатан|Ану-Даратай]] гэрлэж, хадам өвөөтэйгээ зөрчилджээ. Галданы нэр хүндээс айсан Очирт авга ах, өрсөлдөгч Цоохор Убашиг дэмжиж байсан ч Галданы цолыг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзжээ. 1677 онд Очирт хааныг ялснаар, Галдан Ойрадуудыг ноёрхох болсон. Дараа жил нь Далай лам түүнд "''Бошигт хаан"'' гэсэн дээд цолыг өгөв.{{Sfn|Adle|2003|p=148}} === Яркендын хант улсын байлдан дагуулалт (1678–1680) === [[Файл:Huang Qing Zhigong Tu, 1769, Mongol tribal leader (Zaisang, 宰桑) from Ili and other regions, with his wife.jpg|thumb|Или болон бусад бүс нутгаас гаралтай Монгол овгийн удирдагч ([[Зайсан]], 宰桑), эхнэрийнхээ хамт. Хуан Чин Жигун Ту, 1769.]] 16-р зууны сүүл үеэс эхлэн [[Яркендын хант улс]] Хожагийн нөлөөнд автжээ. Хожа нар нь өөрсдийгөө зөнч [[Мухаммед]] эсвэл Рашидун халифаас гаралтай гэж үздэг Накшбанди Суфи нар байв. 16-р зууны эхэн үед Султан Саид хааны хаанчлалын үед Хожа нар ордонд болон хааны засаглалд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн байв. 1533 онд Махдум-и Азам гэгч онцгой нөлөө бүхий Хожа Кашгарт ирж, тэнд суурьшиж, хоёр хүүтэй болжээ. Эдгээр хоёр хүү бие биенээ үзэн ядаж, харилцан үзэн ядалтаа хүүхдүүддээ дамжуулж байв. Хоёр удам угсаа нь хант улсын томоохон хэсгийг ноёрхож, хоёр бүлэглэлд хуваагдаж, Кашгар дахь Ак Таглик (Цагаан уул), Ярканд дахь Хар Таглик (Хар уул) гэсэн хоёр бүлэглэлд хуваагджээ. Юлбарс Ак Тагликуудыг ивээн тэтгэж, Хар Тагликуудыг дарангуйлсан нь ихээхэн дургүйцлийг төрүүлж, 1670 онд түүнийг алахад хүргэсэн. Түүний залгамжлагч хүү нь Исмаил хаан хаан ширээнд залартал богино хугацаанд захирч байжээ. Исмаил хоёр лалын шашинтны бүлгийн хоорондох эрх мэдлийн тэмцлийг эргүүлж, Ак Тагликийн удирдагч Афак Хожаг хөөн зайлуулсан. Афак Төвөд рүү зугтсан бөгөөд тэнд 5-р Далай лам түүнд Галдан Бошигт хаанаас тусламж авахад нь тусалсан.{{sfn|Grousset|1970|p=501}} 1679 онд Галдан 30,000 цэргээ [[Турфан хот]] болон [[Хамил тойрог]] руу удирдсан бөгөөд, удалгүй 1680 онд Галдан 120,000 цэргээ удирдан Яркендын хант улс руу орж, түүнийг эзлэн авчээ.{{Sfn|Adle|2003|p=158}} Тэдэнд аль хэдийн Зүүнгаруудад дагаар орсон Ак Тагликууд болон Турфан хот болон Хамил тойргийг эзлэн авахад тусалсан.{{sfn|Adle|2003|p=193}} === Галданы Казахын дайн (1681–1684) === {{main|Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)}} [[Файл:Huang Qing Zhigong Tu, 1769, commoner from Ili and other regions, with his wife.jpg|left|thumb|167x167px|Или нутгийн энгийн иргэн, эхнэрийнхээ хамт. Хуан Чин Жигун Ту, 1769.]] 1681 онд Галдан Бошигт хааны цэргүүд Казахын ханлигийг довтолжээ, учир нь 1670 онд залгамжлалын маргааны үеэр казахуудад [[Долоон ус|Долоон усыг]] алдагджээ.{{Sfn|Moiseev|2001|p=24}} Долоон ус болон Өмнөд Казахстан руу довтлох замаар эхэлсэн бөгөөд, Галдан Бошигт хаан 1681, 1683 онд [[Сайрам (хот)|Сайрам]] хотыг эзэлж чадаагүй юм.{{Sfn|Burton|1997|p=337}} 1684 онд Зүүнгарууд Сайрам, [[Ташкент]] болон бусад газруудыг эзлэн авчээ.{{sfn|Moiseev|1991|p=51}} Үүний дараа Галдан Хар [[Киргизүүд|Киргизүүдийг]] захирч, [[Ферганы хөндий|Ферганы хөндийг]] сүйтгэв.{{sfn|Adle|2003|p=147}} Зүүнгарууд Бараба Татаруудад ноёрхол тогтоож, тэднээс алба хураан авчээ. Бараба Татарууд [[Христийн шашин|Христийн шашинд]] шилжиж, Оросын харьяат болж, Зүүнгаруудад алба төлөхгүй байх шалтаг олов.{{sfn|Frank|2000|p=252–254}} === Халхын дайн (1687–1688) === {{main|Зүүнгар–Халхын дайнууд}} [[Файл:Map-Qing Dynasty 1689-en.jpg|thumb|1688 онд [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] Халхыг эзлэхээс өмнөх Зүүнгарын хаант улс]]1687 онд Галдан Бошигт хаан Халх Монгол руу довтолсон бөгөөд тэрээр 30,000 цэрэгтэйгээ хамт [[Засагт хан аймаг|Засагт ханыг]] ялсан гэж [[Занабазар|Занабазарын]] элчин сайд мэдээлэв.{{sfn|Zlatkin|1983|p=178}} Галдан цааш нь [[Хангайн нуруу]] дахь аян дайнаа үргэлжлүүлж, Тамирт Халхын хаантай тулалдаж, [[Чахундорж хан|Чахундоржийн]] хүү Галдан Тайжийг ялжээ.{{sfn|Altangerel|2017|pp=196–197}}{{sfn|Kyachinov|1999|p=208}} Хожим нь Данзан Омбо, Данжил, Дугар Арайтан зэрэг Зүүнгарын жанжингууд [[Эрдэнэ Зуу хийд|Эрдэнэ Зуу хийдийг]] эзлэн авчээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=179}} Энэний дараа нь Чахундорж, Занабазар нар [[Сэцэн хан аймаг|Сэцэн ханaaс]] тусламж хүсэн зугтав.{{sfn|Zlatkin|1983|p=180}} Гэсэн хэдий ч Зүүнгар болон Халх Монголчуудын хоорондох дайн Чин улсын эрх мэдэлд аюул учруулж байсан бөгөөд Зүүнгарын Халхуудыг ялснаар нэгдмэл Монгол үндэстэн бий болно. [[Манжууд|Манж]], [[Монголчууд|Монгол]], [[Хятадууд|Хятадын]] хүчнүүд [[Халх гол|Халх голд]] төвлөрч эхэлснээр Энх амгалан удалгүй Галданы эсрэг дайн зарлав.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=180–181}} Үүний зэрэгцээ Түшээт хаан Чахундорж шийдвэрлэх тулалдаанд цэрэг бэлтгэж байсан бөгөөд тэрээр мөн Чин улсын дэмжлэгийг хүсч байв. Чин улсын эрх баригчид Халхуудыг тусгаар тогтнолын статусаа өөрсдийн xapaaт улс болгон өөрчлөхийг мэдэгдсэн. Чахундорж, Занабазар нар Зүүнгарын хаант улсын эрх мэдлийг зөрчиж, Чин улсaд нэгдэхээр шийдсэн тул зөвшөөрсөн юм.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=181–182}} 1688 оны 8-р сард Олгой нууранд Галдан бошигт хаан болон Чахундорж нарын хооронд тулаан болжээ.{{sfn|Kyachinov|1999|p=208}} Тулаан 3 орчим хоног үргэлжилж, Чахундорж [[Говь]] рyy зугтжээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=182}} Чахундорж болон Жавзандамба хутагт Занабазар Говийн цөлийг гатлан ​​Чин улс рүү зугтаж, [[Энх амгалан]] хаанд захирагджээ.{{sfn|Adle|2003|p=148}} === Анхдугаар Чин улсын дайн (1690–1696) === {{main|Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн}} [[Файл:Qing_Dzungar_wars.jpg|left|thumb|1688–1757 оны Чин Зүүнгарын дайн]] 1690 оны хавар гэхэд Чин улсын засгийн газар Халхууд Зүүнгарын довтолгоонд өртвөл оролцохоор шийджээ. 1690 оны 2-р сарын 20-нд Сэцэн ханд Зүүнгар–Чин улсын энхийн хэлэлцээрийн талаар мэдэгдсэн боловч 10,000 цэрэгтэй тулалдаанд бэлтгэхийг мэдэгджээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=186}} Питер Ц. Пердью-ийн мэдээлснээр Галдан тухайн үед Хэрлэн голын доод хэсэгт хоол хүнсний хомсдолд орсон тул аян дайнд оролцож байжээ. Зүүнгарууд Сэцэн хан, Түшээт хан нарыг 1690 оны 7-р сар гэхэд хөөж байх хооронд Чин улсын арми Ологой нуурын эрэг дээрх Галданы армийн байрлал руу довтлов. Энэ нь Чин улсын арми болон Зүүнгарын хүчний анхны [[Олгой нуурын тулалдаан|тулааныг]] эхлүүлсэн юм.{{sfn|Zlatkin|1983|p=187}} Энэ тулалдаанд Зүүнгарууд ялж, Чин улсын армийн эсрэг галт зэвсэг ашигласнаар,{{sfn|Zlatkin|1983|p=190}} Чин улс ухарчээ. Зүүнгарууд удалгүй Чин улсын хүчийг хөөж,{{sfn|Zlatkin|1983|p=191}} Чин улсын нутаг дэвсгэр рүү довтлов.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=191–192}} [[Файл:The_Emperor_at_the_Kherlen_river.jpg|thumb|1696 оны аян дайны үеэр [[Хэрлэн гол]] дээрх [[Чин улс|Чин улсын]] эзэн хаан, [[Энх амгалан|Энх амгаланы]] цэргийн хуаран.]] 1690 оны зуны сүүлээр Галдан 20,000 цэрэгтэйгээр [[Хэрлэн гол|Хэрлэн голыг]] гаталж, [[Бээжин|Бээжинээс]] хойд зүгт 350 километрийн зайд Ляо голын баруун эхийн ойролцоо Чин улсын армитай [[Улаанбудангийн тулаан|Улаанбудангийн тулаанд]] оролцов. Галдан тактикийн ухралт хийсэн бол, Чин улс Пиррийн ялалт байгуулсан. 1696 онд Энх амгалан хаан 100,000 цэргээ [[Монгол]] руу удирдав. Галдан Хэрлэнээс зугтаж, баруун талаас довтлох өөр нэг Чин улсын армид баригджээ. Тэрээр дээд [[Туул гол|Туул голын]] ойролцоо болсон [[Зуунмод–Тэрэлжийн тулалдаан|Зуунмод–Тэрэлжийн тулалдаанд]] ялагдсан. Галданы эхнэр Ану алагдаж, Чин улсын арми 20,000 үхэр, 40,000 хонь олзлон авчээ. Галдан цөөн хэдэн дагалдагчтайгаа зугтжээ. 1697 онд тэрээр 4-р сарын 4-нд [[Ховд аймаг|Ховдын]] ойролцоох Алтайн нуруунд нас баржээ. Зүүнгарт 1689 онд бослого гаргасан Галдан Бошигт хааны ахын хүү [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан]] 1691 онд аль хэдийн эрх мэдэлтэй болсон байв.{{sfn|Adle|2003|p=148}} [[Файл:Afaq Khoja Mausoleum in Kashgar, 11 October 2005.jpg|left|thumb|Афак Хожагийн бунхан]] === Цагаадайн бослого (1693–1705) === Галдан Яркендын хант улсад Бабакийн хүү [[Абд ар-Рашид хаан II]]-г тоглоомон хаан болгон томилсон. Шинэ хаан Афак Хожаг дахин зугтахад хүргэсэн боловч хоёр жилийн дараа Яркенд хотод үймээн дэгдэж, Абд ар-Рашидын хаанчлал ёслолгүй дуусгавар болсон. Түүнийг ах Мухаммед Имин хаан залгамжилсан. Мухаммед Зүүнгарын эсрэг тэмцэхэд Чин улс, [[Бухарын хант улс]], [[Их Могол Улс|Их Могол Улсаас]] тусламж хүссэн. 1693 онд Мухаммед Зүүнгарын хант улс руу амжилттай довтолж, 30,000 хүнийг олзлон авчээ. Афак Хожа дахин гарч ирэн, дагалдагчдынхаа удирдсан бослогоор Мухаммедыг түлхэн унагажээ. Афакийн хүү Яхия Хожа хаан ширээнд суусан боловч 1695 онд тэрээр болон түүний аав орон нутгийн бослогыг дарах үеэрээ алагдсанаар түүний хаанчлал богиноссон юм. 1696 онд Акбаш хаан хаан ширээнд суусан боловч Кашгарын бэй түүнийг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзаж, оронд нь Киргизүүдтэй эвсэж, Яркенд руу довтлон, Акбашыг олзлон авчээ. Яркандын бэгүүд Зүүнгарууд руу явж, тэд 1705 онд цэрэг илгээж, Киргизүүдийг хөөн зайлуулсан. Зүүнгарууд Цагаадайн бус захирагч Мирза Алим Шах бэгийг томилсноор Цагаадайн хаадын засаглалыг үүрд дуусгавар болгосон. Хамилын Абдулла Тархан бэг мөн 1696 онд бослого гаргаж, Чин улсад урвасан. 1698 онд Чин улсын цэргүүд Хамилд байрлаж байжээ.{{sfn|Adle|2003|p=193-199}} === Цэвээнравдан хааны казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн === {{main|Казах–Зүүнгарын дайнууд}} 1698 онд Галданы залгамжлагч Цэвээнравдан хаан Тэнгиз нуур болон [[Түркистан|Туркистанд]] хүрч, Зүүнгарууд 1745 он хүртэл Долоон ус болон Ташкентийг хяналтандаа байлгаж байв.{{sfn|Atwood|2004|p=622}} Учир нь Казакууд Оросын худалдаачдыг саатуулж, [[Урианхай|Урианхайчууд]] руу дайрч байхдаа Зүүнгарын хил рүү дайрчээ.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}} Зүүнгарын 40,000 орчим цэрэгтэй цэрэг Ахмад Жүзийн эсрэг аян дайн эхлүүлсэн бөгөөд Зүүнгарууд Чу, Талас гол дээрх хүн амыг хядаж, 10,000 орчим [[Дайны олзлогдогч]] авчээ.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}} Цэвээнравдан хаан хожим нь Казахуудын Тавак хааныг ялж, Сайрам, Ташкент, Туркистаны хотуудыг эзлэн авчээ.{{Sfn|Baabar|1999|p=84}} 1699 онд Зүүнгарууд казахуудын эсрэг дахин нэг аян дайн эхлүүлсэн бөгөөд хожим нь Чу, Талас голын завсрын бүс дэх казахуудын хүчийг Сырдарь руу хөөжээ.{{Sfn|Massanov|2010|p=229}} Хожим нь 1702 онд Зүүнгарууд Абул Хайр Хан болон Кайп Ханы хүчийг ялж, Тауке, Кайп Хан нар дайныг зогсоохын тулд дипломат элчин сайд илгээсний дараа 1703 онд дайныг зогсооход хүргэсэн.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} Зүүнгаруудын казахуудын эсрэг хийсэн дайн тэднийг Оросоос тусламж хүсэхэд хүргэв.{{Sfn|Cohen|1998|p=50}} Тэд 1708 онд казахууд руу дахин довтолсон боловч, удалгүй 1711–1712 онд казахуудад няцаагдсан.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} Гэсэн хэдий ч тэд Цэвээнравдан хаан хоёр хүү, гээ илгээснээр хариу довтолгоо хийж чаджээ. Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] нар алдагдсан газар нутгаа эргүүлэн авч чадсан.{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} 1715 онд Чин улсын эзэн хаан, Энх амгалан Казах, Киргизүүдэд эвслийн хүсэлт илгээжээ.{{sfn|Kuznetsov|1983|p=18}}{{sfn|Kuznetsov|1983|p=128}} Тэр жилдээ Зүүнгарын арми Чин улсын эсрэг Хамил хотыг эзлэн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=162}} Зүүнгарууд хил рүүгээ Казак–Киргизийн довтолгоог зогсоож чадсан.{{sfn|Kuznetsov|1983|p=18}}{{sfn|Kuznetsov|1983|p=128}} Зүүнгарын өмнөд болон зүүн хил дээр богино хугацааны гадаад бодлогын тогтвортой байдлыг бий болгосны дараа Цэвээнравдан хаан 1716 онд цэргээ Казахын тал нутаг руу илгээв. Учир нь Казахын цэргүүд Или гол дээрх Цоросын нүүдэлчид рүү дайрч, Оросын дипломатч, Маркел Трубниковыг олзлов.{{sfn|Moiseev|1991|p=70}} Үүний тулд, [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] удирдлаган дор Зүүнгарын арми Казахын цэргийг ялж, олон тооны олзлогдогсдыг олзлов.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} Дараа нь Их Цэрэндондов Оросын цайз [[Ямышевын бүслэлт|Ямышевыг бүсэлсэн]].{{sfn|Perdue|2005|p=212}} 1717 онд Кайп хан, Абул Хайр хан нар Зүүнгарын эсрэг 30,000 цэрэгтэй өөр нэг цэргийг удирдсан. Казахын цэрэг [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Аягөз голын тулалдаанд]] ялагдсан.{{Sfn|Adle|2003|p=98}} Зүүнгарын хилийн харуул модон суваг үүсгэж, 1,500 цэрэгтэй нэмэлт хүч ирж казахуудыг ялах хүртэл тэдний довтолгоог няцаав.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=127}} 1718 онд Долоон усаас 2,500 орчим хүнтэй Зүүнгарын цэрэг илгээгдэж, Казахстаны [[Арыс (гол)|Арыс]], [[Бүен]], болон Чаян голууд дээр казахууд руу довтолж, Туркистаны хотод 30,000 хүнтэй армитай тулалдаж, Кадырбаевын хэлснээр "армийг хядсан" гэж мэдээлжээ.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} Зүүнгарын казахуудын эсрэг довтолгоо дуусч, [[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] үргэлжилж байх хооронд казахууд 1720 онд газар нутгаа эргүүлэн авч чаджээ.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=21}} Дайн дуусахад казахууд алдсан газар нутгаа эргүүлэн авч, гурван мянга орчим Зүүнгарын олзлогдогчдыг авчээ.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=21}} Казакууд Зүүнгарын хаант улсын эсрэг [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)|1723–1730 оны Казах–Зүүнгарын дайнд]] тулалдаж, [[Хөл нүцгэн зугталт|Казах нутгийн Казахууд дунд довтолгоо, аймшигт гэмтэл учруулж]],{{sfn|Moiseev|1991|p=72}} тэд Казах тал нутгийн ихэнх хэсгийг сүйтгэж, [[Туркестаны төлөөх тэмцэл|нийслэл хотод нь]] Казах цэргүүдийг ялсан.{{Sfn|Erofeeva|2007|p=176}} Абул Хайр ханы удирдлага дор Казахууд 1727 онд [[Булантийн тулалдаан]] болон 1729 онд [[Аньракайн тулалдаан|Аньракайн тулалдаанд]] Зүүнгаруудыг ялсан.{{sfn|Moiseev|1991|p=80}} === Хоёрдугаар Чин улсын дайн (1714–1720) === {{main|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн}} [[Файл:Military of the Qing entered Lhasa.jpg|thumb|"Алсын зайн суурьшлын жанжин" аяллын үеэр Чин улсын цэрэг [[Лхас|Лхаст]] орж ирэв.]] 1714 онд Цэвээнравдан хаан Хамилийг дээрэмдэж Чин улсын эсрэг дайнаа үргэлжлүүлэв.{{Sfn|Barthold|1956|p=162}} Цэвээнравдан хааны дүү Их Цэрэндондов 1717 онд [[Хошуудын хант улс]] руу [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь|довтлон]], Еше Гьяцог түлхэн унагааж, Лазан хааныг алж, Лхасыг дээрэмджээ. Энх амгалан хаан 1718 онд хариу арга хэмжээ авсан боловч түүний цэргийн экспедиц Лхасаас холгүй [[Хар Усны тулалдаан|Хар Усны тулалдаанд]] Зүүнгаруудад устгагджээ. 1720 онд Зүүнгаруудыг [[Төвөд|Төвдөөс]] хөөж гаргасан [[Хятадын Төвд рүү хийсэн экспедиц (1720)|хоёр дахь болон томоохон экспедицийг]] Энх амгалан хаан илгээсэн. Тэд Кялзан Гьяцог Кумбумаас Лхас руу авчирч, 1721 онд түүнийг 7-р Далай ламаар өргөмжилжээ.{{sfn|Richardson|1984|pp=48-49}} Турфан болон Пичаны ард түмэн энэ байдлыг ашиглан орон нутгийн удирдагч Эмин Хожагийн удирдлага дор бослого гаргаж, Чин улсын талд оржээ.{{sfn|Adle|2003|p=200}} === Галданцэрэн хаан (1727–1745) === Цэвээнравдан хаан 1727 онд гэнэт нас барж, түүний хүү Галданцэрэн өөрийн дүү Лувсансүрийг хөнөөж, Цэвээнравдан хааны залгамжлагч болжээ. Тэрээр казахууд болон Халх Монголчуудын эсрэг дайныг үргэлжлүүлэв. Халхын харьяат иргэдийнхээ эсрэг хийсэн довтолгооны хариуд Чин улсын [[Найралт төв|Найрал төв]] 10,000 цэрэгтэй довтлох хүчийг илгээсэн бөгөөд Зүүнгарууд [[Хотон нуур|Хотон нуурын]] ойролцоо [[Хотон нуурын тулалдаан|Хотон нуурын тулалдаанд]] ялав. Гэсэн хэдий ч дараа жил нь Зүүнгарууд [[Эрдэнэ Зуу хийд|Эрдэнэ Зуу хийдийн ойролцоо]] Халхуудад ялагдав. 1731 онд Зүүнгарууд өмнө нь Чин гүрний талд орж байсан Турфан руу довтлов. Эмин Хожа Турфаны ард түмнийг удирдан Гансу руу ухарч, тэнд Гуажоуд суурьшжээ. 1739 онд Галданцэрэн хаан Халх, Зүүнгарын хилийг зөвшөөрөв.{{sfn|Adle|2003|p=149}} Казахууд [[Алтайн нуруу]] руу довтолсон бөгөөд, энэ нь Зүүнгаруудыг хилээ хамгаалахаар 10,000 орчим цэрэг илгээхэд хүргэсэн. Казахууд Оросын худалдааны цуваа, дипломатчид болон, [[Уйгурууд|Уйгур]] худалдаачдыг дайрч, олзлон авсан.{{sfn|Moiseev|1991|p=111}} Уйгур худалдаачдаас бусад барьцаалагдсан хүмүүсийг удалгүй суллав. Үүний зэрэгцээ Бага Жүз болон Дунд Жүз нар Оросын хатан хаан Аннад захирагджээ. [[Оросын эзэнт гүрэн|Оросын эзэнт гүрэнээс]] хамгаалалт хүсч, Оросуудад Зүүнгарын [[Сибирь]] руу хийх аливаа довтолгоог няцаахад нь туслана гэж тохиролцсон.{{sfn|Moiseev|1991|p=111}} 1732 онд Зүүнгарууд 7,000 орчим цэрэгтэй өөр нэг хүчийг Дунд Жүз рүү довтолсон боловч тэд ялагдав.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} Казахууд мөн Зүүнгаруудыг довтлон 700 орчим ордыг эзлэн авчээ.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=133}} Өөр нэг Зүүнгарын арми Ахлах Жүз рүү довтлон Сайрам, Туркистан болон Ташкент хотуудыг эзлэн авчээ.<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> Дотор 1734 онд Ахмад Жүз Сайрам, Туркестан, Ташкентийг эргүүлэн авч чаджээ.<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> Гэсэн хэдий ч Галдан Цэрэн тэднийг эзлэхээр цэрэг илгээж, Ахмад Жүзийг захируулснаар тэднийг удалгүй эзэлжээ.{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} Галданцэрэн хаан 1739 онд Казахын хаант улсыг дахин довтлов.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=13}} Галданцэрэн хаан 1741 он хүртэл довтолгооноо үргэлжлүүлсээр байсан тул Дунд Жүз довтолгоог няцааж чадаагүй юм.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=135}} Казахууд Зүүнгаруудаас хохирол их амсаж, Бага, Ахмад Жүзүүд Зүүнгарын эсрэг дайнд нэгдэж чадаагүй бөгөөд, Зүүнгарууд [[Сырдарья]] болон Ишим голыг эзэлснээр Зүүнгарууд дээрх казах суурингууд нь Зүүнгаруудаас хөөгдүүлсэн.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=135}} === Уналт (1745–1757) === [[Файл:乾隆皇帝朝服像轴.png|left|thumb|228x228px|Чин улсын [[Тэнгэр тэтгэгч]] хаан. Тэрээр Зүүнгарын Хаант Улсыг байлдан дагуулж, эзлэв.]] Удалгүй 1745 онд Галданцэрэн хаан нас барж, улс орон дотор иргэний дайн дэгдэж, ялагдсан язгууртнууд Чин улсын мэдэлд орсон.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Түүнийг нас барсны дараа Цяньлун хаан: ''"Өвөө, Эцэг хоёр маань Зүүнгар аймагт тулалдсан ч ажлаа дуусгаагүй тул энэ асуудлыг анхааралтай авч үзэх хэрэгтэй."'' гэжээ.{{sfn|Baabar|1999|p=89}} Галданцэрэн хааны дунд хүү [[Цэвээндоржнамжил]] 1746 онд түүний залгамжилсан [[Хунтайж]] болжээ. Тэрээр архи уух, нохой алах сонирхолтой, мөн параноид болсон тул улс орныг хүчирхийлэлээр захирч байжээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Түүний эгч Улам Баяр түүнийг зогсоохыг оролдсон боловч Цэвээндоржнамжил шоронд хорьсон бөгөөд,{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Баабарын хэлснээр тэрээр эгчийгээ бусад хүмүүсийн хамт цаазалсан гэжээ.{{Sfn|Baabar|1999|p=89}} Энэ нь Улам Баярын нөхөр Сайн Булагийг Цэвээндоржнамжилыг өөрийн илүү алдартай ах [[Ламдаржаа|Ламдаржаатай]] хамт ан агнуурын аялалд алахыг зөвшөөрсөн.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Тэд Цэвээндоржнамжилыг ялж чадаж, Цэвээндоржнамжилыг сохолж, Галданцэрэн хааны отгон хүү, Цэвээн Дашитай хамт [[Аксу тойрог|Аксу]] руу хорьсон.{{Sfn|Perdue|2005|p=270-271}} [[Файл:2000_Stamp_of_Kazakhstan_-_Abylai_Khan.jpg|thumb|186x186px|Казахын хаан [[Аблай султан|Аблай хаанд]] зориулсан 2000 оны марк.]] 1749 онд Галданцэрэн хааны хүү Ламдаржаа дүү Цэвээндоржнамжилаас хаан ширээг булаан авчээ. Хожим нь Ламдаржаа Их Цэрэндондовын ач хүү, [[Даваач]] болон [[Хойд|Хойдын]] хунтайж, [[Амарсанаа|Амарсанаатай]] эрх мэдлийн төлөө өрсөлджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Даваач, Амарсанаа нар Казахын хаант улс руу зугтсан бөгөөд,{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Казахуудын [[Аблай султан|Аблай хаан]] тэднийг Дүрвэгч гэж үзсэнд нь Ламдаржаа тэднийг шилж авахыг ултиматум илгээхэд хүргэсэн.{{Sfn|Abuev|2013|p=92}} 1752 оны 9-р сарын 9-нд Ламдаржаа 15,000–25,000 орчим цэрэг удирдан Дунд Жүзийн эсрэг тулалдсан боловч, Ламдаржааг Даваач, Амарсанаа нарын цэргүүд хөнөөсөн эсвэл,{{Sfn|Moiseev|1991|p=202}} Ламдаржаа гуайн өөрийн цэргүүд хөнөөсөн.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}}{{Sfn|Abuev|2013|p=95}} Энэнээс 1753 онд Даваач хаан ширээнд суухад хүргэсэн бөгөөд, тэрээр Даваачид захирагдахаас татгалзсан Дөрвөдийн эсрэг 5,000 Казах цэрэгтэй тулалдсан юм.{{Sfn|Moiseev|1991|p=222-223}} 1753–1754 онуудад Даваач Дөрвөдийн удирдагчийг ялж, Дөрвөд эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдийг Казах орд руу аваачиж чадсан юм.{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} [[Файл:Cebdenjab.jpg|left|thumb|202x202px|Халхын цэргийг '''Зүүнгарын хаант улс''' руу удирдсан Цэвдэнжав.]] Хаан ширээнд суусныхаа дараа Даваач архинд донтох болсон бөгөөд Амарсанаад үзэн ядах сэтгэл нээгджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Амарсанаа гэрлэлтийн холбоо, хэлэлцээрийн ачаар Хошууд, Дөрвөд болон Хойдуудад нөлөө үзүүлэх замаар эрх мэдэлтэй болсон. Тэрээр Даваачид улсыг хуваах санал тавьсан боловч Даваач татгалзаж, Амарсанааг зүүн тийш [[Ховд (хот)|Ховд]] руу зугтахад хүргэсэн. 1754 оны 4-р сард Даваач 10,000 цэрэгтэйгээ хамт 1,700 орчим цэрэгтэй казах цэргийг ялж, казахуудад ихээхэн хохирол учруулав.{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} Амарсанаа Чин улсын эрхэнд захирагдаж, 1754 оны эцэс гэхэд Баркол болон Улиастайгаас Даваачын эсрэг 50,000 цэрэг дайчлагджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Амарсанаа мөн Аблай хааны дэмжлэгийг авсан бөгөөд,{{Sfn|Moiseev|1991|p=226}} Амарсанаа Эрчис болон Эмил голыг эзэлжээ.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}}{{quote|''"Харамсалтай нь, та нар Зүүнгарууд аа, та нар Монголчуудтай адилхан юм биш биз дээ? Та нар яагаад тэднээс салсан юм бэ? (...) Монгол хүмүүс зовлонгийн улмаас амаа ангайн зогсож байв. Та нарын зовлон зогсохоос би айж байсан. Миний тусламжтайгаар энэ нь маргааш өглөө хүртэл үргэлжлэхгүй гэж найдаж байна (...) Хэрэв Тэнгэр хэн нэгнийг хүчирхэгжүүлэхийг хүсвэл хүмүүс түүнийг унагаахыг хүссэн ч түүнийг гэмтээж чадахгүй. ...Та нар Шар сургаалыг хүндэтгэж, Будда болон Бодьсадва нарт залбирахыг хүсч байна. Гэхдээ зүрх сэтгэлдээ та нар хүн иддэг Ракшас шиг юм. Тиймээс та нар гэмт хэрэг [ёс суртахууны түвшин] хамгийн доод түвшинд хүрч, хорон муу үйл чинь оргилдоо хүрсэн үед та нар амиа алдсан шийтгэлээсээ зугтаж чадаагүй"''|Тэнгэр тэтгэгч.{{sfn|Walravens|2017|p=82}}}} [[Файл:清人画平定伊犁回部战图册-3.png|thumb|"Гадан-уул дахь хуаран руу дайрсан нь"]] Чин улсын арми 1755 оны 6-р сар гэхэд,{{Sfn|Perdue|2005|p=274}} 100 хоногийн дотор [[Өрөмч]], Бортал тойрогийг дайран өнгөрөв.{{sfn|Adle|2003|p=150}} Энэ нь Даваачыг Гэдэншань руу зугтаж, 10,000 цэргүүдтэйгээ сүүлийн зогсоол хийхэд хүргэв. 1755 оны 7-р сарын 2-нд Чингийн армийн жижиг эргүүл болон түүний цэргүүдийг [[Тэнгэр Уул]] даяар тараав. Даваач Аксугийн хойд зүгт уулс руу зугтсан боловч Хятадын хүсэлтээр Уктурпаны захирагч, Уйгурын удирдагч, Хожид баригдаж, Чин улсад хүлээлгэн өгчээ.{{sfn|Adle|2003|p=201}} Дараа нь Даваачыг хунтайж болгож, Айсин-Гиорогийн гэр бүлийн овогтой гэрлүүлэв. Чин улсын удирдлага 5,000 цэрэг үлдээж, Чингийн командлагчид гарч, ухарчээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=274}} ==== Амарсанаагийн бослого (1755–1757) ==== [[Файл:Jaohui.jpg|left|thumb|161x161px|Зүүнгарын хаант улсыг эзэлсэн, Чин улсын цэргийг удирдсан генерал Жаохуй.]] [[Файл:Dzungar_cavalry_of_Amursana,_in_the_Battle_of_Khorgos_against_Qing_China_(1758).png|thumb|Чин улсын эсрэг Хоргосын тулалдаанд оролцсон Амарсанаагийн Зүүнгарын партизанууд. Жан Денис Аттиретийн зураг.{{Sfn|Chu|Ding|2015|p=129}}]] Зүүнгарын хаант улсыг ялсны дараа Чин улс Ойрадын дөрвөн овог аймаг тус бүрт хан томилохоор төлөвлөж байсан боловч Давачигийн эсрэг Чин улсын холбоотон байсан Амарсанаа Хан цол хүртэж, Зүүнгарыг захирахыг хүсчээ. Үүний оронд Тэнгэр тэтгэгч түүнийг Хойдын цорын ганц хаан болгосон. Амарсанаа удалгүй цэрэг цуглуулж эхэлсэн бөгөөд мөн үндэстэнд албан ёсоор захирагдахаа хойшлуулсан. Энэ нь Цяньлун хаан Халхын хунтайж Эринчиндорж, Банди нарыг илгээж, Амарсанааг баривчилж, [[Чэндэ]] дэх эзэн хаанд авчрахад хүргэсэн. Гэвч Амарсанаа Иртыш руу зугтав.{{Sfn|Perdue|2005|p=275}} Зуны улиралд Амарсанаа Халх Монголын удирдагч [[Чингүнжав|Чингүнжавтай]] хамт Чин улсын эсрэг бослого гаргав.{{Sfn|Perdue|2005|p=276}} Амарсанаа одоогийн Вүсүд шөнө нь Чин улсын жанжин Жаохуй Зүүнгар руу довтолсон Оройн Жалайтын тулалдаанд ялагдсан.{{sfn|Atwood|2004|p=623}} Чин улсыг ялж чадаагүй Амарсанаа хойд зүг рүү зугтаж, казахуудад хоргодох газар хайжээ. Гэсэн хэдий ч Аблай хаан түүнийг урвах гэж оролдсон тул тэрээр хожим нь Оросууд руу зугтжээ.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}} Амарсанаа 1757 оны 9-р сард Оросын нутагт [[салхин цэцэг]] өвчнөөр нас баржээ. 1762 оны хавар түүний хөлдсөн цогцсыг Манжид үзүүлэхээр [[Кяхта]] руу авчирсан байна. Дараа нь Оросууд түүнийг булшилж, Манжийн нас барсны дараах шийтгэлд шилжүүлэх хүсэлтийг хүлээн аваагүй байна.{{sfn|Atwood|2004|p=623}} Хожим нь Хоргосын тулалдаанд үлдсэн Зүүнгарын хүчнүүдтэй тулгарч, 1758 онд Амарсанаагийн партизанууд Халхын Цэвдэнжавт ялагдсан байна. 1758 онд Хурунгуйн тулалдаанд генерал Жаохуй Казахстаны [[Алматы]] хотын ойролцоох Хурунгуй ууланд Зүүнгарын цэргийг отолтоор дайрч, ялжээ.{{Sfn|Pirazzoli-T'Serstevens|1969|p=10}} === Ак Тагликийн бослого (1757–1759) === Амарсанаа Чин улсын эсрэг бослого гаргахад Ак Таглик (өөрөөр хэлбэл 'Цагаан уулчид', мөн Афак гэгддэг) Бурхануддин Хожа, Жахан нар Яркендэд бас бослого гаргасан. Тэдний засаглал ард түмэнд таалагдаагүй бөгөөд ард түмэн хувцас хунараас эхлээд мал хүртэл хэрэгтэй бүх зүйлийг нь хурааж авсанд нь маш их дургүйцсэн. 1758 оны 2-р сард Чин улс Яэрхашан, Жаохуй нарыг 10,000 цэрэгтэй Ак Тагликийн дэглэмийн эсрэг илгээжээ. Жаохуй 1759 оны 1-р сар хүртэл Чин улсын арми Яркенд Ак Тагликийн хүчинд бүслэгдсэн боловч Чин улсын арми аян дайны үеэр ямар ч бэрхшээлтэй тулгараагүй. [[Хожа|Бурхануддин Хожа, Жахан нар]] [[Бадахшан]] руу зугтаж, тэнд Султан Шах захирагчдад олзлогдон, тэднийг цаазаар авч, Жаханы толгойг Чин улсад өгчээ. Таримын сав газар 1759 онд намжжээ.{{sfn|Adle|2003|p=203}} === Геноцид === {{main|Зүүнгарын геноцид}} === Шинжааны хүн ам зүйн өөрчлөлт === [[Файл:Khojis full-length portrait.jpg|thumb|Хожи, Уктурпаны [[Уйгурууд|Уйгур]] захирагч. 1775 онд Хятадын ордонд Европын Жезуит зураач [[Игнатий Сихельбарт]]-ын зурсан зураг.{{sfn|Unknown|2019|p=4019}}]] [[Файл:Xinjiang_regions_simplified.png|left|thumb|{{legend|red|[[Dzungaria]]}}{{legend|blue|[[Tarim Basin]]}}]] Зүүнгарын Ойрадын ард түмний геноцидын дараа Чин улс Зүүнгарын нутаг хоосорсны дараа сая сая Хан, [[Хуушуур|Хуй]], [[Шибэ]], [[Дагуур ястан|Дагуур]], Солон, Түрэг баян бүрд (Уйгур), Манж нарыг суурьшуулахыг ивээн тэтгэсэн.{{sfn|Perdue|2005|p=285}} Стэнли В. Тоопс орчин үеийн Шинжааны хүн ам зүйн байдал нь Чин гүрний суурьшлын санаачилгыг тусгасан хэвээр байгааг тэмдэглэжээ. Шинжааны нийт хүн амын гуравны нэг нь хойд хэсэгт Хань, Хуй, Казах үндэстнүүдээс бүрддэг бол өмнөд Шинжааны Таримын сав газрын Уйгур үндэстнүүдийн гуравны хоёр орчим нь байв.{{sfn|Starr|2004|pp=73–90}}{{sfn|Toops|2004|p=1}}{{Sfn|Tyler|2004|p=4}} Хойд Шинжааны Үрүмчи, Инь зэрэг зарим хотууд нь Чин улсын суурьшлын бодлогоор бий болсон.{{sfn|Milward|1998|p=102}} Буддын шашинт Зүүнгарыг устгаснаар Ислам шашин болон түүний мусульман бекүүд Шинжаанд ёс суртахуун, улс төрийн давамгайлсан эрх мэдэл болж өссөн. Олон мусульман Таранчичууд мөн хойд Шинжаан руу нүүж ирсэн. Хенри Шварцын хэлснээр "Чин улсын ялалт нь тодорхой утгаараа Исламын улсын ялалт байсан".{{Sfn|Liu|Faure|1996|p=72}} Хачирхалтай нь, Чин улс Зүүнгарыг устгаснаар Түрэгийн мусульман соёл, өвөрмөц байдлыг Чин улс хүлцэн тэвчиж, бүр сурталчилж байсан тул тус бүс нутагт Түрэгийн мусульманчуудын хүчийг бэхжүүлэхэд хүргэсэн.{{sfn|Liu|Faure|1996|p=76}} 1759 онд Чин улсын дурсгалд өмнө нь Зүүнгарын мэдэлд байсан газар нутгийг одоо "Хятадын нэг хэсэг" гэж тунхагласан.{{sfn|Dunnell|2004|p=77}}{{sfn|Dunnell|2004|p=83}}{{sfn|Elliot|2001|p=503}} Чин улсын нэгдлийн үзэл суртал нь Монгол, Ойрад, Төвд зэрэг "гадаад" Хан бус Хятадуудыг "дотоод" Хан Хятадуудтай хамт Чин улсад нэгдсэн "нэг гэр бүл" гэж дүрсэлсэн. Чин улс "нэгдмэл байдал"-ын энэхүү санааг өөр өөр ард түмэнд хүргэхийн тулд "Жон Вай И Жиа" (中外一家) эсвэл "Нэй Вай И Жиа" (內外一家, "дотоод ба гадаад нэг гэр бүл") гэсэн хэллэгийг тодорхойлсон.{{sfn|Dunnell|2004|pp=76-77}} === Зураг === [[Тэнгэр тэтгэгч]] эзэн хаан дайнд гаргасан амжилтаа баримтжуулахад маш их анхаарал хандуулсан.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Тэрээр Чин улсын хамгийн гавьяатай 100 албатныг ([[:zh:紫光阁功臣像|Зигуан павильон дахь гавьяат түшмэдийн хөшөө]] зурахыг тушаажээ: зоригтой Чин улсын офицерууд, генералууд, мөн цөөн хэдэн [[Торгууд]] болон [[Дөрвөд]] холбоотнууд, мөн ялагдсан [[Цорос]] Ойрадууд буюу Хожи эсвэл Эмин Хожа зэрэг Мусульман [[Уйгурууд|Уйгур]] холбоотнууд), мөн Чин улс ялсан үеийн тулалдааны дүр зургийг зурахыг тушаажээ. Нүүр царайнууд нь барууны реалист хэв маягтай бөгөөд цогцоснуудыг Хятадын ордны зураачид зурсан байх магадлалтай.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Орчин үеийн [[Иезуит]] зураач [[Жан-Денис Аттирет]]-ийн хэлснээр: "Элеут болон тэдний холбоотнууд болох бусад татаруудын эсрэг хийсэн энэ дайны туршид эзэн хааны цэргүүд ялалт байгуулах бүрт зураачдад тэдгээрийг зурахыг тушаадаг байв. Үйл явдалд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн хамгийн чухал офицеруудыг зураг дээр юу болсныг харуулан гаргахыг илүүд үздэг байв."{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Эдгээр зургуудыг бүгдийг нь гадаадын зураачид, ялангуяа [[Жузеппе Кастильоне (Иезуит зураач)|Жузеппе Кастильоне]]-гийн удирдлаган дор [[Иезуит]]-үүд болон тэдний удирдлаган дор Хятадын ордны зураачид зурсан.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}}<gallery widths="150px" heights="200px" perrow="9"> Файл:Dawachi.jpg|[[Зүүнгар–Чин улсын дайн|Зүүнгар–Чин улсын дайны]] дараах Манж хувцастай Цорос–Ойрадын удирдагч Даваач (达瓦齐). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Dawa.jpg|[[Зүүнгар–Чин улсын дайн|Зүүнгар–Чин улсын дайны]] дараах Манж хувцастай Цорос–Ойрадын Даваа (达瓦). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Tseren.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Цэрэн (车凌). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Buyan_Tegus.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Буян Төгс(布彦特古斯). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Erdeni.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Эрдэнэ (额爾德尼). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Gangdorji.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Гандорж (刚多尔济). Жан Денис Аттирегийн зурсан зураг. Файл:Gendun.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Гэндэн (根敦). Жан Денис Аттирегийн зурсан зураг. Файл:Ayusi_Assailing_The_Rebels_with_a_Lance.jpg|Ойрадын урвагч Аюси (阿玉锡) Чин улсын дүрэмт хувцастайгаа. Жузеппе Кастильонегийн зурсан зураг. </gallery> == Удирдагчид == {| class="wikitable" |+ !№ !Хааны нэр !Цол !Угсаа гарал !Төрсөн он !Хаанчилсан жил !Нас нөгчсөн он ! |- |1 |[[Эрдэнэбаатар хунтайж|Хотогчин баатар]] |Эрдэнэ[[баатар]] [[хунтайж]] |[[Цорос|Цоросын]] [[Хархул ноён|Хархул догшин ноёны]] хүү{{sfn|Adle|2003|p=156}} |Тодорхойгүй |1634–1653{{sfn|Adle|2003|p=148}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1653{{sfn|Adle|2003|p=148}} | |- |2 |[[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] |Цэцэн [[хунтайж]] |Эрдэнэбаатар хунтайжийн 5-р хүү{{sfn|Baabar|1999|p=79}} |Тодорхойгүй |1653–1671{{sfn|Adle|2003|p=148}} |1671 | |- |3 |[[Галдан бошигт хаан|Галдан]] |[[Хунтайж]], Бошигт [[хаан]]{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |Эрдэнэбаатар хунтайжийн 6-р хүү{{sfn|Adle|2003|p=157}} |1644 |1671–1697{{sfn|Adle|2003|p=149}} |1697 | |- |4 |[[Цэвээнравдан]] |Зоригт [[хунтайж]],{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} [[хаан]]{{sfn|Baabar|1999|p=87}} |Сэнгэ хунтайжийн ахмад хүү{{sfn|Adle|2003|p=158}} |1665 |1694–1727{{sfn|Adle|2003|p=150}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1727 | |- |5 |[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] |[[Хунтайж]], [[хаан]]{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |Цэвээнравдангийн ахмад хүү |1693 |1727–1745{{sfn|Adle|2003|p=150}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1745 | |- |6 |[[Цэвээндоржнамжил]] |[[Хунтайж]] |Галданцэрэнгийн отгон хүү |1732{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1746–1749{{sfn|Adle|2003|p=159}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1750{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |7 |[[Ламдаржаа]] |[[Хунтайж]] |Галданцэрэнгийн ахмад хүү |1726{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1749–1753{{sfn|Adle|2003|p=159}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1752{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |8 |[[Даваач]] |[[Хунтайж]] |[[Их Цэрэндондов]] жанжны гуч хүү |Тодорхойгүй |1752–1755{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1759{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |9 |[[Амарсанаа]] |[[Хойд|Хойдын]] [[Хаан]] |Хойдын Үйзэн хошуучийн хүү{{Sfn|Atwood|2004|p=13}} |1723{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1755–1757{{sfn|Adle|2003|p=160}} |1757{{sfn|Adle|2003|p=160}} | |} ==Газрын зурагууд== <gallery class="center" widths="200" heights="160"> File: Zunghar Khanate at 1760.jpg|1760 онд Зүүнгарын Хаант Улсын хуучин нутаг дэвсгэрүүд File: Pays des calmoucs.gif|Энэхүү газрын зургийн хэсэг нь 1706 оны Ойрадын нутаг дэвсгэрийг харуулж байна (Конгрессын номын сангийн газрын зургийн цуглуулга: Гуилла де Л'Иллийн "Carte de Tartarie" (1675–1726)). File: Kalmykia 1720.jpg|Зүүнгарын Хаант Улс болон Халимаг улсууд (1725 оны орчимд Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]] байгуулсан [[I Пётр|I Пётрын]] Оросын эзэнт гүрний газрын зургийн хэсэг) File: Renat map.jpg|1716–1733 онуудад олзлогдож байсан Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]] Зүүнгарын хаант улсын газрын зураг, үүнд өнөөгийн [[Долоон ус]] гэгддэг бүс нутаг багтана. </gallery> ==Мөн үзэх== *[[Зүүнгар нутаг]] *[[Зүүнгарын ард түмэн]] *[[Халимагийн хант улс]] *[[Хошуудын хант улс]] *[[Төвд–Ладах–Моголын дайн]] *[[Цорос]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын Холбоо]] == Эх сурвалж == === Лавлагаа === {{Reflist}} ===Тэмдэглэл=== {{Notelist}} === Ном зүй === {{s-start}} * {{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia |date=2003 |publisher=UNESCO, Adle Chahrayar |year=2003 |isbn=978-8120820463 |edition=5th}} * {{cite book |last1=Dunnell |first1=Ruth W. |url=https://books.google.com/books?id=6qFH-53_VnEC |title=New Qing Imperial History: The Making of Inner Asian Empire at Qing Chengde |last2=Elliott |first2=Mark C. |last3=Foret |first3=Philippe |last4=Millward |first4=James A |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=1134362226 |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Elliott |first=Mark C. |url=https://books.google.com/books?id=_qtgoTIAiKUC |title=The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China |publisher=Stanford University Press |year=2001 |isbn=0804746842 |edition=illustrated, reprint |access-date=10 March 2014}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=R Spencer |date=2015 |title=Myth, Misconception, and Motive for the Zunghar Intervention in Khalkha Mongolia in the 17th Century |journal=Paper Presented at the Third Open Conference on Mongolian Studies, Canberra, ACT, Australia |publisher=The Australian National University}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=R Spencer |date=2016 |title=The Physical Remains of the Zunghar Legacy in Central Eurasia: Some Notes from the Field |journal=Paper Presented at the Social and Environmental Changes on the Mongolian Plateau Workshop, Canberra, ACT, Australia |publisher=The Australian National University}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=Spencer |date=2017 |title=The 'Military Revolution' Arrives on the Central Eurasian Steppe: The Unique Case of the Zunghar (1676 - 1745) |journal=Mongolica: An International Journal of Mongolian Studies |publisher=International Association of Mongolists |volume=51 |pages=170–185}} * {{cite book |last=Kim |first=Kwangmin |url=https://books.google.com/books?id=DpeQhJ3hcwsC |title=Saintly Brokers: Uyghur Muslims, Trade, and the Making of Qing Central Asia, 1696–1814 |publisher=University of California, Berkeley |others=University of California, Berkeley |year=2008 |isbn=978-1109101263 |access-date=10 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204040822/https://books.google.com/books?id=DpeQhJ3hcwsC |archive-date=4 December 2016 |url-status=dead}} * {{cite book |last=Kushkumbaev |first=Aibolat |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |location=Almaty |language=ru}} * {{cite book |last1=Liu |first1=Tao Tao |url=https://books.google.com/books?id=FW8SBAAAQBAJ |title=Unity and Diversity: Local Cultures and Identities in China |last2=Faure |first2=David |publisher=Hong Kong University Press |year=1996 |isbn=9622094023 |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Millward |first=James A. |url=https://books.google.com/books?id=8FVsWq31MtMC |title=Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang |publisher=Columbia University Press |year=2007 |isbn=978-0231139243 |edition=illustrated |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter C |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0674042025 |edition=reprint |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter C |url=https://books.google.com/books?id=4Zm_Bj6zc7EC |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=067401684X |edition=illustrated |access-date=22 April 2014}} * {{citation |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of the Steppes |year=1970}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |script-title=ru:Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |trans-title=Oirat-Mongols: An overview of the history of the European Kalmyks}} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GXj4a3gss8wC |title=Xinjiang: China's Muslim Borderland |publisher=M.E. Sharpe |year=2004 |isbn=0765613182 |editor-last=Starr |editor-first=S. Frederick |edition=illustrated |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Theobald |first=Ulrich |url=https://books.google.com/books?id=DUodAAAAQBAJ |title=War Finance and Logistics in Late Imperial China: A Study of the Second Jinchuan Campaign (1771–1776) |publisher=BRILL |year=2013 |isbn=978-9004255678 |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Tyler |first=Christian |url=https://books.google.com/books?id=bEzNwgtiVQ0C&q=Merchant+jahangir |title=Wild West China: The Taming of Xinjiang |publisher=Rutgers University Press |year=2004 |isbn=0813535336 |edition=illustrated, reprint |access-date=10 March 2014}} * {{cite journal |last1=Zhao |first1=Gang |date=January 2006 |title=Reinventing China Imperial Qing Ideology and the Rise of Modern Chinese National Identity in the Early Twentieth Century |url=http://mcx.sagepub.com/content/32/1/3.abstract |url-status=dead |journal=Modern China |publisher=Sage Publications |volume=32 |pages=3–30 |doi=10.1177/0097700405282349 |jstor=20062627 |s2cid=144587815 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325231543/https://webspace.utexas.edu/hl4958/perspectives/Zhao%20-%20reinventing%20china.pdf |archive-date=25 March 2014 |access-date=17 April 2014 |number=1}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite book |last1=Suleimenov |first1=Ramazan |url=https://www.academia.edu/111538626 |title=From the History of Kazakhstan in the 18th Century (on the External and Internal Policy of Ablai) |last2=Moiseev |first2=Vladimir |publisher=Nauka; Institute of History, Archaeology and Ethnography named after Ch. Ch. Valikhanov, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1988 |location=Alma-Ata |pages=144 |language=Russian |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208203243/https://www.academia.edu/111538626 |archive-date=2024-12-08 |url-status=live}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} * Хойт С.К. [http://www.lib.kalmsu.ru/text/TRUD/Hoit_SK/p001.pdf Последние данные по локализации и численности ойрат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314132153/http://www.lib.kalmsu.ru/text/TRUD/Hoit_SK/p001.pdf|date=14 March 2012}} // Проблемы этногенеза и этнической культуры тюрко-монгольских народов. Вып. 2. Элиста: Изд-во КГУ, 2008. стр. 136–157. * Хойт С.К. [https://elibrary.ru/download/elibrary_32249220_40405709.pdf Этническая история ойратских групп. Элиста, 2015. 199 с.] * Хойт С.К. [https://www.academia.edu/35593677 Данные фольклора для изучения путей этногенеза ойратских групп] // Международная научная конференция «Сетевое востоковедение: образование, наука, культура», 7–10 декабря 2017 г.: материалы. Элиста: Изд-во Калм. ун-та, 2017. с. 286–289. * {{cite book |last1=Chu |first1=Petra ten-Doesschate |title=Qing Encounters: Artistic Exchanges between China and the West |last2=Ding |first2=Ning |date=1 October 2015 |publisher=Getty Publications |isbn=978-1-60606-457-3 |language=en}} * {{cite book |last1=Pirazzoli-T'Serstevens |first1=Michèle |title=Gravures des conquêtes de l'empereur de Chine K'Ien-Long au musée Guimet |date=1 January 1969 |publisher=(Réunion des musées nationaux - Grand Palais) réédition numérique FeniXX |isbn=978-2-7118-7570-2 |language=fr |author-link=Michèle Pirazzoli-t'Serstevens}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |date=1956 |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162}} * {{cite journal |last=Frank |first=Allen J. |date=1 April 2000 |title=Varieties of Islamization in Inner Asia The case of the Baraba Tatars, 1740–1917 |url=https://monderusse.revues.org/pdf/46 |journal=Cahiers du monde russe |publisher=Éditions de l’EHESS |doi=10.4000/monderusse.46 |isbn=2-7132-1361-4 |issn=1777-5388}} * {{Cite book |last=Moiseev |first=V.A |title=Джунгаро-казахские отношения в XVII–XVIII веках и политика России |publisher=V.A. Moiseev |year=2001 |language=eu |trans-title=Dzungar-Kazakh relations in the 17th-18th centuries and Russian politics}} * {{cite journal |last1=Walravens |first1=Hartmut |date=15 June 2017 |title=Symbolism of sovereignty in the context of the Dzungar campaigns of the Qianlong emperor |url=https://journals.eco-vector.com/2410-0145/article/view/35126/pdf |journal=Written Monuments of the Orient |language=en |volume=3 |issue=1 |doi=10.17816/wmo35126 |issn=2410-0145 |doi-access=free}} * {{cite web |last1=Unknown |first1=Unknown |date=12 May 2019 |year=2019 |title=清朝回疆王公出任阿奇木伯克的演變與成效－以喀什噶爾及葉爾羌兩城為例 |url=https://otc.nutc.edu.tw/var/file/23/1023/img/1697/175027961.pdf |language=zh}} * {{cite journal |last=Toops |first=Stanley |date=May 2004 |title=Demographics and Development in Xinjiang after 1949 |url=http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/EWCWwp001.pdf |url-status=bot: unknown |publisher=[[East–West Center]] |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070716193518/http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/EWCWwp001.pdf |archive-date=16 July 2007 |periodical=East-West Center Washington Working Papers}} * {{cite book |last1=Milward |first1=James |title=Beyond the Pass: Economy, Ethnicity, and Empire in Qing Central Asia, 1759-1864 |date=1998 |isbn=9780804729338}} * {{Cite book |last=Gaunt |first=John |title=Modern Mongolian: A Course-Book |publisher=RoutledgeCurzon |year=2004 |isbn=978-0-7007-1326-4 |location=London |page=[https://books.google.com/books?id=U96O1QkKHawC&pg=PA165 165]}} * {{Cite book |last=Gantulga |first=Ts. |title=Mongolian History X |date=2018 |publisher=Offset, Soyombo printing |year=2018 |isbn=978-99978-61-26-9 |location=Ulaanbaatar |publication-date=2018 |language=mn}} * {{Cite book |last=Martel |first=Gordon |title=The Encyclopedia of Diplomacy, 4 Volume Set |publisher=Wiley |year=2018}} * {{Cite book |last=Millward |first=James A. |title=''New Qing imperial history'' |last2=Dunnell |first2=Ruth W. |last3=Elliot |first3=Mark C. |date=2004 |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=9781134362226 |publication-date=2004}} * {{Cite book |last1=Bang |first1=Peter Fibiger |url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92 |title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience |last2=Bayly |first2=C. A. |last3=Scheidel |first3=Walter |date=2020-12-02 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977311-4 |page=92 |language=en}} * {{Cite book |last=Minahan |first=James |title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia |date=2014 |publisher=ABC-CLIO |year=2014}} * {{Cite book |last=Zlatkin |first=I.Y |title=История Джунгарского ханства (1635–1758) |date=1983 |publisher=Zlatkin I.Y, ИЗДАТЕЛЬСТВО НАУКА ГЛАВНАЯ РЕДАКЦИЯ ВОСточной лиТЕРАТУРЫ |isbn= |location=Moscow |publication-date=1983 |language=ru |trans-title=History of Dzungar Khanate (1635–1758)}} * {{cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=КАЗАХСКОЕ ХАНСТВО: ОЧЕРКИ ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКОЙ ИСТОРИИ XV-XVII BEKOВ |publisher=Eurasian Research Institute |year=2023 |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |language=ru |trans-title=Essays on the Foreign Policy History of the 15th–17th Centuries}} * {{cite book |last=Burton |first=Audrey |title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550–1702 |publisher=Curzon Press |year=1997 |isbn=978-0-7007-0417-0 |location=London |pages=219–220, 337}} * {{Cite book |last=Altangerel |first=Chulunbatyn |title=Дэлхийн талыг эзгэн үе эрхшээсэн түүхт Монголын зэвсэг, дайн, хил хамгаалалтын толь |date=2017 |publisher=Chulunbatyn Altangerel |language=mn |trans-title=A look at the weapons, warfare, and border defenses of the historical Mongols, who conquered half the world}} * {{cite book |last=Cohen |first=Ariel |url=https://books.google.com/books?id=Ey63iJcVvbMC&pg=PA50 |title=Russian Imperialism: Development and Crisis |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1998 |isbn=978-0-275-96481-8}} * {{cite book |last=Jambyl |first=Artykbaev |title=АБЫЛАЙ ХАН |publisher=ИЗДАТЕЛЬСТВО ФОЛИАНТ |year=2019 |isbn=978-601-338-293-7 |location=Nur-Sultan |language=ru |ref={{harvid|Jambyl|2019}}}} * {{cite book |last=Erofeeva |first=Irina |title=Khan Abulkhair: Commander, Ruler, Politician |publisher=Daik-Press |year=2007 |location=Almaty |language=ru |ref={{harvid|Erofeeva|2007}}}} * {{Cite book |last=Korneev |first=G.B. |title=Священные знамёна ойратов и калмыков |publisher=Научно-популярное издание. |year=2022 |isbn=978-5-6047963-9-9 |location=Elista, Kalmykia |language=ru}} * {{Cite book |last=Kyachinov |first=Ye.I |title=Повествование об ойратском Галдане Бошокту-хане |date=1999 |language=ru |trans-title=The story of the Oirat Galdan Boshoktu-khan}} * {{cite book|last=Kuznetsov |first=V. S.|title=The Qing Empire on the Borders of Central Asia (second half of the 18th – first half of the 19th centuries) |year=1983|language=ru|place=Novosibirsk|publisher=Nauka|pages=18, 128}} * {{Cite book |last=Richardson |first=Hugh E |title="Tibet and its History" |publisher=Shambhala |year=1984 |isbn=0-87773-376-7 |edition=2nd, Revised, and Updated |publication-place=Boston & London}} *{{Cite book |last=Abuev |first=K.K. |title=Abylai Khan. Contemporaries and successors: monograph |date=2013 |publisher=Ereket |year=2013 |isbn=978-601-7462-03-01 |editor-last=Sorokin |editor-first=Yu. A. |location=Kokshetau |publication-date=2013 |pages=308 |language=ru |editor-last2=Abzhanov |editor-first2=Kh. M.}} *{{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} {{s-end}} {{s-start}} {{Залгамжлал |өмнө=[[XIV-XVII зууны Монгол орон|Монгол улс]]<br/>[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br/>[[Яркендын хант улс]] |дараа={{flag|Чин улс}}<br/>{{flag icon|Чин улс}} [[Чин Улсын эрхшээл дэх Монгол орон]] |он= 1634–1758 |албан_тушаал={{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} }} {{s-end}} [[Ангилал:Зүүнгарын хаант улс| ]] [[Ангилал:Монголын түүхэн улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] [[Ангилал:Хаант Улс]] pqv4uqeibzkemd30mtbuepnbthpkyf1 853561 853560 2026-04-16T10:58:02Z HorseBro the hemionus 100126 853561 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mонгол угсааны сүүлчийн нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн}}{{Инфобокс улс | common_name = Зүүнгарын хаант улс | native_name = Зүнһар хаант улс | image_flag = Banner of the Dzungar Khanate.png | flag_caption = Зүүнгарын хаант улсын тугийн Д. Цэрэнпунцагийн сэргээсэн бүтээл. Энэ бол '''Зүүнгарын хаант улсын''' туг бөгөөд Монголын дайны бурхан [[Дайчин Тэнгэр|Дайчин Тэнгэрийг]] дүрсэлсэн байв.{{sfn|Korneev|2022|p=171}} | image_coat = Seal of Galdan Boshugtu Khan.png | alt_coat = Галдан Бошигт хааны тамга | symbol_type = Галдан Бошигт хааны тамга | image_map = Map of the Dzungar Khanate, in 1717.png | map_caption = Зүүнгарын хаант улсын оргил үе, 1717 он. | capital = [[Хулж]] | official_languages = [[Ойрад аялга]] | national_languages = [[Цагадайн хэл]] | religion = [[Төвөдийн Буддын шашин]] ([[Шарын шашин]]) | demonym = Зүүнгар | government_type = [[Хаант засаг]] | leader_title1 = [[Баатар]] [[Хунтайж]] | leader_name1 = [[Эрдэнэбаатар хунтайж|Эрдэнэ]] | leader_title2 = Цэцэн [[Хунтайж]] | leader_name2 = [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] | leader_title3 = Бошигт [[Хаан]] | leader_name3 = [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] | leader_title4 = Зоригт [[Хунтайж]], [[Хаан]] | leader_name4 = [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан]] | leader_title5 = [[Хунтайж]], [[Хаан]] | leader_name5 = [[Галданцэрэн хаан]] | leader_title6 = [[Хунтайж]] | leader_name6 = [[Цэвээндоржнамжил]] | leader_title7 = [[Хунтайж]] | leader_name7 = [[Ламдаржаа]] | leader_title8 = [[Хунтайж]] | leader_name8 = [[Даваач]] | leader_title9 = [[Хойд]]ын [[Хаан]] | leader_name9 = [[Амарсанаа]] | legislature = [[Дөчин дөрвөн хоёрын их цааз]] | currency = Зэс зоос | date_start = 1634 | event1 = [[Эрдэнэбаатар хунтайж]] '''Зүүнгарын хаант улсыг''' байгуулав | event2 = [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | date_event2 = 1635 | event3 = [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | date_event3 = 1665–1720 | event4 = Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь | date_event4 = 1680–1681 | event5 = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | date_event5 = 1690–1758 | event_end = [[Зүүнгарын геноцид]] | date_end = 1758 | p1 = Дөрвөн Ойрадын холбоо | s1 = Чин улс | p2 = Яркендын хант улс | p3 = Хошуудын хант улс }} '''Зүүнгарын Хаант Улс'''{{efn| ([[Монгол бичиг|Монгол хэл]]: {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ}} {{MongolUnicode|ᠣᠯᠣᠰ}} {{lang|mn-Cyrl|Зүүнгар улс}} ([[Халимаг хэл|халим]]. ''Зүнһар хаант улс'')}} заримдаа '''Баруун Монгол'''{{sfn|Gantulga|2018|p=59}} гэж нэрлэдэг нь эсвэл [[Ойрадууд|Ойрадуудын]] буюу монгол угсааны сүүлчийн [[нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн]] байсан.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}} Хамгийн өргөн хүрээндээ энэ нь хойд талаараа өмнөд [[Сибирь|Сибирээс]] өмнөд талаараа [[Төвөд]] хүртэл, одоогийн Монголын баруун хэсэг, зүүн талаараа [[Хятад|Хятадын]] [[Цагаан хэрэм|цагаан хэрэмээс]] баруун талаараа өнөөгийн [[Казахстан]] хүртэлх нутгийг хамарч байв. Зүүнгарын хаант улсын цөм нь өнөөдөр хойд [[Шинжаан|Шинжааны]] нэг хэсэг бөгөөд үүнийг [[Зүүнгар нутаг]] гэж нэрлэдэг. 1620 оны орчимд баруун монголчууд [[Зүүнгарын сав газар|Зүүнгарын сав газард]] нэгдсэн. 1678 онд [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] [[Далай лам|Далай ламаас]] ''бошигт [[хаан]]'' цолыг хүртсэнээр [[Зүүнгарын ард түмэн]] Ойрадын доторх тэргүүлэгч овог аймаг болгосон. Зүүнгарын захирагчид [[Хунтайж]] гэсэн цолыг ашигладаг байсан.{{sfn|Atwood|2004|p=622}} 1680–1681 оны хооронд Зүүнгарууд одоогийн өмнөд Шинжаанд орших [[Таримын сав газар]]-ыг эзлэн авч, зүүн талаараа [[Халх|Халх Монголчуудыг]] ялсан. 1696 онд Галдан [[Чин улс|Чин улсад]] [[Зуунмод-Тэрэлжийн тулалдаан|ялагдаж]], [[Ар Монгол|Ар Монголыг]] алджээ. 1717 онд Зүүнгарууд [[Төвөд|Төвөдийг]] [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь|эзэлсэн]] боловч 1720 онд Чин улсаас [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)|хөөгдсөн]]. 1755–1758 онуудад Чин улс Зүүнгарын иргэний дайныг ашиглан Зүүнгарыг эзлэн түрэмгийлж, [[Зүүнгарын геноцид|Зүүнгарын хүн амын 70-80%-ийг хөнөөв]].{{sfn|Martel|2018|p=1583}} Зүүнгарын сүйрэл нь Чин Монголыг эзлэн түрэмгийлж, [[Чин Төвдийг эзлэн түрэмгийлж]], [[Шинжаан]] улс төрийн засаг захиргааны нэгж болж байгуулагдсан. == Нэрний гарал үүсэл == "Зүүнгар" гэдэг нь "зүүн" болон "гар" гэсэн үгний нийлбэр юм.{{Sfn|Gaunt|2004|p=165}} Үүнийг зүүн талд орших [[Умард Юань]] улсаас ялгаатай нь '''Баруун Монгол''' гэж нэрлэдэг байжээ.{{sfn|Gantulga|2018|p=59}} Энэ бүс нутгийг Францын номлогчдын "Ойрад" гэдэг нэрийн буруу орчуулгаас үндэслэн тухайн үеийн Европын эх сурвалжуудад "'''Элеутийн хаант улс'''" гэж тусад нь тодорхойлсон байдаг.{{Sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} == Түүх == {{Мөн үзэх|Ойрадуудын оролцсон дайны жагсаалт}} Энэ хэсэгт Ойрадын үүсэл гарал үүслээс эхлээд Зүүнгарын хаант улсын нуралт хүртэлх үе шат, Шинжааны хүн ам зүйн өөрчлөлтийг хамрах болно. === Гарал үүсэл === Ойрадууд анх 13-р зууны эхэн үед [[Тува]] нутгаас гаралтай байв. Тэдний удирдагч [[Худуга бэхи]] 1208 онд [[Чингис хаан|Чингис хаанд]] дагаар орж, түүний гэр бүл Чингисийн угсааны дөрвөн салаатай холилдон гэрлэжээ. [[Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэл|Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэлийн]] үеэр [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] ([[Цорос]], [[Торгууд]], [[Дөрвөд]], [[Хойд]]) [[Аригбөх|Аригбөхийн]] талд орж, [[Хубилай хаан|Хубилай хааны]] засаглалыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. [[Юань гүрэн]] мөхсөний дараа Ойрадууд Аригбөхийн угсааны [[Зоригт хаан|Зоригт хаанийг]] Умард Юаны хаан ширээг булаан авахад нь дэмжиж байв. Ойрадууд 1455 онд [[Эсэн тайш|Эсэн Тайш]] нас барах хүртэл Умард Юань улсын хаануудыг захирч байсан бөгөөд үүний дараа Халх Монголын түрэмгийллийн улмаас баруун тийш нүүжээ.{{sfn|Adle|2003|p=142}} 1486 онд Ойрадууд залгамж халааны маргаанд орооцолдож, [[Батмөнх Даян хаан]] тэдэн рүү довтлов. 16-р зууны сүүлийн хагаст Ойрадууд [[Түмэд|Түмэдэд]] илүү их газар нутгаа алджээ.{{sfn|Adle|2003|p=153}} Гэсэн хэдий ч Ойрадууд Умард Юанийн засаглалыг эсэргүүцэж эхлэв. Энэ тулаанд Хойдын Есэлвэй Хяа [[Ордос|Ордос Монголчууд]] болон [[Цахар|Цахаруудын]] армитай тулалдав.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=66-67}} Хожим нь [[Хархул]] Халхуудын эсрэг бослого гаргаж, тэднийг няцаав.{{Sfn|Adle|2003|p=156}} Ойрадууд удалгүй Халхууд болон [[Казахын ханлиг|Казахуудын]] эсрэг тусгаар тогтнолын дайн эхлүүлэв. Тэд Халх–Казах эвслийг ялж, 1604 онд Сигнак руу гүн довтлов.{{Sfn|Remileva|2005|p=74}} 1608 онд Ойрадууд өөр нэг казах хүчийг ялж, Халхын довтлогч армийг няцаав.{{Sfn|Perdue|2005|p=98}} 1609–1616 онуудад Ойрадууд казах, киргизүүдийг сүйрүүлж, энэ үйл явцад тэднийг захирчээ.{{Sfn|Atygaev|2023|p=121}} 1620 онд Цорос болон Торгууд Ойрадын удирдагчид Хархул, Мэргэн Тэмээн нар Убаши хунтайж болон анхны Халхын Алтан хан руу довтлов. Тэд ялагдаж, Хархул эхнэр хүүхдүүдээ дайсанд алджээ. Убаши хунтайж болон Ойрадуудын хоорондох бүх талын дайн 1623 онд Убаши хунтайж алагдах хүртэл үргэлжилж, Ойрадууд Эрчис голын тулалдаанд тусгаар тогтнолоо зарлав.{{sfn|Adle|2003|p=144}} 1625 онд [[Хошууд|Хошуудын]] ноёдууд [[Цоохор]] болон түүний дүү [[Байбагас баатар]] нарын хооронд өв залгамжлалын асуудлаар мөргөлдөөн гарч, Байбагас баатар тулалдаанд алагджээ. Гэсэн хэдий ч Байбагас баатарын дүү нар болох [[Гүш хаан|Төрбайх (Гүш хаан)]], Хөндөлөн Убаши нар тулалдаанд оролцож, Цоохорыг [[Ишим гол|Ишим голоос]] [[Тобол гол]] хүртэл хөөж, 1630 онд түүний овгийн дагалдагчдыг дайрч, алжээ. Ойрадуудын хоорондох дотоод тэмцэл нь Торгуудын ноён, Хо өрлөгийг баруун тийш нүүж, [[Ногай улс|Ногай улстай]] мөргөлдөж, Ногай улсыг устгажээ. Торгуудууд [[Халимагийн хант улс|Халимагийн хант улсыг]] байгуулсан бол зүүн зүгт Ойрадуудтай холбоотой хэвээр байв. Их чуулган хуралдах бүрт тэд төлөөлөгчдөө илгээж оролцуулдаг байв.{{sfn|Adle|2003|p=145}} 1632 онд [[Хөхнуур муж]] дахь [[Шарын шашин|Шарын Шашин]] бүлэглэлийг Халхын [[Цогт хунтайж]] дарангуйлж байсан тул тэд Төрбайхыг түүнтэй харьцахыг урьсан. 1636 онд Төрбайх 10,000 Ойрадыг удирдан Хөхнуур муж руу довтолсон бөгөөд, 1637 онд үүний үр дүнд Халхын 30,000 хүний ​​бүрэлдэхүүнтэй дайсан армийг ялж, Цогт хунтайж амиа алджээ. Дараа нь тэрээр Төв Төвөд рүү нэвтэрч, 5-р Далай ламаас Төрбайхад ''"Шашныг дэмжигч Дарма"'', ''"Гүш хаан"'' цолыг хүртжээ. Дараа нь тэрээр Чингисийн угсааны биш анхны Монгол Хаан цолыг хүртэж, Ойрадуудыг Төвдийг бүрэн эзлэхийг урьж, [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улсыг]] байгуулжээ. Үүний дунд Хархулын хүү [[Эрдэнэбаатар хунтайж|Эрдэнэ]] байсан бөгөөд тэрээр ''"баатар хунтайж"'' цол хүртэж, Гүш хааны охин, Амин Даратай гэрлэж, Тарбагатайн нурууны өмнөд хэсэгт Эмил голын дээд хэсэгт '''Зүүнгарын Хаант Улсыг''' байгуулахаар буцаж илгээгджээ.{{sfn|Adle|2003|p=146}} === Эрдэнэбаатар хунтайжын засаглал === '''Зүүнгарын Хаант Улс''' 1634 онд Эрдэнэбаатар хунтайж байгуулж,{{sfn|Baabar|1999|p=78}} Зүүнгарууд 1635 онд Казахын ханлигийг довтлон, энэ үйл явцад Казахын хаан Янгирыг олзлон авчээ.{{sfn|Moiseev|1991|p=43}} Эрдэнэбаатар хожим нь 1640,{{sfn|Moiseev|1991|p=44}} 1643,{{Sfn|Burton|1997|p=220}} 1646 онуудад довтолгооноо үргэлжлүүлж, Казахын ханлигийг улам бүр сүйрүүлж, ард түмнийг нь захирчээ.{{Sfn|Burton|1997|pp=219-220}} Тэрээр мөн [[Хулж хот|Хулж хотыг]] нийслэл болгон байгуулж, Ховог Сайр гэж нэрлэж, тэндээ хийд барьж,{{Sfn|Adle|2003|p=148}} мөн тэнд хүн суурьшуулахын тулд барилга байгууламж барьсан.{{Sfn|Adle|2003|p=157}} Тэрээр мөн [[Оросын царьт улс|Оросын царьт улстай]] харилцаа тогтоож, давсны уурхай, худалдаа эрхлэх эрх олгосон. Ингэснээр оросууд суурьшиж, бааз байгуулах, мөн хоёр улсын хоорондох харилцаа хөгжиж, эдийн засаг бий болсон.{{Sfn|Adle|2003|p=146}} Түүний засаглал 1653 онд нас барснаар дуусгавар болсон. Үүнээс өмнө тэрээр Хошуудын хант улсаас Казахуудын эсрэг хийсэн дайнд нь туслахыг хүссэн бөгөөд тэд Галдмаа баатарыг Туркестаны тулаанд Янгирыг ялан дийлэхэд илгээсэн бөгөөд, Чу ба Талас голын тулаанд Бухарчуудыг ялсан.{{Sfn|Altangerel|2017|p=107}} Энэ нь Зүүнгарын хаант улсын хилийг баруун талаараа Талас голоос Аягуз гол хүртэл бэхжүүлсэн юм.{{Sfn|Atygaev|2023|p=138}} === Залгамжлалын маргаан (1653–1677) === [[Файл:Ili region Taiji (Mongol Prince) and his wife, Huang Qing Zhigong Tu, 1769.jpg|thumb|Монгол хунтайж (''[[Тайж]]'', {{lang-zh|台吉}}) [[Или мөрөн|Или]] болон бусад бүс нутгаас гаралтай бөгөөд түүний эхнэр. Хуанг Чин Жигун Ту, 1769.|left]] 1653 онд [[Сэнгэ хунтайж]] эцэг Эрдэнэбаатар хунтайжаас залгамжилсан боловч ах дүүсийнхээ эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Хошуудын Очирт хааны дэмжлэгтэйгээр энэ тэмцэл 1661 онд Сэнгэгийн ялалтаар төгсөв. Гэсэн хэдий ч тэрээр 1670 онд [[Төрийн эргэлт|төрийн эргэлтээр]] өөрийн эцэг нэгт ах Цэцэн тайж, Зотов баатрын гарт алагджээ.{{Sfn|Adle|2003|p=157}} Сэнгийн дүү, [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] тухайн үед Төвдөд амьдарч байжээ. Ахынхаа үхлийн талаар мэдээд тэр даруй Төвдөөс буцаж ирээд Зотов баатраас өшөө авсан. 1671 онд Далай лам Галданд хан цол олгосон.{{sfn|Adle|2003|p=148}} 1676 онд Галдан Сайрам нуурын ойролцоо Цэцэн тайжыг ялсан.{{sfn|Barthold|1956|p=161}} Дараа нь Галдан Сэнгийн эхнэр, Очирт хааны ач охин [[Ану хатан|Ану-Даратай]] гэрлэж, хадам өвөөтэйгээ зөрчилджээ. Галданы нэр хүндээс айсан Очирт авга ах, өрсөлдөгч Цоохор Убашиг дэмжиж байсан ч Галданы цолыг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзжээ. 1677 онд Очирт хааныг ялснаар, Галдан Ойрадуудыг ноёрхох болсон. Дараа жил нь Далай лам түүнд "''Бошигт хаан"'' гэсэн дээд цолыг өгөв.{{Sfn|Adle|2003|p=148}} === Яркендын хант улсын байлдан дагуулалт (1678–1680) === [[Файл:Huang Qing Zhigong Tu, 1769, Mongol tribal leader (Zaisang, 宰桑) from Ili and other regions, with his wife.jpg|thumb|Или болон бусад бүс нутгаас гаралтай Монгол овгийн удирдагч ([[Зайсан]], 宰桑), эхнэрийнхээ хамт. Хуан Чин Жигун Ту, 1769.]] 16-р зууны сүүл үеэс эхлэн [[Яркендын хант улс]] Хожагийн нөлөөнд автжээ. Хожа нар нь өөрсдийгөө зөнч [[Мухаммед]] эсвэл Рашидун халифаас гаралтай гэж үздэг Накшбанди Суфи нар байв. 16-р зууны эхэн үед Султан Саид хааны хаанчлалын үед Хожа нар ордонд болон хааны засаглалд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн байв. 1533 онд Махдум-и Азам гэгч онцгой нөлөө бүхий Хожа Кашгарт ирж, тэнд суурьшиж, хоёр хүүтэй болжээ. Эдгээр хоёр хүү бие биенээ үзэн ядаж, харилцан үзэн ядалтаа хүүхдүүддээ дамжуулж байв. Хоёр удам угсаа нь хант улсын томоохон хэсгийг ноёрхож, хоёр бүлэглэлд хуваагдаж, Кашгар дахь Ак Таглик (Цагаан уул), Ярканд дахь Хар Таглик (Хар уул) гэсэн хоёр бүлэглэлд хуваагджээ. Юлбарс Ак Тагликуудыг ивээн тэтгэж, Хар Тагликуудыг дарангуйлсан нь ихээхэн дургүйцлийг төрүүлж, 1670 онд түүнийг алахад хүргэсэн. Түүний залгамжлагч хүү нь Исмаил хаан хаан ширээнд залартал богино хугацаанд захирч байжээ. Исмаил хоёр лалын шашинтны бүлгийн хоорондох эрх мэдлийн тэмцлийг эргүүлж, Ак Тагликийн удирдагч Афак Хожаг хөөн зайлуулсан. Афак Төвөд рүү зугтсан бөгөөд тэнд 5-р Далай лам түүнд Галдан Бошигт хаанаас тусламж авахад нь тусалсан.{{sfn|Grousset|1970|p=501}} 1679 онд Галдан 30,000 цэргээ [[Турфан хот]] болон [[Хамил тойрог]] руу удирдсан бөгөөд, удалгүй 1680 онд Галдан 120,000 цэргээ удирдан Яркендын хант улс руу орж, түүнийг эзлэн авчээ.{{Sfn|Adle|2003|p=158}} Тэдэнд аль хэдийн Зүүнгаруудад дагаар орсон Ак Тагликууд болон Турфан хот болон Хамил тойргийг эзлэн авахад тусалсан.{{sfn|Adle|2003|p=193}} === Галданы Казахын дайн (1681–1684) === {{main|Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)}} [[Файл:Huang Qing Zhigong Tu, 1769, commoner from Ili and other regions, with his wife.jpg|left|thumb|167x167px|Или нутгийн энгийн иргэн, эхнэрийнхээ хамт. Хуан Чин Жигун Ту, 1769.]] 1681 онд Галдан Бошигт хааны цэргүүд Казахын ханлигийг довтолжээ, учир нь 1670 онд залгамжлалын маргааны үеэр казахуудад [[Долоон ус|Долоон усыг]] алдагджээ.{{Sfn|Moiseev|2001|p=24}} Долоон ус болон Өмнөд Казахстан руу довтлох замаар эхэлсэн бөгөөд, Галдан Бошигт хаан 1681, 1683 онд [[Сайрам (хот)|Сайрам]] хотыг эзэлж чадаагүй юм.{{Sfn|Burton|1997|p=337}} 1684 онд Зүүнгарууд Сайрам, [[Ташкент]] болон бусад газруудыг эзлэн авчээ.{{sfn|Moiseev|1991|p=51}} Үүний дараа Галдан Хар [[Киргизүүд|Киргизүүдийг]] захирч, [[Ферганы хөндий|Ферганы хөндийг]] сүйтгэв.{{sfn|Adle|2003|p=147}} Зүүнгарууд Бараба Татаруудад ноёрхол тогтоож, тэднээс алба хураан авчээ. Бараба Татарууд [[Христийн шашин|Христийн шашинд]] шилжиж, Оросын харьяат болж, Зүүнгаруудад алба төлөхгүй байх шалтаг олов.{{sfn|Frank|2000|p=252–254}} === Халхын дайн (1687–1688) === {{main|Зүүнгар–Халхын дайнууд}} [[Файл:Map-Qing Dynasty 1689-en.jpg|thumb|1688 онд [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] Халхыг эзлэхээс өмнөх Зүүнгарын хаант улс]]1687 онд Галдан Бошигт хаан Халх Монгол руу довтолсон бөгөөд тэрээр 30,000 цэрэгтэйгээ хамт [[Засагт хан аймаг|Засагт ханыг]] ялсан гэж [[Занабазар|Занабазарын]] элчин сайд мэдээлэв.{{sfn|Zlatkin|1983|p=178}} Галдан цааш нь [[Хангайн нуруу]] дахь аян дайнаа үргэлжлүүлж, Тамирт Халхын хаантай тулалдаж, [[Чахундорж хан|Чахундоржийн]] хүү Галдан Тайжийг ялжээ.{{sfn|Altangerel|2017|pp=196–197}}{{sfn|Kyachinov|1999|p=208}} Хожим нь Данзан Омбо, Данжил, Дугар Арайтан зэрэг Зүүнгарын жанжингууд [[Эрдэнэ Зуу хийд|Эрдэнэ Зуу хийдийг]] эзлэн авчээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=179}} Энэний дараа нь Чахундорж, Занабазар нар [[Сэцэн хан аймаг|Сэцэн ханaaс]] тусламж хүсэн зугтав.{{sfn|Zlatkin|1983|p=180}} Гэсэн хэдий ч Зүүнгар болон Халх Монголчуудын хоорондох дайн Чин улсын эрх мэдэлд аюул учруулж байсан бөгөөд Зүүнгарын Халхуудыг ялснаар нэгдмэл Монгол үндэстэн бий болно. [[Манжууд|Манж]], [[Монголчууд|Монгол]], [[Хятадууд|Хятадын]] хүчнүүд [[Халх гол|Халх голд]] төвлөрч эхэлснээр Энх амгалан удалгүй Галданы эсрэг дайн зарлав.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=180–181}} Үүний зэрэгцээ Түшээт хаан Чахундорж шийдвэрлэх тулалдаанд цэрэг бэлтгэж байсан бөгөөд тэрээр мөн Чин улсын дэмжлэгийг хүсч байв. Чин улсын эрх баригчид Халхуудыг тусгаар тогтнолын статусаа өөрсдийн xapaaт улс болгон өөрчлөхийг мэдэгдсэн. Чахундорж, Занабазар нар Зүүнгарын хаант улсын эрх мэдлийг зөрчиж, Чин улсaд нэгдэхээр шийдсэн тул зөвшөөрсөн юм.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=181–182}} 1688 оны 8-р сард Олгой нууранд Галдан бошигт хаан болон Чахундорж нарын хооронд тулаан болжээ.{{sfn|Kyachinov|1999|p=208}} Тулаан 3 орчим хоног үргэлжилж, Чахундорж [[Говь]] рyy зугтжээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=182}} Чахундорж болон Жавзандамба хутагт Занабазар Говийн цөлийг гатлан ​​Чин улс рүү зугтаж, [[Энх амгалан]] хаанд захирагджээ.{{sfn|Adle|2003|p=148}} === Анхдугаар Чин улсын дайн (1690–1696) === {{main|Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн}} [[Файл:Qing_Dzungar_wars.jpg|left|thumb|1688–1757 оны Чин Зүүнгарын дайн]] 1690 оны хавар гэхэд Чин улсын засгийн газар Халхууд Зүүнгарын довтолгоонд өртвөл оролцохоор шийджээ. 1690 оны 2-р сарын 20-нд Сэцэн ханд Зүүнгар–Чин улсын энхийн хэлэлцээрийн талаар мэдэгдсэн боловч 10,000 цэрэгтэй тулалдаанд бэлтгэхийг мэдэгджээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=186}} Питер Ц. Пердью-ийн мэдээлснээр Галдан тухайн үед Хэрлэн голын доод хэсэгт хоол хүнсний хомсдолд орсон тул аян дайнд оролцож байжээ. Зүүнгарууд Сэцэн хан, Түшээт хан нарыг 1690 оны 7-р сар гэхэд хөөж байх хооронд Чин улсын арми Ологой нуурын эрэг дээрх Галданы армийн байрлал руу довтлов. Энэ нь Чин улсын арми болон Зүүнгарын хүчний анхны [[Олгой нуурын тулалдаан|тулааныг]] эхлүүлсэн юм.{{sfn|Zlatkin|1983|p=187}} Энэ тулалдаанд Зүүнгарууд ялж, Чин улсын армийн эсрэг галт зэвсэг ашигласнаар,{{sfn|Zlatkin|1983|p=190}} Чин улс ухарчээ. Зүүнгарууд удалгүй Чин улсын хүчийг хөөж,{{sfn|Zlatkin|1983|p=191}} Чин улсын нутаг дэвсгэр рүү довтлов.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=191–192}} [[Файл:The_Emperor_at_the_Kherlen_river.jpg|thumb|1696 оны аян дайны үеэр [[Хэрлэн гол]] дээрх [[Чин улс|Чин улсын]] эзэн хаан, [[Энх амгалан|Энх амгаланы]] цэргийн хуаран.]] 1690 оны зуны сүүлээр Галдан 20,000 цэрэгтэйгээр [[Хэрлэн гол|Хэрлэн голыг]] гаталж, [[Бээжин|Бээжинээс]] хойд зүгт 350 километрийн зайд Ляо голын баруун эхийн ойролцоо Чин улсын армитай [[Улаанбудангийн тулаан|Улаанбудангийн тулаанд]] оролцов. Галдан тактикийн ухралт хийсэн бол, Чин улс Пиррийн ялалт байгуулсан. 1696 онд Энх амгалан хаан 100,000 цэргээ [[Монгол]] руу удирдав. Галдан Хэрлэнээс зугтаж, баруун талаас довтлох өөр нэг Чин улсын армид баригджээ. Тэрээр дээд [[Туул гол|Туул голын]] ойролцоо болсон [[Зуунмод–Тэрэлжийн тулалдаан|Зуунмод–Тэрэлжийн тулалдаанд]] ялагдсан. Галданы эхнэр Ану алагдаж, Чин улсын арми 20,000 үхэр, 40,000 хонь олзлон авчээ. Галдан цөөн хэдэн дагалдагчтайгаа зугтжээ. 1697 онд тэрээр 4-р сарын 4-нд [[Ховд аймаг|Ховдын]] ойролцоох Алтайн нуруунд нас баржээ. Зүүнгарт 1689 онд бослого гаргасан Галдан Бошигт хааны ахын хүү [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан]] 1691 онд аль хэдийн эрх мэдэлтэй болсон байв.{{sfn|Adle|2003|p=148}} [[Файл:Afaq Khoja Mausoleum in Kashgar, 11 October 2005.jpg|left|thumb|Афак Хожагийн бунхан]] === Цагаадайн бослого (1693–1705) === Галдан Яркендын хант улсад Бабакийн хүү [[Абд ар-Рашид хаан II]]-г тоглоомон хаан болгон томилсон. Шинэ хаан Афак Хожаг дахин зугтахад хүргэсэн боловч хоёр жилийн дараа Яркенд хотод үймээн дэгдэж, Абд ар-Рашидын хаанчлал ёслолгүй дуусгавар болсон. Түүнийг ах Мухаммед Имин хаан залгамжилсан. Мухаммед Зүүнгарын эсрэг тэмцэхэд Чин улс, [[Бухарын хант улс]], [[Их Могол Улс|Их Могол Улсаас]] тусламж хүссэн. 1693 онд Мухаммед Зүүнгарын хант улс руу амжилттай довтолж, 30,000 хүнийг олзлон авчээ. Афак Хожа дахин гарч ирэн, дагалдагчдынхаа удирдсан бослогоор Мухаммедыг түлхэн унагажээ. Афакийн хүү Яхия Хожа хаан ширээнд суусан боловч 1695 онд тэрээр болон түүний аав орон нутгийн бослогыг дарах үеэрээ алагдсанаар түүний хаанчлал богиноссон юм. 1696 онд Акбаш хаан хаан ширээнд суусан боловч Кашгарын бэй түүнийг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзаж, оронд нь Киргизүүдтэй эвсэж, Яркенд руу довтлон, Акбашыг олзлон авчээ. Яркандын бэгүүд Зүүнгарууд руу явж, тэд 1705 онд цэрэг илгээж, Киргизүүдийг хөөн зайлуулсан. Зүүнгарууд Цагаадайн бус захирагч Мирза Алим Шах бэгийг томилсноор Цагаадайн хаадын засаглалыг үүрд дуусгавар болгосон. Хамилын Абдулла Тархан бэг мөн 1696 онд бослого гаргаж, Чин улсад урвасан. 1698 онд Чин улсын цэргүүд Хамилд байрлаж байжээ.{{sfn|Adle|2003|p=193-199}} === Цэвээнравдан хааны казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн === {{main|Казах–Зүүнгарын дайнууд}} 1698 онд Галданы залгамжлагч Цэвээнравдан хаан Тэнгиз нуур болон [[Түркистан|Туркистанд]] хүрч, Зүүнгарууд 1745 он хүртэл Долоон ус болон Ташкентийг хяналтандаа байлгаж байв.{{sfn|Atwood|2004|p=622}} Учир нь Казакууд Оросын худалдаачдыг саатуулж, [[Урианхай|Урианхайчууд]] руу дайрч байхдаа Зүүнгарын хил рүү дайрчээ.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}} Зүүнгарын 40,000 орчим цэрэгтэй цэрэг Ахмад Жүзийн эсрэг аян дайн эхлүүлсэн бөгөөд Зүүнгарууд Чу, Талас гол дээрх хүн амыг хядаж, 10,000 орчим [[Дайны олзлогдогч]] авчээ.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}} Цэвээнравдан хаан хожим нь Казахуудын Тавак хааныг ялж, Сайрам, Ташкент, Туркистаны хотуудыг эзлэн авчээ.{{Sfn|Baabar|1999|p=84}} 1699 онд Зүүнгарууд казахуудын эсрэг дахин нэг аян дайн эхлүүлсэн бөгөөд хожим нь Чу, Талас голын завсрын бүс дэх казахуудын хүчийг Сырдарь руу хөөжээ.{{Sfn|Massanov|2010|p=229}} Хожим нь 1702 онд Зүүнгарууд Абул Хайр Хан болон Кайп Ханы хүчийг ялж, Тауке, Кайп Хан нар дайныг зогсоохын тулд дипломат элчин сайд илгээсний дараа 1703 онд дайныг зогсооход хүргэсэн.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} Зүүнгаруудын казахуудын эсрэг хийсэн дайн тэднийг Оросоос тусламж хүсэхэд хүргэв.{{Sfn|Cohen|1998|p=50}} Тэд 1708 онд казахууд руу дахин довтолсон боловч, удалгүй 1711–1712 онд казахуудад няцаагдсан.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} Гэсэн хэдий ч тэд Цэвээнравдан хаан хоёр хүү, гээ илгээснээр хариу довтолгоо хийж чаджээ. Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] нар алдагдсан газар нутгаа эргүүлэн авч чадсан.{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} 1715 онд Чин улсын эзэн хаан, Энх амгалан Казах, Киргизүүдэд эвслийн хүсэлт илгээжээ.{{sfn|Kuznetsov|1983|p=18}}{{sfn|Kuznetsov|1983|p=128}} Тэр жилдээ Зүүнгарын арми Чин улсын эсрэг Хамил хотыг эзлэн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=162}} Зүүнгарууд хил рүүгээ Казак–Киргизийн довтолгоог зогсоож чадсан.{{sfn|Kuznetsov|1983|p=18}}{{sfn|Kuznetsov|1983|p=128}} Зүүнгарын өмнөд болон зүүн хил дээр богино хугацааны гадаад бодлогын тогтвортой байдлыг бий болгосны дараа Цэвээнравдан хаан 1716 онд цэргээ Казахын тал нутаг руу илгээв. Учир нь Казахын цэргүүд Или гол дээрх Цоросын нүүдэлчид рүү дайрч, Оросын дипломатч, Маркел Трубниковыг олзлов.{{sfn|Moiseev|1991|p=70}} Үүний тулд, [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] удирдлаган дор Зүүнгарын арми Казахын цэргийг ялж, олон тооны олзлогдогсдыг олзлов.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} Дараа нь Их Цэрэндондов Оросын цайз [[Ямышевын бүслэлт|Ямышевыг бүсэлсэн]].{{sfn|Perdue|2005|p=212}} 1717 онд Кайп хан, Абул Хайр хан нар Зүүнгарын эсрэг 30,000 цэрэгтэй өөр нэг цэргийг удирдсан. Казахын цэрэг [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Аягөз голын тулалдаанд]] ялагдсан.{{Sfn|Adle|2003|p=98}} Зүүнгарын хилийн харуул модон суваг үүсгэж, 1,500 цэрэгтэй нэмэлт хүч ирж казахуудыг ялах хүртэл тэдний довтолгоог няцаав.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=127}} 1718 онд Долоон усаас 2,500 орчим хүнтэй Зүүнгарын цэрэг илгээгдэж, Казахстаны [[Арыс (гол)|Арыс]], [[Бүен]], болон Чаян голууд дээр казахууд руу довтолж, Туркистаны хотод 30,000 хүнтэй армитай тулалдаж, Кадырбаевын хэлснээр "армийг хядсан" гэж мэдээлжээ.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} Зүүнгарын казахуудын эсрэг довтолгоо дуусч, [[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] үргэлжилж байх хооронд казахууд 1720 онд газар нутгаа эргүүлэн авч чаджээ.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=21}} Дайн дуусахад казахууд алдсан газар нутгаа эргүүлэн авч, гурван мянга орчим Зүүнгарын олзлогдогчдыг авчээ.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=21}} Казакууд Зүүнгарын хаант улсын эсрэг [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)|1723–1730 оны Казах–Зүүнгарын дайнд]] тулалдаж, [[Хөл нүцгэн зугталт|Казах нутгийн Казахууд дунд довтолгоо, аймшигт гэмтэл учруулж]],{{sfn|Moiseev|1991|p=72}} тэд Казах тал нутгийн ихэнх хэсгийг сүйтгэж, [[Туркестаны төлөөх тэмцэл|нийслэл хотод нь]] Казах цэргүүдийг ялсан.{{Sfn|Erofeeva|2007|p=176}} Абул Хайр ханы удирдлага дор Казахууд 1727 онд [[Булантийн тулалдаан]] болон 1729 онд [[Аньракайн тулалдаан|Аньракайн тулалдаанд]] Зүүнгаруудыг ялсан.{{sfn|Moiseev|1991|p=80}} === Хоёрдугаар Чин улсын дайн (1714–1720) === {{main|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн}} [[Файл:Military of the Qing entered Lhasa.jpg|thumb|"Алсын зайн суурьшлын жанжин" аяллын үеэр Чин улсын цэрэг [[Лхас|Лхаст]] орж ирэв.]] 1714 онд Цэвээнравдан хаан Хамилийг дээрэмдэж Чин улсын эсрэг дайнаа үргэлжлүүлэв.{{Sfn|Barthold|1956|p=162}} Цэвээнравдан хааны дүү Их Цэрэндондов 1717 онд [[Хошуудын хант улс]] руу [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь|довтлон]], Еше Гьяцог түлхэн унагааж, Лазан хааныг алж, Лхасыг дээрэмджээ. Энх амгалан хаан 1718 онд хариу арга хэмжээ авсан боловч түүний цэргийн экспедиц Лхасаас холгүй [[Хар Усны тулалдаан|Хар Усны тулалдаанд]] Зүүнгаруудад устгагджээ. 1720 онд Зүүнгаруудыг [[Төвөд|Төвдөөс]] хөөж гаргасан [[Хятадын Төвд рүү хийсэн экспедиц (1720)|хоёр дахь болон томоохон экспедицийг]] Энх амгалан хаан илгээсэн. Тэд Кялзан Гьяцог Кумбумаас Лхас руу авчирч, 1721 онд түүнийг 7-р Далай ламаар өргөмжилжээ.{{sfn|Richardson|1984|pp=48-49}} Турфан болон Пичаны ард түмэн энэ байдлыг ашиглан орон нутгийн удирдагч Эмин Хожагийн удирдлага дор бослого гаргаж, Чин улсын талд оржээ.{{sfn|Adle|2003|p=200}} === Галданцэрэн хаан (1727–1745) === Цэвээнравдан хаан 1727 онд гэнэт нас барж, түүний хүү Галданцэрэн өөрийн дүү Лувсансүрийг хөнөөж, Цэвээнравдан хааны залгамжлагч болжээ. Тэрээр казахууд болон Халх Монголчуудын эсрэг дайныг үргэлжлүүлэв. Халхын харьяат иргэдийнхээ эсрэг хийсэн довтолгооны хариуд Чин улсын [[Найралт төв|Найрал төв]] 10,000 цэрэгтэй довтлох хүчийг илгээсэн бөгөөд Зүүнгарууд [[Хотон нуур|Хотон нуурын]] ойролцоо [[Хотон нуурын тулалдаан|Хотон нуурын тулалдаанд]] ялав. Гэсэн хэдий ч дараа жил нь Зүүнгарууд [[Эрдэнэ Зуу хийд|Эрдэнэ Зуу хийдийн ойролцоо]] Халхуудад ялагдав. 1731 онд Зүүнгарууд өмнө нь Чин гүрний талд орж байсан Турфан руу довтлов. Эмин Хожа Турфаны ард түмнийг удирдан Гансу руу ухарч, тэнд Гуажоуд суурьшжээ. 1739 онд Галданцэрэн хаан Халх, Зүүнгарын хилийг зөвшөөрөв.{{sfn|Adle|2003|p=149}} Казахууд [[Алтайн нуруу]] руу довтолсон бөгөөд, энэ нь Зүүнгаруудыг хилээ хамгаалахаар 10,000 орчим цэрэг илгээхэд хүргэсэн. Казахууд Оросын худалдааны цуваа, дипломатчид болон, [[Уйгурууд|Уйгур]] худалдаачдыг дайрч, олзлон авсан.{{sfn|Moiseev|1991|p=111}} Уйгур худалдаачдаас бусад барьцаалагдсан хүмүүсийг удалгүй суллав. Үүний зэрэгцээ Бага Жүз болон Дунд Жүз нар Оросын хатан хаан Аннад захирагджээ. [[Оросын эзэнт гүрэн|Оросын эзэнт гүрэнээс]] хамгаалалт хүсч, Оросуудад Зүүнгарын [[Сибирь]] руу хийх аливаа довтолгоог няцаахад нь туслана гэж тохиролцсон.{{sfn|Moiseev|1991|p=111}} 1732 онд Зүүнгарууд 7,000 орчим цэрэгтэй өөр нэг хүчийг Дунд Жүз рүү довтолсон боловч тэд ялагдав.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} Казахууд мөн Зүүнгаруудыг довтлон 700 орчим ордыг эзлэн авчээ.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=133}} Өөр нэг Зүүнгарын арми Ахлах Жүз рүү довтлон Сайрам, Туркистан болон Ташкент хотуудыг эзлэн авчээ.<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> Дотор 1734 онд Ахмад Жүз Сайрам, Туркестан, Ташкентийг эргүүлэн авч чаджээ.<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> Гэсэн хэдий ч Галдан Цэрэн тэднийг эзлэхээр цэрэг илгээж, Ахмад Жүзийг захируулснаар тэднийг удалгүй эзэлжээ.{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} Галданцэрэн хаан 1739 онд Казахын хаант улсыг дахин довтлов.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=13}} Галданцэрэн хаан 1741 он хүртэл довтолгооноо үргэлжлүүлсээр байсан тул Дунд Жүз довтолгоог няцааж чадаагүй юм.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=135}} Казахууд Зүүнгаруудаас хохирол их амсаж, Бага, Ахмад Жүзүүд Зүүнгарын эсрэг дайнд нэгдэж чадаагүй бөгөөд, Зүүнгарууд [[Сырдарья]] болон Ишим голыг эзэлснээр Зүүнгарууд дээрх казах суурингууд нь Зүүнгаруудаас хөөгдүүлсэн.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=135}} === Уналт (1745–1757) === [[Файл:乾隆皇帝朝服像轴.png|left|thumb|228x228px|Чин улсын [[Тэнгэр тэтгэгч]] хаан. Тэрээр Зүүнгарын Хаант Улсыг байлдан дагуулж, эзлэв.]] Удалгүй 1745 онд Галданцэрэн хаан нас барж, улс орон дотор иргэний дайн дэгдэж, ялагдсан язгууртнууд Чин улсын мэдэлд орсон.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Түүнийг нас барсны дараа [[Тэнгэр тэтгэгч]] хаан гэж хэлэв:{{sfn|Baabar|1999|p=89}} {{quote|Өвөө, Эцэг хоёр маань Зүүнгар аймагт тулалдсан ч ажлаа дуусгаагүй тул энэ асуудлыг анхааралтай авч үзэх хэрэгтэй.|Тэнгэр тэтгэгч.{{sfn|Baabar|1999|p=89}}}}Галданцэрэн хааны дунд хүү [[Цэвээндоржнамжил]] 1746 онд түүний залгамжилсан [[Хунтайж]] болжээ. Тэрээр архи уух, нохой алах сонирхолтой, мөн параноид болсон тул улс орныг хүчирхийлэлээр захирч байжээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Түүний эгч Улам Баяр түүнийг зогсоохыг оролдсон боловч Цэвээндоржнамжил шоронд хорьсон бөгөөд,{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Баабарын хэлснээр тэрээр эгчийгээ бусад хүмүүсийн хамт цаазалсан гэжээ.{{Sfn|Baabar|1999|p=89}} Энэ нь Улам Баярын нөхөр Сайн Булагийг Цэвээндоржнамжилыг өөрийн илүү алдартай ах [[Ламдаржаа|Ламдаржаатай]] хамт ан агнуурын аялалд алахыг зөвшөөрсөн.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Тэд Цэвээндоржнамжилыг ялж чадаж, Цэвээндоржнамжилыг сохолж, Галданцэрэн хааны отгон хүү, Цэвээн Дашитай хамт [[Аксу тойрог|Аксу]] руу хорьсон.{{Sfn|Perdue|2005|p=270-271}} [[Файл:2000_Stamp_of_Kazakhstan_-_Abylai_Khan.jpg|thumb|186x186px|Казахын хаан [[Аблай султан|Аблай хаанд]] зориулсан 2000 оны марк.]] 1749 онд Галданцэрэн хааны хүү Ламдаржаа дүү Цэвээндоржнамжилаас хаан ширээг булаан авчээ. Хожим нь Ламдаржаа Их Цэрэндондовын ач хүү, [[Даваач]] болон [[Хойд|Хойдын]] хунтайж, [[Амарсанаа|Амарсанаатай]] эрх мэдлийн төлөө өрсөлджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Даваач, Амарсанаа нар Казахын хаант улс руу зугтсан бөгөөд,{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Казахуудын [[Аблай султан|Аблай хаан]] тэднийг Дүрвэгч гэж үзсэнд нь Ламдаржаа тэднийг шилж авахыг ултиматум илгээхэд хүргэсэн.{{Sfn|Abuev|2013|p=92}} 1752 оны 9-р сарын 9-нд Ламдаржаа 15,000–25,000 орчим цэрэг удирдан Дунд Жүзийн эсрэг тулалдсан боловч, Ламдаржааг Даваач, Амарсанаа нарын цэргүүд хөнөөсөн эсвэл,{{Sfn|Moiseev|1991|p=202}} Ламдаржаа гуайн өөрийн цэргүүд хөнөөсөн.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}}{{Sfn|Abuev|2013|p=95}} Энэнээс 1753 онд Даваач хаан ширээнд суухад хүргэсэн бөгөөд, тэрээр Даваачид захирагдахаас татгалзсан Дөрвөдийн эсрэг 5,000 Казах цэрэгтэй тулалдсан юм.{{Sfn|Moiseev|1991|p=222-223}} 1753–1754 онуудад Даваач Дөрвөдийн удирдагчийг ялж, Дөрвөд эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдийг Казах орд руу аваачиж чадсан юм.{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} [[Файл:Cebdenjab.jpg|left|thumb|202x202px|Халхын цэргийг '''Зүүнгарын хаант улс''' руу удирдсан Цэвдэнжав.]] Хаан ширээнд суусныхаа дараа Даваач архинд донтох болсон бөгөөд Амарсанаад үзэн ядах сэтгэл нээгджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Амарсанаа гэрлэлтийн холбоо, хэлэлцээрийн ачаар Хошууд, Дөрвөд болон Хойдуудад нөлөө үзүүлэх замаар эрх мэдэлтэй болсон. Тэрээр Даваачид улсыг хуваах санал тавьсан боловч Даваач татгалзаж, Амарсанааг зүүн тийш [[Ховд (хот)|Ховд]] руу зугтахад хүргэсэн. 1754 оны 4-р сард Даваач 10,000 цэрэгтэйгээ хамт 1,700 орчим цэрэгтэй казах цэргийг ялж, казахуудад ихээхэн хохирол учруулав.{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} Амарсанаа Чин улсын эрхэнд захирагдаж, 1754 оны эцэс гэхэд Баркол болон Улиастайгаас Даваачын эсрэг 50,000 цэрэг дайчлагджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Амарсанаа мөн Аблай хааны дэмжлэгийг авсан бөгөөд,{{Sfn|Moiseev|1991|p=226}} Амарсанаа Эрчис болон Эмил голыг эзэлжээ.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}}{{quote|''"Харамсалтай нь, та нар Зүүнгарууд аа, та нар Монголчуудтай адилхан юм биш биз дээ? Та нар яагаад тэднээс салсан юм бэ? (...) Монгол хүмүүс зовлонгийн улмаас амаа ангайн зогсож байв. Та нарын зовлон зогсохоос би айж байсан. Миний тусламжтайгаар энэ нь маргааш өглөө хүртэл үргэлжлэхгүй гэж найдаж байна (...) Хэрэв Тэнгэр хэн нэгнийг хүчирхэгжүүлэхийг хүсвэл хүмүүс түүнийг унагаахыг хүссэн ч түүнийг гэмтээж чадахгүй. ...Та нар Шар сургаалыг хүндэтгэж, Будда болон Бодьсадва нарт залбирахыг хүсч байна. Гэхдээ зүрх сэтгэлдээ та нар хүн иддэг Ракшас шиг юм. Тиймээс та нар гэмт хэрэг [ёс суртахууны түвшин] хамгийн доод түвшинд хүрч, хорон муу үйл чинь оргилдоо хүрсэн үед та нар амиа алдсан шийтгэлээсээ зугтаж чадаагүй"''|Тэнгэр тэтгэгч.{{sfn|Walravens|2017|p=82}}}} [[Файл:清人画平定伊犁回部战图册-3.png|thumb|"Гадан-уул дахь хуаран руу дайрсан нь"]] Чин улсын арми 1755 оны 6-р сар гэхэд,{{Sfn|Perdue|2005|p=274}} 100 хоногийн дотор [[Өрөмч]], Бортал тойрогийг дайран өнгөрөв.{{sfn|Adle|2003|p=150}} Энэ нь Даваачыг Гэдэншань руу зугтаж, 10,000 цэргүүдтэйгээ сүүлийн зогсоол хийхэд хүргэв. 1755 оны 7-р сарын 2-нд Чингийн армийн жижиг эргүүл болон түүний цэргүүдийг [[Тэнгэр Уул]] даяар тараав. Даваач Аксугийн хойд зүгт уулс руу зугтсан боловч Хятадын хүсэлтээр Уктурпаны захирагч, Уйгурын удирдагч, Хожид баригдаж, Чин улсад хүлээлгэн өгчээ.{{sfn|Adle|2003|p=201}} Дараа нь Даваачыг хунтайж болгож, Айсин-Гиорогийн гэр бүлийн овогтой гэрлүүлэв. Чин улсын удирдлага 5,000 цэрэг үлдээж, Чингийн командлагчид гарч, ухарчээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=274}} ==== Амарсанаагийн бослого (1755–1757) ==== [[Файл:Jaohui.jpg|left|thumb|161x161px|Зүүнгарын хаант улсыг эзэлсэн, Чин улсын цэргийг удирдсан генерал Жаохуй.]] [[Файл:Dzungar_cavalry_of_Amursana,_in_the_Battle_of_Khorgos_against_Qing_China_(1758).png|thumb|Чин улсын эсрэг Хоргосын тулалдаанд оролцсон Амарсанаагийн Зүүнгарын партизанууд. Жан Денис Аттиретийн зураг.{{Sfn|Chu|Ding|2015|p=129}}]] Зүүнгарын хаант улсыг ялсны дараа Чин улс Ойрадын дөрвөн овог аймаг тус бүрт хан томилохоор төлөвлөж байсан боловч Давачигийн эсрэг Чин улсын холбоотон байсан Амарсанаа Хан цол хүртэж, Зүүнгарыг захирахыг хүсчээ. Үүний оронд Тэнгэр тэтгэгч түүнийг Хойдын цорын ганц хаан болгосон. Амарсанаа удалгүй цэрэг цуглуулж эхэлсэн бөгөөд мөн үндэстэнд албан ёсоор захирагдахаа хойшлуулсан. Энэ нь Цяньлун хаан Халхын хунтайж Эринчиндорж, Банди нарыг илгээж, Амарсанааг баривчилж, [[Чэндэ]] дэх эзэн хаанд авчрахад хүргэсэн. Гэвч Амарсанаа Иртыш руу зугтав.{{Sfn|Perdue|2005|p=275}} Зуны улиралд Амарсанаа Халх Монголын удирдагч [[Чингүнжав|Чингүнжавтай]] хамт Чин улсын эсрэг бослого гаргав.{{Sfn|Perdue|2005|p=276}} Амарсанаа одоогийн Вүсүд шөнө нь Чин улсын жанжин Жаохуй Зүүнгар руу довтолсон Оройн Жалайтын тулалдаанд ялагдсан.{{sfn|Atwood|2004|p=623}} Чин улсыг ялж чадаагүй Амарсанаа хойд зүг рүү зугтаж, казахуудад хоргодох газар хайжээ. Гэсэн хэдий ч Аблай хаан түүнийг урвах гэж оролдсон тул тэрээр хожим нь Оросууд руу зугтжээ.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}} Амарсанаа 1757 оны 9-р сард Оросын нутагт [[салхин цэцэг]] өвчнөөр нас баржээ. 1762 оны хавар түүний хөлдсөн цогцсыг Манжид үзүүлэхээр [[Кяхта]] руу авчирсан байна. Дараа нь Оросууд түүнийг булшилж, Манжийн нас барсны дараах шийтгэлд шилжүүлэх хүсэлтийг хүлээн аваагүй байна.{{sfn|Atwood|2004|p=623}} Хожим нь Хоргосын тулалдаанд үлдсэн Зүүнгарын хүчнүүдтэй тулгарч, 1758 онд Амарсанаагийн партизанууд Халхын Цэвдэнжавт ялагдсан байна. 1758 онд Хурунгуйн тулалдаанд генерал Жаохуй Казахстаны [[Алматы]] хотын ойролцоох Хурунгуй ууланд Зүүнгарын цэргийг отолтоор дайрч, ялжээ.{{Sfn|Pirazzoli-T'Serstevens|1969|p=10}} === Ак Тагликийн бослого (1757–1759) === Амарсанаа Чин улсын эсрэг бослого гаргахад Ак Таглик (өөрөөр хэлбэл 'Цагаан уулчид', мөн Афак гэгддэг) Бурхануддин Хожа, Жахан нар Яркендэд бас бослого гаргасан. Тэдний засаглал ард түмэнд таалагдаагүй бөгөөд ард түмэн хувцас хунараас эхлээд мал хүртэл хэрэгтэй бүх зүйлийг нь хурааж авсанд нь маш их дургүйцсэн. 1758 оны 2-р сард Чин улс Яэрхашан, Жаохуй нарыг 10,000 цэрэгтэй Ак Тагликийн дэглэмийн эсрэг илгээжээ. Жаохуй 1759 оны 1-р сар хүртэл Чин улсын арми Яркенд Ак Тагликийн хүчинд бүслэгдсэн боловч Чин улсын арми аян дайны үеэр ямар ч бэрхшээлтэй тулгараагүй. [[Хожа|Бурхануддин Хожа, Жахан нар]] [[Бадахшан]] руу зугтаж, тэнд Султан Шах захирагчдад олзлогдон, тэднийг цаазаар авч, Жаханы толгойг Чин улсад өгчээ. Таримын сав газар 1759 онд намжжээ.{{sfn|Adle|2003|p=203}} === Геноцид === {{main|Зүүнгарын геноцид}} === Шинжааны хүн ам зүйн өөрчлөлт === [[Файл:Khojis full-length portrait.jpg|thumb|Хожи, Уктурпаны [[Уйгурууд|Уйгур]] захирагч. 1775 онд Хятадын ордонд Европын Жезуит зураач [[Игнатий Сихельбарт]]-ын зурсан зураг.{{sfn|Unknown|2019|p=4019}}]] [[Файл:Xinjiang_regions_simplified.png|left|thumb|{{legend|red|[[Dzungaria]]}}{{legend|blue|[[Tarim Basin]]}}]] Зүүнгарын Ойрадын ард түмний геноцидын дараа Чин улс Зүүнгарын нутаг хоосорсны дараа сая сая Хан, [[Хуушуур|Хуй]], [[Шибэ]], [[Дагуур ястан|Дагуур]], Солон, Түрэг баян бүрд (Уйгур), Манж нарыг суурьшуулахыг ивээн тэтгэсэн.{{sfn|Perdue|2005|p=285}} Стэнли В. Тоопс орчин үеийн Шинжааны хүн ам зүйн байдал нь Чин гүрний суурьшлын санаачилгыг тусгасан хэвээр байгааг тэмдэглэжээ. Шинжааны нийт хүн амын гуравны нэг нь хойд хэсэгт Хань, Хуй, Казах үндэстнүүдээс бүрддэг бол өмнөд Шинжааны Таримын сав газрын Уйгур үндэстнүүдийн гуравны хоёр орчим нь байв.{{sfn|Starr|2004|pp=73–90}}{{sfn|Toops|2004|p=1}}{{Sfn|Tyler|2004|p=4}} Хойд Шинжааны Үрүмчи, Инь зэрэг зарим хотууд нь Чин улсын суурьшлын бодлогоор бий болсон.{{sfn|Milward|1998|p=102}} Буддын шашинт Зүүнгарыг устгаснаар Ислам шашин болон түүний мусульман бекүүд Шинжаанд ёс суртахуун, улс төрийн давамгайлсан эрх мэдэл болж өссөн. Олон мусульман Таранчичууд мөн хойд Шинжаан руу нүүж ирсэн. Хенри Шварцын хэлснээр "Чин улсын ялалт нь тодорхой утгаараа Исламын улсын ялалт байсан".{{Sfn|Liu|Faure|1996|p=72}} Хачирхалтай нь, Чин улс Зүүнгарыг устгаснаар Түрэгийн мусульман соёл, өвөрмөц байдлыг Чин улс хүлцэн тэвчиж, бүр сурталчилж байсан тул тус бүс нутагт Түрэгийн мусульманчуудын хүчийг бэхжүүлэхэд хүргэсэн.{{sfn|Liu|Faure|1996|p=76}} 1759 онд Чин улсын дурсгалд өмнө нь Зүүнгарын мэдэлд байсан газар нутгийг одоо "Хятадын нэг хэсэг" гэж тунхагласан.{{sfn|Dunnell|2004|p=77}}{{sfn|Dunnell|2004|p=83}}{{sfn|Elliot|2001|p=503}} Чин улсын нэгдлийн үзэл суртал нь Монгол, Ойрад, Төвд зэрэг "гадаад" Хан бус Хятадуудыг "дотоод" Хан Хятадуудтай хамт Чин улсад нэгдсэн "нэг гэр бүл" гэж дүрсэлсэн. Чин улс "нэгдмэл байдал"-ын энэхүү санааг өөр өөр ард түмэнд хүргэхийн тулд "Жон Вай И Жиа" (中外一家) эсвэл "Нэй Вай И Жиа" (內外一家, "дотоод ба гадаад нэг гэр бүл") гэсэн хэллэгийг тодорхойлсон.{{sfn|Dunnell|2004|pp=76-77}} === Зураг === [[Тэнгэр тэтгэгч]] эзэн хаан дайнд гаргасан амжилтаа баримтжуулахад маш их анхаарал хандуулсан.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Тэрээр Чин улсын хамгийн гавьяатай 100 албатныг ([[:zh:紫光阁功臣像|Зигуан павильон дахь гавьяат түшмэдийн хөшөө]] зурахыг тушаажээ: зоригтой Чин улсын офицерууд, генералууд, мөн цөөн хэдэн [[Торгууд]] болон [[Дөрвөд]] холбоотнууд, мөн ялагдсан [[Цорос]] Ойрадууд буюу Хожи эсвэл Эмин Хожа зэрэг Мусульман [[Уйгурууд|Уйгур]] холбоотнууд), мөн Чин улс ялсан үеийн тулалдааны дүр зургийг зурахыг тушаажээ. Нүүр царайнууд нь барууны реалист хэв маягтай бөгөөд цогцоснуудыг Хятадын ордны зураачид зурсан байх магадлалтай.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Орчин үеийн [[Иезуит]] зураач [[Жан-Денис Аттирет]]-ийн хэлснээр: "Элеут болон тэдний холбоотнууд болох бусад татаруудын эсрэг хийсэн энэ дайны туршид эзэн хааны цэргүүд ялалт байгуулах бүрт зураачдад тэдгээрийг зурахыг тушаадаг байв. Үйл явдалд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн хамгийн чухал офицеруудыг зураг дээр юу болсныг харуулан гаргахыг илүүд үздэг байв."{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Эдгээр зургуудыг бүгдийг нь гадаадын зураачид, ялангуяа [[Жузеппе Кастильоне (Иезуит зураач)|Жузеппе Кастильоне]]-гийн удирдлаган дор [[Иезуит]]-үүд болон тэдний удирдлаган дор Хятадын ордны зураачид зурсан.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}}<gallery widths="150px" heights="200px" perrow="9"> Файл:Dawachi.jpg|[[Зүүнгар–Чин улсын дайн|Зүүнгар–Чин улсын дайны]] дараах Манж хувцастай Цорос–Ойрадын удирдагч Даваач (达瓦齐). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Dawa.jpg|[[Зүүнгар–Чин улсын дайн|Зүүнгар–Чин улсын дайны]] дараах Манж хувцастай Цорос–Ойрадын Даваа (达瓦). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Tseren.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Цэрэн (车凌). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Buyan_Tegus.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Буян Төгс(布彦特古斯). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Erdeni.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Эрдэнэ (额爾德尼). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Gangdorji.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Гандорж (刚多尔济). Жан Денис Аттирегийн зурсан зураг. Файл:Gendun.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Гэндэн (根敦). Жан Денис Аттирегийн зурсан зураг. Файл:Ayusi_Assailing_The_Rebels_with_a_Lance.jpg|Ойрадын урвагч Аюси (阿玉锡) Чин улсын дүрэмт хувцастайгаа. Жузеппе Кастильонегийн зурсан зураг. </gallery> == Удирдагчид == {| class="wikitable" |+ !№ !Хааны нэр !Цол !Угсаа гарал !Төрсөн он !Хаанчилсан жил !Нас нөгчсөн он ! |- |1 |[[Эрдэнэбаатар хунтайж|Хотогчин баатар]] |Эрдэнэ[[баатар]] [[хунтайж]] |[[Цорос|Цоросын]] [[Хархул ноён|Хархул догшин ноёны]] хүү{{sfn|Adle|2003|p=156}} |Тодорхойгүй |1634–1653{{sfn|Adle|2003|p=148}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1653{{sfn|Adle|2003|p=148}} | |- |2 |[[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] |Цэцэн [[хунтайж]] |Эрдэнэбаатар хунтайжийн 5-р хүү{{sfn|Baabar|1999|p=79}} |Тодорхойгүй |1653–1671{{sfn|Adle|2003|p=148}} |1671 | |- |3 |[[Галдан бошигт хаан|Галдан]] |[[Хунтайж]], Бошигт [[хаан]]{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |Эрдэнэбаатар хунтайжийн 6-р хүү{{sfn|Adle|2003|p=157}} |1644 |1671–1697{{sfn|Adle|2003|p=149}} |1697 | |- |4 |[[Цэвээнравдан]] |Зоригт [[хунтайж]],{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} [[хаан]]{{sfn|Baabar|1999|p=87}} |Сэнгэ хунтайжийн ахмад хүү{{sfn|Adle|2003|p=158}} |1665 |1694–1727{{sfn|Adle|2003|p=150}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1727 | |- |5 |[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] |[[Хунтайж]], [[хаан]]{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |Цэвээнравдангийн ахмад хүү |1693 |1727–1745{{sfn|Adle|2003|p=150}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1745 | |- |6 |[[Цэвээндоржнамжил]] |[[Хунтайж]] |Галданцэрэнгийн отгон хүү |1732{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1746–1749{{sfn|Adle|2003|p=159}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1750{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |7 |[[Ламдаржаа]] |[[Хунтайж]] |Галданцэрэнгийн ахмад хүү |1726{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1749–1753{{sfn|Adle|2003|p=159}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1752{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |8 |[[Даваач]] |[[Хунтайж]] |[[Их Цэрэндондов]] жанжны гуч хүү |Тодорхойгүй |1752–1755{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1759{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |9 |[[Амарсанаа]] |[[Хойд|Хойдын]] [[Хаан]] |Хойдын Үйзэн хошуучийн хүү{{Sfn|Atwood|2004|p=13}} |1723{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1755–1757{{sfn|Adle|2003|p=160}} |1757{{sfn|Adle|2003|p=160}} | |} ==Газрын зурагууд== <gallery class="center" widths="200" heights="160"> File: Zunghar Khanate at 1760.jpg|1760 онд Зүүнгарын Хаант Улсын хуучин нутаг дэвсгэрүүд File: Pays des calmoucs.gif|Энэхүү газрын зургийн хэсэг нь 1706 оны Ойрадын нутаг дэвсгэрийг харуулж байна (Конгрессын номын сангийн газрын зургийн цуглуулга: Гуилла де Л'Иллийн "Carte de Tartarie" (1675–1726)). File: Kalmykia 1720.jpg|Зүүнгарын Хаант Улс болон Халимаг улсууд (1725 оны орчимд Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]] байгуулсан [[I Пётр|I Пётрын]] Оросын эзэнт гүрний газрын зургийн хэсэг) File: Renat map.jpg|1716–1733 онуудад олзлогдож байсан Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]] Зүүнгарын хаант улсын газрын зураг, үүнд өнөөгийн [[Долоон ус]] гэгддэг бүс нутаг багтана. </gallery> ==Мөн үзэх== *[[Зүүнгар нутаг]] *[[Зүүнгарын ард түмэн]] *[[Халимагийн хант улс]] *[[Хошуудын хант улс]] *[[Төвд–Ладах–Моголын дайн]] *[[Цорос]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын Холбоо]] == Эх сурвалж == === Лавлагаа === {{Reflist}} ===Тэмдэглэл=== {{Notelist}} === Ном зүй === {{s-start}} * {{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia |date=2003 |publisher=UNESCO, Adle Chahrayar |year=2003 |isbn=978-8120820463 |edition=5th}} * {{cite book |last1=Dunnell |first1=Ruth W. |url=https://books.google.com/books?id=6qFH-53_VnEC |title=New Qing Imperial History: The Making of Inner Asian Empire at Qing Chengde |last2=Elliott |first2=Mark C. |last3=Foret |first3=Philippe |last4=Millward |first4=James A |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=1134362226 |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Elliott |first=Mark C. |url=https://books.google.com/books?id=_qtgoTIAiKUC |title=The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China |publisher=Stanford University Press |year=2001 |isbn=0804746842 |edition=illustrated, reprint |access-date=10 March 2014}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=R Spencer |date=2015 |title=Myth, Misconception, and Motive for the Zunghar Intervention in Khalkha Mongolia in the 17th Century |journal=Paper Presented at the Third Open Conference on Mongolian Studies, Canberra, ACT, Australia |publisher=The Australian National University}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=R Spencer |date=2016 |title=The Physical Remains of the Zunghar Legacy in Central Eurasia: Some Notes from the Field |journal=Paper Presented at the Social and Environmental Changes on the Mongolian Plateau Workshop, Canberra, ACT, Australia |publisher=The Australian National University}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=Spencer |date=2017 |title=The 'Military Revolution' Arrives on the Central Eurasian Steppe: The Unique Case of the Zunghar (1676 - 1745) |journal=Mongolica: An International Journal of Mongolian Studies |publisher=International Association of Mongolists |volume=51 |pages=170–185}} * {{cite book |last=Kim |first=Kwangmin |url=https://books.google.com/books?id=DpeQhJ3hcwsC |title=Saintly Brokers: Uyghur Muslims, Trade, and the Making of Qing Central Asia, 1696–1814 |publisher=University of California, Berkeley |others=University of California, Berkeley |year=2008 |isbn=978-1109101263 |access-date=10 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204040822/https://books.google.com/books?id=DpeQhJ3hcwsC |archive-date=4 December 2016 |url-status=dead}} * {{cite book |last=Kushkumbaev |first=Aibolat |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |location=Almaty |language=ru}} * {{cite book |last1=Liu |first1=Tao Tao |url=https://books.google.com/books?id=FW8SBAAAQBAJ |title=Unity and Diversity: Local Cultures and Identities in China |last2=Faure |first2=David |publisher=Hong Kong University Press |year=1996 |isbn=9622094023 |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Millward |first=James A. |url=https://books.google.com/books?id=8FVsWq31MtMC |title=Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang |publisher=Columbia University Press |year=2007 |isbn=978-0231139243 |edition=illustrated |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter C |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0674042025 |edition=reprint |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter C |url=https://books.google.com/books?id=4Zm_Bj6zc7EC |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=067401684X |edition=illustrated |access-date=22 April 2014}} * {{citation |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of the Steppes |year=1970}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |script-title=ru:Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |trans-title=Oirat-Mongols: An overview of the history of the European Kalmyks}} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GXj4a3gss8wC |title=Xinjiang: China's Muslim Borderland |publisher=M.E. Sharpe |year=2004 |isbn=0765613182 |editor-last=Starr |editor-first=S. Frederick |edition=illustrated |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Theobald |first=Ulrich |url=https://books.google.com/books?id=DUodAAAAQBAJ |title=War Finance and Logistics in Late Imperial China: A Study of the Second Jinchuan Campaign (1771–1776) |publisher=BRILL |year=2013 |isbn=978-9004255678 |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Tyler |first=Christian |url=https://books.google.com/books?id=bEzNwgtiVQ0C&q=Merchant+jahangir |title=Wild West China: The Taming of Xinjiang |publisher=Rutgers University Press |year=2004 |isbn=0813535336 |edition=illustrated, reprint |access-date=10 March 2014}} * {{cite journal |last1=Zhao |first1=Gang |date=January 2006 |title=Reinventing China Imperial Qing Ideology and the Rise of Modern Chinese National Identity in the Early Twentieth Century |url=http://mcx.sagepub.com/content/32/1/3.abstract |url-status=dead |journal=Modern China |publisher=Sage Publications |volume=32 |pages=3–30 |doi=10.1177/0097700405282349 |jstor=20062627 |s2cid=144587815 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325231543/https://webspace.utexas.edu/hl4958/perspectives/Zhao%20-%20reinventing%20china.pdf |archive-date=25 March 2014 |access-date=17 April 2014 |number=1}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite book |last1=Suleimenov |first1=Ramazan |url=https://www.academia.edu/111538626 |title=From the History of Kazakhstan in the 18th Century (on the External and Internal Policy of Ablai) |last2=Moiseev |first2=Vladimir |publisher=Nauka; Institute of History, Archaeology and Ethnography named after Ch. Ch. Valikhanov, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1988 |location=Alma-Ata |pages=144 |language=Russian |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208203243/https://www.academia.edu/111538626 |archive-date=2024-12-08 |url-status=live}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} * Хойт С.К. [http://www.lib.kalmsu.ru/text/TRUD/Hoit_SK/p001.pdf Последние данные по локализации и численности ойрат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314132153/http://www.lib.kalmsu.ru/text/TRUD/Hoit_SK/p001.pdf|date=14 March 2012}} // Проблемы этногенеза и этнической культуры тюрко-монгольских народов. Вып. 2. Элиста: Изд-во КГУ, 2008. стр. 136–157. * Хойт С.К. [https://elibrary.ru/download/elibrary_32249220_40405709.pdf Этническая история ойратских групп. Элиста, 2015. 199 с.] * Хойт С.К. [https://www.academia.edu/35593677 Данные фольклора для изучения путей этногенеза ойратских групп] // Международная научная конференция «Сетевое востоковедение: образование, наука, культура», 7–10 декабря 2017 г.: материалы. Элиста: Изд-во Калм. ун-та, 2017. с. 286–289. * {{cite book |last1=Chu |first1=Petra ten-Doesschate |title=Qing Encounters: Artistic Exchanges between China and the West |last2=Ding |first2=Ning |date=1 October 2015 |publisher=Getty Publications |isbn=978-1-60606-457-3 |language=en}} * {{cite book |last1=Pirazzoli-T'Serstevens |first1=Michèle |title=Gravures des conquêtes de l'empereur de Chine K'Ien-Long au musée Guimet |date=1 January 1969 |publisher=(Réunion des musées nationaux - Grand Palais) réédition numérique FeniXX |isbn=978-2-7118-7570-2 |language=fr |author-link=Michèle Pirazzoli-t'Serstevens}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |date=1956 |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162}} * {{cite journal |last=Frank |first=Allen J. |date=1 April 2000 |title=Varieties of Islamization in Inner Asia The case of the Baraba Tatars, 1740–1917 |url=https://monderusse.revues.org/pdf/46 |journal=Cahiers du monde russe |publisher=Éditions de l’EHESS |doi=10.4000/monderusse.46 |isbn=2-7132-1361-4 |issn=1777-5388}} * {{Cite book |last=Moiseev |first=V.A |title=Джунгаро-казахские отношения в XVII–XVIII веках и политика России |publisher=V.A. Moiseev |year=2001 |language=eu |trans-title=Dzungar-Kazakh relations in the 17th-18th centuries and Russian politics}} * {{cite journal |last1=Walravens |first1=Hartmut |date=15 June 2017 |title=Symbolism of sovereignty in the context of the Dzungar campaigns of the Qianlong emperor |url=https://journals.eco-vector.com/2410-0145/article/view/35126/pdf |journal=Written Monuments of the Orient |language=en |volume=3 |issue=1 |doi=10.17816/wmo35126 |issn=2410-0145 |doi-access=free}} * {{cite web |last1=Unknown |first1=Unknown |date=12 May 2019 |year=2019 |title=清朝回疆王公出任阿奇木伯克的演變與成效－以喀什噶爾及葉爾羌兩城為例 |url=https://otc.nutc.edu.tw/var/file/23/1023/img/1697/175027961.pdf |language=zh}} * {{cite journal |last=Toops |first=Stanley |date=May 2004 |title=Demographics and Development in Xinjiang after 1949 |url=http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/EWCWwp001.pdf |url-status=bot: unknown |publisher=[[East–West Center]] |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070716193518/http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/EWCWwp001.pdf |archive-date=16 July 2007 |periodical=East-West Center Washington Working Papers}} * {{cite book |last1=Milward |first1=James |title=Beyond the Pass: Economy, Ethnicity, and Empire in Qing Central Asia, 1759-1864 |date=1998 |isbn=9780804729338}} * {{Cite book |last=Gaunt |first=John |title=Modern Mongolian: A Course-Book |publisher=RoutledgeCurzon |year=2004 |isbn=978-0-7007-1326-4 |location=London |page=[https://books.google.com/books?id=U96O1QkKHawC&pg=PA165 165]}} * {{Cite book |last=Gantulga |first=Ts. |title=Mongolian History X |date=2018 |publisher=Offset, Soyombo printing |year=2018 |isbn=978-99978-61-26-9 |location=Ulaanbaatar |publication-date=2018 |language=mn}} * {{Cite book |last=Martel |first=Gordon |title=The Encyclopedia of Diplomacy, 4 Volume Set |publisher=Wiley |year=2018}} * {{Cite book |last=Millward |first=James A. |title=''New Qing imperial history'' |last2=Dunnell |first2=Ruth W. |last3=Elliot |first3=Mark C. |date=2004 |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=9781134362226 |publication-date=2004}} * {{Cite book |last1=Bang |first1=Peter Fibiger |url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92 |title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience |last2=Bayly |first2=C. A. |last3=Scheidel |first3=Walter |date=2020-12-02 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977311-4 |page=92 |language=en}} * {{Cite book |last=Minahan |first=James |title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia |date=2014 |publisher=ABC-CLIO |year=2014}} * {{Cite book |last=Zlatkin |first=I.Y |title=История Джунгарского ханства (1635–1758) |date=1983 |publisher=Zlatkin I.Y, ИЗДАТЕЛЬСТВО НАУКА ГЛАВНАЯ РЕДАКЦИЯ ВОСточной лиТЕРАТУРЫ |isbn= |location=Moscow |publication-date=1983 |language=ru |trans-title=History of Dzungar Khanate (1635–1758)}} * {{cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=КАЗАХСКОЕ ХАНСТВО: ОЧЕРКИ ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКОЙ ИСТОРИИ XV-XVII BEKOВ |publisher=Eurasian Research Institute |year=2023 |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |language=ru |trans-title=Essays on the Foreign Policy History of the 15th–17th Centuries}} * {{cite book |last=Burton |first=Audrey |title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550–1702 |publisher=Curzon Press |year=1997 |isbn=978-0-7007-0417-0 |location=London |pages=219–220, 337}} * {{Cite book |last=Altangerel |first=Chulunbatyn |title=Дэлхийн талыг эзгэн үе эрхшээсэн түүхт Монголын зэвсэг, дайн, хил хамгаалалтын толь |date=2017 |publisher=Chulunbatyn Altangerel |language=mn |trans-title=A look at the weapons, warfare, and border defenses of the historical Mongols, who conquered half the world}} * {{cite book |last=Cohen |first=Ariel |url=https://books.google.com/books?id=Ey63iJcVvbMC&pg=PA50 |title=Russian Imperialism: Development and Crisis |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1998 |isbn=978-0-275-96481-8}} * {{cite book |last=Jambyl |first=Artykbaev |title=АБЫЛАЙ ХАН |publisher=ИЗДАТЕЛЬСТВО ФОЛИАНТ |year=2019 |isbn=978-601-338-293-7 |location=Nur-Sultan |language=ru |ref={{harvid|Jambyl|2019}}}} * {{cite book |last=Erofeeva |first=Irina |title=Khan Abulkhair: Commander, Ruler, Politician |publisher=Daik-Press |year=2007 |location=Almaty |language=ru |ref={{harvid|Erofeeva|2007}}}} * {{Cite book |last=Korneev |first=G.B. |title=Священные знамёна ойратов и калмыков |publisher=Научно-популярное издание. |year=2022 |isbn=978-5-6047963-9-9 |location=Elista, Kalmykia |language=ru}} * {{Cite book |last=Kyachinov |first=Ye.I |title=Повествование об ойратском Галдане Бошокту-хане |date=1999 |language=ru |trans-title=The story of the Oirat Galdan Boshoktu-khan}} * {{cite book|last=Kuznetsov |first=V. S.|title=The Qing Empire on the Borders of Central Asia (second half of the 18th – first half of the 19th centuries) |year=1983|language=ru|place=Novosibirsk|publisher=Nauka|pages=18, 128}} * {{Cite book |last=Richardson |first=Hugh E |title="Tibet and its History" |publisher=Shambhala |year=1984 |isbn=0-87773-376-7 |edition=2nd, Revised, and Updated |publication-place=Boston & London}} *{{Cite book |last=Abuev |first=K.K. |title=Abylai Khan. Contemporaries and successors: monograph |date=2013 |publisher=Ereket |year=2013 |isbn=978-601-7462-03-01 |editor-last=Sorokin |editor-first=Yu. A. |location=Kokshetau |publication-date=2013 |pages=308 |language=ru |editor-last2=Abzhanov |editor-first2=Kh. M.}} *{{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} {{s-end}} {{s-start}} {{Залгамжлал |өмнө=[[XIV-XVII зууны Монгол орон|Монгол улс]]<br/>[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br/>[[Яркендын хант улс]] |дараа={{flag|Чин улс}}<br/>{{flag icon|Чин улс}} [[Чин Улсын эрхшээл дэх Монгол орон]] |он= 1634–1758 |албан_тушаал={{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} }} {{s-end}} [[Ангилал:Зүүнгарын хаант улс| ]] [[Ангилал:Монголын түүхэн улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] [[Ангилал:Хаант Улс]] hz484unx40mcimrwrxmmynk0vkj8dqj 4 сарын 15 0 16278 853492 691790 2026-04-15T22:31:22Z Dostojewskij 30144 Михайль Ломоносов ➯ [[Михаил Васильевич Ломоносов|Михаил Ломоносов]] 853492 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|4 сарын}} '''4 сарын 15''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 105 дахь ([[өндөр жил]] бол 106 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 260 өдөр үлдэж байна. == Онцлох үйл явдал == * Византийн эзэнт гүрний нутагт хамаарах сүүлийн вант улс Италийн жанжин Роберт Гуйскардын армид бууж өгчээ. * 1395 - Монгол Ил хаант улсын хаан Төмрийн цэрэг Алтан ордны улсын хаан Тохтамишийг Терекийн тулаанд буулган авав. Төмөр хаан эзлэн авсан нутагтаа өөрийн захиргаанд байх захирагчийг томилон нутаг буцжээ. * 1450 - 100 жилийн дайн: Англи Францын хооронд үргэлжилсэн зуун жилийн дайны Форминигийн тулаанд Францын цэргийн хүч Английн цэргийн хүчийг буулган авав. Ингэснээр Англи улс Умард Францын хяналтаа бүрэн алдсан билээ. * 1632 - Густафус Адольфусаар удирдуулсан Шведийн арми Ариун Ромын эзэнт гүрнийг буулган авчээ. * 1642 - Ирландын эх газрын арми Их Британийн дарангуйллын эсрэг тулаан дэгдээхийг оролдов. * 1736 - Корсизын хаант улс байгуулагджээ. * 1755 - Англи хэлний алдартай толь бичиг гэгдэх "Англи хэлний толь бичиг" Лондон хотод худалдаанд гарав. Уг толь бичгийг хэл шинжээч Самуэль Жонсон туурвисан байна. * 1817 - Америкийн сэхээтэн Томас Хопкинс Галлодет, Лорен Клерк нар Америкийн сонсголгүй иргэдийн сургуулийг үндэслэн байгуулжээ. АНУ-ын Коннектикут мужийн Хартфордод байгуулсан тус сургууль Америк тив дэх сонсголгүй иргэдэд зориулсан анхны сургууль болсон түүхтэй. * 1861 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Абрахам Линкольн 70,000 сайн дурынханыг хамруулж АНУ-ын иргэний дайны хөлд нэрвэгдсэн мужуудыг сэргээн босгох ажилд дайчлав. * 1865 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Абрахам Линкольн халдлагад өртсөнөөсөө хойш нэг өдрийн дараа амьсгал хураав. Түүний орыг дэд ерөнхийлөгч Эндрью Жонсон залгасан юм. * 1892 - АНУ-ын цахилгаан эрчим хүчний General Electric компани байгуулагджээ. * 1896 - Грекын нийслэл Афин хотноо зохиогдсон орчин үеийн хамгийн анхны олимпын наадам амжилттай зохион байгуулагдаж хаалтаа хийв. * [[1900]] - Америк-Филиппиний дайн: Филиппиний босогчдын хүч АНУ-ын явган цэргийн анги руу гэнэтийн дайралт хийж, дөрөв хоног бүслэжээ. * [[1912]] - Тухайн цаг үеийнхээ хамгийн том, хэзээ ч сөнөшгүй гэгдэж байсан Британийн зорчигч тээврийн Титаник хөлөг онгоц Умард Атлантын тэнгист мөсөн уул мөргөснөөсөө хойш хоёр цаг дөчин минутын дараа буюу 2:20 цагт бүрэн живэв. Аврах завь, хантааз хангалтгүй байснаас шалтгаалан зорчиж явсан 2,227 хүнээс ердөө 710 нь л аврагдаж чадсан юм. * 1923 - Чихрийн шижин өвчтэй хүмүүст инсулиныг анх удаа ашиглаж эхэлжээ. * 1924 - Дэлхийн түүхэн дэх хамгийн анхны автозамын сүлжээний газрын зургийг Ренд МакНелли зохиожээ. * 1936 - Палестины тусгай бүс нутагт Арабын хувьсгал дэгдэв. * 1941 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Германы Люфтвафф буюу нисэх хүчний анги нэгтгэлүүд Умард Ирландын Бельфаст хотыг бөмбөгдөв. Бөмбөгдөлтийн улмаас 1,000 гаруй хүн амиа алджээ. * 1942 - Их Британийн хаан VI Жорж Мальта улсад "ариун гэгээн арлыг ард иргэд нь цогтой хамгаалсны учир" Жоржийн загалмайг олгохоор болжээ. * 1945 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Германы Доод Саксонид байрлах "Берген-Бельсений хорих лагерь"-ыг чөлөөлжээ. * 1947 - Спорт дахь арьс өнгөний үзлийг сөрөн зогсож түүх бүтээсэн бейсболын нэрт тамирчин Жейки Робинсон "Брүүклин Доджерс" багт анхны тоглолтдоо оролцжээ. * 1955 - АНУ-ын Иллиной мужийн Дес Плейнэс хотд Рей Крокын санжүүжилтээр МакДональдс түргэн хоолны сүлжээ рестораны анхны ресторан нээгдэв. * 1969 - Япон тэнгис орчимд зорчиж байсан АНУ-ын тэнгисийн цэргийн нисэх онгоцыг Умард Солонгосын тал пуужин харваж устгав. Үүний улмаас хөлгийн багийн 31 хүн бүгд амиа алджээ. * 1970 - Кампожийн иргэний дайны улмаас Вьетнам гаралтай үндэстний цөөнхүүд рүү босогчид халдаж, улмаар 800 гаруй иргэний цогцос Меконг голыг даган Өмнөд Вьетнамын нутгаас олдов. * 1989 - Хиллсборогын осол: Английн хөлбөмбөгийн холбооны цомын хагас шигшээд учраа таарсан Шеффильд Венесдэй-Ливерпүүл багийн тоглолтыг үзэж байхад цэнгэлдэхэд цугларсан үзэгчдийн ачааллыг дийлээгүйн улмаас Шеффильд багийн Хилссборо цэнгэлдэхийн хана нурав. Үүний улмаас Ливерпүүлийн 96 хөгжөөн дэмжигч амиа алджээ. ** Хятадын ардчилсан хувьсгалын төлөө тэмцэж байсан Ху Яаобанг алагдсаны дараа Тианьанмень талбайн бослого Бээжин хотноо эхлэв. * 2013 - АНУ-ын Массачусетс мужийн Бостон хотноо зохиогдож байсан Бостоны олон улсын марафоны үеэр барианы шугамны орчим хоёр ч удаа бөмбөг дэлбэрч гурван хүн амиа алдан, 264 гаруй хүн бэртэж гэмтжээ. * 2014 - Өмнөд Суданы иргэний дайны үеэр хамгийн балмад халдлага болжээ. Өмнөд Суданы босогчид дайны хөлд нэрвэгдсэн дүрвэгсэд болон энгийн иргэн байрладаг гэр эмнэлэгт халдаж наад зах нь 200 хүн амиа алдсан байна. == Мэндэлсэн алдартнууд == * 1367 - Английн хаан IV Хенри (1413 онд нас барсан) * 1452 - Сэргэн мандалтын суут уран бүтээлч, Италийн уран зураач, барималч, зохион бүтээгч Леонардо да Винчи (1519 онд нас барсан) * 1646 - Данийн хаан V Кристиан (1699 онд нас барсан) * 1684 - Оросын хатан хаан I Екатерина (1727 онд нас барсан) * 1837 - Монголын бичгийн их хүмүүн Ванчинбалын Инжинаш (1892 онд нас барсан) * 1874 - Нобелийн шагнат Германы физикч Йоханнес Старк (1957 онд нас барсан) * 1875 - Мэргэжлийн боксын хүнд жингийн дэлхийн аварга Америкийн боксчин Жеймс Ж.Жеффрис (1953 онд нас барсан) * 1883 - Австралийн найм дахь Ерөнхий сайд Стенли Брюс (1967 онд нас барсан) * 1886 - Оросын нэрт яруу найрагч Николай Гумилёв (1921 онд нас барсан) * 1896 - Нобелийн шагналт Оросын физикч Николай Семёнов (1986 онд нас барсан) * [[1901]] - Францын Ерөнхий сайд Ренэ Плевен (1993 онд нас барсан) * [[1907]] - Нобелийн шагналт Английн энтологич Николаас Тинберген (1988 онд нас барсан) * [[1912]] - Умард Солонгосын их удирдагч Ким Иль-Сунг (1994 онд нас барсан) * 1920 - Германы зургаа дахь Ерөнхийлөгч Райхард фон Вайшакер (2015 онд нас барсан) * 1930 - Исландын дөрөв дэх Ерөнхийлөгч Вигдис Финнбогадоттир * 1931 - Нобелийн шагналт Шведын яруу найрагч Томас Транстрөмер (2015 онд нас барсан) * 1940 - 1958 оны дэлхийн мисс, загвар өмсөгч Пенелоп Коелен * 1943 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Роберт Лефковиц * 1944 - Чечений бүгд найрамдах Ичкер улсын анхны Ерөнхийлөгч Жохар Дудаев (1996 онд нас барсан) * 1947 - "Ногоон зурвас", "Амьд үхдэл" цувралын од Жеффри ДеМанн * 1949 - Оросын нэрт дуучин [[Алла Пугачёва]] * 1957 - Олимпын дөрвөн алт, нэг мөнгөн медальт Америкийн гүйгч Эвелин Эшфорд * 1959 - Академийн наадам, "Алтан Бөмбөрцөг" наадмын хоёр удаагийн шагналт Английн нэрт жүжигчин Эмма Томпсон * 1976 - Олимпын хошой, Дэлхийн дөрвөн удаагийн аварга Их Британийн завьчин Стифен Уиллиамс * 1982 - "Стив Жобс", "Ярилцлага", "Ногоон дэнлүү", "Маш муу" киноны од Канадын жүжигчин Сет Рожен * 1983 - Оросын нэрт хоккейчин Илья Ковальчук * 1990 - "Харри Поттер" киноны "Хермони Грейнжер"-ын дүрээр алдаршсан Британийн жүжигчин Эмма Уотсон * 1991 - Дэлхийн хошой, Европын таван удаагийн аварга Испанийн уран гулгагч Хавьер Лопез == Нас барсан алдартан == * 628 - Японы эзэн хаан Сүйко (554 онд төрсөн) * 943 - Өмнөд Хан гүрний хаан Лиу Бин (920 онд төрсөн) * 1659 - Германы эзэнт гүрний төрийн дууллыг зохиосон яруу найрагч Симон Дах (1605 онд төрсөн) * 1765 - Оросын суут эрдэмтэн, физикч [[Михаил Васильевич Ломоносов|Михаил Ломоносов]] (1711 онд төрсөн) * 1865 - АНУ-ын 16 дахь Ерөнхийлөгч Абрахам Линкольн (1809 онд төрсөн) * 1980 - Нобелийн шагналт Францын зохиолч, гүн ухаантан Жеан-Поль Сартр ([[1905]] онд төрсөн) * 1990 - Америкийн алдарт жүжигчин Грета Гарбо (1905 онд төрсөн) * 1998 - Улаан Кхмерийн бослогын удирдагч, Кампожийн 29 дэх ерөнхий сайд Пол Пот (1925 онд төрсөн) * 2015 - Балбын 14 дэх Ерөнхий сайд Суръяа Бахадур Тапа (1928 онд төрсөн) * 2017 - 19-р зуунд төрсөн дэлхийн хамгийн сүүлийн хүн, Италийн урт насалсан иргэн Эмма Морано (1899 онд төрсөн) == Тэмдэглэлт өдөр == * {{PRK}} Нарны өдөр (Ким Ил Суны мэндэлсэн өдөр) * {{USA}} Жейки Робинсоны өдөр * Соёлын олон талт байдлыг дэмжих олон улсын өдөр * Дэлхийн дүрслэх урлагийн өдөр ---- {{Commonscat|15 April|4 сарын 15}} [[Ангилал:Өдөр|0415]] [[Ангилал:Дөрөвдүгээр сарын өдөр|15]] hdcm7gcji20acz8mw20714695ad6yvp Тоёота 0 18719 853487 848341 2026-04-15T21:32:23Z Enkhsaihan2005 64429 853487 wikitext text/x-wiki {{Short description|Японы автомашин үйлдвэрлэгч}} {{Инфобокс компани | name = Тоёота Мотор Корпораци | native_name = トヨタ自動車株式会社 | native_name_lang = ja | romanized_name = Тоёта Жидоша кабүшикагайша | logo = [[File:Toyota.svg|upright=1|frameless|class=skin-invert|alt=The Toyota logo with 3 overlapping ovals and the Toyota wordmark]]<!-- Please discuss on talk page before changing logo image --> | logo_caption = 1989 оны 10 сараас ашиглагдаж буй лого{{efn|Логоны үгийн тэмдгийг 1977 оны 10 сараас хойш ашиглаж байна.}} | image = Headquarter_of_Toyota_Motor_Corporation_3.JPG | image_caption = Төв байр, [[Тоёота (Айчи)|Тоёота]], Япон | type = [[Хувьцаат компани|Хувьцаат]] | traded_as = {{unbulleted list | {{TYO|7203}} | {{NAG|7203}} | {{NYSE|TM}} | {{LSE|TYT}} | [[Nikkei 225]] бүрэлдэхүүн (TYO) | [[TOPIX]] Core30 бүрэлдэхүүн (TYO) }} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|JP3633400001}} | founder = [[Тоёода Киичиро]] | area_served = Дэлхий даяар | key_people = {{unbulleted list | [[Тоёода Акио]] ([[дарга]]) | Сато Кожи (Vice Chairman and Chief Industry Officer) | Кон Кэнта (ерөнхийлөгч & [[Chief Executive Officer|CEO]])<ref name="Kenta-Kon"/> | Саймон Хамфрис (Ерөнхий дизайнер) }} | industry = [[Автомашины үйлдвэрлэл|Автомашин]] | products = [[Автомашин]] | production = {{unbulleted list | {{increase}} 9,263,035 (2024)<ref name=IR24>{{cite report |url=https://global.toyota/pages/global_toyota/ir/library/annual/2024_001_integrated_en.pdf |title=Toyota Integrated Report 2024 |publisher=Тоёота Мотор Корпораци|access-date=2026-03-12}}</ref> }} | services = [[Банк]], [[санхүүжилт]], [[түрээс]] | revenue = {{increase}} {{JPYConvert|45095325|m}} (2024) | operating_income = {{increase}} {{JPYConvert|5352935|m}} (2024) | net_income = {{increase}} {{JPYConvert|4944933|m}} (2024) | aum = <!-- Only used with financial services companies --> | assets = {{increase}} {{JPYConvert|90114296|m}} (2024) | equity = {{increase}} {{JPYConvert|35239338|m}} (2024) | owner = | subsid = {{Collapsible list|title=Жагсаалт| | [[Daihatsu]] | [[Denso]] (25%) | [[FAW Toyota]] (Хятад, 50%) | [[GAC Toyota]] (Хятад, 50%) | [[Hino Motors]] | [[Subaru Corporation]] (20%) | [[Toyota Argentina]] | [[Toyota Australia]] | [[Toyota Auto Body]] | [[Toyota Financial Services]] | [[Toyota Kirloskar Motors]] | [[Toyota Motor China]] | [[Toyota Motor Europe]] | [[Toyota Motor East Japan]] | [[Toyota Motor Korea]] | [[Toyota Motor Kyushu]] | [[Toyota Motor Manufacturing Indonesia]] (95%) | [[Toyota Motor North America]] | [[Toyota Indus]], (Пакистан, 31.8%) | [[Toyota Motor Philippines]] (34%) | [[Toyota Motor Thailand]] (86%) | [[Toyota South Africa Motors]] | [[Woven by Toyota]] | [[Primearth EV Energy]] (80.5%) | [[Prime Planet Energy & Solutions]] (51%) }} | homepage = {{URL|https://global.toyota}} | foundation = {{start date and age|1937|08|28}} | hq_location = 1 Toyota-chō | location_city = [[Тоёота, Айчи|Тоёота хот, Айчи]] | location_country = Япон | parent = }} {{Nihongo|'''Тоёота Мотор Корпораци'''|トヨタ自動車株式会社|Toyota Jidōsha Kabushikigaisha|{{tyo|7203}}}}, {{lse|TYT}}, буюу '''Тоёота''' гэдгээр нь илүү сайн мэдэх ба «'''TMC'''» гэж товчилон бичдэг. Үндэстэн дамнасан тус корпорацийн төв захиргааны байгууллага нь [[Япон]]д байрладаг. [[2009]] оны байдлаар «Тоёота Мотор Корпораци» нь 71,116 ажилтантайгаар (Тоёота группийн хувьд 320,808) үйл ажиллагаагаа явуулж буй.<ref name=Toyotaprofile>{{cite web |url=http://www.toyota-global.com/company/profile/overview/ |title=Overview |publisher=Toyota Motor Corporation |work=Global website |date=March 31, 2014 |accessdate=February 6, 2015}}</ref> «TMC» нь дэлхийн [[Автомашин үйлдвэрлэгч|автомашин үйлдвэрлэл]], [[худалдаа]]ны<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/01/21/AR2009012101216.html | work=The Washington Post | title=Toyota Passes GM as World's Largest Automaker | first=Kendra | last=Marr | date=2009-01-22 | accessdate=2010-05-25}}</ref><ref>{{cite web|last=Korzeniewski |first=Jeremy |url=http://www.autoblog.com/2009/01/21/toyota-finally-displaces-gm-as-worlds-largest-automaker/ |title=No Dispute: Toyota displaces GM as world's largest automaker — Autoblog |publisher=Autoblog.com |date=2009-01-21 |accessdate=2010-09-11}}</ref> болон зах зээлд ноёрхогч [[нэгдэл]] юм.<ref>{{cite web | url=http://oica.net/wp-content/uploads/ranking-2009.pdf | publisher=OICA | title=World Ranking of manufacturers year 2009 | date=2010-07-27 | accessdate=2010-07-29 | archive-date=2012-06-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120604222930/http://oica.net/wp-content/uploads/ranking-2009.pdf | url-status=dead }}</ref> [[1937]] онд [[Тоёода Ки-Ичиро]] хэмээх хүн өөрийн эцгийн «[[Тоёота Индастриз]]» үйлдвэрийн дэргэд [[автомашин]]ы үйлдвэрлэлийн дагнасан компани байгуулсан нь одоогийн «TMC» юм. Дээрх үйлдвэр нь өөрийн салбараараа дамжуулан [[1934]] онд анхныхаа хөдөлгүүрээ бүтээж байсан бол [[1936]] онд анхны зорчигч тээврийн хэрэгсэл бүтээж түүнийгээ [[Toyota AA]] хэмээн нэрлэж байсан байна. «Тоёота Мотор Корпораци» нь «Тоёота» группийн салбар компани бөгөөд дотроо [[Скион]], [[Лексус]], [[Дайхацү]] болон [[Хино Моторс]],<ref name="Toyota: Automotive">{{cite web |url=http://www.toyota.co.jp/en/index_automotive.html |title=Toyota: Automotive |accessdate=2010-08-27}}</ref> зэрэг охин компаниудтай.<ref name="Toyota: Non-Automotive">{{cite web |url=http://www.toyota.co.jp/en/index_non_automotive.html |title=Toyota: Non-Automotive |accessdate=2010-08-27}}</ref> Тоёта Мотор Корпорацийн захиргааны байр нь [[Айчи]] мужийн [[Тоёота (хот)|Тоёота]] хот болон [[Токио]]д байрладаг.<ref>{{cite web|url=http://www.japan-zone.com/modern/company6.shtml |title=Modern Japan – Japan Inc. – Companies (6) |publisher=Japan-zone.com |date=2006-11-16 |accessdate=2010-09-11}}</ref> Автомашин үйлдвэрлээд зогсохгүй «Тоёота» нэрийн дор санхүүгийн үйлчилгээг түншлэлийн гэрээ байгуулан үзүүлдэг ба орчин үеийн робот төхөөрөмжүүдийг үйлдвэрлэх хэлтсүүд ч байдаг байна. == Түүх == <!--historical events should be put in [[History of Toyota]], only a single paragraph summary here --> Японы зохион бүтээгч, үйлдвэрийн эзэн Тоёода Сакичигийн 1926 онд байгуулсан «Тоёода Автоматик Лүүм Вөркс» компанийн (хожмоо «[[Тоёота Индастриз]]» нэртэй болсон) дэргэд автомашин үйлдвэрлэх зорилгоор Тоёота салбарыг түүний хүү [[Тоёода Ки-Ичиро]] байгуулан үйл ажиллагааг нь 1933 оноос эхлүүлсэн байна.<ref>{{cite web|url=http://www.toyota.co.jp/en/history/1867.html |title=Toyota Company History from 1867 to 1939 |publisher=Toyota.co.jp |date= |accessdate=2010-09-11}}</ref> «Тоёота» салбарын бүтээсэн анхны хөдөлгүүр болох [[Toyota A1|A1]] дээрээ суурилан зорчигч тээврийн «[[Toyota G1|G1]]» хэмээх машинаа [[1935]] онд бүтээж, улмаар 1937 онд Тоёода Ки-Ичиро тухайн салбарынхаа нэр болон статусыг нь өөрчлөн «Тоёота Мотор» компанийг байгуулж байсан түүхтэй. [[Файл:Toyota Headquarter Toyota City.jpg|right|thumb|[[Япон]]ы [[Тоёота (хот)|Тоёота]] хот дахь Тоёота компанийн төв байр.]] Анхлан "Тоёода" (トヨダ) нэрийн доор хэд хэдэн удаа зах зээлд машины эд ангийг нийлүүлж байсан бөгөөд энэ мэдээж компанийг үүсгэн байгуулагчийн ([[Тоёода Ки-Ичиро]]) нэртэй холбоотой бөгөөд 1936 оны есдүгээр сард компани шинэ бэлгэ тэмдэгтэй болохын тулд нийтийн дунд уралдаан зарласан байдаг байна. Уралдаанд ирүүлсэн 27,000 бүтээлээс дугуй дүрсэнд багтаан "Тоёода" гэдгийг япон цагаан толгойн [[катакана]] үсгээр гурван үед хуваан зурсан бүтээл шалгарсан ч захирлуудын гэр бүлийн шийдвэрээр "Тоёота" ({{nihongo2|トヨタ}}) болгож байсан байна.<ref name="Davis">"The Long Run — Toyota: The first 40 years in Australia", Pedr Davis, South Hurstville: Type Forty Pty Ltd, 1999, ISBN 0-947079-99-8, p24.</ref><ref name="fiftyyears64">"Toyota: A history of the First 50 Years", Toyota Motor Corporation, 1988, ISBN 0-517-61777-3, p64.</ref><ref name="Dawson">Dawson, Chester (2004). "Lexus: The Relentless Pursuit", Singapore: John Wiley &#x26; Sons (Asia) Pte Ltd, 2004, ISBN 0-470-82110-8, p12.</ref> [[Файл:1936 Toyoda Model AA 03.jpg|thumb|1936 оны «Toyota Model AA» загварын хөдөлгүүр, «Toyoda» логотой байгаа нь.]] == Эргэн тойрон == [[Файл:09 Toyota Corolla.jpg|thumb|right|Борлуулалт нь 30 саяд хүрч дэлхийд борлуулалтаараа амжилт тогтоож байсан [[Тоёота Королла|Королла]].]] [[Форбс (сэтгүүл)|Форбс]] сэтгүүлээс 2005 оны дэлхийн шилдэг компаниудын жагсаалтыг гаргасан бөгөөд Тоёота «Форбес 2000» жагсаалтад наймдугаарт эрэмбэлэгдэж байв.<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/results.jhtml?passListId=18&passYear=2004&passListType=Company&searchParameter1=unset&searchParameter2=unset&resultsStart=1&resultsHowMany=100&resultsSortProperties=%2Bnumberfield1%2C%2Bstringfield2&resultsSortCategoryName=rank&passKeyword=&category1=category&category2=category&fromColumnClick=true|title=Forbes Global 2000|publisher=Forbes|accessdate=2008-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060524102554/http://www.forbes.com/lists/results.jhtml?passListId=18&passYear=2004&passListType=Company&searchParameter1=unset&searchParameter2=unset&resultsStart=1&resultsHowMany=100&resultsSortProperties=%2Bnumberfield1,%2Bstringfield2&resultsSortCategoryName=rank&passKeyword=&category1=category&category2=category&fromColumnClick=true|archivedate=2006-05-24|url-status=live}}</ref> Харин 2008 онд автомашин борлуулалтаараа дэлхийд ноёрхогч болохоо харуулсан байна.<ref>{{cite news|url=http://usnews.rankingsandreviews.com/cars-trucks/daily-news/080424-Toyota-Claims-World-s-Best-Selling-Automaker-Title/|title=Toyota Claims World's Best-Selling Automaker Title|date=2008-04-24|work=Automotive|publisher=US News|accessdate=2008-12-27}}</ref> {| |- style="text-align:center; background:#f0f0f0;" ||'''Газарзүйн байршил''' ||'''Нийт борлуулалт (Иенээр)''' |- | '''Япон'''|| 8,152,884 |- | '''Хойд Америк'''|| 8,771,495 |- | '''Европ'''|| 3,346,013 |- | '''Ази''' || 1,969,957 |- | '''Бусад'''|| 1,707,742 |} ==Тоёотагийн олон улсад байрладаг үйлдвэрлэл== АНУ-д Тоёотагийн төрөл бүрийн 16 үйлдвэрүүд байдгаас 6 нь эцсийн угсрах үйлдвэр юм. Австрали дахь Тоёотагийн үйлдвэр 2017 онд хаагдана. === Машинууд === {{See|Тоёота тээврийн хэрэгсэл}} 2009 оны байдлаар, «Тоёота» компани нь суудлын (седан), битүү (купье), ачааны (түүнчлэн битүү бүхээгтэй), гибридэн, болон кроссовер зэрэг ангилалуудад хамаарах 70 гаруй загварыг зах зээл болон үйлдвэрлэлд нэвтрүүлжээ.<ref name=Toyotaworld>{{cite web|url=http://www.toyota.co.jp/en/about_toyota/in_the_world/pdf2009/line_up_en.pdf |title=Toyota Product Line up 2009 |format=PDF |date= |accessdate=2010-09-11}}</ref> == Бүтээгдэхүүн болон борлуулалтын дүн мэдээ == {| class="wikitable" |- ! rowspan=2 | Он ! colspan=2 | Бүгд ! colspan=2 | Япон ! Америкийн Нэгдсэн Улс |- ! Үйлдвэрлэл ! Борлуулалт !Үйлдвэрлэл ! Борлуулалт ! Борлуулалт |- | 1935 | | | 20 | | |- | 1936 | | | 1,142 | | |- | 1937 | | | 4,013 | | |- | 1938 | | | 4,615 | | |- | 1939 | | | 11,981 | | |- | 1940 | | | 14,787 | | |- | 1941 | | | 14,611 | | |- | 1942 | | | 16,302 | | |- | 1943 | | | 9,827 | | |- | 1944 | | | 12,720 | | |- | 1945 | | | 3,275 | | |- | 1946 | | | 5,821 | | |- | 1947 | | | 3,922 | | |- | 1948 | | | 6,703 | | |- | 1949 | | | 10,824 | | |- | 1950 | | | 11,706 | | |- | 1951 | | | 14,228 | | |- | 1952 | | | 42,106 | | |- | 1953 | | | 16,496 | | |- | 1954 | | | 22,713 | | |- | 1955 | | | 22,786 | | |- | 1956 | | | 46,716 | | |- | 1957 | | | 79,527 | | |- | 1958 | | | 78,856 | | |- | 1959 | | | 101,194 | | |- | 1960 | | | 154,770 | | |- | 1961 | | |210,937 | | |- | 1962 | | | 230,350 | | |- | 1963 | | | 318,495 | | |- | 1964 | | |425,764 | | |- | 1965 | | | 477,643 | | |- | 1966 | | | 587,539 | | |- | 1967 | | | 832,130 | | |- | 1968 | | | 1,097,405 | | |- | 1969 | | | 1,471,211 | | |- | 1970 | | | 1,609,190 | | |- | 1971 | | | 1,955,033 | | |- | 1972 | | | 2,087,133 | | |- | 1973 | | | 2,308,098 | | |- | 1974 | | | 2,114,980 | | |- | 1975 | | | 2,336,053 | | |- | 1976 | | | 2,487,851 | | |- | 1977 | | | 2,720,758 | | |- | 1978 | | | 2,929,157 | | |- | 1979 | | | 2,996,225 | | |- | 1980 | | | 3,293,344 | | |- | 1981 | | | 3,220,418 | | |- | 1982 | | | 3,144,557 | | |- | 1983 | | | 3,272,335 | | |- | 1984 | | | 3,429,249 | | |- | 1985 | | | 3,665,622 | | |- | 1986 | | | 3,660,167 | | |- | 1987 | | | 3,638,279 | | |- | 1988 | | | 3,956,697<ref name="Outline1998">{{cite journal | author=Toyota Motor Corporation| title=Outline of Toyota| year=1998}}</ref> | 2,120,273<ref name="Outline1998" /> | |- | 1989 | | | 3,975,902<ref name="Outline1998" /> | 2,308,863<ref name="Outline1998" /> | |- | 1990 | | | 4,212,373<ref name="Outline1998" /> | 2,504,291<ref name="Outline1998" /> | |- | 1991 | | | 4,085,071<ref name="Outline1998" /> | 2,355,356<ref name="Outline1998" /> | |- | 1992 | | | 3,931,341<ref name="Outline1998" /> | 2,228,941<ref name="Outline1998" /> | |- | 1993 | | | 3,561,750<ref name="Outline1998" /> | 2,057,848<ref name="Outline1998" /> | |- | 1994 | | | 3,508,456<ref name="Outline1998" /> | 2,031,064<ref name="Outline1998" /> | |- | 1995 | | | 3,171,277<ref name="Outline1998" /> | 2,060,125<ref name="Outline1998" /> | |- | 1996 | | | 3,410,060<ref name="Outline1998" /> | 2,135,276<ref name="Outline1998" /> | |- | 1997 | | | 3,502,046<ref name="Outline1998" /> | 2,005,949<ref name="Outline1998" /> | |- | 1998 | 5,210,000<ref name=ToyotaOICACY1998>{{cite web|url=http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/cl98cons2.pdf|title=World motor vehicle production by manufacturer|publisher=OICA|date=1999-06-01|accessdate=2010-05-30|note=Toyota and Daihatsu|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612035414/http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/cl98cons2.pdf|url-status=dead}}</ref> | | | | |- | 1999 | 5,462,000<ref name=ToyotaOICACY1999>{{cite web|url=http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/cl99cons2.pdf|title=World motor vehicle production by manufacturer|publisher=OICA|date=2000-06-01|accessdate=2010-05-30|note=Toyota and Daihatsu|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612032102/http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/cl99cons2.pdf|url-status=dead}}</ref> | | | | |- | 2000 | 5,954,723<ref name=ToyotaOICACY2000>{{cite web|url=http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/worldranking2000.pdf|title=World motor vehicle production by manufacturer|publisher=OICA|date=2001-06-01|accessdate=2010-05-30|note=Toyota, Daihatsu, Hino|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612042230/http://oica.net/wp-content/uploads/2007/06/worldranking2000.pdf|url-status=dead}}</ref> | | | | 1,619,206<ref>{{cite web|url=http://www.theautochannel.com/news/2002/01/03/034042.html |title=Toyota Sets Sales Record for Sixth Year in a Row |publisher=Theautochannel.com |date=2004-11-17 |accessdate=2009-07-25}}</ref> |- | 2001 | 5,847,743<ref name=ToyotaCY2001>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/02/0124.html|title=Overseas Production Up in CY 2001|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2002-01-24|accessdate=2010-05-30|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722100322/http://www2.toyota.co.jp/en/news/02/0124.html|url-status=dead}}</ref> | | 4,046,637<ref name=ToyotaCY2001/> | 2,291,503<ref name=ToyotaCY2001/> | 1,741,254{{Citation needed|date=May 2010}} |- | 2002 | 6,309,307<ref name=ToyotaCY2002>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/03/0127.html|title=Overseas Production Continues to Climb in CY2002|date=2003-01-27|accessdate=2010-05-30|archive-date=2010-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100927080651/http://www2.toyota.co.jp/en/news/03/0127.html|url-status=dead}}</ref> | | 4,138,873<ref name=ToyotaCY2002/> | 2,218,324<ref name=ToyotaCY2002/> | 1,756,127<ref>{{cite web|url=http://www.theautochannel.com/news/2004/01/05/175869.html |title=Toyota Announces Best Sales Year in Its 46-Year History, Breaks Sales Record for Eighth Year in a Row |publisher=Theautochannel.com |date=2004-11-17 |accessdate=2009-07-25}}</ref> |- | 2003 | 6,826,166<ref name=ToyotaCY2003>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/04/0126.html|title=Worldwide Production Up in CY2003|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2004-01-26|accessdate=2010-05-30|archive-date=2010-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100921051036/http://www2.toyota.co.jp/en/news/04/0126.html|url-status=dead}}</ref> | | 4,244,667<ref name=ToyotaCY2003/> | 2,305,635<ref name=ToyotaCY2003/> | 1,866,314{{Citation needed|date=May 2010}} |- | 2004 | 7,547,177<ref name=ToyotaCY2004>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/05/0125.html|title=Worldwide Production and Sales Continue to Increase|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2005-01-25|accessdate=2010-05-30|archive-date=2010-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100922061026/http://www2.toyota.co.jp/en/news/05/0125.html|url-status=dead}}</ref> | | 4,454,212<ref name=ToyotaCY2004/> | 2,387,556<ref name=ToyotaCY2004/> | 2,060,049<ref>{{cite web|url=http://www.theautochannel.com/news/2006/01/04/205039.html |title=Toyota Reports 2005 and December Sales |publisher=Theautochannel.com |date= |accessdate=2009-07-25}}</ref> |- | 2005 | 8,232,143<ref name=ToyotaCY2005>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/06/0126.html|title=TMC Announces Results for December 2005 and CY2005|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2006-01-26|accessdate=2010-05-30|archive-date=2010-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100921175300/http://www2.toyota.co.jp/en/news/06/0126.html|url-status=dead}}</ref> | | 4,611,076<ref name=ToyotaCY2005/> | 2,368,817<ref name=ToyotaCY2005/> | 2,260,296{{Citation needed|date=May 2010}} |- | 2006 |9,017,786<ref name=ToyotaCY2006>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/07/0126.html|title=TMC Announces Results for December 2006 and CY2006|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2007-01-26|accessdate=2010-05-30|archive-date=2010-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100526151402/http://www2.toyota.co.jp/en/news/07/0126.html|url-status=dead}}</ref> | | 5,085,600<ref name=ToyotaCY2006/> | 2,368,706<ref name=ToyotaCY2006/> | 2,542,524<ref>{{cite web|url=http://www.theautochannel.com/news/2008/01/03/074293.html |title=Toyota Reports 2007 and December Sales |publisher=Theautochannel.com |date= |accessdate=2009-07-25}}</ref> |- | 2007 | 9,497,754<ref name=ToyotaCY2007>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/08/0128.html|title=TMC Announces Results for December 2007 and CY2007|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2008-01-28|accessdate=2010-05-30|archive-date=2010-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210043249/http://www2.toyota.co.jp/en/news/08/0128.html|url-status=dead}}</ref> | | 5,119,631<ref name=ToyotaCY2007/> | 2,261,515<ref name=ToyotaCY2007/> | 2,620,825{{Citation needed|date=May 2010}} |- | 2008 | 9,225,236<ref name=ToyotaCY2008>{{cite web|url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/09/0128.html|title=TMC Announces Results for December 2008 and CY2008|publisher=Toyota Motor Corporation|date=2009-01-28|accessdate=2010-05-30|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722100401/http://www2.toyota.co.jp/en/news/09/0128.html|url-status=dead}}</ref> | | 4,911,861<ref name=ToyotaCY2008/> | 2,153,197<ref name=ToyotaCY2008/> | 2,217,662<ref>{{cite web|url=http://www.theautochannel.com/news/2009/01/05/346214.html |title=Toyota Reports 2008 and December Sales |publisher=Theautochannel.com |date= |accessdate=2009-07-25}}</ref> |- | 2009 | 7,234,439<ref name=ToytaCY2009>{{cite web |url=http://www2.toyota.co.jp/en/news/10/01/0125.html |title=TMC Announces Results for December 2009 and CY2009 |publisher=Toyota Motor Corporation |date=2010-01-25 |accessdate=2010-05-29 |archive-date=2010-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128060956/http://www2.toyota.co.jp/en/news/10/01/0125.html |url-status=dead }}</ref> | | 3,543,199<ref name=ToytaCY2009/> | 1,996,174<ref name=ToytaCY2009/> | 1,770,147<ref name=ToytaUSA2009>{{cite web|url=http://www.autonews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100105/DATACENTER/100109968 |title="Data Center: U.S. total vehicle sales by make, Dec. & YTD" |publisher=Automotive News |date=2010-01-11 |accessdate=2010-05-29}}</ref> |- ! rowspan=2 | Он ! Үйлдвэрлэл ! Борлуулалт ! Үйлдвэрлэл ! Борлуулалт ! Борлуулалт |- ! colspan=2 | Бүгд ! colspan=2 | Япон ! Амрикийн Нэгдсэн Улс |} 1937-1987 оныг хүртлэх тоо баримт.<ref name="fiftyyears">{{cite book | title=Toyota: A history of the First 50 Years| year=1988| publisher=Toyota Motor Corporation| isbn=0-517-61777-3}}, p461.</ref> {{Clear}} == Эшлэл == {{Reflist|colwidth=30em}} * [https://web.archive.org/web/20061012194401/http://www.canadiandriver.com/news/040105-13.htm 2005 Toyota Highlander Hybrid.] Retrieved January 11, 2004 from CanadianDriver Communications, Inc. (2004) * [http://www.toyota.co.jp/en/pdf/2005/toyota_up_close0511.pdf Toyota up close] Sales figures of Toyota. * [http://quote.bloomberg.com/apps/news?pid=10000006&sid=a_zhJuk2gAn8 Toyota becomes 3rd ranked US automaker behind GM and Ford] Bloomberg Report. * [http://news.yahoo.com/s/nm/autos_reliability_dc Consumer Reports reverses practice of automatically recommending all new Toyota cars and trucks]{{Dead link|date=March 2010}}, Oct 16, 2007 ("Consumer Reports will no longer recommend any new or redesigned Toyota-built models without reliability data on a specific design," the publication said in a statement. "Previously, new and redesigned models were recommended because of the automaker's excellent track record.") * [http://www.planetark.com/dailynewsstory.cfm/newsid/49151/story.htm Toyota Struggles to Meet Hybrid, Small Car Demand] == Цахим холбоос == {{Commons|Toyota|Тоёота}} '''Албан ёсны Глобал вэбсайтууд:''' * [http://www.toyota.co.jp/en/ Албан ёсны вэбсайт] - [[Англи хэл|Англи]] * [http://www.toyota.co.jp/ Албан ёсны вэбсайт] - [[Япон хэл|Япон]] * [http://www.toyota.co.jp/Museum/ Японы Айчи муж дахь Тоёотагийн музей] * [http://www.toyota-motorsport.com/ Toyota Motorsport GmbH official site, in English] '''Бүсчилсэн байдлаарх:''' * [http://www.toyota.com/ Toyota USA] * [http://www.toyota.ca/ Toyota Canada] * [http://www.toyota.com.mx/ Toyota Mexico] * [http://www.toyota-europe.com/ Toyota Europe] * [http://www.toyota.co.uk/ Toyota Great Britain] * [http://www.toyota.de/ Toyota Germany] * [http://www.toyota.ie/ Toyota Ireland] * [http://www.toyota.it/ Toyota Italy] * [http://www.toyota.co.za/ Toyota South Africa] * [http://www.toyota.com.au/ Toyota Australia] * [http://www.toyota.com.id/welcome Toyota Indonesia]{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.toyota.com.my/ Toyota Malaysia] *[https://toyota-mongolia.mn/ Toyota Mongolia] * [http://www.toyota.co.nz/ Toyota New Zealand] * [https://web.archive.org/web/20100527195919/http://www.toyota.com.ph/ Toyota Philippines] * [http://www.toyota.com.tw/ Toyota Taiwan] * [http://www.toyota.co.th/ Toyota Thailand] {{Lexus}} {{Toyota загварын машинууд}} {{Toyota уралдааны машинууд}} {{Nikkei 225}} {{TOPIX 100}} <!--this company has its own category. If you'd like to add some others then please consider whether it would be more appropriate to add them to the category rather than this article--> [[Ангилал:Тоёота| ]] [[Ангилал:Японы аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Маркийн нэр]] [[Ангилал:Моторт спортын баг]] [[Ангилал:Хэрэглээний автомашин үйлдвэрлэгч]] [[Ангилал:Хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч]] [[Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Цахилгаан бензин хосолсон автомашин үйлдвэрлэгч]] [[Ангилал:Японы автомашин үйлдвэрлэгч]] [[Ангилал:1937 онд байгуулагдсан]] 9p5dijnyiym8xdzrspo48ogg8378ojd Загвар:Инфобокс Арал 10 20702 853444 641719 2026-04-15T19:52:36Z Enkhsaihan2005 64429 [[Загвар:Инфобокс арал]] руу чиглүүлэгдлээ 853444 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Инфобокс арал]] imgsjmhjtwt10cy16m8cupxz551832y Изинис Эйрвэйз 0 20800 853451 847669 2026-04-15T20:11:09Z Enkhsaihan2005 64429 853451 wikitext text/x-wiki {{Short description|Монголын авиа компани}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Изинис Эйрвэйз | logo = Eznis Airways logo.svg | logo_size = 175 | image = [[File:EZNIS Airways Boeing 737-700 taking off from Ulaanbaatar.jpg|250px]] | caption = Улаанбаатараас хөөрч буй Eznis Airways [[Boeing 737-700]] | IATA = MG | ICAO = EZA | callsign = EZNIS | fleet_size = 0 | destinations = 1 | founded = 2006 | ceased = 1-р хэсэг:2014 >2-р хэсэг: 2025 оны 5 сарын 28 (түр) | commenced = 1-р хэсэг:2006<br /> 2-р хэсэг:2019 (дахин) | headquarters = [[Улаанбаатар]], [[Монгол]] | key_people = Д.Оюундэлгэр ([[CEO]]) | hubs = {{nowrap|[[Чингис хаан олон улсын нисэх онгоцны буудал]]}} | focus_cities = | website = [http://www.eznis.com eznis.com] }} '''Изинис Эйрвэйз''' ( Eznis Airways) компани нь Монголын баджет агаарын тээврийн компани юм. 2006 онд байгуулагдаж, 2014 онд үйл ажиллагаагаа зогсоогоод 2018 онд дахин нислэг үйлдэж эхэлсэн. == Түүхэн товчоон == 2006 онд үндэсний хөрөнгө оруулалтын тэргүүлэгч компани болох [[Ньюком|Ньюком Групп]]ийн хөрөнгө оруулалттайгаар үүсгэн байгуулагдсан. Анх 2 ширхэг Сааб-340В онгоцтойгоор 2006 оны 5 дугаар сард байгуулагдаж байсан бөгөөд анхны нислэгээ 2006 оны 12 дугаар сард [[Улаанбаатар]]-[[Чойбалсан]]-[[Улаанбаатар|Улаанбаатарын]] чиглэлд хуваарьт нислэг үйлдэж үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн юм. 2007, 2010 онуудад тус тус 1 Сааб-340В онгоц худалдан авснаар нийт 4 ширхэг Сааб-340В онгоцтой болж өргөжиж дотооддоо хамгийн олон чиглэлд нислэг үйлддэг буюу нийт 10 чиглэлд нислэг үйлддэг авиа компани болсон байлаа. Изинис Эйрвэйз компани нь орон нутгийн 14 чиглэлд хуваарьт болон захиалгат нислэг, олон улсад БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хайлаар хот болон ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын нийслэл Улаан-Үд хотын чиглэлд хуваарьт нислэгүүдийг нийслэл Улаанбаатар хотоос Сааб 340Б, Авро Ар-Жэй 85, Бомбардир Кю-400 загварын агаарын хөлгүүдээр үйлдэж байсан. Түүнчлэн тус компани нь БНХАУ, ОХУ болон Казахстан улс руу олон улсын захиалгат нислэгийн үйлчилгээ үзүүлж байлаа. [[image:Eznis airways-saab340В.jpg|thumb|250px|left|Изнис эйрвэйзийн Сааб 340В онгоц.]] 2009 оны 8 дугаар сард Изинис эйрвэйз компани анхны олон улсын нислэгээ [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны]] Хөлөнбуйр аймгийн [[Хайлаар]] хот руу шууд нислэг үйлдсэнээр олон улсын чиглэлд нислэг үйлддэг Монголын гурав дахь авиа компани болсон юм. 2010 оны 6 дугаар сард олон улсын хоёр дахь хуваарьт нислэгийн чиглэлийг нээж [[Оросын Холбооны Улс|Оросын Холбооны Улсын]] [[Буриад]] улсын нийслэл [[Улаан-Үд]] хот руу нислэг үйлддэг болж дотоодын 10, олон улсын 2 хуваарьт нислэг үйлддэг болж өргөжсөн. 2011 онд Изинис эйрвэйз нь компанийнхаа анхны дундын зайн хөлөг болох 4 хөдөлгүүрт 93 хүний суудалтай Авро Ар-Жей 85 онгоцноос нийт 2 ширхгийг худалдан авснаас, эхний онгоцыг нь 6 дугаар сард хүлээн авч [[Улаанбаатар]]-[[Увс]]-[[Ховд]]-[[Улаанбаатар]] чиглэлд анхны нислэгээ үйлдсэн бөгөөд 2 дахь онгоцоо 9 дүгээр сард хүлээн авсан юм. Ингэснээр Изинис эйрвэйз компани нийтдээ 6 ширхэг онгоцоор нислэг үйлддэг болсон. [[image:eznis-airways-avro-RJ85.jpg|thumb|250px|left|Авро Ар Жей-85 онгоц хөөрч буй нь.]] 2012 онд тус компани нь дуу чимээ багатай, түлш бага зарцуулдаг зэрэг давуу талуудтай Канад улсын Бомбардир Кю-400 онгоц болон АНУ үйлдвэрлэгдсэн анхны Боинг 737-700 онгоцыг худалдан авсан юм. Ийнхүү өргөжин тэлсээр нийт 4 ширхэг Сааб-340В, 2 ширхэг Авро Ар-Жей 85, 1 ширхэг бомбардир Кю-400, 1 ширхэг Боинг 737-700 гэсэн нийт 8 онгоцоор [[Дорнод]], [[Баянхонгор]], [[Хөвсгөл]], [[Өмнөговь]], [[Ховд]], [[Увс]], [[Завхан]], [[Баян-Өлгий]], [[Говь-Алтай]], [[Өвөрхангай]] гэсэн дотоодын 10 аймгийн 14 чиглэл, [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны]] Хөлөнбуйр аймгийн Хайлаар хот, [[Оросын Холбооны Улс|Оросын Холбооны Улсын]] [[Буриад]] Улсын нийслэл [[Улаан-Үд]] хот руу олон улсын 2 чиглэлд хуваарьт нислэг үйлдэж байсан. [[image:EZNIS Airways Boeing 737-700 taking off from Ulaanbaatar.jpg|thumb|Изинис Эйрвэйз ХХК-ийн Боинг 737-700 агаарын хөлөг Чингис Хаан ОУ-ын нисэх буудлаас Хонконгийн чиглэлд хөөрч байна.]] Изинис Эйрвэйз компани нь уналтад ороод байсан дотоодын агаарын тээврийн салбарт 4 төрлийн шинэ онгоцыг нэвтрүүлэн, нийт 9 ширхэг агаарын хөлгөөр дотоодын 14, олон улсын 2 чиглэлд, 30 мянган удаагийн нислэг үйлдэж Монголын төдийгүй гадаадын 772,000 зорчигчийг ямар ч аюул осолгүй зорьсон газарт нь тээвэрлэсэн байна. Энэ хугацаанд Изинис Эйрвэйз нь төрийн болон төрийн бус байгууллагууд, олон улсын байгууллагууд, уул уурхайн тэргүүлэгч компаниуд, аялал жуулчлалын компаниуд, билет борлуулагч агентлагууд болон олон нийтийн итгэлийг хүлээсэн, найдвартай агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлэгч болж чадсан төдийгүй дэлхийн тэргүүлэгч агаарын тээвэрлэгчид, техникийн баг бүрэлдэхүүнтэй хамтран ажилласан нь Монголын иргэний агаарын тээврийн салбарт гадаадын өндөр технологи, стандартыг нутагшуулах суурь нөхцөлийг хангаж өгсөн юм. Тухайлбал Изинис Эйрвэйз компани нь Люфтханза Техник Швейцар болон Олл Ниппон Эйрвэйз компаниудтай урт хугацааны түншлэлийн харилцаа тогтоон ажиллаж байлаа. == Одоо == Изинис Эрвэйз ХХК нь 2018 оноос үйл ажиллагаагаа дахин нээж, Монгол улсад анх удаа Баджет нислэгийн моделийг нэвтрүүлэн ажиллаж байна. Баджет нислэгийн гол онцлог нь аялагчид хэрэгцээгээ өөрөө тодорхойлж, сонгосон хэрэглээндээ тохирсон төлбөр төлөх эрх чөлөөг олгодог. Мөн 2024 оны 6 сараас эхлэн олон улсын нислэгээ сэргээж Праг, Хонгконг, Чёнжу, Пусан зэрэг чиглэл рүү хуваарьт нислэг үйлдэхээр бэлтгэж байгаа аж. Мөн 2024 оны 7 сарын 10-нд Чех улсын Праг хот руу нислэг үйлдсэн ==Эшлэл== {{Reflist}} == Цахим холбоос == {{commonscat}} *[https://www.eznis.com Албан ёсны вэбсайт] *[https://www.eznis.com Онлайн тийз захиалга] [[Ангилал:Монголын авиа компани]] [[Ангилал:Монголын урьдны авиа компани]] [[Ангилал:Улаанбаатарын тээвэр]] [[Ангилал:2006 онд байгуулагдсан]] [[Ангилал:2014 онд татан буугдсан]] [[Ангилал:2019 онд байгуулагдсан]] 8c0dn7lmpy9e75n53ioselu3stdx6g4 853452 853451 2026-04-15T20:11:38Z Enkhsaihan2005 64429 853452 wikitext text/x-wiki {{Short description|Монголын авиа компани}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Изинис Эйрвэйз | logo = Eznis Airways.png | logo_size = 175 | image = [[File:EZNIS Airways Boeing 737-700 taking off from Ulaanbaatar.jpg|250px]] | caption = Улаанбаатараас хөөрч буй Eznis Airways [[Boeing 737-700]] | IATA = MG | ICAO = EZA | callsign = EZNIS | fleet_size = 0 | destinations = 1 | founded = 2006 | ceased = 1-р хэсэг:2014 >2-р хэсэг: 2025 оны 5 сарын 28 (түр) | commenced = 1-р хэсэг:2006<br /> 2-р хэсэг:2019 (дахин) | headquarters = [[Улаанбаатар]], [[Монгол]] | key_people = Д.Оюундэлгэр ([[CEO]]) | hubs = {{nowrap|[[Чингис хаан олон улсын нисэх онгоцны буудал]]}} | focus_cities = | website = [http://www.eznis.com eznis.com] }} '''Изинис Эйрвэйз''' ( Eznis Airways) компани нь Монголын баджет агаарын тээврийн компани юм. 2006 онд байгуулагдаж, 2014 онд үйл ажиллагаагаа зогсоогоод 2018 онд дахин нислэг үйлдэж эхэлсэн. == Түүхэн товчоон == 2006 онд үндэсний хөрөнгө оруулалтын тэргүүлэгч компани болох [[Ньюком|Ньюком Групп]]ийн хөрөнгө оруулалттайгаар үүсгэн байгуулагдсан. Анх 2 ширхэг Сааб-340В онгоцтойгоор 2006 оны 5 дугаар сард байгуулагдаж байсан бөгөөд анхны нислэгээ 2006 оны 12 дугаар сард [[Улаанбаатар]]-[[Чойбалсан]]-[[Улаанбаатар|Улаанбаатарын]] чиглэлд хуваарьт нислэг үйлдэж үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн юм. 2007, 2010 онуудад тус тус 1 Сааб-340В онгоц худалдан авснаар нийт 4 ширхэг Сааб-340В онгоцтой болж өргөжиж дотооддоо хамгийн олон чиглэлд нислэг үйлддэг буюу нийт 10 чиглэлд нислэг үйлддэг авиа компани болсон байлаа. Изинис Эйрвэйз компани нь орон нутгийн 14 чиглэлд хуваарьт болон захиалгат нислэг, олон улсад БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хайлаар хот болон ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын нийслэл Улаан-Үд хотын чиглэлд хуваарьт нислэгүүдийг нийслэл Улаанбаатар хотоос Сааб 340Б, Авро Ар-Жэй 85, Бомбардир Кю-400 загварын агаарын хөлгүүдээр үйлдэж байсан. Түүнчлэн тус компани нь БНХАУ, ОХУ болон Казахстан улс руу олон улсын захиалгат нислэгийн үйлчилгээ үзүүлж байлаа. [[image:Eznis airways-saab340В.jpg|thumb|250px|left|Изнис эйрвэйзийн Сааб 340В онгоц.]] 2009 оны 8 дугаар сард Изинис эйрвэйз компани анхны олон улсын нислэгээ [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны]] Хөлөнбуйр аймгийн [[Хайлаар]] хот руу шууд нислэг үйлдсэнээр олон улсын чиглэлд нислэг үйлддэг Монголын гурав дахь авиа компани болсон юм. 2010 оны 6 дугаар сард олон улсын хоёр дахь хуваарьт нислэгийн чиглэлийг нээж [[Оросын Холбооны Улс|Оросын Холбооны Улсын]] [[Буриад]] улсын нийслэл [[Улаан-Үд]] хот руу нислэг үйлддэг болж дотоодын 10, олон улсын 2 хуваарьт нислэг үйлддэг болж өргөжсөн. 2011 онд Изинис эйрвэйз нь компанийнхаа анхны дундын зайн хөлөг болох 4 хөдөлгүүрт 93 хүний суудалтай Авро Ар-Жей 85 онгоцноос нийт 2 ширхгийг худалдан авснаас, эхний онгоцыг нь 6 дугаар сард хүлээн авч [[Улаанбаатар]]-[[Увс]]-[[Ховд]]-[[Улаанбаатар]] чиглэлд анхны нислэгээ үйлдсэн бөгөөд 2 дахь онгоцоо 9 дүгээр сард хүлээн авсан юм. Ингэснээр Изинис эйрвэйз компани нийтдээ 6 ширхэг онгоцоор нислэг үйлддэг болсон. [[image:eznis-airways-avro-RJ85.jpg|thumb|250px|left|Авро Ар Жей-85 онгоц хөөрч буй нь.]] 2012 онд тус компани нь дуу чимээ багатай, түлш бага зарцуулдаг зэрэг давуу талуудтай Канад улсын Бомбардир Кю-400 онгоц болон АНУ үйлдвэрлэгдсэн анхны Боинг 737-700 онгоцыг худалдан авсан юм. Ийнхүү өргөжин тэлсээр нийт 4 ширхэг Сааб-340В, 2 ширхэг Авро Ар-Жей 85, 1 ширхэг бомбардир Кю-400, 1 ширхэг Боинг 737-700 гэсэн нийт 8 онгоцоор [[Дорнод]], [[Баянхонгор]], [[Хөвсгөл]], [[Өмнөговь]], [[Ховд]], [[Увс]], [[Завхан]], [[Баян-Өлгий]], [[Говь-Алтай]], [[Өвөрхангай]] гэсэн дотоодын 10 аймгийн 14 чиглэл, [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны]] Хөлөнбуйр аймгийн Хайлаар хот, [[Оросын Холбооны Улс|Оросын Холбооны Улсын]] [[Буриад]] Улсын нийслэл [[Улаан-Үд]] хот руу олон улсын 2 чиглэлд хуваарьт нислэг үйлдэж байсан. [[image:EZNIS Airways Boeing 737-700 taking off from Ulaanbaatar.jpg|thumb|Изинис Эйрвэйз ХХК-ийн Боинг 737-700 агаарын хөлөг Чингис Хаан ОУ-ын нисэх буудлаас Хонконгийн чиглэлд хөөрч байна.]] Изинис Эйрвэйз компани нь уналтад ороод байсан дотоодын агаарын тээврийн салбарт 4 төрлийн шинэ онгоцыг нэвтрүүлэн, нийт 9 ширхэг агаарын хөлгөөр дотоодын 14, олон улсын 2 чиглэлд, 30 мянган удаагийн нислэг үйлдэж Монголын төдийгүй гадаадын 772,000 зорчигчийг ямар ч аюул осолгүй зорьсон газарт нь тээвэрлэсэн байна. Энэ хугацаанд Изинис Эйрвэйз нь төрийн болон төрийн бус байгууллагууд, олон улсын байгууллагууд, уул уурхайн тэргүүлэгч компаниуд, аялал жуулчлалын компаниуд, билет борлуулагч агентлагууд болон олон нийтийн итгэлийг хүлээсэн, найдвартай агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлэгч болж чадсан төдийгүй дэлхийн тэргүүлэгч агаарын тээвэрлэгчид, техникийн баг бүрэлдэхүүнтэй хамтран ажилласан нь Монголын иргэний агаарын тээврийн салбарт гадаадын өндөр технологи, стандартыг нутагшуулах суурь нөхцөлийг хангаж өгсөн юм. Тухайлбал Изинис Эйрвэйз компани нь Люфтханза Техник Швейцар болон Олл Ниппон Эйрвэйз компаниудтай урт хугацааны түншлэлийн харилцаа тогтоон ажиллаж байлаа. == Одоо == Изинис Эрвэйз ХХК нь 2018 оноос үйл ажиллагаагаа дахин нээж, Монгол улсад анх удаа Баджет нислэгийн моделийг нэвтрүүлэн ажиллаж байна. Баджет нислэгийн гол онцлог нь аялагчид хэрэгцээгээ өөрөө тодорхойлж, сонгосон хэрэглээндээ тохирсон төлбөр төлөх эрх чөлөөг олгодог. Мөн 2024 оны 6 сараас эхлэн олон улсын нислэгээ сэргээж Праг, Хонгконг, Чёнжу, Пусан зэрэг чиглэл рүү хуваарьт нислэг үйлдэхээр бэлтгэж байгаа аж. Мөн 2024 оны 7 сарын 10-нд Чех улсын Праг хот руу нислэг үйлдсэн ==Эшлэл== {{Reflist}} == Цахим холбоос == {{commonscat}} *[https://www.eznis.com Албан ёсны вэбсайт] *[https://www.eznis.com Онлайн тийз захиалга] [[Ангилал:Монголын авиа компани]] [[Ангилал:Монголын урьдны авиа компани]] [[Ангилал:Улаанбаатарын тээвэр]] [[Ангилал:2006 онд байгуулагдсан]] [[Ангилал:2014 онд татан буугдсан]] [[Ангилал:2019 онд байгуулагдсан]] k04llxcrfucft9ha24726l0lcqyoqh0 Загвар:Инфобокс бирж 10 21043 853471 595794 2026-04-15T20:58:22Z Enkhsaihan2005 64429 853471 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|}}} | subheader = {{#if:{{{alt_name|}}}{{{nativename|}}}|<span class="nickname">{{{alt_name|{{{nativename}}}}}}</span>}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logosize|{{{logo_size|}}}}}}|sizedefault=100px|upright={{{logoupright|{{{logo_upright|}}}}}}|alt={{{logoalt|{{{logo_alt|}}}}}}|title={{{logotitle|{{{logo_title|}}}}}}|link={{{logolink|{{{logo_link|}}}}}}|border={{{logoborder|{{{logo_border|no}}}}}}|center={{{logocenter|{{{logo_center|yes}}}}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|{{{caption1|}}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}|maxsize=325px|upright={{{imageupright|{{{image_upright|}}}}}}|alt={{{alt|}}}|title={{{imagetitle|{{{image_title|}}}}}}|link={{{imagelink|{{{image_link|}}}}}}|border={{{imageborder|{{{image_border|yes}}}}}}|center={{{imagecenter|{{{image_center|yes}}}}}}}} | caption2 = {{{image_caption|{{{caption2|}}}}}} | label1 = Төрөл | data1 = {{{type|}}} | class1 = note | label2 = Байршил | data2 = {{#if:{{{city|}}}{{{country|}}}|{{{city}}}, {{{country}}} }} | class2 = note | label3 = Солбицол | data3 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coor|}}}}} | label4 = Байгуулагдсан | data4 = {{{founded|{{{foundation|}}}}}} | label5 = Хаагдсан | data5 = {{{closed|}}} | label6 = Эзэмшигч | data6 = {{{owner|}}} | class6 = agent | label7 = Гол&nbsp;хүмүүс | data7 = {{{key_people|}}} | label8 = Мөнгөний нэгж | data8 = {{{currency|}}} | label9 = Бүтээгдэхүүн | data9 = {{{commodity|}}} | class9 = note | label10 = Бүртгэлтэй компанийн тоо | data10 = {{{listings|}}} | label11 = [[Зах зээлийн үнэлгээ]] | data11 = {{{mcap|}}} | class11 = note | label12 = Гүйлгээний хэмжээ | data12 = {{{volume|}}} | label13 = Индекс | data13 = {{{indexes|}}} | label14 = Вэбсайт | data14 = {{{homepage|}}} | data99 = {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} | belowstyle = text-align: left; }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|}}|preview=Page using [[Template:Infobox exchange]] with unknown parameter "_VALUE_"|showblankpositional=1| name | alt_name | nativename | logo | logosize | logo_size | logoupright | logo_upright | logoalt | logo_alt | logotitle | logo_title | logolink | logo_link | logoborder | logo_border | logocenter | logo_center | logo_caption | caption1 | image | imagesize | image_size | imageupright | image_upright | alt | imagetitle | image_title | imagelink | image_link | imageborder | image_border | imagecenter | image_center | image_caption | caption2 | type | city | country | coordinates | coor | foundation | founded | closed | closed | owner | key_people | currency | commodity | listings | mcap | volume | indexes | homepage | footnotes | module }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> j72ki4e13pqpu9y08r97i3wffpbepki 853472 853471 2026-04-15T20:58:33Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Инфобокс Бирж]] to [[Загвар:Инфобокс бирж]] 853471 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|}}} | subheader = {{#if:{{{alt_name|}}}{{{nativename|}}}|<span class="nickname">{{{alt_name|{{{nativename}}}}}}</span>}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logosize|{{{logo_size|}}}}}}|sizedefault=100px|upright={{{logoupright|{{{logo_upright|}}}}}}|alt={{{logoalt|{{{logo_alt|}}}}}}|title={{{logotitle|{{{logo_title|}}}}}}|link={{{logolink|{{{logo_link|}}}}}}|border={{{logoborder|{{{logo_border|no}}}}}}|center={{{logocenter|{{{logo_center|yes}}}}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|{{{caption1|}}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}|maxsize=325px|upright={{{imageupright|{{{image_upright|}}}}}}|alt={{{alt|}}}|title={{{imagetitle|{{{image_title|}}}}}}|link={{{imagelink|{{{image_link|}}}}}}|border={{{imageborder|{{{image_border|yes}}}}}}|center={{{imagecenter|{{{image_center|yes}}}}}}}} | caption2 = {{{image_caption|{{{caption2|}}}}}} | label1 = Төрөл | data1 = {{{type|}}} | class1 = note | label2 = Байршил | data2 = {{#if:{{{city|}}}{{{country|}}}|{{{city}}}, {{{country}}} }} | class2 = note | label3 = Солбицол | data3 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coor|}}}}} | label4 = Байгуулагдсан | data4 = {{{founded|{{{foundation|}}}}}} | label5 = Хаагдсан | data5 = {{{closed|}}} | label6 = Эзэмшигч | data6 = {{{owner|}}} | class6 = agent | label7 = Гол&nbsp;хүмүүс | data7 = {{{key_people|}}} | label8 = Мөнгөний нэгж | data8 = {{{currency|}}} | label9 = Бүтээгдэхүүн | data9 = {{{commodity|}}} | class9 = note | label10 = Бүртгэлтэй компанийн тоо | data10 = {{{listings|}}} | label11 = [[Зах зээлийн үнэлгээ]] | data11 = {{{mcap|}}} | class11 = note | label12 = Гүйлгээний хэмжээ | data12 = {{{volume|}}} | label13 = Индекс | data13 = {{{indexes|}}} | label14 = Вэбсайт | data14 = {{{homepage|}}} | data99 = {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} | belowstyle = text-align: left; }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|}}|preview=Page using [[Template:Infobox exchange]] with unknown parameter "_VALUE_"|showblankpositional=1| name | alt_name | nativename | logo | logosize | logo_size | logoupright | logo_upright | logoalt | logo_alt | logotitle | logo_title | logolink | logo_link | logoborder | logo_border | logocenter | logo_center | logo_caption | caption1 | image | imagesize | image_size | imageupright | image_upright | alt | imagetitle | image_title | imagelink | image_link | imageborder | image_border | imagecenter | image_center | image_caption | caption2 | type | city | country | coordinates | coor | foundation | founded | closed | closed | owner | key_people | currency | commodity | listings | mcap | volume | indexes | homepage | footnotes | module }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> j72ki4e13pqpu9y08r97i3wffpbepki Бомбейн Хөрөнгийн Бирж 0 21045 853476 741880 2026-04-15T21:05:28Z Enkhsaihan2005 64429 853476 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс бирж |name = Бомбейн Хөрөнгийн Бирж |logo = [[Зураг:Bombay Stock Exchange logo.svg|150px|БХБ-ийн лого]] |image = [[Зураг:Bombay Stock Exchange 3.jpg|200px]] |type = [[Хөрөнгийн бирж]] |city = Мумбай |country = {{IND}} |coor = {{coord|18.929681|N|72.833589|E|region:IN-MH_type:landmark}} |foundation = 1875 |owner = Бомбейн Хөрөнгийн Бирж ХХК |key_people = Мадху Каннан <small>([[Гүйцэтгэх захирал|CEO]])</small> |currency = [[Энэтхэг рупи]] ({{INR}}) |listings = 5,034 |mcap = [[Америк доллар|US$]]1.63 их наяд<br/><small>(2010 оны 12 сар)</small><ref name="world-exchanges1">{{Cite web |url=http://www.world-exchanges.org/statistics/ytd-monthly |title=World-exchanges.org |access-date=2011-01-24 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209104154/http://www.world-exchanges.org/statistics/ytd-monthly |url-status=dead }}</ref> |volume = [[Америк доллар|US$]]231 тэрбум<br/><small>(2010 оны 11 сар)</small> |indexes = [[BSE Sensex]]<br />BSE Small Cap<br />BSE Mid-Cap<br />BSE 500<br />BSE Tasis Shariah 50 |homepage = [http://www.bseindia.com/ www.bseindia.com] |footnotes = }} '''Бомбейн Хөрөнгийн Бирж''' ('''БХБ, BSE''') ({{lang-mr|मुंबई शेअर बाजार}} ''Bombay Śhare Bāzaār'') нь [[Мумбай]] хотын [[Далал гудамж]]инд орших [[хөрөнгийн бирж]] бөгөөд [[Ази]]йн хамгийн анхны хөрөнгийн бирж юм. БХБ-д бүртгэлтэй компаниудын [[зах зээлийн үнэлгээ]] нь 2010 оны 12 сарын байдлаар {{USD}}1.63 их наяд байсан бөгөөд Азийн 4 дэх, дэлхийн [[Хөрөнгийн биржүүдийн жагсаалт|9 дэх том хөрөнгийн бирж]] болно<ref name="world-exchanges1"/>. Бүртгэлтэй компаниудын тоогоороо дэлхийд тэргүүлдэг<ref>{{cite web |url=http://www.bseindia.com/about/st_key/list_cap_raised.asp |title=BSE - Key statistics |publisher=Bseindia.com |date= |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2012-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704175447/http://www.bseindia.com/about/st_key/list_cap_raised.asp |url-status=dead }}</ref>. == Цахим холбоос == {{Commonscat|Bombay Stock Exchange|Бомбейн Хөрөнгийн Бирж}} * {{official|http://www.bseindia.com/}} ==Эшлэл== {{Reflist}} [[Ангилал:Мумбайн аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Хөрөнгийн бирж]] kg7yfcaukvl56w97ivdowki3qoq9hui Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж 0 25336 853477 789211 2026-04-15T21:08:36Z Enkhsaihan2005 64429 853477 wikitext text/x-wiki {{Short description|American stock exchange}} {{Инфобокс бирж | name = Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж | logo = [[FIle:NYSE Logo 2022.svg|frameless|class=skin-invert]] | image = New York Stock Exchange Facade 2015.jpg | type = [[Хөрөнгийн бирж]] | city = [[Нью-Йорк хот]] | country = Америкийн Нэгдсэн Улс | coordinates = {{Coord|region:US-NY_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | foundation = {{Start date and age|1792|05|17}}<ref name="History of the New York Stock Exchange">{{Cite web |title=History of the New York Stock Exchange |website=[[Конгрессын номын сан]] |url=https://www.loc.gov/rr/business/hottopic/stock_market.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404085759/http://loc.gov/rr/business/hottopic/stock_market.html |archive-date=2016-04-04 |access-date=2026-04-15}}</ref> | owner = [[Intercontinental Exchange]] | key_people = {{plainlist| * [[Шарон Боуэн]] (Дарга) * [[Линн Мартин]] (Ерөнхийлөгч) }} | currency = [[Америк доллар]] | listings = 2,223 (2024 оны 7 сар)<ref>{{cite web |url=https://focus.world-exchanges.org/issue/september-2024/market-statistics |title=Market Statistics - September 2024 |access-date=2026-04-15|archive-date=2024-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000000/https://focus.world-exchanges.org/issue/september-2024/market-statistics |url-status=live }} [https://www.nyse.com/listings_directory/stock Alt URL]</ref> | mcap = [[US$]]44.7 их наяд (2025 оны 12 сар)<ref name="WFE">{{cite web |url=https://status.market/nyse |title=Nyse trading hours - December 2025 |website=status.market |access-date=2026-04-15 |url-status=live }}</ref> | volume = | indexes = {{unbulleted list|[[Dow Jones Industrial Average]]|[[S&P 500]]|[[NYSE Composite]]}} | homepage = {{url|https://www.nyse.com/|nyse.com}} |imagesize=250px}} '''Нью-Йоркийн Хөрөнгийн бирж''' ([[Англи хэл|англи]]. ''New York Stock Exchange, '''NYSE''' [nwʌɪɛsˈiː]'' ) нь дэлхийд хамгийн томд тооцогддог үнэт цаасны арилжааны [[хөрөнгийн бирж]] юм. Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж үүсэн бий болоод 200 гаруй жил болж байна. Энэ хугацаанд 24 трейдертэй энгийн зах зээлээс 1500 гаруй гишүүнтэй нийгэмлэг болтлоо өргөжин тэлжээ. Өнөөдөр NYSE дээр дэлхийн өнцөг булан бүрийн хоёр мянга гаруй томоохон компанийн хувьцаа худалдагдаж байна. Эдгээр компаниуд мэдээж маш нарийн сонгон шалгаруултыг давсан байдаг. NYSE нь үнэ хаялцуулах журмаар ажилладаг үнэт цаасны зах зээл юм. Ийм зах зээл дээр худалдан авагчдын бие төлөөлөгчид хувьцааг хамгийн бага үнээр авах, худалдагчдын бие төлөөлөгчид нь үнэт цаасаа аль болох өндөр үнээр зарахын төлөө тэмцдэг байна. Худалдааны танхимд үнэ дуудан бие биерүүгээ хашгичин байгаа хүмүүсийг та киноноос харж байсан байх. Энэ хашгичаан нүргээн дундаас л нэг нь өөрт тохирсон үнэтэй хувьцааг худалдан авч нөгөө нь ашигтай үнээр үнэт цаасаа зардаг. Энэ харилцан үйлчилгээний дүнд тухайн үнэт цаасны тэр өдрийн, тэр сарын ханш тогтдог юм. ==Түүхэн хөгжил== [[File:New York Stock Exchange 1882.jpg|left|thumb|upright|The Stock Exchange at 10–12 Broad street, in 1882]] Хувьцаа байрлуулах хамгийн нэр хүндтэй газар бол Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж юм. Хүмүүс эхний үед гудамжинд арилжаа хийдэг байснаа яваандаа 1790-ээд оны үеэс [[Wall Street]] гудамжинд амралтын өдрүүдэд байнга цугладаг болжээ. Эндээс хөрөнгийн зах зээлийн үүсэл эхэлсэн гэж үздэг. Тухайн үед уг гудамжинд хувьцааны дуудлага худалдаа болж, зарим өдөр 100 хүртэлх хувьцаа арилжиж байсан түүх бий. Их удалгүй брокерууд Wall Street-ийн кофены газруудад өөрийн оффисоо эмхэлж эхэлсэн бөгөөд эцэст нь Нью-Йоркийн хөрөнгийн зах зээлийн байранд нүүж очицгоосон юм. 1792 онд санхүүгийн хэрэгслүүдээр үйл ажиллагаа явуулдаг, худалдааны хэлцэл хийдэг [[Нью-Йорк]]ийн 24 брокер [[Лондон]]гийн хамтран зүтгэгчдийн хамт Нью-Йоркийн хөрөнгийн биржийг байгуулах тухай "Саглагар модны доорх хэлэлцээрт" (Button wood Agreement) гарын үсэг зуржээ. Энэ үеэс хойш 200 гаруй жил өнгөрсөн ч Wall Street Америкийн төдийгүй дэлхийн санхүүгийн ертөнцийн нэрийн хуудас болсоор байна. Wall Street нь [[Нью-Йорк]]ийн санхүүгийн дүүрэг доод Манхеттэнд байрлах нарийхан гудамж юм. 24 брокертэй энгийн зах зээлээс 1500 гаруй гишүүнтэй нийгэмлэг болтлоо өргөжин тэлсэн [[Нью-Йорк]]ийн хөрөнгийн бирж дээр одоо дэлхийн өнцөг булан бүрийн 2000 гаруй томоохон компанийн хувьцаа худалдагдаж байна. [[File:Stockexchange.jpg|left|thumb|The floor of the New York Stock Exchange in 1908]] ===Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж Америкийн нийгмийн хөгжилд=== [[Нью-Йорк]]ийн хөрөнгийн бирж шиг дэлхийн эрдэмтэд, сэтгүүлчид, зохиолчдын анхаарлыг маш их татсан нэг ч байгууллага байхгүй билээ. Энэхүү байдал нь [[АНУ|Америкийн]] нийгмийн хөгжилд XIX зууны II хагас XX зууны эхээр түүний гүйцэтгэсэн асар их үүрэгтэй холбоотой ажээ. Тухайлбал, энд Вандербильт, Морган, Гарримэн, Рокфеллер нарын санхүүгийн асар том толгойлогчид бий болсон. Эдгээрийн зарим хэсэг нь одоо ч байна. Бирж нь макро эдийн засгийн хувьд маш чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Хөрөнгө оруулалтын механизмын гол элементийн нэг болсоор байна. ХIХ зуунд АНУ-д төмөр замын асар их сүлжээг бий болгосон нь Нью-Йоркийн хөрөнгийн биржтэй салшгүй холбоотой. АНУ-ын хөрөнгийн бирж нь Европ тивийн улсууд болон Я[[пон]] улсынхыг бодвол тухайн орнуудын нийгэм эдийн засгийн хөгжлийн онцлогтои холбоотойгоор хөгжилд нь мэдэгдэхүйц үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Энэ онцлог [[Япон]]оос бусад оронд одоо ч хадгалагдаж байна. "Империализмын эрин үед" хөрөнгийн биржийн үүрэг унах тухай [[В.И.Ленин]]ий сэдэв нь зөвхөн [[Европ]] тивийн орнуудын, юуны урьд [[Герман]] улсын жишээн дээр томъёологдсон юм. Эдгээр орны эдийн засагт банкны нөлөө өсөн нэмэгдэхтэй холбоотойгоор биржийн үүрэг тухайн үед буурчээ. АНУ-ын хөрөнгийн биржийн үүрэг XX зууны эхээр буураагүй, цаашид ч багасаагүй юм. [[File:NY stock exchange traders floor LC-U9-10548-6.jpg|left|thumb|NYSE's stock exchange [[trader (finance)|traders]] floor before the introduction of electronic readouts and [[computer screen]]s.]] ===1929-1933 оны дэлхийн эдийн засгийн Их хямрал=== Барууны нийгмийн эдийн засгийн хөгжилд "Аугаа их зогсонги байдал" гэж нэрлэгдэж үлдсэн 1929-1933 оны дэлхийн эдийн засгийн хямрал эрс өөрчлөлтийн эргэлтийн шат болсон билээ. Хөрөнгийн зах зээл дэх зүй бусын үйлдлийн улмаас зарим орнууд дахь үйлдвэрлэл 50 хүртэл хувиар буурч, ажилгүйдлийн төвшин 30 хувьд хүрсэн нь дэлхийн эдийн засаг дахь хүнд уналтын үндсэн шалтгааны нэг гэж үзэх үзэл өргөн дэлгэрсэн юм. 1929-1933 оны байдлаар Нью-Йоркийн хөрөнгийн биржийн хувьцааны нийт өртөг ([[капитализаци]]) хэдэн жилийн туршид хямралын өмнөх төвшингээс 17 хувиар буюу 89 тэрбум доллараас 15 тэрбум доллар хүртэл унасан. [[АНУ|Америкийн]] толгойлогч том корпорацийн хувьцааны ханш, тухайлбал, "Женерал электрик" компанийх 11 дахин, "Крайслер" компанийх 27 дахин, "Женерал моторс" компанийх 80 дахин унасан. Энэ үед үнэт цаасны үйлдвэр, улс орны санхүүгийн бүх салбар, олон нийтийн анхаарлыг татсан. Wall Street-ийн санхүүгийн хаягаар олон тооны зэмлэл сонсогдож, түүний үйл ажиллагаа улс орны эдийн засагт гүнзгий хямралыг авчирсан юм. Энэ нь үнэт цаасны зах зээлийг төрөөс зохицуулах бүхэл бүтэн тогтолцоог боловсруулж хэрэгжүүлэхэд хүргэсэн билээ. Мөн [[АНУ]]-ын биржийн хямрал хамгийн их эвдэн сүйтгэх хэлбэрээр явагдсан юм. Гэхдээ 30-аад онд [[АНУ]]-д дэлхийд анх удаа салбаруудыг төрөөс зохицуулах хатуу чанга, илүү нарийн, үр ашиг бүхий тогтолцоог бий болгож чадсан юм. ===1987,1997 оны хямралууд=== Харин 1987,1997 онд 1929 оныг санагдуулам хямрал зарим оронд үүсэв. Жишээлбэл, 1987 оны 10 дугаар сарын 18-нд [[Нью-Йорк]]ийн хөрөнгийн биржийн Доу-Жонсын индекс 508.32 пунктээр буюу 22.5 хувиар унасан (1929 оны 10 дүгээр сарын 28-нд энэ үзүүлэлт анх 12.8 хувиар буурсан юм). Гэвч эдийн засгийн бодит секторт мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлээгүй учир зах зээл хурдан сэргэсэн. [[Image:NYSE127.jpg|thumb|The NYSE trading floor in August 2008.]] 1997 оны 10 дугаар сарын 27-ны өдрөөс дэлхийн томоохон хөрөнгийн биржүүд дээр хувьцааны үнэ огцом унаж, томоохон хувьцаа эзэмшигчид "шатав". 1997 оны 7 дугаар сараас [[Тайланд|Таиланд]] улсаас эхэлсэн энэ хямрал яваандаа [[Зүүн Өмнөд Ази|Зүүн Өмнөд Азийн]] орнууд, [[Латин Америк|Латин Америкийн]] ихэнх улс, [[Африк]] тивийн тал хэсэг, [[Орос|ОХУ]]-д хүрч газар авсан. Хамрах хүрээ үнэхээр өргөн байв. Гол нь үсрэнгүй хөгжилтэй орны үнэт цаасны зах зээлийг хамарсан. Дээрх бүс нутаг, улс оронд үнэт цаасны зах зээлийн зохицуулалт сайнгүйг, гадаад өрийн дарамт их байгааг харуулав. ===Одоогийн дүр төрх=== Нью Йоркийн Хөрөнгийн Бирж /NYSE/ нь АНУ-ын Нью-Йорк хотын Доод Манхаттэн дахь Уолл Стрийт гудамжны 11-т байрладаг ба дэлхийн хамгийн том хөрөнгийн биржүүдийн нэг. 2007 онд "NYSE", "Euronext" компанитай нэгдсэнээс хойш НЙХБ-ийг '''"NYSE Euronext"''' компани эрхлэн явуулж байна. Хөрөнгийн биржийн худалдааны танхим нь дөрвөн тасалгаанаас бүрддэг. Нью-Йоркийн Хөрөнгийн Биржийн үйл ажиллагаа явуулдаг гол байшинг 1978 онд Америкийн Үндэсний түүхэн дурсгалт газрын жагсаалтад оруулсан. 2005 оны 12 сарын 6-наас тус бирж нь ашгийн төлөө, олон нийтийн компани болсон ба 2006 оны 3-р сарын 8-наас "NYSE Group" нэрээр гүйлгээнд оролцдог болсон. Түүнээс жилийн дараа буюу 2007 оны 4-р сарын 4-нд '''"NYSE Group", "Euronext"'''-тэй нэгдсэн. [[Image:NYSE opening bell.jpg|thumb|U.S. [[Secretary of Commerce]] [[Donald L. Evans]] rings the opening bell at the NYSE on April 23, 2003. Former chairman [[Jack Womack]] is also in this picture.]] 1960-аад оны дунд үеэс "NYSE Composite" /NYSE: NYA/ үүссэн бөгөөд 1965 оны төгсгөлийн оноотой 50 оноо дүйцэх байдлаар үүсгэсэн. "Dow Jones Industrial Aүerage" индекс 30 хувьцааны дүнг тусгадаг бол "NYSE Composite" нь бүх хувьцааны өссөн буурсан байдлыг тусгадаг. 2003 онд NYSE 2002 оны хаалтын дүнг 5,000 оноотой дүйцүүлж шинэ утга оноосон. Одоогоор тус хөрөнгийн бирж дээр "NYSE Composite", "Energy", "Financial", "HealthCare", "International 100", "TMT", "US 100", "World Leaders", "Arca Tech 100" гэсэн есөн индекс ашиглаж байна. 2008 оны 12-р сарын 31-ний байдлаар "NYSE Euronext" дээр 8500 гаруй жагсаасан лист байсан нь 16.7 триллион ам.долларын үнэлгээтэй байсан бөгөөд өдөрт дунджаар 153 тэрбум ам.долларын гүйлгээ хийгдэж байсан байна. ==Ажиллах журам== [[Нью-Йорк]]ийн хөрөнгийн бирж нь үнэ хаялцуулах журмаар ажилладаг зах зээл юм. Ийм зах зээл дээр худалдагчдын бие төлөөлөгчид нь үнэт цаасаа аль болох өндөр үнээр зарахын төлөө тэмцдэг. Худалдааны танхимд үнэ дуудан хашгичих нүргээн дундаас нэг нь өөрт тохирсон үнэтэй хувьцааг худалдан авч, нөгөө нь ашигтай үнээр үнэт цаасаа зардаг. Энэ харилцан үйлчилгээний дүнгээр тухайн үнэт цаасны тэр өдрийн, тэр сарын ханш тогтдог. [[Нью-Йорк]]ийн хөрөнгийн биржийн бусад зах зээлээс ялгарах ялгаа нь энэ юм. Хувьцаа тус бүрт нэг мэргэжилтэн ажилладаг ба түүний үүрэг нь хувьцааны эрэлт нийлүүлэлтийг зохицуулах. Ямар нэг байдлаар худалдан авагч болон худалдагчгүй болсон арилжааг заримдаа өөрийн мөнгөөр авах буюу зарах үйл ажиллагааг эрхэлдэг ===Шаардлага=== Топын нэгдүгээрт жагсдаг энэ бирж дээр гарахын тулд компаниуд маш нарийн сонгон шалгаруулалтыг давдаг. NYSE дээр хувьцаагаа арилжаалахын тулд эн тэргүүнд 2000-аас доошгүй хувьцаа эзэмшигчтэй байхын дээр 500 сая доллараас доошгүй бэлэн мөнгөний эргэлттэй, жилийн тайлан тэнцлээ олон нийтэд мэдээлж байх үүргийг хүлээнэ. Зах зээлийн үнэлгээний хувьд хамгийн өндөр шаардлагыг энэ бирж тавьдаг. Харин ажилласан хугацааны хувьд олон жил шаардахгүй. 12 сараас доошгүй хугацаанд үйл ажиллагаа хэвийн явуулсан байхад боломжтой. [[Ангилал:Хөрөнгийн бирж]] [[Ангилал:АНУ-ын аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:АНУ-ын эдийн засаг]] rjwl0jv5a0kaapl8qby8s69jnnfrw2w Загвар:Инфобокс авиа компани 10 26125 853446 561295 2026-04-15T20:08:31Z Enkhsaihan2005 64429 853446 wikitext text/x-wiki {{#invoke:инфобокс|infoboxTemplate | bodyclass = vcard | templatestyles = Инфобокс авиа компани/styles.css | child templatestyles = инфобокс/mobileviewfix.css | title = {{{airline|{{PAGENAMEBASE}}}}} | titleclass = fn org | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|image_upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}} | caption = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: var( --background-color-interactive-subtle--active, #dadde3 );color:inherit; | data1 = {{#if:{{{IATA|}}}{{{ICAO|}}}{{{CDD|}}}{{{callsign|}}}| {{{!}} class=infobox-airline-codes {{!}}- ! scope="col" style="padding-top: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} [[Авиа компанийн кодууд#ОУАТХ-ны авиа компанийн нэрлэгч|IATA]] ! scope="col" style="padding-top: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} {{#if:{{{CDD|}}}|[[Nav Canada|{{abbr|CDD|Канадын дотоодын тэмдэглэгээ}}]]|[[Авиа компанийн кодууд#ОУИАТБ-ын авиа компанийн нэрлэгч|ICAO]]}} ! scope="col" style="padding-top: 0.5em; text-align: center;" {{!}} [[Нисэхийн дуудлагын тэмдэг#Арилжааны авиа компани|Дуудах тэмдэгт]] {{!}}- {{!}} class="nickname" style="padding-bottom: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} {{if empty|{{{IATA|}}}|—}} {{!}} class="nickname" style="padding-bottom: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} {{#if:{{{CDD|}}}|{{{CDD|}}}|{{if empty|{{{ICAO|}}}|—}}}} {{!}} class="nickname" style="padding-bottom: 0.5em; text-align: center;" {{!}} {{if empty|{{{callsign|}}}|—}} {{!}}} }} | label5 = Байгуулагдсан | data5 = {{{founded|}}} | label6 = Үйл ажиллагаа эхлүүлсэн | data6 = {{{commenced|}}} | label7 = Үйл ажиллагаа зогсоосон | data7 = {{if empty|{{{ceased|}}}|{{{defunct|}}}}} | label8 = [[Агаарын тээврийн операторын гэрчилгээ|AOC дугаар]] | data8 = {{{aoc|}}} | label9 = Ажиллах бааз | data9 = {{{bases|}}} | label10 = [[Эйрлайн хаб|Хаб]] | data10 = {{{hubs|}}} | label11 = [[Эйрлайн хаб#Анхан шатны болон хоёрдогч хаб|Хоёрдогч хаб]] | data11 = {{{secondary_hubs|}}} | label12 = [[Эйрлайн хаб#Фокус хот|Фокус хот]] | data12 = {{{focus_cities|}}} | label13 = [[Урамшуулалттай нислэгийн хөтөлбөр]] | data13 = {{{frequent_flyer|}}} | label15 = [[Агаарын тээврийн нэгдэл|Нэгдэл]] | data15 = {{{alliance|}}} | label16 = [[Охин компани]] | data16 = {{{subsidiaries|}}} | label17 = Онгоцны тоо | data17 = {{{fleet_size|}}} | label18 = Нисэх чиглэл | data18 = {{{destinations|}}} | label20 = [[Холдинг компани#Эцэг компани|Эцэг компани]] | data20 = {{{parent|}}} | label21 = [[Тикер тэмдэг|Арилжаанд]] | data21 = {{{traded_as|}}} | label22 = [[Олон улсын үнэт цаасны таних дугаар|ISIN]] | data22 = {{#if:{{{ISIN|}}} |<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://isin.toolforge.org/?language=de&isin={{urlencode:{{{ISIN}}}}} {{{ISIN}}}]</span>}} | label23 = Төв байр | class23 = label | data23 = {{{headquarters|}}} | label24 = Гол хүмүүс | data24 = {{{key_people|}}} | label25 = {{#if:{{{founders|}}}|Үүсгэн байгуулагчид|Үүсгэн байгуулагч}} | data25 = {{{founders| {{{founder|}}} }}} | label26 = [[Орлого]] | data26 = {{{revenue|}}} | label27 = [[Татвар, хүүгийн өмнөх орлого|Үйл ажиллагааны орлого]] | data27 = {{{operating_income|}}} | label28 = [[Цэвэр орлого]] | data28 = {{{net_income|}}} | label29 = [[Цэвэр орлого|Ашиг]] | data29 = {{{profit|}}} | label30 = [[Хөрөнгө (санхүү)|Нийт хөрөнгө]] | data30 = {{{assets|}}} | label31 = [[Өмч (санхүү)|Нийт өмч]] | data31 = {{{equity|}}} | label32 = Ажилчид | data32 = {{{num_employees|}}} | label33 = Цахим хуудас | data33 = {{{website|}}} | header34 = {{#if:{{{notes|}}}|Тэмдэглэл}} | data35 = {{#if:{{{notes|}}}|<div style="text-align: left;"> {{{notes|}}}</div>}} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = Инфобокс авиа компани | cat = {{main other|Category:Pages using infobox airline with conflicting parameters}} | ceased; defunct }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox airline with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox airline]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| airline | alliance | alt | aoc | assets | bases | callsign | caption | CDD | ceased | commenced | defunct | destinations | equity | fleet_size | focus_cities | founded | founder | founders | frequent_flyer | headquarters | hubs | IATA | ICAO | image | image_size | image_upright | ISIN | key_people | logo | logo_size | logo_upright | logo_alt | logo_caption | net_income | notes | num_employees | operating_income | parent | profit | revenue | secondary_hubs | subsidiaries | traded_as | website }}<noinclude> {{documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> jmxiow4a63odt34ousbkxm7z9xcv8cd 853447 853446 2026-04-15T20:08:45Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Infobox Airline]] to [[Загвар:Инфобокс авиа компани]] 853446 wikitext text/x-wiki {{#invoke:инфобокс|infoboxTemplate | bodyclass = vcard | templatestyles = Инфобокс авиа компани/styles.css | child templatestyles = инфобокс/mobileviewfix.css | title = {{{airline|{{PAGENAMEBASE}}}}} | titleclass = fn org | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|image_upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}} | caption = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: var( --background-color-interactive-subtle--active, #dadde3 );color:inherit; | data1 = {{#if:{{{IATA|}}}{{{ICAO|}}}{{{CDD|}}}{{{callsign|}}}| {{{!}} class=infobox-airline-codes {{!}}- ! scope="col" style="padding-top: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} [[Авиа компанийн кодууд#ОУАТХ-ны авиа компанийн нэрлэгч|IATA]] ! scope="col" style="padding-top: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} {{#if:{{{CDD|}}}|[[Nav Canada|{{abbr|CDD|Канадын дотоодын тэмдэглэгээ}}]]|[[Авиа компанийн кодууд#ОУИАТБ-ын авиа компанийн нэрлэгч|ICAO]]}} ! scope="col" style="padding-top: 0.5em; text-align: center;" {{!}} [[Нисэхийн дуудлагын тэмдэг#Арилжааны авиа компани|Дуудах тэмдэгт]] {{!}}- {{!}} class="nickname" style="padding-bottom: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} {{if empty|{{{IATA|}}}|—}} {{!}} class="nickname" style="padding-bottom: 0.5em; border-right: 1px solid white; text-align: center;" {{!}} {{#if:{{{CDD|}}}|{{{CDD|}}}|{{if empty|{{{ICAO|}}}|—}}}} {{!}} class="nickname" style="padding-bottom: 0.5em; text-align: center;" {{!}} {{if empty|{{{callsign|}}}|—}} {{!}}} }} | label5 = Байгуулагдсан | data5 = {{{founded|}}} | label6 = Үйл ажиллагаа эхлүүлсэн | data6 = {{{commenced|}}} | label7 = Үйл ажиллагаа зогсоосон | data7 = {{if empty|{{{ceased|}}}|{{{defunct|}}}}} | label8 = [[Агаарын тээврийн операторын гэрчилгээ|AOC дугаар]] | data8 = {{{aoc|}}} | label9 = Ажиллах бааз | data9 = {{{bases|}}} | label10 = [[Эйрлайн хаб|Хаб]] | data10 = {{{hubs|}}} | label11 = [[Эйрлайн хаб#Анхан шатны болон хоёрдогч хаб|Хоёрдогч хаб]] | data11 = {{{secondary_hubs|}}} | label12 = [[Эйрлайн хаб#Фокус хот|Фокус хот]] | data12 = {{{focus_cities|}}} | label13 = [[Урамшуулалттай нислэгийн хөтөлбөр]] | data13 = {{{frequent_flyer|}}} | label15 = [[Агаарын тээврийн нэгдэл|Нэгдэл]] | data15 = {{{alliance|}}} | label16 = [[Охин компани]] | data16 = {{{subsidiaries|}}} | label17 = Онгоцны тоо | data17 = {{{fleet_size|}}} | label18 = Нисэх чиглэл | data18 = {{{destinations|}}} | label20 = [[Холдинг компани#Эцэг компани|Эцэг компани]] | data20 = {{{parent|}}} | label21 = [[Тикер тэмдэг|Арилжаанд]] | data21 = {{{traded_as|}}} | label22 = [[Олон улсын үнэт цаасны таних дугаар|ISIN]] | data22 = {{#if:{{{ISIN|}}} |<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://isin.toolforge.org/?language=de&isin={{urlencode:{{{ISIN}}}}} {{{ISIN}}}]</span>}} | label23 = Төв байр | class23 = label | data23 = {{{headquarters|}}} | label24 = Гол хүмүүс | data24 = {{{key_people|}}} | label25 = {{#if:{{{founders|}}}|Үүсгэн байгуулагчид|Үүсгэн байгуулагч}} | data25 = {{{founders| {{{founder|}}} }}} | label26 = [[Орлого]] | data26 = {{{revenue|}}} | label27 = [[Татвар, хүүгийн өмнөх орлого|Үйл ажиллагааны орлого]] | data27 = {{{operating_income|}}} | label28 = [[Цэвэр орлого]] | data28 = {{{net_income|}}} | label29 = [[Цэвэр орлого|Ашиг]] | data29 = {{{profit|}}} | label30 = [[Хөрөнгө (санхүү)|Нийт хөрөнгө]] | data30 = {{{assets|}}} | label31 = [[Өмч (санхүү)|Нийт өмч]] | data31 = {{{equity|}}} | label32 = Ажилчид | data32 = {{{num_employees|}}} | label33 = Цахим хуудас | data33 = {{{website|}}} | header34 = {{#if:{{{notes|}}}|Тэмдэглэл}} | data35 = {{#if:{{{notes|}}}|<div style="text-align: left;"> {{{notes|}}}</div>}} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = Инфобокс авиа компани | cat = {{main other|Category:Pages using infobox airline with conflicting parameters}} | ceased; defunct }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox airline with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox airline]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| airline | alliance | alt | aoc | assets | bases | callsign | caption | CDD | ceased | commenced | defunct | destinations | equity | fleet_size | focus_cities | founded | founder | founders | frequent_flyer | headquarters | hubs | IATA | ICAO | image | image_size | image_upright | ISIN | key_people | logo | logo_size | logo_upright | logo_alt | logo_caption | net_income | notes | num_employees | operating_income | parent | profit | revenue | secondary_hubs | subsidiaries | traded_as | website }}<noinclude> {{documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> jmxiow4a63odt34ousbkxm7z9xcv8cd Загвар:Инфобокс авиа компани/doc 10 26126 853449 359346 2026-04-15T20:08:46Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Infobox Airline/doc]] to [[Загвар:Инфобокс авиа компани/doc]] 359346 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> The '''Infobox airline''' template is designed for articles about airlines, and is used to summarize an airline's key points. === Usage === Some of the parameters below have guidelines that one should follow to achieve a consistent appearance and/or to allow other computers to parse the data. Please see the [[#Parameters|descriptions]] of each field and the [[#Example|example]] below.<br /> <br /> '''Blank template'''<br /> <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox airline | airline = | image = | image_size = | alt = | IATA = | ICAO = | callsign = | founded = | commenced = | ceased = | aoc = | bases = | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = | destinations = | company_slogan = | parent = | headquarters = | key_people = | revenue = | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | website = }} </pre> '''Template with comment guidance'''<br /> X=alpha entry N=numeric entry<br /> ''Please remove the comment marks'' <code><nowiki><!--</nowiki></code>'' and ''<code><nowiki>--></nowiki></code> ''in the populated fields before publishing''<br /> <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox airline | airline = <!-- BrandName Airlines --> | image = <!-- airline_logo.svg --> | image_size = <!-- NNN --> | alt = <!-- Describe the logo to a sight impared user --> | IATA = <!-- XX -or- XN -or- NX --> | ICAO = <!-- XXX --> | callsign = <!-- XXXXXXXX --> | founded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}}<br />[[City]], [[State/Province]], [[Country]] --> | commenced = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> | ceased = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | aoc = <!-- XNXN --> <!-- Alpha numeric pattern varies --> | bases = <!-- {{plainlist| *[[Airport Name1]] *[[Airport Name2]] }} --> | hubs = <!-- {{plainlist| *[[Airport Name1]] *[[Airport Name2]] }} --> | secondary_hubs = <!-- {{plainlist| *[[Airport Name1]] *[[Airport Name2]] }} --> | focus_cities = <!-- {{plainlist| *[[Airport Name1]] *[[Airport Name2]] }} --> | frequent_flyer = <!-- Name of frequent flyer program --> | lounge = <!-- Name of airport lounge or member's club --> | alliance = <!-- Name of multi-airline alliance --> | subsidiaries = <!-- {{plainlist| *[[Subsidiary1]] *[[Subsidiary2]] }} --> | fleet_size = <!-- NNN --> | destinations = <!-- NNN --> | company_slogan = <!-- Insert company marketing slogan --> | parent = <!-- Parent company's legal name, if applicable --> | headquarters = <!-- [[City]], [[State/Province]], [[Country]] --> | key_people = <!-- {{plainlist| *FirstName1 LastName1 <small>(JobTitle1)</small> *FirstName2 LastName2 <small>(JobTitle2)</small> }} --> | revenue = <!-- {{Increase/decrease/steady compared to previous year}} [[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small> --> | operating_income = <!-- {{Increase/decrease/steady compared to previous year}} [[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small> --> | net_income = <!-- {{Increase/decrease/steady compared to previous year}} [[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small> --> | profit = <!-- see [[profit (accounting)]] --> | assets = <!-- {{Increase/decrease/steady compared to previous year}} [[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small> --> | equity = <!-- {{Increase/decrease/steady compared to previous year}} [[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small> --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} </pre> ===Parameters=== ;airline: The full brand name of the airline <br> Examples: <br> <code><nowiki>| airline = Southwest Airlines</nowiki></code><br>(Not Southwest, not Southwest Airlines Co.)<br> <code><nowiki>| airline = JetBlue Airways</nowiki></code><br>(Not JetBlue, not JetBlue Airways Corporation)<br><br>When an airline typically uses both an English and a non-English name, the airline field should read <nowiki>[Name of airline]<br />[Name of airline in native language(s)]</nowiki> <br> Examples: <br> <code><nowiki>| airline = El Al Israel Airlines<br />אל על</nowiki></code> <br> <code><nowiki>| airline = China Southern Airlines<br />中国南方航空公司<br />''Zhōngguó Nánfāng Hángkōng Gōngsī</nowiki></code> ;image: An image file depicting the airline's current logo ;image_size: numbers inserted here control the image width in pixels ;alt: A prose description of the image to aid sight impared readers using electronic text readers ;IATA: The two character, alpha numeric International Air Transport Association airline designator in capital letters. See [[Airline codes]] ;ICAO: The three letter International Civil Aviation Organization airline designator in numerals and capital letters. See [[Airline codes]] ;callsign: The airline's radio call sign in capital letters. See [[Airline codes]] ;founded: The date and place the airline was founded in the form <code><nowiki>{{Start date|YYYY|MM|DD}}<br />[[City]], [[State/Province]], [[Country]]</nowiki></code> Month and day can be omitted if unknown. <br> The founding date is typically the date upon which an airline becomes a legal entity, but not necessarily the date that the airline first offers revenue service to customers. <br> See [[#Microformat|Microformat]] below for information about the importance of using the <code><nowiki>{{Start date}}</nowiki></code> template in this field. ;commenced: The date the airline commenced operations in the form <code><nowiki>{{Start date|YYYY|MM|DD}}</nowiki></code> Month and day can be omitted if unknown. <br> This date may or may not be the same as the founding date. <br> See [[#Microformat|Microformat]] below for information about the importance of using the <code><nowiki>{{Start date}}</nowiki></code> template in this field. ;ceased: The date the airline ceased to exist in the form <code><nowiki>{{End date|YYYY|MM|DD}}</nowiki></code> Month and day can be omitted if unknown. <br> This date is typically the date an airline ceases to exist as a legal entity due to a business failure (including bankruptcy that halts revenue generating operations) '''OR''' the date an airline brand first ceases use due to activities associated with a purchase by or merger with another airline. <br> See [[#Microformat|Microformat]] below for information about the importance of using the <code><nowiki>{{End date}}</nowiki></code> template in this field. ;aoc: United States 14 CFR Part 121 Air carrier Operator's Certificate number. See [http://av-info.faa.gov/OpCert.asp FAA Air carrier Operator's Certificate number search] ;bases :Operating bases used by the airline, listed alphabetically by airport name, in the form <code><nowiki>{{unbulleted list|[[Airport Name1]]|[[Airport Name2]]}}</nowiki></code> or using {{tl|plainlist}}. This term is primarily used by airlines based in the United Kingdom and is approximately equivalent to "focus city". ;hubs: Major hub airports used by the airline, listed alphabetically by airport name, in the form <code><nowiki>{{unbulleted list|[[Airport Name1]]|[[Airport Name2]]}}</nowiki></code> or using {{tl|plainlist}}, if applicable. ;secondary_hubs: Secondary hub airports used by the airline, listed alphabetically by airport name, in the form <code><nowiki>{{unbulleted list|[[Airport Name1]]|[[Airport Name2]]}}</nowiki></code>or using {{tl|plainlist}}, if applicable. ;focus_cities: Focus city airports used by the airline, listed alphabetically by airport name, in the form <code><nowiki>{{unbulleted list|[[Airport Name1]]|[[Airport Name2]]}}</nowiki></code> or using {{tl|plainlist}}, if applicable. ;frequent_flyer: The name of the airline's frequent flyer program, if applicable ;lounge: The name of the airline's airport lounge or member's club, if applicable ;alliance: The name of the multi-airline alliance to which the airline belongs, if applicable ;subsidiaries: Legal names of the airline's major subsidiaries in the form <code><nowiki>{{unbulleted list|[[Subsidiary1]]|[[Subsidiary2]]}}</nowiki></code> or using {{tl|plainlist}}, if applicable ;fleet_size: The number of aircraft currently in service (delivered, in service aircraft only - no orders, purchase options or aircraft in desert storage) ;destinations: The number of airport destinations served by the airline ;company_slogan: The airline's current marketing slogan ;parent: The full legal name of the airline's parent company, if applicable ;headquarters: The city, state and country of the airline's headquarters location in the form <code><nowiki>[[City]], [[State/Province]], [[Country]]</nowiki></code> ;key_people: A selection of key executives or airline founders in the form <code><nowiki>{{unbulleted list|FirstName1 LastName1 {{small|(JobTitle1)}}|FirstName2 LastName2 {{small|(JobTitle2)}}}}</nowiki></code> or using {{tl|plainlist}}. For defunct airlines, use key leaders at the time the airline became defunct. ;revenue: [[#Notes|'''See notes below''']] The airline's total income in its most recent fiscal year before any deductions in the form <code><nowiki>[[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small></nowiki></code> where XXX is the revenue in millions and YYYY is the fiscal year from which the data is taken ;operating_income: [[#Notes|'''See notes below''']] The airline's operating income in its most recent fiscal year determined by subtracting operating expenses from revenue in the form <code><nowiki>[[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small></nowiki></code> where XXX is the revenue in millions and YYYY is the fiscal year from which the data is taken ;net_income: [[#Notes|'''See notes below''']] Profit (or loss) recognized by the airline in the most recent fiscal year in the form <code><nowiki>[[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small></nowiki></code> where XXX is the revenue in millions and YYYY is the fiscal year from which the data is taken ;profit: See [[profit (accounting)]] ;assets: [[#Notes|'''See notes below''']] Total monetary value of the airline's assets in the form <code><nowiki>[[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small></nowiki></code> where XXX is the revenue in millions and YYYY is the fiscal year from which the data is taken ;equity: [[#Notes|'''See notes below''']] Total equity held in the company in the form <code><nowiki>[[United States Dollar|US$]]XXX million <small>(''FY YYYY'')</small></nowiki></code> where XXX is the revenue in millions and YYYY is the fiscal year from which the data is taken ;website: The URL of the airline's primary web site in the form <code><nowiki>{{URL|example.com}}</nowiki></code><br> See [[#Microformat|Microformat]] below for information about the importance of using the <code><nowiki>{{URL}}</nowiki></code> template in this field. ===Notes=== ;Revenue, operating income, net income, assets and equity: You may include an indicator icon to indicate '''the direction of change compared to the previous fiscal year'''; to avoid confusion, place the indicator before the number. If no citable information is available for previous fiscal year data, please do not use an icon. ::'''Indicator wikicodes'''<br> {{tl|increase}} will display as {{increase}} <br> {{tl|steady}} will display as {{steady}} <br> {{tl|decrease}} will display as {{decrease}} ::Example: <code><nowiki>{{increase}} [[United States dollar|US$]]324 million <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> displays as: {{increase}} [[United States dollar|US$]]324 million <small>(''FY 2011'')</small> ;Losses: A loss is expressed as a negative number in the form <code><nowiki>[[United States dollar|US$]]-128 million <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> which displays as [[United States dollar|US$]]-128 million <small>(''FY 2011'')</small><br> ;Foreign currency earnings reports: If the airline reports financial data in currency other than United States dollars, please substitute the appropriate currency indicator in place of <code><nowiki>[[United States Dollar|US$]]</nowiki></code><br> Use <code><nowiki>[[Canadian Dollar|C$]]</nowiki></code>, <code><nowiki>[[Euro|€]]</nowiki></code>, <code><nowiki>[[Pound sterling|£]]</nowiki></code>, etc. ;Please report dollar figures in the infobox consistently: Use rounded millions or exact figures. Please avoid mixing styles.<br> ::Examples of rounded millions: :::<code><nowiki>[[United States dollar|US$]]11,276 million <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> :::<code><nowiki>[[United States dollar|US$]]324 million <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> :::<code><nowiki>[[United States dollar|US$]].870 million <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> ::Examples of exact figures: :::<code><nowiki>[[United States dollar|US$]]11,276,367,880 <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> :::<code><nowiki>[[United States dollar|US$]]324,008,131 <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> :::<code><nowiki>[[United States dollar|US$]]870,218 <small>(''FY 2011'')</small></nowiki></code> ;Bases, hubs, secondary hubs and focus cities: Where the total number of bases / hubs / secondary hubs and focus cities for an airline is 10 or greater <u>and</u> listing all of them results in an excessively long infobox which disrupts the formatting of the rest of the article, consideration should be given to using collapsible lists for this section, for example at [[Easyjet]] and [[Ryanair]]. ===Example=== The data in the example below is not necessarily factually accurate and is for demonstrative purposes only. Do to fair use restrictions, an image of an Air Canada airliner is substituted for the Air Canada logo. {{Infobox airline | airline = Air Canada | image = Air Canada 777.jpg | image_size = 280 | alt = Air Canada logo in red on a white background showing the "Air Canada" wordmark and the maple leaf trademark | IATA = AC | ICAO = ACA | callsign = AIR CANADA | founded = {{Start date|1936|04|11}}<br />[[Ottowa]], [[Ontario]], [[Canada]] | commenced = {{Start date|1937|09|01}} | ceased = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | aoc = | bases = | hubs = {{plainlist| *[[Calgary International Airport]] *[[Vancouver International Airport]] }} | secondary_hubs = | focus_cities = {{plainlist| *[[Halifax Stanfield International Airport]] *[[Ottawa International Airport]] }} | frequent_flyer = [[Aeroplan]] | lounge = Maple Leaf Lounge | alliance = [[Star Alliance]] | subsidiaries = {{plainlist| *Jazz Air *Air Canada Holidays }} | fleet_size = 204 | destinations = 178 | company_slogan = Go Far | parent = [[ACE Aviation Holdings|ACE Aviation Holdings Inc.]] | headquarters = [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]] | key_people = {{plainlist| *David I. Richardson {{small|([[Chairman]])}} *Calin Rovinescu {{small|([[President]] & [[CEO]])}} }} | revenue = {{decrease}} [[Canadian Dollar|C$]]2,350 million {{small|(''FY 2010'')}} | operating_income = {{increase}} [[Canadian Dollar|C$]]127 million {{small|(''FY 2010'')}} | net_income = {{steady}} [[Canadian Dollar|C$]]99 million {{small|(''FY 2010'')}} | assets = {{increase}} [[Canadian Dollar|C$]]567 million {{small|(''FY 2010'')}} | equity = {{decrease}} [[Canadian Dollar|C$]]1,438 million {{small|(''FY 2010'')}} | website = {{URL|aircanada.com}} }} <pre style="overflow: auto"> {{Infobox airline | airline = Air Canada | image = Air Canada Logo.svg | image_size = 280 | alt = Air Canada logo in red on a white background showing the "Air Canada" wordmark and the maple leaf trademark | IATA = AC | ICAO = ACA | callsign = AIR CANADA | founded = {{Start date|1936|04|11}}<br />[[Ottowa]], [[Ontario]], [[Canada]] | commenced = {{Start date|1937|09|01}} | ceased = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | aoc = | bases = | hubs = {{plainlist| *[[Calgary International Airport]] *[[Vancouver International Airport]] }} | secondary_hubs = | focus_cities = {{plainlist| *[[Halifax Stanfield International Airport]] *[[Ottawa International Airport]] }} | frequent_flyer = [[Aeroplan]] | lounge = Maple Leaf Lounge | alliance = [[Star Alliance]] | subsidiaries = {{plainlist| *Jazz Air *Air Canada Holidays }} | fleet_size = 204 | destinations = 178 | company_slogan = Go Far | parent = [[ACE Aviation Holdings|ACE Aviation Holdings Inc.]] | headquarters = [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]] | key_people = {{plainlist| *David I. Richardson {{small|([[Chairman]])}} *Calin Rovinescu {{small|([[President]] & [[CEO]])}} }} | revenue = {{decrease}} [[Canadian Dollar|C$]]2,350 million {{small|(''FY 2010'')}} | operating_income = {{increase}} [[Canadian Dollar|C$]]127 million {{small|(''FY 2010'')}} | net_income = {{steady}} [[Canadian Dollar|C$]]99 million {{small|(''FY 2010'')}} | assets = {{increase}} [[Canadian Dollar|C$]]567 million {{small|(''FY 2010'')}} | equity = {{decrease}} [[Canadian Dollar|C$]]1,438 million {{small|(''FY 2010'')}} | website = {{URL|aircanada.com}} }} </pre> {{-}} ===Microformat=== {{UF-hcard-org}} <noinclude> </noinclude><includeonly> <!-- ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE --> [[Ангилал:Википедиа загвурууд]] <!-- ADD INTERWIKIS BELOW THIS LINE --> [[no:Mal:Infoboks flyselskap]] [[tr:Şablon:Havayolları Bilgi Kutusu]] [[vi:Bản mẫu:Tóm tắt về đường hàng không]] </includeonly> 7jzet5lpimzd9q29mod2i6or82rz3we Монголын Иргэний Агаарын Тээвэр 0 26127 853453 850911 2026-04-15T20:18:18Z Enkhsaihan2005 64429 853453 wikitext text/x-wiki {{short description|Монголын үндэсний авиа компани}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Монголын Иргэний Агаарын Тээвэр | logo = Logo of miat.png | logo_size = | fleet_size = 10 | destinations = 21<ref>[http://miat.com/pagecontent.php?pageId=11&lang=en miat.com - Route map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220927102823/http://miat.com/pagecontent.php?pageId=11&lang=en |date=2022-09-27 }} retrieved 23 November 2021</ref> | IATA = OM | ICAO = MGL | callsign = MONGOL AIR | parent = | founded = {{Start date|1956}} | commenced = {{Start date and age|1956|7|7}} | headquarters = [[Улаанбаатар]], Монгол | key_people = {{plainlist| * Т. Тэлмэн ([[CEO]]) & Дарга * Баасанжавын Гантулга ([[Chief operating officer|COO]]) * Нарангэрэлийн Цэгц ([[CFO]]) * Намхайжанцаны Батдарь ([[Chief commercial officer|CCO]]) * {{nowrap|Энхбаатарын Мөнхмарал ([[Chief administrative officer|CAO]])}}}} | hubs = {{nowrap|[[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал]]}} | focus_cities = | frequent_flyer = Blue Sky Mongolia | alliance = | website = {{url|www.miat.com}} | image = MIAT Mongolian Airlines Boeing 767-300ER JU-1021 SVO Jan 2014.png | caption = MIAT Mongolian Airlines [[767-300ER]] | aoc = | num_employees = 1457 }} '''Монголын Иргэний Агаарын Тээвэр''' буюу '''МИАТ''', [[Англи хэл|Англиар]]:'''MIAT Mongolian Airlines''' нь Монголын үндэсний авиа компани ба төв оффис нь [[Монгол улс|Монгол улсын]] нийслэл [[Улаанбаатар]] хотод байдаг. [[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал|Чингис хаан олон улсын нисэх буудлаас]] олон улсын 8 чиглэлд тогтмол нислэг үйлддэг. == Түүх == === Үүсэн байгуулагдсанаас хойш === ЗХУ-аас БНМАУ-д бэлэглэсэн ачаа тээврийн Ю-13 онгоц Монголд анх газардсан 1925 оны 5-р сарын 25-ны өдрийг [[Монгол улс|Монголд]] нисэх хүчин байгуулагдсан өдөр гэж зүй ёсоор тооцдог билээ. Хожим нь 1946 онд дээд зэрэглэлийн долоон онгоц, нэг [[По-2]] онгоцтой Иргэний агаарын тээврийн тасаг байгуулагдаж [[Дундговь]], [[Сүхбаатар аймаг]], [[Сайншанд]] , [[Өндөрхаан]] чиглэлд дотоодын иргэний агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлж эхэлсэн юм. БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөл 1946, 1947 онд Ард түмний агаарын шуудангийн дүрэм болон агаарын шуудангийн онгоцны сүлд, тэмдгийг баталсан түүхтэй. 1958 оны байдлаар [[Монгол Улс]] 14 [[Ан-2]] онгоц, 7 [[Ил-14]], нийт 21 онгоцтой болсон байлаа. 1970 он гэхэд Монголын иргэний агаарын тээврийн МИАТ компани аймаг, сум, нэгдлийн төв зэрэг дотоодын нислэгийн 130 газарт буюу нийт нислэг үйлддэг газрынхаа 80 хувьд үйлчилгээ үзүүлчихээд байсан юм. Тэр үед МИАТ компани долоо хоногт 4-6 удаа, [[Улаанбаатар|Улаанбаатараас]] аймгуудын төв рүү, аймгийн төвөөс сумын төв рүү 2-3 удаа нислэг үйлдэж байсан ба 1966-1970 онд боловсон хүчний өндөр мэргэшсэн нөөцтэй, онгоцны парк хоёр дахин нэмэгдсэн юм. 1987 оноос МИАТ компани ЗХУ-аас [[Ту-154]] онгоц түрээслэн авч олон улсад нислэг үйлдэж эхэлсэн бөгөөд [[Оросын Холбооны Улс|Оросын]] [[Москва]], [[Эрхүү]], [[Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс|Хятадын]] [[Бээжин]] хотод төлөөлөгчийн газраа нээсэн байна. Иргэний агаарын тээврийн салбар улам бүр хөгжиж, [[Монгол улс|Монгол улсын]] гадаад харилцааны хүрээ тэлж, олон улсын стандартад нийцсэн нислэг үйлдэх шаардлагаас үүдэн 1993 оноос МИАТ бие даасан, төрийн өмчийн иргэний агаарын тээврийн компани болсон юм. [[Image:MIAT Mongolian Airlines Antonov An-26 (JU-1014) at Chinggis Khaan International Airport.jpg|thumb|left|200px|МИАТ-ийн Антонов Ан-26 онгоц [[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал|Чингис Хаан Олон Улсын нисэх буудалд.]]]] МИАТ компани 1993 онд [[Ан-24]] онгоц 12, [[Ан-26]] онгоц 3, [[Ми-8]] нисдэг тэрэг 3, [[Ю-12]] онгоц 5, [[Ан-2]] онгоц 45, [[Боинг 727-800]] онгоц 3, Ан-30 онгоц 1, нийт 71 онгоцтойгоор үйл ажиллагаагаа явуулж байв. ===1990 оноос хойш=== 1992 онд МИАТ компани Хятадын [[Харбин Ю-12]] онгоцноос 5 ширхгийг худалдан авч, хот хооронд болон орон нутагт нислэг үйлдсэн юм. Мөн тус онд, Кореан айр компаниас Боинг 727-200 онгоцноос нэгийг худалдан авч, Солонгосын Ханжин группээс бас нэгийг бэлгэнд авч, 1994 онд дахин нэгийг худалдан авснаар 3 ширхэг Боинг 727-200 онгоцтой болж эдгээр онгоцоор 2003 он хүртэл нислэг үйлдсэн юм. [[File:Mongolian Airlines B727-281 Adv. (MT-1036).jpg|thumb|right|200px|МИАТ компанийн Боинг 727-200 онгоц хуучин логотой байгаа нь.]] [[Image:Mongolian Airlines F-OHPT.jpg|thumb|left|Германы Тэгэл нисэх буудалд МИАТ-ийн Эйрбас 310-300 хөлөг. (2008)]] 1998 онд МИАТ компани Эйрбас 310-300 онгоцыг түрээслэн авч нислэгтээ ашиглан, мөн 2003 онд Боинг 737-800 онгоцыг Боинг 727 онгоцныхоо оронд нэгийг түрээслэн авч нислэгтээ ашигласан юм. 2003 оноос 2008 он хүртэл МИАТ-ын Ан-24 болон Ан-26 онгоцууд нь аажмаар цөөрсөөр байв. 2008 оны 8 сард МИАТ компани 2 дахь Боинг 737-800 онгоцоо CIT Aerospace-aac түрээсээр авсан юм. 2009 оны 6 сараас МИАТ компани орон нутгийн чиглэлд буюу [[Мөрөн]], [[Ховд]] руу Боинг 737-800 онгоцыг ашиглан нислэг үйлдэж эхэлсэн юм. [[Image:Mongolian Airlines Boeing 737 EDDT 2008.jpg|thumb|МИАТ компанийн Боинг 737-800 онгоц хуучин эмблемтэйгээр Берлиний Тэгэл нисэх буудалд хөөрөх гэж буй нь]] 2009 оны сүүлээс МИАТ Хонконг болон Хайнанийн алдарт хот Саняа руу захиалгат нислэг үйлдэж эхэлсэн юм. 2011 оны эхээр МИАТ компани China Eastern Airlines компанитай хоёр ширхэг Боинг 767-300 ЕR онгоцыг 2013 хүртэл түрээслэх гэрээнд гарын үсэг зурж, улмаар эхний онгоцоо 5 сард, дараагийн онгоцоо 11 сард хүлээн авч нислэг үйлдэж эхлэв. 2011 оны 6 дугаар сард МИАТ компани [[Хонконг]] руу захиалгат нислэг үйлддэг байснаа больж, хуваарьт нислэг болгож тогтмол нислэг үйлддэг болов. [[File:MIAT Mongolian Airlines Boeing 767-300ER JU-1011 SVO Jan 2012.png|thumb|left|200px|МИАТ-ын Боинг 767-300ER онгоц 2012 онд Шереметьево нисэх буудалд газардаж буй нь.]] 2011 онд МИАТ компани Америкийн [[Боинг]] компанитай шинээр онгоц худалдан авах гэрээ байгуулж, 2013 оны 5-р сарын 15-ны өдөр түүхэндээ анх удаа Боинг онгоцыг үйлдвэрээс нь шууд хүлээн авсан билээ. 2013 онд хүлээн авсан эхний онгоц нь 220 хүний суудалтай суудал бүр дэлгэцтэй Боинг 767-300ЕR[https://www.youtube.com/watch?v=Q5sJT-nJUII] онгоц байсан бөгөөд улмаар 2019 онд дахин 2 онгоц хүлээн авахаар байсныгаа, 2017 онд гэрээндээ өөрчлөлт оруулж түрээсээр ашиглах гэрээ болгожээ. ==Засвар үйлчилгээний төв== Тус компанийн засвар үйлчилгээний төв нь 120 гаруй нарийн мэргэшсэн инженер техникийн ажиллагсадтай. Засварчдын 90% нь гадаадад суралцаж мэргэшсэн, сүүлийн жилүүдэд Азийн орнуудад Боинг онгоцны хэсэгчилсэн засварыг очиж гүйцэтгэж байсан. 2014 оны 7 сараас бүрэн бие даасан Боинг онгоцны бүтэн засвар үйлчилгээг хийж эхэлсэн. ==Одоо== Одоогийн байдлаар МИАТ компани Япон улсын [[Токио]] хот руу өвлийн улиралд долоо хоногт 2 удаа, зуны улиралд долоо хоногт 6 удаагийн давтамжтайгаар, [[Сөүл]] хот руу өвлийн улиралд долоон хоногт 6 удаа, зуны улиралд долоо хоногт 10 удаагийн давтамжтайгаар, [[Бээжин]] хот руу өвлийн улиралд долоон хоногт 9 удаа, зуны улиралд 14 удаагийн давтамжтайгаар, [[Хонконг]] хот руу өвлийн улиралд долоон хоногт 3 удаа, зуны улиралд долоо хоногт 7 удаагийн давтамжтайгаар, [[Москва]] хот руу жилийн аль ч улиралд долоон хоногт 2 удаагийн давтамжтайгаар, Мөн [[Сингапур]] хот руу 5-р эрхтэйгээр буюу [[Бээжин]] хотоор дамжин долоо хоногт 2 удаагийн давтамжтайгаар, [[Берлин]] хот руу өвлийн улиралд долоон хоногт 2 удаа, зуны улиралд долоон хоногт 4 удаагийн давтамжтайгаар, нийт олон улсын 7 чиглэлд хуваарьт нислэг үйлдэж байна. Мөн [[Осака]] хот руу улирлын чанартайгаар буюу зөвхөн зуны улиралд долоо хоногт 2 удаагийн давтамжтайгаар, [[Ханой]], [[Дубай]], [[Бангкок]], [[Чэжү]] зэрэг хотууд руу захиалгат нислэг үйлдэж байна. [[File:MIAT Boeing 737-800 at ULN.jpg|thumb|left|МИАТ компанийн Боинг 737-800 хөлөг [[Чингис хаан олон улсын нисэх буудал|Чингис хаан олон улсын нисэх буудалд.]]]] ==Ирээдүйд== Монгол Улсын Засгийн газраас 2020 он хүртэл Иргэний Агаарын тээврийн салбарт баримтлах Төрийн бодлогыг баталсан ба энэхүү бодлогын хүрээнд одоогийн нийт нислэгийн цагаа даруй 2 дахин ихэсгэх төлөвлөгөөтэй байна. 2019 оны 1-р сард, МИАТ компани Boeing 737 MAX-8 загварын 3 онгоцыг үе шаттайгаар оруулж ирэхээр болсноо мэдэгдсэн. Энэ нь одоо үйлчилгээнд ашиглаж буй 2 ширхэг түрээсийн Boeing 737-800 загварын онгоцыг шинэчлэх төлөвлөгөөтэй байна. Гэвч удалгүй Boeing 737 Max-8 онгоц 2 удаа ижил шалтгаанаар осолдож, Boeing компани дэлхий дээрх бүх 737 Мах-8-г татжээ. МИАТ компани [[Шанхай]], [[Гуанжоу]] чиглэл рүү нислэг үйлдэхээр бэлтгэл ажиллаа хангаж ажиллаж байгаа аж. [[Image:Mongolian Airlines Boeing 767-300.jpg|thumb|МИАТ компанийн Боинг 767-300 хөлөг Германы Тэгэл нисэх буудалд (2011).]] ==Онгоц== 2025 оны 2 сарын байдлаарх МИАТ компанийн онгоцууд:{{Cn|date=February 2025}} {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:1em auto;" |+ МИАТ |- !rowspan="2"|Онгоц !rowspan="2"|Ашиглагдаж буй !rowspan="2"|Захиалсан !colspan="4"|Зорчигчийн тоо !rowspan="2"|Тэмдэглэл |- !<abbr title=Бизнес>C</abbr> !<abbr title=Примиум>W</abbr> !<abbr title=Экономи>Y</abbr> !Total |- |rowspan="3"|[[Boeing 737-800]] |rowspan="3"|3 |rowspan="3"|&mdash; |rowspan="3"|12 |rowspan="3"|&mdash; |150 |162 |rowspan="3"| |- |156 |168 |- |162 |174 |- |[[Boeing 737 MAX 8]] |1 |3<ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/75069-miat-mongolian-airlines-adds-first-b737-max-8|title = MIAT Mongolian Airlines adds first B737 MAX 8}}</ref> |12 |&mdash; |150 |162 | |- |[[Boeing 767-300ER]] |1 |&mdash; |15 |&mdash; |237 |252 | |- |[[Boeing 787-9]] |2 |&mdash; |30 |36 |226 |292 | |- |[[Bombardier CRJ700 series|Bombardier CRJ700]] |1 |&mdash; |&mdash; |&mdash; |70 |70 | |- !colspan="8"|MIAT Mongolian Airlines Cargo fleet |- |[[Boeing 757|Boeing 757-200PCF]]<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/117865-miat-mongolian-airlines-adds-first-b757-200pcf|title=MIAT Mongolian Airlines adds first B757-200(PCF)|website=Ch-Aviation|date=28 July 2022}}</ref> |1 |&mdash; |colspan="4"|<abbr title="Cargo Configuration>Cargo</abbr> | |- !Total !10 !3 !colspan=5| |} * '''C- Бизнекласс * '''W- Примиум класс''' * '''Ү- Энгийн класс''' </blockquote></center> === '''Ашиглаж байсан онгоцууд''' === {{Div col}} *[[Aero Ae-45]] * [[Airbus A310-300]] * [[Airbus A330-300]] * [[Antonov An-2]] * [[Antonov An-24]] * [[Antonov An-26]] * [[Antonov An-30]] * [[Boeing 727-200]] * [[Boeing 737-500]] * [[Boeing 737-700]]<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/79959-mongolias-miat-ends-b737-700-operations|title=Mongolia's MIAT ends B737-700 operations|publisher=Ch-Aviation}}</ref> * [[Bombardier CRJ200]] * [[Harbin Y-12]] * [[Ilyushin Il-14]] * [[Kamov Ka-26]] * [[Mil Mi-4]] * [[Mil Mi-8]] * [[Polikarpov Po-2]] * [[Tupolev Tu-154]] * [[Yakovlev Yak-12]] {{div col end}} == Ocoл ба Гэнэтийн осолууд == * 1963.8.4: Avia 14 Super MT-105 Отгонтэнгэр уулын нэг талд осолдсон. * 1973.9.17:[[Antonov An-24B]] BNMAU-4206 Ховд аймгийн нэг ууланд осолдсон. *1979.5.1 [[Antonov An-24V]] BNMAU-1202 Газардахдаа хөөрөх зурвасаас гарч гүйсэн. *1981.10.31 [[Antonov An-2]] MT-613 Устгасан, хасагдсан Осолдсон. *1983.6.25 [[Antonov An-24RV]] BNMAU-8401 Онгоц буухдаа хөөрөх зурваст унасан байна. Баруун гар гол араа унаж, онгоц эргэлдсэн. Бүх зорчигч амьд үлджээ. *1985.4 [[Antonov An-24RV]] BNMAU-10207 Хөвсгөл аймгийн нисэх онгоцны буудал руу бууж байхдаа осолдсон гэх мэдээлэл байна. Нисэх онгоцыг 1995 онд Улаанбаатар нисэх онгоцны буудал дээр ажигласан гэж мэдээлсэн. *1985 онд [[Antonov An-24RV]] BNMAU-10210 Багийнхан эгц ойртох үед хоёр хөдөлгүүрийг санамсаргүйгээр унтраасны улмаас ослын буулт хийх шаардлагатай болсон. Онгоц засварлахын аргагүй эвдэрсэн байна. *1987.1.23 [[Antonov An-24RV]] BNMAU-7710 Буух осол *1990.1.26 [[Antonov An-24RV]] BNMAU-10208 Шөнийн цагаар очих онгоцны буудлаа олж чадаагүйн улмаас Антоновын онгоц хүчээр газардлаа. Ослын улмаас онгоцны далавч хугарсан гэх мэдээлэл байна. *1992.2.5 [[Harbin Y-12]] D-0066 Онгоц хөөрөхдөө осолд орсон. Анх 1994 оны 8-р сард Улаанбаатар хотод онгоцны хэлтэрхий байгааг тэмдэглэжээ. *1993.4.23 [[Antonov An-26]] BNMAU-14102 Амиа алдсан хүн: 32 Бууж байхдаа [[Марз уул|Марз уулын]] хажуу руу ниссэн *1995.9.21 [[Antonov An-24RV]] BNMAU-10103 Нисэх онгоц Улаанбаатараас ниссэний дараа Мөрөн рүү дэндүү хурдан бууж, уулыг мөргөжээ. 43-аас 1 хүн амьд гарч 42 хүн амиа алдсан юм. Монголын хамгийн олон хүний ​​аминд хүрсэн онгоцны осол. Амьд үлдсэн 1 хүний нэр Өлзийбаярийн Санжаа *1997.6.10 [[Harbin Y-12]] JU-1020 Хос хөдөлгүүртэй Y-12 онгоц 30 м-ийн өндөрт салхинд хийссэний улмаас осолджээ. Мандалговь нисэх онгоцны буудалд салхи хэмжигч төхөөрөмж байхгүй. Уг онгоцыг JU-1019, msn 0032 гэж анх мэдээлж байсан. Монголын ИНЕГ-аас 2007 онд JU-1020 онгоц осолд орсон гэж мэдээлсэн. 12 зорчиж явсан иргэний 5-н амьд үлдсэн *1998.5.26 [[Harbin Y-12]] JU-1017 Y-12 онгоц 09:17 цагт Эрдэнэт хотоос хөөрөхөд 26 зорчигч /14 том хүн, 12 хүүхэд/ зорчиж байжээ. Мөрөн рүү нисэхээс 13 минутын дараа онгоц 6500 фут уулын оройд унасан байна. Y-12 нь ойролцоогоор 19 зорчигч тээвэрлэх зориулалттай. Харамсалтай нь бүх 26 зорчигч 2 нисгэгч амиа алджээ. == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Монголын Иргэний Агаарын Тээвэр| ]] [[Ангилал:Монголын агаарын тээвэр]] [[Ангилал:Улаанбаатарын байгууллага]] [[Ангилал:1956 онд байгуулагдсан]] [[Ангилал:Азийн авиа компани]] j1k9yz0012ypdphdmquzu3vtwqpb9y9 Улава арал 0 26550 853443 641744 2026-04-15T19:52:13Z Enkhsaihan2005 64429 853443 wikitext text/x-wiki {{Short description|Соломоны арлууд дахь арал}} {{Инфобокс арал | name = Улава арал | native name = | image_name = Ulawa (Landsat).jpg | image_size = 150px | image_caption = | area_km2 =65.92 | location = [[Өмнөд Номхон далай]] | coordinates = | map =Соломоны арлууд | archipelago = [[Соломоны арлууд (олтриг)]] | country = {{SOL}} | country_admin_divisions_title = Муж | country_admin_divisions = [[Макира-Улава муж]] | highest mount = | elevation_m = 181 | population = 3,297 (2009) }} '''Улава арал''' нь [[Соломоны арлууд]]ын нэг арал юм. [[Малайта арал|Малайта арлын]] ойролцоо орших тус арал нь [[Макира-Улава муж]]ид харьяалагдана. 65.92&nbsp;км<sup>2</sup> талбайтай энэхүү арал 4429 оршин суугчтай аж. Арлыг анх [[1568]] онд [[Альваро де Мендана де Нейра]] ажиглаж, тэмдэглэн үлдээжээ. Дов толгод бүхий тус арлын хамгийн өндөр цэг нь далайн түвшнээс дээш 181 метр өргөгдсөн байна. Жилийн турш дунджаар 27°C дулаантай байдаг тус аралд жилд дунджаар 2800&nbsp;мм хур тунадас ордог. Улава арлын оршин суугчид [[Са'а хэл]]ний нэг аялгаар ярилцдаг. == Цахим холбоос == *[http://mammana.org/bcp/ulawa1907/ Tolaha ni Qaoolana Mala Ulawa (1907)] Улава дахь мөргөлчний тухай номын хэсэг [[Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал]] [[Ангилал:Номхон далайн арал]] [[Ангилал:Соломоны арлуудын арал]] [[Ангилал:Соломоны арлуудын (олтриг) арал]] [[Ангилал:Макира-Улава муж]] 4rxrtk81tj4qjm50v2oih7rny4lz46p Vietnam Airlines 0 28371 853454 704733 2026-04-15T20:24:55Z Enkhsaihan2005 64429 853454 wikitext text/x-wiki {{Short description|Вьетнамын үндэсний авиа компани}} {{Distinguish|text=Өмнөд Вьетнамын татан буугдсан [[Air Vietnam]]}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Vietnam Airlines<br />{{lang|vi|Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam}} | logo = | fleet_size = 96 | destinations = 65<ref name="cha"/> | image = Anh-2-15222236062661656996940.jpg | caption = Vietnam Airlines [[Boeing 787-9]] | IATA = VN<ref name="Prof" /><ref name="IATA" /> | ICAO = HVN<ref name="Prof" /><ref name="IATA" /> | callsign = VIET NAM AIRLINES<ref>{{cite web | url=https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | title=JO 7340.2G Contractions | work=[[Federal Aviation Administration]] | date=2017-01-05 | access-date=2026-04-15 | page=3-1-49 | archive-date=2017-06-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170611035243/https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | url-status=live }}</ref> | parent = Vietnam Airlines JSC | subsidiaries = {{ubl |[[Pacific Airlines]] |{{nowrap|[[Vietnam Air Services Company]]}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Caterers}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Cargo}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Engineering Company}} }} | founded = {{start date and age|1956|01|15}}<br>(''Вьетнамын Иргэний Агаарын Тээвэр'')<ref>{{Cite web|url=https://caa.gov.vn/hanh-khach-can-biet/lich-su-phat-trien-nganh-hang-khong-dan-dung-viet-nam-20181004114819061.htm|title=Lịch sử phát triển ngành Hàng không dân dụng Việt Nam|website=Civil Aviation Authority of Vietnam|date=2018-10-04|language=vi|access-date=2026-04-15|archive-date=2021-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125233628/http://caa.gov.vn/hanh-khach-can-biet/lich-su-phat-trien-nganh-hang-khong-dan-dung-viet-nam-20181004114819061.htm|url-status=live}}</ref> | profit = {{increase}} {{VND|7,713}} тэрбум (2025)<ref name="vietnamairlines">{{cite web|url= https://spirit.vietnamairlines.com/bay-cao-khat-vong-cong-hien/chuyen-dong-24-7/cong-bo-bao-cao-tai-chinh-quy-iv-vietnam-airlines-ghi-nhan-doanh-thu-nam-2025-cao-nhat-lich-su.html|title=Công bố báo cáo tài chính Quý IV, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu năm 2025 cao nhất lịch sử |website=VNA Spirit}}</ref> | num_employees = 5,222 (2024)<ref name="vnairlines">{{cite web|url= https://www.vietnamairlines.com/~/media/FilesDownload/AboutUs/Investor-Relations/Bao-Cao-Thuong-Nien/BCTN%202024/CHU%CC%9BO%CC%9BNG%201%20-%2010%20BCTN%20VNA%20TA.pdf|title=2024 annual report|website=VNA Spirit}}</ref> | headquarters = 200 Нгуен Сон, Бо Де хороо, [[Лонг Бьен дүүрэг]], [[Ханой]], Вьетнам | key_people = {{ubl|Ле Хонг Ха<br>(Ерөнхийлөгч & [[Chief executive officer|CEO]])<ref>{{Cite web|url=https://tuoitre.vn/ong-le-hong-ha-lam-tong-giam-doc-vietnam-airlines-tu-1-1-2021-20201230171827586.htm|website=tuoitre.vn/|date=2020-12-30|language=vi|title=Ông Lê Hồng Hà làm tổng giám đốc Vietnam Airlines từ 1-1-2021|access-date=2026-04-15|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129032628/https://tuoitre.vn/ong-le-hong-ha-lam-tong-giam-doc-vietnam-airlines-tu-1-1-2021-20201230171827586.htm|url-status=live}}</ref><br>Đặng Ngọc Hoà<br>([[Дарга]])<ref>{{Cite web|url=https://vnexpress.net/vietnam-airlines-co-chu-tich-moi-4144169.html|title=Vietnam Airlines có chủ tịch mới|website=VNExpress|date=2020-08-10|language=vi|access-date=2025-04-15|archive-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815015626/https://vnexpress.net/vietnam-airlines-co-chu-tich-moi-4144169.html|url-status=live}}</ref>}} | revenue = {{increase}} {{VND|121,429}} тэрбум (2025)<ref name="vietnamairlines">{{cite web|url= https://spirit.vietnamairlines.com/bay-cao-khat-vong-cong-hien/chuyen-dong-24-7/cong-bo-bao-cao-tai-chinh-quy-iv-vietnam-airlines-ghi-nhan-doanh-thu-nam-2025-cao-nhat-lich-su.html|title=Công bố báo cáo tài chính Quý IV, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu năm 2025 cao nhất lịch sử |website=VNA Spirit}}</ref> | hubs = {{ubl |[[Нойбай олон улсын нисэх буудал|Ханой]] |[[Таншоннят олон улсын нисэх буудал|Хошимин]] }} | secondary_hubs = {{ubl|[[Дананг олон улсын нисэх буудал|Дананг]]}} | focus_cities = {{ubl |[[Течо олон улсын нисэх буудал|Пномпень]] |[[Сиемреап-Ангкор олон улсын нисэх буудал|Сиемреап]] }} | frequent_flyer = Lotusmiles<ref name="lotus1"/> | alliance = {{ubl |[[SkyTeam]] |[[SkyTeam Cargo]] }} | website = {{URL|www.vietnamairlines.com}} }} [[File:Vietnam Airlines Boeing 777-200ER VN-A141 SIN 2012-4-20.png|300px|thumb|right|{{PAGENAME}}, Boeing 777-200ER]] '''Вьетнамын Эйрлайн''' буюу ({{lang-vi|Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam}}) нь [[Вьетнам|Вьетнамын]] үндэсний авиа компани. [[Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудал|Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудлаас]] олон улсын байнгын нислэг үйлддэг. {{DEFAULTSORT:Вьетнамын Эйрлайн}} [[Ангилал:Вьетнамын авиа компани]] [[Ангилал:SkyTeam]] [[Ангилал:Ханойн байгууллага]] [[Ангилал:1956 онд байгуулагдсан]] kbinwc4jbyhcikfxuttw2rsiid49yos 853455 853454 2026-04-15T20:25:41Z Enkhsaihan2005 64429 853455 wikitext text/x-wiki {{Short description|Вьетнамын үндэсний авиа компани}} {{Distinguish|text=Өмнөд Вьетнамын татан буугдсан [[Air Vietnam]]}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Vietnam Airlines<br />{{lang|vi|Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam}} | logo = | fleet_size = 96 | destinations = 65<ref name="cha"/> | image = Anh-2-15222236062661656996940.jpg | caption = Vietnam Airlines [[Boeing 787-9]] | IATA = VN<ref name="Prof" /><ref name="IATA" /> | ICAO = HVN<ref name="Prof" /><ref name="IATA" /> | callsign = VIET NAM AIRLINES<ref>{{cite web | url=https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | title=JO 7340.2G Contractions | work=[[Federal Aviation Administration]] | date=2017-01-05 | access-date=2026-04-15 | page=3-1-49 | archive-date=2017-06-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170611035243/https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | url-status=live }}</ref> | parent = Vietnam Airlines JSC | subsidiaries = {{ubl |[[Pacific Airlines]] |{{nowrap|[[Vietnam Air Services Company]]}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Caterers}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Cargo}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Engineering Company}} }} | founded = {{start date and age|1956|01|15}}<br>(''Вьетнамын Иргэний Агаарын Тээвэр'')<ref>{{Cite web|url=https://caa.gov.vn/hanh-khach-can-biet/lich-su-phat-trien-nganh-hang-khong-dan-dung-viet-nam-20181004114819061.htm|title=Lịch sử phát triển ngành Hàng không dân dụng Việt Nam|website=Civil Aviation Authority of Vietnam|date=2018-10-04|language=vi|access-date=2026-04-15|archive-date=2021-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125233628/http://caa.gov.vn/hanh-khach-can-biet/lich-su-phat-trien-nganh-hang-khong-dan-dung-viet-nam-20181004114819061.htm|url-status=live}}</ref> | profit = {{increase}} {{VND|7,713}} тэрбум (2025)<ref name="vietnamairlines">{{cite web|url= https://spirit.vietnamairlines.com/bay-cao-khat-vong-cong-hien/chuyen-dong-24-7/cong-bo-bao-cao-tai-chinh-quy-iv-vietnam-airlines-ghi-nhan-doanh-thu-nam-2025-cao-nhat-lich-su.html|title=Công bố báo cáo tài chính Quý IV, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu năm 2025 cao nhất lịch sử |website=VNA Spirit}}</ref> | num_employees = 5,222 (2024)<ref name="vnairlines">{{cite web|url= https://www.vietnamairlines.com/~/media/FilesDownload/AboutUs/Investor-Relations/Bao-Cao-Thuong-Nien/BCTN%202024/CHU%CC%9BO%CC%9BNG%201%20-%2010%20BCTN%20VNA%20TA.pdf|title=2024 annual report|website=VNA Spirit}}</ref> | headquarters = 200 Нгуен Сон, Бо Де хороо, [[Лонг Бьен дүүрэг]], [[Ханой]], Вьетнам | key_people = {{ubl|Ле Хонг Ха<br>(Ерөнхийлөгч & [[Chief executive officer|CEO]])<ref>{{Cite web|url=https://tuoitre.vn/ong-le-hong-ha-lam-tong-giam-doc-vietnam-airlines-tu-1-1-2021-20201230171827586.htm|website=tuoitre.vn/|date=2020-12-30|language=vi|title=Ông Lê Hồng Hà làm tổng giám đốc Vietnam Airlines từ 1-1-2021|access-date=2026-04-15|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129032628/https://tuoitre.vn/ong-le-hong-ha-lam-tong-giam-doc-vietnam-airlines-tu-1-1-2021-20201230171827586.htm|url-status=live}}</ref><br>Đặng Ngọc Hoà<br>([[Дарга]])<ref>{{Cite web|url=https://vnexpress.net/vietnam-airlines-co-chu-tich-moi-4144169.html|title=Vietnam Airlines có chủ tịch mới|website=VNExpress|date=2020-08-10|language=vi|access-date=2025-04-15|archive-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815015626/https://vnexpress.net/vietnam-airlines-co-chu-tich-moi-4144169.html|url-status=live}}</ref>}} | revenue = {{increase}} {{VND|121,429}} тэрбум (2025)<ref name="vietnamairlines">{{cite web|url= https://spirit.vietnamairlines.com/bay-cao-khat-vong-cong-hien/chuyen-dong-24-7/cong-bo-bao-cao-tai-chinh-quy-iv-vietnam-airlines-ghi-nhan-doanh-thu-nam-2025-cao-nhat-lich-su.html|title=Công bố báo cáo tài chính Quý IV, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu năm 2025 cao nhất lịch sử |website=VNA Spirit}}</ref> | hubs = {{ubl |[[Нойбай олон улсын нисэх буудал|Ханой]] |[[Таншоннят олон улсын нисэх буудал|Хошимин]] }} | secondary_hubs = {{ubl|[[Дананг олон улсын нисэх буудал|Дананг]]}} | focus_cities = {{ubl |[[Течо олон улсын нисэх буудал|Пномпень]] |[[Сиемреап-Ангкор олон улсын нисэх буудал|Сиемреап]] }} | frequent_flyer = Lotusmiles<ref name="lotus1"/> | alliance = {{ubl |[[SkyTeam]] |[[SkyTeam Cargo]] }} | website = {{URL|www.vietnamairlines.com}} }} [[File:Vietnam Airlines Boeing 777-200ER VN-A141 SIN 2012-4-20.png|300px|thumb|right|{{PAGENAME}}, Boeing 777-200ER]] '''Вьетнамын Эйрлайн''' буюу ({{lang-vi|Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam}}) нь [[Вьетнам|Вьетнамын]] үндэсний авиа компани. [[Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудал|Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудлаас]] олон улсын байнгын нислэг үйлддэг. ==Эшлэл== {{Reflist|1=30em}} {{DEFAULTSORT:Вьетнамын Эйрлайн}} [[Ангилал:Вьетнамын авиа компани]] [[Ангилал:SkyTeam]] [[Ангилал:Ханойн байгууллага]] [[Ангилал:1956 онд байгуулагдсан]] l2djuhl4iswtu21h17ku29n2li568gy 853558 853455 2026-04-16T08:51:46Z CommonsDelinker 211 Anh-2-15222236062661656996940.jpg файлыг коммонсд [[c:User:Polarlys|Polarlys]] хэрэглэгч устгасан тул арилгагдлаа. Шалтгаан: Copyright violation, see [[:c:Commons:Licensing|]]. 853558 wikitext text/x-wiki {{Short description|Вьетнамын үндэсний авиа компани}} {{Distinguish|text=Өмнөд Вьетнамын татан буугдсан [[Air Vietnam]]}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Vietnam Airlines<br />{{lang|vi|Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam}} | logo = | fleet_size = 96 | destinations = 65<ref name="cha"/> | image = | caption = Vietnam Airlines [[Boeing 787-9]] | IATA = VN<ref name="Prof" /><ref name="IATA" /> | ICAO = HVN<ref name="Prof" /><ref name="IATA" /> | callsign = VIET NAM AIRLINES<ref>{{cite web | url=https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | title=JO 7340.2G Contractions | work=[[Federal Aviation Administration]] | date=2017-01-05 | access-date=2026-04-15 | page=3-1-49 | archive-date=2017-06-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170611035243/https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | url-status=live }}</ref> | parent = Vietnam Airlines JSC | subsidiaries = {{ubl |[[Pacific Airlines]] |{{nowrap|[[Vietnam Air Services Company]]}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Caterers}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Cargo}} |{{nowrap|Vietnam Airlines Engineering Company}} }} | founded = {{start date and age|1956|01|15}}<br>(''Вьетнамын Иргэний Агаарын Тээвэр'')<ref>{{Cite web|url=https://caa.gov.vn/hanh-khach-can-biet/lich-su-phat-trien-nganh-hang-khong-dan-dung-viet-nam-20181004114819061.htm|title=Lịch sử phát triển ngành Hàng không dân dụng Việt Nam|website=Civil Aviation Authority of Vietnam|date=2018-10-04|language=vi|access-date=2026-04-15|archive-date=2021-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125233628/http://caa.gov.vn/hanh-khach-can-biet/lich-su-phat-trien-nganh-hang-khong-dan-dung-viet-nam-20181004114819061.htm|url-status=live}}</ref> | profit = {{increase}} {{VND|7,713}} тэрбум (2025)<ref name="vietnamairlines">{{cite web|url= https://spirit.vietnamairlines.com/bay-cao-khat-vong-cong-hien/chuyen-dong-24-7/cong-bo-bao-cao-tai-chinh-quy-iv-vietnam-airlines-ghi-nhan-doanh-thu-nam-2025-cao-nhat-lich-su.html|title=Công bố báo cáo tài chính Quý IV, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu năm 2025 cao nhất lịch sử |website=VNA Spirit}}</ref> | num_employees = 5,222 (2024)<ref name="vnairlines">{{cite web|url= https://www.vietnamairlines.com/~/media/FilesDownload/AboutUs/Investor-Relations/Bao-Cao-Thuong-Nien/BCTN%202024/CHU%CC%9BO%CC%9BNG%201%20-%2010%20BCTN%20VNA%20TA.pdf|title=2024 annual report|website=VNA Spirit}}</ref> | headquarters = 200 Нгуен Сон, Бо Де хороо, [[Лонг Бьен дүүрэг]], [[Ханой]], Вьетнам | key_people = {{ubl|Ле Хонг Ха<br>(Ерөнхийлөгч & [[Chief executive officer|CEO]])<ref>{{Cite web|url=https://tuoitre.vn/ong-le-hong-ha-lam-tong-giam-doc-vietnam-airlines-tu-1-1-2021-20201230171827586.htm|website=tuoitre.vn/|date=2020-12-30|language=vi|title=Ông Lê Hồng Hà làm tổng giám đốc Vietnam Airlines từ 1-1-2021|access-date=2026-04-15|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129032628/https://tuoitre.vn/ong-le-hong-ha-lam-tong-giam-doc-vietnam-airlines-tu-1-1-2021-20201230171827586.htm|url-status=live}}</ref><br>Đặng Ngọc Hoà<br>([[Дарга]])<ref>{{Cite web|url=https://vnexpress.net/vietnam-airlines-co-chu-tich-moi-4144169.html|title=Vietnam Airlines có chủ tịch mới|website=VNExpress|date=2020-08-10|language=vi|access-date=2025-04-15|archive-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815015626/https://vnexpress.net/vietnam-airlines-co-chu-tich-moi-4144169.html|url-status=live}}</ref>}} | revenue = {{increase}} {{VND|121,429}} тэрбум (2025)<ref name="vietnamairlines">{{cite web|url= https://spirit.vietnamairlines.com/bay-cao-khat-vong-cong-hien/chuyen-dong-24-7/cong-bo-bao-cao-tai-chinh-quy-iv-vietnam-airlines-ghi-nhan-doanh-thu-nam-2025-cao-nhat-lich-su.html|title=Công bố báo cáo tài chính Quý IV, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu năm 2025 cao nhất lịch sử |website=VNA Spirit}}</ref> | hubs = {{ubl |[[Нойбай олон улсын нисэх буудал|Ханой]] |[[Таншоннят олон улсын нисэх буудал|Хошимин]] }} | secondary_hubs = {{ubl|[[Дананг олон улсын нисэх буудал|Дананг]]}} | focus_cities = {{ubl |[[Течо олон улсын нисэх буудал|Пномпень]] |[[Сиемреап-Ангкор олон улсын нисэх буудал|Сиемреап]] }} | frequent_flyer = Lotusmiles<ref name="lotus1"/> | alliance = {{ubl |[[SkyTeam]] |[[SkyTeam Cargo]] }} | website = {{URL|www.vietnamairlines.com}} }} [[File:Vietnam Airlines Boeing 777-200ER VN-A141 SIN 2012-4-20.png|300px|thumb|right|{{PAGENAME}}, Boeing 777-200ER]] '''Вьетнамын Эйрлайн''' буюу ({{lang-vi|Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam}}) нь [[Вьетнам|Вьетнамын]] үндэсний авиа компани. [[Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудал|Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудлаас]] олон улсын байнгын нислэг үйлддэг. ==Эшлэл== {{Reflist|1=30em}} {{DEFAULTSORT:Вьетнамын Эйрлайн}} [[Ангилал:Вьетнамын авиа компани]] [[Ангилал:SkyTeam]] [[Ангилал:Ханойн байгууллага]] [[Ангилал:1956 онд байгуулагдсан]] j38iefks7izny73dij3noiv2o1642uk Сөнөд зүүн хошуу 0 29494 853408 800090 2026-04-15T14:46:27Z 唐吉訶德的侍從 5036 853408 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name =Сөнөд зүүн хошуу |official_name = |other_name = |native_name ={{nobold|{{lang|zh-hans|苏尼特左旗}} • {{MongolUnicode|ᠰᠥᠨᠡᠳ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |nickname = |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaXilingolSuniteZuoqi.png |mapsize = |map_caption = Шилийнгол аймаг дахь Сөнөд зүүн хошуу |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label = Сөнөд зүүн |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь хошууны төв |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Хятадын аймаг|Аймаг]] |subdivision_name2 = [[Шилийн Гол аймаг|Шилийн Гол]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Мандалт]] |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date1 = |founder = |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 34,250 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2020 |population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_note = |population_total = 33,643 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |coordinates = {{coord|43.860|N|113.667|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|format=dms|display=it}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[Хятад дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] |postal_code = |area_code = |website = {{URL|http://www.sntzq.gov.cn/}} |footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠰᠥᠨᠡᠳ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Сөнөд зүүн хошуу | monr= Söned Jegün qosiɣu |order=st|s=苏尼特左旗 |t=蘇尼特左旗 |p=Sūnítè Zuǒqí }} '''Сөнөд зүүн хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]:{{MongolUnicode|ᠰᠥᠨᠢᠳ ᠵᠡᠬᠦᠨ ᠬᠤᠰᠢᠭᠤ}}; [[Хятад хэл|хятадаар]] 苏尼特左旗 - ''sūnítè zuǒ qí'') — [[БНХАУ]]-ын [[Өвөр Монгол|ӨМӨЗО]]-ы [[Шилийнгол]] аймгийн харьяа [[хошуу]]. Араараа [[Монгол Улс]]тай 316 км зурвасаар хиллэж, бусад талдаа аймгийнхаа [[Авга хошуу]], [[Шулуун хөх хошуу]], [[Шулуун хөвөөт цагаан хошуу]], [[Сөнөд баруун хошуу]], [[Эрээн хот]]ын нутагтай хаяалдаг. Хошууны 33,469 км<sup>2</sup> нутагт 2007 онд 30,000 хүн амьдарч байсан. ==Түүх== Сөнөд зүүн хошууг 1641 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нэр нь Сөнөд зүүн гарын хошуу байв. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=62-63 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Тэнгис мэргэн ван|Тэнгис]] || Засаг, төрийн мэргэн жүн ван || 1641-1648 || |- | Тэнгидэй || Засаг, төрийн жүн ван || 1648-1663 || |- | Самжа || Засаг, төрийн жүн ван || 1664-1698 || |- | Чойжигонсрон || Засаг, төрийн жүн ван || 1698-1731 || |- | Ванчин || Засаг, төрийн жүн ван || 1731-1763 || |- | Цэрэнгомбо || Засаг, төрийн жүн ван || 1763-1767 || |- | Арташиди || Засаг, төрийн жүн ван || 1767-1781 || |- | Эрэгэзэн || Засаг, төрийн жүн ван || 1781-1785 || |- | Балжиряримпил || Засаг, төрийн жүн ван || 1785-1820 || |- | Цэвээнжав || Засаг, төрийн жүн ван || 1820-1858 || |- | Тотьбум || Засаг, төрийн жүн ван || 1858-1879 || |- | Цогсүрэн || Засаг, төрийн жүн ван || 1879-1888 || |- | Гомбоцэрэн || Засаг, төрийн жүн ван || 1888-1892 || |- | Магсаржав || Засаг, төрийн жүн ван || 1892-1912 || |- | Ринчинвандуй || Засаг, төрийн жүн ван || 1912-1938 || |- | Khorjorjab || Засаг, төрийн жүн ван || 1941-? || |- |} == Засаг захиргааны хуваарь == 2 [[балгас]] (Мандалт, Баяннуур), 3 [[сум]] (Баян-Уул, Сайханговь, Цагаан-Овоо)-тай. == Эх сурвалж == {{reflist}} *[http://www.xzqh.org/html/index.html www.xzqh.org] {{in lang|zh}} == Гадаад холбоос == * [http://www.sntzq.gov.cn/ sntzq.gov.cn] — [http://www.sntzq.gov.cn/ Сөнөд зүүн хошууны засгийн явдлын сүлжээ] {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] [[Ангилал:Шилийн гол]] [[Ангилал:Сөнөд]] 90mqrpp9jwmcbf35ww51usqlmma26mo 853409 853408 2026-04-15T14:48:18Z 唐吉訶德的侍從 5036 853409 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name =Сөнөд зүүн хошуу |official_name = |other_name = |native_name ={{nobold|{{lang|zh-hans|苏尼特左旗}} • {{MongolUnicode|ᠰᠥᠨᠡᠳ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |nickname = |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaXilingolSuniteZuoqi.png |mapsize = |map_caption = Шилийнгол аймаг дахь Сөнөд зүүн хошуу |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label = Сөнөд зүүн |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь хошууны төв |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Хятадын аймаг|Аймаг]] |subdivision_name2 = [[Шилийн Гол аймаг|Шилийн Гол]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Мандалт]] |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date1 = |founder = |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 34,250 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2020 |population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_note = |population_total = 33,643 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |coordinates = {{coord|43.860|N|113.667|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|format=dms|display=it}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[Хятад дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] |postal_code = |area_code = |website = {{URL|http://www.sntzq.gov.cn/}} |footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠰᠥᠨᠡᠳ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Сөнөд зүүн хошуу | monr= Söned Jegün qosiɣu |order=st|s=苏尼特左旗 |t=蘇尼特左旗 |p=Sūnítè Zuǒqí }} '''Сөнөд зүүн хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]:{{MongolUnicode|ᠰᠥᠨᠢᠳ ᠵᠡᠬᠦᠨ ᠬᠤᠰᠢᠭᠤ}}; [[Хятад хэл|хятадаар]] 苏尼特左旗 - ''sūnítè zuǒ qí'') — [[БНХАУ]]-ын [[Өвөр Монгол|ӨМӨЗО]]-ы [[Шилийнгол]] аймгийн харьяа [[хошуу]]. Араараа [[Монгол Улс]]тай 316 км зурвасаар хиллэж, бусад талдаа аймгийнхаа [[Авга хошуу]], [[Шулуун хөх хошуу]], [[Шулуун хөвөөт цагаан хошуу]], [[Сөнөд баруун хошуу]], [[Эрээн хот]]ын нутагтай хаяалдаг. Хошууны 33,469 км<sup>2</sup> нутагт 2007 онд 30,000 хүн амьдарч байсан. ==Түүх== Сөнөд зүүн хошууг 1641 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нэр нь '''Сөнөд зүүн гарын хошуу''' байв. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=62-63 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Тэнгис мэргэн ван|Тэнгис]] || Засаг, төрийн мэргэн жүн ван || 1641-1648 || |- | Тэнгидэй || Засаг, төрийн жүн ван || 1648-1663 || |- | Самжа || Засаг, төрийн жүн ван || 1664-1698 || |- | Чойжигонсрон || Засаг, төрийн жүн ван || 1698-1731 || |- | Ванчин || Засаг, төрийн жүн ван || 1731-1763 || |- | Цэрэнгомбо || Засаг, төрийн жүн ван || 1763-1767 || |- | Арташиди || Засаг, төрийн жүн ван || 1767-1781 || |- | Эрэгэзэн || Засаг, төрийн жүн ван || 1781-1785 || |- | Балжиряримпил || Засаг, төрийн жүн ван || 1785-1820 || |- | Цэвээнжав || Засаг, төрийн жүн ван || 1820-1858 || |- | Тотьбум || Засаг, төрийн жүн ван || 1858-1879 || |- | Цогсүрэн || Засаг, төрийн жүн ван || 1879-1888 || |- | Гомбоцэрэн || Засаг, төрийн жүн ван || 1888-1892 || |- | Магсаржав || Засаг, төрийн жүн ван || 1892-1912 || |- | Ринчинвандуй || Засаг, төрийн жүн ван || 1912-1938 || |- | Khorjorjab || Засаг, төрийн жүн ван || 1941-? || |- |} == Засаг захиргааны хуваарь == 2 [[балгас]] (Мандалт, Баяннуур), 3 [[сум]] (Баян-Уул, Сайханговь, Цагаан-Овоо)-тай. == Эх сурвалж == {{reflist}} *[http://www.xzqh.org/html/index.html www.xzqh.org] {{in lang|zh}} == Гадаад холбоос == * [http://www.sntzq.gov.cn/ sntzq.gov.cn] — [http://www.sntzq.gov.cn/ Сөнөд зүүн хошууны засгийн явдлын сүлжээ] {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] [[Ангилал:Шилийн гол]] [[Ангилал:Сөнөд]] 3m6ha01i7ekkh79t0qrk67q9f8tswg8 Сөнөд баруун хошуу 0 29496 853410 707412 2026-04-15T15:27:26Z 唐吉訶德的侍從 5036 853410 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Xilin Gol mcp.png|thumb|230px|Шилийнгол аймгийн газрын зурагт «6» гэж дугаарласан нь Сөнөд баруун хошуу]] '''Сөнөд баруун хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]] {{MongolUnicode||h}} - ''сөнид барагун хошигу''; [[хятадаар]] 苏尼特右旗 - ''sūnítè yòu qí'') — [[БНХАУ]]-ын [[Өвөр Монгол]]ын [[Шилийнгол]] аймгийн харьяа [[хошуу]]. Араараа [[Монгол улс]]тай 18 км зурвасаар хиллэж, бусад талдаа аймгийнхаа [[Эрээн хот]], [[Сөнөд зүүн хошуу]], [[Хөвөөт шар хошуу]], өөртөө засах орныхоо [[Улаанцав]] хоттой хаяалдаг. Хошууны 26,700 км<sup>2</sup> нутагт 2006 онд 68,700 хүн амьдарч байсан. Дотроо 3 [[балгас]] (Сайхантал, Зүрх, Өргөнтал), 3 [[сум]] (Санбулаг, Сайхан-Өлзий, Эрээннуур)-тай. ==Түүх== Сөнөд баруун хошууг 1642 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нэр нь '''Сөнөд баруун гарын хошуу''' байв. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=62-63 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Сэүсэ || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1642-1646 || |- | Šakidai || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1647-1670 || |- | Гүнгээ || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1670-1673 || |- | Луужан || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1673-1675 || |- | Аюуш || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1675-1693 || |- | Даржав || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1693-1729 || |- | Ванчинцэсрэн || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1729-1741 || |- | Данзанцэрэн || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1741-1744 || |- | Лэнгүнцэрэн || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1744-1751 || |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1751-1759 || |- | Цэрэнгомбо || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1759-1802 || |- | Раднаашиди || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1802-1826 || |- | Бүрнишири || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1826-1855 || |- | Будмандала || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1855-1863 || |- | Намжилванчиг || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1863-1908 || |- | [[Дэмчигдонров]] || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1908-1938 || |- | Долгорсүрэн || Засаг, төрийн Дүүрэн жүн ван || 1938-1945 || |- |} == Эх сурвалж == {{reflist}} == Гадаад холбоос == * [http://www.sntyq.gov.cn/ sntyq.gov.cn] — [http://www.sntyq.gov.cn/ Сөнөд баруун хошууны засгийн явдлын сүлжээ] {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] [[Ангилал:Шилийн гол]] [[Ангилал:Сөнөд]] g5zoe3i9lo79nomnuxka0shbryvxedz Магсаржаламын Баярмагнай 0 31244 853406 848008 2026-04-15T13:04:17Z ~2026-23087-60 103971 853406 wikitext text/x-wiki {{Жүжигчин | төрсөн_өдөр = {{bda|1978|10|6}} | төрсөн_газар = [[Монгол улс|Монгол]] улсын [[Баянхонгор]] аймаг | яс_үндэс = [[Монгол үндэстэн]] | иргэн = {{MGL2}} | ажил_үйл = Жүжигчин, | тайзны_нэр = Магнай, Баярмагнай | төрөл = Хошин урлаг, Тайзны урлаг, Кино урлаг | дүр_маяг = том бие, хүүхэн шиг дуугардаг, гэнэн,<br>сайхан дуулдаг, том хамартай эр | танил_үе = 2000-аад оны эхэн — одоо | хамтлаг = «Маск» продакшн | алдар_нэр = '''Төр нийгмийн шан'''<br />Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан<br />[[Монгол улсын гавьяат жүжигчин]] }} '''Магсаржаламын Баярмагнай ('''[[1975 он|1978]] оны [[10 сарын 6]]-нд Монгол улсын [[Баянхонгор]] аймагт төрсөн) - Монгол улсын [[Монгол улсын гавьяат жүжигчин|гавьяат жүжигчин]], [[Монгол улс]]ын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн эрэгтэй [[жүжигчин]], дуучин, бүжигчин. == Намтар == М.Баярмагнай 1996 онд Баянхонгор аймгийн I арван жилийн сургуулийг дүүргсэнсэн. 1996 онд [[Соёл Урлагийн Их Сургууль|СУИС]]-д элсэж ороод кино драмын ангид сурч 2000 онд төгсчээ. Сургуулиа төгсөөд [[Улсын Драмын Эрдмийн Театр|УДЭТ]]-д жил гаруй ажиллаад хошин урлагт хөл тавьж «Эрхэм элч», «Өнгөт инээд» хамтлагт элссэн. 2007 онд нэг хамтлагт байсан Мөнхсайхан, [[Пунцагийн Эрдэнэзаан|П.Эрдэнэзаан]] хоёрын хамтаар «Маск» продакшныг байгуулан тусдаа гарч амжилттай явна. ==Бүтээл== ===Кино=== *[[Бурхан өршөөг]] - (2012) *[[Тусгай ажиллагаа]] - (2014) *[[Хөгжилтэй өдөр]] - (2015) *[[Би ээж болмоор байна]] - (2016) *Улаанбаатарт нэг удаа - (2019) *Хөөрхөн ээжтэй охин - (2019) *Таарсан хоёр - (2020) *Нийслэл хүүхэн - (2021) *Нийслэл хүүхэн 2 - (2022) *архинаас гаргасан чоно *архинаас гаргасан чоно2 *архинаас гаргасан чоно3 ==Гавьяа шагнал== * 2018 оны [[12 сарын 28]]-нд гавьяат жүжигчин цол хүртсэн. * Үндэсний бөхийн сумын заан цолтой. == Цахим холбоос == * [https://gogo.mn/r/k7xkl М.Баярмагнай ГАВЬЯАТ ЖҮЖИГЧИН цол хүртлээ] * [https://ubn.mn/p/50500 М.Баярмагнай: Би архинаас татгалзаад удаж байна. Ядраад унтаж байхад бичлэг хийсэн] {{DEFAULTSORT:Баярмагнай, Магсаржаламын}} [[Ангилал:Инээдмийн жүжигчин]] [[Ангилал:Монголын жүжигчин]] [[Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)]] [[Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч]] [[Ангилал:Баянхонгорынхон]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1978 онд төрсөн]] [[Ангилал:Амьд хүн]] __FORCETOC____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ 3cdvdw46pbnwx10z33phg0vfbhf0hy2 Паспорт 0 34044 853440 853287 2026-04-15T18:55:48Z SpinnerLaserzthe2nd 66731 ([[c:GR|GR]]) [[File:PMA-ICAO2010.jpg]] → [[File:Malaysia Passport.svg]] 853440 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Passports Front.jpg|thumb|Дотор, гадар нүүрний жишээ]] '''Паспорт''' ([[Франц хэл|франц]]. ''passeport'', [[Итали хэл|итали]]. ''passaporto'' гэж [[Латин хэл|латин]]. ''passer'' — нэвтрэх, ''port'' - боомт гэсэн үгнээс гаралтай. Нэг ёсны усан боомтоор буюу улсын хил нэвтрэхэд шалгуулдаг зөвшөөрлийн бичиг байжээ) - Улсын хилийг / боомтыг давж, гадаадад байхдаа эзэмшигч хүний иргэншил, нас, хүйс зэргийг нотолсон бүртгэлийн үндсэн баримт бичиг юм. Паспорт нь иргэний харьяаллыг илэрхийлдэг боловч байнга оршин суугаа улсыг заавал зааж өгөх шаардлагагүй. == Түүх == Паспорттай төстэй үүрэг гүйцэтгэж байсан бичиг цаасны талаарх хамгийн анхны мэдэгдлүүдийн нэг нь МЭӨ 450 оны үеийн еврей Библийн Нехемиа 2: 7-9-д дурдагдсан байдаг. Персийн Артаксеркс хаанд үйлчилж байсан Нехемиа Иуда руу явах зөвшөөрлийг хаанаас хүсчээ; Хаан зөвшөөрч, "голын цаад талын захирагчдад" Нехемиаг газар нутгаараа саадгүй аялуулахыг хүссэн бичиг үйлдэж өгсөн аж. Паспорт нь хятадын [[Цинь улс|Цинь гүрний]] үед биш юм гэхэд [[Хань улс|Баруун Хань]] улсын үеэс Хятадын эрх баригчдын хувьд чухал бичиг баримт байв. Тэд нас, өндрийн болон биеийн бусад онцлог зэрэг дэлгэрэнгүй мэдээлэлийг агуулдаг байжээ. Эдгээр паспорт нь эзэн хааны мужууд болон хяналтын цэгүүдийн хооронд хүмүүсийн шилжилт хөдөлгөөн хийхэд ашигладаг байсан. Хүүхдүүдэд хүртэл паспорт хэрэгтэй байсан ч эхийнхээ асрамжид байгаа нэг эсвэл түүнээс доош насныханд шаардлагагүй байжээ. [[Файл:Passport issued by the autonomous Mongolian Foreign Yamen.png|thumb|right|Паспорт гээд үгийг Монголоор "Хамгаалах тэмдэгт бичиг" гэж нэрлэдэг байв.]] Дундад зууны Европт зарим нэг баримт бичгийг орон нутгийн засаг захиргаанаас зорчигчдод олгодог байсан. Францад, 1867 оны хуулиар 1878 онд байгуулагдсан нийгмийн сөрөг хөдөлгөөнийг хянахын тулд олон нийтийн дэг журмын дагуу паспортоор хөдөлгөөн хянах боломжийг олгожээ. 1879 онд Францын эзэнт гүрэн Оросоос ирсэн шилжин суурьшигчдаас паспорт шаарддаг болсон. Польшоос 1885 онд 30 мянган цөллөгсдийг албадан гаргажээ. 1894 оноос эхлэн Герман улсад зорчих гадаадын иргэдэд зориулсан паспорт авах шаардлагатай бий болсон байна. 1905 онд байгуулагдсан Германы хөдөө аж ахуйн ажилчдын агентлаг тэдгээрийг хянах үүрэгтэй байжээ. Манж [[Чин гүрэн|Чин гүрний]] үед Оросын эзэнт гүрэнтэй харьцахдаа "PASSPORT" гэсэн үгийг 1845 онд "護照" болгон орчуулсан байна. Богд хаант Монгол улсын Гадаад явдлын яам нь Хятад руу аяллын баримт бичгийг олгож байсан. [[Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс]]ад 1925 он хүртэл үндэсний гадаад паспорт гэж байсангүй. Улсын анхдугаар Их Хуралд Гадаад явдлын яамны сайдаас оруулсан илтгэлд зориулж 1924 оны 11-р сарын 12-нд гаргасан тогтоолын 9 дүгээр зүйлд “...Гадаад улс оронд одогчдод түүний төрсөн газар, нас, төрөл садан, аж явдал зэргийг тодорхойлсон паспорт гэдэг үнэмлэх бичгийг шийтгэн олгуулж оруулбал зохино” гэж тогтоожээ. Энэ саналыг 1925 оны 4 дүгээр сарын 3-нд Засгийн газрын 11 дүгээр хурлаар хэлэлцээд “Энэхүү паспорт бичгийг олгуулах нь зүйтэй болох тул эл бичгийг дэвтэр болгон үйлдүүлбээс зохино” гэжээ. Ийнхүү Монгол Улсын гадаад паспорт түүхнээ бий болсон бөгөөд түүнийг цаашид боловсронгуй болгох талаар 1926 онд Засгийн газрын хурал, Улсын III Их Хурал, 1927 оны Улсын IV Их Хурал тус тус хэлэлцсэн байна. 1926 оноос гадаадад суралцаж эхэлсэн оюутны асуудлыг Гадаад явдлын яам хариуцах болсны зэрэгцээ Монголд байгаа гадаадын иргэдийн байдал Монголын төр, засгийн анхаарлын төвд ямагт байсаар иржээ. Гадаадын харьяат нарт хамгаалах бичиг олгох тухай дүрмийг Ардын Засгийн газар 1921 онд батлан гаргажээ. Энэ асуудлыг Гадаад явдлын яам хариуцаж байсан учир ийм баримт бичиг олгох нь юуны өмнө аль улсын иргэн болох, ямар ажил хөдөлмөр эрхлэн амьдран суугааг тодруулан тогтооход чухал байв. Хамгаалах тэмдэгт бичиг нь гадаадын иргэдийн Монголд оршин суух үнэмлэх юм. 1920 онд [[Үндэстнүүдийн Лиг]] паспорт, аяллын бичиг баримтын талаар тусгай бага хурал зохион байгуулж байжээ. Паспортын системийн зарчмуудыг 1926, 1927 оны дараагийн бага хурлуудаар тодорхойлсон болно. НҮБ 1963 онд үүнтэй төстэй бага хурал хийсэн боловч дэлхийн паспортын системийн үндсэн зарчмуудын талаар санал нэгдэж чадаагүй юм. 1980-аад оны эхээр ийм зөвлөмжийг голчлон баталсан (ICAO-ийн ивээл дор). Жишээлбэл, тэд 88.0 × 125.0 мм хэмжээтэй олон хуудастай баримт бичиг болох орчин үеийн паспорт хэвлэх форматыг баталсан ажээ. Өнөөгийн байдлаар ихэнх орнонд дотооддоо хуванцар карт болох [[Иргэний үнэмлэх]] паспортын үүрэг гүйцэтгэх болжээ. == Жишээ нь == === Ази тивийн улс орон бүрийн гадаад паспорт === Энэ хуудсанд [[Ази]] тивд оршдог бүрэн эрхт улс, заримдаг эрхт хоёр орон ([[Тайвань]], [[Палестин]]), харьяат хоёр орон ([[Хонконг]], [[Макао]]) тус бүрийн иргэдийг гадаад улсад аялж жуулчлахад шаарддаг паспортын нүүр хавтасны зургуудыг харуулж байна. ==== [[Дорнод Ази]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:PassportMongolia.png|{{MGL}}|alt=Монгол Зураг:JapanpassportNew10y.PNG|{{JPN}}|alt=Япон Зураг:People's Republic of China Passport 2012.svg|{{CHN}}|alt=Хятад (БНХАУ) Зураг:KOR ePassport.jpg|{{KOR}}|alt=Өмнөд Солонгос </gallery> ==== [[Зүүн Өмнөд Ази]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:Brunei biometric passport.jpg|{{BRN}}|alt=Бруней Зураг:Vietnam passport 1998.JPG|{{VIE}}|alt=Вьетнам (БННЖВУ) Зураг:Cover of East Timorese Passport.jpg|{{TLS}}|alt=Зүүн Тимор Зураг:Indonesian E-Passport.jpg|{{IDN}}|alt=Индонез (БНИндУ) Зураг:Laos Passport.svg|{{LAO}}|alt=Лаос Зураг:Malaysia Passport.svg|{{MYS}}|alt=Малайз Зураг:Cover of Burmese Passport.jpg|{{MMR}}|alt=Мьянмар Зураг:Thailand ePassport.jpg|{{THA}}|alt=Тайланд </gallery> ==== [[Дундад Ази]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:P TJK NEW.jpg|{{TJK}}|alt=Тажик (БНТажУ) Зураг:Turkmen Passport.svg|{{TKM}}|alt=Туркменистан Зураг:Passport of citizen of Uzbekistan. Cover.JPG|{{UZB}}|alt=Узбекистан Зураг:Kazakhstan Passport.svg|{{KAZ}}|alt=Казахстан Зураг:Passport Kyrgyz Republic.png|{{KGZ}}|alt=Киргиз </gallery> ==== [[Өмнөд Ази]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:New nepalese passport front.jpg|{{NPL}}|alt=Балба Зураг:Bangladeshi E-Passport.svg|{{BGD}}|alt=Бангладеш Зураг:Maldives ePassport.jpg|{{MDV}}|alt=Мальдив Зураг:Pakistan Passport.jpg|{{PAK}}|alt=Пакистан Зураг:Sri Lankan Passport.jpg|{{LKA}}|alt=Шри Ланка Зураг:Indian Passport.jpg|{{IND}}|alt=Энэтхэг </gallery> ==== [[Өрнөд Ази]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:Azerbaijan Passport.svg|{{AZE}}|alt=Азербайжан Зураг:Armenia Passport.svg|{{ARM}}|alt=Армени Зураг:Georgian passport.jpg|{{GEO}}|alt=Гүрж Зураг:IsrPass.jpg|{{ISR}}|alt=Израил Зураг:Iranian Biometric Passport Cover.jpg|{{IRN}}|alt=Иран Зураг:Cover of Iraqi Passport.jpg|{{IRQ}}|alt=Ирак Зураг:Yemen Passport.svg|{{YEM}}|alt=Йемен Зураг:Question mark.svg|{{JOR}}|alt=Йордан Зураг:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{LBN}}|alt=Ливан Зураг:Turkish e-passport.jpg|{{TUR}}|alt=Турк </gallery> === Америк тивийн Үндсэн улс орон бүрийн гадаад паспорт === ==== [[Хойд Америк]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:Current_cover_Cuban_passport.JPG|{{CUB}}|alt=Куба Зураг:Us-passport.jpg|{{USA}}|alt=Америкийн Нэгдсэн Улс Зураг:Pasaporte Mexicano.jpg|{{MEX}}|alt=Мексик Зураг:Front cover of the Panamanian biometric passport.jpg|{{PAN}}|alt=Панам </gallery> ==== [[Өмнөд Америк]] ==== <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:Passport of Brazil (2019).png|{{BRA}}|alt=Бразил Зураг:Portada del pasaporte biométrico actual, vigente desde 2013.jpg|{{CHI}}|alt=Чили Зураг:Biometric Passport Peru.jpg|{{PER}}|alt=Перу Зураг:Pasaporte Venezolano Mercosur.jpeg|{{VEN}}|alt=Венесуэл </gallery> === [[Далайн орнууд]] улс бүрийн гадаад паспорт === <gallery class="center" widths="100px" heights="150px"> Зураг:Micronesia passport.jpg|{{FSM}}|alt=Микронезийн Холбооны Улс Зураг:NzE-passport.jpg|{{NZL}}|alt=Шинэ Зеланд Зураг:Cover of Papua New Guinean Passport.gif|{{PNG}}|alt=Папуа Шинэ Гвиней </gallery> [[Ангилал:Гадаад паспорт]] [[Ангилал:Олон улсын аяллын баримт бичиг]] [[Ангилал:Цагаачлалын эрх зүй]] [[Ангилал:Аяллын эрх зүй]] [[Ангилал:Эрх зүйн түүх]] pu5t0o5oymzfv8br2soszhvy43zp7na Монголын хөрөнгийн бирж 0 35407 853475 848330 2026-04-15T21:05:01Z Enkhsaihan2005 64429 853475 wikitext text/x-wiki {{Short description|Монголын Улаанбаатар дахь хөрөнгийн бирж}} {{Инфобокс бирж | name = Монголын хөрөнгийн бирж | logo =[[File:Logo of Mongolian Stock Exchange.jpg|220px]] | type = [[Хөрөнгийн бирж]] | city = [[Улаанбаатар]] | country = [[Монгол]] | coor = {{coord|47|55|04.6|N|106|54|57.0|E|type:landmark}} | foundation = 1991 оны 1 сарын 18 | owner = Төрийн | key_people = Д. Мөнхбат (захирлын үүрэг гүйцэтгэгч),<br>Х.Алтай (CEO) | currency = [[Төгрөг]] (MNT) | listings = 186<ref>{{cite web|url=http://www.mse.mn/index.php?module=stock&view=mores|title=Монголын хөрөнгийн бирж}}</ref> | mcap = MNT 10.9 их наяд (USD 3.2 тэрбум) (2023 оны 7 сар),<ref name="mse.mn">{{cite web|url=http://www.mse.mn/doc/ariljaa/Rev11_02.pdfs|title=Монголын хөрөнгийн бирж|access-date=2025-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810202417/http://mse.mn/doc/ariljaa/Rev11_02.pdfs|archive-date=2016-08-10|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.business-mongolia.com/mongolia/2011/10/21/daily-mongolian-stock-exchange-news-12/ |title=Daily Mongolian Stock Exchange News &#124; Mongolia Business and Mongolian Daily Business News |access-date=2025-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419071457/http://www.business-mongolia.com/mongolia/2011/10/21/daily-mongolian-stock-exchange-news-12/ |archive-date=2012-04-19 |url-status=usurped }}</ref> | volume = MNT 580.51 тэрбум (2022) | indexes = TOP20, MSE A and MSE B<ref>{{cite web|url=http://www.mse.mn/index.php?module=top|title=Монголын хөрөнгийн бирж}}</ref> | homepage = [http://mse.mn/ mse.mn] }} '''Монголын хөрөнгийн бирж''' нь [[Монгол улс]]ад үйл ажиллагаа явуулж буй анхны хөрөнгийн бирж. ==Түүх== [[File:Mongolian Stock Exchange (2025).jpg|thumb|Монголын хөрөнгийн бирж]] Монгол Улс төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас [[Зах зээлийн эдийн засаг|зах зээлийн эдийн засагт]] шилжих шилжилтийн түүхэн үе шатанд Монгол Улсын Засгийн газрын 1991 оны 01 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 22 тоот тогтоолоор улсын [[Өмч хувьчлал|Өмч хувьчлалын]] ажлыг эхлүүлэх, цаашид [[Үнэт цаасны зах зээл|Үнэт цаасны зах зээлийг]] хөгжүүлэх зорилгоор Монголын хөрөнгийн биржийг үүсгэн байгуулсан. Анх Хөрөнгийн бирж байгуулагдаад Монголбанкны байранд байралж дараа нь Санхүү, эдийн засгийн техникум /өнөөгийн Санхүү эдийн засгийн дээд сургуульд/ сүүлд өнөөгийн байшинд /О.Элдэв-Очирын нэрэмжит Хүүхэд, залуучуудын кинотеатр байсан/ шилжин орж Австрийн компаниар дотоод гадаад засал хийлгэж тоног төхөөрөмжөө суурилуулсан байна. Засгийн газрын өмч хувьчлалын бодлогын хүрээнд 1992-1995 онуудад нийт 475 улсын үйлдвэрийн газрыг хувьцаат компанийн хэлбэрт шилжүүлэн, тэдгээрийн нийт 8.2 тэрбум төгрөгийн үнэлгээ бүхий 96.1 сая ширхэг хувьцааг МХБ-ээр дамжуулан иргэдэд хөрөнгө оруулалтын эрхийн бичгээр эзэмшүүлэн 1995 оноос бэлэн мөнгөний арилжаа буюу үнэт цаасны хоёрдогч зах зээлийг эхлүүлсэн. 1994 онд анх Yнэт цаасны хууль батлагдсанаар Yнэт Цаасны Хороо байгуулагдаж, МХБ-ийн санхүүжилтээр үйл ажиллагаа явуулж байсан 29 брокерийн пүүсийг хувьчилж, Засгийн газрын 1995 оны 170 тоот тогтоолоор МХБ-ийн түр дүрмийг шинэчлэн баталсанаар МХБ нь зөвхөн үнэт цаас арилжих, түүнтэй холбоотой ажил үйлчилгээ эрхлэх зорилго бүхий төрийн өмчийн, ашгийн төлөө бус хуулийн этгээдийн статустай болсон юм. Засгийн газар 1996 онд төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор анх бонд гаргаж байсан бол 2011 онд Засгийн газрын бондын арилжаа 14 удаа явагдаж, “4000 төрийн албан хаагчдыг орон сууцны урт хугацаат зээлд хамруулах” хөтөлбөрийн санхүүжилтэд 65.0 тэрбум төгрөгийн бонд, ноос ноолуурын болон жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих хөтөлбөр”-ийн санхүүжилтэд 171.7 тэрбум төгрөгийн бонд арилжиж, нийт 236.7 тэрбум төгрөгийн үнийн дүн бүхий 2.4 сая ширхэг бондыг арилжаалж байжээ. Харин 2002 онд “Yнэт цаасны зах зээлийн тухай хууль” шинэчлэгдэн батлагдаж, Засгийн газрын 2003 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрийн 72 тоот тогтоолоор Монголын хөрөнгийн биржийг үнэт цаасны арилжаа болон хуулиар хориглоогүй бусад ажил, үйлчилгээ эрхлэх төрийн өмчит хувьцаат компани болгон өөрчлөн зохион байгуулсан байна. МХБ-ийн үйл ажиллагааны үндсэн чиг үүрэг нь хувьцаат компаниудын үнэт цаасыг тодорхой шалгуурын дагуу бүртгэн авч ангилал тогтоох, техник программ хангамжийн найдвартай байдлыг хангасны үндсэн дээр үнэт цаасны арилжааны бэлэн байдлыг хангах, арилжааг ил тод, шударга явуулж, олон нийтийг үнэт цаасны арилжааны мэдээ, мэдээллээр хангаж, хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах явдал юм. 1999 оноос шилдэг 75 хувьцаат компанийн хувьцаанаас бүрдсэн ТОП-75 индексийг тооцож эхэлсэн бөгөөд 2003 оноос сагсад орох компанийн тоог цөөрүүлж, [[Топ 20 индекс]] тооцох болсон. 2015 оны 10-р сарын 13-ны өдрийн Санхүүгийн зохицуулах хорооны ээлжит бус хуралдаанаар Монголын Хөрөнгийн Биржийг өөрийгөө зохицуулах байгууллагаар бүртгэх шийдвэрийг гаргасан. Өөрийгөө зохицуулах байгууллагын статустай болсноор өөрийн гишүүн [[үнэт цаасны компани]], бүртгэлтэй [[Хувьцаат компани|хувьцаат компаниудад]] нэгдсэн стандарт, ёс зүйн хэм хэмжээ тогтоож мөрдүүлэх, шалгуур, шаардлага хангахгүй байгаа компанид хариуцлага хүлээлгэн өргөн хэмжээнд ажиллахаас гадна [[Хөрөнгийн зах зээл|хөрөнгийн зах зээлийн]] чиглэлээр гадаадын хөрөнгийн бирж, олон улсын байгууллагатай хамтран ажиллах бүхий л боломж нээгдэж байгаа юм. == Гүйцэтгэх захиралууд == 1. [[Найдансүрэнгийн Золжаргал]] /1991-1995/ 2. Очирбалын Энхбаяр /1995-1999/ 3. [[Очирбатын Батбилэг]] /1999-2000/ 4. Сонгины Энхбаатар /2000-2004/ 5. Д.Дорлигсүрэн 6. [[Хангайн Алтай]] /2015-2023/ 7. Б.Дөлгөөн /2025 оны 1-р сараас үүрэг гүйцэтгэгч/ == Эх сурвалж == {{reflist}} == Гадны холбоос == {{Commons category|Mongolian Stock Exchange|Монголын хөрөнгийн бирж}} *[https://web.archive.org/web/20121227115041/http://www.mse.mn/ Албан ёсны сайт] [[Ангилал:Хөрөнгийн бирж]] [[Ангилал:Монголын эдийн засаг]] bk43yj4j5j4dpn52qfxndvjmrn2y78w Баруун Монгол 0 36217 853559 820578 2026-04-16T09:58:31Z HorseBro the hemionus 100126 Changed redirect target from [[Ойрадууд]] to [[Зүүнгарын Хаант Улс]] 853559 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Зүүнгарын Хаант Улс]] 5bzqnfeztckskveri8sr5ges7s21br4 Тоёота, Айчи 0 37543 853485 836780 2026-04-15T21:32:08Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Тоёота (Айчи)]] to [[Тоёота, Айчи]] 836780 wikitext text/x-wiki '''Тоёота''' (豊田 - Toyota), <small> Тоёта, Тойота</small> — [[Япон]] улсын [[Чүбү]] мужийн [[Айчи]] аймгийн 42 түмэн хүнтэй [[хот]].<ref>2013.10.01-д 420,342 хүн оршин сууж байсан.</ref> ==Тайлбар== {{лавлах холбоос}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Toyota, Aichi|Тоёота}} [[Ангилал:Айчи аймгийн коммун]] [[Ангилал:Тоёота (Айчи)| ]] [[Ангилал:Айчи мужийн суурин]] 81xiu7xrih0k2k3lq7evz2xcpomaqpe VietJet Air 0 47676 853459 749055 2026-04-15T20:31:50Z Enkhsaihan2005 64429 853459 wikitext text/x-wiki {{Short description|Вьетнамын хямд өртөгтэй авиа компани}} {{Инфобокс авиа компани | airline = VietJet Air | logo = VietJet Air logo.svg | image = VietJetAir (VN-A817) Airbus A330-343 departing Melbourne Airport.jpg | caption = VietJet Air [[Airbus A330-300]] | IATA = VJ | ICAO = VJC | callsign = VIETJET<ref>{{cite web|title=JO 7340.2J Contractions|url=https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2J_Chg_1_dtd_10_10_19.pdf|website=Холбооны нисэхийн захиргаа|access-date=2026-04-15|date=2019-10-10}}</ref> | founded = {{start date and age|2007|11|30}} | commenced = {{start date and age|2011|12|25}} | ceased = | bases = {{ubl|class=nowrap | [[Дананг олон улсын нисэх буудал|Дананг]] | [[Нойбай олон улсын нисэх буудал|Ханой]] | [[Катби олон улсын нисэх буудал|Хайфон]] | [[Таншоннят олон улсын нисэх буудал|Хошимин]] | [[Камрань олон улсын нисэх буудал|Камрань]]}} | frequent_flyer = Skyjoy | alliance = | fleet_size = 98 | destinations = [[VietJet Air компанийн чиглэлийн жагсаалт|56]]<ref name="cha">{{Cite web |title=VietJetAir on ch-aviation |url=https://www.ch-aviation.com/portal/airline/VJC |access-date=2023-11-09 |website=ch-aviation |language=en}}</ref> | parent = Sovico Holdings, HDBank | traded_as = {{HOSE|VJC}} | subsidiaries = {{ubl|class=nowrap | [[Thai VietJet Air]] | [[Qazaq Air|VietJet Qazaqstan]]}} | headquarters = [[Танбинь дүүрэг]] , [[Хошимин]], [[Вьетнам]] | key_people = [[Нгуен Тхи Фуонг Тхао]] ([[Chief executive officer|CEO]]) | revenue = 40.414 их наяд VNĐ ($1.722 тэрбум USD) | website = {{URL|www.vietjetair.com}} | aoc = | assets = 68 их наяд VNĐ ($2.557 тэрбум USD) | num_employees = 2,000 }} '''{{PAGENAME}}''' буюу ({{lang-vi|Công ty Cổ phần Hàng không VietJet}}) нь [[Вьетнам|Вьетнамын]] үндэсний авиа компани. [[Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудал|Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудлаас]] олон улсын байнгын нислэг үйлддэг. ==Эшлэл== {{Reflist}} [[Ангилал:Вьетнамын авиа компани]] [[Ангилал:2007 онд байгуулагдсан]] qrzvp7ux6b7q57q9v0sw9mue15lzgud Coldplay хамтлагийн дууны борлуулалт 0 53024 853495 847787 2026-04-15T23:44:53Z Esambuu 42335 853495 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/03/08 | style="text-align:center;"| 2,600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/11/08 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2019/04/19 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/01/10 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 500,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 250,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] 2zjhb754g5hq77hko3m3q898ymbyxmi 853496 853495 2026-04-15T23:52:16Z Esambuu 42335 853496 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/03/08 | style="text-align:center;"| 2,600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/11/08 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2019/04/19 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/01/10 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Fix You'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 65 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] brxf23u41flm0ocmzlxr8ez7eyne78h Санхүүгийн зохицуулах хороо 0 58494 853488 817583 2026-04-15T21:49:30Z Enkhsaihan2005 64429 853488 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс байгууллага | name = Санхүүгийн зохицуулах хороо | logo = Logo Mon+Eng - bosoo.png | logo_size = 200 | abbreviation = СЗХ | predecessor = | formation = {{start date and age|2006|01|25}} | type = Төрийн байгууллага | status = | headquarters = Улаанбаатар, Монгол | services = | leader_title = <!-- defaults to "Leader" --> | leader_name = Д.Баярсайхан | website = [http://www.frc.mn/ www.frc.mn] }} '''Санхүүгийн зохицуулах хороо''' ([[товчлол|товч.]] '''СЗХ''', [[Англи хэл|англ.]] ''Financial Regulatory Commission of Mongolia'')- [[Монгол]] Улсын санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангах, санхүүгийн үйлчилгээг зохицуулах, холбогдох хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавих, хөрөнгө оруулагч, үйлчлүүлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах чиг үүрэг бүхий төрийн байгууллага юм.<ref>{{Cite web |url=http://www.legalinfo.mn/law/details/446 |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2017-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228205842/http://www.legalinfo.mn/law/details/446 |url-status=dead }}</ref> Санхүүгийн зохицуулах хороог анх байгуулахдаа банкнаас бусад санхүүгийн салбарыг хариуцахаар хуульчилж, үүнд нь [[Хувьцаа|үнэт цаас]], [[Даатгал|даатгал]], бичил санхүүгийн салбарын зохицуулалт хамрагдаж байсан бол яваандаа зах зээлийн шинэ тутам харилцаанаас шалтгаалан хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас гаргах үйл ажиллагаа, Зээлийн батлан даалтын сангийн тухай хуульд заасан үйл ажиллагаа, Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хуульд заасан даатгалын үйл ажиллагаа, Хөдөө аж ахуйн биржийн үйл ажиллагаа зэрэг зохицуулалтын хүрээний шинэ үүргүүдийг хариуцах болжээ.<ref>{{Cite web |url=http://www.frc.mn/c/bidniituhai |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2018-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101180622/http://frc.mn/c/bidniituhai |url-status=dead }}</ref> Жил тутам [[Улсын Их Хурал]]д ажлаа тайлагнадаг, түүний харъяа байгууллага. ==Түүх== ===Үнэт цаасны хороо=== [[File:Bondcomission.jpg|thumb|350px|right|Үнэт цаасны хорооны анхны бүрэлдэхүүн АНУ-ын зөвлөх мэргэжилтнүүдийн хамт. 1995 он.]]Үнэт цаасны тухай хууль тогтоомжийн биелэлтийг зохион байгуулах, үнэт цаасны зах зээлд оролцогч этгээдийн үйл ажиллагаанд хяналт тавих, хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах зорилгоор Монгол Улсын Их Хурал [[1994 он]]ы 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн шийдвэрээр Үнэт цаасны хороо хэмээх байгууллагыг бий болгосон нь өнөөгийн Санхүүгийн зохицуулах хорооны үндэс суурь гэж үздэг<ref>{{Cite web |url=http://www.frc.mn/c/tvvx |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224044955/http://frc.mn/c/tvvx |url-status=dead }}</ref>. Үнэт цаасны хорооны анхны дарга нь Ж.Ядамсүрэн, гишүүд нь Д.Буянтогтох, Д.Энхжаргал, Б.Гантөмөр, Д.Балдан-Очир нар байв. Нийгэм эдийн засгийн огт ондоо тогтолцоонд шилжсэн Монгол Улсад өмч хувьчлалын явцад цоо шинээр үүссэн үнэт цаасны зах зээлийг зохицуулах, хянах нь нэлээд мэдлэг, туршлага шаардсан ажил байсан тул [[1995 он]]д [[Америкийн Нэгдсэн Улс|АНУ]]-аас мэргэжилтнүүд урьж, 45 хоногийн сургалт, семинар зохион байгуулжээ. Мөн хорооны дарга, гишүүд АНУ-ын Үнэт цаасны зах зээлийн хүрээлэн, [[Австри|Австрийн]] [[Вена]] хот дахь [[Олон Улсын Валютын Сан|ОУВС]]-ийн сургалтад оролцов. Улмаар Үнэт цаасны хороо нь Бүртгэл санхүү, хөрөнгө оруулалтын, Зах зээлийн зохицуулалтын, Хяналт шалгалтын, Дотоод ажлын гэсэн дөрвөн хэлтэстэйгээр үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ. Үнэт цаасны хороо үйл ажиллагаагаа явуулсан 12 жилийн хугацаанд үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламж дахь анхны мөнгөн хөрөнгийн гүйлгээ хийгдэж (1995), [[Монголын хөрөнгийн бирж|Монголын хөрөнгийн биржид]] анх удаа “ТОП” индекс тооцож, үнэт цаасны хоёрдогч зах зээл нээгдэж (1995), [[Монгол Улсын Засгийн Газар|Засгийн газрын]] бонд анх удаа арилжигдаж ([[1996 он|1996]]), анхны хадгаламж зээлийн хоршоо (1996)<ref>{{Cite web |url=http://moccu.mn/content/2.html |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2017-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221191336/http://moccu.mn/content/2.html |url-status=dead }}</ref>, анхны банк бус санхүүгийн байгууллага байгуулагджээ. ([[1999 он|1999]])<ref>{{Cite web |url=https://www.xacbank.mn/mn/93 |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2017-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319025834/http://www.xacbank.mn/mn/93 |url-status=dead }}</ref> Мөн [[2000 он]]д гадаадын хөрөнгө оруулалттай анхны брокер дилерийн компани байгуулагдаж, [[2001 он]]д компанийн бондын арилжаа анх удаа явагдаж, [[2003 он]]д үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламжийн байгууллага бий болов. Хоршооны тухай, Даатгалын тухай, Компанийн тухай, Банк бус санхүүгийн байгууллагын тухай, улмаар Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрхзүйн байдлын тухай хууль батлагджээ.<ref>{{Cite web |url=http://www.legalinfo.mn/law/details/446 |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2017-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228205842/http://www.legalinfo.mn/law/details/446 |url-status=dead }}</ref> [[2006 он]]ы нэгдүгээр сард УИХ-ын тогтоолоор Үнэт цаасны хороог татан буулгав.<ref>http://masd.mn/wp-content/uploads/files/masd-lesson02.pdf{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Санхүүгийн зохицуулах хороо=== 2005 оны 11 дүгээр сард Монгол Улсын Их хурлаас Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрх зүйн байдлын тухай хууль, 2006 оны 45 дугаар тогтоолоор Санхүүгийн зохицуулах хорооны дүрмийг тус тус баталснаар Үнэт цаасны хорооны чиг үүргийг өргөтгөж, даатгал, бичил санхүүгийн салбарын хяналт, зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх өөрчлөлт хийжээ. Энэ өөрчлөлтийн хүрээнд “Монгол банк”-наас Банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж зээлийн хоршоодын үйл ажиллагаанд хяналт тавих газар, Улсын мэргэжлийн хяналтын газраас Даатгалын салбарын үйл ажиллагаанд хяналт тавих газрыг салган авч, татан буугдсан Үнэт цаасны хорооны орон тоо, цалингийн фондтой нэгтгэн Санхүүгийн зохицуулах хороог мөн оны нэгдүгээр сарын 25-нд байгуулснаар Монгол Улсад банкнаас бусад салбарын нэгдсэн хяналт зохицуулалтын байгууллага бий болов<ref>{{Cite web |url=http://www.frc.mn/c/tvvx |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224044955/http://frc.mn/c/tvvx |url-status=dead }}</ref>. Хороо байгуулагдсан 2006 онд Монголд 139 ББСБ (нийт актив 69.2 тэрбум төгрөг), 56 ХЗХ (нийт актив 15.5 тэрбум төгрөг), даатгалын 21 компани ажиллаж байжээ. ==Бүтэц== [[File:FRCstructure.png|thumb|350px|left|Санхүүгийн зохицуулах хорооны бүтэц]] ==Үйл ажиллагаа== ===2006-2010 он=== Хорооны даргаар [[Дашдоржийн Бадраа|Д.Бадраа]], орон тооны гишүүнээр Б.Шаравсамбуу, Д.Дүгэржав, орон тооны бус гишүүнээр Н.Ганбямба нарын дөрвөн хүн томилогдов. Мөн Р.Амарсайхан даргатай Хяналтын зөвлөлийг дөрвөн хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр байгуулжээ. Мөн оны гуравдугаар сараас тус хороо хадгаламж зээлийн хоршоо эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг олгож эхлэв. 2006 оны долоодугаар сард Хорооны даргаар Д.Баярсайханыг томилжээ. Энэ онуудад Төлбөр тооцоог [[Төгрөг|үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр]] гүйцэтгэх тухай, Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаасны тухай, Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулиуд УИХ-аар батлагдсан бөгөөд СЗХ Олон улсын санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэгт (Alliance for Financial Inclusion) гишүүнээр элсэв. ====Хөрөнгийн зах зээл==== Хөрөнгийн биржийн бүртгэлийг цэгцлэх ажлын хүрээнд 165 ХК-ийн арилжааг зогсоов. Онлайн дансны үйлчилгээ нэвтрэв. Ипотекийн анхдагч зах зээлийг хөрөнгийн зах зээлтэй холбож “МИК бонд”-ыг бүртгэжээ. [[2010 он]]ы наймдугаар сард Монгол Улсын хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээ анх удаа нэг [[Их наяд|их наяд]] төгрөгөөс давав. ====Даатгалын зах зээл==== Олон улсын даатгалын хяналтын байгууллагын гишүүн болов. Даатгалын тухай хуульд заагдсан 21 журам заавар бүхий “Даатгалын багц дүрэм”-ийг баталжээ. Урт хугацааны даатгалын анхны компани байгуулагдав. 2010 онд даатгалын байгууллагуудын дүрмийн сангийн доод хэмжээг хоёр дахин нэмэгдүүлэв. ====Бичил санхүүгийн салбар==== Хоршооны тухай хуулийн зарим заалтыг дагаж мөрдөх тухай хууль батлагдсанаар 468 хоршоог татан буулгах бэлтгэл ажлыг эхлүүлэв. ХЗХ-ны гишүүдийн хохирлын 50 хувь болох 36.1 тэрбум төгрөгийг төрөөс олгожээ. Валют солих цэгүүдийн үйл ажиллагааг СЗХ-ны хяналт зохицуулалтын хүрээнд хамруулав. Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй банкнаас бусад хуулийн этгээд, иргэдийн гүйцэтгэж буй төлбөр тооцооны хяналтын асуудал СЗХ-ны зохицуулалтын хүрээнд хамрагдах боллоо. “Ядуу иргэдийн санхүүгийн үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх” төслийн хүрээнд [[Япон]]ы сангаас 2.5 сая [[Америк доллар|доллар]]ын буцалтгүй тусламж олгов.<ref>{{Cite web |url=http://www.mn.emb-japan.go.jp/mn/bi_relation/2013kunibetuenjo_mn.pdf |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2018-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219150750/http://www.mn.emb-japan.go.jp/mn/bi_relation/2013kunibetuenjo_mn.pdf |url-status=dead }}</ref> ===2011-2015 он=== Зээлийн батлан даалтын сангийн тухай, Хөрөнгө оруулалтын сангийн тухай, Хөдөө аж ахуйн гаралтай бараа, түүхий эдийн биржийн тухай, Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль тус тус батлагдав. УИХ 2014 оны 12 дугаар сард Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргаар З.Нарантуяаг томилов<ref>http://www.shuum.mn/news/catid/34/newsid/22906{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ====Хөрөнгийн зах зээл==== Монголын үнэт цаасны зах зээлд төлбөр тооцооны MIT шинэ систем нэвтрэв. Монголын хөрөнгийн бирж [[Их Британи|Английн]] хөрөнгийн биржтэй “Ажлын мастер гэрээ”-нд гарын үсэг зуржээ.<ref>https://mongolianeconomy.mn/archive/949/{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй үнэт цаасыг арилжааны А, Б хоёр самбарт хуваав. Хөдөө аж ахуйн бирж дээр брокерийн үйл ажиллагаа эрхлэх анхны тусгай зөвшөөрлийг долоон компанид олгов.<ref>http://www.assa.mn/content/11600.shtml?a=social</ref> Үнэт цаасны зах зээлд кастодианы үйлчилгээ эрхлэх анхны тусгай зөвшөөрлийг олгов.<ref>http://www.wikimon.mn/content/56462.shtml{{Dead link|date=Арван нэгдүгээр сар 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Засгийн газрын үнэт цаасны хоёрдогч зах зээлийн арилжааг эхлүүлэв.<ref>http://news.gogo.mn/r/123572{{Dead link|date=Дөрөвдүгээр сар 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Хувийн хэвшлийн биржийн тогтолцооны үндэс тавигдав. 100 хувь даатгагдсан компанийн бондыг зах зээлд анх удаа гаргав.<ref>http://khanlex.mn/2015/08/12/100-%D1%85%D1%83%D0%B2%D1%8C-%D0%B4%D0%B0%D0%B0%D1%82%D0%B3%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B4-%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6/?lang=mn{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====Даатгалын зах зээл==== Зохих тусгай зөвшөөрлийг олгосноор анхны давхар даатгалын компани байгуулагдав. Даатгалын компаниуд хөрөнгө оруулалтын санд хөрөнгө оруулах эрхзүйн орчин бүрдлээ.<ref>http://www.frc.mn/news/1156{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====Бичил санхүүгийн салбар==== Зээлийн батлан даалтын сан байгуулагдаж<ref>https://www.news.mn/?id=127878</ref>, сангийн дүрмийг батлах, түүнд нэмэлт өөрчлөлт оруулахад СЗХ зөвшөөрөл олгохоор болов. Бичил бизнесийг дэмжих хөтөлбөрийг ХЗХ-гоор дамжуулан хэрэгжүүлж, 11 тэрбум төгрөгийн зээлийг 101 ХЗХ, 2712 бизнесийн төсөлд олгожээ. ===2016-=== [[File:Davaasuren AFI.jpg|thumb|350px|right|СЗХ-ны дарга С.Даваасүрэн Олон улсын санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэгийн Захирлуудын зөвлөлд сонгогдов. 2017 он.]] УИХ 2016 оны долоодугаар сард Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргаар С.Даваасүрэнг томиллоо.<ref>[http://unuudur.mn/article/88432 unuudur.mn]</ref> Хороо бүтцээ шинэчилж, долоон газар, дөрвөн хэлтэс, хоёр алба, нийт 14 удирдлагатай болсноор удирдах албан тушаалтны тоо гурав дахин цөөрөв. Монгол Улсын санхүүгийн зах зээлийг 2025 он хүртэл хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөрийг батлав.<ref>[https://mof.gov.mn/2017/11/%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%85%D2%AF%D2%AF%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D0%B0%D1%85-%D0%B7%D1%8D%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%B3-2025-%D0%BE%D0%BD-%D1%85%D2%AF%D1%80%D1%82%D1%8D%D0%BB-%D1%85%D3%A9-3/ mof.gov.mn]{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Герман|ХБНГУ-ын]] Санхүүгийн хяналт шалгалтын байгууллагатай техникийн хамтын ажиллагаа эхлүүлжээ. Хорооны дарга Олон улсын санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэгийн Захирлуудын зөвлөлд сонгогдлоо.<ref>[https://www.news.mn/?id=10513 news.mn]</ref> ====Хөрөнгийн зах зээл==== 2017 оны жилийн эцсийн байдлаар Монголын хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээ 2.1 их наяд төгрөг болов.<ref>https://www.news.mn/?id=266468</ref> Монголын анхны хувийн хөрөнгийн бирж нээгдэв.<ref>http://bloombergtv.mn/%D1%81%D0%B7%D1%85-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BD-%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%BD%D1%8B-%D1%85%D1%83%D0%B2%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6-%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D1%85%D0%BE%D0%BD%D1%85-%D1%86%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BE/?cid=75{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====Даатгалын зах зээл==== Зах зээл дэх нийт хөрөнгө 251.7 тэрбум, нөхөн төлбөр 32.4 тэрбум, цэвэр ашиг 10.2 тэрбум төгрөг болжээ.<ref>https://www.news.mn/?id=266468</ref> ====Бичил санхүүгийн салбар==== Шинээр байгуулагдах ББСБ-уудын хувь нийлүүлсэн хөрөнгийн хэмжээг 2.5 тэрбум төгрөг байхаар тогтоов.<ref>http://news.gogo.mn/r/194705{{Dead link|date=Дөрөвдүгээр сар 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ББСБ-ын зээлийн хүүг дөрвөн жилийн дараа гэхэд хоёр дахин бага болгох бодлогын зорилтоо зарлав. [[2017 он]]ы эцсийн байдлаар, үйл ажиллагаа явуулж буй 535 ББСБ-ын олгосон зээл 592 тэрбум төгрөгт хүрч, зээлийн хүү 4.2 хувиар бууран 3.4% болжээ.<ref>https://www.news.mn/?id=266468</ref> 2016 онд ХЗХ-ны нийт актив 100 тэрбум төгрөгөөс давсан нь салбарын хувьд анхны тохиолдол болов. 2017 оны эцсийн байдлаар, үйл ажиллагаа явуулж буй 290 ХЗХ-ны нийт хөрөнгө 143 тэрбум, хадгаламж 90.9 тэрбум, олгосон зээл 108 тэрбум төгрөгт хүрчээ.<ref>https://www.news.mn/?id=266468</ref> ==Үе үеийн удирдлага== {| class="wikitable" |- ! ! Албан тушаал ! Нэр ! Томилогдсон |- ! 1. | Үнэт цаасны хорооны дарга | Ж.Ядамсүрэн | 1996 оны 11 дүгээр сар |- ! 2. | Үнэт цаасны хорооны дарга | С.Гүндэнбал | 2000 оны 10 дугаар сар |- ! 3. | Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга | Д.Бадраа | 2006 оны 01 дүгээр сар |- ! 4. | Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга | Д.Баярсайхан | 2006 оны 7 дугаар сар |- ! 5. | Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга | З.Нарантуяа | 2014 оны 12 дугаар сар |- ! 6. | Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга | С.Даваасүрэн | 2016 оны 7 дугаар сар |- !7. |Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга |Д.Баярсайхан |2019 оны 11 дүгээр сар |} ==Холбогдох хуулиуд== * Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрх зүйн байдлын тухай хууль * Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хууль * Хадгаламж, зээлийн хоршооны тухай хууль * Даатгалын тухай хууль * Даатгалын мэргэжлийн оролцогчийн тухай хууль * Банк бус санхүүгийн үйл ажиллагааны тухай хууль * Валютын зохицуулалтын тухай хууль * Төрийн албаны тухай хууль * Төрийн хяналт шалгалтын тухай хууль * Даатгалын мэргэжлийн оролцогчийн тухай хууль * Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль * Хөрөнгө оруулалтын сангийн тухай хууль * Хөдөө аж ахуйн гаралтай бараа, түүхий эдийн биржийн тухай хууль * Зээлийн батлан даалтын сангийн тухай хууль * Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хууль * Хадгаламж зээлийн хоршооны тухай хууль * Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хууль * Жолоочийн даатгалын тухай хууль<ref>{{Cite web |url=http://www.frc.mn/legal?category=91 |title=Archive copy |access-date=2018-01-04 |archive-date=2018-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180109221716/http://www.frc.mn/legal?category=91 |url-status=dead }}</ref> ==Гадаадын ижил төстэй байгууллагууд== * [[Оросын Холбооны Улс|ОХУ]]. Төв банк * [[Хятад улс|БНХАУ]]. Үнэт цаасны зохицуулалтын хороо * [[Өмнөд Солонгос|БНСУ]]. Санхүүгийн хяналт шалгалтын хороо * [[Хонконг]]. Үнэт цаас, фьючерсийн хороо * Япон. Санхүүгийн үйлчилгээний агентлаг * [[Польш|БНПУ]]. Санхүүгийн хяналт шалгалтын байгууллага * [[Казахстан]]. Санхүүгийн байгууллага, зах зээлийг хянан зохицуулах агентлаг * ХБНГУ. Санхүүгийн хяналт шалгалтын байгууллага<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_financial_regulatory_authorities_by_country</ref> ==Гишүүнээр нь элссэн олон улсын байгууллагууд== * Санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэг. (Alliance for Financial Inclusion) * Үнэт цаасны хороодын олон улсын байгууллага. (International Organisation of Securities Commissions) * Олон улсын даатгалын зохицуулагчдын холбоо. (The International Association of Insurance Supervisors) * Хүртээмжтэй даатгалын чиглэлээр мэдлэг, мэдээлэл солилцох чуулган. (Mutual Exchange Forum on Inclusive Insurance) ==Сонирхолтой баримтууд== * СЗХ нь [[Монгол Улсын Ерөнхийлөгч]]ийн дэргэдэх Иргэний танхимд ажлаа танилцуулсан төрийн анхны байгууллага юм. (2017 он)<ref>https://prezi.com/p/lil4esjn3cyb/</ref> == Цахим холбоос == * [https://web.archive.org/web/20180105031407/http://www.frc.mn/contact www.frc.mn] ==Эх сурвалж== {{лавлах холбоос|2}} [[Ангилал:Монголын татварын эрх зүй]] [[Ангилал:Санхүүгийн зах зээлийн байгууллага]] [[Ангилал:Монголын санхүүгийн зах зээл|байгууллага]] kk6azbd238wzr1cqnjz8rxgl6mlabj4 Дорнод аймаг дахь Бүсийн Оношилгоо Эмчилгээний Төв 0 66026 853489 838953 2026-04-15T21:49:54Z Enkhsaihan2005 64429 853489 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} Тус эмнэлгийн үндэс суурь нь 1926 онд Хан [[Хэнтий аймаг|Хэнтий]] уулын аймгийн Баянтүмэн Хан-Уулын хошууны Санбэйсийн хүрээ /одоогийн Чойбалсан хот/-нд Зөвлөлт Орос улсаас уригдаж ирсэн эмч А.И.Брожок, хэлмэрч сувилагч Н.Доржсүрэнгийн хамт 4 ортой эмнэлэг байгуулагдсанаар эхэлсэн түүхтэй. '''Дорнод аймаг дахь Бүсийн Оношилгоо Эмчилгээний Төв''' (БОЭТ) нь Монгол Улсын Дорнод аймгийн Чойбалсан хотод байрлах бүсийн хэмжээний оношилгоо, эмчилгээний төв юм. Төв нь Дорнод, Сүхбаатар аймгийн бүх сум, Хэнтий аймгийн Дадал, Баян-Овоо, Батноров, Норовлин, Бэрх, Баян-Адарга сумдын 234,000 км² нутаг дэвсгэрт оршин суух 146,000 оршин суугчдэд үндсэн болон төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн эмчилгээ, яаралтай тусламж үзүүлэх гол үүрэгтэй. == Түүх == Төвийн үндэс суурь нь 1926 онд Хан Хэнтий уулын аймгийн Баянтүмэн Хан-Уулын хошууны Санбэйсийн хүрээ (одоогийн Чойбалсан хот)-нд Зөвлөлт Орос улсаас уригдаж ирсэн эмч А.И.Брожок, хэлмэрч сувилагч Н.Доржсүрэнгийн хамт 4 ортой эмнэлэг байгуулагдсанаар эхэлсэн. 2001 онд Засгийн газрын 194-р тогтоолоор аймгийн Нэгдсэн эмнэлгийн боловсон хүчин, материаллаг бааз тулгуурлан бүс нутгийн хүн амд үзүүлэх эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмжийг сайжруулах зорилгоор одоогийн хэлбэрээр байгуулагдсан. 2002 оны 12 сард Улсын Их Хурлын 93 тоот тогтоолоор төрийн өмчийн хорооны харьяа байгууллага болгон өөрчлөн зохион байгуулагдсан. Төв нь мэргэжлийн үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрлийн 05 тоот гэрчилгээтэй, ЭМЯ-ны 146/2008 тоот батламжаар магадлан итгэмжлэгдсэн төрийн өмчийн байгууллага юм. == Үйл ажиллагаа == Төв нь бүс нутгийн эмнэлгүүдийн эмч мэргэжилтнүүдийн мэдлэг чадварыг дээшлүүлэх, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх, анагаах ухааны судалгаа шинжилгээний ажил эрхлэх гол үүрэгтэй. ЭМСайдын тушаалаар батлагдсан оношилгоо эмчилгээний жагсаалтад орсон тусламж үйлчилгээний 85.9%-ийг бие даан бүрэн үзүүлж, 8.5%-ийг 3 дахь шатлалын эмч нартай хамтран үзүүлдэг. 2017 оны байдлаар төв нь 501 орон тоотой, 25 үзлэгийн кабинет, 16 тасаг нэгжтэй, 336 ортой ажиллаж байсан. Их эмч 101 (нарийн мэргэжлийн 92, ерөнхий мэргэжлийн 21), сувилагч эмнэлгийн тусгай мэргэжилтэн 222 ажиллагчтай. Төвд компьютер томограф, доплер эхограф, тархины цахилгаан бичлэг, дурангийн мэс засал, маммаграф, КТГ, зүрхний эхограф, холтер монитор, гемодиализ, дижитал рентген, микроскоп, мэдээллийн цахим технологи, алсын зайн оношилгоо зэрэг орчин үеийн тоног төхөөрөмж ашигладаг. Зүрх судас, эх нярай, эмгэг судлал, дүрс оношилгооны чиглэлээр алсын зайн тусламж үйлчилгээг хөгжүүлж, Улаанбаатар хотын ШКТЭ-ийн Зүрх судасны төв, ЭХЭМҮТ-ийн алсын зайн оношилгооны баг, эмгэг судлалын төв, SST-ийн төслийн баг, Бельги улсын Брюсселийн Их сургуулийн эмнэлэг, БНСУ-ын Инчоны Их сургуулийн АНАН эмнэлгийн профессор, багш, зөвлөх эмч нартай шууд харьцаж оношилгоо эмчилгээний асуудлыг шийдвэрлэн ажилладаг. == Хөгжүүлэлт ба төслүүд == * 2001 онд Япон Улсын Засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар тоног төхөөрөмжийн 40 шахам хувийг шинэчлэсэн. * 2003-2008 онд ЭМСХ-2 төслийн хүрээнд барилгын засвар, эмнэлгийн болон мэдээллийн технологийн тоног төхөөрөмжөөр хангах хөрөнгө оруулалт хийсэн. * Люксембургийн Засгийн Газар, НҮБ-ын Хүн амын сангийн төслөөр зүрх судас болон эх нярайн алсын зайн оношилгооны кабинетуудыг байгуулан тоног төхөөрөмжөөр ханган эмч, мэргэжилтнийг сургаж бэлтгэсэн. * 2008 онд Монгол Улсын Их хурал, Засгийн газар, ЭМЯ-ны санаачилга, Белгийн Вант Улсын Засгийн газрын урт хугацааны хөнгөлттэй зээлийн хөрөнгөөр оношилгоо эмчилгээний хүчин чадлыг бэхжүүлж, Монгол улсын хоёр дахь шатлалын загвар эмнэлэг болгон хөгжүүлэх төсөл хэрэгжүүлсэн. * Азийн Хөгжлийн Банкны ЭМСХ-2 төслийн хүрээнд хөрөнгө оруулалт хийгдсэн. * АХБ-ны төслийн шугамаар амьжиргааны баталгаажих түвшнээс доогуур орлоготой өрхөд эрхийн бичгээр тусламж үйлчилгээ үзүүлэх гэрээ байгуулсан. * 2014 оноос Xpert MTB/RIF оношилгооны төхөөрөмжийг ашиглаж, сүрьеэ өвчний оношилгоог сайжруулсан. (Зөв дугаар: 2017 оноос, гэхдээ төхөөрөмж 2014) * 2021 онд АХБ-ны төслийн хүрээнд ходоодны дуран оношилгооны иж бүрдэл нийлүүлэгдсэн. * 2022 онд Ангиографийн тусламж үйлчилгээ нэвтрүүлсэн. Эмч, эмнэлгийн ажилтны мэдлэг, ур чадварыг тасралтгүй дээшлүүлэхэд онцгой анхаарч, ЭМЯ, ЗГХА-ЭМГ-тай хамтран төрийн болон байгууллагын зардлаар сүүлийн 4 жилд 38 эмч, 21 эмнэлгийн тусгай мэргэжилтнийг мэргэжил эзэмших болон дээшлүүлэх сургалтад хамруулж, ЭМЯ, АХБ-ны ЭМСХ2Х, Люксембург, Бельгийн ЗГ, НҮБ-ын ХАС-гийн төсөл хөтөлбөр, БНСУ-ын ECC, Герман улсын CBM, АНУ-ын Соунсангийн шугамаар нийтдээ 45 эмч эмнэлгийн мэргэжилтэн гадаад улс оронд мэргэжил дээшлүүлсэн. == Шагнал == * "Цэргийн гавьяаны одон" шагнал (2020 оноос хойш) == Гадаад холбоос == * [https://dornod.gov.mn/a/23 Эрүүл мэндийн газар - Дорнод аймаг] [[Ангилал:Монголын эмнэлэг]] [[Ангилал:Дорнод аймаг|Бүсийн Оношилгоо Эмчилгээний Төв]] [[Ангилал:1926 онд байгуулагдсан]] st96n23k04pvd20e2f3wobz7eqy1uuf Аэрофлот 0 71696 853460 749746 2026-04-15T20:39:24Z Enkhsaihan2005 64429 853460 wikitext text/x-wiki {{Short description|Оросын үндэсний авиа компани; Москвад төвтэй}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Аэрофлот {{ndash}} Оросын авиа компани<br />{{nobold|{{lang|ru|Аэрофлот {{ndash}} Российские авиалинии}}}} | image = Aeroflot, VP-BXA, Airbus A350-941 (51272267208).jpg | caption = Aeroflot [[Airbus A350-900]] | logo = Aeroflot Russian Airlines logo (en).svg | logo_size = | IATA = SU | ICAO = AFL | callsign = AEROFLOT | founded = {{Start date and age|1932|02|25}} | commenced = {{Start date and age|1932|02|25}} | ceased = | aoc = | hubs = {{plainlist| * {{nowrap|[[Красноярск олон улсын нисэх буудал|Красноярск–Олон улсын]]}}<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/11513311|title="Аэрофлот" открыл международный хаб в Красноярске|agency=ТАСС|date=2021-05-31|access-date=2026-04-15|archive-date=2023-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617091518/https://tass.ru/ekonomika/11513311|url-status=live}}</ref> * {{nowrap|[[Шереметьево олон улсын нисэх буудал|Москва–Шереметьево]]}} * {{nowrap|[[Пулково нисэх буудал|Санкт-Петербург]]}}<ref name="flightradar24.com">{{cite web | url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/su-afl/routes | title=Flightradar24 data, Aeroflot routes | access-date=2026-04-15 | archive-date=2024-02-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240206115325/https://www.flightradar24.com/data/airlines/su-afl/routes | url-status=live }}</ref> }} | focus_cities = {{plainlist| * {{nowrap|[[Эрхүү олон улсын нисэх буудал|Эрхүү]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Хабаровск Новый нисэх буудал|Хабаровск]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Сочи олон улсын нисэх буудал|Сочи]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Владивосток олон улсын нисэх буудал|Владивосток]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Кольцово олон улсын нисэх буудал|Екатеринбург]]}}<ref name="flightradar24.com" /> }} | frequent_flyer = Aeroflot Bonus | traded_as = {{MICEX-RTS|AFLT}} | alliance = {{plainlist| * [[SkyTeam]] (түдгэлзүүлсэн) * [[SkyTeam Cargo]] (түдгэлзүүлсэн) }} | subsidiaries = {{unbulleted list||[[Победа (авиа компани)|Победа]]|[[Россия (авиа компани)]]<ref name=AeroflotProfile/>}} | fleet_size = 171, охин компаниудыг оруулаагүй<ref>{{cite web | url=https://www.aeroflot.ru/xx-en/about/plane_park | title=Aircraft Fleet | publisher=Аэрофлот | access-date=2026-04-15 | archive-date=2022-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220510025935/https://www.aeroflot.ru/xx-en/about/plane_park | url-status=dead }}</ref> | destinations = 104 (агаарын тээврийн групп)<ref name="ch-aviation">{{Cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/airline/SU | title=Aeroflot on ch-aviation | website=ch-aviation | access-date=2026-04-15 | archive-date=2023-11-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231110160358/https://www.ch-aviation.com/portal/airline/SU | url-status=live }}</ref> | headquarters = [[Москва]], [[Орос]] | key_people = [[:d:Q4448394|Сергей Александоровский]] ([[Chairman of the board|Chairman]], [[CEO]])<ref>{{Cite web | url=https://www.interfax.ru/business/834022 | title=Совет директоров Аэрофлота утвердил Александровского на посту генерального директора | date=2022-04-08 | publisher=[[Интерфакс]] | language=ru}}</ref> | revenue = {{increase}} [[Оросын рубль|₽]]612 тэрбум (2023)<ref name=2023results>{{Cite press release | url=https://ir.aeroflot.com/fileadmin/user_upload/files/mfso23/2024_03_05_AFLT_12M_2023_IFRS_press_release_RUS_ENG_final.pdf | title=AEROFLOT ANNOUNCES FY 2023 IFRS FINANCIAL RESULTS | publisher=Aeroflot | date=2024-03-05}}</ref> | operating_income = {{increase}} ₽182 сая (2023)<ref name=2023results/> | net_income = {{increase}} -₽14 сая (2023)<ref name=2023results/> | assets = {{decrease}} ₽957 тэрбум (2022)<ref name=2023results/> | equity = {{decrease}} -₽99 тэрбум (2022)<ref name=2023results/> | num_employees = 33,500 (Aeroflot Group)<ref name=meeting>{{Cite web | url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/76642 | title=Meeting with Aeroflot CEO Sergei Alexandrovsky | work=[[Москвагийн кремль|Кремль]] | date=2025-04-07 | access-date=2026-04-15 | archive-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250602101009/http://en.kremlin.ru/events/president/news/76642 | url-status=live }}</ref> | website = {{URL|https://www.aeroflot.ru}}<br>{{URL|https://www.aeroflot.com}} }} '''Аэрофлот''' ([[Орос хэл|оросоор]] ''Аэрофлот – Российские авиалинии''; [[Монгол хэл|орч.]] ''Аэрофлот – Оросын агаарын тээврийн шугам'') [[Зөвлөлт Холбоот Улс]]ын үед үүсгэн байгуулагдсан [[Оросын Холбооны Улс|ОХУ-ын]] хамгийн том [[авиа компани]] юм. Компанийн төв нь байр [[Москва]]д байх ба дамжин өнгөрөх нь [[Шереметьево нисэх онгоцны буудал|Шереметьевогийн нисэх буудал]] юм. Аэрофлот нь агаарын тээврийн SkyTeam эвслийн гишүүнээс гадна олон арван жил дэлхийн хамгийн том авиа компани байв. Тус компани нь [[төрийн аж ахуйн нэгж|төрийн мэдэлд]] учраас ихэнх хувь нь Оросын төрд харьяалагддаг. [[Файл:Aeroflot Tupolev Tu-124V at Arlanda, April 1967.jpg|thumb|left|[[Ту-124]]]] {{зай авах}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Aeroflot|Аэрофлот}} {{Wiktionary}} * [https://web.archive.org/web/20200424141916/http://www.aeroflot.ru/cms/de Албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Аэрофлот| ]] [[Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Оросын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Оросын авиа компани]] [[Ангилал:Оросын агаарын тээврийн хөдөлгөөн]] [[Ангилал:SkyTeam]] [[Ангилал:Москвагийн аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:1932 онд байгуулагдсан]] j7yoxb4c6atsyhxenyf64x3gvmvo7i2 853550 853460 2026-04-16T08:07:09Z Avirmed Batsaikhan 53733 853550 wikitext text/x-wiki {{Short description|Оросын үндэсний авиа компани; Москвад төвтэй}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Аэрофлот {{ndash}} Оросын авиа компани<br />{{nobold|{{lang|ru|Аэрофлот {{ndash}} Российские авиалинии}}}} | image = Aeroflot, VP-BXA, Airbus A350-941 (51272267208).jpg | caption = Aeroflot [[Airbus A350-900]] | logo = Aeroflot Russian Airlines logo (en).svg | logo_size = | IATA = SU | ICAO = AFL | callsign = AEROFLOT | founded = {{Start date and age|1932|02|25}} | commenced = {{Start date and age|1932|02|25}} | ceased = | aoc = | hubs = {{plainlist| * {{nowrap|[[Красноярск олон улсын нисэх буудал|Красноярск–Олон улсын]]}}<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/11513311|title="Аэрофлот" открыл международный хаб в Красноярске|agency=ТАСС|date=2021-05-31|access-date=2026-04-15|archive-date=2023-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617091518/https://tass.ru/ekonomika/11513311|url-status=live}}</ref> * {{nowrap|[[Шереметьево олон улсын нисэх буудал|Москва–Шереметьево]]}} * {{nowrap|[[Пулково нисэх буудал|Санкт-Петербург]]}}<ref name="flightradar24.com">{{cite web | url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/su-afl/routes | title=Flightradar24 data, Aeroflot routes | access-date=2026-04-15 | archive-date=2024-02-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240206115325/https://www.flightradar24.com/data/airlines/su-afl/routes | url-status=live }}</ref> }} | focus_cities = {{plainlist| * {{nowrap|[[Эрхүү олон улсын нисэх буудал|Эрхүү]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Хабаровск Новый нисэх буудал|Хабаровск]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Сочи олон улсын нисэх буудал|Сочи]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Владивосток олон улсын нисэх буудал|Владивосток]]}}<ref name="flightradar24.com" /> * {{nowrap|[[Кольцово олон улсын нисэх буудал|Екатеринбург]]}}<ref name="flightradar24.com" /> }} | frequent_flyer = Aeroflot Bonus | traded_as = {{MICEX-RTS|AFLT}} | alliance = {{plainlist| * [[SkyTeam]] (түдгэлзүүлсэн) * [[SkyTeam Cargo]] (түдгэлзүүлсэн) }} | subsidiaries = {{unbulleted list||[[Победа (авиа компани)|Победа]]|[[Россия (авиа компани)]]<ref name=AeroflotProfile/>}} | fleet_size = 171, охин компаниудыг оруулаагүй<ref>{{cite web | url=https://www.aeroflot.ru/xx-en/about/plane_park | title=Aircraft Fleet | publisher=Аэрофлот | access-date=2026-04-15 | archive-date=2022-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220510025935/https://www.aeroflot.ru/xx-en/about/plane_park | url-status=dead }}</ref> | destinations = 104 (агаарын тээврийн групп)<ref name="ch-aviation">{{Cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/airline/SU | title=Aeroflot on ch-aviation | website=ch-aviation | access-date=2026-04-15 | archive-date=2023-11-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231110160358/https://www.ch-aviation.com/portal/airline/SU | url-status=live }}</ref> | headquarters = [[Москва]], [[Орос]] | key_people = [[:d:Q4448394|Сергей Александоровский]] ([[Chairman of the board|Chairman]], [[CEO]])<ref>{{Cite web | url=https://www.interfax.ru/business/834022 | title=Совет директоров Аэрофлота утвердил Александровского на посту генерального директора | date=2022-04-08 | publisher=[[Интерфакс]] | language=ru}}</ref> | revenue = {{increase}} [[Оросын рубль|₽]]612 тэрбум (2023)<ref name=2023results>{{Cite press release | url=https://ir.aeroflot.com/fileadmin/user_upload/files/mfso23/2024_03_05_AFLT_12M_2023_IFRS_press_release_RUS_ENG_final.pdf | title=AEROFLOT ANNOUNCES FY 2023 IFRS FINANCIAL RESULTS | publisher=Aeroflot | date=2024-03-05}}</ref> | operating_income = {{increase}} ₽182 сая (2023)<ref name=2023results/> | net_income = {{increase}} -₽14 сая (2023)<ref name=2023results/> | assets = {{decrease}} ₽957 тэрбум (2022)<ref name=2023results/> | equity = {{decrease}} -₽99 тэрбум (2022)<ref name=2023results/> | num_employees = 33,500 (Aeroflot Group)<ref name=meeting>{{Cite web | url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/76642 | title=Meeting with Aeroflot CEO Sergei Alexandrovsky | work=[[Москвагийн кремль|Кремль]] | date=2025-04-07 | access-date=2026-04-15 | archive-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250602101009/http://en.kremlin.ru/events/president/news/76642 | url-status=live }}</ref> | website = {{URL|https://www.aeroflot.ru}}<br>{{URL|https://www.aeroflot.com}} }} '''Аэрофлот''' ([[Орос хэл|оросоор]] ''Аэрофлот – Российские авиалинии''; [[Монгол хэл|орч.]] ''Аэрофлот – Оросын агаарын тээврийн шугам'') [[Зөвлөлт Холбоот Улс]]ын үед үүсгэн байгуулагдсан [[Оросын Холбооны Улс|ОХУ-ын]] хамгийн том [[авиа компани]] юм. Компанийн төв нь байр [[Москва]]д байх ба дамжин өнгөрөх нь [[Шереметьево нисэх онгоцны буудал|Шереметьевогийн нисэх буудал]] юм. Аэрофлот нь агаарын тээврийн SkyTeam эвслийн гишүүнээс гадна олон арван жил дэлхийн хамгийн том авиа компани байв. Тус компани нь [[төрийн аж ахуйн нэгж|төрийн мэдэлд]] учраас ихэнх хувь нь Оросын төрд харьяалагддаг. Тус компани нь өөрийн охин компаниуд болох "Россия", "Победа"-тай хамтран зорчигч тээврийн чиглэлээр дэлхийн хорин тэргүүлэгч агаарын тээврийн компанийн нэг болох Аэрофлот Группийн нисэхийн холдинг компанийг бүрдүүлдэг. [[Файл:Aeroflot Tupolev Tu-124V at Arlanda, April 1967.jpg|thumb|left|[[Ту-124]]]] {{зай авах}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Aeroflot|Аэрофлот}} {{Wiktionary}} * [https://web.archive.org/web/20200424141916/http://www.aeroflot.ru/cms/de Албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Аэрофлот| ]] [[Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Оросын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Оросын авиа компани]] [[Ангилал:Оросын агаарын тээврийн хөдөлгөөн]] [[Ангилал:SkyTeam]] [[Ангилал:Москвагийн аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:1932 онд байгуулагдсан]] j2pm1qs1wezh19yq9d8mpy6b4rv4uwa Bamboo Airways 0 77410 853461 704117 2026-04-15T20:42:55Z Enkhsaihan2005 64429 853461 wikitext text/x-wiki {{Short description|Вьетнамын авиа компани}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Bamboo Airways | logo = Bamboo Airways Logo.svg | image = Bamboo Airways Airbus A321-251neo VN-A589.jpg | alt = | caption = | image_size = 280 | IATA = QH | ICAO = BAV | callsign = BAMBOO | founded = {{start date and age|2017|05|31}} | commenced = {{start date and age|2019|01|16}} | aoc = 366 | bases = {{ubl|class=nowrap | [[Нойбай олон улсын нисэх буудал|Ханой]] | [[Таншоннят олон улсын нисэх буудал|Хошимин]] | [[Фукат нисэх буудал|Куинён]]}} | hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = Bamboo Club<ref>{{cite web|url=https://www.bambooairways.com/global-en/bamboo-club/introduction/about-bamboo-club/|title=About Bamboo Club|accessdate=2026-04-15}}</ref> | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 7 | destinations = 15<ref>{{Cite web |title=Bamboo Airways on ch-aviation |url=https://www.ch-aviation.com/portal/airline/VBA |access-date=2023-11-09 |website=ch-aviation |language=en}}</ref> | traded_as = | ISIN = | headquarters = {{nowrap|[[Хошимин]], Вьетнам}}<ref>{{cite web |title=Bamboo Airways moves headquarters to HCMC |url=https://english.thesaigontimes.vn/bamboo-airways-moves-headquarters-to-hcmc/ |website=The Saigon Times |date=2024 |language=en }}</ref> | key_people = {{ubl| |{{nowrap|Ле Тай Сам ([[Дарга]])}} |{{nowrap|Луонг Хоай Нам ([[Chief executive officer|CEO]])}}<ref>{{cite web | url=https://dantri.com.vn/kinh-doanh/nong-nhu-ghe-ceo-tai-bamboo-airways-4-thang-doi-3-nguoi-20231027154027713.htm | title="Nóng" như ghế CEO tại Bamboo Airways: 4 tháng đổi 3 người | date=2023-10-27 }}</ref>}} | founder = {{nowrap|FLC Group}} | revenue = | operating_income = | net_income = −{{US$|722.5}}&nbsp;сая&nbsp;(2022)<ref name="Hre" /> | profit = | assets = {{increase}} US$ 1.4 тэрбум (2020)<ref name="FLC01" /> | num_employees = | website = {{URL|www.bambooairways.com}} | notes = | parent = FLC Group }} '''Bamboo Airways''' буюу ({{lang-vi|Công ty Cổ phần Hàng không Tre Việt}}) нь [[Вьетнам|Вьетнамын]] үндэсний авиа компани. [[Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудал|Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудлаас]] олон улсын байнгын нислэг үйлддэг.<ref>{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/data/profiles/airlines/bamboo-airways|title=Bamboo Airways Airline Profile {{!}} CAPA|website=centreforaviation.com|language=en|access-date=2018-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.airwise.com/story/flc-annnounces-airbus-a321neo-order-for-bamboo-air|title=FLC Announces Airbus A321neo Order For Bamboo Air|website=news.airwise.com|language=en|access-date=2018-03-27}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/news/flc-group-signs-mou-for-24-a321neos-for-bamboo-airways-783205|title=FLC Group signs MoU for 24 A321neos for Bamboo Airways {{!}} CAPA|website=centreforaviation.com|language=en|access-date=2018-03-27}}</ref> Агаарын тээврийн компани 2018 оны 10-р сард нислэгээ эхэлнэ. Эхний ээлжинд агаарын тээврийн компани Airbus-аас лизингийн онгоц ашиглах болно. Тус компани 24 Airbus A321neo-т зориулж Airbus-тэй гэрээ байгуулсан байна. 2018 оны 6-р сарын 26-нд Боинг компанитай 20 Боинг 787 Dreamliner-тай гэрээ байгууллаа. Уг онгоцыг 2020 онд хүргэх болно.<ref>{{Cite web|url=http://atwonline.com/aircraft-orders-deliveries/vietnamese-startup-bamboo-airways-commits-a321neo|title=Vietnamese startup Bamboo Airways commits to A321neo|website=atwonline.com|language=en|access-date=2018-03-27}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-flc-group-boeing/vietnams-bamboo-airways-commits-to-20-boeing-aircraft-idUSKBN1JL2KB|title=Vietnam's Bamboo Airways commits to 20 Boeing aircraft|publisher=Reuters|date=2018-06-26|access-date=2018-06-26}}</ref> == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Вьетнамын авиа компани]] [[Ангилал:Ханойн байгууллага]] [[Ангилал:2018 онд байгуулагдсан]] f8nrle1khoi0rvxq3kbmaya82pkp7l2 Lufthansa 0 79098 853462 818280 2026-04-15T20:43:11Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Луфтханза]] to [[Lufthansa]] over redirect 818280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airline |airline=Дойче Луфтханза |logo=Lufthansa Logo 2018.svg |logo_size=200 |fleet_size=310 (+ 37 захиалсан) |destinations=үндэсний ба олон улсын нислэг (210) |IATA=LH |ICAO=DLH |callsign=LUFTHANSA |parent=Lufthansa Групп |founded=1926 онд [[Берлин]]д<br>Татан буугдсан:<br>[[1945 он]]<br>Дахин байгуулагдсан:<br>[[1953 он]] |headquarters= [[Кёльн]], {{DEU}} |key_people=Карстен Шпоор (ТУЗ-ийн дарга) |hubs= <nowiki /> * [[Майны Франкфуртын нисэх буудал|Майны Франкфурт]] * [[Мюнхений нисэх буудал|Мюнхен]] |frequent_flyer = [[Miles & More]] |alliance=[[Star Alliance]] |revenue= 35.44 тэрбум [[евро|€]] (2023-ийн байдлаар)<ref name="HV2018">[https://investor-relations.lufthansagroup.com/fileadmin/downloads/de/hauptversammlung/2018/LH-HV-2018-Informationen-fuer-Aktionaere.pdf investor-relations.lufthansagroup.com – Informationen für Aktionäre zum Jahresergebnis 2017] </ref> <small></small> | net_income= 1.67 тэрбум [[евро|€]]<ref name="HV2018" /> | profit= 2.68 тэрбум [[евро|€]]<ref name="HV2018" /> |website= [https://www.lufthansa.com/de/de/Homepage www.lufthansa.com] |}} [[File:D-ABYA EDDS 2018-02-08.jpg|thumb|right|265px|[[Боинг 747|B 747]] 2018 онд шинэчилсэн Луфтханза будалттай]] '''Deutsche Lufthansa AG''' ({{FWB|LHA}}) ([[Авиа зүйн галиг|дуудлагаар нь хөрвүүлбэл]] ''Дойче Луфтханза Акцийнгезеллшафт''; [[Монгол хэл|монг.]] ''Германы Луфтханза Хувьцаат Компани'' буюу ''Германы Агаарын Тээврийн Хувьцаат Компани'') [[Герман]]ы иргэний агаарын тээврийн компани. 78 улсын 200 гаруй чиглэлд нислэг үйлддэг дэлхийн 5 дахь том агаарын тээвэрлэгч компани юм. == Цахим холбоос == {{Commonscat|Lufthansa|Луфтханза}} {{Wiktionary}} * [https://web.archive.org/web/20170705130707/https://www.lufthansagroup.com/de.html Албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Германы аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Star Alliance]] [[Ангилал:Германы авиа компани]] [[Ангилал:Луфтханза| ]] [[Ангилал:Маркийн нэр]] [[Ангилал:Германы хөрөнгийн индексд бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:1926 онд байгуулагдсан]] f45vcqaoax5spe7y8bbx8hvwdtrqvc7 853467 853462 2026-04-15T20:51:50Z Enkhsaihan2005 64429 853467 wikitext text/x-wiki {{Short description|Германы авиа компани болон үндэсний тээвэрлэгч}} {{Инфобокс авиа компани | airline = Lufthansa German Airlines | logo = Lufthansa Logo 2018.svg{{!}}class=skin-invert | logo_size = 270px | image = D-AIXO Lufthansa A359 MUC "Ulm" (49033191421).jpg | image_size = 270px | caption = Lufthansa [[Airbus A350-900]] | IATA = LH | ICAO = DLH | callsign = LUFTHANSA | founded = {{start date and age|1953|||df=yes}}<br/>{{Start date and age|1926|01|06|df=yes|br=yes}} ([[Deutsche Luft Hansa]]) | commenced = {{start date and age|1955|||df=yes}}<br/>{{Start date and age|1926|04|06|df=yes|br=yes}} (Deutsche Luft Hansa) | hubs = {{ubl|class=nowrap | [[Франкфурт нисэх буудал|Франкфурт]] | [[Мюнхен нисэх буудал|Мюнхен]]}} | frequent_flyer = [[Miles & More]] | alliance = [[Star Alliance]] | fleet_size = 274 | destinations = 229 | parent = Lufthansa Group | headquarters = [[Кёльн]], [[Умард Райн-Вестфали]], Герман | key_people = {{ubl | Йенс Риттер ([[Chief executive officer|CEO]])<ref>{{Cite web|url=https://www.lufthansagroup.com/en/unternehmen/management/company-management-lufthansa-airlines/jens-ritter.html|title=Jens Ritter|website=Lufthansa Group}}</ref> | Хайко Райц ([[Chief customer officer|CCO]]) | Йорг Бейссель ([[Chief financial officer|CFO]]) | Карл Брандес ([[Chief operating officer|COO]]) | Астрид Небен ([[Chief human resources officer|CHRO]]) }} | revenue = {{increase}} {{€|35.44B|link=yes}} (2023)<ref name="lufthansagroup annual report" /> | operating_income = {{increase}} {{€|2.68}} тэрбум (2023)<ref name="lufthansagroup annual report" /> | net_income = {{increase}} {{€|1.67}} тэрбум (2023)<ref name="lufthansagroup annual report" /> | equity = {{increase}} {{€|9.70}} тэрбум (2023)<ref name="lufthansagroup annual report" /> | assets = {{increase}} {{€|45.32}} тэрбум (2023)<ref name="lufthansagroup annual report" /> | num_employees = {{increase}} 96,677 (2023)<ref name="lufthansagroup annual report">{{cite report |date=2024-02-20 |title=Annual Report 2023 |url=https://investor-relations.lufthansagroup.com/fileadmin/downloads/en/financial-reports/annual-reports/LH-AR-2023-e.pdf |publisher=Lufthansa Group |access-date=8 March 2024 |archive-date=7 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240307130200/https://investor-relations.lufthansagroup.com/fileadmin/downloads/en/financial-reports/annual-reports/LH-AR-2023-e.pdf |url-status=live }}</ref> | website = {{URL|https://www.lufthansa.com/|lufthansa.com}} }} {{Инфобокс компани | name = Deutsche Lufthansa AG | logo = Lufthansa Group 2025.svg{{!}}class=skin-invert | image = | type = [[Хувьцаат компани|Олон нийтийн]] | founded = {{start date and age|1953|01|06}} | traded_as = {{FWB|LHA}} | trading_name = Lufthansa Group | key_people = {{ubl | [[Карстен Спор]] ([[Chief executive officer|CEO]])<ref>{{Cite web |url=https://www.lufthansagroup.com/en/company/company-management.html |title=Company Management |website=Lufthansa Group}}</ref> | Майкл Ниггеманн | Тилл Штрайхерт ([[Chief financial officer|CFO]]) | Грациа Виттадини | Дитер Вранккс }} | subsid = {{ubl|class=nowrap | '''Авиа компани:''' | | [[Lufthansa City Airlines]] | [[Lufthansa CityLine]] | {{in5}} [[Edelweiss Air]] | '''Бусад:''' | [[Global Load Control]] | [[Lufthansa Consulting]] | [[Lufthansa Aviation Training]] | [[:de:Lufthansa Industry Solutions|Lufthansa Industry Solutions]] | [[Lufthansa Systems]] | [[Lufthansa Group Digital Hangar]] | [[Lufthansa Technik]]}} | website = {{URL|lufthansagroup.com}} }} [[File:D-ABYA EDDS 2018-02-08.jpg|thumb|right|265px|[[Боинг 747|B 747]] 2018 онд шинэчилсэн Луфтханза будалттай]] '''Deutsche Lufthansa AG''' ({{FWB|LHA}}) ([[Авиа зүйн галиг|дуудлагаар нь хөрвүүлбэл]] ''Дойче Луфтханза Акцийнгезеллшафт''; [[Монгол хэл|монг.]] ''Германы Луфтханза Хувьцаат Компани'' буюу ''Германы Агаарын Тээврийн Хувьцаат Компани'') [[Герман]]ы иргэний агаарын тээврийн компани. 78 улсын 200 гаруй чиглэлд нислэг үйлддэг дэлхийн 5 дахь том агаарын тээвэрлэгч компани юм. == Цахим холбоос == {{Commonscat|Lufthansa|Луфтханза}} {{Wiktionary}} * [https://web.archive.org/web/20170705130707/https://www.lufthansagroup.com/de.html Албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Германы аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:Star Alliance]] [[Ангилал:Германы авиа компани]] [[Ангилал:Луфтханза| ]] [[Ангилал:Маркийн нэр]] [[Ангилал:Германы хөрөнгийн индексд бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж]] [[Ангилал:1926 онд байгуулагдсан]] 0jeeq7kansmnbc235s960z14040fwzx Халтарын Болор-Эрдэнэ 0 91837 853422 844909 2026-04-15T16:57:20Z ~2026-23333-42 103977 Зохиогчийн зүгээс сүүлийн жилүүдэд нэмэгдэж гарсан бүтээлүүдийг баяжуулав. 853422 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Зохиолч | нэр = Халтарын Болор-Эрдэнэ | зураг = Bolor-Erdene Khaltar author 2019.jpg | хэмжээ = 200px | жинхэнэ нэр = | нууц нэр = | төрсөн огноо = {{birth date|1975|8|15|df=y}} | төрсөн газар = Улаанбаатар | нас барсан газар = | мэргэжил = Зохиолч, сэтгүүлч | гарал үүсэл = | яс үндэс = | иргэний харъяалал = Монгол улс | боловсрол = Дээд | төрөл = Үргэлжилсэн үг, тууж, өгүүлэг, кино зохиол, шүлэг | субъект = | урсгал = | хамтрагч = | залгамжлагч = | шагналууд = | гарын үсэг = | вэбсайт = https://www.facebook.com/kh.bolorerdene }} '''Халтарын Болор-Эрдэнэ''' (1975 оны онд Улаанбаатар хотод төрсөн) -Монголын зохиолч, сэтгүүлч. Утга зохиолын ажилтан-сэтгүүлч мэргэжилтэй. [["Ардын эрх"]], [["Өнөөдөр"]], [["Үг"]], [["Зууны мэдээ"]] сонинуудад мэргэжлээрээ ажиллаж байсан. Одоо чөлөөт уран бүтээлч. Түүний бичсэн олон дуу, туужууд, кино, роман бүтээлүүд нь уншигчидад хэдийнээ танил болж нийтэд тархжээ. Х.Болор-Эрдэнийн өгүүллэгийн түүвэр “Би бид хоёр” ном, “Хишигт” дурсамжит туужаараа хоёр ч жил дараалан утга зохиолын оны шилдэг бүтээл “Алтан-Өд” наадмын тэргүүн шагналыг хүртжээ. 2019 онд Х.Болор-Эрдэнийн туужийн ном "Хишигт" нь "Khishigt Mongol" нэртэйгээр мөн "Гүйж яваа эмэгтэй" роман нь "La môme qui court" нэрээр [[франц]] хэлнээ орчуулагдан [[европ]]ын болон дэлхийн франц хэлтэн уншигчдад түгээгдсэн байна. <ref>news.mn - [https://news.mn/r/618287/ Х.Болор-Эрдэнэ: Магадгүй, би адгуу хүн]</ref> <ref>Amazon.fr - [https://www.amazon.fr/Khishigt-Mongol-TRC-3-COLONNES-Erdene-ebook/dp/B07YMYVPJR/ref=sr_1_1?__mk_fr_FR=ÅMÅŽÕÑ&keywords=bolor-erdene&qid=1571381426&sr=8-1 Khishigt Mongol]</ref> <ref>bookstore.mn: {{Webarchiv|url=https://www.bookstore.mn/index.php/authormore?id=308 |wayback=20190627170312 |text=Х.Болор-Эрдэнэ |archiv-bot=2023-09-30 14:16:43 InternetArchiveBot }}</ref> <ref>facebook.com - [https://www.facebook.com/kh.bolorerdene Kh.Bolor-Erdene]</ref> ==Уран бүтээлийн ярилцлага== * Зохиолч Х.Болор-Эрдэнэ өөрийн нөхөр зохиолч Б.Эрдэнэсолонгын хамтаар [[Герман]]ы [[Штутгарт]] хотод уншигчидтайгаа хийсэн уулзалт 2016 онд. [https://www.youtube.com/watch?v=3_zJN1dEgZU үзэх] * [[Номын ертөнц]] тв нэвтрүүлгээр зохиолч Х.Болор-Эрдэнэтэй хийсэн ярилцлага 2013 онд: [https://www.youtube.com/watch?v=X4X4g8WW4tQ үзэх] * YouTube суваг https://youtube.com/@bolorerdene?si=RyfjQXiiMKXHEg6k ==Хэвлүүлсэн ном, бүтээлүүд== * '''Сэтгэлгээний бүтээлүүд''': #Нүцгэн шөнө /2002/ өгүүллэгийн түүвэр #Зүрхэнд үйлдвэрлэв /2004/ өгүүллэгийн түүвэр #Диваажингийн хоригдлууд /2007/ өгүүллэгийн түүвэр #Би бид хоёр /2009/, /2013/ өгүүллэгийн түүвэр #Болор өгүүллэгүүд /2020/ дээрх 4 номын эмхэтгэл * '''Хүүхдийн номын санд''': #Монгол ардын шилмэл үлгэрүүд 1-10 /2008/ #Сэцэн хатны үлгэр /2011/ үлгэр #Хоёр Тэмүүжин /2011/ үлгэр #Улаан хүн /2011/ өгүүллэг #Эхийн тухай үлгэр * '''Туужууд''': #Би чамд хайртай-2 /2009/ тууж #Муу залуу/2010/ тууж #Хорин жилийн дараа /2010/ тууж #Хишигт /2011/, /2012/, /2013/, /2018/дурсамжит тууж #“Болор туужууд” /2013/ эмхэтгэл * '''Роман''': #[[Гүйж яваа эмэгтэй]] 2019 он 2. "Үлгэр дуустал хайрлана" 2022 он * '''Уран сайхны кино''': #Би чамд хайртай-2 УСК /2009/ #Ми-15 УСК /2010/ #Нарны өнгө УСК /2012/ #Хамтран амьдрагч УСК /2014/ #"Comment va la vie?" УСК /2023/ (Швейцар) * '''Захидал''': #Охины минь дурлах залууд илгээх захидал #Хүүгийн минь дурлах бүсгүйд илгээх захидал * '''Дууны үгний бүтээлүүд''': #“Охин минь битгий уйл” /Т.Ариунаа/, #“Ээждээ би хайртай” жүжгийн дуу /Т.Ариунаа/, #“Үл таних эмэгтэй” киноны дуу /Т.Ариунаа/, #"Хунгийн сүүлчийн дуу" киноны дуу /Т.Ариунаа/, #"Хайр ийм өнгөтэй" /Т.Ариунаа/, #“Хайрлах л байсан хайр” /Б.Сарантуяа/, #“Би эр хүнд хайртай” жүжгийн дуу /Хувьсал продакшн/, #"Цэцэрлэгт учирсан хоёр" жүжгийн дуу /Ч.Цэлмүүн/, #“Чи надаас яваагүй” /Д.Туул/, #“Би хувилсан” /Гала хамтлаг/, #“Ми-15” киноны дуу /П.Идэржавхлан/, #“Дурласан цас” /Б.Баярцэцэг/, #“Уулзвар дээр” /Б.Баярцэцэг/, #"Бодол" /Б.Баярцэцэг/, #"Намайг хүлээсэн эх орон" /Б.Баярцэцэг/, #“Дурласан” /Өөдөө, Ундрал/, #“Манай гэрт шинэ жил ирлээ”/Ж.Алтанцэцэг/ #"Буруугүй буруутан" жүжгийн дуу /Ө.Уянга/ #Цөл /Альтернатив Отгоо/ #Өглөө /Альтернатив Отгоо/ #"Дурлалд би яарч байна" /С.Хишигжаргал/ #"Дүрэмгүй өдөр" /С.Хишигжаргал/ #"Намайг зур" /Б.Баярцэцэг МУСТА/ #"Хайр" жүжгийн дуу. Лхагвасүрэн, Наран, Амархүү, Бямбасүрэн #"Наашаа суу" /Б.Баярцэцэг МУСТА/ #"Анна Каренина жүжгийн дуу/Маралжингоо/ #"No women no cry" San Juniper Band #"Нандин" /Ая Жам/ #"Чи ирнэ" /Ая Жам/ #"Сайн байна уу, анд минь" /Ая Жам/ #"Аавдаа" (Хөсмөгтөн) #"Вальс" [орч.] (Т.Одмаа) #"Нэгэн хаврын бороо" /Дуучин Т.Одмаа/ #"Тань руу нүүж явна"/ Дуучин Б.Баярцэцэг/ #"Зүүдэнд ирсэн аав"/Дуучин Д.Болд/ #"Намайг хүлээ" /Дуучин А.Хаянхярваа/ #"Чи миний дурласан бүсгүй" /Дуучин А.Хаянхярваа/ #"Цаг хугацааны хаалга" /Дуучин А.Хаянхярваа/ #"Амьдрах сайхан" киноны дуу /Дуучин А.Хаянхярваа/ #"Магадгүй" /Дуучин А.Хаянхярваа/ #"Хайрт минь, намайг март" /Дуучин А.Хаянхярваа/ #"Өөрийн тавилангаа бүтээ" /Дуучин Б.Амаржаргал/ #"Миний нутаг" /Дуучин Б.Амаржаргал/ #"Амьдрал" /Дуучин Н.Ундрал/ #"Монгол хүн байна даа" /Дуучин Вандангийн Баттулга/ #"Яг ийм өдөрт дуртай" /Дуучин Вандангийн Баттулга/ #"Ховсдом энэ амьдралд" /Дуучин С.Баттулга УГЗ/ #"Монгол хүүхэд" /Хүүхдийн дуу/ #"Би чамд хайртай" /Дуучин Эби, Дариа/ #"Солонгын домог" /Дуучин Б.Дуулим/ ==Видео таталбар== * [https://www.youtube.com/watch?v=ERZwAQjlU7M Охины минь дурлах залууд илгээх захидал] ==Шагнал== *Монголын Сэтгүүлчдийн Эвлэлийн “Ган-Үзэгтэн”. *Хэвлэл мэдээллийн тэргүүний ажилтан. *[[Монголын Зохиолчдын Эвлэл]]ийн “Сэр-Одын нэрэмжит” шагналт. *Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагналт. *Шилдэг бүтээлийн “Алтан-Өд” наадмын 2009, 2011 оны тэргүүн шагналт, *2011 оны “Нийгмийн зүтгэлтэн-шилдэг эмэгтэй”. *Соёлын тэргүүний ажилтан 2013. ==Эх сурвалж== {{reflist}} [[Ангилал:Монголын зохиолч]] [[Ангилал:Монголын яруу найрагч]] [[Ангилал:1975 онд төрсөн]] hx9r5f1aw0v2ktbgo52hjsf3bpxwgw1 853439 853422 2026-04-15T18:36:37Z ~2026-23333-42 103977 Дахин засвар 853439 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Зохиолч | нэр = Халтарын Болор-Эрдэнэ | зураг = Bolor-Erdene Khaltar author 2019.jpg | хэмжээ = 200px | жинхэнэ нэр = | нууц нэр = | төрсөн огноо = {{birth date|1975|8|15|df=y}} | төрсөн газар = Улаанбаатар | нас барсан газар = | мэргэжил = Зохиолч, сэтгүүлч | гарал үүсэл = | яс үндэс = | иргэний харъяалал = Монгол улс | боловсрол = Дээд | төрөл = Үргэлжилсэн үг, тууж, өгүүлэг, кино зохиол, шүлэг | субъект = | урсгал = | хамтрагч = | залгамжлагч = | шагналууд = | гарын үсэг = | вэбсайт = https://www.facebook.com/kh.bolorerdene }} '''Халтарын Болор-Эрдэнэ''' (1975 оны онд Улаанбаатар хотод төрсөн) -Монголын зохиолч, сэтгүүлч. Утга зохиолын ажилтан-сэтгүүлч мэргэжилтэй. [["Ардын эрх"]], [["Өнөөдөр"]], [["Үг"]], [["Зууны мэдээ"]] сонинуудад мэргэжлээрээ ажиллаж байсан. Одоо чөлөөт уран бүтээлч. Түүний бичсэн олон дуу, туужууд, кино, роман бүтээлүүд нь уншигчидад хэдийнээ танил болж нийтэд тархжээ. Х.Болор-Эрдэнийн өгүүллэгийн түүвэр “Би бид хоёр” ном, “Хишигт” дурсамжит туужаараа хоёр ч жил дараалан утга зохиолын оны шилдэг бүтээл “Алтан-Өд” наадмын тэргүүн шагналыг хүртжээ. 2019 онд Х.Болор-Эрдэнийн туужийн ном "Хишигт" нь "Khishigt Mongol" нэртэйгээр мөн "Гүйж яваа эмэгтэй" роман нь "La môme qui court" нэрээр [[франц]] хэлнээ орчуулагдан [[европ]]ын болон дэлхийн франц хэлтэн уншигчдад түгээгдсэн байна. <ref>news.mn - [https://news.mn/r/618287/ Х.Болор-Эрдэнэ: Магадгүй, би адгуу хүн]</ref> <ref>Amazon.fr - [https://www.amazon.fr/Khishigt-Mongol-TRC-3-COLONNES-Erdene-ebook/dp/B07YMYVPJR/ref=sr_1_1?__mk_fr_FR=ÅMÅŽÕÑ&keywords=bolor-erdene&qid=1571381426&sr=8-1 Khishigt Mongol]</ref> <ref>bookstore.mn: {{Webarchiv|url=https://www.bookstore.mn/index.php/authormore?id=308 |wayback=20190627170312 |text=Х.Болор-Эрдэнэ |archiv-bot=2023-09-30 14:16:43 InternetArchiveBot }}</ref> <ref>facebook.com - [https://www.facebook.com/kh.bolorerdene Kh.Bolor-Erdene]</ref> ==Уран бүтээлийн ярилцлага== * Зохиолч Х.Болор-Эрдэнэ өөрийн нөхөр зохиолч Б.Эрдэнэсолонгын хамтаар [[Герман]]ы [[Штутгарт]] хотод уншигчидтайгаа хийсэн уулзалт 2016 онд. [https://www.youtube.com/watch?v=3_zJN1dEgZU үзэх] * [[Номын ертөнц]] тв нэвтрүүлгээр зохиолч Х.Болор-Эрдэнэтэй хийсэн ярилцлага 2013 онд: [https://www.youtube.com/watch?v=X4X4g8WW4tQ үзэх] * YouTube суваг https://youtube.com/@bolorerdene?si=RyfjQXiiMKXHEg6k ==Хэвлүүлсэн ном, бүтээлүүд== * '''Сэтгэлгээний бүтээлүүд''': #Нүцгэн шөнө /2002/ өгүүллэгийн түүвэр #Зүрхэнд үйлдвэрлэв /2004/ өгүүллэгийн түүвэр #Диваажингийн хоригдлууд /2007/ өгүүллэгийн түүвэр #Би бид хоёр /2009/, /2013/ өгүүллэгийн түүвэр #Болор өгүүллэгүүд /2020/ дээрх 4 номын эмхэтгэл * '''Хүүхдийн номын санд''': #Монгол ардын шилмэл үлгэрүүд 1-10 /2008/ #Сэцэн хатны үлгэр /2011/ үлгэр #Хоёр Тэмүүжин /2011/ үлгэр #Улаан хүн /2011/ өгүүллэг #Эхийн тухай үлгэр * '''Туужууд''': #Би чамд хайртай-2 /2009/ тууж #Муу залуу/2010/ тууж #Хорин жилийн дараа /2010/ тууж #Хишигт /2011/, /2012/, /2013/, /2018/дурсамжит тууж #“Болор туужууд” /2013/ эмхэтгэл * '''Роман''': #[[Гүйж яваа эмэгтэй]] 2019 он 2. "Үлгэр дуустал хайрлана" 2022 он * '''Уран сайхны кино''': #Би чамд хайртай-2 УСК /2009/ #Ми-15 УСК /2010/ #Нарны өнгө УСК /2012/ #Хамтран амьдрагч УСК /2014/ #"Comment va la vie?" УСК /2023/ (Швейцар) * '''Захидал''': #Охины минь дурлах залууд илгээх захидал #Хүүгийн минь дурлах бүсгүйд илгээх захидал * '''Дууны үгний бүтээлүүд''': * 1. “Охин минь битгий уйл” /УГЖ Т.Ариунаа/, ая СГЗ Л.Балхжав ==Видео таталбар== * [https://www.youtube.com/watch?v=ERZwAQjlU7M Охины минь дурлах залууд илгээх захидал] ==Шагнал== *Монголын Сэтгүүлчдийн Эвлэлийн “Ган-Үзэгтэн”. *Хэвлэл мэдээллийн тэргүүний ажилтан. *[[Монголын Зохиолчдын Эвлэл]]ийн “Сэр-Одын нэрэмжит” шагналт. *Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагналт. *Шилдэг бүтээлийн “Алтан-Өд” наадмын 2009, 2011 оны тэргүүн шагналт, *2011 оны “Нийгмийн зүтгэлтэн-шилдэг эмэгтэй”. *Соёлын тэргүүний ажилтан 2013. ==Эх сурвалж== {{reflist}} [[Ангилал:Монголын зохиолч]] [[Ангилал:Монголын яруу найрагч]] [[Ангилал:1975 онд төрсөн]] f4otcrndy3i3tjao2qm40w6h4b9w399 Module:Lang/data 828 113459 853435 853210 2026-04-15T18:06:13Z Enkhsaihan2005 64429 853435 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag --[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------ primary table of tables that decode: lang -> language tags and names script -> ISO 15924 script tags region -> ISO 3166 region tags variant -> iana registered variant tags suppressed -> map of scripts tags and their associated language tags all of these data come from separate modules that are derived from the IANA language-subtag-registry file key_to_lower() avoids the metatable trap and sets all keys in the subtables to lowercase. Many language codes have multiple associated names; Module:lang is only concerned with the first name so key_to_lower() only fetches the first name. ]] local function key_to_lower (module, src_type) local out = {}; local source_t = (('var_sup' == src_type) and require (module)) or mw.loadData (module); -- fetch data from this module; require() avoids metatable trap for variant data if 'var_sup' == src_type then for k, v in pairs (source_t) do out[k:lower()] = v; -- for variant and suppressed everything is needed end elseif 'lang' == src_type and source_t.active then -- for ~/iana_languages (active) for k, v in pairs (source_t.active) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end elseif 'lang_dep' == src_type and source_t.deprecated then -- for ~/iana_languages (deprecated) for k, v in pairs (source_t.deprecated) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end else -- here for all other sources for k, v in pairs (source_t) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end end return out; end local lang_name_table_t = { lang = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang'), lang_dep = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang_dep'), script = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana scripts'), -- script keys are capitalized; set to lower region = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana regions'), -- region keys are uppercase; set to lower variant = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana variants', 'var_sup'), suppressed = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana suppressed scripts', 'var_sup'), -- script keys are capitalized; set to lower } --[[--------------------------< I 1 8 N M E D I A W I K I O V E R R I D E >-------------------------------- For internationalization; not used at en.wiki The language names taken from the IANA language-subtag-registry file are given in English. That may not be ideal. Translating ~8,000 language names is also not ideal. MediaWiki maintains (much) shorter lists of language names in most languages for which there is a Wikipedia edition. When desired, Module:Lang can use the MediaWiki language list for the local language. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all. When incomplete, MediaWiki's list will 'fall back' to another language (typically English). When that happens add an appropriate entry to the override table below. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be correct. At en.wiki, the MediaWiki language names do not agree with the IANA language names for these ISO 639-1 tags. Often it is simply spelling differences: bh: IANA: Bihari languages MW: Bhojpuri – the ISO 639-3 tag for Bhojpuri is bho bn: IANA: Bengali MW: Bangla – Bengali is the exonym, Bangla is the endonym dv: IANA: Dhivehi MW: Divehi el: IANA: Modern Greek MW: Greek ht: IANA: Haitian MW: Haitian Creole ky: IANA: Kirghiz MW: Kyrgyz li: IANA: Limburgan MW: Limburgish or: IANA: Oriya MW: Odia os: IANA: Ossetian MW: Ossetic "pa: IANA: Panjabi MW: Punjabi "ps: IANA: Pushto MW: Pashto "to: IANA: Tonga MW: Tongan "ug: IANA: Uighur MW: Uyghur use the override table to override language names that are incorrect for your project To see the list of names that MediaWiki has for your language, enter this in the Debug colsole: =mw.dumpObject (mw.language.fetchLanguageNames ('<tag>', 'all')) (replacing <tag> with the language tag for your language) Use of the MediaWiki language names lists is enabled when media_wiki_override_enable is set to boolean true. ]] local media_wiki_override_enable = false; -- set to true to override IANA names with MediaWiki names; always false at en.wiki -- caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all if true == media_wiki_override_enable then local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_lang_tag, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to MediaWiki for tag, name in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- loop through each tag/name pair in the MediaWiki list if lang_name_table_t.lang[tag] then -- if the tag is in the main list lang_name_table_t.lang[tag] = name; -- overwrite exisiting name with the name from MediaWiki end end end --[[--------------------------< O V E R R I D E >-------------------------------------------------------------- Language codes and names in this table override the BCP47 names in lang_name_table. indexes in this table shall always be lower case ]] local override = { ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 1 >------------------------------------------------------------ ["ab"] = "Абхаз", -- to match en.wiki article name ["ca-valencia"] = "Valencian", ["cu"] = "Church Slavonic", -- 2nd IANA name; ["de-at"] = "Austrian German", -- these code-region and code-variant tags to match en.wiki article names ["de-ch"] = "Swiss Standard German", ["en-au"] = "Australian English", ["en-ca"] = "Canadian English", ["en-emodeng"] = "Early Modern English", ["en-gb"] = "British English", ["en-ie"] = "Irish English", ["en-in"] = "Indian English", ["en-nz"] = "New Zealand English", ["en-us"] = "American English", ["en-za"] = "South African English", ["fr-ca"] = "Quebec French", ["fr-gallo"] = "Gallo", ["fy"] = "West Frisian", -- Western Frisian ["mo"] = "Moldovan", -- Moldavian (deprecated code); to match en.wiki article title ["nl-be"] = "Flemish", -- match MediaWiki ["oc-gascon"] = "Gascon", ["oc-provenc"] = "Provençal", ["ps"] = "Пушту", -- Pushto ["pt-br"] = "Бразилын Португал", -- match MediaWiki ["ro-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form ["ro-cyrl-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form ["tw-asante"] = "Asante Twi", ["ug"] = "Уйгур", -- these ISO 639-1 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted) --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["av"] = "Авар", -- Avaric ["bo"] = "Стандарт Төвөд", -- Төвөд ["el"] = "Грек", -- Modern Greek -- ["en-SA"] = "South African English", -- English; no; SA is not South Africa it Saudi Arabia; ZA is South Africa ["ff"] = "Фула", -- Fulah ["ht"] = "Хаитийн Креол", -- Haitian ["hz"] = "Отжихереро", -- Herero ["ii"] = "И", -- Sichuan Yi ["ki"] = "Gikuyu", -- Kikuyu ["kl"] = "Гренланд", -- Kalaallisut ["ky"] = "Киргиз", -- Kirghiz ["lg"] = "Луганда", -- Ganda ["li"] = "Лимбург", -- Limburgan ["mi"] = "Маори", -- Maori ["na"] = "Науру", -- Nauru ["nb"] = "Бүкмол", -- Norwegian Bokmål ["nd"] = "Хойд Ндебеле", -- North Ndebele ["nn"] = "Нюнорск", -- Норвегийн Нюнорск ["nr"] = "Өмнөд Ндебеле", -- South Ndebele ["ny"] = "Ньянжа", -- Nyanja ["oj"] = "Ojibwe", -- Ojibwa ["or"] = "Odia", -- Oriya ["pa"] = "Панжаби", -- Пунжаби ["rn"] = "Кирунди", -- Rundi ["sl"] = "Словени", -- Slovenian ["ss"] = "Свати", -- Swati ["st"] = "Сото", -- Southern Sotho ["to"] = "Тонга", -- Tonga --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 2, - 3, - 5 >---------------------------------------------- ["alv"] = "Atlantic–Congo languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["arc"] = "Imperial Aramaic (700-300 BCE)", -- Official Aramaic (700-300 BCE), Imperial Aramaic (700-300 BCE); to match en.wiki article title uses ISO639-2 'preferred' name ["art"] = "constructed", -- to match en.wiki article; lowercase for category name ["ast-es"] = "Leonese", -- ast in IANA is Asturian; Leonese is a dialect ["bea"] = "Dane-zaa", -- Beaver; to match en.wiki article title ["bhd"] = "Bhadarwahi", -- Bhadrawahi; to match en.wiki article title ["bla"] = "Blackfoot", -- Siksika; to match en.wiki article title ["blc"] = "Nuxalk", -- Bella Coola; to match en.wiki article title ["bua"] = "Буриад", -- Buriat; this is a macro language; these four use wp preferred transliteration; ["bxm"] = "Mongolian Buryat", -- Mongolia Buriat; these three all redirect to Buryat ["bxr"] = "Оросын Буриад", -- Russia Buriat; ["bxu"] = "Chinese Buryat", -- China Buriat; ["byr"] = "Yipma", -- Baruya, Yipma ["clm"] = "Klallam", -- Clallam; to match en.wiki article title ["egy"] = "Ancient Egyptian", -- Egyptian (Ancient); distinguish from contemporary arz: Egyptian Arabic ["ems"] = "Alutiiq", -- Pacific Gulf Yupik; to match en.wiki article title ["esx"] = "Eskimo–Aleut languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["frr"] = "Хойд Фриз", -- Northern Frisian ["frs"] = "East Frisian Low Saxon", -- Eastern Frisian ["gsw-fr"] = "Alsatian", -- match MediaWiki ["haa"] = "Hän", -- Han; to match en.wiki article title ["hei"] = "Heiltsuk–Oowekyala", -- Heiltsuk; to match en.wiki article title ["hmx"] = "Hmong–Mien languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["ilo"] = "Ilocano", -- Iloko; to match en.wiki article title ["jam"] = "Ямайкын Креол", -- Jamaican Creole English ["lij-mc"] = "Монако", -- Ligurian as spoken in Monaco ["luo"] = "Dholuo", -- IANA (primary) /ISO 639-3: Luo (Kenya and Tanzania); IANA (secondary): Dholuo ["mhr"] = "Meadow Mari", -- Eastern Mari ["mid"] = "Modern Mandaic", -- Mandaic ['mis'] = "Кодлогдоогүй", -- Uncoded languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["mkh"] = "Mon–Khmer languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["mla"] = "Tamambo", -- Malo ['mte'] = "Mono-Alu", -- Mono (Solomon Islands) ['mul'] = "multiple", -- Multiple languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["nan-tw"] = "Taiwanese Hokkien", -- make room for IANA / 639-3 nan Min Nan Chinese; match en.wiki article title ["new"] = "Невар", -- Newari, Nepal Bhasa; to match en,wiki article title ["ngf"] = "Trans–New Guinea languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["nic"] = "Niger–Congo languages", -- Niger-Kordofanian languages; to match en,wiki article title ["nrf"] = "Norman", -- not quite a collective - IANA name: Jèrriais + Guernésiais; categorizes to Norman-language text ["nrf-gg"] = "Guernésiais", -- match MediaWiki ["nrf-je"] = "Jèrriais", -- match MediaWiki ["nzi"] = "Nzema", -- Nzima; to match en.wiki article title ["oma"] = "Omaha–Ponca", -- to match en.wiki article title (endash) ["orv"] = "Эртний Орос", -- Old Russian ["pfl"] = "Пфальцийн Герман", -- Пфальц; to match en.wiki article ["pie"] = "Piro Pueblo", -- Piro; to match en.wiki article ["pms"] = "Пьемонт", -- Piemontese; to match en.wiki article title ["pnb"] = "Punjabi (Western)", -- Western Panjabi; dab added to override import from ~/wp languages and distinguish pnb from pa in reverse look up tag_from_name() ['qwm'] = "Cuman", -- Kuman (Russia); to match en.wiki article name ["rop"] = "Australian Kriol", -- Kriol; en.wiki article is a dab; point to correct en.wiki article ["sco-ulster"] = "Ulster Scots", ["sdo"] = "Bukar–Sadong", -- Bukar-Sadung Bidayuh; to match en.wiki article title ["smp"] = "Samaritan Hebrew", -- to match en.wiki article title ["stq"] = "Сатерландын Фриз", -- Saterfriesisch ["und"] = "тодорхойгүй", -- capitalization to match existing category ["wrg"] = "Warrongo", -- Warungu ["xal-ru"] = "Kalmyk", -- to match en.wiki article title ["xgf"] = "Tongva", -- ISO 639-3 is Gabrielino-Fernandeño ["yuf"] = "Havasupai–Hualapai", -- Havasupai-Walapai-Yavapai; to match en.wiki article title ["zxx"] = "no linguistic content", -- capitalization -- these ISO 639-2, -3 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["ace"] = "Acehnese", -- Achinese ["aec"] = "Sa'idi Arabic", -- Saidi Arabic ["akl"] = "Aklan", -- Aklanon ["alt"] = "Алтай", -- Southern Altai ["apm"] = "Mescalero-Chiricahua", -- Mescalero-Chiricahua Apache ["bal"] = "Balochi", -- Baluchi -- ["bcl"] = "Central Bicolano", -- Central Bikol ["bin"] = "Edo", -- Bini ["bpy"] = "Bishnupriya Manipuri", -- Bishnupriya ["chg"] = "Цагадайн", -- Chagatai ["ckb"] = "Sorani Kurdish", -- Central Kurdish ["cnu"] = "Shenwa", -- Chenoua ["coc"] = "Cocopah", -- Cocopa ["diq"] = "Zazaki", -- Dimli ["fit"] = "Meänkieli", -- Tornedalen Finnish ["fkv"] = "Квен", -- Kven Finnish ["frk"] = "Old Frankish", -- Frankish ["gez"] = "Ge'ez", -- Geez ["gju"] = "Gujari", -- Gujari ["gsw"] = "Alemannic German", -- Swiss German ["gul"] = "Gullah", -- Sea Island Creole English ["hak"] = "Hakka", -- Hakka Chinese ["hbo"] = "Biblical Hebrew", -- Ancient Hebrew ["hnd"] = "Hindko", -- Southern Hindko -- ["ikt"] = "Inuvialuk", -- Inuinnaqtun ["kaa"] = "Каракалпак", -- Kara-Kalpak ["khb"] = "Tai Lü", -- Lü ["kmr"] = "Kurmanji Kurdish", -- Northern Kurdish ["kpo"] = "Kposo", -- Ikposo ["krj"] = "Kinaray-a", -- Kinaray-A ["ktz"] = "Juǀ'hoan", -- Juǀʼhoan ["lez"] = "Лезги", -- Lezghian ["liv"] = "Ливони", -- Liv ["lng"] = "Lombardic", -- Langobardic ["mia"] = "Майами-Иллиной", -- Miami ["miq"] = "Miskito", -- Mískito ["mix"] = "Mixtec", -- Mixtepec Mixtec ["mni"] = "Мейтей", -- Manipuri ["mrj"] = "Hill Mari", -- Western Mari ["mww"] = "White Hmong", -- Hmong Daw ["nds-nl"] = "Dutch Low Saxon", -- Low German -- ["new"] = "Nepal Bhasa", -- Newari ["nso"] = "Хойд Сото", -- Pedi -- ["nwc"] = "Classical Nepal Bhasa", -- Classical Newari, Classical Nepal Bhasa, Old Newari ["ood"] = "Оодхам", -- Tohono O'odham ["otk"] = "Эртний Түрэг", -- Old Turkish ["pal"] = "Middle Persian", -- Pahlavi ["pam"] = "Капампанган", -- Pampanga ["phr"] = "Potwari", -- Pahari-Potwari ["pka"] = "Jain Prakrit", -- Ardhamāgadhī Prākrit -- ["pnb"] = "Punjabi", -- Western Panjabi ["psu"] = "Shauraseni", -- Sauraseni Prākrit ["rap"] = "Рапа Нуй", -- Rapanui ["rar"] = "Күүк Арлын Маори", -- Rarotongan ["rmu"] = "Scandoromani", -- Tavringer Romani ["rom"] = "Romani", -- Romany ["rup"] = "Aromanian", -- Macedo-Romanian ["ryu"] = "Окинава", -- Central Okinawan ["sdc"] = "Sassarese", -- Sassarese Sardinian ["sdn"] = "Gallurese", -- Gallurese Sardinian ["shp"] = "Shipibo", -- Shipibo-Conibo ["src"] = "Logudorese", -- Logudorese Sardinian ["sro"] = "Campidanese", -- Campidanese Sardinian ["tkl"] = "Tokelauan", -- Tokelau ["tvl"] = "Тувалу", -- Тувалу ["tyv"] = "Тува", -- Tuvinian ["vls"] = "West Flemish", -- Vlaams ["wep"] = "Вестфали", -- Westphalien ["xal"] = "Ойрад", -- Kalmyk ["xcl"] = "Old Armenian", -- Classical Armenian ["yua"] = "Юкатек Маяа", -- Yucateco --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< P R I V A T E _ U S E _ T A G S >---------------------------------------------- ["akk-x-latbabyl"] = "Late Babylonian Akkadian", ["akk-x-midassyr"] = "Middle Assyrian Akkadian", ["akk-x-midbabyl"] = "Middle Babylonian Akkadian", ["akk-x-neoassyr"] = "Neo-Assyrian Akkadian", ["akk-x-neobabyl"] = "Neo-Babylonian Akkadian", ["akk-x-old"] = "Old Akkadian", ["akk-x-oldassyr"] = "Old Assyrian Akkadian", ["akk-x-oldbabyl"] = "Old Babylonian Akkadian", ["alg-x-proto"] = "Proto-Algonquian", -- alg in IANA is Algonquian languages ["ca-x-old"] = "Old Catalan", ["cel-x-combrit"] = "Common Brittonic", -- cel in IANA is Celtic languages ["cel-x-proto"] = "Proto-Celtic", ["egy-x-demotic"] = "Demotic Egyptian", ["egy-x-late"] = "Late Egyptian", ["egy-x-middle"] = "Middle Egyptian", ["egy-x-old"] = "Old Egyptian", ["gem-x-proto"] = "Proto-Germanic", -- gem in IANA is Germanic languages ["gmw-x-ecg"] = "East Central German", ["grc-x-aeolic"] = "Aeolic Greek", -- these grc-x-... codes are preferred alternates to the non-standard catchall code grc-gre ["grc-x-attic"] = "Attic Greek", ["grc-x-biblical"] = "Biblical Greek", ["grc-x-byzant"] = "Byzantine Greek", ["grc-x-classic"] = "Classical Greek", ["grc-x-doric"] = "Doric Greek", ["grc-x-hellen"] = "Hellenistic Greek", ["grc-x-ionic"] = "Ionic Greek", ["grc-x-koine"] = "Койне Грек", ["grc-x-medieval"] = "Medieval Greek", ["grc-x-patris"] = "Patristic Greek", ["grk-x-proto"] = "Proto-Greek", -- grk in IANA is Greek languages ["iir-x-proto"] = "Proto-Indo-Iranian", -- iir in IANA is Indo-Iranian Languages ["inc-x-mitanni"] = "Mitanni-Aryan", -- inc in IANA is Indic languages ["inc-x-proto"] = "Proto-Indo-Aryan", ["ine-x-anatolia"] = "Anatolian languages", ["ine-x-proto"] = "Proto-Indo-European", ["ira-x-proto"] = "Proto-Iranian", -- ira in IANA is Iranian languages ["itc-x-proto"] = "Proto-Italic", -- itc in IANA is Italic languages ["ksh-x-colog"] = "Colognian", -- en.wiki article is Colognian; ksh (Kölsch) redirects there ["la-x-medieval"] = "Medieval Latin", ["la-x-new"] = "New Latin", ["lmo-x-berg"] = "Bergamasque", -- lmo in IANA is Lombard; Bergamasque is a dialect ["lmo-x-cremish"] = "Cremish", -- lmo in IANA is Lombard; Cremish is a dialect ["lmo-x-milanese"] = "Milanese", -- lmo in IANA is Lombard; Milanese is a dialect ["mis-x-ripuar"] = "Ripuarian", -- replaces improper use of ksh in wp_languages ["prg-x-old"] = "Old Prussian", ["sem-x-ammonite"] = "Ammonite", ["sem-x-aramaic"] = "Aramaic", ["sem-x-canaan"] = "Canaanite languages", ["sem-x-dumaitic"] = "Dumaitic", ["sem-x-egurage"] = "Eastern Gurage", ["sem-x-hatran"] = "Hatran Aramaic", ["sem-x-oldsoara"] = "Old South Arabian", ["sem-x-palmyren"] = "Palmyrene Aramaic", ["sem-x-proto"] = "Proto-Semitic", ["sem-x-taymanit"] = "Taymanitic", ["sla-x-proto"] = "Proto-Slavic", -- sla in IANA is Slavic languages ["yuf-x-hav"] = "Havasupai", -- IANA name for these three is Havasupai-Walapai-Yavapai ["yuf-x-wal"] = "Walapai", ["yuf-x-yav"] = "Yavapai", ["xsc-x-pontic"] = "Pontic Scythian", -- xsc in IANA is Scythian ["xsc-x-saka"] = "Saka", ["xsc-x-sarmat"] = "Sarmatian", } --[[--------------------------< A R T I C L E _ L I N K >------------------------------------------------------ for those rare occasions when article titles don't fit with the normal '<language name> language', this table maps language code to article title. Use of this table should be avoided and the use of redirects preferred as that is the long-standing method of handling article names that don't fit with the normal pattern ]] local article_name = { ['kue'] = "Kuman language (New Guinea)", -- Kuman (Papua New Guinea); to avoid Kuman dab page ["lij-mc"] = "Лигур хэл", -- Ligurian; see Template_talk:Lang#Ligurian_dab ['mbo'] = "Mbo language (Cameroon)", -- Mbo (Cameroon) ['mnh'] = "Mono language (Congo)", -- Mono (Democratic Republic of Congo); see Template_talk:Lang#Mono_languages ['mnr'] = "Mono language (California)", -- Mono (USA) ['mru'] = "Mono language (Cameroon)", -- Mono (Cameroon) ["snq"] = "Sangu language (Gabon)", -- Sangu (Gabon) ["toi"] = "Tonga language (Zambia and Zimbabwe)", -- Tonga (Zambia and Zimbabwe); to avoid Tonga language dab page ["vwa"] = "Awa language (China)", -- Awa (China); to avoid Awa dab page ["xlg"] = "Ligurian language (ancient)", -- see Template_talk:Lang#Ligurian_dab ["zmw"] = "Mbo language (Congo)", -- Mbo (Democratic Republic of Congo) } --[=[-------------------------< R T L _ S C R I P T S >-------------------------------------------------------- ISO 15924 scripts that are written right-to-left. Data in this table taken from [[ISO 15924#List of codes]] last update to this list: 2017-12-24 ]=] local rtl_scripts = { 'adlm', 'arab', 'aran', 'armi', 'avst', 'cprt', 'egyd', 'egyh', 'hatr', 'hebr', 'hung', 'inds', 'khar', 'lydi', 'mand', 'mani', 'mend', 'merc', 'mero', 'narb', 'nbat', 'nkoo', 'orkh', 'palm', 'phli', 'phlp', 'phlv', 'phnx', 'prti', 'rohg', 'samr', 'sarb', 'sogd', 'sogo', 'syrc', 'syre', 'syrj', 'syrn', 'thaa', 'wole', }; --[[--------------------------< T R A N S L I T _ T I T L E S >------------------------------------------------ This is a table of tables of transliteration standards and the language codes or language scripts that apply to those standards. This table is used to create the tool-tip text associated with the transliterated text displayed by some of the {{lang-??}} templates. These tables are more-or-less copied directly from {{transl}}. The standard 'NO_STD' is a construct to allow for the cases when no |std= parameter value is provided. ]] local translit_title_table = { ['ahl'] = { ['default'] = 'Academy of the Hebrew Language transliteration', }, ['ala'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['ala-lc'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['batr'] = { ['default'] = 'Bikdash Arabic Transliteration Rules', }, ['bgn/pcgn'] = { ['default'] = 'Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names transliteration', }, ['din'] = { ['ar'] = 'DIN 31635 Arabic', ['fa'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ku'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ps'] = 'DIN 31635 Arabic', ['tg'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ug'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ur'] = 'DIN 31635 Arabic', ['arab'] = 'DIN 31635 Arabic', ['default'] = 'DIN transliteration', }, ['eae'] = { ['default'] = 'Encyclopaedia Aethiopica transliteration', }, ['hepburn'] = { ['default'] = 'Hepburn transliteration', }, ['hunterian'] = { ['default'] = 'Hunterian transliteration', }, ['iast'] = { ['default'] = 'International Alphabet of Sanskrit transliteration', }, ['iso'] = { -- when a transliteration standard is supplied ['ab'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ba'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['be'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['kk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ky'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['mn'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ru'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['uk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bua'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['sah'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tut'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['xal'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['cyrl'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ar'] = 'ISO 233 Arabic', ['ku'] = 'ISO 233 Arabic', ['ps'] = 'ISO 233 Arabic', ['ug'] = 'ISO 233 Arabic', ['ur'] = 'ISO 233 Arabic', ['arab'] = 'ISO 233 Arabic', ['he'] = 'ISO 259 Hebrew', ['yi'] = 'ISO 259 Hebrew', ['hebr'] = 'ISO 259 Hebrew', ['el'] = 'ISO 843 Greek', ['grc'] = 'ISO 843 Greek', ['ja'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hira'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hrkt'] = 'ISO 3602 Japanese', ['jpan'] = 'ISO 3602 Japanese', ['kana'] = 'ISO 3602 Japanese', ['zh'] = 'ISO 7098 Chinese', ['chi'] = 'ISO 7098 Chinese', ['cmn'] = 'ISO 7098 Chinese', ['zho'] = 'ISO 7098 Chinese', -- ['han'] = 'ISO 7098 Chinese', -- unicode alias of Hani? doesn't belong here? should be Hani? ['hans'] = 'ISO 7098 Chinese', ['hant'] = 'ISO 7098 Chinese', ['ka'] = 'ISO 9984 Georgian', ['kat'] = 'ISO 9984 Georgian', ['arm'] = 'ISO 9985 Armenian', ['hy'] = 'ISO 9985 Armenian', ['th'] = 'ISO 11940 Thai', ['tha'] = 'ISO 11940 Thai', ['ko'] = 'ISO 11941 Korean', ['kor'] = 'ISO 11941 Korean', ['awa'] = 'ISO 15919 Indic', ['bho'] = 'ISO 15919 Indic', ['bn'] = 'ISO 15919 Indic', ['bra'] = 'ISO 15919 Indic', ['doi'] = 'ISO 15919 Indic', ['dra'] = 'ISO 15919 Indic', ['gon'] = 'ISO 15919 Indic', ['gu'] = 'ISO 15919 Indic', ['hi'] = 'ISO 15919 Indic', ['hno'] = 'ISO 15919 Indic', ['inc'] = 'ISO 15919 Indic', ['kn'] = 'ISO 15919 Indic', ['kok'] = 'ISO 15919 Indic', ['ks'] = 'ISO 15919 Indic', ['mag'] = 'ISO 15919 Indic', ['mai'] = 'ISO 15919 Indic', ['ml'] = 'ISO 15919 Indic', ['mr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ne'] = 'ISO 15919 Indic', ['new'] = 'ISO 15919 Indic', ['or'] = 'ISO 15919 Indic', ['pa'] = 'ISO 15919 Indic', ['pnb'] = 'ISO 15919 Indic', ['raj'] = 'ISO 15919 Indic', ['sa'] = 'ISO 15919 Indic', ['sat'] = 'ISO 15919 Indic', ['sd'] = 'ISO 15919 Indic', ['si'] = 'ISO 15919 Indic', ['skr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ta'] = 'ISO 15919 Indic', ['tcy'] = 'ISO 15919 Indic', ['te'] = 'ISO 15919 Indic', ['beng'] = 'ISO 15919 Indic', ['brah'] = 'ISO 15919 Indic', ['deva'] = 'ISO 15919 Indic', ['gujr'] = 'ISO 15919 Indic', ['guru'] = 'ISO 15919 Indic', ['knda'] = 'ISO 15919 Indic', ['mlym'] = 'ISO 15919 Indic', ['orya'] = 'ISO 15919 Indic', ['sinh'] = 'ISO 15919 Indic', ['taml'] = 'ISO 15919 Indic', ['telu'] = 'ISO 15919 Indic', ['default'] = 'ISO transliteration', }, ['jyutping'] = { ['default'] = 'Jyutping transliteration', }, ['mlcts'] = { ['default'] = 'Myanmar Language Commission Transcription System', }, ['mr'] = { ['default'] = 'McCune–Reischauer transliteration', }, ['nihon-shiki'] = { ['default'] = 'Nihon-shiki transliteration', }, ['no_std'] = { -- when no transliteration standard is supplied ['akk'] = 'Semitic transliteration', ['sem'] = 'Semitic transliteration', ['phnx'] = 'Semitic transliteration', ['xsux'] = 'Cuneiform transliteration', }, ['pinyin'] = { ['default'] = 'Pinyin transliteration', }, ['rr'] = { ['default'] = 'Revised Romanization of Korean transliteration', }, ['rtgs'] = { ['default'] = 'Royal Thai General System of Transcription', }, ['satts'] = { ['default'] = 'Standard Arabic Technical Transliteration System transliteration', }, ['scientific'] = { ['default'] = 'scientific transliteration', }, ['ukrainian'] = { ['default'] = 'Ukrainian National system of romanization', }, ['ungegn'] = { ['default'] = 'United Nations Group of Experts on Geographical Names transliteration', }, ['wadegile'] = { ['default'] = 'Wade–Giles transliteration', }, ['wehr'] = { ['default'] = 'Hans Wehr transliteration', }, ['yaleko'] = { ['default'] = 'Yale romanization of Korean', } }; --[[--------------------------< E N G _ V A R >---------------------------------------------------------------- Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar specified by a {{Use xxx English}}. This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no need for the clutter. ]] local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English ['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case) ['ca'] = 'us_t', ['gb'] = 'gb_t', ['ie'] = 'gb_t', ['in'] = 'gb_t', ['nz'] = 'gb_t', ['us'] = 'us_t', -- default engvar ['za'] = 'gb_t' }; local engvar_t = { ['gb_t'] = { ['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case ['romanisz_pt'] = 'латин', -- past tense }, ['us_t'] = { -- default engvar ['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case ['romanisz_pt'] = 'латин', -- past tense } } --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { this_wiki_lang_tag = this_wiki_lang_tag, this_wiki_lang_dir = lang_obj:getDir(), -- wiki's language direction article_name = article_name, engvar_t = engvar_t, engvar_sel_t = engvar_sel_t, lang_name_table = lang_name_table_t, override = override, rtl_scripts = rtl_scripts, special_tags_table = special_tags_table, translit_title_table = translit_title_table, }; p55r3xzrdnto88177qw2vt910jrb3yn Module:Lang/data/iana languages 828 113460 853434 853315 2026-04-15T18:06:05Z Enkhsaihan2005 64429 853434 Scribunto text/plain -- File-Date: 2021-03-05 local active = { ["aa"] = {"Афар"}, ["ab"] = {"Абхаз"}, ["ae"] = {"Avestan"}, ["af"] = {"Африкаанс"}, ["ak"] = {"Акан"}, ["am"] = {"Амхар"}, ["an"] = {"Aragonese"}, ["ar"] = {"Араб"}, ["as"] = {"Ассам"}, ["av"] = {"Авар"}, ["ay"] = {"Аймара"}, ["az"] = {"Азербайжан"}, ["ba"] = {"Башкир"}, ["be"] = {"Беларусь"}, ["bg"] = {"Болгар"}, ["bh"] = {"Bihari languages"}, ["bi"] = {"Бислама"}, ["bm"] = {"Бамбара"}, ["bn"] = {"Бенгал", "Бангла"}, ["bo"] = {"Төвөд"}, ["br"] = {"Breton"}, ["bs"] = {"Босни"}, ["ca"] = {"Каталан", "Валенси"}, ["ce"] = {"Чечень"}, ["ch"] = {"Chamorro"}, ["co"] = {"Corsican"}, ["cr"] = {"Cree"}, ["cs"] = {"Чех"}, ["cu"] = {"Church Slavic", "Church Slavonic", "Old Bulgarian", "Old Church Slavonic", "Old Slavonic"}, ["cv"] = {"Чуваш"}, ["cy"] = {"Уэльс"}, ["da"] = {"Дани"}, ["de"] = {"Герман"}, ["dv"] = {"Дивехи", "Мальдив"}, ["dz"] = {"Зонка"}, ["ee"] = {"Ewe"}, ["el"] = {"Modern Greek (1453-)"}, ["en"] = {"Англи"}, ["eo"] = {"Эсперанто"}, ["es"] = {"Испани", "Кастиль"}, ["et"] = {"Эстони"}, ["eu"] = {"Баск"}, ["fa"] = {"Перс"}, ["ff"] = {"Фула"}, ["fi"] = {"Фин"}, ["fj"] = {"Фижи"}, ["fo"] = {"Фарер"}, ["fr"] = {"Франц"}, ["fy"] = {"Western Frisian"}, ["ga"] = {"Ирланд"}, ["gd"] = {"Шотланд Гел", "Гел"}, ["gl"] = {"Галиси"}, ["gn"] = {"Гуарани"}, ["gu"] = {"Gujarati"}, ["gv"] = {"Manx"}, ["ha"] = {"Хауса"}, ["he"] = {"Еврей"}, ["hi"] = {"Хинди"}, ["ho"] = {"Хири Моту"}, ["hr"] = {"Хорват"}, ["ht"] = {"Хаити", "Хаитийн Креол"}, ["hu"] = {"Унгар"}, ["hy"] = {"Армени"}, ["hz"] = {"Хереро"}, ["ia"] = {"Interlingua (International Auxiliary Language Association)"}, ["id"] = {"Индонез"}, ["ie"] = {"Interlingue", "Occidental"}, ["ig"] = {"Игбо"}, ["ii"] = {"Сычуаны И", "Носу"}, ["ik"] = {"Inupiaq"}, ["io"] = {"Ido"}, ["is"] = {"Исланд"}, ["it"] = {"Итали"}, ["iu"] = {"Inuktitut"}, ["ja"] = {"Япон"}, ["jv"] = {"Javanese"}, ["ka"] = {"Гүрж"}, ["kg"] = {"Конго"}, ["ki"] = {"Kikuyu", "Gikuyu"}, ["kj"] = {"Кваньяма"}, ["kk"] = {"Казах"}, ["kl"] = {"Гренланд"}, ["km"] = {"Кхмер", "Төв Кхмер"}, ["kn"] = {"Каннада"}, ["ko"] = {"Солонгос"}, ["kr"] = {"Kanuri"}, ["ks"] = {"Kashmiri"}, ["ku"] = {"Курд"}, ["kv"] = {"Коми"}, ["kw"] = {"Cornish"}, ["ky"] = {"Киргиз"}, ["la"] = {"Латин"}, ["lb"] = {"Люксембург"}, ["lg"] = {"Ганда", "Луганда"}, ["li"] = {"Лимбург"}, ["ln"] = {"Лингала"}, ["lo"] = {"Лаос"}, ["lt"] = {"Литва"}, ["lu"] = {"Luba-Katanga"}, ["lv"] = {"Латви"}, ["mg"] = {"Малагас"}, ["mh"] = {"Маршалл"}, ["mi"] = {"Маори"}, ["mk"] = {"Македон"}, ["ml"] = {"Malayalam"}, ["mn"] = {"Монгол"}, ["mr"] = {"Марати"}, ["ms"] = {"Малай"}, ["mt"] = {"Мальта"}, ["my"] = {"Бирм"}, ["na"] = {"Науру"}, ["nb"] = {"Норвегийн Бүкмол"}, ["nd"] = {"North Ndebele"}, ["ne"] = {"Балба"}, ["ng"] = {"Ndonga"}, ["nl"] = {"Нидерланд", "Flemish"}, ["nn"] = {"Норвегийн Нюнорск"}, ["no"] = {"Норвеги"}, ["nr"] = {"Өмнөд Ндебеле"}, ["nv"] = {"Navajo", "Navaho"}, ["ny"] = {"Ньянжа", "Чева", "Чичева"}, ["oc"] = {"Окситан"}, ["oj"] = {"Ojibwa"}, ["om"] = {"Оромо"}, ["or"] = {"Oriya (macrolanguage)", "Odia (macrolanguage)"}, ["os"] = {"Осети", "Осет"}, ["pa"] = {"Панжаби", "Пунжаби"}, ["pi"] = {"Pali"}, ["pl"] = {"Польш"}, ["ps"] = {"Пуштун", "Паштун"}, ["pt"] = {"Португал"}, ["qu"] = {"Кечуа"}, ["rm"] = {"Руманш"}, ["rn"] = {"Рунди"}, ["ro"] = {"Румын", "Молдав"}, ["ru"] = {"Орос"}, ["rw"] = {"Киняруанда"}, ["sa"] = {"Санскрит"}, ["sc"] = {"Сардини"}, ["sd"] = {"Синди"}, ["se"] = {"Хойд Сами"}, ["sg"] = {"Санго"}, ["sh"] = {"Серби-Хорват"}, ["si"] = {"Синхал"}, ["sk"] = {"Словак"}, ["sl"] = {"Словени"}, ["sm"] = {"Самоа"}, ["sn"] = {"Шона"}, ["so"] = {"Сомали"}, ["sq"] = {"Албани"}, ["sr"] = {"Серби"}, ["ss"] = {"Свати"}, ["st"] = {"Өмнөд Сото"}, ["su"] = {"Sundanese"}, ["sv"] = {"Швед"}, ["sw"] = {"Свахили"}, ["ta"] = {"Тамил"}, ["te"] = {"Телүгү"}, ["tg"] = {"Тажик"}, ["th"] = {"Тай"}, ["ti"] = {"Тигриня"}, ["tk"] = {"Туркмен"}, ["tl"] = {"Тагалог"}, ["tn"] = {"Тсвана"}, ["to"] = {"Tonga (Tonga Islands)"}, ["tr"] = {"Турк"}, ["ts"] = {"Тсонга"}, ["tt"] = {"Татар"}, ["tw"] = {"Twi"}, ["ty"] = {"Tahitian"}, ["ug"] = {"Уйгур"}, ["uk"] = {"Украин"}, ["ur"] = {"Урду"}, ["uz"] = {"Узбек"}, ["ve"] = {"Венда"}, ["vi"] = {"Вьетнам"}, ["vo"] = {"Volapük"}, ["wa"] = {"Walloon"}, ["wo"] = {"Wolof"}, ["xh"] = {"Коса"}, ["yi"] = {"Идиш"}, ["yo"] = {"Ёруба"}, ["za"] = {"Жуан"}, ["zh"] = {"Хятад"}, ["zu"] = {"Зулу"}, ["aaa"] = {"Ghotuo"}, ["aab"] = {"Alumu-Tesu"}, ["aac"] = {"Ari"}, ["aad"] = {"Amal"}, ["aae"] = {"Arbëreshë Albanian"}, ["aaf"] = {"Aranadan"}, ["aag"] = {"Ambrak"}, ["aah"] = {"Abu' Arapesh"}, ["aai"] = {"Arifama-Miniafia"}, ["aak"] = {"Ankave"}, ["aal"] = {"Afade"}, ["aan"] = {"Anambé"}, ["aao"] = {"Algerian Saharan Arabic"}, ["aap"] = {"Pará Arára"}, ["aaq"] = {"Eastern Abnaki"}, ["aas"] = {"Aasáx"}, ["aat"] = {"Arvanitika Albanian"}, ["aau"] = {"Abau"}, ["aav"] = {"Austro-Asiatic languages"}, ["aaw"] = {"Solong"}, ["aax"] = {"Mandobo Atas"}, ["aaz"] = {"Amarasi"}, ["aba"] = {"Abé"}, ["abb"] = {"Bankon"}, ["abc"] = {"Ambala Ayta"}, ["abd"] = {"Manide"}, ["abe"] = {"Western Abnaki"}, ["abf"] = {"Abai Sungai"}, ["abg"] = {"Abaga"}, ["abh"] = {"Tajiki Arabic"}, ["abi"] = {"Abidji"}, ["abj"] = {"Aka-Bea"}, ["abl"] = {"Lampung Nyo"}, ["abm"] = {"Abanyom"}, ["abn"] = {"Abua"}, ["abo"] = {"Abon"}, ["abp"] = {"Abellen Ayta"}, ["abq"] = {"Abaza"}, ["abr"] = {"Abron"}, ["abs"] = {"Ambonese Malay"}, ["abt"] = {"Ambulas"}, ["abu"] = {"Abure"}, ["abv"] = {"Baharna Arabic"}, ["abw"] = {"Pal"}, ["abx"] = {"Inabaknon"}, ["aby"] = {"Aneme Wake"}, ["abz"] = {"Abui"}, ["aca"] = {"Achagua"}, ["acb"] = {"Áncá"}, ["acd"] = {"Gikyode"}, ["ace"] = {"Achinese"}, ["acf"] = {"Saint Lucian Creole French"}, ["ach"] = {"Acoli"}, ["aci"] = {"Aka-Cari"}, ["ack"] = {"Aka-Kora"}, ["acl"] = {"Akar-Bale"}, ["acm"] = {"Mesopotamian Arabic"}, ["acn"] = {"Achang"}, ["acp"] = {"Eastern Acipa"}, ["acq"] = {"Ta'izzi-Adeni Arabic"}, ["acr"] = {"Achi"}, ["acs"] = {"Acroá"}, ["act"] = {"Achterhoeks"}, ["acu"] = {"Achuar-Shiwiar"}, ["acv"] = {"Achumawi"}, ["acw"] = {"Hijazi Arabic"}, ["acx"] = {"Omani Arabic"}, ["acy"] = {"Cypriot Arabic"}, ["acz"] = {"Acheron"}, ["ada"] = {"Adangme"}, ["adb"] = {"Atauran"}, ["add"] = {"Lidzonka", "Dzodinka"}, ["ade"] = {"Adele"}, ["adf"] = {"Dhofari Arabic"}, ["adg"] = {"Andegerebinha"}, ["adh"] = {"Adhola"}, ["adi"] = {"Adi"}, ["adj"] = {"Adioukrou"}, ["adl"] = {"Galo"}, ["adn"] = {"Adang"}, ["ado"] = {"Abu"}, ["adq"] = {"Adangbe"}, ["adr"] = {"Adonara"}, ["ads"] = {"Adamorobe Sign Language"}, ["adt"] = {"Adnyamathanha"}, ["adu"] = {"Aduge"}, ["adw"] = {"Amundava"}, ["adx"] = {"Amdo Tibetan"}, ["ady"] = {"Adyghe", "Adygei"}, ["adz"] = {"Adzera"}, ["aea"] = {"Areba"}, ["aeb"] = {"Tunisian Arabic"}, ["aec"] = {"Saidi Arabic"}, ["aed"] = {"Argentine Sign Language"}, ["aee"] = {"Northeast Pashai", "Northeast Pashayi"}, ["aek"] = {"Haeke"}, ["ael"] = {"Ambele"}, ["aem"] = {"Arem"}, ["aen"] = {"Armenian Sign Language"}, ["aeq"] = {"Aer"}, ["aer"] = {"Eastern Arrernte"}, ["aes"] = {"Alsea"}, ["aeu"] = {"Akeu"}, ["aew"] = {"Ambakich"}, ["aey"] = {"Amele"}, ["aez"] = {"Aeka"}, ["afa"] = {"Afro-Asiatic languages"}, ["afb"] = {"Gulf Arabic"}, ["afd"] = {"Andai"}, ["afe"] = {"Putukwam"}, ["afg"] = {"Afghan Sign Language"}, ["afh"] = {"Afrihili"}, ["afi"] = {"Akrukay", "Chini"}, ["afk"] = {"Nanubae"}, ["afn"] = {"Defaka"}, ["afo"] = {"Eloyi"}, ["afp"] = {"Tapei"}, ["afs"] = {"Afro-Seminole Creole"}, ["aft"] = {"Afitti"}, ["afu"] = {"Awutu"}, ["afz"] = {"Obokuitai"}, ["aga"] = {"Aguano"}, ["agb"] = {"Legbo"}, ["agc"] = {"Agatu"}, ["agd"] = {"Agarabi"}, ["age"] = {"Angal"}, ["agf"] = {"Arguni"}, ["agg"] = {"Angor"}, ["agh"] = {"Ngelima"}, ["agi"] = {"Agariya"}, ["agj"] = {"Argobba"}, ["agk"] = {"Isarog Agta"}, ["agl"] = {"Fembe"}, ["agm"] = {"Angaataha"}, ["agn"] = {"Agutaynen"}, ["ago"] = {"Tainae"}, ["agq"] = {"Aghem"}, ["agr"] = {"Aguaruna"}, ["ags"] = {"Esimbi"}, ["agt"] = {"Central Cagayan Agta"}, ["agu"] = {"Aguacateco"}, ["agv"] = {"Remontado Dumagat"}, ["agw"] = {"Kahua"}, ["agx"] = {"Агуль"}, ["agy"] = {"Southern Alta"}, ["agz"] = {"Mt. Iriga Agta"}, ["aha"] = {"Ahanta"}, ["ahb"] = {"Axamb"}, ["ahg"] = {"Qimant"}, ["ahh"] = {"Aghu"}, ["ahi"] = {"Tiagbamrin Aizi"}, ["ahk"] = {"Akha"}, ["ahl"] = {"Igo"}, ["ahm"] = {"Mobumrin Aizi"}, ["ahn"] = {"Àhàn"}, ["aho"] = {"Ahom"}, ["ahp"] = {"Aproumu Aizi"}, ["ahr"] = {"Ahirani"}, ["ahs"] = {"Ashe"}, ["aht"] = {"Ahtena"}, ["aia"] = {"Arosi"}, ["aib"] = {"Ainu (China)"}, ["aic"] = {"Ainbai"}, ["aid"] = {"Alngith"}, ["aie"] = {"Amara"}, ["aif"] = {"Agi"}, ["aig"] = {"Antigua and Barbuda Creole English"}, ["aih"] = {"Ai-Cham"}, ["aii"] = {"Assyrian Neo-Aramaic"}, ["aij"] = {"Lishanid Noshan"}, ["aik"] = {"Ake"}, ["ail"] = {"Aimele"}, ["aim"] = {"Aimol"}, ["ain"] = {"Ainu (Japan)"}, ["aio"] = {"Aiton"}, ["aip"] = {"Burumakok"}, ["aiq"] = {"Aimaq"}, ["air"] = {"Airoran"}, ["ait"] = {"Arikem"}, ["aiw"] = {"Aari"}, ["aix"] = {"Aighon"}, ["aiy"] = {"Ali"}, ["aja"] = {"Aja (South Sudan)"}, ["ajg"] = {"Aja (Benin)"}, ["aji"] = {"Ajië"}, ["ajn"] = {"Andajin"}, ["ajp"] = {"South Levantine Arabic"}, ["ajt"] = {"Judeo-Tunisian Arabic"}, ["aju"] = {"Judeo-Moroccan Arabic"}, ["ajw"] = {"Ajawa"}, ["ajz"] = {"Amri Karbi"}, ["akb"] = {"Batak Angkola"}, ["akc"] = {"Mpur"}, ["akd"] = {"Ukpet-Ehom"}, ["ake"] = {"Akawaio"}, ["akf"] = {"Akpa"}, ["akg"] = {"Anakalangu"}, ["akh"] = {"Angal Heneng"}, ["aki"] = {"Aiome"}, ["akj"] = {"Aka-Jeru"}, ["akk"] = {"Akkadian"}, ["akl"] = {"Aklanon"}, ["akm"] = {"Aka-Bo"}, ["ako"] = {"Akurio"}, ["akp"] = {"Siwu"}, ["akq"] = {"Ak"}, ["akr"] = {"Araki"}, ["aks"] = {"Akaselem"}, ["akt"] = {"Akolet"}, ["aku"] = {"Akum"}, ["akv"] = {"Akhvakh"}, ["akw"] = {"Akwa"}, ["akx"] = {"Aka-Kede"}, ["aky"] = {"Aka-Kol"}, ["akz"] = {"Alabama"}, ["ala"] = {"Alago"}, ["alc"] = {"Qawasqar"}, ["ald"] = {"Alladian"}, ["ale"] = {"Aleut"}, ["alf"] = {"Alege"}, ["alg"] = {"Algonquian languages"}, ["alh"] = {"Alawa"}, ["ali"] = {"Amaimon"}, ["alj"] = {"Alangan"}, ["alk"] = {"Alak"}, ["all"] = {"Allar"}, ["alm"] = {"Amblong"}, ["aln"] = {"Gheg Albanian"}, ["alo"] = {"Larike-Wakasihu"}, ["alp"] = {"Alune"}, ["alq"] = {"Algonquin"}, ["alr"] = {"Alutor"}, ["als"] = {"Tosk Albanian"}, ["alt"] = {"Өмнөд Алтай"}, ["alu"] = {"'Are'are"}, ["alv"] = {"Atlantic-Congo languages"}, ["alw"] = {"Alaba-K’abeena", "Wanbasana"}, ["alx"] = {"Amol"}, ["aly"] = {"Alyawarr"}, ["alz"] = {"Alur"}, ["ama"] = {"Amanayé"}, ["amb"] = {"Ambo"}, ["amc"] = {"Amahuaca"}, ["ame"] = {"Yanesha'"}, ["amf"] = {"Hamer-Banna"}, ["amg"] = {"Amurdak"}, ["ami"] = {"Amis"}, ["amj"] = {"Amdang"}, ["amk"] = {"Ambai"}, ["aml"] = {"War-Jaintia"}, ["amm"] = {"Ama (Papua New Guinea)"}, ["amn"] = {"Amanab"}, ["amo"] = {"Amo"}, ["amp"] = {"Alamblak"}, ["amq"] = {"Amahai"}, ["amr"] = {"Amarakaeri"}, ["ams"] = {"Southern Amami-Oshima"}, ["amt"] = {"Amto"}, ["amu"] = {"Guerrero Amuzgo"}, ["amv"] = {"Ambelau"}, ["amw"] = {"Western Neo-Aramaic"}, ["amx"] = {"Anmatyerre"}, ["amy"] = {"Ami"}, ["amz"] = {"Atampaya"}, ["ana"] = {"Andaqui"}, ["anb"] = {"Andoa"}, ["anc"] = {"Ngas"}, ["and"] = {"Ansus"}, ["ane"] = {"Xârâcùù"}, ["anf"] = {"Animere"}, ["ang"] = {"Old English (ca. 450-1100)"}, ["anh"] = {"Nend"}, ["ani"] = {"Andi"}, ["anj"] = {"Anor"}, ["ank"] = {"Goemai"}, ["anl"] = {"Anu-Hkongso Chin"}, ["anm"] = {"Anal"}, ["ann"] = {"Obolo"}, ["ano"] = {"Andoque"}, ["anp"] = {"Angika"}, ["anq"] = {"Jarawa (India)"}, ["anr"] = {"Andh"}, ["ans"] = {"Anserma"}, ["ant"] = {"Antakarinya", "Antikarinya"}, ["anu"] = {"Anuak"}, ["anv"] = {"Denya"}, ["anw"] = {"Anaang"}, ["anx"] = {"Andra-Hus"}, ["any"] = {"Anyin"}, ["anz"] = {"Anem"}, ["aoa"] = {"Angolar"}, ["aob"] = {"Abom"}, ["aoc"] = {"Pemon"}, ["aod"] = {"Andarum"}, ["aoe"] = {"Angal Enen"}, ["aof"] = {"Bragat"}, ["aog"] = {"Angoram"}, ["aoi"] = {"Anindilyakwa"}, ["aoj"] = {"Mufian"}, ["aok"] = {"Arhö"}, ["aol"] = {"Alor"}, ["aom"] = {"Ömie"}, ["aon"] = {"Bumbita Arapesh"}, ["aor"] = {"Aore"}, ["aos"] = {"Taikat"}, ["aot"] = {"Atong (India)", "A'tong"}, ["aou"] = {"A'ou"}, ["aox"] = {"Atorada"}, ["aoz"] = {"Uab Meto"}, ["apa"] = {"Apache languages"}, ["apb"] = {"Sa'a"}, ["apc"] = {"North Levantine Arabic"}, ["apd"] = {"Sudanese Arabic"}, ["ape"] = {"Bukiyip"}, ["apf"] = {"Pahanan Agta"}, ["apg"] = {"Ampanang"}, ["aph"] = {"Athpariya"}, ["api"] = {"Apiaká"}, ["apj"] = {"Jicarilla Apache"}, ["apk"] = {"Kiowa Apache"}, ["apl"] = {"Lipan Apache"}, ["apm"] = {"Mescalero-Chiricahua Apache"}, ["apn"] = {"Apinayé"}, ["apo"] = {"Ambul"}, ["app"] = {"Apma"}, ["apq"] = {"A-Pucikwar"}, ["apr"] = {"Arop-Lokep"}, ["aps"] = {"Arop-Sissano"}, ["apt"] = {"Apatani"}, ["apu"] = {"Apurinã"}, ["apv"] = {"Alapmunte"}, ["apw"] = {"Western Apache"}, ["apx"] = {"Aputai"}, ["apy"] = {"Apalaí"}, ["apz"] = {"Safeyoka"}, ["aqa"] = {"Alacalufan languages"}, ["aqc"] = {"Archi"}, ["aqd"] = {"Ampari Dogon"}, ["aqg"] = {"Arigidi"}, ["aqk"] = {"Aninka"}, ["aql"] = {"Algic languages"}, ["aqm"] = {"Atohwaim"}, ["aqn"] = {"Northern Alta"}, ["aqp"] = {"Atakapa"}, ["aqr"] = {"Arhâ"}, ["aqt"] = {"Angaité"}, ["aqz"] = {"Akuntsu"}, ["arb"] = {"Стандарт Араб"}, ["arc"] = {"Official Aramaic (700-300 BCE)", "Imperial Aramaic (700-300 BCE)"}, ["ard"] = {"Arabana"}, ["are"] = {"Western Arrarnta"}, ["arh"] = {"Arhuaco"}, ["ari"] = {"Arikara"}, ["arj"] = {"Arapaso"}, ["ark"] = {"Arikapú"}, ["arl"] = {"Arabela"}, ["arn"] = {"Mapudungun", "Mapuche"}, ["aro"] = {"Araona"}, ["arp"] = {"Arapaho"}, ["arq"] = {"Algerian Arabic"}, ["arr"] = {"Karo (Brazil)"}, ["ars"] = {"Najdi Arabic"}, ["art"] = {"Artificial languages"}, ["aru"] = {"Aruá (Amazonas State)", "Arawá"}, ["arv"] = {"Arbore"}, ["arw"] = {"Arawak"}, ["arx"] = {"Aruá (Rodonia State)"}, ["ary"] = {"Moroccan Arabic"}, ["arz"] = {"Egyptian Arabic"}, ["asa"] = {"Asu (Tanzania)"}, ["asb"] = {"Assiniboine"}, ["asc"] = {"Casuarina Coast Asmat"}, ["ase"] = {"American Sign Language"}, ["asf"] = {"Auslan", "Australian Sign Language"}, ["asg"] = {"Cishingini"}, ["ash"] = {"Abishira"}, ["asi"] = {"Buruwai"}, ["asj"] = {"Sari"}, ["ask"] = {"Ashkun"}, ["asl"] = {"Asilulu"}, ["asn"] = {"Xingú Asuriní"}, ["aso"] = {"Dano"}, ["asp"] = {"Algerian Sign Language"}, ["asq"] = {"Austrian Sign Language"}, ["asr"] = {"Asuri"}, ["ass"] = {"Ipulo"}, ["ast"] = {"Asturian", "Asturleonese", "Bable", "Leonese"}, ["asu"] = {"Tocantins Asurini"}, ["asv"] = {"Asoa"}, ["asw"] = {"Australian Aborigines Sign Language"}, ["asx"] = {"Muratayak"}, ["asy"] = {"Yaosakor Asmat"}, ["asz"] = {"As"}, ["ata"] = {"Pele-Ata"}, ["atb"] = {"Zaiwa"}, ["atc"] = {"Atsahuaca"}, ["atd"] = {"Ata Manobo"}, ["ate"] = {"Atemble"}, ["atg"] = {"Ivbie North-Okpela-Arhe"}, ["ath"] = {"Athapascan languages"}, ["ati"] = {"Attié"}, ["atj"] = {"Atikamekw"}, ["atk"] = {"Ati"}, ["atl"] = {"Mt. Iraya Agta"}, ["atm"] = {"Ata"}, ["atn"] = {"Ashtiani"}, ["ato"] = {"Atong (Cameroon)"}, ["atp"] = {"Pudtol Atta"}, ["atq"] = {"Aralle-Tabulahan"}, ["atr"] = {"Waimiri-Atroari"}, ["ats"] = {"Gros Ventre"}, ["att"] = {"Pamplona Atta"}, ["atu"] = {"Reel"}, ["atv"] = {"Northern Altai"}, ["atw"] = {"Atsugewi"}, ["atx"] = {"Arutani"}, ["aty"] = {"Aneityum"}, ["atz"] = {"Arta"}, ["aua"] = {"Asumboa"}, ["aub"] = {"Alugu"}, ["auc"] = {"Waorani"}, ["aud"] = {"Anuta"}, ["auf"] = {"Arauan languages"}, ["aug"] = {"Aguna"}, ["auh"] = {"Aushi"}, ["aui"] = {"Anuki"}, ["auj"] = {"Awjilah"}, ["auk"] = {"Heyo"}, ["aul"] = {"Aulua"}, ["aum"] = {"Asu (Nigeria)"}, ["aun"] = {"Molmo One"}, ["auo"] = {"Auyokawa"}, ["aup"] = {"Makayam"}, ["auq"] = {"Anus", "Korur"}, ["aur"] = {"Aruek"}, ["aus"] = {"Australian languages"}, ["aut"] = {"Austral"}, ["auu"] = {"Auye"}, ["auw"] = {"Awyi"}, ["aux"] = {"Aurá"}, ["auy"] = {"Awiyaana"}, ["auz"] = {"Uzbeki Arabic"}, ["avb"] = {"Avau"}, ["avd"] = {"Alviri-Vidari"}, ["avi"] = {"Avikam"}, ["avk"] = {"Kotava"}, ["avl"] = {"Eastern Egyptian Bedawi Arabic"}, ["avm"] = {"Angkamuthi"}, ["avn"] = {"Avatime"}, ["avo"] = {"Agavotaguerra"}, ["avs"] = {"Aushiri"}, ["avt"] = {"Au"}, ["avu"] = {"Avokaya"}, ["avv"] = {"Avá-Canoeiro"}, ["awa"] = {"Awadhi"}, ["awb"] = {"Awa (Papua New Guinea)"}, ["awc"] = {"Cicipu"}, ["awd"] = {"Arawakan languages"}, ["awe"] = {"Awetí"}, ["awg"] = {"Anguthimri"}, ["awh"] = {"Awbono"}, ["awi"] = {"Aekyom"}, ["awk"] = {"Awabakal"}, ["awm"] = {"Arawum"}, ["awn"] = {"Awngi"}, ["awo"] = {"Awak"}, ["awr"] = {"Awera"}, ["aws"] = {"South Awyu"}, ["awt"] = {"Araweté"}, ["awu"] = {"Central Awyu"}, ["awv"] = {"Jair Awyu"}, ["aww"] = {"Awun"}, ["awx"] = {"Awara"}, ["awy"] = {"Edera Awyu"}, ["axb"] = {"Abipon"}, ["axe"] = {"Ayerrerenge"}, ["axg"] = {"Mato Grosso Arára"}, ["axk"] = {"Yaka (Central African Republic)"}, ["axl"] = {"Lower Southern Aranda"}, ["axm"] = {"Middle Armenian"}, ["axx"] = {"Xârâgurè"}, ["aya"] = {"Awar"}, ["ayb"] = {"Ayizo Gbe"}, ["ayc"] = {"Southern Aymara"}, ["ayd"] = {"Ayabadhu"}, ["aye"] = {"Ayere"}, ["ayg"] = {"Ginyanga"}, ["ayh"] = {"Hadrami Arabic"}, ["ayi"] = {"Leyigha"}, ["ayk"] = {"Akuku"}, ["ayl"] = {"Libyan Arabic"}, ["ayn"] = {"Sanaani Arabic"}, ["ayo"] = {"Ayoreo"}, ["ayp"] = {"North Mesopotamian Arabic"}, ["ayq"] = {"Ayi (Papua New Guinea)"}, ["ayr"] = {"Central Aymara"}, ["ays"] = {"Sorsogon Ayta"}, ["ayt"] = {"Magbukun Ayta"}, ["ayu"] = {"Ayu"}, ["ayz"] = {"Mai Brat"}, ["aza"] = {"Azha"}, ["azb"] = {"South Azerbaijani"}, ["azc"] = {"Uto-Aztecan languages"}, ["azd"] = {"Eastern Durango Nahuatl"}, ["azg"] = {"San Pedro Amuzgos Amuzgo"}, ["azj"] = {"North Azerbaijani"}, ["azm"] = {"Ipalapa Amuzgo"}, ["azn"] = {"Western Durango Nahuatl"}, ["azo"] = {"Awing"}, ["azt"] = {"Faire Atta"}, ["azz"] = {"Highland Puebla Nahuatl"}, ["baa"] = {"Babatana"}, ["bab"] = {"Bainouk-Gunyuño"}, ["bac"] = {"Badui"}, ["bad"] = {"Banda languages"}, ["bae"] = {"Baré"}, ["baf"] = {"Nubaca"}, ["bag"] = {"Tuki"}, ["bah"] = {"Bahamas Creole English"}, ["bai"] = {"Bamileke languages"}, ["baj"] = {"Barakai"}, ["bal"] = {"Baluchi"}, ["ban"] = {"Бали"}, ["bao"] = {"Waimaha"}, ["bap"] = {"Bantawa"}, ["bar"] = {"Бавари"}, ["bas"] = {"Basa (Cameroon)"}, ["bat"] = {"Baltic languages"}, ["bau"] = {"Bada (Nigeria)"}, ["bav"] = {"Vengo"}, ["baw"] = {"Bambili-Bambui"}, ["bax"] = {"Bamun"}, ["bay"] = {"Batuley"}, ["bba"] = {"Baatonum"}, ["bbb"] = {"Barai"}, ["bbc"] = {"Batak Toba"}, ["bbd"] = {"Bau"}, ["bbe"] = {"Bangba"}, ["bbf"] = {"Baibai"}, ["bbg"] = {"Barama"}, ["bbh"] = {"Bugan"}, ["bbi"] = {"Barombi"}, ["bbj"] = {"Ghomálá'"}, ["bbk"] = {"Babanki"}, ["bbl"] = {"Bats"}, ["bbm"] = {"Babango"}, ["bbn"] = {"Uneapa"}, ["bbo"] = {"Northern Bobo Madaré", "Konabéré"}, ["bbp"] = {"West Central Banda"}, ["bbq"] = {"Bamali"}, ["bbr"] = {"Girawa"}, ["bbs"] = {"Bakpinka"}, ["bbt"] = {"Mburku"}, ["bbu"] = {"Kulung (Nigeria)"}, ["bbv"] = {"Karnai"}, ["bbw"] = {"Baba"}, ["bbx"] = {"Bubia"}, ["bby"] = {"Befang"}, ["bca"] = {"Central Bai"}, ["bcb"] = {"Bainouk-Samik"}, ["bcc"] = {"Southern Balochi"}, ["bcd"] = {"North Babar"}, ["bce"] = {"Bamenyam"}, ["bcf"] = {"Bamu"}, ["bcg"] = {"Baga Pokur"}, ["bch"] = {"Bariai"}, ["bci"] = {"Baoulé"}, ["bcj"] = {"Bardi"}, ["bck"] = {"Bunuba"}, ["bcl"] = {"Central Bikol"}, ["bcm"] = {"Bannoni"}, ["bcn"] = {"Bali (Nigeria)"}, ["bco"] = {"Kaluli"}, ["bcp"] = {"Bali (Democratic Republic of Congo)"}, ["bcq"] = {"Bench"}, ["bcr"] = {"Babine"}, ["bcs"] = {"Kohumono"}, ["bct"] = {"Bendi"}, ["bcu"] = {"Awad Bing"}, ["bcv"] = {"Shoo-Minda-Nye"}, ["bcw"] = {"Bana"}, ["bcy"] = {"Bacama"}, ["bcz"] = {"Bainouk-Gunyaamolo"}, ["bda"] = {"Bayot"}, ["bdb"] = {"Basap"}, ["bdc"] = {"Emberá-Baudó"}, ["bdd"] = {"Bunama"}, ["bde"] = {"Bade"}, ["bdf"] = {"Biage"}, ["bdg"] = {"Bonggi"}, ["bdh"] = {"Baka (South Sudan)"}, ["bdi"] = {"Burun"}, ["bdj"] = {"Bai (South Sudan)", "Bai"}, ["bdk"] = {"Budukh"}, ["bdl"] = {"Indonesian Bajau"}, ["bdm"] = {"Buduma"}, ["bdn"] = {"Baldemu"}, ["bdo"] = {"Morom"}, ["bdp"] = {"Bende"}, ["bdq"] = {"Bahnar"}, ["bdr"] = {"West Coast Bajau"}, ["bds"] = {"Burunge"}, ["bdt"] = {"Bokoto"}, ["bdu"] = {"Oroko"}, ["bdv"] = {"Bodo Parja"}, ["bdw"] = {"Baham"}, ["bdx"] = {"Budong-Budong"}, ["bdy"] = {"Bandjalang"}, ["bdz"] = {"Badeshi"}, ["bea"] = {"Beaver"}, ["beb"] = {"Bebele"}, ["bec"] = {"Iceve-Maci"}, ["bed"] = {"Bedoanas"}, ["bee"] = {"Byangsi"}, ["bef"] = {"Benabena"}, ["beg"] = {"Belait"}, ["beh"] = {"Biali"}, ["bei"] = {"Bekati'"}, ["bej"] = {"Beja", "Bedawiyet"}, ["bek"] = {"Bebeli"}, ["bem"] = {"Bemba (Zambia)"}, ["beo"] = {"Beami"}, ["bep"] = {"Besoa"}, ["beq"] = {"Beembe"}, ["ber"] = {"Бербер хэлнүүд"}, ["bes"] = {"Besme"}, ["bet"] = {"Guiberoua Béte"}, ["beu"] = {"Blagar"}, ["bev"] = {"Daloa Bété"}, ["bew"] = {"Betawi"}, ["bex"] = {"Jur Modo"}, ["bey"] = {"Beli (Papua New Guinea)"}, ["bez"] = {"Bena (Tanzania)"}, ["bfa"] = {"Bari"}, ["bfb"] = {"Pauri Bareli"}, ["bfc"] = {"Panyi Bai", "Northern Bai"}, ["bfd"] = {"Bafut"}, ["bfe"] = {"Betaf", "Tena"}, ["bff"] = {"Bofi"}, ["bfg"] = {"Busang Kayan"}, ["bfh"] = {"Blafe"}, ["bfi"] = {"British Sign Language"}, ["bfj"] = {"Bafanji"}, ["bfk"] = {"Ban Khor Sign Language"}, ["bfl"] = {"Banda-Ndélé"}, ["bfm"] = {"Mmen"}, ["bfn"] = {"Bunak"}, ["bfo"] = {"Malba Birifor"}, ["bfp"] = {"Beba"}, ["bfq"] = {"Badaga"}, ["bfr"] = {"Bazigar"}, ["bfs"] = {"Southern Bai"}, ["bft"] = {"Balti"}, ["bfu"] = {"Gahri"}, ["bfw"] = {"Bondo"}, ["bfx"] = {"Bantayanon"}, ["bfy"] = {"Bagheli"}, ["bfz"] = {"Mahasu Pahari"}, ["bga"] = {"Gwamhi-Wuri"}, ["bgb"] = {"Bobongko"}, ["bgc"] = {"Haryanvi"}, ["bgd"] = {"Rathwi Bareli"}, ["bge"] = {"Bauria"}, ["bgf"] = {"Bangandu"}, ["bgg"] = {"Bugun"}, ["bgi"] = {"Giangan"}, ["bgj"] = {"Bangolan"}, ["bgk"] = {"Bit", "Buxinhua"}, ["bgl"] = {"Bo (Laos)"}, ["bgn"] = {"Western Balochi"}, ["bgo"] = {"Baga Koga"}, ["bgp"] = {"Eastern Balochi"}, ["bgq"] = {"Bagri"}, ["bgr"] = {"Bawm Chin"}, ["bgs"] = {"Tagabawa"}, ["bgt"] = {"Bughotu"}, ["bgu"] = {"Mbongno"}, ["bgv"] = {"Warkay-Bipim"}, ["bgw"] = {"Bhatri"}, ["bgx"] = {"Balkan Gagauz Turkish"}, ["bgy"] = {"Benggoi"}, ["bgz"] = {"Banggai"}, ["bha"] = {"Bharia"}, ["bhb"] = {"Bhili"}, ["bhc"] = {"Biga"}, ["bhd"] = {"Bhadrawahi"}, ["bhe"] = {"Bhaya"}, ["bhf"] = {"Odiai"}, ["bhg"] = {"Binandere"}, ["bhh"] = {"Bukharic"}, ["bhi"] = {"Bhilali"}, ["bhj"] = {"Bahing"}, ["bhl"] = {"Bimin"}, ["bhm"] = {"Bathari"}, ["bhn"] = {"Bohtan Neo-Aramaic"}, ["bho"] = {"Bhojpuri"}, ["bhp"] = {"Bima"}, ["bhq"] = {"Tukang Besi South"}, ["bhr"] = {"Bara Malagasy"}, ["bhs"] = {"Buwal"}, ["bht"] = {"Bhattiyali"}, ["bhu"] = {"Bhunjia"}, ["bhv"] = {"Bahau"}, ["bhw"] = {"Biak"}, ["bhx"] = {"Bhalay"}, ["bhy"] = {"Bhele"}, ["bhz"] = {"Bada (Indonesia)"}, ["bia"] = {"Badimaya"}, ["bib"] = {"Bissa", "Bisa"}, ["bid"] = {"Bidiyo"}, ["bie"] = {"Bepour"}, ["bif"] = {"Biafada"}, ["big"] = {"Biangai"}, ["bik"] = {"Bikol"}, ["bil"] = {"Bile"}, ["bim"] = {"Bimoba"}, ["bin"] = {"Bini", "Edo"}, ["bio"] = {"Nai"}, ["bip"] = {"Bila"}, ["biq"] = {"Bipi"}, ["bir"] = {"Bisorio"}, ["bit"] = {"Berinomo"}, ["biu"] = {"Biete"}, ["biv"] = {"Southern Birifor"}, ["biw"] = {"Kol (Cameroon)"}, ["bix"] = {"Bijori"}, ["biy"] = {"Birhor"}, ["biz"] = {"Baloi"}, ["bja"] = {"Budza"}, ["bjb"] = {"Banggarla"}, ["bjc"] = {"Bariji"}, ["bje"] = {"Biao-Jiao Mien"}, ["bjf"] = {"Barzani Jewish Neo-Aramaic"}, ["bjg"] = {"Bidyogo"}, ["bjh"] = {"Bahinemo"}, ["bji"] = {"Burji"}, ["bjj"] = {"Kanauji"}, ["bjk"] = {"Barok"}, ["bjl"] = {"Bulu (Papua New Guinea)"}, ["bjm"] = {"Bajelani"}, ["bjn"] = {"Banjar"}, ["bjo"] = {"Mid-Southern Banda"}, ["bjp"] = {"Fanamaket"}, ["bjr"] = {"Binumarien"}, ["bjs"] = {"Bajan"}, ["bjt"] = {"Balanta-Ganja"}, ["bju"] = {"Busuu"}, ["bjv"] = {"Bedjond"}, ["bjw"] = {"Bakwé"}, ["bjx"] = {"Banao Itneg"}, ["bjy"] = {"Bayali"}, ["bjz"] = {"Baruga"}, ["bka"] = {"Kyak"}, ["bkc"] = {"Baka (Cameroon)"}, ["bkd"] = {"Binukid", "Talaandig"}, ["bkf"] = {"Beeke"}, ["bkg"] = {"Buraka"}, ["bkh"] = {"Bakoko"}, ["bki"] = {"Baki"}, ["bkj"] = {"Pande"}, ["bkk"] = {"Brokskat"}, ["bkl"] = {"Berik"}, ["bkm"] = {"Kom (Cameroon)"}, ["bkn"] = {"Bukitan"}, ["bko"] = {"Kwa'"}, ["bkp"] = {"Boko (Democratic Republic of Congo)"}, ["bkq"] = {"Bakairí"}, ["bkr"] = {"Bakumpai"}, ["bks"] = {"Northern Sorsoganon"}, ["bkt"] = {"Boloki"}, ["bku"] = {"Buhid"}, ["bkv"] = {"Bekwarra"}, ["bkw"] = {"Bekwel"}, ["bkx"] = {"Baikeno"}, ["bky"] = {"Bokyi"}, ["bkz"] = {"Bungku"}, ["bla"] = {"Siksika"}, ["blb"] = {"Bilua"}, ["blc"] = {"Bella Coola"}, ["bld"] = {"Bolango"}, ["ble"] = {"Balanta-Kentohe"}, ["blf"] = {"Buol"}, ["blh"] = {"Kuwaa"}, ["bli"] = {"Bolia"}, ["blj"] = {"Bolongan"}, ["blk"] = {"Pa'o Karen", "Pa'O"}, ["bll"] = {"Biloxi"}, ["blm"] = {"Beli (South Sudan)"}, ["bln"] = {"Southern Catanduanes Bikol"}, ["blo"] = {"Anii"}, ["blp"] = {"Blablanga"}, ["blq"] = {"Baluan-Pam"}, ["blr"] = {"Blang"}, ["bls"] = {"Balaesang"}, ["blt"] = {"Tai Dam"}, ["blv"] = {"Kibala", "Bolo"}, ["blw"] = {"Balangao"}, ["blx"] = {"Mag-Indi Ayta"}, ["bly"] = {"Notre"}, ["blz"] = {"Balantak"}, ["bma"] = {"Lame"}, ["bmb"] = {"Bembe"}, ["bmc"] = {"Biem"}, ["bmd"] = {"Baga Manduri"}, ["bme"] = {"Limassa"}, ["bmf"] = {"Bom-Kim"}, ["bmg"] = {"Bamwe"}, ["bmh"] = {"Kein"}, ["bmi"] = {"Bagirmi"}, ["bmj"] = {"Bote-Majhi"}, ["bmk"] = {"Ghayavi"}, ["bml"] = {"Bomboli"}, ["bmm"] = {"Northern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bmn"] = {"Bina (Papua New Guinea)"}, ["bmo"] = {"Bambalang"}, ["bmp"] = {"Bulgebi"}, ["bmq"] = {"Bomu"}, ["bmr"] = {"Muinane"}, ["bms"] = {"Bilma Kanuri"}, ["bmt"] = {"Biao Mon"}, ["bmu"] = {"Somba-Siawari"}, ["bmv"] = {"Bum"}, ["bmw"] = {"Bomwali"}, ["bmx"] = {"Baimak"}, ["bmz"] = {"Baramu"}, ["bna"] = {"Bonerate"}, ["bnb"] = {"Bookan"}, ["bnc"] = {"Bontok"}, ["bnd"] = {"Banda (Indonesia)"}, ["bne"] = {"Bintauna"}, ["bnf"] = {"Masiwang"}, ["bng"] = {"Benga"}, ["bni"] = {"Bangi"}, ["bnj"] = {"Eastern Tawbuid"}, ["bnk"] = {"Bierebo"}, ["bnl"] = {"Boon"}, ["bnm"] = {"Batanga"}, ["bnn"] = {"Bunun"}, ["bno"] = {"Bantoanon"}, ["bnp"] = {"Bola"}, ["bnq"] = {"Bantik"}, ["bnr"] = {"Butmas-Tur"}, ["bns"] = {"Bundeli"}, ["bnt"] = {"Bantu languages"}, ["bnu"] = {"Bentong"}, ["bnv"] = {"Bonerif", "Beneraf", "Edwas"}, ["bnw"] = {"Bisis"}, ["bnx"] = {"Bangubangu"}, ["bny"] = {"Bintulu"}, ["bnz"] = {"Beezen"}, ["boa"] = {"Bora"}, ["bob"] = {"Aweer"}, ["boe"] = {"Mundabli"}, ["bof"] = {"Bolon"}, ["bog"] = {"Bamako Sign Language"}, ["boh"] = {"Boma"}, ["boi"] = {"Barbareño"}, ["boj"] = {"Anjam"}, ["bok"] = {"Bonjo"}, ["bol"] = {"Bole"}, ["bom"] = {"Berom"}, ["bon"] = {"Bine"}, ["boo"] = {"Tiemacèwè Bozo"}, ["bop"] = {"Bonkiman"}, ["boq"] = {"Bogaya"}, ["bor"] = {"Borôro"}, ["bot"] = {"Bongo"}, ["bou"] = {"Bondei"}, ["bov"] = {"Tuwuli"}, ["bow"] = {"Rema"}, ["box"] = {"Buamu"}, ["boy"] = {"Bodo (Central African Republic)"}, ["boz"] = {"Tiéyaxo Bozo"}, ["bpa"] = {"Daakaka"}, ["bpd"] = {"Banda-Banda"}, ["bpe"] = {"Bauni"}, ["bpg"] = {"Bonggo"}, ["bph"] = {"Botlikh"}, ["bpi"] = {"Bagupi"}, ["bpj"] = {"Binji"}, ["bpk"] = {"Orowe", "'Ôrôê"}, ["bpl"] = {"Broome Pearling Lugger Pidgin"}, ["bpm"] = {"Biyom"}, ["bpn"] = {"Dzao Min"}, ["bpo"] = {"Anasi"}, ["bpp"] = {"Kaure"}, ["bpq"] = {"Banda Malay"}, ["bpr"] = {"Koronadal Blaan"}, ["bps"] = {"Sarangani Blaan"}, ["bpt"] = {"Barrow Point"}, ["bpu"] = {"Bongu"}, ["bpv"] = {"Bian Marind"}, ["bpw"] = {"Bo (Papua New Guinea)"}, ["bpx"] = {"Palya Bareli"}, ["bpy"] = {"Bishnupriya"}, ["bpz"] = {"Bilba"}, ["bqa"] = {"Tchumbuli"}, ["bqb"] = {"Bagusa"}, ["bqc"] = {"Boko (Benin)", "Boo"}, ["bqd"] = {"Bung"}, ["bqf"] = {"Baga Kaloum"}, ["bqg"] = {"Bago-Kusuntu"}, ["bqh"] = {"Baima"}, ["bqi"] = {"Bakhtiari"}, ["bqj"] = {"Bandial"}, ["bqk"] = {"Banda-Mbrès"}, ["bql"] = {"Bilakura"}, ["bqm"] = {"Wumboko"}, ["bqn"] = {"Bulgarian Sign Language"}, ["bqo"] = {"Balo"}, ["bqp"] = {"Busa"}, ["bqq"] = {"Biritai"}, ["bqr"] = {"Burusu"}, ["bqs"] = {"Bosngun"}, ["bqt"] = {"Bamukumbit"}, ["bqu"] = {"Boguru"}, ["bqv"] = {"Koro Wachi", "Begbere-Ejar"}, ["bqw"] = {"Buru (Nigeria)"}, ["bqx"] = {"Baangi"}, ["bqy"] = {"Bengkala Sign Language"}, ["bqz"] = {"Bakaka"}, ["bra"] = {"Braj"}, ["brb"] = {"Lave"}, ["brc"] = {"Berbice Creole Dutch"}, ["brd"] = {"Baraamu"}, ["brf"] = {"Bira"}, ["brg"] = {"Baure"}, ["brh"] = {"Brahui"}, ["bri"] = {"Mokpwe"}, ["brj"] = {"Bieria"}, ["brk"] = {"Birked"}, ["brl"] = {"Birwa"}, ["brm"] = {"Barambu"}, ["brn"] = {"Boruca"}, ["bro"] = {"Brokkat"}, ["brp"] = {"Barapasi"}, ["brq"] = {"Breri"}, ["brr"] = {"Birao"}, ["brs"] = {"Baras"}, ["brt"] = {"Bitare"}, ["bru"] = {"Eastern Bru"}, ["brv"] = {"Western Bru"}, ["brw"] = {"Bellari"}, ["brx"] = {"Bodo (India)"}, ["bry"] = {"Burui"}, ["brz"] = {"Bilbil"}, ["bsa"] = {"Abinomn"}, ["bsb"] = {"Brunei Bisaya"}, ["bsc"] = {"Bassari", "Oniyan"}, ["bse"] = {"Wushi"}, ["bsf"] = {"Bauchi"}, ["bsg"] = {"Bashkardi"}, ["bsh"] = {"Kati"}, ["bsi"] = {"Bassossi"}, ["bsj"] = {"Bangwinji"}, ["bsk"] = {"Burushaski"}, ["bsl"] = {"Basa-Gumna"}, ["bsm"] = {"Busami"}, ["bsn"] = {"Barasana-Eduria"}, ["bso"] = {"Buso"}, ["bsp"] = {"Baga Sitemu"}, ["bsq"] = {"Bassa"}, ["bsr"] = {"Bassa-Kontagora"}, ["bss"] = {"Akoose"}, ["bst"] = {"Basketo"}, ["bsu"] = {"Bahonsuai"}, ["bsv"] = {"Baga Sobané"}, ["bsw"] = {"Baiso"}, ["bsx"] = {"Yangkam"}, ["bsy"] = {"Sabah Bisaya"}, ["bta"] = {"Bata"}, ["btc"] = {"Bati (Cameroon)"}, ["btd"] = {"Batak Dairi"}, ["bte"] = {"Gamo-Ningi"}, ["btf"] = {"Birgit"}, ["btg"] = {"Gagnoa Bété"}, ["bth"] = {"Biatah Bidayuh"}, ["bti"] = {"Burate"}, ["btj"] = {"Bacanese Malay"}, ["btk"] = {"Batak languages"}, ["btm"] = {"Batak Mandailing"}, ["btn"] = {"Ratagnon"}, ["bto"] = {"Rinconada Bikol"}, ["btp"] = {"Budibud"}, ["btq"] = {"Batek"}, ["btr"] = {"Baetora"}, ["bts"] = {"Batak Simalungun"}, ["btt"] = {"Bete-Bendi"}, ["btu"] = {"Batu"}, ["btv"] = {"Bateri"}, ["btw"] = {"Butuanon"}, ["btx"] = {"Batak Karo"}, ["bty"] = {"Bobot"}, ["btz"] = {"Batak Alas-Kluet"}, ["bua"] = {"Buriat"}, ["bub"] = {"Bua"}, ["buc"] = {"Bushi"}, ["bud"] = {"Ntcham"}, ["bue"] = {"Beothuk"}, ["buf"] = {"Bushoong"}, ["bug"] = {"Buginese"}, ["buh"] = {"Younuo Bunu"}, ["bui"] = {"Bongili"}, ["buj"] = {"Basa-Gurmana"}, ["buk"] = {"Bugawac"}, ["bum"] = {"Bulu (Cameroon)"}, ["bun"] = {"Sherbro"}, ["buo"] = {"Terei"}, ["bup"] = {"Busoa"}, ["buq"] = {"Brem"}, ["bus"] = {"Bokobaru"}, ["but"] = {"Bungain"}, ["buu"] = {"Budu"}, ["buv"] = {"Bun"}, ["buw"] = {"Bubi"}, ["bux"] = {"Boghom"}, ["buy"] = {"Bullom So"}, ["buz"] = {"Bukwen"}, ["bva"] = {"Barein"}, ["bvb"] = {"Bube"}, ["bvc"] = {"Baelelea"}, ["bvd"] = {"Baeggu"}, ["bve"] = {"Berau Malay"}, ["bvf"] = {"Boor"}, ["bvg"] = {"Bonkeng"}, ["bvh"] = {"Bure"}, ["bvi"] = {"Belanda Viri"}, ["bvj"] = {"Baan"}, ["bvk"] = {"Bukat"}, ["bvl"] = {"Bolivian Sign Language"}, ["bvm"] = {"Bamunka"}, ["bvn"] = {"Buna"}, ["bvo"] = {"Bolgo"}, ["bvp"] = {"Bumang"}, ["bvq"] = {"Birri"}, ["bvr"] = {"Burarra"}, ["bvt"] = {"Bati (Indonesia)"}, ["bvu"] = {"Bukit Malay"}, ["bvv"] = {"Baniva"}, ["bvw"] = {"Boga"}, ["bvx"] = {"Dibole"}, ["bvy"] = {"Baybayanon"}, ["bvz"] = {"Bauzi"}, ["bwa"] = {"Bwatoo"}, ["bwb"] = {"Namosi-Naitasiri-Serua"}, ["bwc"] = {"Bwile"}, ["bwd"] = {"Bwaidoka"}, ["bwe"] = {"Bwe Karen"}, ["bwf"] = {"Boselewa"}, ["bwg"] = {"Barwe"}, ["bwh"] = {"Bishuo"}, ["bwi"] = {"Baniwa"}, ["bwj"] = {"Láá Láá Bwamu"}, ["bwk"] = {"Bauwaki"}, ["bwl"] = {"Bwela"}, ["bwm"] = {"Biwat"}, ["bwn"] = {"Wunai Bunu"}, ["bwo"] = {"Boro (Ethiopia)", "Borna (Ethiopia)"}, ["bwp"] = {"Mandobo Bawah"}, ["bwq"] = {"Southern Bobo Madaré"}, ["bwr"] = {"Bura-Pabir"}, ["bws"] = {"Bomboma"}, ["bwt"] = {"Bafaw-Balong"}, ["bwu"] = {"Buli (Ghana)"}, ["bww"] = {"Bwa"}, ["bwx"] = {"Bu-Nao Bunu"}, ["bwy"] = {"Cwi Bwamu"}, ["bwz"] = {"Bwisi"}, ["bxa"] = {"Tairaha"}, ["bxb"] = {"Belanda Bor"}, ["bxc"] = {"Molengue"}, ["bxd"] = {"Pela"}, ["bxe"] = {"Birale"}, ["bxf"] = {"Bilur", "Minigir"}, ["bxg"] = {"Bangala"}, ["bxh"] = {"Buhutu"}, ["bxi"] = {"Pirlatapa"}, ["bxj"] = {"Bayungu"}, ["bxk"] = {"Bukusu", "Lubukusu"}, ["bxl"] = {"Jalkunan"}, ["bxm"] = {"Mongolia Buriat"}, ["bxn"] = {"Burduna"}, ["bxo"] = {"Barikanchi"}, ["bxp"] = {"Bebil"}, ["bxq"] = {"Beele"}, ["bxr"] = {"Орос Буриад"}, ["bxs"] = {"Busam"}, ["bxu"] = {"China Buriat"}, ["bxv"] = {"Berakou"}, ["bxw"] = {"Bankagooma"}, ["bxz"] = {"Binahari"}, ["bya"] = {"Batak"}, ["byb"] = {"Bikya"}, ["byc"] = {"Ubaghara"}, ["byd"] = {"Benyadu'"}, ["bye"] = {"Pouye"}, ["byf"] = {"Bete"}, ["byg"] = {"Baygo"}, ["byh"] = {"Bhujel"}, ["byi"] = {"Buyu"}, ["byj"] = {"Bina (Nigeria)"}, ["byk"] = {"Biao"}, ["byl"] = {"Bayono"}, ["bym"] = {"Bidjara"}, ["byn"] = {"Bilin", "Blin"}, ["byo"] = {"Biyo"}, ["byp"] = {"Bumaji"}, ["byq"] = {"Basay"}, ["byr"] = {"Baruya", "Yipma"}, ["bys"] = {"Burak"}, ["byt"] = {"Berti"}, ["byv"] = {"Medumba"}, ["byw"] = {"Belhariya"}, ["byx"] = {"Qaqet"}, ["byz"] = {"Banaro"}, ["bza"] = {"Bandi"}, ["bzb"] = {"Andio"}, ["bzc"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bzd"] = {"Bribri"}, ["bze"] = {"Jenaama Bozo"}, ["bzf"] = {"Boikin"}, ["bzg"] = {"Babuza"}, ["bzh"] = {"Mapos Buang"}, ["bzi"] = {"Bisu"}, ["bzj"] = {"Belize Kriol English"}, ["bzk"] = {"Nicaragua Creole English"}, ["bzl"] = {"Boano (Sulawesi)"}, ["bzm"] = {"Bolondo"}, ["bzn"] = {"Boano (Maluku)"}, ["bzo"] = {"Bozaba"}, ["bzp"] = {"Kemberano"}, ["bzq"] = {"Buli (Indonesia)"}, ["bzr"] = {"Biri"}, ["bzs"] = {"Brazilian Sign Language"}, ["bzt"] = {"Brithenig"}, ["bzu"] = {"Burmeso"}, ["bzv"] = {"Naami"}, ["bzw"] = {"Basa (Nigeria)"}, ["bzx"] = {"Kɛlɛngaxo Bozo"}, ["bzy"] = {"Obanliku"}, ["bzz"] = {"Evant"}, ["caa"] = {"Chortí"}, ["cab"] = {"Garifuna"}, ["cac"] = {"Chuj"}, ["cad"] = {"Caddo"}, ["cae"] = {"Lehar", "Laalaa"}, ["caf"] = {"Southern Carrier"}, ["cag"] = {"Nivaclé"}, ["cah"] = {"Cahuarano"}, ["cai"] = {"Central American Indian languages"}, ["caj"] = {"Chané"}, ["cak"] = {"Kaqchikel", "Cakchiquel"}, ["cal"] = {"Carolinian"}, ["cam"] = {"Cemuhî"}, ["can"] = {"Chambri"}, ["cao"] = {"Chácobo"}, ["cap"] = {"Chipaya"}, ["caq"] = {"Car Nicobarese"}, ["car"] = {"Galibi Carib"}, ["cas"] = {"Tsimané"}, ["cau"] = {"Caucasian languages"}, ["cav"] = {"Cavineña"}, ["caw"] = {"Callawalla"}, ["cax"] = {"Chiquitano"}, ["cay"] = {"Cayuga"}, ["caz"] = {"Canichana"}, ["cba"] = {"Chibchan languages"}, ["cbb"] = {"Cabiyarí"}, ["cbc"] = {"Carapana"}, ["cbd"] = {"Carijona"}, ["cbg"] = {"Chimila"}, ["cbi"] = {"Chachi"}, ["cbj"] = {"Ede Cabe"}, ["cbk"] = {"Chavacano"}, ["cbl"] = {"Bualkhaw Chin"}, ["cbn"] = {"Nyahkur"}, ["cbo"] = {"Izora"}, ["cbq"] = {"Tsucuba", "Cuba"}, ["cbr"] = {"Cashibo-Cacataibo"}, ["cbs"] = {"Cashinahua"}, ["cbt"] = {"Chayahuita"}, ["cbu"] = {"Candoshi-Shapra"}, ["cbv"] = {"Cacua"}, ["cbw"] = {"Kinabalian"}, ["cby"] = {"Carabayo"}, ["ccc"] = {"Chamicuro"}, ["ccd"] = {"Cafundo Creole"}, ["cce"] = {"Chopi"}, ["ccg"] = {"Samba Daka"}, ["cch"] = {"Atsam"}, ["ccj"] = {"Kasanga"}, ["ccl"] = {"Cutchi-Swahili"}, ["ccm"] = {"Malaccan Creole Malay"}, ["ccn"] = {"North Caucasian languages"}, ["cco"] = {"Comaltepec Chinantec"}, ["ccp"] = {"Chakma"}, ["ccr"] = {"Cacaopera"}, ["ccs"] = {"South Caucasian languages"}, ["cda"] = {"Choni"}, ["cdc"] = {"Chadic languages"}, ["cdd"] = {"Caddoan languages"}, ["cde"] = {"Chenchu"}, ["cdf"] = {"Chiru"}, ["cdh"] = {"Chambeali"}, ["cdi"] = {"Chodri"}, ["cdj"] = {"Churahi"}, ["cdm"] = {"Chepang"}, ["cdn"] = {"Chaudangsi"}, ["cdo"] = {"Min Dong Chinese"}, ["cdr"] = {"Cinda-Regi-Tiyal"}, ["cds"] = {"Chadian Sign Language"}, ["cdy"] = {"Chadong"}, ["cdz"] = {"Koda"}, ["cea"] = {"Lower Chehalis"}, ["ceb"] = {"Cebuano"}, ["ceg"] = {"Chamacoco"}, ["cek"] = {"Eastern Khumi Chin"}, ["cel"] = {"Celtic languages"}, ["cen"] = {"Cen"}, ["cet"] = {"Centúúm"}, ["cey"] = {"Ekai Chin"}, ["cfa"] = {"Dijim-Bwilim"}, ["cfd"] = {"Cara"}, ["cfg"] = {"Como Karim"}, ["cfm"] = {"Falam Chin"}, ["cga"] = {"Changriwa"}, ["cgc"] = {"Kagayanen"}, ["cgg"] = {"Chiga"}, ["cgk"] = {"Chocangacakha"}, ["chb"] = {"Chibcha"}, ["chc"] = {"Catawba"}, ["chd"] = {"Highland Oaxaca Chontal"}, ["chf"] = {"Tabasco Chontal"}, ["chg"] = {"Цагадайн"}, ["chh"] = {"Chinook"}, ["chj"] = {"Ojitlán Chinantec"}, ["chk"] = {"Chuukese"}, ["chl"] = {"Cahuilla"}, ["chm"] = {"Mari (Russia)"}, ["chn"] = {"Chinook jargon"}, ["cho"] = {"Choctaw"}, ["chp"] = {"Chipewyan", "Dene Suline"}, ["chq"] = {"Quiotepec Chinantec"}, ["chr"] = {"Cherokee"}, ["cht"] = {"Cholón"}, ["chw"] = {"Chuwabu"}, ["chx"] = {"Chantyal"}, ["chy"] = {"Cheyenne"}, ["chz"] = {"Ozumacín Chinantec"}, ["cia"] = {"Cia-Cia"}, ["cib"] = {"Ci Gbe"}, ["cic"] = {"Chickasaw"}, ["cid"] = {"Chimariko"}, ["cie"] = {"Cineni"}, ["cih"] = {"Chinali"}, ["cik"] = {"Chitkuli Kinnauri"}, ["cim"] = {"Cimbrian"}, ["cin"] = {"Cinta Larga"}, ["cip"] = {"Chiapanec"}, ["cir"] = {"Tiri", "Haméa", "Méa"}, ["ciw"] = {"Chippewa"}, ["ciy"] = {"Chaima"}, ["cja"] = {"Western Cham"}, ["cje"] = {"Chru"}, ["cjh"] = {"Upper Chehalis"}, ["cji"] = {"Chamalal"}, ["cjk"] = {"Chokwe"}, ["cjm"] = {"Eastern Cham"}, ["cjn"] = {"Chenapian"}, ["cjo"] = {"Ashéninka Pajonal"}, ["cjp"] = {"Cabécar"}, ["cjs"] = {"Shor"}, ["cjv"] = {"Chuave"}, ["cjy"] = {"Jinyu Chinese"}, ["ckb"] = {"Central Kurdish"}, ["ckh"] = {"Chak"}, ["ckl"] = {"Cibak"}, ["ckm"] = {"Chakavian"}, ["ckn"] = {"Kaang Chin"}, ["cko"] = {"Anufo"}, ["ckq"] = {"Kajakse"}, ["ckr"] = {"Kairak"}, ["cks"] = {"Tayo"}, ["ckt"] = {"Чукот"}, ["cku"] = {"Koasati"}, ["ckv"] = {"Kavalan"}, ["ckx"] = {"Caka"}, ["cky"] = {"Cakfem-Mushere"}, ["ckz"] = {"Cakchiquel-Quiché Mixed Language"}, ["cla"] = {"Ron"}, ["clc"] = {"Chilcotin"}, ["cld"] = {"Chaldean Neo-Aramaic"}, ["cle"] = {"Lealao Chinantec"}, ["clh"] = {"Chilisso"}, ["cli"] = {"Chakali"}, ["clj"] = {"Laitu Chin"}, ["clk"] = {"Idu-Mishmi"}, ["cll"] = {"Chala"}, ["clm"] = {"Clallam"}, ["clo"] = {"Lowland Oaxaca Chontal"}, ["clt"] = {"Lautu Chin"}, ["clu"] = {"Caluyanun"}, ["clw"] = {"Chulym"}, ["cly"] = {"Eastern Highland Chatino"}, ["cma"] = {"Maa"}, ["cmc"] = {"Chamic languages"}, ["cme"] = {"Cerma"}, ["cmg"] = {"Classical Mongolian"}, ["cmi"] = {"Emberá-Chamí"}, ["cml"] = {"Campalagian"}, ["cmm"] = {"Michigamea"}, ["cmn"] = {"Умард Хятад"}, ["cmo"] = {"Central Mnong"}, ["cmr"] = {"Mro-Khimi Chin"}, ["cms"] = {"Messapic"}, ["cmt"] = {"Camtho"}, ["cna"] = {"Changthang"}, ["cnb"] = {"Chinbon Chin"}, ["cnc"] = {"Côông"}, ["cng"] = {"Northern Qiang"}, ["cnh"] = {"Hakha Chin", "Haka Chin"}, ["cni"] = {"Asháninka"}, ["cnk"] = {"Khumi Chin"}, ["cnl"] = {"Lalana Chinantec"}, ["cno"] = {"Con"}, ["cnp"] = {"Northern Ping Chinese", "Northern Pinghua"}, ["cnr"] = {"Монтенегро"}, ["cns"] = {"Central Asmat"}, ["cnt"] = {"Tepetotutla Chinantec"}, ["cnu"] = {"Chenoua"}, ["cnw"] = {"Ngawn Chin"}, ["cnx"] = {"Middle Cornish"}, ["coa"] = {"Кокос Арлуудын Малай"}, ["cob"] = {"Chicomuceltec"}, ["coc"] = {"Cocopa"}, ["cod"] = {"Cocama-Cocamilla"}, ["coe"] = {"Koreguaje"}, ["cof"] = {"Colorado"}, ["cog"] = {"Chong"}, ["coh"] = {"Chonyi-Dzihana-Kauma", "Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"}, ["coj"] = {"Cochimi"}, ["cok"] = {"Santa Teresa Cora"}, ["col"] = {"Columbia-Wenatchi"}, ["com"] = {"Comanche"}, ["con"] = {"Cofán"}, ["coo"] = {"Comox"}, ["cop"] = {"Coptic"}, ["coq"] = {"Coquille"}, ["cot"] = {"Caquinte"}, ["cou"] = {"Wamey"}, ["cov"] = {"Cao Miao"}, ["cow"] = {"Cowlitz"}, ["cox"] = {"Nanti"}, ["coz"] = {"Chochotec"}, ["cpa"] = {"Palantla Chinantec"}, ["cpb"] = {"Ucayali-Yurúa Ashéninka"}, ["cpc"] = {"Ajyíninka Apurucayali"}, ["cpe"] = {"English-based creoles and pidgins"}, ["cpf"] = {"French-based creoles and pidgins"}, ["cpg"] = {"Cappadocian Greek"}, ["cpi"] = {"Chinese Pidgin English"}, ["cpn"] = {"Cherepon"}, ["cpo"] = {"Kpeego"}, ["cpp"] = {"Portuguese-based creoles and pidgins"}, ["cps"] = {"Capiznon"}, ["cpu"] = {"Pichis Ashéninka"}, ["cpx"] = {"Pu-Xian Chinese"}, ["cpy"] = {"South Ucayali Ashéninka"}, ["cqd"] = {"Chuanqiandian Cluster Miao"}, ["cra"] = {"Chara"}, ["crb"] = {"Island Carib"}, ["crc"] = {"Lonwolwol"}, ["crd"] = {"Coeur d'Alene"}, ["crf"] = {"Caramanta"}, ["crg"] = {"Michif"}, ["crh"] = {"Крымын татар"}, ["cri"] = {"Sãotomense"}, ["crj"] = {"Southern East Cree"}, ["crk"] = {"Plains Cree"}, ["crl"] = {"Northern East Cree"}, ["crm"] = {"Moose Cree"}, ["crn"] = {"El Nayar Cora"}, ["cro"] = {"Crow"}, ["crp"] = {"Creoles and pidgins"}, ["crq"] = {"Iyo'wujwa Chorote"}, ["crr"] = {"Carolina Algonquian"}, ["crs"] = {"Seselwa Creole French"}, ["crt"] = {"Iyojwa'ja Chorote"}, ["crv"] = {"Chaura"}, ["crw"] = {"Chrau"}, ["crx"] = {"Carrier"}, ["cry"] = {"Cori"}, ["crz"] = {"Cruzeño"}, ["csa"] = {"Chiltepec Chinantec"}, ["csb"] = {"Kashubian"}, ["csc"] = {"Catalan Sign Language", "Lengua de señas catalana", "Llengua de Signes Catalana"}, ["csd"] = {"Chiangmai Sign Language"}, ["cse"] = {"Czech Sign Language"}, ["csf"] = {"Cuba Sign Language"}, ["csg"] = {"Chilean Sign Language"}, ["csh"] = {"Asho Chin"}, ["csi"] = {"Coast Miwok"}, ["csj"] = {"Songlai Chin"}, ["csk"] = {"Jola-Kasa"}, ["csl"] = {"Chinese Sign Language"}, ["csm"] = {"Central Sierra Miwok"}, ["csn"] = {"Colombian Sign Language"}, ["cso"] = {"Sochiapam Chinantec", "Sochiapan Chinantec"}, ["csp"] = {"Southern Ping Chinese", "Southern Pinghua"}, ["csq"] = {"Croatia Sign Language"}, ["csr"] = {"Costa Rican Sign Language"}, ["css"] = {"Southern Ohlone"}, ["cst"] = {"Northern Ohlone"}, ["csu"] = {"Central Sudanic languages"}, ["csv"] = {"Sumtu Chin"}, ["csw"] = {"Swampy Cree"}, ["csx"] = {"Cambodian Sign Language"}, ["csy"] = {"Siyin Chin"}, ["csz"] = {"Coos"}, ["cta"] = {"Tataltepec Chatino"}, ["ctc"] = {"Chetco"}, ["ctd"] = {"Tedim Chin"}, ["cte"] = {"Tepinapa Chinantec"}, ["ctg"] = {"Chittagonian"}, ["cth"] = {"Thaiphum Chin"}, ["ctl"] = {"Tlacoatzintepec Chinantec"}, ["ctm"] = {"Chitimacha"}, ["ctn"] = {"Chhintange"}, ["cto"] = {"Emberá-Catío"}, ["ctp"] = {"Western Highland Chatino"}, ["cts"] = {"Northern Catanduanes Bikol"}, ["ctt"] = {"Wayanad Chetti"}, ["ctu"] = {"Chol"}, ["cty"] = {"Moundadan Chetty"}, ["ctz"] = {"Zacatepec Chatino"}, ["cua"] = {"Cua"}, ["cub"] = {"Cubeo"}, ["cuc"] = {"Usila Chinantec"}, ["cug"] = {"Chungmboko", "Cung"}, ["cuh"] = {"Chuka", "Gichuka"}, ["cui"] = {"Cuiba"}, ["cuj"] = {"Mashco Piro"}, ["cuk"] = {"San Blas Kuna"}, ["cul"] = {"Culina", "Kulina"}, ["cuo"] = {"Cumanagoto"}, ["cup"] = {"Cupeño"}, ["cuq"] = {"Cun"}, ["cur"] = {"Chhulung"}, ["cus"] = {"Cushitic languages"}, ["cut"] = {"Teutila Cuicatec"}, ["cuu"] = {"Tai Ya"}, ["cuv"] = {"Cuvok"}, ["cuw"] = {"Chukwa"}, ["cux"] = {"Tepeuxila Cuicatec"}, ["cuy"] = {"Cuitlatec"}, ["cvg"] = {"Chug"}, ["cvn"] = {"Valle Nacional Chinantec"}, ["cwa"] = {"Kabwa"}, ["cwb"] = {"Maindo"}, ["cwd"] = {"Woods Cree"}, ["cwe"] = {"Kwere"}, ["cwg"] = {"Chewong", "Cheq Wong"}, ["cwt"] = {"Kuwaataay"}, ["cya"] = {"Nopala Chatino"}, ["cyb"] = {"Cayubaba"}, ["cyo"] = {"Cuyonon"}, ["czh"] = {"Huizhou Chinese"}, ["czk"] = {"Knaanic"}, ["czn"] = {"Zenzontepec Chatino"}, ["czo"] = {"Min Zhong Chinese"}, ["czt"] = {"Zotung Chin"}, ["daa"] = {"Dangaléat"}, ["dac"] = {"Dambi"}, ["dad"] = {"Marik"}, ["dae"] = {"Duupa"}, ["dag"] = {"Dagbani"}, ["dah"] = {"Gwahatike"}, ["dai"] = {"Day"}, ["daj"] = {"Dar Fur Daju"}, ["dak"] = {"Dakota"}, ["dal"] = {"Dahalo"}, ["dam"] = {"Damakawa"}, ["dao"] = {"Daai Chin"}, ["daq"] = {"Dandami Maria"}, ["dar"] = {"Дарган"}, ["das"] = {"Daho-Doo"}, ["dau"] = {"Dar Sila Daju"}, ["dav"] = {"Taita", "Dawida"}, ["daw"] = {"Davawenyo"}, ["dax"] = {"Dayi"}, ["day"] = {"Land Dayak languages"}, ["daz"] = {"Dao"}, ["dba"] = {"Bangime"}, ["dbb"] = {"Deno"}, ["dbd"] = {"Dadiya"}, ["dbe"] = {"Dabe"}, ["dbf"] = {"Edopi"}, ["dbg"] = {"Dogul Dom Dogon"}, ["dbi"] = {"Doka"}, ["dbj"] = {"Ida'an"}, ["dbl"] = {"Dyirbal"}, ["dbm"] = {"Duguri"}, ["dbn"] = {"Duriankere"}, ["dbo"] = {"Dulbu"}, ["dbp"] = {"Duwai"}, ["dbq"] = {"Daba"}, ["dbr"] = {"Dabarre"}, ["dbt"] = {"Ben Tey Dogon"}, ["dbu"] = {"Bondum Dom Dogon"}, ["dbv"] = {"Dungu"}, ["dbw"] = {"Bankan Tey Dogon"}, ["dby"] = {"Dibiyaso"}, ["dcc"] = {"Deccan"}, ["dcr"] = {"Negerhollands"}, ["dda"] = {"Dadi Dadi"}, ["ddd"] = {"Dongotono"}, ["dde"] = {"Doondo"}, ["ddg"] = {"Fataluku"}, ["ddi"] = {"West Goodenough"}, ["ddj"] = {"Jaru"}, ["ddn"] = {"Dendi (Benin)"}, ["ddo"] = {"Dido"}, ["ddr"] = {"Dhudhuroa"}, ["dds"] = {"Donno So Dogon"}, ["ddw"] = {"Dawera-Daweloor"}, ["dec"] = {"Dagik"}, ["ded"] = {"Dedua"}, ["dee"] = {"Dewoin"}, ["def"] = {"Dezfuli"}, ["deg"] = {"Degema"}, ["deh"] = {"Dehwari"}, ["dei"] = {"Demisa"}, ["dek"] = {"Dek"}, ["del"] = {"Delaware"}, ["dem"] = {"Dem"}, ["den"] = {"Слави (Атабаска)"}, ["dep"] = {"Pidgin Delaware"}, ["deq"] = {"Dendi (Central African Republic)"}, ["der"] = {"Deori"}, ["des"] = {"Desano"}, ["dev"] = {"Domung"}, ["dez"] = {"Dengese"}, ["dga"] = {"Southern Dagaare"}, ["dgb"] = {"Bunoge Dogon"}, ["dgc"] = {"Casiguran Dumagat Agta"}, ["dgd"] = {"Dagaari Dioula"}, ["dge"] = {"Degenan"}, ["dgg"] = {"Doga"}, ["dgh"] = {"Dghwede"}, ["dgi"] = {"Northern Dagara"}, ["dgk"] = {"Dagba"}, ["dgl"] = {"Andaandi", "Dongolawi"}, ["dgn"] = {"Dagoman"}, ["dgo"] = {"Dogri (individual language)"}, ["dgr"] = {"Dogrib", "Tłı̨chǫ"}, ["dgs"] = {"Dogoso"}, ["dgt"] = {"Ndra'ngith"}, ["dgw"] = {"Daungwurrung"}, ["dgx"] = {"Doghoro"}, ["dgz"] = {"Daga"}, ["dhd"] = {"Dhundari"}, ["dhg"] = {"Dhangu-Djangu", "Dhangu", "Djangu"}, ["dhi"] = {"Dhimal"}, ["dhl"] = {"Dhalandji"}, ["dhm"] = {"Zemba"}, ["dhn"] = {"Dhanki"}, ["dho"] = {"Dhodia"}, ["dhr"] = {"Dhargari"}, ["dhs"] = {"Dhaiso"}, ["dhu"] = {"Dhurga"}, ["dhv"] = {"Dehu", "Drehu"}, ["dhw"] = {"Dhanwar (Nepal)"}, ["dhx"] = {"Dhungaloo"}, ["dia"] = {"Dia"}, ["dib"] = {"South Central Dinka"}, ["dic"] = {"Lakota Dida"}, ["did"] = {"Didinga"}, ["dif"] = {"Dieri", "Diyari"}, ["dig"] = {"Digo", "Chidigo"}, ["dih"] = {"Kumiai"}, ["dii"] = {"Dimbong"}, ["dij"] = {"Dai"}, ["dik"] = {"Southwestern Dinka"}, ["dil"] = {"Dilling"}, ["dim"] = {"Dime"}, ["din"] = {"Dinka"}, ["dio"] = {"Dibo"}, ["dip"] = {"Northeastern Dinka"}, ["diq"] = {"Dimli (individual language)"}, ["dir"] = {"Dirim"}, ["dis"] = {"Dimasa"}, ["diu"] = {"Diriku"}, ["diw"] = {"Northwestern Dinka"}, ["dix"] = {"Dixon Reef"}, ["diy"] = {"Diuwe"}, ["diz"] = {"Ding"}, ["dja"] = {"Djadjawurrung"}, ["djb"] = {"Djinba"}, ["djc"] = {"Dar Daju Daju"}, ["djd"] = {"Djamindjung", "Ngaliwurru"}, ["dje"] = {"Zarma"}, ["djf"] = {"Djangun"}, ["dji"] = {"Djinang"}, ["djj"] = {"Djeebbana"}, ["djk"] = {"Eastern Maroon Creole", "Businenge Tongo", "Nenge"}, ["djm"] = {"Jamsay Dogon"}, ["djn"] = {"Jawoyn", "Djauan"}, ["djo"] = {"Jangkang"}, ["djr"] = {"Djambarrpuyngu"}, ["dju"] = {"Kapriman"}, ["djw"] = {"Djawi"}, ["dka"] = {"Dakpakha"}, ["dkg"] = {"Kadung"}, ["dkk"] = {"Dakka"}, ["dkr"] = {"Kuijau"}, ["dks"] = {"Southeastern Dinka"}, ["dkx"] = {"Mazagway"}, ["dlg"] = {"Dolgan"}, ["dlk"] = {"Dahalik"}, ["dlm"] = {"Dalmatian"}, ["dln"] = {"Darlong"}, ["dma"] = {"Duma"}, ["dmb"] = {"Mombo Dogon"}, ["dmc"] = {"Gavak"}, ["dmd"] = {"Madhi Madhi"}, ["dme"] = {"Dugwor"}, ["dmf"] = {"Medefaidrin"}, ["dmg"] = {"Upper Kinabatangan"}, ["dmk"] = {"Domaaki"}, ["dml"] = {"Dameli"}, ["dmm"] = {"Dama"}, ["dmn"] = {"Mande languages"}, ["dmo"] = {"Kemedzung"}, ["dmr"] = {"East Damar"}, ["dms"] = {"Dampelas"}, ["dmu"] = {"Dubu", "Tebi"}, ["dmv"] = {"Dumpas"}, ["dmw"] = {"Mudburra"}, ["dmx"] = {"Dema"}, ["dmy"] = {"Demta", "Sowari"}, ["dna"] = {"Upper Grand Valley Dani"}, ["dnd"] = {"Daonda"}, ["dne"] = {"Ndendeule"}, ["dng"] = {"Dungan"}, ["dni"] = {"Lower Grand Valley Dani"}, ["dnj"] = {"Dan"}, ["dnk"] = {"Dengka"}, ["dnn"] = {"Dzùùngoo"}, ["dno"] = {"Ndrulo", "Northern Lendu"}, ["dnr"] = {"Danaru"}, ["dnt"] = {"Mid Grand Valley Dani"}, ["dnu"] = {"Danau"}, ["dnv"] = {"Danu"}, ["dnw"] = {"Western Dani"}, ["dny"] = {"Dení"}, ["doa"] = {"Dom"}, ["dob"] = {"Dobu"}, ["doc"] = {"Northern Dong"}, ["doe"] = {"Doe"}, ["dof"] = {"Domu"}, ["doh"] = {"Dong"}, ["doi"] = {"Dogri (macrolanguage)"}, ["dok"] = {"Dondo"}, ["dol"] = {"Doso"}, ["don"] = {"Toura (Papua New Guinea)"}, ["doo"] = {"Dongo"}, ["dop"] = {"Lukpa"}, ["doq"] = {"Dominican Sign Language"}, ["dor"] = {"Dori'o"}, ["dos"] = {"Dogosé"}, ["dot"] = {"Dass"}, ["dov"] = {"Dombe"}, ["dow"] = {"Doyayo"}, ["dox"] = {"Bussa"}, ["doy"] = {"Dompo"}, ["doz"] = {"Dorze"}, ["dpp"] = {"Papar"}, ["dra"] = {"Dravidian languages"}, ["drb"] = {"Dair"}, ["drc"] = {"Minderico"}, ["drd"] = {"Darmiya"}, ["dre"] = {"Dolpo"}, ["drg"] = {"Rungus"}, ["dri"] = {"C'Lela"}, ["drl"] = {"Paakantyi"}, ["drn"] = {"West Damar"}, ["dro"] = {"Daro-Matu Melanau"}, ["drq"] = {"Dura"}, ["drs"] = {"Gedeo"}, ["drt"] = {"Drents"}, ["dru"] = {"Rukai"}, ["dry"] = {"Darai"}, ["dsb"] = {"Доод Сорб"}, ["dse"] = {"Dutch Sign Language"}, ["dsh"] = {"Daasanach"}, ["dsi"] = {"Disa"}, ["dsl"] = {"Danish Sign Language"}, ["dsn"] = {"Dusner"}, ["dso"] = {"Desiya"}, ["dsq"] = {"Tadaksahak"}, ["dta"] = {"Дагуур"}, ["dtb"] = {"Labuk-Kinabatangan Kadazan"}, ["dtd"] = {"Ditidaht"}, ["dth"] = {"Adithinngithigh"}, ["dti"] = {"Ana Tinga Dogon"}, ["dtk"] = {"Tene Kan Dogon"}, ["dtm"] = {"Tomo Kan Dogon"}, ["dtn"] = {"Daatsʼíin"}, ["dto"] = {"Tommo So Dogon"}, ["dtp"] = {"Kadazan Dusun", "Central Dusun"}, ["dtr"] = {"Lotud"}, ["dts"] = {"Toro So Dogon"}, ["dtt"] = {"Toro Tegu Dogon"}, ["dtu"] = {"Tebul Ure Dogon"}, ["dty"] = {"Dotyali"}, ["dua"] = {"Duala"}, ["dub"] = {"Dubli"}, ["duc"] = {"Duna"}, ["due"] = {"Umiray Dumaget Agta"}, ["duf"] = {"Dumbea", "Drubea"}, ["dug"] = {"Duruma", "Chiduruma"}, ["duh"] = {"Dungra Bhil"}, ["dui"] = {"Dumun"}, ["duk"] = {"Uyajitaya"}, ["dul"] = {"Alabat Island Agta"}, ["dum"] = {"Middle Dutch (ca. 1050-1350)"}, ["dun"] = {"Dusun Deyah"}, ["duo"] = {"Dupaninan Agta"}, ["dup"] = {"Duano"}, ["duq"] = {"Dusun Malang"}, ["dur"] = {"Dii"}, ["dus"] = {"Dumi"}, ["duu"] = {"Drung"}, ["duv"] = {"Duvle"}, ["duw"] = {"Dusun Witu"}, ["dux"] = {"Duungooma"}, ["duy"] = {"Dicamay Agta"}, ["duz"] = {"Duli-Gey"}, ["dva"] = {"Duau"}, ["dwa"] = {"Diri"}, ["dwk"] = {"Dawik Kui"}, ["dwr"] = {"Dawro"}, ["dws"] = {"Dutton World Speedwords"}, ["dwu"] = {"Dhuwal"}, ["dww"] = {"Dawawa"}, ["dwy"] = {"Dhuwaya"}, ["dwz"] = {"Dewas Rai"}, ["dya"] = {"Dyan"}, ["dyb"] = {"Dyaberdyaber"}, ["dyd"] = {"Dyugun"}, ["dyg"] = {"Villa Viciosa Agta"}, ["dyi"] = {"Djimini Senoufo"}, ["dym"] = {"Yanda Dom Dogon"}, ["dyn"] = {"Dyangadi", "Dhanggatti"}, ["dyo"] = {"Jola-Fonyi"}, ["dyu"] = {"Дьюла"}, ["dyy"] = {"Djabugay", "Dyaabugay"}, ["dza"] = {"Tunzu"}, ["dze"] = {"Djiwarli"}, ["dzg"] = {"Dazaga"}, ["dzl"] = {"Dzalakha"}, ["dzn"] = {"Dzando"}, ["eaa"] = {"Karenggapa"}, ["ebc"] = {"Beginci"}, ["ebg"] = {"Ebughu"}, ["ebk"] = {"Eastern Bontok"}, ["ebo"] = {"Teke-Ebo"}, ["ebr"] = {"Ebrié"}, ["ebu"] = {"Embu", "Kiembu"}, ["ecr"] = {"Eteocretan"}, ["ecs"] = {"Ecuadorian Sign Language"}, ["ecy"] = {"Eteocypriot"}, ["eee"] = {"E"}, ["efa"] = {"Efai"}, ["efe"] = {"Efe"}, ["efi"] = {"Efik"}, ["ega"] = {"Ega"}, ["egl"] = {"Эмиль"}, ["ego"] = {"Eggon"}, ["egx"] = {"Egyptian languages"}, ["egy"] = {"Egyptian (Ancient)"}, ["ehs"] = {"Miyakubo Sign Language"}, ["ehu"] = {"Ehueun"}, ["eip"] = {"Eipomek"}, ["eit"] = {"Eitiep"}, ["eiv"] = {"Askopan"}, ["eja"] = {"Ejamat"}, ["eka"] = {"Ekajuk"}, ["eke"] = {"Ekit"}, ["ekg"] = {"Ekari"}, ["eki"] = {"Eki"}, ["ekk"] = {"Standard Estonian"}, ["ekl"] = {"Kol (Bangladesh)", "Kol"}, ["ekm"] = {"Elip"}, ["eko"] = {"Koti"}, ["ekp"] = {"Ekpeye"}, ["ekr"] = {"Yace"}, ["eky"] = {"Eastern Kayah"}, ["ele"] = {"Elepi"}, ["elh"] = {"El Hugeirat"}, ["eli"] = {"Nding"}, ["elk"] = {"Elkei"}, ["elm"] = {"Eleme"}, ["elo"] = {"El Molo"}, ["elu"] = {"Elu"}, ["elx"] = {"Elamite"}, ["ema"] = {"Emai-Iuleha-Ora"}, ["emb"] = {"Embaloh"}, ["eme"] = {"Emerillon"}, ["emg"] = {"Eastern Meohang"}, ["emi"] = {"Mussau-Emira"}, ["emk"] = {"Зүүн Манинкакан"}, ["emm"] = {"Mamulique"}, ["emn"] = {"Eman"}, ["emp"] = {"Northern Emberá"}, ["emq"] = {"Eastern Minyag"}, ["ems"] = {"Pacific Gulf Yupik"}, ["emu"] = {"Eastern Muria"}, ["emw"] = {"Emplawas"}, ["emx"] = {"Erromintxela"}, ["emy"] = {"Epigraphic Mayan"}, ["emz"] = {"Mbessa"}, ["ena"] = {"Apali"}, ["enb"] = {"Markweeta"}, ["enc"] = {"En"}, ["end"] = {"Ende"}, ["enf"] = {"Forest Enets"}, ["enh"] = {"Tundra Enets"}, ["enl"] = {"Enlhet"}, ["enm"] = {"Middle English (1100-1500)"}, ["enn"] = {"Engenni"}, ["eno"] = {"Enggano"}, ["enq"] = {"Enga"}, ["enr"] = {"Emumu", "Emem"}, ["enu"] = {"Enu"}, ["env"] = {"Enwan (Edu State)"}, ["enw"] = {"Enwan (Akwa Ibom State)"}, ["enx"] = {"Enxet"}, ["eot"] = {"Beti (Côte d'Ivoire)"}, ["epi"] = {"Epie"}, ["era"] = {"Eravallan"}, ["erg"] = {"Sie"}, ["erh"] = {"Eruwa"}, ["eri"] = {"Ogea"}, ["erk"] = {"South Efate"}, ["ero"] = {"Horpa"}, ["err"] = {"Erre"}, ["ers"] = {"Ersu"}, ["ert"] = {"Eritai"}, ["erw"] = {"Erokwanas"}, ["ese"] = {"Ese Ejja"}, ["esg"] = {"Aheri Gondi"}, ["esh"] = {"Eshtehardi"}, ["esi"] = {"North Alaskan Inupiatun"}, ["esk"] = {"Northwest Alaska Inupiatun"}, ["esl"] = {"Egypt Sign Language"}, ["esm"] = {"Esuma"}, ["esn"] = {"Salvadoran Sign Language"}, ["eso"] = {"Estonian Sign Language"}, ["esq"] = {"Esselen"}, ["ess"] = {"Central Siberian Yupik"}, ["esu"] = {"Central Yupik"}, ["esx"] = {"Eskimo-Aleut languages"}, ["esy"] = {"Eskayan"}, ["etb"] = {"Etebi"}, ["etc"] = {"Etchemin"}, ["eth"] = {"Ethiopian Sign Language"}, ["etn"] = {"Eton (Vanuatu)"}, ["eto"] = {"Eton (Cameroon)"}, ["etr"] = {"Edolo"}, ["ets"] = {"Yekhee"}, ["ett"] = {"Etruscan"}, ["etu"] = {"Ejagham"}, ["etx"] = {"Eten"}, ["etz"] = {"Semimi"}, ["euq"] = {"Basque (family)"}, ["eve"] = {"Even"}, ["evh"] = {"Uvbie"}, ["evn"] = {"Хамниган"}, ["ewo"] = {"Ewondo"}, ["ext"] = {"Extremaduran"}, ["eya"] = {"Eyak"}, ["eyo"] = {"Keiyo"}, ["eza"] = {"Ezaa"}, ["eze"] = {"Uzekwe"}, ["faa"] = {"Fasu"}, ["fab"] = {"Fa d'Ambu"}, ["fad"] = {"Wagi"}, ["faf"] = {"Fagani"}, ["fag"] = {"Finongan"}, ["fah"] = {"Baissa Fali"}, ["fai"] = {"Faiwol"}, ["faj"] = {"Faita"}, ["fak"] = {"Fang (Cameroon)"}, ["fal"] = {"South Fali"}, ["fam"] = {"Fam"}, ["fan"] = {"Fang (Equatorial Guinea)"}, ["fap"] = {"Paloor"}, ["far"] = {"Fataleka"}, ["fat"] = {"Fanti"}, ["fau"] = {"Fayu"}, ["fax"] = {"Fala"}, ["fay"] = {"Southwestern Fars"}, ["faz"] = {"Northwestern Fars"}, ["fbl"] = {"West Albay Bikol"}, ["fcs"] = {"Quebec Sign Language"}, ["fer"] = {"Feroge"}, ["ffi"] = {"Foia Foia"}, ["ffm"] = {"Maasina Fulfulde"}, ["fgr"] = {"Fongoro"}, ["fia"] = {"Nobiin"}, ["fie"] = {"Fyer"}, ["fif"] = {"Faifi"}, ["fil"] = {"Филиппин", "Пилипино"}, ["fip"] = {"Fipa"}, ["fir"] = {"Firan"}, ["fit"] = {"Tornedalen Finnish"}, ["fiu"] = {"Finno-Ugrian languages"}, ["fiw"] = {"Fiwaga"}, ["fkk"] = {"Kirya-Konzəl"}, ["fkv"] = {"Kven Finnish"}, ["fla"] = {"Kalispel-Pend d'Oreille"}, ["flh"] = {"Foau"}, ["fli"] = {"Fali"}, ["fll"] = {"North Fali"}, ["fln"] = {"Flinders Island"}, ["flr"] = {"Fuliiru"}, ["fly"] = {"Flaaitaal", "Tsotsitaal"}, ["fmp"] = {"Fe'fe'"}, ["fmu"] = {"Far Western Muria"}, ["fnb"] = {"Fanbak"}, ["fng"] = {"Fanagalo"}, ["fni"] = {"Fania"}, ["fod"] = {"Foodo"}, ["foi"] = {"Foi"}, ["fom"] = {"Foma"}, ["fon"] = {"Fon"}, ["for"] = {"Fore"}, ["fos"] = {"Siraya"}, ["fox"] = {"Formosan languages"}, ["fpe"] = {"Fernando Po Creole English"}, ["fqs"] = {"Fas"}, ["frc"] = {"Cajun French"}, ["frd"] = {"Fordata"}, ["frk"] = {"Frankish"}, ["frm"] = {"Middle French (ca. 1400-1600)"}, ["fro"] = {"Old French (842-ca. 1400)"}, ["frp"] = {"Arpitan", "Francoprovençal"}, ["frq"] = {"Forak"}, ["frr"] = {"Хойд Фриз"}, ["frs"] = {"Зүүн Фриз"}, ["frt"] = {"Fortsenal"}, ["fse"] = {"Finnish Sign Language"}, ["fsl"] = {"French Sign Language"}, ["fss"] = {"Finland-Swedish Sign Language", "finlandssvenskt teckenspråk", "suomenruotsalainen viittomakieli"}, ["fub"] = {"Adamawa Fulfulde"}, ["fuc"] = {"Pulaar"}, ["fud"] = {"East Futuna"}, ["fue"] = {"Borgu Fulfulde"}, ["fuf"] = {"Пулар"}, ["fuh"] = {"Western Niger Fulfulde"}, ["fui"] = {"Bagirmi Fulfulde"}, ["fuj"] = {"Ko"}, ["fum"] = {"Fum"}, ["fun"] = {"Fulniô"}, ["fuq"] = {"Central-Eastern Niger Fulfulde"}, ["fur"] = {"Friulian"}, ["fut"] = {"Futuna-Aniwa"}, ["fuu"] = {"Furu"}, ["fuv"] = {"Nigerian Fulfulde"}, ["fuy"] = {"Fuyug"}, ["fvr"] = {"Fur"}, ["fwa"] = {"Fwâi"}, ["fwe"] = {"Fwe"}, ["gaa"] = {"Ga"}, ["gab"] = {"Gabri"}, ["gac"] = {"Mixed Great Andamanese"}, ["gad"] = {"Gaddang"}, ["gae"] = {"Guarequena"}, ["gaf"] = {"Gende"}, ["gag"] = {"Гагауз"}, ["gah"] = {"Alekano"}, ["gai"] = {"Borei"}, ["gaj"] = {"Gadsup"}, ["gak"] = {"Gamkonora"}, ["gal"] = {"Galolen"}, ["gam"] = {"Kandawo"}, ["gan"] = {"Gan Chinese"}, ["gao"] = {"Gants"}, ["gap"] = {"Gal"}, ["gaq"] = {"Gata'"}, ["gar"] = {"Galeya"}, ["gas"] = {"Adiwasi Garasia"}, ["gat"] = {"Kenati"}, ["gau"] = {"Mudhili Gadaba"}, ["gaw"] = {"Nobonob"}, ["gax"] = {"Borana-Arsi-Guji Oromo"}, ["gay"] = {"Gayo"}, ["gaz"] = {"West Central Oromo"}, ["gba"] = {"Gbaya (Central African Republic)"}, ["gbb"] = {"Kaytetye"}, ["gbd"] = {"Karajarri"}, ["gbe"] = {"Niksek"}, ["gbf"] = {"Gaikundi"}, ["gbg"] = {"Gbanziri"}, ["gbh"] = {"Defi Gbe"}, ["gbi"] = {"Galela"}, ["gbj"] = {"Bodo Gadaba"}, ["gbk"] = {"Gaddi"}, ["gbl"] = {"Gamit"}, ["gbm"] = {"Garhwali"}, ["gbn"] = {"Mo'da"}, ["gbo"] = {"Northern Grebo"}, ["gbp"] = {"Gbaya-Bossangoa"}, ["gbq"] = {"Gbaya-Bozoum"}, ["gbr"] = {"Gbagyi"}, ["gbs"] = {"Gbesi Gbe"}, ["gbu"] = {"Gagadu"}, ["gbv"] = {"Gbanu"}, ["gbw"] = {"Gabi-Gabi"}, ["gbx"] = {"Eastern Xwla Gbe"}, ["gby"] = {"Gbari"}, ["gbz"] = {"Zoroastrian Dari"}, ["gcc"] = {"Mali"}, ["gcd"] = {"Ganggalida"}, ["gce"] = {"Galice"}, ["gcf"] = {"Guadeloupean Creole French"}, ["gcl"] = {"Grenadian Creole English"}, ["gcn"] = {"Gaina"}, ["gcr"] = {"Guianese Creole French"}, ["gct"] = {"Colonia Tovar German"}, ["gda"] = {"Gade Lohar"}, ["gdb"] = {"Pottangi Ollar Gadaba"}, ["gdc"] = {"Gugu Badhun"}, ["gdd"] = {"Gedaged"}, ["gde"] = {"Gude"}, ["gdf"] = {"Guduf-Gava"}, ["gdg"] = {"Ga'dang"}, ["gdh"] = {"Gadjerawang", "Gajirrabeng"}, ["gdi"] = {"Gundi"}, ["gdj"] = {"Gurdjar"}, ["gdk"] = {"Gadang"}, ["gdl"] = {"Dirasha"}, ["gdm"] = {"Laal"}, ["gdn"] = {"Umanakaina"}, ["gdo"] = {"Ghodoberi"}, ["gdq"] = {"Mehri"}, ["gdr"] = {"Wipi"}, ["gds"] = {"Ghandruk Sign Language"}, ["gdt"] = {"Kungardutyi"}, ["gdu"] = {"Gudu"}, ["gdx"] = {"Godwari"}, ["gea"] = {"Geruma"}, ["geb"] = {"Kire"}, ["gec"] = {"Gboloo Grebo"}, ["ged"] = {"Gade"}, ["gef"] = {"Gerai"}, ["geg"] = {"Gengle"}, ["geh"] = {"Hutterite German", "Hutterisch"}, ["gei"] = {"Gebe"}, ["gej"] = {"Gen"}, ["gek"] = {"Ywom"}, ["gel"] = {"ut-Ma'in"}, ["gem"] = {"Germanic languages"}, ["geq"] = {"Geme"}, ["ges"] = {"Geser-Gorom"}, ["gev"] = {"Eviya"}, ["gew"] = {"Gera"}, ["gex"] = {"Garre"}, ["gey"] = {"Enya"}, ["gez"] = {"Geez"}, ["gfk"] = {"Patpatar"}, ["gft"] = {"Gafat"}, ["gga"] = {"Gao"}, ["ggb"] = {"Gbii"}, ["ggd"] = {"Gugadj"}, ["gge"] = {"Gurr-goni"}, ["ggg"] = {"Gurgula"}, ["ggk"] = {"Kungarakany"}, ["ggl"] = {"Ganglau"}, ["ggt"] = {"Gitua"}, ["ggu"] = {"Gagu", "Gban"}, ["ggw"] = {"Gogodala"}, ["gha"] = {"Ghadamès"}, ["ghc"] = {"Hiberno-Scottish Gaelic"}, ["ghe"] = {"Southern Ghale"}, ["ghh"] = {"Northern Ghale"}, ["ghk"] = {"Geko Karen"}, ["ghl"] = {"Ghulfan"}, ["ghn"] = {"Ghanongga"}, ["gho"] = {"Ghomara"}, ["ghr"] = {"Ghera"}, ["ghs"] = {"Guhu-Samane"}, ["ght"] = {"Kuke", "Kutang Ghale"}, ["gia"] = {"Kija"}, ["gib"] = {"Gibanawa"}, ["gic"] = {"Gail"}, ["gid"] = {"Gidar"}, ["gie"] = {"Gaɓogbo", "Guébie"}, ["gig"] = {"Goaria"}, ["gih"] = {"Githabul"}, ["gii"] = {"Girirra"}, ["gil"] = {"Гильберт"}, ["gim"] = {"Gimi (Eastern Highlands)"}, ["gin"] = {"Hinukh"}, ["gip"] = {"Gimi (West New Britain)"}, ["giq"] = {"Green Gelao"}, ["gir"] = {"Red Gelao"}, ["gis"] = {"North Giziga"}, ["git"] = {"Gitxsan"}, ["giu"] = {"Mulao"}, ["giw"] = {"White Gelao"}, ["gix"] = {"Gilima"}, ["giy"] = {"Giyug"}, ["giz"] = {"South Giziga"}, ["gjk"] = {"Kachi Koli"}, ["gjm"] = {"Gunditjmara"}, ["gjn"] = {"Gonja"}, ["gjr"] = {"Gurindji Kriol"}, ["gju"] = {"Gujari"}, ["gka"] = {"Guya"}, ["gkd"] = {"Magɨ (Madang Province)"}, ["gke"] = {"Ndai"}, ["gkn"] = {"Gokana"}, ["gko"] = {"Kok-Nar"}, ["gkp"] = {"Guinea Kpelle"}, ["gku"] = {"ǂUngkue"}, ["glb"] = {"Belning"}, ["glc"] = {"Bon Gula"}, ["gld"] = {"Nanai"}, ["glh"] = {"Northwest Pashai", "Northwest Pashayi"}, ["glj"] = {"Gula Iro"}, ["glk"] = {"Gilaki"}, ["gll"] = {"Garlali"}, ["glo"] = {"Galambu"}, ["glr"] = {"Glaro-Twabo"}, ["glu"] = {"Gula (Chad)"}, ["glw"] = {"Glavda"}, ["gly"] = {"Gule"}, ["gma"] = {"Gambera"}, ["gmb"] = {"Gula'alaa"}, ["gmd"] = {"Mághdì"}, ["gme"] = {"East Germanic languages"}, ["gmg"] = {"Magɨyi"}, ["gmh"] = {"Middle High German (ca. 1050-1500)"}, ["gml"] = {"Middle Low German"}, ["gmm"] = {"Gbaya-Mbodomo"}, ["gmn"] = {"Gimnime"}, ["gmq"] = {"North Germanic languages"}, ["gmr"] = {"Mirning", "Mirniny"}, ["gmu"] = {"Gumalu"}, ["gmv"] = {"Gamo"}, ["gmw"] = {"West Germanic languages"}, ["gmx"] = {"Magoma"}, ["gmy"] = {"Mycenaean Greek"}, ["gmz"] = {"Mgbolizhia"}, ["gna"] = {"Kaansa"}, ["gnb"] = {"Gangte"}, ["gnc"] = {"Guanche"}, ["gnd"] = {"Zulgo-Gemzek"}, ["gne"] = {"Ganang"}, ["gng"] = {"Ngangam"}, ["gnh"] = {"Lere"}, ["gni"] = {"Gooniyandi"}, ["gnj"] = {"Ngen"}, ["gnk"] = {"ǁGana"}, ["gnl"] = {"Gangulu"}, ["gnm"] = {"Ginuman"}, ["gnn"] = {"Gumatj"}, ["gno"] = {"Northern Gondi"}, ["gnq"] = {"Gana"}, ["gnr"] = {"Gureng Gureng"}, ["gnt"] = {"Guntai"}, ["gnu"] = {"Gnau"}, ["gnw"] = {"Western Bolivian Guaraní"}, ["gnz"] = {"Ganzi"}, ["goa"] = {"Guro"}, ["gob"] = {"Playero"}, ["goc"] = {"Gorakor"}, ["god"] = {"Godié"}, ["goe"] = {"Gongduk"}, ["gof"] = {"Gofa"}, ["gog"] = {"Gogo"}, ["goh"] = {"Old High German (ca. 750-1050)"}, ["goi"] = {"Gobasi"}, ["goj"] = {"Gowlan"}, ["gok"] = {"Gowli"}, ["gol"] = {"Gola"}, ["gom"] = {"Goan Konkani"}, ["gon"] = {"Gondi"}, ["goo"] = {"Gone Dau"}, ["gop"] = {"Yeretuar"}, ["goq"] = {"Gorap"}, ["gor"] = {"Gorontalo"}, ["gos"] = {"Gronings"}, ["got"] = {"Gothic"}, ["gou"] = {"Gavar"}, ["gow"] = {"Gorowa"}, ["gox"] = {"Gobu"}, ["goy"] = {"Goundo"}, ["goz"] = {"Gozarkhani"}, ["gpa"] = {"Gupa-Abawa"}, ["gpe"] = {"Ghanaian Pidgin English"}, ["gpn"] = {"Taiap"}, ["gqa"] = {"Ga'anda"}, ["gqi"] = {"Guiqiong"}, ["gqn"] = {"Guana (Brazil)"}, ["gqr"] = {"Gor"}, ["gqu"] = {"Qau"}, ["gra"] = {"Rajput Garasia"}, ["grb"] = {"Grebo"}, ["grc"] = {"Эртний Грек"}, ["grd"] = {"Guruntum-Mbaaru"}, ["grg"] = {"Madi"}, ["grh"] = {"Gbiri-Niragu"}, ["gri"] = {"Ghari"}, ["grj"] = {"Southern Grebo"}, ["grk"] = {"Greek languages"}, ["grm"] = {"Kota Marudu Talantang"}, ["gro"] = {"Groma"}, ["grq"] = {"Gorovu"}, ["grr"] = {"Taznatit"}, ["grs"] = {"Gresi"}, ["grt"] = {"Garo"}, ["gru"] = {"Kistane"}, ["grv"] = {"Central Grebo"}, ["grw"] = {"Gweda"}, ["grx"] = {"Guriaso"}, ["gry"] = {"Barclayville Grebo"}, ["grz"] = {"Guramalum"}, ["gse"] = {"Ghanaian Sign Language"}, ["gsg"] = {"German Sign Language"}, ["gsl"] = {"Gusilay"}, ["gsm"] = {"Guatemalan Sign Language"}, ["gsn"] = {"Nema", "Gusan"}, ["gso"] = {"Southwest Gbaya"}, ["gsp"] = {"Wasembo"}, ["gss"] = {"Greek Sign Language"}, ["gsw"] = {"Swiss German", "Alemannic", "Alsatian"}, ["gta"] = {"Guató"}, ["gtu"] = {"Aghu-Tharnggala"}, ["gua"] = {"Shiki"}, ["gub"] = {"Guajajára"}, ["guc"] = {"Wayuu"}, ["gud"] = {"Yocoboué Dida"}, ["gue"] = {"Gurindji"}, ["guf"] = {"Gupapuyngu"}, ["gug"] = {"Paraguayan Guaraní"}, ["guh"] = {"Guahibo"}, ["gui"] = {"Eastern Bolivian Guaraní"}, ["guk"] = {"Gumuz"}, ["gul"] = {"Sea Island Creole English"}, ["gum"] = {"Guambiano"}, ["gun"] = {"Mbyá Guaraní"}, ["guo"] = {"Guayabero"}, ["gup"] = {"Gunwinggu"}, ["guq"] = {"Aché"}, ["gur"] = {"Farefare"}, ["gus"] = {"Guinean Sign Language"}, ["gut"] = {"Maléku Jaíka"}, ["guu"] = {"Yanomamö"}, ["guw"] = {"Gun"}, ["gux"] = {"Gourmanchéma"}, ["guz"] = {"Gusii", "Ekegusii"}, ["gva"] = {"Guana (Paraguay)"}, ["gvc"] = {"Guanano"}, ["gve"] = {"Duwet"}, ["gvf"] = {"Golin"}, ["gvj"] = {"Guajá"}, ["gvl"] = {"Gulay"}, ["gvm"] = {"Gurmana"}, ["gvn"] = {"Kuku-Yalanji"}, ["gvo"] = {"Gavião Do Jiparaná"}, ["gvp"] = {"Pará Gavião"}, ["gvr"] = {"Gurung"}, ["gvs"] = {"Gumawana"}, ["gvy"] = {"Guyani"}, ["gwa"] = {"Mbato"}, ["gwb"] = {"Gwa"}, ["gwc"] = {"Gawri", "Kalami"}, ["gwd"] = {"Gawwada"}, ["gwe"] = {"Gweno"}, ["gwf"] = {"Gowro"}, ["gwg"] = {"Moo"}, ["gwi"] = {"Gwichʼin"}, ["gwj"] = {"ǀGwi"}, ["gwm"] = {"Awngthim"}, ["gwn"] = {"Gwandara"}, ["gwr"] = {"Gwere"}, ["gwt"] = {"Gawar-Bati"}, ["gwu"] = {"Guwamu"}, ["gww"] = {"Kwini"}, ["gwx"] = {"Gua"}, ["gxx"] = {"Wè Southern"}, ["gya"] = {"Northwest Gbaya"}, ["gyb"] = {"Garus"}, ["gyd"] = {"Kayardild"}, ["gye"] = {"Gyem"}, ["gyf"] = {"Gungabula"}, ["gyg"] = {"Gbayi"}, ["gyi"] = {"Gyele"}, ["gyl"] = {"Gayil"}, ["gym"] = {"Ngäbere"}, ["gyn"] = {"Guyanese Creole English"}, ["gyo"] = {"Gyalsumdo"}, ["gyr"] = {"Guarayu"}, ["gyy"] = {"Gunya"}, ["gyz"] = {"Geji", "Gyaazi"}, ["gza"] = {"Ganza"}, ["gzi"] = {"Gazi"}, ["gzn"] = {"Gane"}, ["haa"] = {"Han"}, ["hab"] = {"Hanoi Sign Language"}, ["hac"] = {"Gurani"}, ["had"] = {"Hatam"}, ["hae"] = {"Eastern Oromo"}, ["haf"] = {"Haiphong Sign Language"}, ["hag"] = {"Hanga"}, ["hah"] = {"Hahon"}, ["hai"] = {"Haida"}, ["haj"] = {"Hajong"}, ["hak"] = {"Hakka Chinese"}, ["hal"] = {"Halang"}, ["ham"] = {"Hewa"}, ["han"] = {"Hangaza"}, ["hao"] = {"Hakö"}, ["hap"] = {"Hupla"}, ["haq"] = {"Ha"}, ["har"] = {"Harari"}, ["has"] = {"Haisla"}, ["hav"] = {"Havu"}, ["haw"] = {"Hawaiian"}, ["hax"] = {"Southern Haida"}, ["hay"] = {"Haya"}, ["haz"] = {"Hazaragi"}, ["hba"] = {"Hamba"}, ["hbb"] = {"Huba"}, ["hbn"] = {"Heiban"}, ["hbo"] = {"Ancient Hebrew"}, ["hbu"] = {"Habu"}, ["hca"] = {"Andaman Creole Hindi"}, ["hch"] = {"Huichol"}, ["hdn"] = {"Northern Haida"}, ["hds"] = {"Honduras Sign Language"}, ["hdy"] = {"Hadiyya"}, ["hea"] = {"Northern Qiandong Miao"}, ["hed"] = {"Herdé"}, ["heg"] = {"Helong"}, ["heh"] = {"Hehe"}, ["hei"] = {"Heiltsuk"}, ["hem"] = {"Hemba"}, ["hgm"] = {"Haiǁom"}, ["hgw"] = {"Haigwai"}, ["hhi"] = {"Hoia Hoia"}, ["hhr"] = {"Kerak"}, ["hhy"] = {"Hoyahoya"}, ["hia"] = {"Lamang"}, ["hib"] = {"Hibito"}, ["hid"] = {"Hidatsa"}, ["hif"] = {"Фижи Хинди"}, ["hig"] = {"Kamwe"}, ["hih"] = {"Pamosu"}, ["hii"] = {"Hinduri"}, ["hij"] = {"Hijuk"}, ["hik"] = {"Seit-Kaitetu"}, ["hil"] = {"Hiligaynon"}, ["him"] = {"Himachali languages", "Western Pahari languages"}, ["hio"] = {"Tsoa"}, ["hir"] = {"Himarimã"}, ["hit"] = {"Hittite"}, ["hiw"] = {"Hiw"}, ["hix"] = {"Hixkaryána"}, ["hji"] = {"Haji"}, ["hka"] = {"Kahe"}, ["hke"] = {"Hunde"}, ["hkh"] = {"Khah", "Poguli"}, ["hkk"] = {"Hunjara-Kaina Ke"}, ["hkn"] = {"Mel-Khaonh"}, ["hks"] = {"Hong Kong Sign Language", "Heung Kong Sau Yue"}, ["hla"] = {"Halia"}, ["hlb"] = {"Halbi"}, ["hld"] = {"Halang Doan"}, ["hle"] = {"Hlersu"}, ["hlt"] = {"Matu Chin"}, ["hlu"] = {"Hieroglyphic Luwian"}, ["hma"] = {"Southern Mashan Hmong", "Southern Mashan Miao"}, ["hmb"] = {"Humburi Senni Songhay"}, ["hmc"] = {"Central Huishui Hmong", "Central Huishui Miao"}, ["hmd"] = {"Large Flowery Miao", "A-hmaos", "Da-Hua Miao"}, ["hme"] = {"Eastern Huishui Hmong", "Eastern Huishui Miao"}, ["hmf"] = {"Hmong Don"}, ["hmg"] = {"Southwestern Guiyang Hmong"}, ["hmh"] = {"Southwestern Huishui Hmong", "Southwestern Huishui Miao"}, ["hmi"] = {"Northern Huishui Hmong", "Northern Huishui Miao"}, ["hmj"] = {"Ge", "Gejia"}, ["hmk"] = {"Maek"}, ["hml"] = {"Luopohe Hmong", "Luopohe Miao"}, ["hmm"] = {"Central Mashan Hmong", "Central Mashan Miao"}, ["hmn"] = {"Хмонг", "Монг"}, ["hmp"] = {"Northern Mashan Hmong", "Northern Mashan Miao"}, ["hmq"] = {"Eastern Qiandong Miao"}, ["hmr"] = {"Hmar"}, ["hms"] = {"Southern Qiandong Miao"}, ["hmt"] = {"Hamtai"}, ["hmu"] = {"Hamap"}, ["hmv"] = {"Hmong Dô"}, ["hmw"] = {"Western Mashan Hmong", "Western Mashan Miao"}, ["hmx"] = {"Hmong-Mien languages"}, ["hmy"] = {"Southern Guiyang Hmong", "Southern Guiyang Miao"}, ["hmz"] = {"Hmong Shua", "Sinicized Miao"}, ["hna"] = {"Mina (Cameroon)"}, ["hnd"] = {"Southern Hindko"}, ["hne"] = {"Chhattisgarhi"}, ["hng"] = {"Hungu"}, ["hnh"] = {"ǁAni"}, ["hni"] = {"Hani"}, ["hnj"] = {"Hmong Njua", "Mong Leng", "Mong Njua"}, ["hnn"] = {"Hanunoo"}, ["hno"] = {"Northern Hindko"}, ["hns"] = {"Карибын Хиндустани"}, ["hnu"] = {"Hung"}, ["hoa"] = {"Hoava"}, ["hob"] = {"Mari (Madang Province)"}, ["hoc"] = {"Ho"}, ["hod"] = {"Holma"}, ["hoe"] = {"Horom"}, ["hoh"] = {"Hobyót"}, ["hoi"] = {"Holikachuk"}, ["hoj"] = {"Hadothi", "Haroti"}, ["hok"] = {"Hokan languages"}, ["hol"] = {"Holu"}, ["hom"] = {"Homa"}, ["hoo"] = {"Holoholo"}, ["hop"] = {"Hopi"}, ["hor"] = {"Horo"}, ["hos"] = {"Ho Chi Minh City Sign Language"}, ["hot"] = {"Hote", "Malê"}, ["hov"] = {"Hovongan"}, ["how"] = {"Honi"}, ["hoy"] = {"Holiya"}, ["hoz"] = {"Hozo"}, ["hpo"] = {"Hpon"}, ["hps"] = {"Hawai'i Sign Language (HSL)", "Hawai'i Pidgin Sign Language"}, ["hra"] = {"Hrangkhol"}, ["hrc"] = {"Niwer Mil"}, ["hre"] = {"Hre"}, ["hrk"] = {"Haruku"}, ["hrm"] = {"Horned Miao"}, ["hro"] = {"Haroi"}, ["hrp"] = {"Nhirrpi"}, ["hrt"] = {"Hértevin"}, ["hru"] = {"Hruso"}, ["hrw"] = {"Warwar Feni"}, ["hrx"] = {"Hunsrik"}, ["hrz"] = {"Harzani"}, ["hsb"] = {"Дээд Сорб"}, ["hsh"] = {"Hungarian Sign Language"}, ["hsl"] = {"Hausa Sign Language"}, ["hsn"] = {"Xiang Chinese"}, ["hss"] = {"Harsusi"}, ["hti"] = {"Hoti"}, ["hto"] = {"Minica Huitoto"}, ["hts"] = {"Hadza"}, ["htu"] = {"Hitu"}, ["htx"] = {"Middle Hittite"}, ["hub"] = {"Huambisa"}, ["huc"] = {"ǂHua", "ǂʼAmkhoe"}, ["hud"] = {"Huaulu"}, ["hue"] = {"San Francisco Del Mar Huave"}, ["huf"] = {"Humene"}, ["hug"] = {"Huachipaeri"}, ["huh"] = {"Huilliche"}, ["hui"] = {"Huli"}, ["huj"] = {"Northern Guiyang Hmong", "Northern Guiyang Miao"}, ["huk"] = {"Hulung"}, ["hul"] = {"Hula"}, ["hum"] = {"Hungana"}, ["huo"] = {"Hu"}, ["hup"] = {"Hupa"}, ["huq"] = {"Tsat"}, ["hur"] = {"Halkomelem"}, ["hus"] = {"Huastec"}, ["hut"] = {"Humla"}, ["huu"] = {"Murui Huitoto"}, ["huv"] = {"San Mateo Del Mar Huave"}, ["huw"] = {"Hukumina"}, ["hux"] = {"Nüpode Huitoto"}, ["huy"] = {"Hulaulá"}, ["huz"] = {"Hunzib"}, ["hvc"] = {"Haitian Vodoun Culture Language"}, ["hve"] = {"San Dionisio Del Mar Huave"}, ["hvk"] = {"Haveke"}, ["hvn"] = {"Sabu"}, ["hvv"] = {"Santa María Del Mar Huave"}, ["hwa"] = {"Wané"}, ["hwc"] = {"Hawai'i Creole English", "Hawai'i Pidgin"}, ["hwo"] = {"Hwana"}, ["hya"] = {"Hya"}, ["hyw"] = {"Western Armenian"}, ["hyx"] = {"Armenian (family)"}, ["iai"] = {"Iaai"}, ["ian"] = {"Iatmul"}, ["iar"] = {"Purari"}, ["iba"] = {"Iban"}, ["ibb"] = {"Ibibio"}, ["ibd"] = {"Iwaidja"}, ["ibe"] = {"Akpes"}, ["ibg"] = {"Ibanag"}, ["ibh"] = {"Bih"}, ["ibl"] = {"Ibaloi"}, ["ibm"] = {"Agoi"}, ["ibn"] = {"Ibino"}, ["ibr"] = {"Ibuoro"}, ["ibu"] = {"Ibu"}, ["iby"] = {"Ibani"}, ["ica"] = {"Ede Ica"}, ["ich"] = {"Etkywan"}, ["icl"] = {"Icelandic Sign Language"}, ["icr"] = {"Islander Creole English"}, ["ida"] = {"Idakho-Isukha-Tiriki", "Luidakho-Luisukha-Lutirichi"}, ["idb"] = {"Indo-Portuguese"}, ["idc"] = {"Idon", "Ajiya"}, ["idd"] = {"Ede Idaca"}, ["ide"] = {"Idere"}, ["idi"] = {"Idi"}, ["idr"] = {"Indri"}, ["ids"] = {"Idesa"}, ["idt"] = {"Idaté"}, ["idu"] = {"Idoma"}, ["ifa"] = {"Amganad Ifugao"}, ["ifb"] = {"Batad Ifugao", "Ayangan Ifugao"}, ["ife"] = {"Ifè"}, ["iff"] = {"Ifo"}, ["ifk"] = {"Tuwali Ifugao"}, ["ifm"] = {"Teke-Fuumu"}, ["ifu"] = {"Mayoyao Ifugao"}, ["ify"] = {"Keley-I Kallahan"}, ["igb"] = {"Ebira"}, ["ige"] = {"Igede"}, ["igg"] = {"Igana"}, ["igl"] = {"Igala"}, ["igm"] = {"Kanggape"}, ["ign"] = {"Ignaciano"}, ["igo"] = {"Isebe"}, ["igs"] = {"Interglossa"}, ["igw"] = {"Igwe"}, ["ihb"] = {"Iha Based Pidgin"}, ["ihi"] = {"Ihievbe"}, ["ihp"] = {"Iha"}, ["ihw"] = {"Bidhawal"}, ["iin"] = {"Thiin"}, ["iir"] = {"Indo-Iranian languages"}, ["ijc"] = {"Izon"}, ["ije"] = {"Biseni"}, ["ijj"] = {"Ede Ije"}, ["ijn"] = {"Kalabari"}, ["ijo"] = {"Ijo languages"}, ["ijs"] = {"Southeast Ijo"}, ["ike"] = {"Eastern Canadian Inuktitut"}, ["iki"] = {"Iko"}, ["ikk"] = {"Ika"}, ["ikl"] = {"Ikulu"}, ["iko"] = {"Olulumo-Ikom"}, ["ikp"] = {"Ikpeshi"}, ["ikr"] = {"Ikaranggal"}, ["iks"] = {"Inuit Sign Language"}, ["ikt"] = {"Inuinnaqtun", "Western Canadian Inuktitut"}, ["ikv"] = {"Iku-Gora-Ankwa"}, ["ikw"] = {"Ikwere"}, ["ikx"] = {"Ik"}, ["ikz"] = {"Ikizu"}, ["ila"] = {"Ile Ape"}, ["ilb"] = {"Ila"}, ["ilg"] = {"Garig-Ilgar"}, ["ili"] = {"Ili Turki"}, ["ilk"] = {"Ilongot"}, ["ilm"] = {"Iranun (Malaysia)"}, ["ilo"] = {"Iloko"}, ["ilp"] = {"Iranun (Philippines)"}, ["ils"] = {"International Sign"}, ["ilu"] = {"Ili'uun"}, ["ilv"] = {"Ilue"}, ["ima"] = {"Mala Malasar"}, ["imi"] = {"Anamgura"}, ["iml"] = {"Miluk"}, ["imn"] = {"Imonda"}, ["imo"] = {"Imbongu"}, ["imr"] = {"Imroing"}, ["ims"] = {"Marsian"}, ["imy"] = {"Milyan"}, ["inb"] = {"Inga"}, ["inc"] = {"Indic languages"}, ["ine"] = {"Indo-European languages"}, ["ing"] = {"Degexit'an"}, ["inh"] = {"Ингуш"}, ["inj"] = {"Jungle Inga"}, ["inl"] = {"Indonesian Sign Language"}, ["inm"] = {"Minaean"}, ["inn"] = {"Isinai"}, ["ino"] = {"Inoke-Yate"}, ["inp"] = {"Iñapari"}, ["ins"] = {"Indian Sign Language"}, ["int"] = {"Intha"}, ["inz"] = {"Ineseño"}, ["ior"] = {"Inor"}, ["iou"] = {"Tuma-Irumu"}, ["iow"] = {"Iowa-Oto"}, ["ipi"] = {"Ipili"}, ["ipo"] = {"Ipiko"}, ["iqu"] = {"Iquito"}, ["iqw"] = {"Ikwo"}, ["ira"] = {"Iranian languages"}, ["ire"] = {"Iresim"}, ["irh"] = {"Irarutu"}, ["iri"] = {"Rigwe", "Irigwe"}, ["irk"] = {"Iraqw"}, ["irn"] = {"Irántxe"}, ["iro"] = {"Iroquoian languages"}, ["irr"] = {"Ir"}, ["iru"] = {"Irula"}, ["irx"] = {"Kamberau"}, ["iry"] = {"Iraya"}, ["isa"] = {"Isabi"}, ["isc"] = {"Isconahua"}, ["isd"] = {"Isnag"}, ["ise"] = {"Italian Sign Language"}, ["isg"] = {"Irish Sign Language"}, ["ish"] = {"Esan"}, ["isi"] = {"Nkem-Nkum"}, ["isk"] = {"Ishkashimi"}, ["ism"] = {"Masimasi"}, ["isn"] = {"Isanzu"}, ["iso"] = {"Isoko"}, ["isr"] = {"Israeli Sign Language"}, ["ist"] = {"Istriot"}, ["isu"] = {"Isu (Menchum Division)"}, ["itb"] = {"Binongan Itneg"}, ["itc"] = {"Italic languages"}, ["itd"] = {"Southern Tidung"}, ["ite"] = {"Itene"}, ["iti"] = {"Inlaod Itneg"}, ["itk"] = {"Judeo-Italian"}, ["itl"] = {"Itelmen"}, ["itm"] = {"Itu Mbon Uzo"}, ["ito"] = {"Itonama"}, ["itr"] = {"Iteri"}, ["its"] = {"Isekiri"}, ["itt"] = {"Maeng Itneg"}, ["itv"] = {"Itawit"}, ["itw"] = {"Ito"}, ["itx"] = {"Itik"}, ["ity"] = {"Moyadan Itneg"}, ["itz"] = {"Itzá"}, ["ium"] = {"Iu Mien"}, ["ivb"] = {"Ibatan"}, ["ivv"] = {"Ivatan"}, ["iwk"] = {"I-Wak"}, ["iwm"] = {"Iwam"}, ["iwo"] = {"Iwur"}, ["iws"] = {"Sepik Iwam"}, ["ixc"] = {"Ixcatec"}, ["ixl"] = {"Ixil"}, ["iya"] = {"Iyayu"}, ["iyo"] = {"Mesaka"}, ["iyx"] = {"Yaka (Congo)"}, ["izh"] = {"Ingrian"}, ["izr"] = {"Izere"}, ["izz"] = {"Izii"}, ["jaa"] = {"Jamamadí"}, ["jab"] = {"Hyam"}, ["jac"] = {"Popti'", "Jakalteko"}, ["jad"] = {"Jahanka"}, ["jae"] = {"Yabem"}, ["jaf"] = {"Jara"}, ["jah"] = {"Jah Hut"}, ["jaj"] = {"Zazao"}, ["jak"] = {"Jakun"}, ["jal"] = {"Yalahatan"}, ["jam"] = {"Ямайкын Креол"}, ["jan"] = {"Jandai"}, ["jao"] = {"Yanyuwa"}, ["jaq"] = {"Yaqay"}, ["jas"] = {"New Caledonian Javanese"}, ["jat"] = {"Jakati"}, ["jau"] = {"Yaur"}, ["jax"] = {"Jambi Malay"}, ["jay"] = {"Yan-nhangu", "Nhangu"}, ["jaz"] = {"Jawe"}, ["jbe"] = {"Judeo-Berber"}, ["jbi"] = {"Badjiri"}, ["jbj"] = {"Arandai"}, ["jbk"] = {"Barikewa"}, ["jbm"] = {"Bijim"}, ["jbn"] = {"Nafusi"}, ["jbo"] = {"Lojban"}, ["jbr"] = {"Jofotek-Bromnya"}, ["jbt"] = {"Jabutí"}, ["jbu"] = {"Jukun Takum"}, ["jbw"] = {"Yawijibaya"}, ["jcs"] = {"Jamaican Country Sign Language"}, ["jct"] = {"Krymchak"}, ["jda"] = {"Jad"}, ["jdg"] = {"Jadgali"}, ["jdt"] = {"Judeo-Tat"}, ["jeb"] = {"Jebero"}, ["jee"] = {"Jerung"}, ["jeh"] = {"Jeh"}, ["jei"] = {"Yei"}, ["jek"] = {"Jeri Kuo"}, ["jel"] = {"Yelmek"}, ["jen"] = {"Dza"}, ["jer"] = {"Jere"}, ["jet"] = {"Manem"}, ["jeu"] = {"Jonkor Bourmataguil"}, ["jgb"] = {"Ngbee"}, ["jge"] = {"Judeo-Georgian"}, ["jgk"] = {"Gwak"}, ["jgo"] = {"Ngomba"}, ["jhi"] = {"Jehai"}, ["jhs"] = {"Jhankot Sign Language"}, ["jia"] = {"Jina"}, ["jib"] = {"Jibu"}, ["jic"] = {"Tol"}, ["jid"] = {"Bu (Kaduna State)"}, ["jie"] = {"Jilbe"}, ["jig"] = {"Jingulu", "Djingili"}, ["jih"] = {"sTodsde", "Shangzhai"}, ["jii"] = {"Jiiddu"}, ["jil"] = {"Jilim"}, ["jim"] = {"Jimi (Cameroon)"}, ["jio"] = {"Jiamao"}, ["jiq"] = {"Guanyinqiao", "Lavrung"}, ["jit"] = {"Jita"}, ["jiu"] = {"Youle Jinuo"}, ["jiv"] = {"Shuar"}, ["jiy"] = {"Buyuan Jinuo"}, ["jje"] = {"Jejueo"}, ["jjr"] = {"Bankal"}, ["jka"] = {"Kaera"}, ["jkm"] = {"Mobwa Karen"}, ["jko"] = {"Kubo"}, ["jkp"] = {"Paku Karen"}, ["jkr"] = {"Koro (India)"}, ["jks"] = {"Amami Koniya Sign Language"}, ["jku"] = {"Labir"}, ["jle"] = {"Ngile"}, ["jls"] = {"Jamaican Sign Language"}, ["jma"] = {"Dima"}, ["jmb"] = {"Zumbun"}, ["jmc"] = {"Machame"}, ["jmd"] = {"Yamdena"}, ["jmi"] = {"Jimi (Nigeria)"}, ["jml"] = {"Jumli"}, ["jmn"] = {"Makuri Naga"}, ["jmr"] = {"Kamara"}, ["jms"] = {"Mashi (Nigeria)"}, ["jmw"] = {"Mouwase"}, ["jmx"] = {"Western Juxtlahuaca Mixtec"}, ["jna"] = {"Jangshung"}, ["jnd"] = {"Jandavra"}, ["jng"] = {"Yangman"}, ["jni"] = {"Janji"}, ["jnj"] = {"Yemsa"}, ["jnl"] = {"Rawat"}, ["jns"] = {"Jaunsari"}, ["job"] = {"Joba"}, ["jod"] = {"Wojenaka"}, ["jog"] = {"Jogi"}, ["jor"] = {"Jorá"}, ["jos"] = {"Jordanian Sign Language"}, ["jow"] = {"Jowulu"}, ["jpa"] = {"Jewish Palestinian Aramaic"}, ["jpr"] = {"Judeo-Persian"}, ["jpx"] = {"Japanese (family)"}, ["jqr"] = {"Jaqaru"}, ["jra"] = {"Jarai"}, ["jrb"] = {"Judeo-Arabic"}, ["jrr"] = {"Jiru"}, ["jrt"] = {"Jakattoe"}, ["jru"] = {"Japrería"}, ["jsl"] = {"Japanese Sign Language"}, ["jua"] = {"Júma"}, ["jub"] = {"Wannu"}, ["juc"] = {"Jurchen"}, ["jud"] = {"Worodougou"}, ["juh"] = {"Hõne"}, ["jui"] = {"Ngadjuri"}, ["juk"] = {"Wapan"}, ["jul"] = {"Jirel"}, ["jum"] = {"Jumjum"}, ["jun"] = {"Juang"}, ["juo"] = {"Jiba"}, ["jup"] = {"Hupdë"}, ["jur"] = {"Jurúna"}, ["jus"] = {"Jumla Sign Language"}, ["jut"] = {"Jutish"}, ["juu"] = {"Ju"}, ["juw"] = {"Wãpha"}, ["juy"] = {"Juray"}, ["jvd"] = {"Javindo"}, ["jvn"] = {"Caribbean Javanese"}, ["jwi"] = {"Jwira-Pepesa"}, ["jya"] = {"Jiarong"}, ["jye"] = {"Judeo-Yemeni Arabic"}, ["jyy"] = {"Jaya"}, ["kaa"] = {"Кара-Калпак", "Каракалпак"}, ["kab"] = {"Kabyle"}, ["kac"] = {"Kachin", "Jingpho"}, ["kad"] = {"Adara"}, ["kae"] = {"Ketangalan"}, ["kaf"] = {"Katso"}, ["kag"] = {"Kajaman"}, ["kah"] = {"Kara (Central African Republic)"}, ["kai"] = {"Karekare"}, ["kaj"] = {"Jju"}, ["kak"] = {"Kalanguya", "Kayapa Kallahan"}, ["kam"] = {"Kamba (Kenya)"}, ["kao"] = {"Xaasongaxango"}, ["kap"] = {"Bezhta"}, ["kaq"] = {"Capanahua"}, ["kar"] = {"Karen languages"}, ["kav"] = {"Katukína"}, ["kaw"] = {"Кави"}, ["kax"] = {"Kao"}, ["kay"] = {"Kamayurá"}, ["kba"] = {"Kalarko"}, ["kbb"] = {"Kaxuiâna"}, ["kbc"] = {"Kadiwéu"}, ["kbd"] = {"Кабард"}, ["kbe"] = {"Kanju"}, ["kbg"] = {"Khamba"}, ["kbh"] = {"Camsá"}, ["kbi"] = {"Kaptiau"}, ["kbj"] = {"Kari"}, ["kbk"] = {"Grass Koiari"}, ["kbl"] = {"Kanembu"}, ["kbm"] = {"Iwal"}, ["kbn"] = {"Kare (Central African Republic)"}, ["kbo"] = {"Keliko"}, ["kbp"] = {"Kabiyè"}, ["kbq"] = {"Kamano"}, ["kbr"] = {"Kafa"}, ["kbs"] = {"Kande"}, ["kbt"] = {"Abadi"}, ["kbu"] = {"Kabutra"}, ["kbv"] = {"Dera (Indonesia)"}, ["kbw"] = {"Kaiep"}, ["kbx"] = {"Ap Ma"}, ["kby"] = {"Manga Kanuri"}, ["kbz"] = {"Duhwa"}, ["kca"] = {"Khanty"}, ["kcb"] = {"Kawacha"}, ["kcc"] = {"Lubila"}, ["kcd"] = {"Ngkâlmpw Kanum"}, ["kce"] = {"Kaivi"}, ["kcf"] = {"Ukaan"}, ["kcg"] = {"Tyap"}, ["kch"] = {"Vono"}, ["kci"] = {"Kamantan"}, ["kcj"] = {"Kobiana"}, ["kck"] = {"Kalanga"}, ["kcl"] = {"Kela (Papua New Guinea)", "Kala"}, ["kcm"] = {"Gula (Central African Republic)"}, ["kcn"] = {"Nubi"}, ["kco"] = {"Kinalakna"}, ["kcp"] = {"Kanga"}, ["kcq"] = {"Kamo"}, ["kcr"] = {"Katla"}, ["kcs"] = {"Koenoem"}, ["kct"] = {"Kaian"}, ["kcu"] = {"Kami (Tanzania)"}, ["kcv"] = {"Kete"}, ["kcw"] = {"Kabwari"}, ["kcx"] = {"Kachama-Ganjule"}, ["kcy"] = {"Korandje"}, ["kcz"] = {"Konongo"}, ["kda"] = {"Worimi"}, ["kdc"] = {"Kutu"}, ["kdd"] = {"Yankunytjatjara"}, ["kde"] = {"Makonde"}, ["kdf"] = {"Mamusi"}, ["kdg"] = {"Seba"}, ["kdh"] = {"Tem"}, ["kdi"] = {"Kumam"}, ["kdj"] = {"Karamojong"}, ["kdk"] = {"Numèè", "Kwényi"}, ["kdl"] = {"Tsikimba"}, ["kdm"] = {"Kagoma"}, ["kdn"] = {"Kunda"}, ["kdo"] = {"Kordofanian languages"}, ["kdp"] = {"Kaningdon-Nindem"}, ["kdq"] = {"Koch"}, ["kdr"] = {"Karaim"}, ["kdt"] = {"Kuy"}, ["kdu"] = {"Kadaru"}, ["kdw"] = {"Koneraw"}, ["kdx"] = {"Kam"}, ["kdy"] = {"Keder", "Keijar"}, ["kdz"] = {"Kwaja"}, ["kea"] = {"Kabuverdianu"}, ["keb"] = {"Kélé"}, ["kec"] = {"Keiga"}, ["ked"] = {"Kerewe"}, ["kee"] = {"Eastern Keres"}, ["kef"] = {"Kpessi"}, ["keg"] = {"Tese"}, ["keh"] = {"Keak"}, ["kei"] = {"Kei"}, ["kej"] = {"Kadar"}, ["kek"] = {"Kekchí"}, ["kel"] = {"Kela (Democratic Republic of Congo)"}, ["kem"] = {"Kemak"}, ["ken"] = {"Kenyang"}, ["keo"] = {"Kakwa"}, ["kep"] = {"Kaikadi"}, ["keq"] = {"Kamar"}, ["ker"] = {"Kera"}, ["kes"] = {"Kugbo"}, ["ket"] = {"Ket"}, ["keu"] = {"Akebu"}, ["kev"] = {"Kanikkaran"}, ["kew"] = {"West Kewa"}, ["kex"] = {"Kukna"}, ["key"] = {"Kupia"}, ["kez"] = {"Kukele"}, ["kfa"] = {"Kodava"}, ["kfb"] = {"Northwestern Kolami"}, ["kfc"] = {"Konda-Dora"}, ["kfd"] = {"Korra Koraga"}, ["kfe"] = {"Kota (India)"}, ["kff"] = {"Koya"}, ["kfg"] = {"Kudiya"}, ["kfh"] = {"Kurichiya"}, ["kfi"] = {"Kannada Kurumba"}, ["kfj"] = {"Kemiehua"}, ["kfk"] = {"Kinnauri"}, ["kfl"] = {"Kung"}, ["kfm"] = {"Khunsari"}, ["kfn"] = {"Kuk"}, ["kfo"] = {"Koro (Côte d'Ivoire)"}, ["kfp"] = {"Korwa"}, ["kfq"] = {"Korku"}, ["kfr"] = {"Kachhi", "Kutchi"}, ["kfs"] = {"Bilaspuri"}, ["kft"] = {"Kanjari"}, ["kfu"] = {"Katkari"}, ["kfv"] = {"Kurmukar"}, ["kfw"] = {"Kharam Naga"}, ["kfx"] = {"Kullu Pahari"}, ["kfy"] = {"Kumaoni"}, ["kfz"] = {"Koromfé"}, ["kga"] = {"Koyaga"}, ["kgb"] = {"Kawe"}, ["kge"] = {"Komering"}, ["kgf"] = {"Kube"}, ["kgg"] = {"Kusunda"}, ["kgi"] = {"Selangor Sign Language"}, ["kgj"] = {"Gamale Kham"}, ["kgk"] = {"Kaiwá"}, ["kgl"] = {"Kunggari"}, ["kgm"] = {"Karipúna"}, ["kgn"] = {"Karingani"}, ["kgo"] = {"Krongo"}, ["kgp"] = {"Kaingang"}, ["kgq"] = {"Kamoro"}, ["kgr"] = {"Abun"}, ["kgs"] = {"Kumbainggar"}, ["kgt"] = {"Somyev"}, ["kgu"] = {"Kobol"}, ["kgv"] = {"Karas"}, ["kgw"] = {"Karon Dori"}, ["kgx"] = {"Kamaru"}, ["kgy"] = {"Kyerung"}, ["kha"] = {"Khasi"}, ["khb"] = {"Lü"}, ["khc"] = {"Tukang Besi North"}, ["khd"] = {"Bädi Kanum"}, ["khe"] = {"Korowai"}, ["khf"] = {"Khuen"}, ["khg"] = {"Khams Tibetan"}, ["khh"] = {"Kehu"}, ["khi"] = {"Khoisan languages"}, ["khj"] = {"Kuturmi"}, ["khk"] = {"Halh Mongolian"}, ["khl"] = {"Lusi"}, ["khn"] = {"Khandesi"}, ["kho"] = {"Khotanese", "Sakan"}, ["khp"] = {"Kapori", "Kapauri"}, ["khq"] = {"Koyra Chiini Songhay"}, ["khr"] = {"Kharia"}, ["khs"] = {"Kasua"}, ["kht"] = {"Khamti"}, ["khu"] = {"Nkhumbi"}, ["khv"] = {"Khvarshi"}, ["khw"] = {"Ховар"}, ["khx"] = {"Kanu"}, ["khy"] = {"Kele (Democratic Republic of Congo)"}, ["khz"] = {"Keapara"}, ["kia"] = {"Kim"}, ["kib"] = {"Koalib"}, ["kic"] = {"Kickapoo"}, ["kid"] = {"Koshin"}, ["kie"] = {"Kibet"}, ["kif"] = {"Eastern Parbate Kham"}, ["kig"] = {"Kimaama", "Kimaghima"}, ["kih"] = {"Kilmeri"}, ["kii"] = {"Kitsai"}, ["kij"] = {"Kilivila"}, ["kil"] = {"Kariya"}, ["kim"] = {"Karagas"}, ["kio"] = {"Kiowa"}, ["kip"] = {"Sheshi Kham"}, ["kiq"] = {"Kosadle", "Kosare"}, ["kis"] = {"Kis"}, ["kit"] = {"Agob"}, ["kiu"] = {"Kirmanjki (individual language)"}, ["kiv"] = {"Kimbu"}, ["kiw"] = {"Northeast Kiwai"}, ["kix"] = {"Khiamniungan Naga"}, ["kiy"] = {"Kirikiri"}, ["kiz"] = {"Kisi"}, ["kja"] = {"Mlap"}, ["kjb"] = {"Q'anjob'al", "Kanjobal"}, ["kjc"] = {"Coastal Konjo"}, ["kjd"] = {"Southern Kiwai"}, ["kje"] = {"Kisar"}, ["kjg"] = {"Khmu"}, ["kjh"] = {"Khakas"}, ["kji"] = {"Zabana"}, ["kjj"] = {"Khinalugh"}, ["kjk"] = {"Highland Konjo"}, ["kjl"] = {"Western Parbate Kham"}, ["kjm"] = {"Kháng"}, ["kjn"] = {"Kunjen"}, ["kjo"] = {"Harijan Kinnauri"}, ["kjp"] = {"Pwo Eastern Karen"}, ["kjq"] = {"Western Keres"}, ["kjr"] = {"Kurudu"}, ["kjs"] = {"East Kewa"}, ["kjt"] = {"Phrae Pwo Karen"}, ["kju"] = {"Kashaya"}, ["kjv"] = {"Kaikavian Literary Language"}, ["kjx"] = {"Ramopa"}, ["kjy"] = {"Erave"}, ["kjz"] = {"Bumthangkha"}, ["kka"] = {"Kakanda"}, ["kkb"] = {"Kwerisa"}, ["kkc"] = {"Odoodee"}, ["kkd"] = {"Kinuku"}, ["kke"] = {"Kakabe"}, ["kkf"] = {"Kalaktang Monpa"}, ["kkg"] = {"Mabaka Valley Kalinga"}, ["kkh"] = {"Khün"}, ["kki"] = {"Kagulu"}, ["kkj"] = {"Kako"}, ["kkk"] = {"Kokota"}, ["kkl"] = {"Kosarek Yale"}, ["kkm"] = {"Kiong"}, ["kkn"] = {"Kon Keu"}, ["kko"] = {"Karko"}, ["kkp"] = {"Gugubera", "Koko-Bera"}, ["kkq"] = {"Kaeku"}, ["kkr"] = {"Kir-Balar"}, ["kks"] = {"Giiwo"}, ["kkt"] = {"Koi"}, ["kku"] = {"Tumi"}, ["kkv"] = {"Kangean"}, ["kkw"] = {"Teke-Kukuya"}, ["kkx"] = {"Kohin"}, ["kky"] = {"Guugu Yimidhirr", "Guguyimidjir"}, ["kkz"] = {"Kaska"}, ["kla"] = {"Klamath-Modoc"}, ["klb"] = {"Kiliwa"}, ["klc"] = {"Kolbila"}, ["kld"] = {"Gamilaraay"}, ["kle"] = {"Kulung (Nepal)"}, ["klf"] = {"Kendeje"}, ["klg"] = {"Tagakaulo"}, ["klh"] = {"Weliki"}, ["kli"] = {"Kalumpang"}, ["klj"] = {"Khalaj"}, ["klk"] = {"Kono (Nigeria)"}, ["kll"] = {"Kagan Kalagan"}, ["klm"] = {"Migum"}, ["kln"] = {"Kalenjin"}, ["klo"] = {"Kapya"}, ["klp"] = {"Kamasa"}, ["klq"] = {"Rumu"}, ["klr"] = {"Khaling"}, ["kls"] = {"Kalasha"}, ["klt"] = {"Nukna"}, ["klu"] = {"Klao"}, ["klv"] = {"Maskelynes"}, ["klw"] = {"Tado", "Lindu"}, ["klx"] = {"Koluwawa"}, ["kly"] = {"Kalao"}, ["klz"] = {"Kabola"}, ["kma"] = {"Konni"}, ["kmb"] = {"Kimbundu"}, ["kmc"] = {"Southern Dong"}, ["kmd"] = {"Majukayang Kalinga"}, ["kme"] = {"Bakole"}, ["kmf"] = {"Kare (Papua New Guinea)"}, ["kmg"] = {"Kâte"}, ["kmh"] = {"Kalam"}, ["kmi"] = {"Kami (Nigeria)"}, ["kmj"] = {"Kumarbhag Paharia"}, ["kmk"] = {"Limos Kalinga"}, ["kml"] = {"Tanudan Kalinga"}, ["kmm"] = {"Kom (India)"}, ["kmn"] = {"Awtuw"}, ["kmo"] = {"Kwoma"}, ["kmp"] = {"Gimme"}, ["kmq"] = {"Kwama"}, ["kmr"] = {"Northern Kurdish"}, ["kms"] = {"Kamasau"}, ["kmt"] = {"Kemtuik"}, ["kmu"] = {"Kanite"}, ["kmv"] = {"Karipúna Creole French"}, ["kmw"] = {"Komo (Democratic Republic of Congo)"}, ["kmx"] = {"Waboda"}, ["kmy"] = {"Koma"}, ["kmz"] = {"Khorasani Turkish"}, ["kna"] = {"Dera (Nigeria)"}, ["knb"] = {"Lubuagan Kalinga"}, ["knc"] = {"Central Kanuri"}, ["knd"] = {"Konda"}, ["kne"] = {"Kankanaey"}, ["knf"] = {"Mankanya"}, ["kng"] = {"Koongo"}, ["kni"] = {"Kanufi"}, ["knj"] = {"Western Kanjobal"}, ["knk"] = {"Kuranko"}, ["knl"] = {"Keninjal"}, ["knm"] = {"Kanamarí"}, ["knn"] = {"Konkani (individual language)"}, ["kno"] = {"Kono (Sierra Leone)"}, ["knp"] = {"Kwanja"}, ["knq"] = {"Kintaq"}, ["knr"] = {"Kaningra"}, ["kns"] = {"Kensiu"}, ["knt"] = {"Panoan Katukína"}, ["knu"] = {"Kono (Guinea)"}, ["knv"] = {"Tabo"}, ["knw"] = {"Kung-Ekoka"}, ["knx"] = {"Kendayan", "Salako"}, ["kny"] = {"Kanyok"}, ["knz"] = {"Kalamsé"}, ["koa"] = {"Konomala"}, ["koc"] = {"Kpati"}, ["kod"] = {"Kodi"}, ["koe"] = {"Kacipo-Bale Suri"}, ["kof"] = {"Kubi"}, ["kog"] = {"Cogui", "Kogi"}, ["koh"] = {"Koyo"}, ["koi"] = {"Komi-Permyak"}, ["kok"] = {"Konkani (macrolanguage)"}, ["kol"] = {"Kol (Papua New Guinea)"}, ["koo"] = {"Konzo"}, ["kop"] = {"Waube"}, ["koq"] = {"Kota (Gabon)"}, ["kos"] = {"Kosraean"}, ["kot"] = {"Lagwan"}, ["kou"] = {"Koke"}, ["kov"] = {"Kudu-Camo"}, ["kow"] = {"Kugama"}, ["koy"] = {"Koyukon"}, ["koz"] = {"Korak"}, ["kpa"] = {"Kutto"}, ["kpb"] = {"Mullu Kurumba"}, ["kpc"] = {"Curripaco"}, ["kpd"] = {"Koba"}, ["kpe"] = {"Kpelle"}, ["kpf"] = {"Komba"}, ["kpg"] = {"Kapingamarangi"}, ["kph"] = {"Kplang"}, ["kpi"] = {"Kofei"}, ["kpj"] = {"Karajá"}, ["kpk"] = {"Kpan"}, ["kpl"] = {"Kpala"}, ["kpm"] = {"Koho"}, ["kpn"] = {"Kepkiriwát"}, ["kpo"] = {"Ikposo"}, ["kpq"] = {"Korupun-Sela"}, ["kpr"] = {"Korafe-Yegha"}, ["kps"] = {"Tehit"}, ["kpt"] = {"Karata"}, ["kpu"] = {"Kafoa"}, ["kpv"] = {"Komi-Zyrian"}, ["kpw"] = {"Kobon"}, ["kpx"] = {"Mountain Koiali"}, ["kpy"] = {"Koryak"}, ["kpz"] = {"Kupsabiny"}, ["kqa"] = {"Mum"}, ["kqb"] = {"Kovai"}, ["kqc"] = {"Doromu-Koki"}, ["kqd"] = {"Koy Sanjaq Surat"}, ["kqe"] = {"Kalagan"}, ["kqf"] = {"Kakabai"}, ["kqg"] = {"Khe"}, ["kqh"] = {"Kisankasa"}, ["kqi"] = {"Koitabu"}, ["kqj"] = {"Koromira"}, ["kqk"] = {"Kotafon Gbe"}, ["kql"] = {"Kyenele"}, ["kqm"] = {"Khisa"}, ["kqn"] = {"Kaonde"}, ["kqo"] = {"Eastern Krahn"}, ["kqp"] = {"Kimré"}, ["kqq"] = {"Krenak"}, ["kqr"] = {"Kimaragang"}, ["kqs"] = {"Northern Kissi"}, ["kqt"] = {"Klias River Kadazan"}, ["kqu"] = {"Seroa"}, ["kqv"] = {"Okolod"}, ["kqw"] = {"Kandas"}, ["kqx"] = {"Mser"}, ["kqy"] = {"Koorete"}, ["kqz"] = {"Korana"}, ["kra"] = {"Kumhali"}, ["krb"] = {"Karkin"}, ["krc"] = {"Карачай-Балкар"}, ["krd"] = {"Kairui-Midiki"}, ["kre"] = {"Panará"}, ["krf"] = {"Koro (Vanuatu)"}, ["krh"] = {"Kurama"}, ["kri"] = {"Krio"}, ["krj"] = {"Kinaray-A"}, ["krk"] = {"Kerek"}, ["krl"] = {"Karelian"}, ["krn"] = {"Sapo"}, ["kro"] = {"Kru languages"}, ["krp"] = {"Korop"}, ["krr"] = {"Krung"}, ["krs"] = {"Gbaya (Sudan)"}, ["krt"] = {"Tumari Kanuri"}, ["kru"] = {"Kurukh"}, ["krv"] = {"Kavet"}, ["krw"] = {"Western Krahn"}, ["krx"] = {"Karon"}, ["kry"] = {"Kryts"}, ["krz"] = {"Sota Kanum"}, ["ksa"] = {"Shuwa-Zamani"}, ["ksb"] = {"Shambala"}, ["ksc"] = {"Southern Kalinga"}, ["ksd"] = {"Kuanua"}, ["kse"] = {"Kuni"}, ["ksf"] = {"Bafia"}, ["ksg"] = {"Kusaghe"}, ["ksh"] = {"Кёльн"}, ["ksi"] = {"Krisa", "I'saka"}, ["ksj"] = {"Uare"}, ["ksk"] = {"Kansa"}, ["ksl"] = {"Kumalu"}, ["ksm"] = {"Kumba"}, ["ksn"] = {"Kasiguranin"}, ["kso"] = {"Kofa"}, ["ksp"] = {"Kaba"}, ["ksq"] = {"Kwaami"}, ["ksr"] = {"Borong"}, ["kss"] = {"Southern Kisi"}, ["kst"] = {"Winyé"}, ["ksu"] = {"Khamyang"}, ["ksv"] = {"Kusu"}, ["ksw"] = {"S'gaw Karen"}, ["ksx"] = {"Kedang"}, ["ksy"] = {"Kharia Thar"}, ["ksz"] = {"Kodaku"}, ["kta"] = {"Katua"}, ["ktb"] = {"Kambaata"}, ["ktc"] = {"Kholok"}, ["ktd"] = {"Kokata", "Kukatha"}, ["kte"] = {"Nubri"}, ["ktf"] = {"Kwami"}, ["ktg"] = {"Kalkutung"}, ["kth"] = {"Karanga"}, ["kti"] = {"North Muyu"}, ["ktj"] = {"Plapo Krumen"}, ["ktk"] = {"Kaniet"}, ["ktl"] = {"Koroshi"}, ["ktm"] = {"Kurti"}, ["ktn"] = {"Karitiâna"}, ["kto"] = {"Kuot"}, ["ktp"] = {"Kaduo"}, ["ktq"] = {"Katabaga"}, ["kts"] = {"South Muyu"}, ["ktt"] = {"Ketum"}, ["ktu"] = {"Kituba (Democratic Republic of Congo)"}, ["ktv"] = {"Eastern Katu"}, ["ktw"] = {"Kato"}, ["ktx"] = {"Kaxararí"}, ["kty"] = {"Kango (Bas-Uélé District)"}, ["ktz"] = {"Juǀʼhoan", "Juǀʼhoansi"}, ["kub"] = {"Kutep"}, ["kuc"] = {"Kwinsu"}, ["kud"] = {"'Auhelawa"}, ["kue"] = {"Kuman (Papua New Guinea)"}, ["kuf"] = {"Western Katu"}, ["kug"] = {"Kupa"}, ["kuh"] = {"Kushi"}, ["kui"] = {"Kuikúro-Kalapálo", "Kalapalo"}, ["kuj"] = {"Kuria"}, ["kuk"] = {"Kepo'"}, ["kul"] = {"Kulere"}, ["kum"] = {"Кумык"}, ["kun"] = {"Kunama"}, ["kuo"] = {"Kumukio"}, ["kup"] = {"Kunimaipa"}, ["kuq"] = {"Karipuna"}, ["kus"] = {"Kusaal"}, ["kut"] = {"Kutenai"}, ["kuu"] = {"Upper Kuskokwim"}, ["kuv"] = {"Kur"}, ["kuw"] = {"Kpagua"}, ["kux"] = {"Kukatja"}, ["kuy"] = {"Kuuku-Ya'u"}, ["kuz"] = {"Kunza"}, ["kva"] = {"Bagvalal"}, ["kvb"] = {"Kubu"}, ["kvc"] = {"Kove"}, ["kvd"] = {"Kui (Indonesia)"}, ["kve"] = {"Kalabakan"}, ["kvf"] = {"Kabalai"}, ["kvg"] = {"Kuni-Boazi"}, ["kvh"] = {"Komodo"}, ["kvi"] = {"Kwang"}, ["kvj"] = {"Psikye"}, ["kvk"] = {"Korean Sign Language"}, ["kvl"] = {"Kayaw"}, ["kvm"] = {"Kendem"}, ["kvn"] = {"Border Kuna"}, ["kvo"] = {"Dobel"}, ["kvp"] = {"Kompane"}, ["kvq"] = {"Geba Karen"}, ["kvr"] = {"Kerinci"}, ["kvt"] = {"Lahta Karen", "Lahta"}, ["kvu"] = {"Yinbaw Karen"}, ["kvv"] = {"Kola"}, ["kvw"] = {"Wersing"}, ["kvx"] = {"Parkari Koli"}, ["kvy"] = {"Yintale Karen", "Yintale"}, ["kvz"] = {"Tsakwambo", "Tsaukambo"}, ["kwa"] = {"Dâw"}, ["kwb"] = {"Kwa"}, ["kwc"] = {"Likwala"}, ["kwd"] = {"Kwaio"}, ["kwe"] = {"Kwerba"}, ["kwf"] = {"Kwara'ae"}, ["kwg"] = {"Sara Kaba Deme"}, ["kwh"] = {"Kowiai"}, ["kwi"] = {"Awa-Cuaiquer"}, ["kwj"] = {"Kwanga"}, ["kwk"] = {"Kwakiutl"}, ["kwl"] = {"Kofyar"}, ["kwm"] = {"Kwambi"}, ["kwn"] = {"Квангали"}, ["kwo"] = {"Kwomtari"}, ["kwp"] = {"Kodia"}, ["kwr"] = {"Kwer"}, ["kws"] = {"Kwese"}, ["kwt"] = {"Kwesten"}, ["kwu"] = {"Kwakum"}, ["kwv"] = {"Sara Kaba Náà"}, ["kww"] = {"Kwinti"}, ["kwx"] = {"Khirwar"}, ["kwy"] = {"San Salvador Kongo"}, ["kwz"] = {"Kwadi"}, ["kxa"] = {"Kairiru"}, ["kxb"] = {"Krobu"}, ["kxc"] = {"Konso", "Khonso"}, ["kxd"] = {"Brunei"}, ["kxf"] = {"Manumanaw Karen", "Manumanaw"}, ["kxh"] = {"Karo (Ethiopia)"}, ["kxi"] = {"Keningau Murut"}, ["kxj"] = {"Kulfa"}, ["kxk"] = {"Zayein Karen"}, ["kxm"] = {"Northern Khmer"}, ["kxn"] = {"Kanowit-Tanjong Melanau"}, ["kxo"] = {"Kanoé"}, ["kxp"] = {"Wadiyara Koli"}, ["kxq"] = {"Smärky Kanum"}, ["kxr"] = {"Koro (Papua New Guinea)"}, ["kxs"] = {"Kangjia"}, ["kxt"] = {"Koiwat"}, ["kxv"] = {"Kuvi"}, ["kxw"] = {"Konai"}, ["kxx"] = {"Likuba"}, ["kxy"] = {"Kayong"}, ["kxz"] = {"Kerewo"}, ["kya"] = {"Kwaya"}, ["kyb"] = {"Butbut Kalinga"}, ["kyc"] = {"Kyaka"}, ["kyd"] = {"Karey"}, ["kye"] = {"Krache"}, ["kyf"] = {"Kouya"}, ["kyg"] = {"Keyagana"}, ["kyh"] = {"Karok"}, ["kyi"] = {"Kiput"}, ["kyj"] = {"Karao"}, ["kyk"] = {"Kamayo"}, ["kyl"] = {"Kalapuya"}, ["kym"] = {"Kpatili"}, ["kyn"] = {"Northern Binukidnon"}, ["kyo"] = {"Kelon"}, ["kyp"] = {"Kang"}, ["kyq"] = {"Kenga"}, ["kyr"] = {"Kuruáya"}, ["kys"] = {"Baram Kayan"}, ["kyt"] = {"Kayagar"}, ["kyu"] = {"Western Kayah"}, ["kyv"] = {"Kayort"}, ["kyw"] = {"Kudmali"}, ["kyx"] = {"Rapoisi"}, ["kyy"] = {"Kambaira"}, ["kyz"] = {"Kayabí"}, ["kza"] = {"Western Karaboro"}, ["kzb"] = {"Kaibobo"}, ["kzc"] = {"Bondoukou Kulango"}, ["kzd"] = {"Kadai"}, ["kze"] = {"Kosena"}, ["kzf"] = {"Da'a Kaili"}, ["kzg"] = {"Kikai"}, ["kzi"] = {"Kelabit"}, ["kzk"] = {"Kazukuru"}, ["kzl"] = {"Kayeli"}, ["kzm"] = {"Kais"}, ["kzn"] = {"Kokola"}, ["kzo"] = {"Kaningi"}, ["kzp"] = {"Kaidipang"}, ["kzq"] = {"Kaike"}, ["kzr"] = {"Karang"}, ["kzs"] = {"Sugut Dusun"}, ["kzu"] = {"Kayupulau"}, ["kzv"] = {"Komyandaret"}, ["kzw"] = {"Karirí-Xocó"}, ["kzx"] = {"Kamarian"}, ["kzy"] = {"Kango (Tshopo District)"}, ["kzz"] = {"Kalabra"}, ["laa"] = {"Southern Subanen"}, ["lab"] = {"Linear A"}, ["lac"] = {"Lacandon"}, ["lad"] = {"Ladino"}, ["lae"] = {"Pattani"}, ["laf"] = {"Lafofa"}, ["lag"] = {"Langi"}, ["lah"] = {"Lahnda"}, ["lai"] = {"Lambya"}, ["laj"] = {"Lango (Uganda)"}, ["lak"] = {"Laka (Nigeria)"}, ["lal"] = {"Lalia"}, ["lam"] = {"Lamba"}, ["lan"] = {"Laru"}, ["lap"] = {"Laka (Chad)"}, ["laq"] = {"Qabiao"}, ["lar"] = {"Larteh"}, ["las"] = {"Lama (Togo)"}, ["lau"] = {"Laba"}, ["law"] = {"Lauje"}, ["lax"] = {"Tiwa"}, ["lay"] = {"Lama Bai"}, ["laz"] = {"Aribwatsa"}, ["lbb"] = {"Label"}, ["lbc"] = {"Lakkia"}, ["lbe"] = {"Лак"}, ["lbf"] = {"Tinani"}, ["lbg"] = {"Laopang"}, ["lbi"] = {"La'bi"}, ["lbj"] = {"Ladakhi"}, ["lbk"] = {"Central Bontok"}, ["lbl"] = {"Libon Bikol"}, ["lbm"] = {"Lodhi"}, ["lbn"] = {"Rmeet"}, ["lbo"] = {"Laven"}, ["lbq"] = {"Wampar"}, ["lbr"] = {"Lohorung"}, ["lbs"] = {"Libyan Sign Language"}, ["lbt"] = {"Lachi"}, ["lbu"] = {"Labu"}, ["lbv"] = {"Lavatbura-Lamusong"}, ["lbw"] = {"Tolaki"}, ["lbx"] = {"Lawangan"}, ["lby"] = {"Lamalama", "Lamu-Lamu"}, ["lbz"] = {"Lardil"}, ["lcc"] = {"Legenyem"}, ["lcd"] = {"Lola"}, ["lce"] = {"Loncong", "Sekak"}, ["lcf"] = {"Lubu"}, ["lch"] = {"Luchazi"}, ["lcl"] = {"Lisela"}, ["lcm"] = {"Tungag"}, ["lcp"] = {"Western Lawa"}, ["lcq"] = {"Luhu"}, ["lcs"] = {"Lisabata-Nuniali"}, ["lda"] = {"Kla-Dan"}, ["ldb"] = {"Dũya"}, ["ldd"] = {"Luri"}, ["ldg"] = {"Lenyima"}, ["ldh"] = {"Lamja-Dengsa-Tola"}, ["ldi"] = {"Laari"}, ["ldj"] = {"Lemoro"}, ["ldk"] = {"Leelau"}, ["ldl"] = {"Kaan"}, ["ldm"] = {"Landoma"}, ["ldn"] = {"Láadan"}, ["ldo"] = {"Loo"}, ["ldp"] = {"Tso"}, ["ldq"] = {"Lufu"}, ["lea"] = {"Lega-Shabunda"}, ["leb"] = {"Lala-Bisa"}, ["lec"] = {"Leco"}, ["led"] = {"Lendu"}, ["lee"] = {"Lyélé"}, ["lef"] = {"Lelemi"}, ["leh"] = {"Lenje"}, ["lei"] = {"Lemio"}, ["lej"] = {"Lengola"}, ["lek"] = {"Leipon"}, ["lel"] = {"Lele (Democratic Republic of Congo)"}, ["lem"] = {"Nomaande"}, ["len"] = {"Lenca"}, ["leo"] = {"Leti (Cameroon)"}, ["lep"] = {"Lepcha"}, ["leq"] = {"Lembena"}, ["ler"] = {"Lenkau"}, ["les"] = {"Lese"}, ["let"] = {"Lesing-Gelimi", "Amio-Gelimi"}, ["leu"] = {"Kara (Papua New Guinea)"}, ["lev"] = {"Lamma"}, ["lew"] = {"Ledo Kaili"}, ["lex"] = {"Luang"}, ["ley"] = {"Lemolang"}, ["lez"] = {"Лезги"}, ["lfa"] = {"Lefa"}, ["lfn"] = {"Lingua Franca Nova"}, ["lga"] = {"Lungga"}, ["lgb"] = {"Laghu"}, ["lgg"] = {"Lugbara"}, ["lgh"] = {"Laghuu"}, ["lgi"] = {"Lengilu"}, ["lgk"] = {"Lingarak", "Neverver"}, ["lgl"] = {"Wala"}, ["lgm"] = {"Lega-Mwenga"}, ["lgn"] = {"T'apo", "Opuuo"}, ["lgq"] = {"Logba"}, ["lgr"] = {"Lengo"}, ["lgt"] = {"Pahi"}, ["lgu"] = {"Longgu"}, ["lgz"] = {"Ligenza"}, ["lha"] = {"Laha (Viet Nam)"}, ["lhh"] = {"Laha (Indonesia)"}, ["lhi"] = {"Lahu Shi"}, ["lhl"] = {"Lahul Lohar"}, ["lhm"] = {"Lhomi"}, ["lhn"] = {"Lahanan"}, ["lhp"] = {"Lhokpu"}, ["lhs"] = {"Mlahsö"}, ["lht"] = {"Lo-Toga"}, ["lhu"] = {"Lahu"}, ["lia"] = {"West-Central Limba"}, ["lib"] = {"Likum"}, ["lic"] = {"Hlai"}, ["lid"] = {"Nyindrou"}, ["lie"] = {"Likila"}, ["lif"] = {"Limbu"}, ["lig"] = {"Ligbi"}, ["lih"] = {"Lihir"}, ["lij"] = {"Лигур"}, ["lik"] = {"Lika"}, ["lil"] = {"Lillooet"}, ["lio"] = {"Liki"}, ["lip"] = {"Sekpele"}, ["liq"] = {"Libido"}, ["lir"] = {"Liberian English"}, ["lis"] = {"Lisu"}, ["liu"] = {"Logorik"}, ["liv"] = {"Liv"}, ["liw"] = {"Col"}, ["lix"] = {"Liabuku"}, ["liy"] = {"Banda-Bambari"}, ["liz"] = {"Libinza"}, ["lja"] = {"Golpa"}, ["lje"] = {"Rampi"}, ["lji"] = {"Laiyolo"}, ["ljl"] = {"Li'o"}, ["ljp"] = {"Lampung Api"}, ["ljw"] = {"Yirandali"}, ["ljx"] = {"Yuru"}, ["lka"] = {"Lakalei"}, ["lkb"] = {"Kabras", "Lukabaras"}, ["lkc"] = {"Kucong"}, ["lkd"] = {"Lakondê"}, ["lke"] = {"Kenyi"}, ["lkh"] = {"Lakha"}, ["lki"] = {"Laki"}, ["lkj"] = {"Remun"}, ["lkl"] = {"Laeko-Libuat"}, ["lkm"] = {"Kalaamaya"}, ["lkn"] = {"Lakon", "Vure"}, ["lko"] = {"Khayo", "Olukhayo"}, ["lkr"] = {"Päri"}, ["lks"] = {"Kisa", "Olushisa"}, ["lkt"] = {"Lakota"}, ["lku"] = {"Kungkari"}, ["lky"] = {"Lokoya"}, ["lla"] = {"Lala-Roba"}, ["llb"] = {"Lolo"}, ["llc"] = {"Lele (Guinea)"}, ["lld"] = {"Ladin"}, ["lle"] = {"Lele (Papua New Guinea)"}, ["llf"] = {"Hermit"}, ["llg"] = {"Lole"}, ["llh"] = {"Lamu"}, ["lli"] = {"Teke-Laali"}, ["llj"] = {"Ladji Ladji"}, ["llk"] = {"Lelak"}, ["lll"] = {"Lilau"}, ["llm"] = {"Lasalimu"}, ["lln"] = {"Lele (Chad)"}, ["llp"] = {"North Efate"}, ["llq"] = {"Lolak"}, ["lls"] = {"Lithuanian Sign Language"}, ["llu"] = {"Lau"}, ["llx"] = {"Lauan"}, ["lma"] = {"East Limba"}, ["lmb"] = {"Merei"}, ["lmc"] = {"Limilngan"}, ["lmd"] = {"Lumun"}, ["lme"] = {"Pévé"}, ["lmf"] = {"South Lembata"}, ["lmg"] = {"Lamogai"}, ["lmh"] = {"Lambichhong"}, ["lmi"] = {"Lombi"}, ["lmj"] = {"West Lembata"}, ["lmk"] = {"Lamkang"}, ["lml"] = {"Hano"}, ["lmn"] = {"Lambadi"}, ["lmo"] = {"Ломбард"}, ["lmp"] = {"Limbum"}, ["lmq"] = {"Lamatuka"}, ["lmr"] = {"Lamalera"}, ["lmu"] = {"Lamenu"}, ["lmv"] = {"Lomaiviti"}, ["lmw"] = {"Lake Miwok"}, ["lmx"] = {"Laimbue"}, ["lmy"] = {"Lamboya"}, ["lna"] = {"Langbashe"}, ["lnb"] = {"Mbalanhu"}, ["lnd"] = {"Lundayeh", "Lun Bawang"}, ["lng"] = {"Langobardic"}, ["lnh"] = {"Lanoh"}, ["lni"] = {"Daantanai'"}, ["lnj"] = {"Leningitij"}, ["lnl"] = {"South Central Banda"}, ["lnm"] = {"Langam"}, ["lnn"] = {"Lorediakarkar"}, ["lno"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lns"] = {"Lamnso'"}, ["lnu"] = {"Longuda"}, ["lnw"] = {"Lanima"}, ["lnz"] = {"Lonzo"}, ["loa"] = {"Loloda"}, ["lob"] = {"Lobi"}, ["loc"] = {"Inonhan"}, ["loe"] = {"Saluan"}, ["lof"] = {"Logol"}, ["log"] = {"Logo"}, ["loh"] = {"Narim"}, ["loi"] = {"Loma (Côte d'Ivoire)"}, ["loj"] = {"Lou"}, ["lok"] = {"Loko"}, ["lol"] = {"Mongo"}, ["lom"] = {"Loma (Liberia)"}, ["lon"] = {"Malawi Lomwe"}, ["loo"] = {"Lombo"}, ["lop"] = {"Lopa"}, ["loq"] = {"Lobala"}, ["lor"] = {"Téén"}, ["los"] = {"Loniu"}, ["lot"] = {"Otuho"}, ["lou"] = {"Louisiana Creole"}, ["lov"] = {"Lopi"}, ["low"] = {"Tampias Lobu"}, ["lox"] = {"Loun"}, ["loy"] = {"Loke"}, ["loz"] = {"Лози"}, ["lpa"] = {"Lelepa"}, ["lpe"] = {"Lepki"}, ["lpn"] = {"Long Phuri Naga"}, ["lpo"] = {"Lipo"}, ["lpx"] = {"Lopit"}, ["lra"] = {"Rara Bakati'"}, ["lrc"] = {"Northern Luri"}, ["lre"] = {"Laurentian"}, ["lrg"] = {"Laragia"}, ["lri"] = {"Marachi", "Olumarachi"}, ["lrk"] = {"Loarki"}, ["lrl"] = {"Lari"}, ["lrm"] = {"Marama", "Olumarama"}, ["lrn"] = {"Lorang"}, ["lro"] = {"Laro"}, ["lrr"] = {"Southern Yamphu"}, ["lrt"] = {"Larantuka Malay"}, ["lrv"] = {"Larevat"}, ["lrz"] = {"Lemerig"}, ["lsa"] = {"Lasgerdi"}, ["lsb"] = {"Burundian Sign Language", "Langue des Signes Burundaise"}, ["lsd"] = {"Lishana Deni"}, ["lse"] = {"Lusengo"}, ["lsh"] = {"Lish"}, ["lsi"] = {"Lashi"}, ["lsl"] = {"Latvian Sign Language"}, ["lsm"] = {"Saamia", "Olusamia"}, ["lsn"] = {"Tibetan Sign Language"}, ["lso"] = {"Laos Sign Language"}, ["lsp"] = {"Panamanian Sign Language", "Lengua de Señas Panameñas"}, ["lsr"] = {"Aruop"}, ["lss"] = {"Lasi"}, ["lst"] = {"Trinidad and Tobago Sign Language"}, ["lsv"] = {"Sivia Sign Language"}, ["lsy"] = {"Mauritian Sign Language"}, ["ltc"] = {"Late Middle Chinese"}, ["ltg"] = {"Латгал"}, ["lth"] = {"Thur"}, ["lti"] = {"Leti (Indonesia)"}, ["ltn"] = {"Latundê"}, ["lto"] = {"Tsotso", "Olutsotso"}, ["lts"] = {"Tachoni", "Lutachoni"}, ["ltu"] = {"Latu"}, ["lua"] = {"Luba-Lulua"}, ["luc"] = {"Aringa"}, ["lud"] = {"Ludian"}, ["lue"] = {"Luvale"}, ["luf"] = {"Laua"}, ["lui"] = {"Luiseno"}, ["luj"] = {"Luna"}, ["luk"] = {"Lunanakha"}, ["lul"] = {"Olu'bo"}, ["lum"] = {"Luimbi"}, ["lun"] = {"Lunda"}, ["luo"] = {"Luo (Kenya and Tanzania)", "Dholuo"}, ["lup"] = {"Lumbu"}, ["luq"] = {"Lucumi"}, ["lur"] = {"Laura"}, ["lus"] = {"Lushai"}, ["lut"] = {"Лушуцид"}, ["luu"] = {"Lumba-Yakkha"}, ["luv"] = {"Luwati"}, ["luw"] = {"Luo (Cameroon)"}, ["luy"] = {"Luyia", "Oluluyia"}, ["luz"] = {"Southern Luri"}, ["lva"] = {"Maku'a"}, ["lvi"] = {"Lavi"}, ["lvk"] = {"Lavukaleve"}, ["lvs"] = {"Standard Latvian"}, ["lvu"] = {"Levuka"}, ["lwa"] = {"Lwalu"}, ["lwe"] = {"Lewo Eleng"}, ["lwg"] = {"Wanga", "Oluwanga"}, ["lwh"] = {"White Lachi"}, ["lwl"] = {"Eastern Lawa"}, ["lwm"] = {"Laomian"}, ["lwo"] = {"Luwo"}, ["lws"] = {"Malawian Sign Language"}, ["lwt"] = {"Lewotobi"}, ["lwu"] = {"Lawu"}, ["lww"] = {"Lewo"}, ["lxm"] = {"Lakurumau"}, ["lya"] = {"Layakha"}, ["lyg"] = {"Lyngngam"}, ["lyn"] = {"Luyana"}, ["lzh"] = {"Literary Chinese"}, ["lzl"] = {"Litzlitz"}, ["lzn"] = {"Leinong Naga"}, ["lzz"] = {"Laz"}, ["maa"] = {"San Jerónimo Tecóatl Mazatec"}, ["mab"] = {"Yutanduchi Mixtec"}, ["mad"] = {"Madurese"}, ["mae"] = {"Bo-Rukul"}, ["maf"] = {"Mafa"}, ["mag"] = {"Magahi"}, ["mai"] = {"Maithili"}, ["maj"] = {"Jalapa De Díaz Mazatec"}, ["mak"] = {"Makasar"}, ["mam"] = {"Mam"}, ["man"] = {"Mandingo", "Manding"}, ["map"] = {"Austronesian languages"}, ["maq"] = {"Chiquihuitlán Mazatec"}, ["mas"] = {"Masai"}, ["mat"] = {"San Francisco Matlatzinca"}, ["mau"] = {"Huautla Mazatec"}, ["mav"] = {"Sateré-Mawé"}, ["maw"] = {"Mampruli"}, ["max"] = {"North Moluccan Malay"}, ["maz"] = {"Central Mazahua"}, ["mba"] = {"Higaonon"}, ["mbb"] = {"Western Bukidnon Manobo"}, ["mbc"] = {"Macushi"}, ["mbd"] = {"Dibabawon Manobo"}, ["mbe"] = {"Molale"}, ["mbf"] = {"Baba Malay"}, ["mbh"] = {"Mangseng"}, ["mbi"] = {"Ilianen Manobo"}, ["mbj"] = {"Nadëb"}, ["mbk"] = {"Malol"}, ["mbl"] = {"Maxakalí"}, ["mbm"] = {"Ombamba"}, ["mbn"] = {"Macaguán"}, ["mbo"] = {"Mbo (Cameroon)"}, ["mbp"] = {"Malayo"}, ["mbq"] = {"Maisin"}, ["mbr"] = {"Nukak Makú"}, ["mbs"] = {"Sarangani Manobo"}, ["mbt"] = {"Matigsalug Manobo"}, ["mbu"] = {"Mbula-Bwazza"}, ["mbv"] = {"Mbulungish"}, ["mbw"] = {"Maring"}, ["mbx"] = {"Mari (East Sepik Province)"}, ["mby"] = {"Memoni"}, ["mbz"] = {"Amoltepec Mixtec"}, ["mca"] = {"Maca"}, ["mcb"] = {"Machiguenga"}, ["mcc"] = {"Bitur"}, ["mcd"] = {"Sharanahua"}, ["mce"] = {"Itundujia Mixtec"}, ["mcf"] = {"Matsés"}, ["mcg"] = {"Mapoyo"}, ["mch"] = {"Maquiritari"}, ["mci"] = {"Mese"}, ["mcj"] = {"Mvanip"}, ["mck"] = {"Mbunda"}, ["mcl"] = {"Macaguaje"}, ["mcm"] = {"Malaccan Creole Portuguese"}, ["mcn"] = {"Masana"}, ["mco"] = {"Coatlán Mixe"}, ["mcp"] = {"Makaa"}, ["mcq"] = {"Ese"}, ["mcr"] = {"Menya"}, ["mcs"] = {"Mambai"}, ["mct"] = {"Mengisa"}, ["mcu"] = {"Cameroon Mambila"}, ["mcv"] = {"Minanibai"}, ["mcw"] = {"Mawa (Chad)"}, ["mcx"] = {"Mpiemo"}, ["mcy"] = {"South Watut"}, ["mcz"] = {"Mawan"}, ["mda"] = {"Mada (Nigeria)"}, ["mdb"] = {"Morigi"}, ["mdc"] = {"Male (Papua New Guinea)"}, ["mdd"] = {"Mbum"}, ["mde"] = {"Maba (Chad)"}, ["mdf"] = {"Moksha"}, ["mdg"] = {"Massalat"}, ["mdh"] = {"Maguindanaon"}, ["mdi"] = {"Mamvu"}, ["mdj"] = {"Mangbetu"}, ["mdk"] = {"Mangbutu"}, ["mdl"] = {"Maltese Sign Language"}, ["mdm"] = {"Mayogo"}, ["mdn"] = {"Mbati"}, ["mdp"] = {"Mbala"}, ["mdq"] = {"Mbole"}, ["mdr"] = {"Mandar"}, ["mds"] = {"Maria (Papua New Guinea)"}, ["mdt"] = {"Mbere"}, ["mdu"] = {"Mboko"}, ["mdv"] = {"Santa Lucía Monteverde Mixtec"}, ["mdw"] = {"Mbosi"}, ["mdx"] = {"Dizin"}, ["mdy"] = {"Male (Ethiopia)"}, ["mdz"] = {"Suruí Do Pará"}, ["mea"] = {"Menka"}, ["meb"] = {"Ikobi"}, ["mec"] = {"Marra"}, ["med"] = {"Melpa"}, ["mee"] = {"Mengen"}, ["mef"] = {"Megam"}, ["meh"] = {"Southwestern Tlaxiaco Mixtec"}, ["mei"] = {"Midob"}, ["mej"] = {"Meyah"}, ["mek"] = {"Mekeo"}, ["mel"] = {"Central Melanau"}, ["mem"] = {"Mangala"}, ["men"] = {"Mende (Sierra Leone)"}, ["meo"] = {"Kedah Malay"}, ["mep"] = {"Miriwoong"}, ["meq"] = {"Merey"}, ["mer"] = {"Meru"}, ["mes"] = {"Masmaje"}, ["met"] = {"Mato"}, ["meu"] = {"Motu"}, ["mev"] = {"Mano"}, ["mew"] = {"Maaka"}, ["mey"] = {"Хассания"}, ["mez"] = {"Menominee"}, ["mfa"] = {"Pattani Malay"}, ["mfb"] = {"Bangka"}, ["mfc"] = {"Mba"}, ["mfd"] = {"Mendankwe-Nkwen"}, ["mfe"] = {"Маврикийн Креол"}, ["mff"] = {"Naki"}, ["mfg"] = {"Mogofin"}, ["mfh"] = {"Matal"}, ["mfi"] = {"Wandala"}, ["mfj"] = {"Mefele"}, ["mfk"] = {"North Mofu"}, ["mfl"] = {"Putai"}, ["mfm"] = {"Marghi South"}, ["mfn"] = {"Cross River Mbembe"}, ["mfo"] = {"Mbe"}, ["mfp"] = {"Makassar Malay"}, ["mfq"] = {"Moba"}, ["mfr"] = {"Marrithiyel"}, ["mfs"] = {"Mexican Sign Language"}, ["mft"] = {"Mokerang"}, ["mfu"] = {"Mbwela"}, ["mfv"] = {"Mandjak"}, ["mfw"] = {"Mulaha"}, ["mfx"] = {"Melo"}, ["mfy"] = {"Mayo"}, ["mfz"] = {"Mabaan"}, ["mga"] = {"Middle Irish (900-1200)"}, ["mgb"] = {"Mararit"}, ["mgc"] = {"Morokodo"}, ["mgd"] = {"Moru"}, ["mge"] = {"Mango"}, ["mgf"] = {"Maklew"}, ["mgg"] = {"Mpumpong"}, ["mgh"] = {"Makhuwa-Meetto"}, ["mgi"] = {"Lijili"}, ["mgj"] = {"Abureni"}, ["mgk"] = {"Mawes"}, ["mgl"] = {"Maleu-Kilenge"}, ["mgm"] = {"Mambae"}, ["mgn"] = {"Mbangi"}, ["mgo"] = {"Meta'"}, ["mgp"] = {"Eastern Magar"}, ["mgq"] = {"Malila"}, ["mgr"] = {"Mambwe-Lungu"}, ["mgs"] = {"Manda (Tanzania)"}, ["mgt"] = {"Mongol"}, ["mgu"] = {"Mailu"}, ["mgv"] = {"Matengo"}, ["mgw"] = {"Matumbi"}, ["mgy"] = {"Mbunga"}, ["mgz"] = {"Mbugwe"}, ["mha"] = {"Manda (India)"}, ["mhb"] = {"Mahongwe"}, ["mhc"] = {"Mocho"}, ["mhd"] = {"Mbugu"}, ["mhe"] = {"Besisi", "Mah Meri"}, ["mhf"] = {"Mamaa"}, ["mhg"] = {"Margu"}, ["mhi"] = {"Ma'di"}, ["mhj"] = {"Mogholi"}, ["mhk"] = {"Mungaka"}, ["mhl"] = {"Mauwake"}, ["mhm"] = {"Makhuwa-Moniga"}, ["mhn"] = {"Mócheno"}, ["mho"] = {"Mashi (Zambia)"}, ["mhp"] = {"Balinese Malay"}, ["mhq"] = {"Mandan"}, ["mhr"] = {"Eastern Mari"}, ["mhs"] = {"Buru (Indonesia)"}, ["mht"] = {"Mandahuaca"}, ["mhu"] = {"Digaro-Mishmi", "Darang Deng"}, ["mhw"] = {"Mbukushu"}, ["mhx"] = {"Maru", "Lhaovo"}, ["mhy"] = {"Ma'anyan"}, ["mhz"] = {"Mor (Mor Islands)"}, ["mia"] = {"Майами"}, ["mib"] = {"Atatláhuca Mixtec"}, ["mic"] = {"Mi'kmaq", "Micmac"}, ["mid"] = {"Mandaic"}, ["mie"] = {"Ocotepec Mixtec"}, ["mif"] = {"Mofu-Gudur"}, ["mig"] = {"San Miguel El Grande Mixtec"}, ["mih"] = {"Chayuco Mixtec"}, ["mii"] = {"Chigmecatitlán Mixtec"}, ["mij"] = {"Abar", "Mungbam"}, ["mik"] = {"Mikasuki"}, ["mil"] = {"Peñoles Mixtec"}, ["mim"] = {"Alacatlatzala Mixtec"}, ["min"] = {"Minangkabau"}, ["mio"] = {"Pinotepa Nacional Mixtec"}, ["mip"] = {"Apasco-Apoala Mixtec"}, ["miq"] = {"Mískito"}, ["mir"] = {"Isthmus Mixe"}, ["mis"] = {"Кодлогдоогүй хэлнүүд"}, ["mit"] = {"Southern Puebla Mixtec"}, ["miu"] = {"Cacaloxtepec Mixtec"}, ["miw"] = {"Akoye"}, ["mix"] = {"Mixtepec Mixtec"}, ["miy"] = {"Ayutla Mixtec"}, ["miz"] = {"Coatzospan Mixtec"}, ["mjb"] = {"Makalero"}, ["mjc"] = {"San Juan Colorado Mixtec"}, ["mjd"] = {"Northwest Maidu"}, ["mje"] = {"Muskum"}, ["mjg"] = {"Tu"}, ["mjh"] = {"Mwera (Nyasa)"}, ["mji"] = {"Kim Mun"}, ["mjj"] = {"Mawak"}, ["mjk"] = {"Matukar"}, ["mjl"] = {"Mandeali"}, ["mjm"] = {"Medebur"}, ["mjn"] = {"Ma (Papua New Guinea)"}, ["mjo"] = {"Malankuravan"}, ["mjp"] = {"Malapandaram"}, ["mjq"] = {"Malaryan"}, ["mjr"] = {"Malavedan"}, ["mjs"] = {"Miship"}, ["mjt"] = {"Sauria Paharia"}, ["mju"] = {"Manna-Dora"}, ["mjv"] = {"Mannan"}, ["mjw"] = {"Karbi"}, ["mjx"] = {"Mahali"}, ["mjy"] = {"Mahican"}, ["mjz"] = {"Majhi"}, ["mka"] = {"Mbre"}, ["mkb"] = {"Mal Paharia"}, ["mkc"] = {"Siliput"}, ["mke"] = {"Mawchi"}, ["mkf"] = {"Miya"}, ["mkg"] = {"Mak (China)"}, ["mkh"] = {"Mon-Khmer languages"}, ["mki"] = {"Dhatki"}, ["mkj"] = {"Mokilese"}, ["mkk"] = {"Byep"}, ["mkl"] = {"Mokole"}, ["mkm"] = {"Moklen"}, ["mkn"] = {"Kupang Malay"}, ["mko"] = {"Mingang Doso"}, ["mkp"] = {"Moikodi"}, ["mkq"] = {"Bay Miwok"}, ["mkr"] = {"Malas"}, ["mks"] = {"Silacayoapan Mixtec"}, ["mkt"] = {"Vamale"}, ["mku"] = {"Konyanka Maninka"}, ["mkv"] = {"Mafea"}, ["mkw"] = {"Китуба (Конго)"}, ["mkx"] = {"Kinamiging Manobo"}, ["mky"] = {"East Makian"}, ["mkz"] = {"Makasae"}, ["mla"] = {"Malo"}, ["mlb"] = {"Mbule"}, ["mlc"] = {"Cao Lan"}, ["mle"] = {"Manambu"}, ["mlf"] = {"Mal"}, ["mlh"] = {"Mape"}, ["mli"] = {"Malimpung"}, ["mlj"] = {"Miltu"}, ["mlk"] = {"Ilwana", "Kiwilwana"}, ["mll"] = {"Malua Bay"}, ["mlm"] = {"Mulam"}, ["mln"] = {"Malango"}, ["mlo"] = {"Mlomp"}, ["mlp"] = {"Bargam"}, ["mlq"] = {"Western Maninkakan"}, ["mlr"] = {"Vame"}, ["mls"] = {"Masalit"}, ["mlu"] = {"To'abaita"}, ["mlv"] = {"Motlav", "Mwotlap"}, ["mlw"] = {"Moloko"}, ["mlx"] = {"Malfaxal", "Naha'ai"}, ["mlz"] = {"Malaynon"}, ["mma"] = {"Mama"}, ["mmb"] = {"Momina"}, ["mmc"] = {"Michoacán Mazahua"}, ["mmd"] = {"Maonan"}, ["mme"] = {"Mae"}, ["mmf"] = {"Mundat"}, ["mmg"] = {"North Ambrym"}, ["mmh"] = {"Mehináku"}, ["mmi"] = {"Musar"}, ["mmj"] = {"Majhwar"}, ["mmk"] = {"Mukha-Dora"}, ["mml"] = {"Man Met"}, ["mmm"] = {"Maii"}, ["mmn"] = {"Mamanwa"}, ["mmo"] = {"Mangga Buang"}, ["mmp"] = {"Siawi"}, ["mmq"] = {"Musak"}, ["mmr"] = {"Western Xiangxi Miao"}, ["mmt"] = {"Malalamai"}, ["mmu"] = {"Mmaala"}, ["mmv"] = {"Miriti"}, ["mmw"] = {"Emae"}, ["mmx"] = {"Madak"}, ["mmy"] = {"Migaama"}, ["mmz"] = {"Mabaale"}, ["mna"] = {"Mbula"}, ["mnb"] = {"Muna"}, ["mnc"] = {"Манж"}, ["mnd"] = {"Mondé"}, ["mne"] = {"Naba"}, ["mnf"] = {"Mundani"}, ["mng"] = {"Eastern Mnong"}, ["mnh"] = {"Mono (Democratic Republic of Congo)"}, ["mni"] = {"Манипури"}, ["mnj"] = {"Munji"}, ["mnk"] = {"Мандинка"}, ["mnl"] = {"Tiale"}, ["mnm"] = {"Mapena"}, ["mnn"] = {"Southern Mnong"}, ["mno"] = {"Manobo languages"}, ["mnp"] = {"Min Bei Chinese"}, ["mnq"] = {"Minriq"}, ["mnr"] = {"Mono (USA)"}, ["mns"] = {"Mansi"}, ["mnu"] = {"Mer"}, ["mnv"] = {"Rennell-Bellona"}, ["mnw"] = {"Mon"}, ["mnx"] = {"Manikion"}, ["mny"] = {"Manyawa"}, ["mnz"] = {"Moni"}, ["moa"] = {"Mwan"}, ["moc"] = {"Mocoví"}, ["mod"] = {"Mobilian"}, ["moe"] = {"Innu", "Montagnais"}, ["mog"] = {"Mongondow"}, ["moh"] = {"Mohawk"}, ["moi"] = {"Mboi"}, ["moj"] = {"Monzombo"}, ["mok"] = {"Morori"}, ["mom"] = {"Mangue"}, ["moo"] = {"Monom"}, ["mop"] = {"Mopán Maya"}, ["moq"] = {"Mor (Bomberai Peninsula)"}, ["mor"] = {"Moro"}, ["mos"] = {"Мооре"}, ["mot"] = {"Barí"}, ["mou"] = {"Mogum"}, ["mov"] = {"Mohave"}, ["mow"] = {"Moi (Congo)"}, ["mox"] = {"Molima"}, ["moy"] = {"Shekkacho"}, ["moz"] = {"Mukulu", "Gergiko"}, ["mpa"] = {"Mpoto"}, ["mpb"] = {"Malak Malak", "Mullukmulluk"}, ["mpc"] = {"Mangarrayi"}, ["mpd"] = {"Machinere"}, ["mpe"] = {"Majang"}, ["mpg"] = {"Marba"}, ["mph"] = {"Maung"}, ["mpi"] = {"Mpade"}, ["mpj"] = {"Martu Wangka", "Wangkajunga"}, ["mpk"] = {"Mbara (Chad)"}, ["mpl"] = {"Middle Watut"}, ["mpm"] = {"Yosondúa Mixtec"}, ["mpn"] = {"Mindiri"}, ["mpo"] = {"Miu"}, ["mpp"] = {"Migabac"}, ["mpq"] = {"Matís"}, ["mpr"] = {"Vangunu"}, ["mps"] = {"Dadibi"}, ["mpt"] = {"Mian"}, ["mpu"] = {"Makuráp"}, ["mpv"] = {"Mungkip"}, ["mpw"] = {"Mapidian"}, ["mpx"] = {"Misima-Panaeati"}, ["mpy"] = {"Mapia"}, ["mpz"] = {"Mpi"}, ["mqa"] = {"Maba (Indonesia)"}, ["mqb"] = {"Mbuko"}, ["mqc"] = {"Mangole"}, ["mqe"] = {"Matepi"}, ["mqf"] = {"Momuna"}, ["mqg"] = {"Kota Bangun Kutai Malay"}, ["mqh"] = {"Tlazoyaltepec Mixtec"}, ["mqi"] = {"Mariri"}, ["mqj"] = {"Mamasa"}, ["mqk"] = {"Rajah Kabunsuwan Manobo"}, ["mql"] = {"Mbelime"}, ["mqm"] = {"South Marquesan"}, ["mqn"] = {"Moronene"}, ["mqo"] = {"Modole"}, ["mqp"] = {"Manipa"}, ["mqq"] = {"Minokok"}, ["mqr"] = {"Mander"}, ["mqs"] = {"West Makian"}, ["mqt"] = {"Mok"}, ["mqu"] = {"Mandari"}, ["mqv"] = {"Mosimo"}, ["mqw"] = {"Murupi"}, ["mqx"] = {"Mamuju"}, ["mqy"] = {"Manggarai"}, ["mqz"] = {"Pano"}, ["mra"] = {"Mlabri"}, ["mrb"] = {"Marino"}, ["mrc"] = {"Maricopa"}, ["mrd"] = {"Western Magar"}, ["mre"] = {"Martha's Vineyard Sign Language"}, ["mrf"] = {"Elseng"}, ["mrg"] = {"Mising"}, ["mrh"] = {"Mara Chin"}, ["mrj"] = {"Western Mari"}, ["mrk"] = {"Hmwaveke"}, ["mrl"] = {"Mortlockese"}, ["mrm"] = {"Merlav", "Mwerlap"}, ["mrn"] = {"Cheke Holo"}, ["mro"] = {"Mru"}, ["mrp"] = {"Morouas"}, ["mrq"] = {"North Marquesan"}, ["mrr"] = {"Maria (India)"}, ["mrs"] = {"Maragus"}, ["mrt"] = {"Marghi Central"}, ["mru"] = {"Mono (Cameroon)"}, ["mrv"] = {"Mangareva"}, ["mrw"] = {"Maranao"}, ["mrx"] = {"Maremgi", "Dineor"}, ["mry"] = {"Mandaya"}, ["mrz"] = {"Marind"}, ["msb"] = {"Masbatenyo"}, ["msc"] = {"Sankaran Maninka"}, ["msd"] = {"Yucatec Maya Sign Language"}, ["mse"] = {"Musey"}, ["msf"] = {"Mekwei"}, ["msg"] = {"Moraid"}, ["msh"] = {"Masikoro Malagasy"}, ["msi"] = {"Sabah Malay"}, ["msj"] = {"Ma (Democratic Republic of Congo)"}, ["msk"] = {"Mansaka"}, ["msl"] = {"Molof", "Poule"}, ["msm"] = {"Agusan Manobo"}, ["msn"] = {"Vurës"}, ["mso"] = {"Mombum"}, ["msp"] = {"Maritsauá"}, ["msq"] = {"Caac"}, ["msr"] = {"Mongolian Sign Language"}, ["mss"] = {"West Masela"}, ["msu"] = {"Musom"}, ["msv"] = {"Maslam"}, ["msw"] = {"Mansoanka"}, ["msx"] = {"Moresada"}, ["msy"] = {"Aruamu"}, ["msz"] = {"Momare"}, ["mta"] = {"Cotabato Manobo"}, ["mtb"] = {"Anyin Morofo"}, ["mtc"] = {"Munit"}, ["mtd"] = {"Mualang"}, ["mte"] = {"Mono (Solomon Islands)"}, ["mtf"] = {"Murik (Papua New Guinea)"}, ["mtg"] = {"Una"}, ["mth"] = {"Munggui"}, ["mti"] = {"Maiwa (Papua New Guinea)"}, ["mtj"] = {"Moskona"}, ["mtk"] = {"Mbe'"}, ["mtl"] = {"Montol"}, ["mtm"] = {"Mator"}, ["mtn"] = {"Matagalpa"}, ["mto"] = {"Totontepec Mixe"}, ["mtp"] = {"Wichí Lhamtés Nocten"}, ["mtq"] = {"Muong"}, ["mtr"] = {"Mewari"}, ["mts"] = {"Yora"}, ["mtt"] = {"Mota"}, ["mtu"] = {"Tututepec Mixtec"}, ["mtv"] = {"Asaro'o"}, ["mtw"] = {"Southern Binukidnon"}, ["mtx"] = {"Tidaá Mixtec"}, ["mty"] = {"Nabi"}, ["mua"] = {"Mundang"}, ["mub"] = {"Mubi"}, ["muc"] = {"Ajumbu"}, ["mud"] = {"Mednyj Aleut"}, ["mue"] = {"Media Lengua"}, ["mug"] = {"Musgu"}, ["muh"] = {"Mündü"}, ["mui"] = {"Musi"}, ["muj"] = {"Mabire"}, ["muk"] = {"Mugom"}, ["mul"] = {"Multiple languages"}, ["mum"] = {"Maiwala"}, ["mun"] = {"Munda languages"}, ["muo"] = {"Nyong"}, ["mup"] = {"Malvi"}, ["muq"] = {"Eastern Xiangxi Miao"}, ["mur"] = {"Murle"}, ["mus"] = {"Creek"}, ["mut"] = {"Western Muria"}, ["muu"] = {"Yaaku"}, ["muv"] = {"Muthuvan"}, ["mux"] = {"Bo-Ung"}, ["muy"] = {"Muyang"}, ["muz"] = {"Mursi"}, ["mva"] = {"Manam"}, ["mvb"] = {"Mattole"}, ["mvd"] = {"Mamboru"}, ["mve"] = {"Marwari (Pakistan)"}, ["mvf"] = {"Peripheral Mongolian"}, ["mvg"] = {"Yucuañe Mixtec"}, ["mvh"] = {"Mulgi"}, ["mvi"] = {"Miyako"}, ["mvk"] = {"Mekmek"}, ["mvl"] = {"Mbara (Australia)"}, ["mvn"] = {"Minaveha"}, ["mvo"] = {"Marovo"}, ["mvp"] = {"Duri"}, ["mvq"] = {"Moere"}, ["mvr"] = {"Marau"}, ["mvs"] = {"Massep"}, ["mvt"] = {"Mpotovoro"}, ["mvu"] = {"Marfa"}, ["mvv"] = {"Tagal Murut"}, ["mvw"] = {"Machinga"}, ["mvx"] = {"Meoswar"}, ["mvy"] = {"Indus Kohistani"}, ["mvz"] = {"Mesqan"}, ["mwa"] = {"Mwatebu"}, ["mwb"] = {"Juwal"}, ["mwc"] = {"Are"}, ["mwe"] = {"Mwera (Chimwera)"}, ["mwf"] = {"Murrinh-Patha"}, ["mwg"] = {"Aiklep"}, ["mwh"] = {"Mouk-Aria"}, ["mwi"] = {"Labo", "Ninde"}, ["mwk"] = {"Kita Maninkakan"}, ["mwl"] = {"Mirandese"}, ["mwm"] = {"Sar"}, ["mwn"] = {"Nyamwanga"}, ["mwo"] = {"Central Maewo"}, ["mwp"] = {"Kala Lagaw Ya"}, ["mwq"] = {"Mün Chin"}, ["mwr"] = {"Marwari"}, ["mws"] = {"Mwimbi-Muthambi"}, ["mwt"] = {"Moken"}, ["mwu"] = {"Mittu"}, ["mwv"] = {"Mentawai"}, ["mww"] = {"Hmong Daw"}, ["mwz"] = {"Moingi"}, ["mxa"] = {"Northwest Oaxaca Mixtec"}, ["mxb"] = {"Tezoatlán Mixtec"}, ["mxc"] = {"Manyika"}, ["mxd"] = {"Modang"}, ["mxe"] = {"Mele-Fila"}, ["mxf"] = {"Malgbe"}, ["mxg"] = {"Mbangala"}, ["mxh"] = {"Mvuba"}, ["mxi"] = {"Mozarabic"}, ["mxj"] = {"Miju-Mishmi", "Geman Deng"}, ["mxk"] = {"Monumbo"}, ["mxl"] = {"Maxi Gbe"}, ["mxm"] = {"Meramera"}, ["mxn"] = {"Moi (Indonesia)"}, ["mxo"] = {"Mbowe"}, ["mxp"] = {"Tlahuitoltepec Mixe"}, ["mxq"] = {"Juquila Mixe"}, ["mxr"] = {"Murik (Malaysia)"}, ["mxs"] = {"Huitepec Mixtec"}, ["mxt"] = {"Jamiltepec Mixtec"}, ["mxu"] = {"Mada (Cameroon)"}, ["mxv"] = {"Metlatónoc Mixtec"}, ["mxw"] = {"Namo"}, ["mxx"] = {"Mahou", "Mawukakan"}, ["mxy"] = {"Southeastern Nochixtlán Mixtec"}, ["mxz"] = {"Central Masela"}, ["myb"] = {"Mbay"}, ["myc"] = {"Mayeka"}, ["mye"] = {"Myene"}, ["myf"] = {"Bambassi"}, ["myg"] = {"Manta"}, ["myh"] = {"Makah"}, ["myj"] = {"Mangayat"}, ["myk"] = {"Mamara Senoufo"}, ["myl"] = {"Moma"}, ["mym"] = {"Me'en"}, ["myn"] = {"Mayan languages"}, ["myo"] = {"Anfillo"}, ["myp"] = {"Pirahã"}, ["myr"] = {"Muniche"}, ["mys"] = {"Mesmes"}, ["myu"] = {"Mundurukú"}, ["myv"] = {"Erzya"}, ["myw"] = {"Muyuw"}, ["myx"] = {"Масаба"}, ["myy"] = {"Macuna"}, ["myz"] = {"Classical Mandaic"}, ["mza"] = {"Santa María Zacatepec Mixtec"}, ["mzb"] = {"Tumzabt"}, ["mzc"] = {"Madagascar Sign Language"}, ["mzd"] = {"Malimba"}, ["mze"] = {"Morawa"}, ["mzg"] = {"Monastic Sign Language"}, ["mzh"] = {"Wichí Lhamtés Güisnay"}, ["mzi"] = {"Ixcatlán Mazatec"}, ["mzj"] = {"Manya"}, ["mzk"] = {"Nigeria Mambila"}, ["mzl"] = {"Mazatlán Mixe"}, ["mzm"] = {"Mumuye"}, ["mzn"] = {"Mazanderani"}, ["mzo"] = {"Matipuhy"}, ["mzp"] = {"Movima"}, ["mzq"] = {"Mori Atas"}, ["mzr"] = {"Marúbo"}, ["mzs"] = {"Macanese"}, ["mzt"] = {"Mintil"}, ["mzu"] = {"Inapang"}, ["mzv"] = {"Manza"}, ["mzw"] = {"Deg"}, ["mzx"] = {"Mawayana"}, ["mzy"] = {"Mozambican Sign Language"}, ["mzz"] = {"Maiadomu"}, ["naa"] = {"Namla"}, ["nab"] = {"Southern Nambikuára"}, ["nac"] = {"Narak"}, ["nae"] = {"Naka'ela"}, ["naf"] = {"Nabak"}, ["nag"] = {"Naga Pidgin"}, ["nah"] = {"Nahuatl languages"}, ["nai"] = {"North American Indian languages"}, ["naj"] = {"Nalu"}, ["nak"] = {"Nakanai"}, ["nal"] = {"Nalik"}, ["nam"] = {"Ngan'gityemerri"}, ["nan"] = {"Min Nan Chinese"}, ["nao"] = {"Naaba"}, ["nap"] = {"Neapolitan"}, ["naq"] = {"Хоехое", "Нама (Намиби)"}, ["nar"] = {"Iguta"}, ["nas"] = {"Naasioi"}, ["nat"] = {"Ca̱hungwa̱rya̱", "Hungworo"}, ["naw"] = {"Nawuri"}, ["nax"] = {"Nakwi"}, ["nay"] = {"Ngarrindjeri"}, ["naz"] = {"Coatepec Nahuatl"}, ["nba"] = {"Nyemba"}, ["nbb"] = {"Ndoe"}, ["nbc"] = {"Chang Naga"}, ["nbd"] = {"Ngbinda"}, ["nbe"] = {"Konyak Naga"}, ["nbg"] = {"Nagarchal"}, ["nbh"] = {"Ngamo"}, ["nbi"] = {"Mao Naga"}, ["nbj"] = {"Ngarinyman"}, ["nbk"] = {"Nake"}, ["nbm"] = {"Ngbaka Ma'bo"}, ["nbn"] = {"Kuri"}, ["nbo"] = {"Nkukoli"}, ["nbp"] = {"Nnam"}, ["nbq"] = {"Nggem"}, ["nbr"] = {"Numana"}, ["nbs"] = {"Namibian Sign Language"}, ["nbt"] = {"Na"}, ["nbu"] = {"Rongmei Naga"}, ["nbv"] = {"Ngamambo"}, ["nbw"] = {"Southern Ngbandi"}, ["nby"] = {"Ningera"}, ["nca"] = {"Iyo"}, ["ncb"] = {"Central Nicobarese"}, ["ncc"] = {"Ponam"}, ["ncd"] = {"Nachering"}, ["nce"] = {"Yale"}, ["ncf"] = {"Notsi"}, ["ncg"] = {"Nisga'a"}, ["nch"] = {"Central Huasteca Nahuatl"}, ["nci"] = {"Classical Nahuatl"}, ["ncj"] = {"Northern Puebla Nahuatl"}, ["nck"] = {"Na-kara"}, ["ncl"] = {"Michoacán Nahuatl"}, ["ncm"] = {"Nambo"}, ["ncn"] = {"Nauna"}, ["nco"] = {"Sibe"}, ["ncq"] = {"Northern Katang"}, ["ncr"] = {"Ncane"}, ["ncs"] = {"Nicaraguan Sign Language"}, ["nct"] = {"Chothe Naga"}, ["ncu"] = {"Chumburung"}, ["ncx"] = {"Central Puebla Nahuatl"}, ["ncz"] = {"Natchez"}, ["nda"] = {"Ndasa"}, ["ndb"] = {"Kenswei Nsei"}, ["ndc"] = {"Ndau"}, ["ndd"] = {"Nde-Nsele-Nta"}, ["ndf"] = {"Nadruvian"}, ["ndg"] = {"Ndengereko"}, ["ndh"] = {"Ndali"}, ["ndi"] = {"Samba Leko"}, ["ndj"] = {"Ndamba"}, ["ndk"] = {"Ndaka"}, ["ndl"] = {"Ndolo"}, ["ndm"] = {"Ndam"}, ["ndn"] = {"Ngundi"}, ["ndp"] = {"Ndo"}, ["ndq"] = {"Ndombe"}, ["ndr"] = {"Ndoola"}, ["nds"] = {"Доод Герман", "Доод Саксон"}, ["ndt"] = {"Ndunga"}, ["ndu"] = {"Dugun"}, ["ndv"] = {"Ndut"}, ["ndw"] = {"Ndobo"}, ["ndx"] = {"Nduga"}, ["ndy"] = {"Lutos"}, ["ndz"] = {"Ndogo"}, ["nea"] = {"Eastern Ngad'a"}, ["neb"] = {"Toura (Côte d'Ivoire)"}, ["nec"] = {"Nedebang"}, ["ned"] = {"Nde-Gbite"}, ["nee"] = {"Nêlêmwa-Nixumwak"}, ["nef"] = {"Nefamese"}, ["neg"] = {"Negidal"}, ["neh"] = {"Nyenkha"}, ["nei"] = {"Neo-Hittite"}, ["nej"] = {"Neko"}, ["nek"] = {"Neku"}, ["nem"] = {"Nemi"}, ["nen"] = {"Nengone"}, ["neo"] = {"Ná-Meo"}, ["neq"] = {"North Central Mixe"}, ["ner"] = {"Yahadian"}, ["nes"] = {"Bhoti Kinnauri"}, ["net"] = {"Nete"}, ["neu"] = {"Neo"}, ["nev"] = {"Nyaheun"}, ["new"] = {"Невар", "Непал Бхаса"}, ["nex"] = {"Neme"}, ["ney"] = {"Neyo"}, ["nez"] = {"Nez Perce"}, ["nfa"] = {"Dhao"}, ["nfd"] = {"Ahwai"}, ["nfl"] = {"Ayiwo", "Äiwoo"}, ["nfr"] = {"Nafaanra"}, ["nfu"] = {"Mfumte"}, ["nga"] = {"Ngbaka"}, ["ngb"] = {"Northern Ngbandi"}, ["ngc"] = {"Ngombe (Democratic Republic of Congo)"}, ["ngd"] = {"Ngando (Central African Republic)"}, ["nge"] = {"Ngemba"}, ["ngf"] = {"Trans-New Guinea languages"}, ["ngg"] = {"Ngbaka Manza"}, ["ngh"] = {"Nǁng"}, ["ngi"] = {"Ngizim"}, ["ngj"] = {"Ngie"}, ["ngk"] = {"Dalabon"}, ["ngl"] = {"Lomwe"}, ["ngm"] = {"Ngatik Men's Creole"}, ["ngn"] = {"Ngwo"}, ["ngp"] = {"Ngulu"}, ["ngq"] = {"Ngurimi", "Ngoreme"}, ["ngr"] = {"Engdewu"}, ["ngs"] = {"Gvoko"}, ["ngt"] = {"Kriang", "Ngeq"}, ["ngu"] = {"Guerrero Nahuatl"}, ["ngv"] = {"Nagumi"}, ["ngw"] = {"Ngwaba"}, ["ngx"] = {"Nggwahyi"}, ["ngy"] = {"Tibea"}, ["ngz"] = {"Ngungwel"}, ["nha"] = {"Nhanda"}, ["nhb"] = {"Beng"}, ["nhc"] = {"Tabasco Nahuatl"}, ["nhd"] = {"Chiripá", "Ava Guaraní"}, ["nhe"] = {"Eastern Huasteca Nahuatl"}, ["nhf"] = {"Nhuwala"}, ["nhg"] = {"Tetelcingo Nahuatl"}, ["nhh"] = {"Nahari"}, ["nhi"] = {"Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"}, ["nhk"] = {"Isthmus-Cosoleacaque Nahuatl"}, ["nhm"] = {"Morelos Nahuatl"}, ["nhn"] = {"Төв Нахуатл"}, ["nho"] = {"Takuu"}, ["nhp"] = {"Isthmus-Pajapan Nahuatl"}, ["nhq"] = {"Huaxcaleca Nahuatl"}, ["nhr"] = {"Naro"}, ["nht"] = {"Ometepec Nahuatl"}, ["nhu"] = {"Noone"}, ["nhv"] = {"Temascaltepec Nahuatl"}, ["nhw"] = {"Western Huasteca Nahuatl"}, ["nhx"] = {"Isthmus-Mecayapan Nahuatl"}, ["nhy"] = {"Northern Oaxaca Nahuatl"}, ["nhz"] = {"Santa María La Alta Nahuatl"}, ["nia"] = {"Nias"}, ["nib"] = {"Nakame"}, ["nic"] = {"Niger-Kordofanian languages"}, ["nid"] = {"Ngandi"}, ["nie"] = {"Niellim"}, ["nif"] = {"Nek"}, ["nig"] = {"Ngalakgan"}, ["nih"] = {"Nyiha (Tanzania)"}, ["nii"] = {"Nii"}, ["nij"] = {"Ngaju"}, ["nik"] = {"Southern Nicobarese"}, ["nil"] = {"Nila"}, ["nim"] = {"Nilamba"}, ["nin"] = {"Ninzo"}, ["nio"] = {"Nganasan"}, ["niq"] = {"Nandi"}, ["nir"] = {"Nimboran"}, ["nis"] = {"Nimi"}, ["nit"] = {"Southeastern Kolami"}, ["niu"] = {"Ниуэ"}, ["niv"] = {"Gilyak"}, ["niw"] = {"Nimo"}, ["nix"] = {"Hema"}, ["niy"] = {"Ngiti"}, ["niz"] = {"Ningil"}, ["nja"] = {"Nzanyi"}, ["njb"] = {"Nocte Naga"}, ["njd"] = {"Ndonde Hamba"}, ["njh"] = {"Lotha Naga"}, ["nji"] = {"Gudanji"}, ["njj"] = {"Njen"}, ["njl"] = {"Njalgulgule"}, ["njm"] = {"Angami Naga"}, ["njn"] = {"Liangmai Naga"}, ["njo"] = {"Ao Naga"}, ["njr"] = {"Njerep"}, ["njs"] = {"Nisa"}, ["njt"] = {"Ndyuka-Trio Pidgin"}, ["nju"] = {"Ngadjunmaya"}, ["njx"] = {"Kunyi"}, ["njy"] = {"Njyem"}, ["njz"] = {"Nyishi"}, ["nka"] = {"Nkoya"}, ["nkb"] = {"Khoibu Naga"}, ["nkc"] = {"Nkongho"}, ["nkd"] = {"Koireng"}, ["nke"] = {"Duke"}, ["nkf"] = {"Inpui Naga"}, ["nkg"] = {"Nekgini"}, ["nkh"] = {"Khezha Naga"}, ["nki"] = {"Thangal Naga"}, ["nkj"] = {"Nakai"}, ["nkk"] = {"Nokuku"}, ["nkm"] = {"Namat"}, ["nkn"] = {"Nkangala"}, ["nko"] = {"Nkonya"}, ["nkp"] = {"Niuatoputapu"}, ["nkq"] = {"Nkami"}, ["nkr"] = {"Nukuoro"}, ["nks"] = {"North Asmat"}, ["nkt"] = {"Nyika (Tanzania)"}, ["nku"] = {"Bouna Kulango"}, ["nkv"] = {"Nyika (Malawi and Zambia)"}, ["nkw"] = {"Nkutu"}, ["nkx"] = {"Nkoroo"}, ["nkz"] = {"Nkari"}, ["nla"] = {"Ngombale"}, ["nlc"] = {"Nalca"}, ["nle"] = {"East Nyala"}, ["nlg"] = {"Gela"}, ["nli"] = {"Grangali"}, ["nlj"] = {"Nyali"}, ["nlk"] = {"Ninia Yali"}, ["nll"] = {"Nihali"}, ["nlm"] = {"Mankiyali"}, ["nlo"] = {"Ngul"}, ["nlq"] = {"Lao Naga"}, ["nlu"] = {"Nchumbulu"}, ["nlv"] = {"Orizaba Nahuatl"}, ["nlw"] = {"Walangama"}, ["nlx"] = {"Nahali"}, ["nly"] = {"Nyamal"}, ["nlz"] = {"Nalögo"}, ["nma"] = {"Maram Naga"}, ["nmb"] = {"Big Nambas", "V'ënen Taut"}, ["nmc"] = {"Ngam"}, ["nmd"] = {"Ndumu"}, ["nme"] = {"Mzieme Naga"}, ["nmf"] = {"Tangkhul Naga (India)"}, ["nmg"] = {"Kwasio"}, ["nmh"] = {"Monsang Naga"}, ["nmi"] = {"Nyam"}, ["nmj"] = {"Ngombe (Central African Republic)"}, ["nmk"] = {"Namakura"}, ["nml"] = {"Ndemli"}, ["nmm"] = {"Manangba"}, ["nmn"] = {"ǃXóõ"}, ["nmo"] = {"Moyon Naga"}, ["nmp"] = {"Nimanbur"}, ["nmq"] = {"Nambya"}, ["nmr"] = {"Nimbari"}, ["nms"] = {"Letemboi"}, ["nmt"] = {"Namonuito"}, ["nmu"] = {"Northeast Maidu"}, ["nmv"] = {"Ngamini"}, ["nmw"] = {"Nimoa", "Rifao"}, ["nmx"] = {"Nama (Papua New Guinea)"}, ["nmy"] = {"Namuyi"}, ["nmz"] = {"Nawdm"}, ["nna"] = {"Nyangumarta"}, ["nnb"] = {"Nande"}, ["nnc"] = {"Nancere"}, ["nnd"] = {"West Ambae"}, ["nne"] = {"Ngandyera"}, ["nnf"] = {"Ngaing"}, ["nng"] = {"Maring Naga"}, ["nnh"] = {"Ngiemboon"}, ["nni"] = {"North Nuaulu"}, ["nnj"] = {"Nyangatom"}, ["nnk"] = {"Nankina"}, ["nnl"] = {"Northern Rengma Naga"}, ["nnm"] = {"Namia"}, ["nnn"] = {"Ngete"}, ["nnp"] = {"Wancho Naga"}, ["nnq"] = {"Ngindo"}, ["nnr"] = {"Narungga"}, ["nnt"] = {"Nanticoke"}, ["nnu"] = {"Dwang"}, ["nnv"] = {"Nugunu (Australia)"}, ["nnw"] = {"Southern Nuni"}, ["nny"] = {"Nyangga"}, ["nnz"] = {"Nda'nda'"}, ["noa"] = {"Woun Meu"}, ["noc"] = {"Nuk"}, ["nod"] = {"Northern Thai"}, ["noe"] = {"Nimadi"}, ["nof"] = {"Nomane"}, ["nog"] = {"Ногай"}, ["noh"] = {"Nomu"}, ["noi"] = {"Noiri"}, ["noj"] = {"Nonuya"}, ["nok"] = {"Nooksack"}, ["nol"] = {"Nomlaki"}, ["nom"] = {"Nocamán"}, ["non"] = {"Эртний Скандинав"}, ["nop"] = {"Numanggang"}, ["noq"] = {"Ngongo"}, ["nos"] = {"Eastern Nisu"}, ["not"] = {"Nomatsiguenga"}, ["nou"] = {"Ewage-Notu"}, ["nov"] = {"Novial"}, ["now"] = {"Nyambo"}, ["noy"] = {"Noy"}, ["noz"] = {"Nayi"}, ["npa"] = {"Nar Phu"}, ["npb"] = {"Nupbikha"}, ["npg"] = {"Ponyo-Gongwang Naga"}, ["nph"] = {"Phom Naga"}, ["npi"] = {"Nepali (individual language)"}, ["npl"] = {"Southeastern Puebla Nahuatl"}, ["npn"] = {"Mondropolon"}, ["npo"] = {"Pochuri Naga"}, ["nps"] = {"Nipsan"}, ["npu"] = {"Puimei Naga"}, ["npx"] = {"Noipx"}, ["npy"] = {"Napu"}, ["nqg"] = {"Southern Nago"}, ["nqk"] = {"Kura Ede Nago"}, ["nql"] = {"Ngendelengo"}, ["nqm"] = {"Ndom"}, ["nqn"] = {"Nen"}, ["nqo"] = {"Нко", "Нко"}, ["nqq"] = {"Kyan-Karyaw Naga"}, ["nqt"] = {"Nteng"}, ["nqy"] = {"Akyaung Ari Naga"}, ["nra"] = {"Ngom"}, ["nrb"] = {"Nara"}, ["nrc"] = {"Noric"}, ["nre"] = {"Southern Rengma Naga"}, ["nrf"] = {"Jèrriais", "Guernésiais"}, ["nrg"] = {"Narango"}, ["nri"] = {"Chokri Naga"}, ["nrk"] = {"Ngarla"}, ["nrl"] = {"Ngarluma"}, ["nrm"] = {"Narom"}, ["nrn"] = {"Norn"}, ["nrp"] = {"North Picene"}, ["nrr"] = {"Norra", "Nora"}, ["nrt"] = {"Northern Kalapuya"}, ["nru"] = {"Narua"}, ["nrx"] = {"Ngurmbur"}, ["nrz"] = {"Lala"}, ["nsa"] = {"Sangtam Naga"}, ["nsb"] = {"Lower Nossob"}, ["nsc"] = {"Nshi"}, ["nsd"] = {"Southern Nisu"}, ["nse"] = {"Nsenga"}, ["nsf"] = {"Northwestern Nisu"}, ["nsg"] = {"Ngasa"}, ["nsh"] = {"Ngoshie"}, ["nsi"] = {"Nigerian Sign Language"}, ["nsk"] = {"Naskapi"}, ["nsl"] = {"Norwegian Sign Language"}, ["nsm"] = {"Sumi Naga"}, ["nsn"] = {"Nehan"}, ["nso"] = {"Педи", "Хойд Сото", "Сепеди"}, ["nsp"] = {"Nepalese Sign Language"}, ["nsq"] = {"Northern Sierra Miwok"}, ["nsr"] = {"Maritime Sign Language"}, ["nss"] = {"Nali"}, ["nst"] = {"Tase Naga"}, ["nsu"] = {"Sierra Negra Nahuatl"}, ["nsv"] = {"Southwestern Nisu"}, ["nsw"] = {"Navut"}, ["nsx"] = {"Nsongo"}, ["nsy"] = {"Nasal"}, ["nsz"] = {"Nisenan"}, ["ntd"] = {"Northern Tidung"}, ["nte"] = {"Nathembo"}, ["ntg"] = {"Ngantangarra"}, ["nti"] = {"Natioro"}, ["ntj"] = {"Ngaanyatjarra"}, ["ntk"] = {"Ikoma-Nata-Isenye"}, ["ntm"] = {"Nateni"}, ["nto"] = {"Ntomba"}, ["ntp"] = {"Northern Tepehuan"}, ["ntr"] = {"Delo"}, ["ntu"] = {"Natügu"}, ["ntw"] = {"Nottoway"}, ["ntx"] = {"Tangkhul Naga (Myanmar)"}, ["nty"] = {"Mantsi"}, ["ntz"] = {"Natanzi"}, ["nua"] = {"Yuanga"}, ["nub"] = {"Nubian languages"}, ["nuc"] = {"Nukuini"}, ["nud"] = {"Ngala"}, ["nue"] = {"Ngundu"}, ["nuf"] = {"Nusu"}, ["nug"] = {"Nungali"}, ["nuh"] = {"Ndunda"}, ["nui"] = {"Ngumbi"}, ["nuj"] = {"Nyole"}, ["nuk"] = {"Nuu-chah-nulth", "Nuuchahnulth"}, ["nul"] = {"Nusa Laut"}, ["num"] = {"Niuafo'ou"}, ["nun"] = {"Anong"}, ["nuo"] = {"Nguôn"}, ["nup"] = {"Nupe-Nupe-Tako"}, ["nuq"] = {"Nukumanu"}, ["nur"] = {"Nukuria"}, ["nus"] = {"Nuer"}, ["nut"] = {"Nung (Viet Nam)"}, ["nuu"] = {"Ngbundu"}, ["nuv"] = {"Northern Nuni"}, ["nuw"] = {"Nguluwan"}, ["nux"] = {"Mehek"}, ["nuy"] = {"Nunggubuyu"}, ["nuz"] = {"Tlamacazapa Nahuatl"}, ["nvh"] = {"Nasarian"}, ["nvm"] = {"Namiae"}, ["nvo"] = {"Nyokon"}, ["nwa"] = {"Nawathinehena"}, ["nwb"] = {"Nyabwa"}, ["nwc"] = {"Classical Newari", "Classical Nepal Bhasa", "Old Newari"}, ["nwe"] = {"Ngwe"}, ["nwg"] = {"Ngayawung"}, ["nwi"] = {"Southwest Tanna"}, ["nwm"] = {"Nyamusa-Molo"}, ["nwo"] = {"Nauo"}, ["nwr"] = {"Nawaru"}, ["nwx"] = {"Middle Newar"}, ["nwy"] = {"Nottoway-Meherrin"}, ["nxa"] = {"Nauete"}, ["nxd"] = {"Ngando (Democratic Republic of Congo)"}, ["nxe"] = {"Nage"}, ["nxg"] = {"Ngad'a"}, ["nxi"] = {"Nindi"}, ["nxk"] = {"Koki Naga"}, ["nxl"] = {"South Nuaulu"}, ["nxm"] = {"Numidian"}, ["nxn"] = {"Ngawun"}, ["nxo"] = {"Ndambomo"}, ["nxq"] = {"Naxi"}, ["nxr"] = {"Ninggerum"}, ["nxx"] = {"Nafri"}, ["nyb"] = {"Nyangbo"}, ["nyc"] = {"Nyanga-li"}, ["nyd"] = {"Nyore", "Olunyole"}, ["nye"] = {"Nyengo"}, ["nyf"] = {"Giryama", "Kigiryama"}, ["nyg"] = {"Nyindu"}, ["nyh"] = {"Nyikina"}, ["nyi"] = {"Ama (Sudan)"}, ["nyj"] = {"Nyanga"}, ["nyk"] = {"Nyaneka"}, ["nyl"] = {"Nyeu"}, ["nym"] = {"Nyamwezi"}, ["nyn"] = {"Nyankole"}, ["nyo"] = {"Nyoro"}, ["nyp"] = {"Nyang'i"}, ["nyq"] = {"Nayini"}, ["nyr"] = {"Nyiha (Malawi)"}, ["nys"] = {"Nyungar"}, ["nyt"] = {"Nyawaygi"}, ["nyu"] = {"Nyungwe"}, ["nyv"] = {"Nyulnyul"}, ["nyw"] = {"Nyaw"}, ["nyx"] = {"Nganyaywana"}, ["nyy"] = {"Nyakyusa-Ngonde"}, ["nza"] = {"Tigon Mbembe"}, ["nzb"] = {"Njebi"}, ["nzd"] = {"Nzadi"}, ["nzi"] = {"Nzima"}, ["nzk"] = {"Nzakara"}, ["nzm"] = {"Zeme Naga"}, ["nzs"] = {"New Zealand Sign Language"}, ["nzu"] = {"Teke-Nzikou"}, ["nzy"] = {"Nzakambay"}, ["nzz"] = {"Nanga Dama Dogon"}, ["oaa"] = {"Orok"}, ["oac"] = {"Oroch"}, ["oar"] = {"Old Aramaic (up to 700 BCE)", "Ancient Aramaic (up to 700 BCE)"}, ["oav"] = {"Old Avar"}, ["obi"] = {"Obispeño"}, ["obk"] = {"Southern Bontok"}, ["obl"] = {"Oblo"}, ["obm"] = {"Moabite"}, ["obo"] = {"Obo Manobo"}, ["obr"] = {"Old Burmese"}, ["obt"] = {"Old Breton"}, ["obu"] = {"Obulom"}, ["oca"] = {"Ocaina"}, ["och"] = {"Old Chinese"}, ["ocm"] = {"Old Cham"}, ["oco"] = {"Old Cornish"}, ["ocu"] = {"Atzingo Matlatzinca"}, ["oda"] = {"Odut"}, ["odk"] = {"Od"}, ["odt"] = {"Old Dutch"}, ["odu"] = {"Odual"}, ["ofo"] = {"Ofo"}, ["ofs"] = {"Old Frisian"}, ["ofu"] = {"Efutop"}, ["ogb"] = {"Ogbia"}, ["ogc"] = {"Ogbah"}, ["oge"] = {"Old Georgian"}, ["ogg"] = {"Ogbogolo"}, ["ogo"] = {"Khana"}, ["ogu"] = {"Ogbronuagum"}, ["oht"] = {"Old Hittite"}, ["ohu"] = {"Old Hungarian"}, ["oia"] = {"Oirata"}, ["oin"] = {"Inebu One"}, ["ojb"] = {"Northwestern Ojibwa"}, ["ojc"] = {"Central Ojibwa"}, ["ojg"] = {"Eastern Ojibwa"}, ["ojp"] = {"Old Japanese"}, ["ojs"] = {"Severn Ojibwa"}, ["ojv"] = {"Ontong Java"}, ["ojw"] = {"Western Ojibwa"}, ["oka"] = {"Okanagan"}, ["okb"] = {"Okobo"}, ["okc"] = {"Kobo"}, ["okd"] = {"Okodia"}, ["oke"] = {"Okpe (Southwestern Edo)"}, ["okg"] = {"Koko Babangk"}, ["okh"] = {"Koresh-e Rostam"}, ["oki"] = {"Okiek"}, ["okj"] = {"Oko-Juwoi"}, ["okk"] = {"Kwamtim One"}, ["okl"] = {"Old Kentish Sign Language"}, ["okm"] = {"Middle Korean (10th-16th cent.)"}, ["okn"] = {"Oki-No-Erabu"}, ["oko"] = {"Old Korean (3rd-9th cent.)"}, ["okr"] = {"Kirike"}, ["oks"] = {"Oko-Eni-Osayen"}, ["oku"] = {"Oku"}, ["okv"] = {"Orokaiva"}, ["okx"] = {"Okpe (Northwestern Edo)"}, ["okz"] = {"Old Khmer"}, ["ola"] = {"Walungge"}, ["old"] = {"Mochi"}, ["ole"] = {"Olekha"}, ["olk"] = {"Olkol"}, ["olm"] = {"Oloma"}, ["olo"] = {"Livvi"}, ["olr"] = {"Olrat"}, ["olt"] = {"Old Lithuanian"}, ["olu"] = {"Kuvale"}, ["oma"] = {"Omaha-Ponca"}, ["omb"] = {"East Ambae"}, ["omc"] = {"Mochica"}, ["omg"] = {"Omagua"}, ["omi"] = {"Omi"}, ["omk"] = {"Omok"}, ["oml"] = {"Ombo"}, ["omn"] = {"Minoan"}, ["omo"] = {"Utarmbung"}, ["omp"] = {"Old Manipuri"}, ["omq"] = {"Oto-Manguean languages"}, ["omr"] = {"Old Marathi"}, ["omt"] = {"Omotik"}, ["omu"] = {"Omurano"}, ["omv"] = {"Omotic languages"}, ["omw"] = {"South Tairora"}, ["omx"] = {"Old Mon"}, ["omy"] = {"Old Malay"}, ["ona"] = {"Ona"}, ["onb"] = {"Lingao"}, ["one"] = {"Oneida"}, ["ong"] = {"Olo"}, ["oni"] = {"Onin"}, ["onj"] = {"Onjob"}, ["onk"] = {"Kabore One"}, ["onn"] = {"Onobasulu"}, ["ono"] = {"Onondaga"}, ["onp"] = {"Sartang"}, ["onr"] = {"Northern One"}, ["ons"] = {"Ono"}, ["ont"] = {"Ontenu"}, ["onu"] = {"Unua"}, ["onw"] = {"Old Nubian"}, ["onx"] = {"Onin Based Pidgin"}, ["ood"] = {"Тохоно Оодхам"}, ["oog"] = {"Ong"}, ["oon"] = {"Önge"}, ["oor"] = {"Oorlams"}, ["oos"] = {"Old Ossetic"}, ["opa"] = {"Okpamheri"}, ["opk"] = {"Kopkaka"}, ["opm"] = {"Oksapmin"}, ["opo"] = {"Opao"}, ["opt"] = {"Opata"}, ["opy"] = {"Ofayé"}, ["ora"] = {"Oroha"}, ["orc"] = {"Orma"}, ["ore"] = {"Orejón"}, ["org"] = {"Oring"}, ["orh"] = {"Орчон"}, ["orn"] = {"Orang Kanaq"}, ["oro"] = {"Orokolo"}, ["orr"] = {"Oruma"}, ["ors"] = {"Orang Seletar"}, ["ort"] = {"Adivasi Oriya"}, ["oru"] = {"Ormuri"}, ["orv"] = {"Эртний Орос"}, ["orw"] = {"Oro Win"}, ["orx"] = {"Oro"}, ["ory"] = {"Odia (individual language)", "Oriya (individual language)"}, ["orz"] = {"Ormu"}, ["osa"] = {"Osage"}, ["osc"] = {"Oscan"}, ["osi"] = {"Osing"}, ["osn"] = {"Old Sundanese"}, ["oso"] = {"Ososo"}, ["osp"] = {"Old Spanish"}, ["ost"] = {"Osatu"}, ["osu"] = {"Southern One"}, ["osx"] = {"Old Saxon"}, ["ota"] = {"Османы Турк (1500-1928)"}, ["otb"] = {"Old Tibetan"}, ["otd"] = {"Ot Danum"}, ["ote"] = {"Mezquital Otomi"}, ["oti"] = {"Oti"}, ["otk"] = {"Эртний Түрэг"}, ["otl"] = {"Tilapa Otomi"}, ["otm"] = {"Eastern Highland Otomi"}, ["otn"] = {"Tenango Otomi"}, ["oto"] = {"Отоми хэлнүүд"}, ["otq"] = {"Querétaro Otomi"}, ["otr"] = {"Otoro"}, ["ots"] = {"Estado de México Otomi"}, ["ott"] = {"Temoaya Otomi"}, ["otu"] = {"Otuke"}, ["otw"] = {"Ottawa"}, ["otx"] = {"Texcatepec Otomi"}, ["oty"] = {"Old Tamil"}, ["otz"] = {"Ixtenco Otomi"}, ["oua"] = {"Tagargrent"}, ["oub"] = {"Glio-Oubi"}, ["oue"] = {"Oune"}, ["oui"] = {"Old Uighur"}, ["oum"] = {"Ouma"}, ["ovd"] = {"Elfdalian", "Övdalian"}, ["owi"] = {"Owiniga"}, ["owl"] = {"Old Welsh"}, ["oyb"] = {"Oy"}, ["oyd"] = {"Oyda"}, ["oym"] = {"Wayampi"}, ["oyy"] = {"Oya'oya"}, ["ozm"] = {"Koonzime"}, ["paa"] = {"Papuan languages"}, ["pab"] = {"Parecís"}, ["pac"] = {"Pacoh"}, ["pad"] = {"Paumarí"}, ["pae"] = {"Pagibete"}, ["paf"] = {"Paranawát"}, ["pag"] = {"Pangasinan"}, ["pah"] = {"Tenharim"}, ["pai"] = {"Pe"}, ["pak"] = {"Parakanã"}, ["pal"] = {"Pahlavi"}, ["pam"] = {"Пампанга", "Капампанган"}, ["pao"] = {"Northern Paiute"}, ["pap"] = {"Папиаменто"}, ["paq"] = {"Parya"}, ["par"] = {"Panamint", "Timbisha"}, ["pas"] = {"Papasena"}, ["pau"] = {"Палау"}, ["pav"] = {"Pakaásnovos"}, ["paw"] = {"Pawnee"}, ["pax"] = {"Pankararé"}, ["pay"] = {"Pech"}, ["paz"] = {"Pankararú"}, ["pbb"] = {"Páez"}, ["pbc"] = {"Patamona"}, ["pbe"] = {"Mezontla Popoloca"}, ["pbf"] = {"Coyotepec Popoloca"}, ["pbg"] = {"Paraujano"}, ["pbh"] = {"E'ñapa Woromaipu"}, ["pbi"] = {"Parkwa"}, ["pbl"] = {"Mak (Nigeria)"}, ["pbm"] = {"Puebla Mazatec"}, ["pbn"] = {"Kpasam"}, ["pbo"] = {"Papel"}, ["pbp"] = {"Badyara"}, ["pbr"] = {"Pangwa"}, ["pbs"] = {"Central Pame"}, ["pbt"] = {"Southern Pashto"}, ["pbu"] = {"Northern Pashto"}, ["pbv"] = {"Pnar"}, ["pby"] = {"Pyu (Papua New Guinea)"}, ["pca"] = {"Santa Inés Ahuatempan Popoloca"}, ["pcb"] = {"Pear"}, ["pcc"] = {"Bouyei"}, ["pcd"] = {"Picard"}, ["pce"] = {"Ruching Palaung"}, ["pcf"] = {"Paliyan"}, ["pcg"] = {"Paniya"}, ["pch"] = {"Pardhan"}, ["pci"] = {"Duruwa"}, ["pcj"] = {"Parenga"}, ["pck"] = {"Paite Chin"}, ["pcl"] = {"Pardhi"}, ["pcm"] = {"Nigerian Pidgin"}, ["pcn"] = {"Piti"}, ["pcp"] = {"Pacahuara"}, ["pcw"] = {"Pyapun"}, ["pda"] = {"Anam"}, ["pdc"] = {"Pennsylvania German"}, ["pdi"] = {"Pa Di"}, ["pdn"] = {"Podena", "Fedan"}, ["pdo"] = {"Padoe"}, ["pdt"] = {"Plautdietsch"}, ["pdu"] = {"Kayan"}, ["pea"] = {"Peranakan Indonesian"}, ["peb"] = {"Eastern Pomo"}, ["ped"] = {"Mala (Papua New Guinea)"}, ["pee"] = {"Taje"}, ["pef"] = {"Northeastern Pomo"}, ["peg"] = {"Pengo"}, ["peh"] = {"Баоань"}, ["pei"] = {"Chichimeca-Jonaz"}, ["pej"] = {"Northern Pomo"}, ["pek"] = {"Penchal"}, ["pel"] = {"Pekal"}, ["pem"] = {"Phende"}, ["peo"] = {"Old Persian (ca. 600-400 B.C.)"}, ["pep"] = {"Kunja"}, ["peq"] = {"Southern Pomo"}, ["pes"] = {"Iranian Persian"}, ["pev"] = {"Pémono"}, ["pex"] = {"Petats"}, ["pey"] = {"Petjo"}, ["pez"] = {"Eastern Penan"}, ["pfa"] = {"Pááfang"}, ["pfe"] = {"Pere"}, ["pfl"] = {"Пфальц"}, ["pga"] = {"Sudanese Creole Arabic"}, ["pgd"] = {"Gāndhārī"}, ["pgg"] = {"Pangwali"}, ["pgi"] = {"Pagi"}, ["pgk"] = {"Rerep"}, ["pgl"] = {"Primitive Irish"}, ["pgn"] = {"Paelignian"}, ["pgs"] = {"Pangseng"}, ["pgu"] = {"Pagu"}, ["pgz"] = {"Papua New Guinean Sign Language"}, ["pha"] = {"Pa-Hng"}, ["phd"] = {"Phudagi"}, ["phg"] = {"Phuong"}, ["phh"] = {"Phukha"}, ["phi"] = {"Philippine languages"}, ["phk"] = {"Phake"}, ["phl"] = {"Phalura", "Palula"}, ["phm"] = {"Phimbi"}, ["phn"] = {"Phoenician"}, ["pho"] = {"Phunoi"}, ["phq"] = {"Phana'"}, ["phr"] = {"Pahari-Potwari"}, ["pht"] = {"Phu Thai"}, ["phu"] = {"Phuan"}, ["phv"] = {"Pahlavani"}, ["phw"] = {"Phangduwali"}, ["pia"] = {"Pima Bajo"}, ["pib"] = {"Yine"}, ["pic"] = {"Pinji"}, ["pid"] = {"Piaroa"}, ["pie"] = {"Piro"}, ["pif"] = {"Pingelapese"}, ["pig"] = {"Pisabo"}, ["pih"] = {"Pitcairn-Norfolk"}, ["pii"] = {"Pini"}, ["pij"] = {"Pijao"}, ["pil"] = {"Yom"}, ["pim"] = {"Powhatan"}, ["pin"] = {"Piame"}, ["pio"] = {"Piapoco"}, ["pip"] = {"Pero"}, ["pir"] = {"Piratapuyo"}, ["pis"] = {"Pijin"}, ["pit"] = {"Pitta Pitta"}, ["piu"] = {"Pintupi-Luritja"}, ["piv"] = {"Pileni", "Vaeakau-Taumako"}, ["piw"] = {"Pimbwe"}, ["pix"] = {"Piu"}, ["piy"] = {"Piya-Kwonci"}, ["piz"] = {"Pije"}, ["pjt"] = {"Pitjantjatjara"}, ["pka"] = {"Ardhamāgadhī Prākrit"}, ["pkb"] = {"Pokomo", "Kipfokomo"}, ["pkc"] = {"Paekche"}, ["pkg"] = {"Pak-Tong"}, ["pkh"] = {"Pankhu"}, ["pkn"] = {"Pakanha"}, ["pko"] = {"Pökoot"}, ["pkp"] = {"Pukapuka"}, ["pkr"] = {"Attapady Kurumba"}, ["pks"] = {"Pakistan Sign Language"}, ["pkt"] = {"Maleng"}, ["pku"] = {"Paku"}, ["pla"] = {"Miani"}, ["plb"] = {"Polonombauk"}, ["plc"] = {"Central Palawano"}, ["pld"] = {"Polari"}, ["ple"] = {"Palu'e"}, ["plf"] = {"Central Malayo-Polynesian languages"}, ["plg"] = {"Pilagá"}, ["plh"] = {"Paulohi"}, ["plj"] = {"Polci"}, ["plk"] = {"Kohistani Shina"}, ["pll"] = {"Shwe Palaung"}, ["pln"] = {"Palenquero"}, ["plo"] = {"Oluta Popoluca"}, ["plq"] = {"Palaic"}, ["plr"] = {"Palaka Senoufo"}, ["pls"] = {"San Marcos Tlacoyalco Popoloca", "San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"}, ["plt"] = {"Plateau Malagasy"}, ["plu"] = {"Palikúr"}, ["plv"] = {"Southwest Palawano"}, ["plw"] = {"Brooke's Point Palawano"}, ["ply"] = {"Bolyu"}, ["plz"] = {"Paluan"}, ["pma"] = {"Paama"}, ["pmb"] = {"Pambia"}, ["pmd"] = {"Pallanganmiddang"}, ["pme"] = {"Pwaamei"}, ["pmf"] = {"Pamona"}, ["pmh"] = {"Māhārāṣṭri Prākrit"}, ["pmi"] = {"Northern Pumi"}, ["pmj"] = {"Southern Pumi"}, ["pmk"] = {"Pamlico"}, ["pml"] = {"Lingua Franca"}, ["pmm"] = {"Pomo"}, ["pmn"] = {"Pam"}, ["pmo"] = {"Pom"}, ["pmq"] = {"Northern Pame"}, ["pmr"] = {"Paynamar"}, ["pms"] = {"Пьемонт"}, ["pmt"] = {"Tuamotuan"}, ["pmw"] = {"Plains Miwok"}, ["pmx"] = {"Poumei Naga"}, ["pmy"] = {"Papuan Malay"}, ["pmz"] = {"Southern Pame"}, ["pna"] = {"Punan Bah-Biau"}, ["pnb"] = {"Western Panjabi"}, ["pnc"] = {"Pannei"}, ["pnd"] = {"Mpinda"}, ["pne"] = {"Western Penan"}, ["png"] = {"Pangu", "Pongu"}, ["pnh"] = {"Пенрин"}, ["pni"] = {"Aoheng"}, ["pnj"] = {"Pinjarup"}, ["pnk"] = {"Paunaka"}, ["pnl"] = {"Paleni"}, ["pnm"] = {"Punan Batu 1"}, ["pnn"] = {"Pinai-Hagahai"}, ["pno"] = {"Panobo"}, ["pnp"] = {"Pancana"}, ["pnq"] = {"Pana (Burkina Faso)"}, ["pnr"] = {"Panim"}, ["pns"] = {"Ponosakan"}, ["pnt"] = {"Pontic"}, ["pnu"] = {"Jiongnai Bunu"}, ["pnv"] = {"Pinigura"}, ["pnw"] = {"Banyjima", "Panytyima"}, ["pnx"] = {"Phong-Kniang"}, ["pny"] = {"Pinyin"}, ["pnz"] = {"Pana (Central African Republic)"}, ["poc"] = {"Poqomam"}, ["poe"] = {"San Juan Atzingo Popoloca"}, ["pof"] = {"Poke"}, ["pog"] = {"Potiguára"}, ["poh"] = {"Poqomchi'"}, ["poi"] = {"Highland Popoluca"}, ["pok"] = {"Pokangá"}, ["pom"] = {"Southeastern Pomo"}, ["pon"] = {"Pohnpeian"}, ["poo"] = {"Central Pomo"}, ["pop"] = {"Pwapwâ"}, ["poq"] = {"Texistepec Popoluca"}, ["pos"] = {"Sayula Popoluca"}, ["pot"] = {"Potawatomi"}, ["pov"] = {"Upper Guinea Crioulo"}, ["pow"] = {"San Felipe Otlaltepec Popoloca"}, ["pox"] = {"Polabian"}, ["poy"] = {"Pogolo"}, ["poz"] = {"Malayo-Polynesian languages"}, ["ppe"] = {"Papi"}, ["ppi"] = {"Paipai"}, ["ppk"] = {"Uma"}, ["ppl"] = {"Pipil", "Nicarao"}, ["ppm"] = {"Papuma"}, ["ppn"] = {"Papapana"}, ["ppo"] = {"Folopa"}, ["ppp"] = {"Pelende"}, ["ppq"] = {"Pei"}, ["pps"] = {"San Luís Temalacayuca Popoloca"}, ["ppt"] = {"Pare"}, ["ppu"] = {"Papora"}, ["pqa"] = {"Pa'a"}, ["pqe"] = {"Eastern Malayo-Polynesian languages"}, ["pqm"] = {"Malecite-Passamaquoddy"}, ["pqw"] = {"Western Malayo-Polynesian languages"}, ["pra"] = {"Prakrit languages"}, ["prc"] = {"Parachi"}, ["prd"] = {"Parsi-Dari"}, ["pre"] = {"Principense"}, ["prf"] = {"Paranan"}, ["prg"] = {"Прусс"}, ["prh"] = {"Porohanon"}, ["pri"] = {"Paicî"}, ["prk"] = {"Parauk"}, ["prl"] = {"Peruvian Sign Language"}, ["prm"] = {"Kibiri"}, ["prn"] = {"Prasuni"}, ["pro"] = {"Old Provençal (to 1500)", "Old Occitan (to 1500)"}, ["prp"] = {"Parsi"}, ["prq"] = {"Ashéninka Perené"}, ["prr"] = {"Puri"}, ["prs"] = {"Дари", "Дари Перс"}, ["prt"] = {"Phai"}, ["pru"] = {"Puragi"}, ["prw"] = {"Parawen"}, ["prx"] = {"Purik"}, ["prz"] = {"Providencia Sign Language"}, ["psa"] = {"Asue Awyu"}, ["psc"] = {"Persian Sign Language"}, ["psd"] = {"Plains Indian Sign Language"}, ["pse"] = {"Central Malay"}, ["psg"] = {"Penang Sign Language"}, ["psh"] = {"Southwest Pashai", "Southwest Pashayi"}, ["psi"] = {"Southeast Pashai", "Southeast Pashayi"}, ["psl"] = {"Puerto Rican Sign Language"}, ["psm"] = {"Pauserna"}, ["psn"] = {"Panasuan"}, ["pso"] = {"Polish Sign Language"}, ["psp"] = {"Philippine Sign Language"}, ["psq"] = {"Pasi"}, ["psr"] = {"Portuguese Sign Language"}, ["pss"] = {"Kaulong"}, ["pst"] = {"Central Pashto"}, ["psu"] = {"Sauraseni Prākrit"}, ["psw"] = {"Port Sandwich"}, ["psy"] = {"Piscataway"}, ["pta"] = {"Pai Tavytera"}, ["pth"] = {"Pataxó Hã-Ha-Hãe"}, ["pti"] = {"Pindiini", "Wangkatha"}, ["ptn"] = {"Patani"}, ["pto"] = {"Zo'é"}, ["ptp"] = {"Patep"}, ["ptq"] = {"Pattapu"}, ["ptr"] = {"Piamatsina"}, ["ptt"] = {"Enrekang"}, ["ptu"] = {"Bambam"}, ["ptv"] = {"Port Vato"}, ["ptw"] = {"Pentlatch"}, ["pty"] = {"Pathiya"}, ["pua"] = {"Western Highland Purepecha"}, ["pub"] = {"Purum"}, ["puc"] = {"Punan Merap"}, ["pud"] = {"Punan Aput"}, ["pue"] = {"Puelche"}, ["puf"] = {"Punan Merah"}, ["pug"] = {"Phuie"}, ["pui"] = {"Puinave"}, ["puj"] = {"Punan Tubu"}, ["pum"] = {"Puma"}, ["puo"] = {"Puoc"}, ["pup"] = {"Pulabu"}, ["puq"] = {"Puquina"}, ["pur"] = {"Puruborá"}, ["put"] = {"Putoh"}, ["puu"] = {"Punu"}, ["puw"] = {"Puluwatese"}, ["pux"] = {"Puare"}, ["puy"] = {"Purisimeño"}, ["pwa"] = {"Pawaia"}, ["pwb"] = {"Panawa"}, ["pwg"] = {"Gapapaiwa"}, ["pwi"] = {"Patwin"}, ["pwm"] = {"Molbog"}, ["pwn"] = {"Paiwan"}, ["pwo"] = {"Pwo Western Karen"}, ["pwr"] = {"Powari"}, ["pww"] = {"Pwo Northern Karen"}, ["pxm"] = {"Quetzaltepec Mixe"}, ["pye"] = {"Pye Krumen"}, ["pym"] = {"Fyam"}, ["pyn"] = {"Poyanáwa"}, ["pys"] = {"Paraguayan Sign Language", "Lengua de Señas del Paraguay"}, ["pyu"] = {"Puyuma"}, ["pyx"] = {"Pyu (Myanmar)"}, ["pyy"] = {"Pyen"}, ["pzn"] = {"Para Naga"}, ["qua"] = {"Quapaw"}, ["qub"] = {"Huallaga Huánuco Quechua"}, ["quc"] = {"K'iche'", "Quiché"}, ["qud"] = {"Calderón Highland Quichua"}, ["quf"] = {"Lambayeque Quechua"}, ["qug"] = {"Chimborazo Highland Quichua"}, ["quh"] = {"South Bolivian Quechua"}, ["qui"] = {"Quileute"}, ["quk"] = {"Chachapoyas Quechua"}, ["qul"] = {"North Bolivian Quechua"}, ["qum"] = {"Sipacapense"}, ["qun"] = {"Quinault"}, ["qup"] = {"Southern Pastaza Quechua"}, ["quq"] = {"Quinqui"}, ["qur"] = {"Yanahuanca Pasco Quechua"}, ["qus"] = {"Santiago del Estero Quichua"}, ["quv"] = {"Sacapulteco"}, ["quw"] = {"Tena Lowland Quichua"}, ["qux"] = {"Yauyos Quechua"}, ["quy"] = {"Ayacucho Quechua"}, ["quz"] = {"Cusco Quechua"}, ["qva"] = {"Ambo-Pasco Quechua"}, ["qvc"] = {"Cajamarca Quechua"}, ["qve"] = {"Eastern Apurímac Quechua"}, ["qvh"] = {"Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua"}, ["qvi"] = {"Imbabura Highland Quichua"}, ["qvj"] = {"Loja Highland Quichua"}, ["qvl"] = {"Cajatambo North Lima Quechua"}, ["qvm"] = {"Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua"}, ["qvn"] = {"North Junín Quechua"}, ["qvo"] = {"Napo Lowland Quechua"}, ["qvp"] = {"Pacaraos Quechua"}, ["qvs"] = {"San Martín Quechua"}, ["qvw"] = {"Huaylla Wanca Quechua"}, ["qvy"] = {"Queyu"}, ["qvz"] = {"Northern Pastaza Quichua"}, ["qwa"] = {"Corongo Ancash Quechua"}, ["qwc"] = {"Classical Quechua"}, ["qwe"] = {"Quechuan (family)"}, ["qwh"] = {"Huaylas Ancash Quechua"}, ["qwm"] = {"Kuman (Russia)"}, ["qws"] = {"Sihuas Ancash Quechua"}, ["qwt"] = {"Kwalhioqua-Tlatskanai"}, ["qxa"] = {"Chiquián Ancash Quechua"}, ["qxc"] = {"Chincha Quechua"}, ["qxh"] = {"Panao Huánuco Quechua"}, ["qxl"] = {"Salasaca Highland Quichua"}, ["qxn"] = {"Northern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxo"] = {"Southern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxp"] = {"Puno Quechua"}, ["qxq"] = {"Qashqa'i"}, ["qxr"] = {"Cañar Highland Quichua"}, ["qxs"] = {"Southern Qiang"}, ["qxt"] = {"Santa Ana de Tusi Pasco Quechua"}, ["qxu"] = {"Arequipa-La Unión Quechua"}, ["qxw"] = {"Jauja Wanca Quechua"}, ["qya"] = {"Quenya"}, ["qyp"] = {"Quiripi"}, ["raa"] = {"Dungmali"}, ["rab"] = {"Camling"}, ["rac"] = {"Rasawa"}, ["rad"] = {"Rade"}, ["raf"] = {"Western Meohang"}, ["rag"] = {"Logooli", "Lulogooli"}, ["rah"] = {"Rabha"}, ["rai"] = {"Ramoaaina"}, ["raj"] = {"Rajasthani"}, ["rak"] = {"Tulu-Bohuai"}, ["ral"] = {"Ralte"}, ["ram"] = {"Canela"}, ["ran"] = {"Riantana"}, ["rao"] = {"Rao"}, ["rap"] = {"Рапануй"}, ["raq"] = {"Saam"}, ["rar"] = {"Rarotongan", "Маори"}, ["ras"] = {"Tegali"}, ["rat"] = {"Razajerdi"}, ["rau"] = {"Raute"}, ["rav"] = {"Sampang"}, ["raw"] = {"Rawang"}, ["rax"] = {"Rang"}, ["ray"] = {"Rapa"}, ["raz"] = {"Rahambuu"}, ["rbb"] = {"Rumai Palaung"}, ["rbk"] = {"Northern Bontok"}, ["rbl"] = {"Miraya Bikol"}, ["rbp"] = {"Barababaraba"}, ["rcf"] = {"Réunion Creole French"}, ["rdb"] = {"Rudbari"}, ["rea"] = {"Rerau"}, ["reb"] = {"Rembong"}, ["ree"] = {"Rejang Kayan"}, ["reg"] = {"Kara (Tanzania)"}, ["rei"] = {"Reli"}, ["rej"] = {"Rejang"}, ["rel"] = {"Rendille"}, ["rem"] = {"Remo"}, ["ren"] = {"Rengao"}, ["rer"] = {"Rer Bare"}, ["res"] = {"Reshe"}, ["ret"] = {"Retta"}, ["rey"] = {"Reyesano"}, ["rga"] = {"Roria"}, ["rge"] = {"Romano-Greek"}, ["rgk"] = {"Rangkas"}, ["rgn"] = {"Romagnol"}, ["rgr"] = {"Resígaro"}, ["rgs"] = {"Southern Roglai"}, ["rgu"] = {"Ringgou"}, ["rhg"] = {"Rohingya"}, ["rhp"] = {"Yahang"}, ["ria"] = {"Riang (India)"}, ["rif"] = {"Tarifit"}, ["ril"] = {"Riang Lang", "Riang (Myanmar)"}, ["rim"] = {"Nyaturu"}, ["rin"] = {"Nungu"}, ["rir"] = {"Ribun"}, ["rit"] = {"Ritharrngu"}, ["riu"] = {"Riung"}, ["rjg"] = {"Rajong"}, ["rji"] = {"Raji"}, ["rjs"] = {"Rajbanshi"}, ["rka"] = {"Kraol"}, ["rkb"] = {"Rikbaktsa"}, ["rkh"] = {"Rakahanga-Manihiki"}, ["rki"] = {"Rakhine"}, ["rkm"] = {"Marka"}, ["rkt"] = {"Rangpuri", "Kamta"}, ["rkw"] = {"Arakwal"}, ["rma"] = {"Rama"}, ["rmb"] = {"Rembarrnga"}, ["rmc"] = {"Carpathian Romani"}, ["rmd"] = {"Traveller Danish"}, ["rme"] = {"Angloromani"}, ["rmf"] = {"Kalo Finnish Romani"}, ["rmg"] = {"Traveller Norwegian"}, ["rmh"] = {"Murkim"}, ["rmi"] = {"Lomavren"}, ["rmk"] = {"Romkun"}, ["rml"] = {"Baltic Romani"}, ["rmm"] = {"Roma"}, ["rmn"] = {"Balkan Romani"}, ["rmo"] = {"Sinte Romani"}, ["rmp"] = {"Rempi"}, ["rmq"] = {"Caló"}, ["rms"] = {"Romanian Sign Language"}, ["rmt"] = {"Domari"}, ["rmu"] = {"Tavringer Romani"}, ["rmv"] = {"Romanova"}, ["rmw"] = {"Welsh Romani"}, ["rmx"] = {"Romam"}, ["rmy"] = {"Vlax Romani"}, ["rmz"] = {"Marma"}, ["rnd"] = {"Ruund"}, ["rng"] = {"Ronga"}, ["rnl"] = {"Ranglong"}, ["rnn"] = {"Roon"}, ["rnp"] = {"Rongpo"}, ["rnr"] = {"Nari Nari"}, ["rnw"] = {"Rungwa"}, ["roa"] = {"Romance languages"}, ["rob"] = {"Tae'"}, ["roc"] = {"Cacgia Roglai"}, ["rod"] = {"Rogo"}, ["roe"] = {"Ronji"}, ["rof"] = {"Rombo"}, ["rog"] = {"Northern Roglai"}, ["rol"] = {"Romblomanon"}, ["rom"] = {"Romany"}, ["roo"] = {"Rotokas"}, ["rop"] = {"Kriol"}, ["ror"] = {"Rongga"}, ["rou"] = {"Runga"}, ["row"] = {"Dela-Oenale"}, ["rpn"] = {"Repanbitip"}, ["rpt"] = {"Rapting"}, ["rri"] = {"Ririo"}, ["rro"] = {"Waima"}, ["rrt"] = {"Arritinngithigh"}, ["rsb"] = {"Romano-Serbian"}, ["rsl"] = {"Russian Sign Language"}, ["rsm"] = {"Miriwoong Sign Language"}, ["rtc"] = {"Rungtu Chin"}, ["rth"] = {"Ratahan"}, ["rtm"] = {"Rotuman"}, ["rts"] = {"Yurats"}, ["rtw"] = {"Rathawi"}, ["rub"] = {"Gungu"}, ["ruc"] = {"Ruuli"}, ["rue"] = {"Русин"}, ["ruf"] = {"Luguru"}, ["rug"] = {"Roviana"}, ["ruh"] = {"Ruga"}, ["rui"] = {"Rufiji"}, ["ruk"] = {"Che"}, ["ruo"] = {"Istro Romanian"}, ["rup"] = {"Macedo-Romanian", "Aromanian", "Arumanian"}, ["ruq"] = {"Megleno Romanian"}, ["rut"] = {"Рутуль"}, ["ruu"] = {"Lanas Lobu"}, ["ruy"] = {"Mala (Nigeria)"}, ["ruz"] = {"Ruma"}, ["rwa"] = {"Rawo"}, ["rwk"] = {"Rwa"}, ["rwl"] = {"Ruwila"}, ["rwm"] = {"Amba (Uganda)"}, ["rwo"] = {"Rawa"}, ["rwr"] = {"Marwari (India)"}, ["rxd"] = {"Ngardi"}, ["rxw"] = {"Karuwali", "Garuwali"}, ["ryn"] = {"Northern Amami-Oshima"}, ["rys"] = {"Yaeyama"}, ["ryu"] = {"Төв Окинава"}, ["rzh"] = {"Rāziḥī"}, ["saa"] = {"Saba"}, ["sab"] = {"Buglere"}, ["sac"] = {"Meskwaki"}, ["sad"] = {"Sandawe"}, ["sae"] = {"Sabanê"}, ["saf"] = {"Safaliba"}, ["sah"] = {"Якут"}, ["sai"] = {"South American Indian languages"}, ["saj"] = {"Sahu"}, ["sak"] = {"Sake"}, ["sal"] = {"Salishan languages"}, ["sam"] = {"Samaritan Aramaic"}, ["sao"] = {"Sause"}, ["saq"] = {"Samburu"}, ["sar"] = {"Saraveca"}, ["sas"] = {"Sasak"}, ["sat"] = {"Santali"}, ["sau"] = {"Saleman"}, ["sav"] = {"Saafi-Saafi"}, ["saw"] = {"Sawi"}, ["sax"] = {"Sa"}, ["say"] = {"Saya"}, ["saz"] = {"Saurashtra"}, ["sba"] = {"Ngambay"}, ["sbb"] = {"Simbo"}, ["sbc"] = {"Kele (Papua New Guinea)"}, ["sbd"] = {"Southern Samo"}, ["sbe"] = {"Saliba"}, ["sbf"] = {"Chabu", "Shabo"}, ["sbg"] = {"Seget"}, ["sbh"] = {"Sori-Harengan"}, ["sbi"] = {"Seti"}, ["sbj"] = {"Surbakhal"}, ["sbk"] = {"Safwa"}, ["sbl"] = {"Botolan Sambal"}, ["sbm"] = {"Sagala"}, ["sbn"] = {"Sindhi Bhil"}, ["sbo"] = {"Sabüm"}, ["sbp"] = {"Sangu (Tanzania)"}, ["sbq"] = {"Sileibi"}, ["sbr"] = {"Sembakung Murut"}, ["sbs"] = {"Subiya"}, ["sbt"] = {"Kimki"}, ["sbu"] = {"Stod Bhoti"}, ["sbv"] = {"Sabine"}, ["sbw"] = {"Simba"}, ["sbx"] = {"Seberuang"}, ["sby"] = {"Soli"}, ["sbz"] = {"Sara Kaba"}, ["scb"] = {"Chut"}, ["sce"] = {"Дуншян"}, ["scf"] = {"San Miguel Creole French"}, ["scg"] = {"Sanggau"}, ["sch"] = {"Sakachep"}, ["sci"] = {"Sri Lankan Creole Malay"}, ["sck"] = {"Sadri"}, ["scl"] = {"Shina"}, ["scn"] = {"Сицили"}, ["sco"] = {"Скот"}, ["scp"] = {"Hyolmo", "Helambu Sherpa"}, ["scq"] = {"Sa'och"}, ["scs"] = {"North Slavey"}, ["sct"] = {"Southern Katang"}, ["scu"] = {"Shumcho"}, ["scv"] = {"Sheni"}, ["scw"] = {"Sha"}, ["scx"] = {"Sicel"}, ["sda"] = {"Toraja-Sa'dan"}, ["sdb"] = {"Shabak"}, ["sdc"] = {"Sassarese Sardinian"}, ["sde"] = {"Surubu"}, ["sdf"] = {"Sarli"}, ["sdg"] = {"Savi"}, ["sdh"] = {"Southern Kurdish"}, ["sdj"] = {"Suundi"}, ["sdk"] = {"Sos Kundi"}, ["sdl"] = {"Saudi Arabian Sign Language"}, ["sdn"] = {"Gallurese Sardinian"}, ["sdo"] = {"Bukar-Sadung Bidayuh"}, ["sdp"] = {"Sherdukpen"}, ["sdq"] = {"Semandang"}, ["sdr"] = {"Oraon Sadri"}, ["sds"] = {"Sened"}, ["sdt"] = {"Shuadit"}, ["sdu"] = {"Sarudu"}, ["sdv"] = {"Eastern Sudanic languages"}, ["sdx"] = {"Sibu Melanau"}, ["sdz"] = {"Sallands"}, ["sea"] = {"Semai"}, ["seb"] = {"Shempire Senoufo"}, ["sec"] = {"Sechelt"}, ["sed"] = {"Sedang"}, ["see"] = {"Seneca"}, ["sef"] = {"Cebaara Senoufo"}, ["seg"] = {"Segeju"}, ["seh"] = {"Sena"}, ["sei"] = {"Seri"}, ["sej"] = {"Sene"}, ["sek"] = {"Sekani"}, ["sel"] = {"Selkup"}, ["sem"] = {"Semitic languages"}, ["sen"] = {"Nanerigé Sénoufo"}, ["seo"] = {"Suarmin"}, ["sep"] = {"Sìcìté Sénoufo"}, ["seq"] = {"Senara Sénoufo"}, ["ser"] = {"Serrano"}, ["ses"] = {"Koyraboro Senni Songhai"}, ["set"] = {"Sentani"}, ["seu"] = {"Serui-Laut"}, ["sev"] = {"Nyarafolo Senoufo"}, ["sew"] = {"Sewa Bay"}, ["sey"] = {"Secoya"}, ["sez"] = {"Senthang Chin"}, ["sfb"] = {"Langue des signes de Belgique Francophone", "French Belgian Sign Language"}, ["sfe"] = {"Eastern Subanen"}, ["sfm"] = {"Small Flowery Miao"}, ["sfs"] = {"South African Sign Language"}, ["sfw"] = {"Sehwi"}, ["sga"] = {"Old Irish (to 900)"}, ["sgb"] = {"Mag-antsi Ayta"}, ["sgc"] = {"Kipsigis"}, ["sgd"] = {"Surigaonon"}, ["sge"] = {"Segai"}, ["sgg"] = {"Swiss-German Sign Language"}, ["sgh"] = {"Shughni"}, ["sgi"] = {"Suga"}, ["sgj"] = {"Surgujia"}, ["sgk"] = {"Sangkong"}, ["sgm"] = {"Singa"}, ["sgn"] = {"Sign languages"}, ["sgp"] = {"Singpho"}, ["sgr"] = {"Sangisari"}, ["sgs"] = {"Жемайт"}, ["sgt"] = {"Brokpake"}, ["sgu"] = {"Salas"}, ["sgw"] = {"Sebat Bet Gurage"}, ["sgx"] = {"Sierra Leone Sign Language"}, ["sgy"] = {"Sanglechi"}, ["sgz"] = {"Sursurunga"}, ["sha"] = {"Shall-Zwall"}, ["shb"] = {"Ninam"}, ["shc"] = {"Sonde"}, ["shd"] = {"Kundal Shahi"}, ["she"] = {"Sheko"}, ["shg"] = {"Shua"}, ["shh"] = {"Shoshoni"}, ["shi"] = {"Tachelhit"}, ["shj"] = {"Shatt"}, ["shk"] = {"Shilluk"}, ["shl"] = {"Shendu"}, ["shm"] = {"Shahrudi"}, ["shn"] = {"Shan"}, ["sho"] = {"Shanga"}, ["shp"] = {"Shipibo-Conibo"}, ["shq"] = {"Sala"}, ["shr"] = {"Shi"}, ["shs"] = {"Shuswap"}, ["sht"] = {"Shasta"}, ["shu"] = {"Chadian Arabic"}, ["shv"] = {"Shehri"}, ["shw"] = {"Shwai"}, ["shx"] = {"She"}, ["shy"] = {"Tachawit"}, ["shz"] = {"Syenara Senoufo"}, ["sia"] = {"Akkala Sami"}, ["sib"] = {"Sebop"}, ["sid"] = {"Sidamo"}, ["sie"] = {"Simaa"}, ["sif"] = {"Siamou"}, ["sig"] = {"Paasaal"}, ["sih"] = {"Zire", "Sîshëë"}, ["sii"] = {"Shom Peng"}, ["sij"] = {"Numbami"}, ["sik"] = {"Sikiana"}, ["sil"] = {"Tumulung Sisaala"}, ["sim"] = {"Mende (Papua New Guinea)"}, ["sio"] = {"Siouan languages"}, ["sip"] = {"Sikkimese"}, ["siq"] = {"Sonia"}, ["sir"] = {"Siri"}, ["sis"] = {"Siuslaw"}, ["sit"] = {"Sino-Tibetan languages"}, ["siu"] = {"Sinagen"}, ["siv"] = {"Sumariup"}, ["siw"] = {"Siwai"}, ["six"] = {"Sumau"}, ["siy"] = {"Sivandi"}, ["siz"] = {"Siwi"}, ["sja"] = {"Epena"}, ["sjb"] = {"Sajau Basap"}, ["sjd"] = {"Kildin Sami"}, ["sje"] = {"Pite Sami"}, ["sjg"] = {"Assangori"}, ["sjk"] = {"Kemi Sami"}, ["sjl"] = {"Sajalong", "Miji"}, ["sjm"] = {"Mapun"}, ["sjn"] = {"Sindarin"}, ["sjo"] = {"Xibe"}, ["sjp"] = {"Surjapuri"}, ["sjr"] = {"Siar-Lak"}, ["sjs"] = {"Senhaja De Srair"}, ["sjt"] = {"Ter Sami"}, ["sju"] = {"Ume Sami"}, ["sjw"] = {"Shawnee"}, ["ska"] = {"Skagit"}, ["skb"] = {"Saek"}, ["skc"] = {"Ma Manda"}, ["skd"] = {"Southern Sierra Miwok"}, ["ske"] = {"Seke (Vanuatu)"}, ["skf"] = {"Sakirabiá"}, ["skg"] = {"Sakalava Malagasy"}, ["skh"] = {"Sikule"}, ["ski"] = {"Sika"}, ["skj"] = {"Seke (Nepal)"}, ["skm"] = {"Kutong"}, ["skn"] = {"Kolibugan Subanon"}, ["sko"] = {"Seko Tengah"}, ["skp"] = {"Sekapan"}, ["skq"] = {"Sininkere"}, ["skr"] = {"Saraiki", "Seraiki"}, ["sks"] = {"Maia"}, ["skt"] = {"Sakata"}, ["sku"] = {"Sakao"}, ["skv"] = {"Skou"}, ["skw"] = {"Skepi Creole Dutch"}, ["skx"] = {"Seko Padang"}, ["sky"] = {"Sikaiana"}, ["skz"] = {"Sekar"}, ["sla"] = {"Slavic languages"}, ["slc"] = {"Sáliba"}, ["sld"] = {"Sissala"}, ["sle"] = {"Sholaga"}, ["slf"] = {"Swiss-Italian Sign Language"}, ["slg"] = {"Selungai Murut"}, ["slh"] = {"Southern Puget Sound Salish"}, ["sli"] = {"Lower Silesian"}, ["slj"] = {"Salumá"}, ["sll"] = {"Salt-Yui"}, ["slm"] = {"Pangutaran Sama"}, ["sln"] = {"Salinan"}, ["slp"] = {"Lamaholot"}, ["slq"] = {"Salchuq"}, ["slr"] = {"Салар"}, ["sls"] = {"Singapore Sign Language"}, ["slt"] = {"Sila"}, ["slu"] = {"Selaru"}, ["slw"] = {"Sialum"}, ["slx"] = {"Salampasu"}, ["sly"] = {"Selayar"}, ["slz"] = {"Ma'ya"}, ["sma"] = {"Өмнөд Сами"}, ["smb"] = {"Simbari"}, ["smc"] = {"Som"}, ["smd"] = {"Sama"}, ["smf"] = {"Auwe"}, ["smg"] = {"Simbali"}, ["smh"] = {"Samei"}, ["smi"] = {"Sami languages"}, ["smj"] = {"Луле-Сами"}, ["smk"] = {"Bolinao"}, ["sml"] = {"Central Sama"}, ["smm"] = {"Musasa"}, ["smn"] = {"Inari Sami"}, ["smp"] = {"Samaritan"}, ["smq"] = {"Samo"}, ["smr"] = {"Simeulue"}, ["sms"] = {"Skolt Sami"}, ["smt"] = {"Simte"}, ["smu"] = {"Somray"}, ["smv"] = {"Samvedi"}, ["smw"] = {"Sumbawa"}, ["smx"] = {"Samba"}, ["smy"] = {"Semnani"}, ["smz"] = {"Simeku"}, ["snb"] = {"Sebuyau"}, ["snc"] = {"Sinaugoro"}, ["sne"] = {"Bau Bidayuh"}, ["snf"] = {"Noon"}, ["sng"] = {"Sanga (Democratic Republic of Congo)"}, ["sni"] = {"Sensi"}, ["snj"] = {"Riverain Sango"}, ["snk"] = {"Сонинке"}, ["snl"] = {"Sangil"}, ["snm"] = {"Southern Ma'di"}, ["snn"] = {"Siona"}, ["sno"] = {"Snohomish"}, ["snp"] = {"Siane"}, ["snq"] = {"Sangu (Gabon)"}, ["snr"] = {"Sihan"}, ["sns"] = {"South West Bay", "Nahavaq"}, ["snu"] = {"Senggi", "Viid"}, ["snv"] = {"Sa'ban"}, ["snw"] = {"Selee"}, ["snx"] = {"Sam"}, ["sny"] = {"Saniyo-Hiyewe"}, ["snz"] = {"Kou"}, ["soa"] = {"Thai Song"}, ["sob"] = {"Sobei"}, ["soc"] = {"So (Democratic Republic of Congo)"}, ["sod"] = {"Songoora"}, ["soe"] = {"Songomeno"}, ["sog"] = {"Sogdian"}, ["soh"] = {"Aka"}, ["soi"] = {"Sonha"}, ["soj"] = {"Soi"}, ["sok"] = {"Sokoro"}, ["sol"] = {"Solos"}, ["son"] = {"Songhai languages"}, ["soo"] = {"Songo"}, ["sop"] = {"Songe"}, ["soq"] = {"Kanasi"}, ["sor"] = {"Somrai"}, ["sos"] = {"Seeku"}, ["sou"] = {"Southern Thai"}, ["sov"] = {"Sonsorol"}, ["sow"] = {"Sowanda"}, ["sox"] = {"Swo"}, ["soy"] = {"Miyobe"}, ["soz"] = {"Temi"}, ["spb"] = {"Sepa (Indonesia)"}, ["spc"] = {"Sapé"}, ["spd"] = {"Saep"}, ["spe"] = {"Sepa (Papua New Guinea)"}, ["spg"] = {"Sian"}, ["spi"] = {"Saponi"}, ["spk"] = {"Sengo"}, ["spl"] = {"Selepet"}, ["spm"] = {"Akukem"}, ["spn"] = {"Sanapaná"}, ["spo"] = {"Spokane"}, ["spp"] = {"Supyire Senoufo"}, ["spq"] = {"Loreto-Ucayali Spanish"}, ["spr"] = {"Saparua"}, ["sps"] = {"Saposa"}, ["spt"] = {"Spiti Bhoti"}, ["spu"] = {"Sapuan"}, ["spv"] = {"Sambalpuri", "Kosli"}, ["spx"] = {"South Picene"}, ["spy"] = {"Sabaot"}, ["sqa"] = {"Shama-Sambuga"}, ["sqh"] = {"Shau"}, ["sqj"] = {"Albanian languages"}, ["sqk"] = {"Albanian Sign Language"}, ["sqm"] = {"Suma"}, ["sqn"] = {"Susquehannock"}, ["sqo"] = {"Sorkhei"}, ["sqq"] = {"Sou"}, ["sqr"] = {"Siculo Arabic"}, ["sqs"] = {"Sri Lankan Sign Language"}, ["sqt"] = {"Soqotri"}, ["squ"] = {"Squamish"}, ["sqx"] = {"Kufr Qassem Sign Language (KQSL)"}, ["sra"] = {"Saruga"}, ["srb"] = {"Sora"}, ["src"] = {"Logudorese Sardinian"}, ["sre"] = {"Sara"}, ["srf"] = {"Nafi"}, ["srg"] = {"Sulod"}, ["srh"] = {"Sarikoli"}, ["sri"] = {"Siriano"}, ["srk"] = {"Serudung Murut"}, ["srl"] = {"Isirawa"}, ["srm"] = {"Saramaccan"}, ["srn"] = {"Sranan Tongo"}, ["sro"] = {"Campidanese Sardinian"}, ["srq"] = {"Sirionó"}, ["srr"] = {"Serer"}, ["srs"] = {"Sarsi"}, ["srt"] = {"Sauri"}, ["sru"] = {"Suruí"}, ["srv"] = {"Southern Sorsoganon"}, ["srw"] = {"Serua"}, ["srx"] = {"Sirmauri"}, ["sry"] = {"Sera"}, ["srz"] = {"Shahmirzadi"}, ["ssa"] = {"Nilo-Saharan languages"}, ["ssb"] = {"Southern Sama"}, ["ssc"] = {"Suba-Simbiti"}, ["ssd"] = {"Siroi"}, ["sse"] = {"Balangingi", "Bangingih Sama"}, ["ssf"] = {"Thao"}, ["ssg"] = {"Seimat"}, ["ssh"] = {"Shihhi Arabic"}, ["ssi"] = {"Sansi"}, ["ssj"] = {"Sausi"}, ["ssk"] = {"Sunam"}, ["ssl"] = {"Western Sisaala"}, ["ssm"] = {"Semnam"}, ["ssn"] = {"Waata"}, ["sso"] = {"Sissano"}, ["ssp"] = {"Spanish Sign Language"}, ["ssq"] = {"So'a"}, ["ssr"] = {"Swiss-French Sign Language"}, ["sss"] = {"Sô"}, ["sst"] = {"Sinasina"}, ["ssu"] = {"Susuami"}, ["ssv"] = {"Shark Bay"}, ["ssx"] = {"Samberigi"}, ["ssy"] = {"Saho"}, ["ssz"] = {"Sengseng"}, ["sta"] = {"Settla"}, ["stb"] = {"Northern Subanen"}, ["std"] = {"Sentinel"}, ["ste"] = {"Liana-Seti"}, ["stf"] = {"Seta"}, ["stg"] = {"Trieng"}, ["sth"] = {"Shelta"}, ["sti"] = {"Bulo Stieng"}, ["stj"] = {"Matya Samo"}, ["stk"] = {"Arammba"}, ["stl"] = {"Stellingwerfs"}, ["stm"] = {"Setaman"}, ["stn"] = {"Owa"}, ["sto"] = {"Stoney"}, ["stp"] = {"Southeastern Tepehuan"}, ["stq"] = {"Saterfriesisch"}, ["str"] = {"Straits Salish"}, ["sts"] = {"Shumashti"}, ["stt"] = {"Budeh Stieng"}, ["stu"] = {"Samtao"}, ["stv"] = {"Silt'e"}, ["stw"] = {"Satawalese"}, ["sty"] = {"Siberian Tatar"}, ["sua"] = {"Sulka"}, ["sub"] = {"Suku"}, ["suc"] = {"Western Subanon"}, ["sue"] = {"Suena"}, ["sug"] = {"Suganga"}, ["sui"] = {"Suki"}, ["suj"] = {"Shubi"}, ["suk"] = {"Sukuma"}, ["suo"] = {"Bouni"}, ["suq"] = {"Tirmaga-Chai Suri", "Suri"}, ["sur"] = {"Mwaghavul"}, ["sus"] = {"Susu"}, ["sut"] = {"Subtiaba"}, ["suv"] = {"Puroik"}, ["suw"] = {"Sumbwa"}, ["sux"] = {"Sumerian"}, ["suy"] = {"Suyá"}, ["suz"] = {"Sunwar"}, ["sva"] = {"Svan"}, ["svb"] = {"Ulau-Suain"}, ["svc"] = {"Vincentian Creole English"}, ["sve"] = {"Serili"}, ["svk"] = {"Slovakian Sign Language"}, ["svm"] = {"Slavomolisano"}, ["svs"] = {"Savosavo"}, ["svx"] = {"Skalvian"}, ["swb"] = {"Maore Comorian"}, ["swc"] = {"Congo Swahili"}, ["swf"] = {"Sere"}, ["swg"] = {"Шваби"}, ["swh"] = {"Свахили", "Кисвахили"}, ["swi"] = {"Sui"}, ["swj"] = {"Sira"}, ["swk"] = {"Malawi Sena"}, ["swl"] = {"Swedish Sign Language"}, ["swm"] = {"Samosa"}, ["swn"] = {"Sawknah"}, ["swo"] = {"Shanenawa"}, ["swp"] = {"Suau"}, ["swq"] = {"Sharwa"}, ["swr"] = {"Saweru"}, ["sws"] = {"Seluwasan"}, ["swt"] = {"Sawila"}, ["swu"] = {"Suwawa"}, ["swv"] = {"Shekhawati"}, ["sww"] = {"Sowa"}, ["swx"] = {"Suruahá"}, ["swy"] = {"Sarua"}, ["sxb"] = {"Suba"}, ["sxc"] = {"Sicanian"}, ["sxe"] = {"Sighu"}, ["sxg"] = {"Shuhi", "Shixing"}, ["sxk"] = {"Southern Kalapuya"}, ["sxl"] = {"Selian"}, ["sxm"] = {"Samre"}, ["sxn"] = {"Sangir"}, ["sxo"] = {"Sorothaptic"}, ["sxr"] = {"Saaroa"}, ["sxs"] = {"Sasaru"}, ["sxu"] = {"Дээд Саксон"}, ["sxw"] = {"Saxwe Gbe"}, ["sya"] = {"Siang"}, ["syb"] = {"Central Subanen"}, ["syc"] = {"Сонгодог Сири"}, ["syd"] = {"Samoyedic languages"}, ["syi"] = {"Seki"}, ["syk"] = {"Sukur"}, ["syl"] = {"Sylheti"}, ["sym"] = {"Maya Samo"}, ["syn"] = {"Senaya"}, ["syo"] = {"Suoy"}, ["syr"] = {"Syriac"}, ["sys"] = {"Sinyar"}, ["syw"] = {"Kagate"}, ["syx"] = {"Samay"}, ["syy"] = {"Al-Sayyid Bedouin Sign Language"}, ["sza"] = {"Semelai"}, ["szb"] = {"Ngalum"}, ["szc"] = {"Semaq Beri"}, ["szd"] = {"Seru"}, ["sze"] = {"Seze"}, ["szg"] = {"Sengele"}, ["szl"] = {"Силези"}, ["szn"] = {"Sula"}, ["szp"] = {"Suabo"}, ["szs"] = {"Solomon Islands Sign Language"}, ["szv"] = {"Isu (Fako Division)"}, ["szw"] = {"Sawai"}, ["szy"] = {"Sakizaya"}, ["taa"] = {"Lower Tanana"}, ["tab"] = {"Табасаран"}, ["tac"] = {"Lowland Tarahumara"}, ["tad"] = {"Tause"}, ["tae"] = {"Tariana"}, ["taf"] = {"Tapirapé"}, ["tag"] = {"Tagoi"}, ["tai"] = {"Tai languages"}, ["taj"] = {"Eastern Tamang"}, ["tak"] = {"Tala"}, ["tal"] = {"Tal"}, ["tan"] = {"Tangale"}, ["tao"] = {"Yami"}, ["tap"] = {"Taabwa"}, ["taq"] = {"Tamasheq"}, ["tar"] = {"Central Tarahumara"}, ["tas"] = {"Tay Boi"}, ["tau"] = {"Upper Tanana"}, ["tav"] = {"Tatuyo"}, ["taw"] = {"Tai"}, ["tax"] = {"Tamki"}, ["tay"] = {"Atayal"}, ["taz"] = {"Tocho"}, ["tba"] = {"Aikanã"}, ["tbc"] = {"Takia"}, ["tbd"] = {"Kaki Ae"}, ["tbe"] = {"Tanimbili"}, ["tbf"] = {"Mandara"}, ["tbg"] = {"North Tairora"}, ["tbh"] = {"Dharawal", "Thurawal"}, ["tbi"] = {"Gaam"}, ["tbj"] = {"Tiang"}, ["tbk"] = {"Calamian Tagbanwa"}, ["tbl"] = {"Tboli"}, ["tbm"] = {"Tagbu"}, ["tbn"] = {"Barro Negro Tunebo"}, ["tbo"] = {"Tawala"}, ["tbp"] = {"Taworta", "Diebroud"}, ["tbq"] = {"Tibeto-Burman languages"}, ["tbr"] = {"Tumtum"}, ["tbs"] = {"Tanguat"}, ["tbt"] = {"Tembo (Kitembo)"}, ["tbu"] = {"Tubar"}, ["tbv"] = {"Tobo"}, ["tbw"] = {"Tagbanwa"}, ["tbx"] = {"Kapin"}, ["tby"] = {"Tabaru"}, ["tbz"] = {"Ditammari"}, ["tca"] = {"Ticuna"}, ["tcb"] = {"Tanacross"}, ["tcc"] = {"Datooga"}, ["tcd"] = {"Tafi"}, ["tce"] = {"Southern Tutchone"}, ["tcf"] = {"Malinaltepec Me'phaa", "Malinaltepec Tlapanec"}, ["tcg"] = {"Tamagario"}, ["tch"] = {"Turks And Caicos Creole English"}, ["tci"] = {"Wára"}, ["tck"] = {"Tchitchege"}, ["tcl"] = {"Taman (Myanmar)"}, ["tcm"] = {"Tanahmerah"}, ["tcn"] = {"Tichurong"}, ["tco"] = {"Taungyo"}, ["tcp"] = {"Tawr Chin"}, ["tcq"] = {"Kaiy"}, ["tcs"] = {"Torres Strait Creole", "Yumplatok"}, ["tct"] = {"T'en"}, ["tcu"] = {"Southeastern Tarahumara"}, ["tcw"] = {"Tecpatlán Totonac"}, ["tcx"] = {"Toda"}, ["tcy"] = {"Tulu"}, ["tcz"] = {"Thado Chin"}, ["tda"] = {"Tagdal"}, ["tdb"] = {"Panchpargania"}, ["tdc"] = {"Emberá-Tadó"}, ["tdd"] = {"Tai Nüa"}, ["tde"] = {"Tiranige Diga Dogon"}, ["tdf"] = {"Talieng"}, ["tdg"] = {"Western Tamang"}, ["tdh"] = {"Thulung"}, ["tdi"] = {"Tomadino"}, ["tdj"] = {"Tajio"}, ["tdk"] = {"Tambas"}, ["tdl"] = {"Sur"}, ["tdm"] = {"Taruma"}, ["tdn"] = {"Tondano"}, ["tdo"] = {"Teme"}, ["tdq"] = {"Tita"}, ["tdr"] = {"Todrah"}, ["tds"] = {"Doutai"}, ["tdt"] = {"Tetun Dili"}, ["tdv"] = {"Toro"}, ["tdx"] = {"Tandroy-Mahafaly Malagasy"}, ["tdy"] = {"Tadyawan"}, ["tea"] = {"Temiar"}, ["teb"] = {"Tetete"}, ["tec"] = {"Terik"}, ["ted"] = {"Tepo Krumen"}, ["tee"] = {"Huehuetla Tepehua"}, ["tef"] = {"Teressa"}, ["teg"] = {"Teke-Tege"}, ["teh"] = {"Tehuelche"}, ["tei"] = {"Torricelli"}, ["tek"] = {"Ibali Teke"}, ["tem"] = {"Timne"}, ["ten"] = {"Tama (Colombia)"}, ["teo"] = {"Teso"}, ["tep"] = {"Tepecano"}, ["teq"] = {"Temein"}, ["ter"] = {"Tereno"}, ["tes"] = {"Tengger"}, ["tet"] = {"Тетум"}, ["teu"] = {"Soo"}, ["tev"] = {"Teor"}, ["tew"] = {"Tewa (USA)"}, ["tex"] = {"Tennet"}, ["tey"] = {"Tulishi"}, ["tez"] = {"Tetserret"}, ["tfi"] = {"Tofin Gbe"}, ["tfn"] = {"Tanaina"}, ["tfo"] = {"Tefaro"}, ["tfr"] = {"Teribe"}, ["tft"] = {"Ternate"}, ["tga"] = {"Sagalla"}, ["tgb"] = {"Tobilung"}, ["tgc"] = {"Tigak"}, ["tgd"] = {"Ciwogai"}, ["tge"] = {"Eastern Gorkha Tamang"}, ["tgf"] = {"Chalikha"}, ["tgh"] = {"Tobagonian Creole English"}, ["tgi"] = {"Lawunuia"}, ["tgj"] = {"Tagin"}, ["tgn"] = {"Tandaganon"}, ["tgo"] = {"Sudest"}, ["tgp"] = {"Tangoa"}, ["tgq"] = {"Tring"}, ["tgr"] = {"Tareng"}, ["tgs"] = {"Nume"}, ["tgt"] = {"Central Tagbanwa"}, ["tgu"] = {"Tanggu"}, ["tgv"] = {"Tingui-Boto"}, ["tgw"] = {"Tagwana Senoufo"}, ["tgx"] = {"Tagish"}, ["tgy"] = {"Togoyo"}, ["tgz"] = {"Tagalaka"}, ["thd"] = {"Kuuk Thaayorre", "Thayore"}, ["the"] = {"Chitwania Tharu"}, ["thf"] = {"Thangmi"}, ["thh"] = {"Northern Tarahumara"}, ["thi"] = {"Tai Long"}, ["thk"] = {"Tharaka", "Kitharaka"}, ["thl"] = {"Dangaura Tharu"}, ["thm"] = {"Aheu"}, ["thn"] = {"Thachanadan"}, ["thp"] = {"Thompson"}, ["thq"] = {"Kochila Tharu"}, ["thr"] = {"Rana Tharu"}, ["ths"] = {"Thakali"}, ["tht"] = {"Tahltan"}, ["thu"] = {"Thuri"}, ["thv"] = {"Tahaggart Tamahaq"}, ["thy"] = {"Tha"}, ["thz"] = {"Tayart Tamajeq"}, ["tia"] = {"Tidikelt Tamazight"}, ["tic"] = {"Tira"}, ["tif"] = {"Tifal"}, ["tig"] = {"Tigre"}, ["tih"] = {"Timugon Murut"}, ["tii"] = {"Tiene"}, ["tij"] = {"Tilung"}, ["tik"] = {"Tikar"}, ["til"] = {"Tillamook"}, ["tim"] = {"Timbe"}, ["tin"] = {"Tindi"}, ["tio"] = {"Teop"}, ["tip"] = {"Trimuris"}, ["tiq"] = {"Tiéfo"}, ["tis"] = {"Masadiit Itneg"}, ["tit"] = {"Tinigua"}, ["tiu"] = {"Adasen"}, ["tiv"] = {"Tiv"}, ["tiw"] = {"Tiwi"}, ["tix"] = {"Southern Tiwa"}, ["tiy"] = {"Tiruray"}, ["tiz"] = {"Tai Hongjin"}, ["tja"] = {"Tajuasohn"}, ["tjg"] = {"Tunjung"}, ["tji"] = {"Northern Tujia"}, ["tjj"] = {"Tjungundji"}, ["tjl"] = {"Tai Laing"}, ["tjm"] = {"Timucua"}, ["tjn"] = {"Tonjon"}, ["tjo"] = {"Temacine Tamazight"}, ["tjp"] = {"Tjupany"}, ["tjs"] = {"Southern Tujia"}, ["tju"] = {"Tjurruru"}, ["tjw"] = {"Djabwurrung"}, ["tka"] = {"Truká"}, ["tkb"] = {"Buksa"}, ["tkd"] = {"Tukudede"}, ["tke"] = {"Takwane"}, ["tkf"] = {"Tukumanféd"}, ["tkg"] = {"Tesaka Malagasy"}, ["tkl"] = {"Tokelau"}, ["tkm"] = {"Takelma"}, ["tkn"] = {"Toku-No-Shima"}, ["tkp"] = {"Tikopia"}, ["tkq"] = {"Tee"}, ["tkr"] = {"Цахур"}, ["tks"] = {"Takestani"}, ["tkt"] = {"Kathoriya Tharu"}, ["tku"] = {"Upper Necaxa Totonac"}, ["tkv"] = {"Mur Pano"}, ["tkw"] = {"Teanu"}, ["tkx"] = {"Tangko"}, ["tkz"] = {"Takua"}, ["tla"] = {"Southwestern Tepehuan"}, ["tlb"] = {"Tobelo"}, ["tlc"] = {"Yecuatla Totonac"}, ["tld"] = {"Talaud"}, ["tlf"] = {"Telefol"}, ["tlg"] = {"Tofanma"}, ["tlh"] = {"Klingon", "tlhIngan Hol"}, ["tli"] = {"Tlingit"}, ["tlj"] = {"Talinga-Bwisi"}, ["tlk"] = {"Taloki"}, ["tll"] = {"Tetela"}, ["tlm"] = {"Tolomako"}, ["tln"] = {"Talondo'"}, ["tlo"] = {"Talodi"}, ["tlp"] = {"Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"}, ["tlq"] = {"Tai Loi"}, ["tlr"] = {"Talise"}, ["tls"] = {"Tambotalo"}, ["tlt"] = {"Sou Nama", "Teluti"}, ["tlu"] = {"Tulehu"}, ["tlv"] = {"Taliabu"}, ["tlx"] = {"Khehek"}, ["tly"] = {"Talysh"}, ["tma"] = {"Tama (Chad)"}, ["tmb"] = {"Katbol", "Avava"}, ["tmc"] = {"Tumak"}, ["tmd"] = {"Haruai"}, ["tme"] = {"Tremembé"}, ["tmf"] = {"Toba-Maskoy"}, ["tmg"] = {"Ternateño"}, ["tmh"] = {"Tamashek"}, ["tmi"] = {"Tutuba"}, ["tmj"] = {"Samarokena"}, ["tmk"] = {"Northwestern Tamang"}, ["tml"] = {"Tamnim Citak"}, ["tmm"] = {"Tai Thanh"}, ["tmn"] = {"Taman (Indonesia)"}, ["tmo"] = {"Temoq"}, ["tmq"] = {"Tumleo"}, ["tmr"] = {"Вавилоны Еврей-Арамей"}, ["tms"] = {"Tima"}, ["tmt"] = {"Tasmate"}, ["tmu"] = {"Iau"}, ["tmv"] = {"Tembo (Motembo)"}, ["tmw"] = {"Temuan"}, ["tmy"] = {"Tami"}, ["tmz"] = {"Tamanaku"}, ["tna"] = {"Tacana"}, ["tnb"] = {"Western Tunebo"}, ["tnc"] = {"Tanimuca-Retuarã"}, ["tnd"] = {"Angosturas Tunebo"}, ["tng"] = {"Tobanga"}, ["tnh"] = {"Maiani"}, ["tni"] = {"Tandia"}, ["tnk"] = {"Kwamera"}, ["tnl"] = {"Lenakel"}, ["tnm"] = {"Tabla"}, ["tnn"] = {"North Tanna"}, ["tno"] = {"Toromono"}, ["tnp"] = {"Whitesands"}, ["tnq"] = {"Taino"}, ["tnr"] = {"Ménik"}, ["tns"] = {"Tenis"}, ["tnt"] = {"Tontemboan"}, ["tnu"] = {"Tay Khang"}, ["tnv"] = {"Tangchangya"}, ["tnw"] = {"Tonsawang"}, ["tnx"] = {"Tanema"}, ["tny"] = {"Tongwe"}, ["tnz"] = {"Ten'edn"}, ["tob"] = {"Toba"}, ["toc"] = {"Coyutla Totonac"}, ["tod"] = {"Toma"}, ["tof"] = {"Gizrra"}, ["tog"] = {"Tonga (Nyasa)"}, ["toh"] = {"Gitonga"}, ["toi"] = {"Tonga (Zambia)"}, ["toj"] = {"Tojolabal"}, ["tol"] = {"Tolowa"}, ["tom"] = {"Tombulu"}, ["too"] = {"Xicotepec De Juárez Totonac"}, ["top"] = {"Papantla Totonac"}, ["toq"] = {"Toposa"}, ["tor"] = {"Togbo-Vara Banda"}, ["tos"] = {"Highland Totonac"}, ["tou"] = {"Tho"}, ["tov"] = {"Upper Taromi"}, ["tow"] = {"Jemez"}, ["tox"] = {"Tobian"}, ["toy"] = {"Topoiyo"}, ["toz"] = {"To"}, ["tpa"] = {"Taupota"}, ["tpc"] = {"Azoyú Me'phaa", "Azoyú Tlapanec"}, ["tpe"] = {"Tippera"}, ["tpf"] = {"Tarpia"}, ["tpg"] = {"Kula"}, ["tpi"] = {"Ток Писин"}, ["tpj"] = {"Tapieté"}, ["tpk"] = {"Tupinikin"}, ["tpl"] = {"Tlacoapa Me'phaa", "Tlacoapa Tlapanec"}, ["tpm"] = {"Tampulma"}, ["tpn"] = {"Tupinambá"}, ["tpo"] = {"Tai Pao"}, ["tpp"] = {"Pisaflores Tepehua"}, ["tpq"] = {"Tukpa"}, ["tpr"] = {"Tuparí"}, ["tpt"] = {"Tlachichilco Tepehua"}, ["tpu"] = {"Tampuan"}, ["tpv"] = {"Tanapag"}, ["tpw"] = {"Tupí"}, ["tpx"] = {"Acatepec Me'phaa", "Acatepec Tlapanec"}, ["tpy"] = {"Trumai"}, ["tpz"] = {"Tinputz"}, ["tqb"] = {"Tembé"}, ["tql"] = {"Lehali"}, ["tqm"] = {"Turumsa"}, ["tqn"] = {"Tenino"}, ["tqo"] = {"Toaripi"}, ["tqp"] = {"Tomoip"}, ["tqq"] = {"Tunni"}, ["tqr"] = {"Torona"}, ["tqt"] = {"Western Totonac"}, ["tqu"] = {"Touo"}, ["tqw"] = {"Tonkawa"}, ["tra"] = {"Tirahi"}, ["trb"] = {"Terebu"}, ["trc"] = {"Copala Triqui"}, ["trd"] = {"Turi"}, ["tre"] = {"East Tarangan"}, ["trf"] = {"Trinidadian Creole English"}, ["trg"] = {"Lishán Didán"}, ["trh"] = {"Turaka"}, ["tri"] = {"Trió"}, ["trj"] = {"Toram"}, ["trk"] = {"Turkic languages"}, ["trl"] = {"Traveller Scottish"}, ["trm"] = {"Tregami"}, ["trn"] = {"Trinitario"}, ["tro"] = {"Tarao Naga"}, ["trp"] = {"Kok Borok"}, ["trq"] = {"San Martín Itunyoso Triqui"}, ["trr"] = {"Taushiro"}, ["trs"] = {"Chicahuaxtla Triqui"}, ["trt"] = {"Tunggare"}, ["tru"] = {"Turoyo", "Surayt"}, ["trv"] = {"Taroko"}, ["trw"] = {"Torwali"}, ["trx"] = {"Tringgus-Sembaan Bidayuh"}, ["try"] = {"Turung"}, ["trz"] = {"Torá"}, ["tsa"] = {"Tsaangi"}, ["tsb"] = {"Tsamai"}, ["tsc"] = {"Tswa"}, ["tsd"] = {"Tsakonian"}, ["tse"] = {"Tunisian Sign Language"}, ["tsg"] = {"Tausug"}, ["tsh"] = {"Tsuvan"}, ["tsi"] = {"Tsimshian"}, ["tsj"] = {"Tshangla"}, ["tsk"] = {"Tseku"}, ["tsl"] = {"Ts'ün-Lao"}, ["tsm"] = {"Turkish Sign Language", "Türk İşaret Dili"}, ["tsp"] = {"Northern Toussian"}, ["tsq"] = {"Thai Sign Language"}, ["tsr"] = {"Akei"}, ["tss"] = {"Taiwan Sign Language"}, ["tst"] = {"Tondi Songway Kiini"}, ["tsu"] = {"Tsou"}, ["tsv"] = {"Tsogo"}, ["tsw"] = {"Tsishingini"}, ["tsx"] = {"Mubami"}, ["tsy"] = {"Tebul Sign Language"}, ["tsz"] = {"Purepecha"}, ["tta"] = {"Tutelo"}, ["ttb"] = {"Gaa"}, ["ttc"] = {"Tektiteko"}, ["ttd"] = {"Tauade"}, ["tte"] = {"Bwanabwana"}, ["ttf"] = {"Tuotomb"}, ["ttg"] = {"Tutong"}, ["tth"] = {"Upper Ta'oih"}, ["tti"] = {"Tobati"}, ["ttj"] = {"Tooro"}, ["ttk"] = {"Totoro"}, ["ttl"] = {"Totela"}, ["ttm"] = {"Northern Tutchone"}, ["ttn"] = {"Towei"}, ["tto"] = {"Lower Ta'oih"}, ["ttp"] = {"Tombelala"}, ["ttq"] = {"Tawallammat Tamajaq"}, ["ttr"] = {"Tera"}, ["tts"] = {"Northeastern Thai"}, ["ttt"] = {"Лалын Тат"}, ["ttu"] = {"Torau"}, ["ttv"] = {"Titan"}, ["ttw"] = {"Long Wat"}, ["tty"] = {"Sikaritai"}, ["ttz"] = {"Tsum"}, ["tua"] = {"Wiarumus"}, ["tub"] = {"Tübatulabal"}, ["tuc"] = {"Mutu"}, ["tud"] = {"Tuxá"}, ["tue"] = {"Tuyuca"}, ["tuf"] = {"Central Tunebo"}, ["tug"] = {"Tunia"}, ["tuh"] = {"Taulil"}, ["tui"] = {"Tupuri"}, ["tuj"] = {"Tugutil"}, ["tul"] = {"Tula"}, ["tum"] = {"Тумбука"}, ["tun"] = {"Tunica"}, ["tuo"] = {"Tucano"}, ["tup"] = {"Tupi languages"}, ["tuq"] = {"Tedaga"}, ["tus"] = {"Tuscarora"}, ["tut"] = {"Altaic languages"}, ["tuu"] = {"Tututni"}, ["tuv"] = {"Turkana"}, ["tuw"] = {"Tungus languages"}, ["tux"] = {"Tuxináwa"}, ["tuy"] = {"Tugen"}, ["tuz"] = {"Turka"}, ["tva"] = {"Vaghua"}, ["tvd"] = {"Tsuvadi"}, ["tve"] = {"Te'un"}, ["tvk"] = {"Southeast Ambrym"}, ["tvl"] = {"Тувалу"}, ["tvm"] = {"Tela-Masbuar"}, ["tvn"] = {"Tavoyan"}, ["tvo"] = {"Tidore"}, ["tvs"] = {"Taveta"}, ["tvt"] = {"Tutsa Naga"}, ["tvu"] = {"Tunen"}, ["tvw"] = {"Sedoa"}, ["tvx"] = {"Taivoan"}, ["tvy"] = {"Timor Pidgin"}, ["twa"] = {"Twana"}, ["twb"] = {"Western Tawbuid"}, ["twc"] = {"Teshenawa"}, ["twd"] = {"Twents"}, ["twe"] = {"Tewa (Indonesia)"}, ["twf"] = {"Northern Tiwa"}, ["twg"] = {"Tereweng"}, ["twh"] = {"Tai Dón"}, ["twl"] = {"Tawara"}, ["twm"] = {"Tawang Monpa"}, ["twn"] = {"Twendi"}, ["two"] = {"Tswapong"}, ["twp"] = {"Ere"}, ["twq"] = {"Tasawaq"}, ["twr"] = {"Southwestern Tarahumara"}, ["twt"] = {"Turiwára"}, ["twu"] = {"Termanu"}, ["tww"] = {"Tuwari"}, ["twx"] = {"Tewe"}, ["twy"] = {"Tawoyan"}, ["txa"] = {"Tombonuo"}, ["txb"] = {"Tokharian B"}, ["txc"] = {"Tsetsaut"}, ["txe"] = {"Totoli"}, ["txg"] = {"Tangut"}, ["txh"] = {"Thracian"}, ["txi"] = {"Ikpeng"}, ["txj"] = {"Tarjumo"}, ["txm"] = {"Tomini"}, ["txn"] = {"West Tarangan"}, ["txo"] = {"Toto"}, ["txq"] = {"Tii"}, ["txr"] = {"Tartessian"}, ["txs"] = {"Tonsea"}, ["txt"] = {"Citak"}, ["txu"] = {"Kayapó"}, ["txx"] = {"Tatana"}, ["txy"] = {"Tanosy Malagasy"}, ["tya"] = {"Tauya"}, ["tye"] = {"Kyanga"}, ["tyh"] = {"O'du"}, ["tyi"] = {"Teke-Tsaayi"}, ["tyj"] = {"Tai Do", "Tai Yo"}, ["tyl"] = {"Thu Lao"}, ["tyn"] = {"Kombai"}, ["typ"] = {"Thaypan"}, ["tyr"] = {"Tai Daeng"}, ["tys"] = {"Tày Sa Pa"}, ["tyt"] = {"Tày Tac"}, ["tyu"] = {"Kua"}, ["tyv"] = {"Тува"}, ["tyx"] = {"Teke-Tyee"}, ["tyy"] = {"Tiyaa"}, ["tyz"] = {"Tày"}, ["tza"] = {"Tanzanian Sign Language"}, ["tzh"] = {"Tzeltal"}, ["tzj"] = {"Tz'utujil"}, ["tzl"] = {"Talossan"}, ["tzm"] = {"Central Atlas Tamazight"}, ["tzn"] = {"Tugun"}, ["tzo"] = {"Tzotzil"}, ["tzx"] = {"Tabriak"}, ["uam"] = {"Uamué"}, ["uan"] = {"Kuan"}, ["uar"] = {"Tairuma"}, ["uba"] = {"Ubang"}, ["ubi"] = {"Ubi"}, ["ubl"] = {"Buhi'non Bikol"}, ["ubr"] = {"Ubir"}, ["ubu"] = {"Umbu-Ungu"}, ["uby"] = {"Ubykh"}, ["uda"] = {"Uda"}, ["ude"] = {"Udihe"}, ["udg"] = {"Muduga"}, ["udi"] = {"Udi"}, ["udj"] = {"Ujir"}, ["udl"] = {"Wuzlam"}, ["udm"] = {"Удмурт"}, ["udu"] = {"Uduk"}, ["ues"] = {"Kioko"}, ["ufi"] = {"Ufim"}, ["uga"] = {"Ugaritic"}, ["ugb"] = {"Kuku-Ugbanh"}, ["uge"] = {"Ughele"}, ["ugn"] = {"Ugandan Sign Language"}, ["ugo"] = {"Ugong"}, ["ugy"] = {"Uruguayan Sign Language"}, ["uha"] = {"Uhami"}, ["uhn"] = {"Damal"}, ["uis"] = {"Uisai"}, ["uiv"] = {"Iyive"}, ["uji"] = {"Tanjijili"}, ["uka"] = {"Kaburi"}, ["ukg"] = {"Ukuriguma"}, ["ukh"] = {"Ukhwejo"}, ["uki"] = {"Kui (India)"}, ["ukk"] = {"Muak Sa-aak"}, ["ukl"] = {"Ukrainian Sign Language"}, ["ukp"] = {"Ukpe-Bayobiri"}, ["ukq"] = {"Ukwa"}, ["uks"] = {"Urubú-Kaapor Sign Language", "Kaapor Sign Language"}, ["uku"] = {"Ukue"}, ["ukv"] = {"Kuku"}, ["ukw"] = {"Ukwuani-Aboh-Ndoni"}, ["uky"] = {"Kuuk-Yak"}, ["ula"] = {"Fungwa"}, ["ulb"] = {"Ulukwumi"}, ["ulc"] = {"Ulch"}, ["ule"] = {"Lule"}, ["ulf"] = {"Usku", "Afra"}, ["uli"] = {"Ulithian"}, ["ulk"] = {"Meriam Mir"}, ["ull"] = {"Ullatan"}, ["ulm"] = {"Ulumanda'"}, ["uln"] = {"Unserdeutsch"}, ["ulu"] = {"Uma' Lung"}, ["ulw"] = {"Ulwa"}, ["uma"] = {"Umatilla"}, ["umb"] = {"Umbundu"}, ["umc"] = {"Marrucinian"}, ["umd"] = {"Umbindhamu"}, ["umg"] = {"Morrobalama", "Umbuygamu"}, ["umi"] = {"Ukit"}, ["umm"] = {"Umon"}, ["umn"] = {"Makyan Naga"}, ["umo"] = {"Umotína"}, ["ump"] = {"Umpila"}, ["umr"] = {"Umbugarla"}, ["ums"] = {"Pendau"}, ["umu"] = {"Munsee"}, ["una"] = {"North Watut"}, ["und"] = {"Тодорхойгүй"}, ["une"] = {"Uneme"}, ["ung"] = {"Ngarinyin"}, ["uni"] = {"Uni"}, ["unk"] = {"Enawené-Nawé"}, ["unm"] = {"Unami"}, ["unn"] = {"Kurnai"}, ["unr"] = {"Mundari"}, ["unu"] = {"Unubahe"}, ["unx"] = {"Munda"}, ["unz"] = {"Unde Kaili"}, ["upi"] = {"Umeda"}, ["upv"] = {"Uripiv-Wala-Rano-Atchin"}, ["ura"] = {"Urarina"}, ["urb"] = {"Urubú-Kaapor", "Kaapor"}, ["urc"] = {"Urningangg"}, ["ure"] = {"Uru"}, ["urf"] = {"Uradhi"}, ["urg"] = {"Urigina"}, ["urh"] = {"Urhobo"}, ["uri"] = {"Urim"}, ["urj"] = {"Uralic languages"}, ["urk"] = {"Urak Lawoi'"}, ["url"] = {"Urali"}, ["urm"] = {"Urapmin"}, ["urn"] = {"Uruangnirin"}, ["uro"] = {"Ura (Papua New Guinea)"}, ["urp"] = {"Uru-Pa-In"}, ["urr"] = {"Lehalurup", "Löyöp"}, ["urt"] = {"Urat"}, ["uru"] = {"Urumi"}, ["urv"] = {"Uruava"}, ["urw"] = {"Sop"}, ["urx"] = {"Urimo"}, ["ury"] = {"Orya"}, ["urz"] = {"Uru-Eu-Wau-Wau"}, ["usa"] = {"Usarufa"}, ["ush"] = {"Ushojo"}, ["usi"] = {"Usui"}, ["usk"] = {"Usaghade"}, ["usp"] = {"Uspanteco"}, ["uss"] = {"us-Saare"}, ["usu"] = {"Uya"}, ["uta"] = {"Otank"}, ["ute"] = {"Ute-Southern Paiute"}, ["uth"] = {"ut-Hun"}, ["utp"] = {"Amba (Solomon Islands)"}, ["utr"] = {"Etulo"}, ["utu"] = {"Utu"}, ["uum"] = {"Urum"}, ["uun"] = {"Kulon-Pazeh"}, ["uur"] = {"Ura (Vanuatu)"}, ["uuu"] = {"U"}, ["uve"] = {"West Uvean", "Fagauvea"}, ["uvh"] = {"Uri"}, ["uvl"] = {"Lote"}, ["uwa"] = {"Kuku-Uwanh"}, ["uya"] = {"Doko-Uyanga"}, ["uzn"] = {"Northern Uzbek"}, ["uzs"] = {"Southern Uzbek"}, ["vaa"] = {"Vaagri Booli"}, ["vae"] = {"Vale"}, ["vaf"] = {"Vafsi"}, ["vag"] = {"Vagla"}, ["vah"] = {"Varhadi-Nagpuri"}, ["vai"] = {"Vai"}, ["vaj"] = {"Sekele", "Northwestern ǃKung", "Vasekele"}, ["val"] = {"Vehes"}, ["vam"] = {"Vanimo"}, ["van"] = {"Valman"}, ["vao"] = {"Vao"}, ["vap"] = {"Vaiphei"}, ["var"] = {"Huarijio"}, ["vas"] = {"Vasavi"}, ["vau"] = {"Vanuma"}, ["vav"] = {"Varli"}, ["vay"] = {"Wayu"}, ["vbb"] = {"Southeast Babar"}, ["vbk"] = {"Southwestern Bontok"}, ["vec"] = {"Венец"}, ["ved"] = {"Veddah"}, ["vel"] = {"Veluws"}, ["vem"] = {"Vemgo-Mabas"}, ["veo"] = {"Ventureño"}, ["vep"] = {"Veps"}, ["ver"] = {"Mom Jango"}, ["vgr"] = {"Vaghri"}, ["vgt"] = {"Vlaamse Gebarentaal", "Flemish Sign Language"}, ["vic"] = {"Virgin Islands Creole English"}, ["vid"] = {"Vidunda"}, ["vif"] = {"Vili"}, ["vig"] = {"Viemo"}, ["vil"] = {"Vilela"}, ["vin"] = {"Vinza"}, ["vis"] = {"Vishavan"}, ["vit"] = {"Viti"}, ["viv"] = {"Iduna"}, ["vka"] = {"Kariyarra"}, ["vkj"] = {"Kujarge"}, ["vkk"] = {"Kaur"}, ["vkl"] = {"Kulisusu"}, ["vkm"] = {"Kamakan"}, ["vkn"] = {"Koro Nulu"}, ["vko"] = {"Kodeoha"}, ["vkp"] = {"Korlai Creole Portuguese"}, ["vkt"] = {"Tenggarong Kutai Malay"}, ["vku"] = {"Kurrama"}, ["vkz"] = {"Koro Zuba"}, ["vlp"] = {"Valpei"}, ["vls"] = {"Vlaams"}, ["vma"] = {"Martuyhunira"}, ["vmb"] = {"Barbaram"}, ["vmc"] = {"Juxtlahuaca Mixtec"}, ["vmd"] = {"Mudu Koraga"}, ["vme"] = {"East Masela"}, ["vmf"] = {"Майны Франк"}, ["vmg"] = {"Lungalunga"}, ["vmh"] = {"Maraghei"}, ["vmi"] = {"Miwa"}, ["vmj"] = {"Ixtayutla Mixtec"}, ["vmk"] = {"Makhuwa-Shirima"}, ["vml"] = {"Malgana"}, ["vmm"] = {"Mitlatongo Mixtec"}, ["vmp"] = {"Soyaltepec Mazatec"}, ["vmq"] = {"Soyaltepec Mixtec"}, ["vmr"] = {"Marenje"}, ["vms"] = {"Moksela"}, ["vmu"] = {"Muluridyi"}, ["vmv"] = {"Valley Maidu"}, ["vmw"] = {"Makhuwa"}, ["vmx"] = {"Tamazola Mixtec"}, ["vmy"] = {"Ayautla Mazatec"}, ["vmz"] = {"Mazatlán Mazatec"}, ["vnk"] = {"Vano", "Lovono"}, ["vnm"] = {"Vinmavis", "Neve'ei"}, ["vnp"] = {"Vunapu"}, ["vor"] = {"Voro"}, ["vot"] = {"Votic"}, ["vra"] = {"Vera'a"}, ["vro"] = {"Võro"}, ["vrs"] = {"Varisi"}, ["vrt"] = {"Burmbar", "Banam Bay"}, ["vsi"] = {"Moldova Sign Language"}, ["vsl"] = {"Venezuelan Sign Language"}, ["vsv"] = {"Valencian Sign Language", "Llengua de signes valenciana"}, ["vto"] = {"Vitou"}, ["vum"] = {"Vumbu"}, ["vun"] = {"Vunjo"}, ["vut"] = {"Vute"}, ["vwa"] = {"Awa (China)"}, ["waa"] = {"Walla Walla"}, ["wab"] = {"Wab"}, ["wac"] = {"Wasco-Wishram"}, ["wad"] = {"Wamesa", "Wondama"}, ["wae"] = {"Walser"}, ["waf"] = {"Wakoná"}, ["wag"] = {"Wa'ema"}, ["wah"] = {"Watubela"}, ["wai"] = {"Wares"}, ["waj"] = {"Waffa"}, ["wak"] = {"Wakashan languages"}, ["wal"] = {"Wolaytta", "Wolaitta"}, ["wam"] = {"Wampanoag"}, ["wan"] = {"Wan"}, ["wao"] = {"Wappo"}, ["wap"] = {"Wapishana"}, ["waq"] = {"Wagiman"}, ["war"] = {"Waray (Philippines)"}, ["was"] = {"Washo"}, ["wat"] = {"Kaninuwa"}, ["wau"] = {"Waurá"}, ["wav"] = {"Waka"}, ["waw"] = {"Waiwai"}, ["wax"] = {"Watam", "Marangis"}, ["way"] = {"Wayana"}, ["waz"] = {"Wampur"}, ["wba"] = {"Warao"}, ["wbb"] = {"Wabo"}, ["wbe"] = {"Waritai"}, ["wbf"] = {"Wara"}, ["wbh"] = {"Wanda"}, ["wbi"] = {"Vwanji"}, ["wbj"] = {"Alagwa"}, ["wbk"] = {"Waigali"}, ["wbl"] = {"Wakhi"}, ["wbm"] = {"Wa"}, ["wbp"] = {"Warlpiri"}, ["wbq"] = {"Waddar"}, ["wbr"] = {"Wagdi"}, ["wbs"] = {"West Bengal Sign Language"}, ["wbt"] = {"Warnman"}, ["wbv"] = {"Wajarri"}, ["wbw"] = {"Woi"}, ["wca"] = {"Yanomámi"}, ["wci"] = {"Waci Gbe"}, ["wdd"] = {"Wandji"}, ["wdg"] = {"Wadaginam"}, ["wdj"] = {"Wadjiginy"}, ["wdk"] = {"Wadikali"}, ["wdu"] = {"Wadjigu"}, ["wdy"] = {"Wadjabangayi"}, ["wea"] = {"Wewaw"}, ["wec"] = {"Wè Western"}, ["wed"] = {"Wedau"}, ["weg"] = {"Wergaia"}, ["weh"] = {"Weh"}, ["wei"] = {"Kiunum"}, ["wem"] = {"Weme Gbe"}, ["wen"] = {"Sorbian languages"}, ["weo"] = {"Wemale"}, ["wep"] = {"Вестфали"}, ["wer"] = {"Weri"}, ["wes"] = {"Cameroon Pidgin"}, ["wet"] = {"Perai"}, ["weu"] = {"Rawngtu Chin"}, ["wew"] = {"Wejewa"}, ["wfg"] = {"Yafi", "Zorop"}, ["wga"] = {"Wagaya"}, ["wgb"] = {"Wagawaga"}, ["wgg"] = {"Wangkangurru", "Wangganguru"}, ["wgi"] = {"Wahgi"}, ["wgo"] = {"Waigeo"}, ["wgu"] = {"Wirangu"}, ["wgy"] = {"Warrgamay"}, ["wha"] = {"Sou Upaa", "Manusela"}, ["whg"] = {"North Wahgi"}, ["whk"] = {"Wahau Kenyah"}, ["whu"] = {"Wahau Kayan"}, ["wib"] = {"Southern Toussian"}, ["wic"] = {"Wichita"}, ["wie"] = {"Wik-Epa"}, ["wif"] = {"Wik-Keyangan"}, ["wig"] = {"Wik Ngathan"}, ["wih"] = {"Wik-Me'anha"}, ["wii"] = {"Minidien"}, ["wij"] = {"Wik-Iiyanh"}, ["wik"] = {"Wikalkan"}, ["wil"] = {"Wilawila"}, ["wim"] = {"Wik-Mungkan"}, ["win"] = {"Ho-Chunk"}, ["wir"] = {"Wiraféd"}, ["wiu"] = {"Wiru"}, ["wiv"] = {"Vitu"}, ["wiy"] = {"Wiyot"}, ["wja"] = {"Waja"}, ["wji"] = {"Warji"}, ["wka"] = {"Kw'adza"}, ["wkb"] = {"Kumbaran"}, ["wkd"] = {"Wakde", "Mo"}, ["wkl"] = {"Kalanadi"}, ["wkr"] = {"Keerray-Woorroong"}, ["wku"] = {"Kunduvadi"}, ["wkw"] = {"Wakawaka"}, ["wky"] = {"Wangkayutyuru"}, ["wla"] = {"Walio"}, ["wlc"] = {"Mwali Comorian"}, ["wle"] = {"Wolane"}, ["wlg"] = {"Kunbarlang"}, ["wlh"] = {"Welaun"}, ["wli"] = {"Waioli"}, ["wlk"] = {"Wailaki"}, ["wll"] = {"Wali (Sudan)"}, ["wlm"] = {"Middle Welsh"}, ["wlo"] = {"Wolio"}, ["wlr"] = {"Wailapa"}, ["wls"] = {"Wallisian"}, ["wlu"] = {"Wuliwuli"}, ["wlv"] = {"Wichí Lhamtés Vejoz"}, ["wlw"] = {"Walak"}, ["wlx"] = {"Wali (Ghana)"}, ["wly"] = {"Waling"}, ["wma"] = {"Mawa (Nigeria)"}, ["wmb"] = {"Wambaya"}, ["wmc"] = {"Wamas"}, ["wmd"] = {"Mamaindé"}, ["wme"] = {"Wambule"}, ["wmg"] = {"Western Minyag"}, ["wmh"] = {"Waima'a"}, ["wmi"] = {"Wamin"}, ["wmm"] = {"Maiwa (Indonesia)"}, ["wmn"] = {"Waamwang"}, ["wmo"] = {"Wom (Papua New Guinea)"}, ["wms"] = {"Wambon"}, ["wmt"] = {"Walmajarri"}, ["wmw"] = {"Mwani"}, ["wmx"] = {"Womo"}, ["wnb"] = {"Wanambre"}, ["wnc"] = {"Wantoat"}, ["wnd"] = {"Wandarang"}, ["wne"] = {"Waneci"}, ["wng"] = {"Wanggom"}, ["wni"] = {"Ndzwani Comorian"}, ["wnk"] = {"Wanukaka"}, ["wnm"] = {"Wanggamala"}, ["wnn"] = {"Wunumara"}, ["wno"] = {"Wano"}, ["wnp"] = {"Wanap"}, ["wnu"] = {"Usan"}, ["wnw"] = {"Wintu"}, ["wny"] = {"Wanyi", "Waanyi"}, ["woa"] = {"Kuwema", "Tyaraity"}, ["wob"] = {"Wè Northern"}, ["woc"] = {"Wogeo"}, ["wod"] = {"Wolani"}, ["woe"] = {"Woleaian"}, ["wof"] = {"Gambian Wolof"}, ["wog"] = {"Wogamusin"}, ["woi"] = {"Kamang"}, ["wok"] = {"Longto"}, ["wom"] = {"Wom (Nigeria)"}, ["won"] = {"Wongo"}, ["woo"] = {"Manombai"}, ["wor"] = {"Woria"}, ["wos"] = {"Hanga Hundi"}, ["wow"] = {"Wawonii"}, ["woy"] = {"Weyto"}, ["wpc"] = {"Maco"}, ["wrb"] = {"Waluwarra", "Warluwara"}, ["wrd"] = {"Warduji"}, ["wrg"] = {"Warungu", "Gudjal"}, ["wrh"] = {"Wiradjuri"}, ["wri"] = {"Wariyangga"}, ["wrk"] = {"Garrwa"}, ["wrl"] = {"Warlmanpa"}, ["wrm"] = {"Warumungu"}, ["wrn"] = {"Warnang"}, ["wro"] = {"Worrorra"}, ["wrp"] = {"Waropen"}, ["wrr"] = {"Wardaman"}, ["wrs"] = {"Waris"}, ["wru"] = {"Waru"}, ["wrv"] = {"Waruna"}, ["wrw"] = {"Gugu Warra"}, ["wrx"] = {"Wae Rana"}, ["wry"] = {"Merwari"}, ["wrz"] = {"Waray (Australia)"}, ["wsa"] = {"Warembori"}, ["wsg"] = {"Adilabad Gondi"}, ["wsi"] = {"Wusi"}, ["wsk"] = {"Waskia"}, ["wsr"] = {"Owenia"}, ["wss"] = {"Wasa"}, ["wsu"] = {"Wasu"}, ["wsv"] = {"Wotapuri-Katarqalai"}, ["wtf"] = {"Watiwa"}, ["wth"] = {"Wathawurrung"}, ["wti"] = {"Berta"}, ["wtk"] = {"Watakataui"}, ["wtm"] = {"Mewati"}, ["wtw"] = {"Wotu"}, ["wua"] = {"Wikngenchera"}, ["wub"] = {"Wunambal"}, ["wud"] = {"Wudu"}, ["wuh"] = {"Wutunhua"}, ["wul"] = {"Silimo"}, ["wum"] = {"Wumbvu"}, ["wun"] = {"Bungu"}, ["wur"] = {"Wurrugu"}, ["wut"] = {"Wutung"}, ["wuu"] = {"Wu Chinese"}, ["wuv"] = {"Wuvulu-Aua"}, ["wux"] = {"Wulna"}, ["wuy"] = {"Wauyai"}, ["wwa"] = {"Waama"}, ["wwb"] = {"Wakabunga"}, ["wwo"] = {"Wetamut", "Dorig"}, ["wwr"] = {"Warrwa"}, ["www"] = {"Wawa"}, ["wxa"] = {"Waxianghua"}, ["wxw"] = {"Wardandi"}, ["wya"] = {"Wyandot"}, ["wyb"] = {"Wangaaybuwan-Ngiyambaa"}, ["wyi"] = {"Woiwurrung"}, ["wym"] = {"Wymysorys"}, ["wyr"] = {"Wayoró"}, ["wyy"] = {"Western Fijian"}, ["xaa"] = {"Andalusian Arabic"}, ["xab"] = {"Sambe"}, ["xac"] = {"Kachari"}, ["xad"] = {"Adai"}, ["xae"] = {"Aequian"}, ["xag"] = {"Aghwan"}, ["xai"] = {"Kaimbé"}, ["xaj"] = {"Ararandewára"}, ["xak"] = {"Máku"}, ["xal"] = {"Халимаг", "Ойрад"}, ["xam"] = {"Цъхам"}, ["xan"] = {"Xamtanga"}, ["xao"] = {"Khao"}, ["xap"] = {"Apalachee"}, ["xaq"] = {"Aquitanian"}, ["xar"] = {"Karami"}, ["xas"] = {"Kamas"}, ["xat"] = {"Katawixi"}, ["xau"] = {"Kauwera"}, ["xav"] = {"Xavánte"}, ["xaw"] = {"Kawaiisu"}, ["xay"] = {"Kayan Mahakam"}, ["xbb"] = {"Lower Burdekin"}, ["xbc"] = {"Bactrian"}, ["xbd"] = {"Bindal"}, ["xbe"] = {"Bigambal"}, ["xbg"] = {"Bunganditj"}, ["xbi"] = {"Kombio"}, ["xbj"] = {"Birrpayi"}, ["xbm"] = {"Middle Breton"}, ["xbn"] = {"Kenaboi"}, ["xbo"] = {"Bolgarian"}, ["xbp"] = {"Bibbulman"}, ["xbr"] = {"Kambera"}, ["xbw"] = {"Kambiwá"}, ["xby"] = {"Batjala", "Batyala"}, ["xcb"] = {"Cumbric"}, ["xcc"] = {"Camunic"}, ["xce"] = {"Celtiberian"}, ["xcg"] = {"Cisalpine Gaulish"}, ["xch"] = {"Chemakum", "Chimakum"}, ["xcl"] = {"Classical Armenian"}, ["xcm"] = {"Comecrudo"}, ["xcn"] = {"Cotoname"}, ["xco"] = {"Chorasmian"}, ["xcr"] = {"Carian"}, ["xct"] = {"Classical Tibetan"}, ["xcu"] = {"Curonian"}, ["xcv"] = {"Chuvantsy"}, ["xcw"] = {"Coahuilteco"}, ["xcy"] = {"Cayuse"}, ["xda"] = {"Darkinyung"}, ["xdc"] = {"Dacian"}, ["xdk"] = {"Dharuk"}, ["xdm"] = {"Edomite"}, ["xdo"] = {"Kwandu"}, ["xdy"] = {"Malayic Dayak"}, ["xeb"] = {"Eblan"}, ["xed"] = {"Hdi"}, ["xeg"] = {"ǁXegwi"}, ["xel"] = {"Kelo"}, ["xem"] = {"Kembayan"}, ["xep"] = {"Epi-Olmec"}, ["xer"] = {"Xerénte"}, ["xes"] = {"Kesawai"}, ["xet"] = {"Xetá"}, ["xeu"] = {"Keoru-Ahia"}, ["xfa"] = {"Faliscan"}, ["xga"] = {"Galatian"}, ["xgb"] = {"Gbin"}, ["xgd"] = {"Gudang"}, ["xgf"] = {"Gabrielino-Fernandeño"}, ["xgg"] = {"Goreng"}, ["xgi"] = {"Garingbal"}, ["xgl"] = {"Galindan"}, ["xgm"] = {"Dharumbal", "Guwinmal"}, ["xgn"] = {"Mongolian languages"}, ["xgr"] = {"Garza"}, ["xgu"] = {"Unggumi"}, ["xgw"] = {"Guwa"}, ["xha"] = {"Harami"}, ["xhc"] = {"Hunnic"}, ["xhd"] = {"Hadrami"}, ["xhe"] = {"Khetrani"}, ["xhr"] = {"Hernican"}, ["xht"] = {"Hattic"}, ["xhu"] = {"Hurrian"}, ["xhv"] = {"Khua"}, ["xib"] = {"Iberian"}, ["xii"] = {"Xiri"}, ["xil"] = {"Illyrian"}, ["xin"] = {"Xinca"}, ["xir"] = {"Xiriâna"}, ["xis"] = {"Kisan"}, ["xiv"] = {"Indus Valley Language"}, ["xiy"] = {"Xipaya"}, ["xjb"] = {"Minjungbal"}, ["xjt"] = {"Jaitmatang"}, ["xka"] = {"Kalkoti"}, ["xkb"] = {"Northern Nago"}, ["xkc"] = {"Kho'ini"}, ["xkd"] = {"Mendalam Kayan"}, ["xke"] = {"Kereho"}, ["xkf"] = {"Khengkha"}, ["xkg"] = {"Kagoro"}, ["xki"] = {"Kenyan Sign Language"}, ["xkj"] = {"Kajali"}, ["xkk"] = {"Kaco'"}, ["xkl"] = {"Mainstream Kenyah"}, ["xkn"] = {"Kayan River Kayan"}, ["xko"] = {"Kiorr"}, ["xkp"] = {"Kabatei"}, ["xkq"] = {"Koroni"}, ["xkr"] = {"Xakriabá"}, ["xks"] = {"Kumbewaha"}, ["xkt"] = {"Kantosi"}, ["xku"] = {"Kaamba"}, ["xkv"] = {"Kgalagadi"}, ["xkw"] = {"Kembra"}, ["xkx"] = {"Karore"}, ["xky"] = {"Uma' Lasan"}, ["xkz"] = {"Kurtokha"}, ["xla"] = {"Kamula"}, ["xlb"] = {"Loup B"}, ["xlc"] = {"Lycian"}, ["xld"] = {"Lydian"}, ["xle"] = {"Lemnian"}, ["xlg"] = {"Ligurian (Ancient)"}, ["xli"] = {"Liburnian"}, ["xln"] = {"Alanic"}, ["xlo"] = {"Loup A"}, ["xlp"] = {"Lepontic"}, ["xls"] = {"Lusitanian"}, ["xlu"] = {"Cuneiform Luwian"}, ["xly"] = {"Elymian"}, ["xma"] = {"Mushungulu"}, ["xmb"] = {"Mbonga"}, ["xmc"] = {"Makhuwa-Marrevone"}, ["xmd"] = {"Mbudum"}, ["xme"] = {"Median"}, ["xmf"] = {"Mingrelian"}, ["xmg"] = {"Mengaka"}, ["xmh"] = {"Kugu-Muminh"}, ["xmj"] = {"Majera"}, ["xmk"] = {"Ancient Macedonian"}, ["xml"] = {"Malaysian Sign Language"}, ["xmm"] = {"Manado Malay"}, ["xmn"] = {"Manichaean Middle Persian"}, ["xmo"] = {"Morerebi"}, ["xmp"] = {"Kuku-Mu'inh"}, ["xmq"] = {"Kuku-Mangk"}, ["xmr"] = {"Meroitic"}, ["xms"] = {"Moroccan Sign Language"}, ["xmt"] = {"Matbat"}, ["xmu"] = {"Kamu"}, ["xmv"] = {"Antankarana Malagasy", "Tankarana Malagasy"}, ["xmw"] = {"Tsimihety Malagasy"}, ["xmx"] = {"Maden"}, ["xmy"] = {"Mayaguduna"}, ["xmz"] = {"Mori Bawah"}, ["xna"] = {"Ancient North Arabian"}, ["xnb"] = {"Kanakanabu"}, ["xnd"] = {"Na-Dene languages"}, ["xng"] = {"Middle Mongolian"}, ["xnh"] = {"Kuanhua"}, ["xni"] = {"Ngarigu"}, ["xnj"] = {"Ngoni (Tanzania)"}, ["xnk"] = {"Nganakarti"}, ["xnm"] = {"Ngumbarl"}, ["xnn"] = {"Northern Kankanay"}, ["xno"] = {"Anglo-Norman"}, ["xnq"] = {"Ngoni (Mozambique)"}, ["xnr"] = {"Kangri"}, ["xns"] = {"Kanashi"}, ["xnt"] = {"Narragansett"}, ["xnu"] = {"Nukunul"}, ["xny"] = {"Nyiyaparli"}, ["xnz"] = {"Kenzi", "Mattoki"}, ["xoc"] = {"O'chi'chi'"}, ["xod"] = {"Kokoda"}, ["xog"] = {"Сога"}, ["xoi"] = {"Kominimung"}, ["xok"] = {"Xokleng"}, ["xom"] = {"Komo (Sudan)"}, ["xon"] = {"Konkomba"}, ["xoo"] = {"Xukurú"}, ["xop"] = {"Kopar"}, ["xor"] = {"Korubo"}, ["xow"] = {"Kowaki"}, ["xpa"] = {"Pirriya"}, ["xpb"] = {"Northeastern Tasmanian", "Pyemmairrener"}, ["xpc"] = {"Pecheneg"}, ["xpd"] = {"Oyster Bay Tasmanian"}, ["xpe"] = {"Liberia Kpelle"}, ["xpf"] = {"Southeast Tasmanian", "Nuenonne"}, ["xpg"] = {"Phrygian"}, ["xph"] = {"North Midlands Tasmanian", "Tyerrenoterpanner"}, ["xpi"] = {"Pictish"}, ["xpj"] = {"Mpalitjanh"}, ["xpk"] = {"Kulina Pano"}, ["xpl"] = {"Port Sorell Tasmanian"}, ["xpm"] = {"Pumpokol"}, ["xpn"] = {"Kapinawá"}, ["xpo"] = {"Pochutec"}, ["xpp"] = {"Puyo-Paekche"}, ["xpq"] = {"Mohegan-Pequot"}, ["xpr"] = {"Parthian"}, ["xps"] = {"Pisidian"}, ["xpt"] = {"Punthamara"}, ["xpu"] = {"Punic"}, ["xpv"] = {"Northern Tasmanian", "Tommeginne"}, ["xpw"] = {"Northwestern Tasmanian", "Peerapper"}, ["xpx"] = {"Southwestern Tasmanian", "Toogee"}, ["xpy"] = {"Puyo"}, ["xpz"] = {"Bruny Island Tasmanian"}, ["xqa"] = {"Karakhanid"}, ["xqt"] = {"Qatabanian"}, ["xra"] = {"Krahô"}, ["xrb"] = {"Eastern Karaboro"}, ["xrd"] = {"Gundungurra"}, ["xre"] = {"Kreye"}, ["xrg"] = {"Minang"}, ["xri"] = {"Krikati-Timbira"}, ["xrm"] = {"Armazic"}, ["xrn"] = {"Arin"}, ["xrr"] = {"Raetic"}, ["xrt"] = {"Aranama-Tamique"}, ["xru"] = {"Marriammu"}, ["xrw"] = {"Karawa"}, ["xsa"] = {"Sabaean"}, ["xsb"] = {"Sambal"}, ["xsc"] = {"Scythian"}, ["xsd"] = {"Sidetic"}, ["xse"] = {"Sempan"}, ["xsh"] = {"Shamang"}, ["xsi"] = {"Sio"}, ["xsj"] = {"Subi"}, ["xsl"] = {"South Slavey"}, ["xsm"] = {"Kasem"}, ["xsn"] = {"Sanga (Nigeria)"}, ["xso"] = {"Solano"}, ["xsp"] = {"Silopi"}, ["xsq"] = {"Makhuwa-Saka"}, ["xsr"] = {"Sherpa"}, ["xss"] = {"Assan"}, ["xsu"] = {"Sanumá"}, ["xsv"] = {"Sudovian"}, ["xsy"] = {"Saisiyat"}, ["xta"] = {"Alcozauca Mixtec"}, ["xtb"] = {"Chazumba Mixtec"}, ["xtc"] = {"Katcha-Kadugli-Miri"}, ["xtd"] = {"Diuxi-Tilantongo Mixtec"}, ["xte"] = {"Ketengban"}, ["xtg"] = {"Transalpine Gaulish"}, ["xth"] = {"Yitha Yitha"}, ["xti"] = {"Sinicahua Mixtec"}, ["xtj"] = {"San Juan Teita Mixtec"}, ["xtl"] = {"Tijaltepec Mixtec"}, ["xtm"] = {"Magdalena Peñasco Mixtec"}, ["xtn"] = {"Northern Tlaxiaco Mixtec"}, ["xto"] = {"Tokharian A"}, ["xtp"] = {"San Miguel Piedras Mixtec"}, ["xtq"] = {"Tumshuqese"}, ["xtr"] = {"Early Tripuri"}, ["xts"] = {"Sindihui Mixtec"}, ["xtt"] = {"Tacahua Mixtec"}, ["xtu"] = {"Cuyamecalco Mixtec"}, ["xtv"] = {"Thawa"}, ["xtw"] = {"Tawandê"}, ["xty"] = {"Yoloxochitl Mixtec"}, ["xua"] = {"Alu Kurumba"}, ["xub"] = {"Betta Kurumba"}, ["xud"] = {"Umiida"}, ["xug"] = {"Kunigami"}, ["xuj"] = {"Jennu Kurumba"}, ["xul"] = {"Нгунавал", "Нунукул"}, ["xum"] = {"Umbrian"}, ["xun"] = {"Unggaranggu"}, ["xuo"] = {"Kuo"}, ["xup"] = {"Upper Umpqua"}, ["xur"] = {"Urartian"}, ["xut"] = {"Kuthant"}, ["xuu"] = {"Kxoe", "Khwedam"}, ["xve"] = {"Venetic"}, ["xvi"] = {"Kamviri"}, ["xvn"] = {"Vandalic"}, ["xvo"] = {"Volscian"}, ["xvs"] = {"Vestinian"}, ["xwa"] = {"Kwaza"}, ["xwc"] = {"Woccon"}, ["xwd"] = {"Wadi Wadi"}, ["xwe"] = {"Xwela Gbe"}, ["xwg"] = {"Kwegu"}, ["xwj"] = {"Wajuk"}, ["xwk"] = {"Wangkumara"}, ["xwl"] = {"Western Xwla Gbe"}, ["xwo"] = {"Written Oirat"}, ["xwr"] = {"Kwerba Mamberamo"}, ["xwt"] = {"Wotjobaluk"}, ["xww"] = {"Wemba Wemba"}, ["xxb"] = {"Boro (Ghana)"}, ["xxk"] = {"Ke'o"}, ["xxm"] = {"Minkin"}, ["xxr"] = {"Koropó"}, ["xxt"] = {"Tambora"}, ["xya"] = {"Yaygir"}, ["xyb"] = {"Yandjibara"}, ["xyj"] = {"Mayi-Yapi"}, ["xyk"] = {"Mayi-Kulan"}, ["xyl"] = {"Yalakalore"}, ["xyt"] = {"Mayi-Thakurti"}, ["xyy"] = {"Yorta Yorta"}, ["xzh"] = {"Zhang-Zhung"}, ["xzm"] = {"Zemgalian"}, ["xzp"] = {"Ancient Zapotec"}, ["yaa"] = {"Yaminahua"}, ["yab"] = {"Yuhup"}, ["yac"] = {"Pass Valley Yali"}, ["yad"] = {"Yagua"}, ["yae"] = {"Pumé"}, ["yaf"] = {"Yaka (Democratic Republic of Congo)"}, ["yag"] = {"Yámana"}, ["yah"] = {"Yazgulyam"}, ["yai"] = {"Yagnobi"}, ["yaj"] = {"Banda-Yangere"}, ["yak"] = {"Yakama"}, ["yal"] = {"Yalunka"}, ["yam"] = {"Yamba"}, ["yan"] = {"Mayangna"}, ["yao"] = {"Yao"}, ["yap"] = {"Yapese"}, ["yaq"] = {"Yaqui"}, ["yar"] = {"Yabarana"}, ["yas"] = {"Nugunu (Cameroon)"}, ["yat"] = {"Yambeta"}, ["yau"] = {"Yuwana"}, ["yav"] = {"Yangben"}, ["yaw"] = {"Yawalapití"}, ["yax"] = {"Yauma"}, ["yay"] = {"Agwagwune"}, ["yaz"] = {"Lokaa"}, ["yba"] = {"Yala"}, ["ybb"] = {"Yemba"}, ["ybe"] = {"West Yugur"}, ["ybh"] = {"Yakha"}, ["ybi"] = {"Yamphu"}, ["ybj"] = {"Hasha"}, ["ybk"] = {"Bokha"}, ["ybl"] = {"Yukuben"}, ["ybm"] = {"Yaben"}, ["ybn"] = {"Yabaâna"}, ["ybo"] = {"Yabong"}, ["ybx"] = {"Yawiyo"}, ["yby"] = {"Yaweyuha"}, ["ych"] = {"Chesu"}, ["ycl"] = {"Lolopo"}, ["ycn"] = {"Yucuna"}, ["ycp"] = {"Chepya"}, ["yda"] = {"Yanda"}, ["ydd"] = {"Eastern Yiddish"}, ["yde"] = {"Yangum Dey"}, ["ydg"] = {"Yidgha"}, ["ydk"] = {"Yoidik"}, ["yea"] = {"Ravula"}, ["yec"] = {"Yeniche"}, ["yee"] = {"Yimas"}, ["yei"] = {"Yeni"}, ["yej"] = {"Yevanic"}, ["yel"] = {"Yela"}, ["yer"] = {"Tarok"}, ["yes"] = {"Nyankpa"}, ["yet"] = {"Yetfa"}, ["yeu"] = {"Yerukula"}, ["yev"] = {"Yapunda"}, ["yey"] = {"Yeyi"}, ["yga"] = {"Malyangapa"}, ["ygi"] = {"Yiningayi"}, ["ygl"] = {"Yangum Gel"}, ["ygm"] = {"Yagomi"}, ["ygp"] = {"Gepo"}, ["ygr"] = {"Yagaria"}, ["ygs"] = {"Yolŋu Sign Language"}, ["ygu"] = {"Yugul"}, ["ygw"] = {"Yagwoia"}, ["yha"] = {"Baha Buyang"}, ["yhd"] = {"Judeo-Iraqi Arabic"}, ["yhl"] = {"Hlepho Phowa"}, ["yhs"] = {"Yan-nhaŋu Sign Language"}, ["yia"] = {"Yinggarda"}, ["yif"] = {"Ache"}, ["yig"] = {"Wusa Nasu"}, ["yih"] = {"Western Yiddish"}, ["yii"] = {"Yidiny"}, ["yij"] = {"Yindjibarndi"}, ["yik"] = {"Dongshanba Lalo"}, ["yil"] = {"Yindjilandji"}, ["yim"] = {"Yimchungru Naga"}, ["yin"] = {"Riang Lai", "Yinchia"}, ["yip"] = {"Pholo"}, ["yiq"] = {"Miqie"}, ["yir"] = {"North Awyu"}, ["yis"] = {"Yis"}, ["yit"] = {"Eastern Lalu"}, ["yiu"] = {"Awu"}, ["yiv"] = {"Northern Nisu"}, ["yix"] = {"Axi Yi"}, ["yiz"] = {"Azhe"}, ["yka"] = {"Yakan"}, ["ykg"] = {"Northern Yukaghir"}, ["yki"] = {"Yoke"}, ["ykk"] = {"Yakaikeke"}, ["ykl"] = {"Khlula"}, ["ykm"] = {"Kap"}, ["ykn"] = {"Kua-nsi"}, ["yko"] = {"Yasa"}, ["ykr"] = {"Yekora"}, ["ykt"] = {"Kathu"}, ["yku"] = {"Kuamasi"}, ["yky"] = {"Yakoma"}, ["yla"] = {"Yaul"}, ["ylb"] = {"Yaleba"}, ["yle"] = {"Yele"}, ["ylg"] = {"Yelogu"}, ["yli"] = {"Angguruk Yali"}, ["yll"] = {"Yil"}, ["ylm"] = {"Limi"}, ["yln"] = {"Langnian Buyang"}, ["ylo"] = {"Naluo Yi"}, ["ylr"] = {"Yalarnnga"}, ["ylu"] = {"Aribwaung"}, ["yly"] = {"Nyâlayu", "Nyelâyu"}, ["ymb"] = {"Yambes"}, ["ymc"] = {"Southern Muji"}, ["ymd"] = {"Muda"}, ["yme"] = {"Yameo"}, ["ymg"] = {"Yamongeri"}, ["ymh"] = {"Mili"}, ["ymi"] = {"Moji"}, ["ymk"] = {"Makwe"}, ["yml"] = {"Iamalele"}, ["ymm"] = {"Maay"}, ["ymn"] = {"Yamna", "Sunum"}, ["ymo"] = {"Yangum Mon"}, ["ymp"] = {"Yamap"}, ["ymq"] = {"Qila Muji"}, ["ymr"] = {"Malasar"}, ["yms"] = {"Mysian"}, ["ymx"] = {"Northern Muji"}, ["ymz"] = {"Muzi"}, ["yna"] = {"Aluo"}, ["ynd"] = {"Yandruwandha"}, ["yne"] = {"Lang'e"}, ["yng"] = {"Yango"}, ["ynk"] = {"Naukan Yupik"}, ["ynl"] = {"Yangulam"}, ["ynn"] = {"Yana"}, ["yno"] = {"Yong"}, ["ynq"] = {"Yendang"}, ["yns"] = {"Yansi"}, ["ynu"] = {"Yahuna"}, ["yob"] = {"Yoba"}, ["yog"] = {"Yogad"}, ["yoi"] = {"Yonaguni"}, ["yok"] = {"Yokuts"}, ["yol"] = {"Yola"}, ["yom"] = {"Yombe"}, ["yon"] = {"Yongkom"}, ["yot"] = {"Yotti"}, ["yox"] = {"Yoron"}, ["yoy"] = {"Yoy"}, ["ypa"] = {"Phala"}, ["ypb"] = {"Labo Phowa"}, ["ypg"] = {"Phola"}, ["yph"] = {"Phupha"}, ["ypk"] = {"Yupik languages"}, ["ypm"] = {"Phuma"}, ["ypn"] = {"Ani Phowa"}, ["ypo"] = {"Alo Phola"}, ["ypp"] = {"Phupa"}, ["ypz"] = {"Phuza"}, ["yra"] = {"Yerakai"}, ["yrb"] = {"Yareba"}, ["yre"] = {"Yaouré"}, ["yrk"] = {"Ненец"}, ["yrl"] = {"Nhengatu"}, ["yrm"] = {"Yirrk-Mel"}, ["yrn"] = {"Yerong"}, ["yro"] = {"Yaroamë"}, ["yrs"] = {"Yarsun"}, ["yrw"] = {"Yarawata"}, ["yry"] = {"Yarluyandi"}, ["ysc"] = {"Yassic"}, ["ysd"] = {"Samatao"}, ["ysg"] = {"Sonaga"}, ["ysl"] = {"Yugoslavian Sign Language"}, ["ysm"] = {"Myanmar Sign Language"}, ["ysn"] = {"Sani"}, ["yso"] = {"Nisi (China)"}, ["ysp"] = {"Southern Lolopo"}, ["ysr"] = {"Sirenik Yupik"}, ["yss"] = {"Yessan-Mayo"}, ["ysy"] = {"Sanie"}, ["yta"] = {"Talu"}, ["ytl"] = {"Tanglang"}, ["ytp"] = {"Thopho"}, ["ytw"] = {"Yout Wam"}, ["yty"] = {"Yatay"}, ["yua"] = {"Юкатек", "Юкатек Маяа"}, ["yub"] = {"Yugambal"}, ["yuc"] = {"Yuchi"}, ["yud"] = {"Judeo-Tripolitanian Arabic"}, ["yue"] = {"Yue Chinese", "Cantonese"}, ["yuf"] = {"Havasupai-Walapai-Yavapai"}, ["yug"] = {"Yug"}, ["yui"] = {"Yurutí"}, ["yuj"] = {"Karkar-Yuri"}, ["yuk"] = {"Yuki"}, ["yul"] = {"Yulu"}, ["yum"] = {"Quechan"}, ["yun"] = {"Bena (Nigeria)"}, ["yup"] = {"Yukpa"}, ["yuq"] = {"Yuqui"}, ["yur"] = {"Yurok"}, ["yut"] = {"Yopno"}, ["yuw"] = {"Yau (Morobe Province)"}, ["yux"] = {"Southern Yukaghir"}, ["yuy"] = {"East Yugur"}, ["yuz"] = {"Yuracare"}, ["yva"] = {"Yawa"}, ["yvt"] = {"Yavitero"}, ["ywa"] = {"Kalou"}, ["ywg"] = {"Yinhawangka"}, ["ywl"] = {"Western Lalu"}, ["ywn"] = {"Yawanawa"}, ["ywq"] = {"Wuding-Luquan Yi"}, ["ywr"] = {"Yawuru"}, ["ywt"] = {"Xishanba Lalo", "Central Lalo"}, ["ywu"] = {"Wumeng Nasu"}, ["yww"] = {"Yawarawarga"}, ["yxa"] = {"Mayawali"}, ["yxg"] = {"Yagara"}, ["yxl"] = {"Yardliyawarra"}, ["yxm"] = {"Yinwum"}, ["yxu"] = {"Yuyu"}, ["yxy"] = {"Yabula Yabula"}, ["yyr"] = {"Yir Yoront"}, ["yyu"] = {"Yau (Sandaun Province)"}, ["yyz"] = {"Ayizi"}, ["yzg"] = {"E'ma Buyang"}, ["yzk"] = {"Zokhuo"}, ["zaa"] = {"Sierra de Juárez Zapotec"}, ["zab"] = {"Western Tlacolula Valley Zapotec", "San Juan Guelavía Zapotec"}, ["zac"] = {"Ocotlán Zapotec"}, ["zad"] = {"Cajonos Zapotec"}, ["zae"] = {"Yareni Zapotec"}, ["zaf"] = {"Ayoquesco Zapotec"}, ["zag"] = {"Zaghawa"}, ["zah"] = {"Zangwal"}, ["zai"] = {"Isthmus Zapotec"}, ["zaj"] = {"Zaramo"}, ["zak"] = {"Zanaki"}, ["zal"] = {"Zauzou"}, ["zam"] = {"Miahuatlán Zapotec"}, ["zao"] = {"Ozolotepec Zapotec"}, ["zap"] = {"Zapotec"}, ["zaq"] = {"Aloápam Zapotec"}, ["zar"] = {"Rincón Zapotec"}, ["zas"] = {"Santo Domingo Albarradas Zapotec"}, ["zat"] = {"Tabaa Zapotec"}, ["zau"] = {"Zangskari"}, ["zav"] = {"Yatzachi Zapotec"}, ["zaw"] = {"Mitla Zapotec"}, ["zax"] = {"Xadani Zapotec"}, ["zay"] = {"Zayse-Zergulla", "Zaysete"}, ["zaz"] = {"Zari"}, ["zba"] = {"Balaibalan"}, ["zbc"] = {"Central Berawan"}, ["zbe"] = {"East Berawan"}, ["zbl"] = {"Blissymbols", "Bliss", "Blissymbolics"}, ["zbt"] = {"Batui"}, ["zbu"] = {"Bu (Bauchi State)"}, ["zbw"] = {"West Berawan"}, ["zca"] = {"Coatecas Altas Zapotec"}, ["zch"] = {"Central Hongshuihe Zhuang"}, ["zdj"] = {"Комор"}, ["zea"] = {"Zeeuws"}, ["zeg"] = {"Zenag"}, ["zeh"] = {"Eastern Hongshuihe Zhuang"}, ["zen"] = {"Zenaga"}, ["zga"] = {"Kinga"}, ["zgb"] = {"Guibei Zhuang"}, ["zgh"] = {"Стандарт Мароккогийн Бербер"}, ["zgm"] = {"Minz Zhuang"}, ["zgn"] = {"Guibian Zhuang"}, ["zgr"] = {"Magori"}, ["zhb"] = {"Zhaba"}, ["zhd"] = {"Dai Zhuang"}, ["zhi"] = {"Zhire"}, ["zhn"] = {"Nong Zhuang"}, ["zhw"] = {"Zhoa"}, ["zhx"] = {"Chinese (family)"}, ["zia"] = {"Zia"}, ["zib"] = {"Zimbabwe Sign Language"}, ["zik"] = {"Zimakani"}, ["zil"] = {"Zialo"}, ["zim"] = {"Mesme"}, ["zin"] = {"Zinza"}, ["ziw"] = {"Zigula"}, ["ziz"] = {"Zizilivakan"}, ["zka"] = {"Kaimbulawa"}, ["zkb"] = {"Koibal"}, ["zkd"] = {"Kadu"}, ["zkg"] = {"Koguryo"}, ["zkh"] = {"Khorezmian"}, ["zkk"] = {"Karankawa"}, ["zkn"] = {"Kanan"}, ["zko"] = {"Kott"}, ["zkp"] = {"São Paulo Kaingáng"}, ["zkr"] = {"Zakhring"}, ["zkt"] = {"Kitan"}, ["zku"] = {"Kaurna"}, ["zkv"] = {"Krevinian"}, ["zkz"] = {"Khazar"}, ["zla"] = {"Zula"}, ["zle"] = {"Зүүн Слав хэлнүүд"}, ["zlj"] = {"Liujiang Zhuang"}, ["zlm"] = {"Malay (individual language)"}, ["zln"] = {"Lianshan Zhuang"}, ["zlq"] = {"Liuqian Zhuang"}, ["zls"] = {"South Slavic languages"}, ["zlw"] = {"West Slavic languages"}, ["zma"] = {"Manda (Australia)"}, ["zmb"] = {"Zimba"}, ["zmc"] = {"Margany"}, ["zmd"] = {"Maridan"}, ["zme"] = {"Mangerr"}, ["zmf"] = {"Mfinu"}, ["zmg"] = {"Marti Ke"}, ["zmh"] = {"Makolkol"}, ["zmi"] = {"Negeri Sembilan Malay"}, ["zmj"] = {"Maridjabin"}, ["zmk"] = {"Mandandanyi"}, ["zml"] = {"Matngala"}, ["zmm"] = {"Marimanindji", "Marramaninyshi"}, ["zmn"] = {"Mbangwe"}, ["zmo"] = {"Molo"}, ["zmp"] = {"Mpuono"}, ["zmq"] = {"Mituku"}, ["zmr"] = {"Maranunggu"}, ["zms"] = {"Mbesa"}, ["zmt"] = {"Maringarr"}, ["zmu"] = {"Muruwari"}, ["zmv"] = {"Mbariman-Gudhinma"}, ["zmw"] = {"Mbo (Democratic Republic of Congo)"}, ["zmx"] = {"Bomitaba"}, ["zmy"] = {"Mariyedi"}, ["zmz"] = {"Mbandja"}, ["zna"] = {"Zan Gula"}, ["znd"] = {"Zande languages"}, ["zne"] = {"Zande (individual language)"}, ["zng"] = {"Mang"}, ["znk"] = {"Manangkari"}, ["zns"] = {"Mangas"}, ["zoc"] = {"Copainalá Zoque"}, ["zoh"] = {"Chimalapa Zoque"}, ["zom"] = {"Zou"}, ["zoo"] = {"Asunción Mixtepec Zapotec"}, ["zoq"] = {"Tabasco Zoque"}, ["zor"] = {"Rayón Zoque"}, ["zos"] = {"Francisco León Zoque"}, ["zpa"] = {"Lachiguiri Zapotec"}, ["zpb"] = {"Yautepec Zapotec"}, ["zpc"] = {"Choapan Zapotec"}, ["zpd"] = {"Southeastern Ixtlán Zapotec"}, ["zpe"] = {"Petapa Zapotec"}, ["zpf"] = {"San Pedro Quiatoni Zapotec"}, ["zpg"] = {"Guevea De Humboldt Zapotec"}, ["zph"] = {"Totomachapan Zapotec"}, ["zpi"] = {"Santa María Quiegolani Zapotec"}, ["zpj"] = {"Quiavicuzas Zapotec"}, ["zpk"] = {"Tlacolulita Zapotec"}, ["zpl"] = {"Lachixío Zapotec"}, ["zpm"] = {"Mixtepec Zapotec"}, ["zpn"] = {"Santa Inés Yatzechi Zapotec"}, ["zpo"] = {"Amatlán Zapotec"}, ["zpp"] = {"El Alto Zapotec"}, ["zpq"] = {"Zoogocho Zapotec"}, ["zpr"] = {"Santiago Xanica Zapotec"}, ["zps"] = {"Coatlán Zapotec"}, ["zpt"] = {"San Vicente Coatlán Zapotec"}, ["zpu"] = {"Yalálag Zapotec"}, ["zpv"] = {"Chichicapan Zapotec"}, ["zpw"] = {"Zaniza Zapotec"}, ["zpx"] = {"San Baltazar Loxicha Zapotec"}, ["zpy"] = {"Mazaltepec Zapotec"}, ["zpz"] = {"Texmelucan Zapotec"}, ["zqe"] = {"Qiubei Zhuang"}, ["zra"] = {"Kara (Korea)"}, ["zrg"] = {"Mirgan"}, ["zrn"] = {"Zerenkel"}, ["zro"] = {"Záparo"}, ["zrp"] = {"Zarphatic"}, ["zrs"] = {"Mairasi"}, ["zsa"] = {"Sarasira"}, ["zsk"] = {"Kaskean"}, ["zsl"] = {"Zambian Sign Language"}, ["zsm"] = {"Standard Malay"}, ["zsr"] = {"Southern Rincon Zapotec"}, ["zsu"] = {"Sukurum"}, ["zte"] = {"Elotepec Zapotec"}, ["ztg"] = {"Xanaguía Zapotec"}, ["ztl"] = {"Lapaguía-Guivini Zapotec"}, ["ztm"] = {"San Agustín Mixtepec Zapotec"}, ["ztn"] = {"Santa Catarina Albarradas Zapotec"}, ["ztp"] = {"Loxicha Zapotec"}, ["ztq"] = {"Quioquitani-Quierí Zapotec"}, ["zts"] = {"Tilquiapan Zapotec"}, ["ztt"] = {"Tejalapan Zapotec"}, ["ztu"] = {"Güilá Zapotec"}, ["ztx"] = {"Zaachila Zapotec"}, ["zty"] = {"Yatee Zapotec"}, ["zua"] = {"Zeem"}, ["zuh"] = {"Tokano"}, ["zum"] = {"Kumzari"}, ["zun"] = {"Zuni"}, ["zuy"] = {"Zumaya"}, ["zwa"] = {"Zay"}, ["zxx"] = {"No linguistic content", "Not applicable"}, ["zyb"] = {"Yongbei Zhuang"}, ["zyg"] = {"Yang Zhuang"}, ["zyj"] = {"Youjiang Zhuang"}, ["zyn"] = {"Yongnan Zhuang"}, ["zyp"] = {"Zyphe Chin"}, ["zza"] = {"Zaza", "Dimili", "Dimli (macrolanguage)", "Kirdki", "Kirmanjki (macrolanguage)", "Zazaki"}, ["zzj"] = {"Zuojiang Zhuang"} } local deprecated = { ["in"] = {"Indonesian"}, ["iw"] = {"Еврей"}, ["ji"] = {"Yiddish"}, ["jw"] = {"Javanese"}, ["mo"] = {"Moldavian", "Moldovan"}, ["aam"] = {"Aramanik"}, ["adp"] = {"Adap"}, ["agp"] = {"Paranan"}, ["ais"] = {"Nataoran Amis"}, ["aoh"] = {"Arma"}, ["asd"] = {"Asas"}, ["aue"] = {"ǂKxʼauǁʼein"}, ["ayx"] = {"Ayi (China)"}, ["ayy"] = {"Tayabas Ayta"}, ["baz"] = {"Tunen"}, ["bbz"] = {"Babalia Creole Arabic"}, ["bgm"] = {"Baga Mboteni"}, ["bhk"] = {"Albay Bicolano"}, ["bic"] = {"Bikaru"}, ["bij"] = {"Vaghat-Ya-Bijim-Legeri"}, ["bjd"] = {"Bandjigali"}, ["bjq"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bkb"] = {"Finallig"}, ["blg"] = {"Balau"}, ["bmy"] = {"Bemba (Democratic Republic of Congo)"}, ["bpb"] = {"Barbacoas"}, ["btb"] = {"Beti (Cameroon)"}, ["btl"] = {"Bhatola"}, ["bxx"] = {"Borna (Democratic Republic of Congo)"}, ["byy"] = {"Buya"}, ["cbe"] = {"Chipiajes"}, ["cbh"] = {"Cagua"}, ["cca"] = {"Cauca"}, ["ccq"] = {"Chaungtha"}, ["cdg"] = {"Chamari"}, ["cjr"] = {"Chorotega"}, ["cka"] = {"Khumi Awa Chin"}, ["cmk"] = {"Chimakum"}, ["coy"] = {"Coyaima"}, ["cqu"] = {"Chilean Quechua"}, ["cum"] = {"Cumeral"}, ["daf"] = {"Dan"}, ["dap"] = {"Nisi (India)"}, ["dgu"] = {"Degaru"}, ["dha"] = {"Dhanwar (India)"}, ["dit"] = {"Dirari"}, ["djl"] = {"Djiwarli"}, ["dkl"] = {"Kolum So Dogon"}, ["drh"] = {"Darkhat"}, ["drr"] = {"Dororo"}, ["drw"] = {"Darwazi"}, ["dud"] = {"Hun-Saare"}, ["duj"] = {"Dhuwal"}, ["dwl"] = {"Walo Kumbe Dogon"}, ["dzd"] = {"Daza"}, ["ekc"] = {"Eastern Karnic"}, ["elp"] = {"Elpaputih"}, ["emo"] = {"Emok"}, ["gav"] = {"Gabutamon"}, ["gbc"] = {"Garawa"}, ["gfx"] = {"Mangetti Dune ǃXung"}, ["ggn"] = {"Eastern Gurung"}, ["ggo"] = {"Southern Gondi"}, ["ggr"] = {"Aghu Tharnggalu"}, ["gio"] = {"Gelao"}, ["gji"] = {"Geji"}, ["gli"] = {"Guliguli"}, ["gti"] = {"Gbati-ri"}, ["guv"] = {"Gey"}, ["hrr"] = {"Horuru"}, ["iap"] = {"Iapama"}, ["ibi"] = {"Ibilo"}, ["ill"] = {"Iranun"}, ["ilw"] = {"Talur"}, ["ime"] = {"Imeraguen"}, ["izi"] = {"Izi-Ezaa-Ikwo-Mgbo"}, ["jar"] = {"Jarawa (Nigeria)"}, ["jeg"] = {"Jeng"}, ["kbf"] = {"Kakauhua"}, ["kdv"] = {"Kado"}, ["kgc"] = {"Kasseng"}, ["kgd"] = {"Kataang"}, ["kgh"] = {"Upper Tanudan Kalinga"}, ["kjf"] = {"Khalaj [Indo-Iranian]"}, ["koj"] = {"Sara Dunjo"}, ["kox"] = {"Coxima"}, ["kpp"] = {"Paku Karen"}, ["krm"] = {"Krim"}, ["ktr"] = {"Kota Marudu Tinagas"}, ["kvs"] = {"Kunggara"}, ["kwq"] = {"Kwak"}, ["kxe"] = {"Kakihum"}, ["kxl"] = {"Nepali Kurux"}, ["kxu"] = {"Kui (India)"}, ["kzh"] = {"Kenuzi-Dongola"}, ["kzj"] = {"Coastal Kadazan"}, ["kzt"] = {"Tambunan Dusun"}, ["lba"] = {"Lui"}, ["leg"] = {"Lengua"}, ["lii"] = {"Lingkhim"}, ["llo"] = {"Khlor"}, ["lmm"] = {"Lamam"}, ["lmz"] = {"Lumbee"}, ["lsg"] = {"Lyons Sign Language"}, ["meg"] = {"Mea"}, ["mgx"] = {"Omati"}, ["mhh"] = {"Maskoy Pidgin"}, ["mja"] = {"Mahei"}, ["mld"] = {"Malakhel"}, ["mnt"] = {"Maykulan"}, ["mof"] = {"Mohegan-Montauk-Narragansett"}, ["mst"] = {"Cataelano Mandaya"}, ["mvm"] = {"Muya"}, ["mwd"] = {"Mudbura"}, ["mwj"] = {"Maligo"}, ["mwx"] = {"Mediak"}, ["mwy"] = {"Mosiro"}, ["myd"] = {"Maramba"}, ["myi"] = {"Mina (India)"}, ["myq"] = {"Forest Maninka"}, ["myt"] = {"Sangab Mandaya"}, ["nad"] = {"Nijadali"}, ["nbf"] = {"Naxi"}, ["nbx"] = {"Ngura"}, ["ncp"] = {"Ndaktup"}, ["ngo"] = {"Ngoni"}, ["nln"] = {"Durango Nahuatl"}, ["nlr"] = {"Ngarla"}, ["nns"] = {"Ningye"}, ["nnx"] = {"Ngong"}, ["noo"] = {"Nootka"}, ["nts"] = {"Natagaimas"}, ["nxu"] = {"Narau"}, ["ome"] = {"Omejes"}, ["oun"] = {"ǃOǃung"}, ["pat"] = {"Papitalai"}, ["pbz"] = {"Palu"}, ["pcr"] = {"Panang"}, ["pgy"] = {"Pongyong"}, ["plp"] = {"Palpa"}, ["pmc"] = {"Palumata"}, ["pmu"] = {"Mirpur Panjabi"}, ["pod"] = {"Ponares"}, ["ppa"] = {"Pao"}, ["ppr"] = {"Piru"}, ["prb"] = {"Lua'"}, ["pry"] = {"Pray 3"}, ["puk"] = {"Pu Ko"}, ["puz"] = {"Purum Naga"}, ["rie"] = {"Rien"}, ["rmr"] = {"Caló"}, ["rna"] = {"Runa"}, ["rsi"] = {"Rennellese Sign Language"}, ["sap"] = {"Sanapaná"}, ["sca"] = {"Sansu"}, ["sdm"] = {"Semandang"}, ["sgl"] = {"Sanglechi-Ishkashimi"}, ["sgo"] = {"Songa"}, ["skk"] = {"Sok"}, ["snh"] = {"Shinabo"}, ["sul"] = {"Surigaonon"}, ["sum"] = {"Sumo-Mayangna"}, ["svr"] = {"Savara"}, ["tbb"] = {"Tapeba"}, ["tdu"] = {"Tempasuk Dusun"}, ["tgg"] = {"Tangga"}, ["thc"] = {"Tai Hang Tong"}, ["thw"] = {"Thudam"}, ["thx"] = {"The"}, ["tid"] = {"Tidong"}, ["tie"] = {"Tingal"}, ["tkk"] = {"Takpa"}, ["tlw"] = {"South Wemale"}, ["tmp"] = {"Tai Mène"}, ["tne"] = {"Tinoc Kallahan"}, ["tnf"] = {"Tangshewi"}, ["toe"] = {"Tomedes"}, ["tsf"] = {"Southwestern Tamang"}, ["unp"] = {"Worora"}, ["uok"] = {"Uokha"}, ["vki"] = {"Ija-Zuba"}, ["wgw"] = {"Wagawaga"}, ["wit"] = {"Wintu"}, ["wiw"] = {"Wirangu"}, ["wra"] = {"Warapu"}, ["xba"] = {"Kamba (Brazil)"}, ["xbx"] = {"Kabixí"}, ["xia"] = {"Xiandao"}, ["xip"] = {"Xipináwa"}, ["xkh"] = {"Karahawyana"}, ["xrq"] = {"Karranga"}, ["xtz"] = {"Tasmanian"}, ["ybd"] = {"Yangbye"}, ["yds"] = {"Yiddish Sign Language"}, ["yen"] = {"Yendang"}, ["yiy"] = {"Yir Yoront"}, ["yma"] = {"Yamphe"}, ["ymt"] = {"Mator-Taygi-Karagas"}, ["ynh"] = {"Yangho"}, ["yos"] = {"Yos"}, ["yri"] = {"Yarí"}, ["yuu"] = {"Yugh"}, ["zir"] = {"Ziriya"} } return { active = active, deprecated = deprecated, } jqn3q5pk9jb3ywvg3aznmww82rnhexe Хэрэглэгч:Dostojewskij/Хэрэглэгчийн хувь нэмэр 2 124921 853494 845598 2026-04-15T22:37:39Z Dostojewskij 30144 15 Дөрөвдүгээр сар 2026 853494 wikitext text/x-wiki {| align="center" border="0" cellpadding="5" cellspacing="2" style="border: 1px solid #A4FFA4; background-color: #F3FFF3; border: 5px solid #F3FFF3" |- | * User ID: 30,144 * Registration date: 2014-09-14 |- |} [[Файл:Карта распространения монгольского языка.png|thumb|right|200px]] [[Файл:Flag of Mongolia.svg|thumb|right|200px]] {| class="wikitable" |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages edited (total) |- | 25 Арваннэгдүгээр сар 2014 || 1 || 0 || 1 || 1 || 1 |- | 13 Арванхоёрдугаар сар 2022 || 44 || 0 || 44 || 38 || 39 |- | 16 Гуравдугаар сар 2023 || 48 || 0 || 48 || 40 || 42 |- | 13 Нэгдүгээр сар 2024 || 56 || 2 || 58 || 46 || 50 |- | 2 Хоёрдугаар сар 2025 || 65 || 2 || 67 || 54 || 58 |- | 9 Нэгдүгээр сар 2026 || 85 || 2 || 87 || 73 || 75 |- | 15 Дөрөвдүгээр сар 2026 || 91 || 2 || 93 || 77 || 80 |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages edited (total) |- |} == Year counts == {| class="wikitable" |- ! Year !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Namespace Main |- | 2014 || 2 || 0 || 2 || 1 |- | 2015 || 5 || 0 || 5 || 5 |- | 2016 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 2017 || 2 || 0 || 2 || 1 |- | 2018 || 1 || 0 || 1 || 0 |- | 2019 || 2 || 0 || 2 || 1 |- | 2020 || 5 || 0 || 5 || 5 |-style='background:#DDAA77' | 2021 || 12 || 0 || 12 || 12 |-style='background:#C0C0C0' | 2022 || 15 || '''2''' || 17 || 11 |- | 2023 || 9 || 0 || 9 || 8 |- | 2024 || 11 || 0 || 11 || 9 |-style='background:#FFEE77' | 2025 || '''19''' || 0 || '''19''' || '''18''' |- | 2026<br/><small><small>(16.04.2026)</small></small> || 8 || 0 || 8 || 6 |- |} * [https://xtools.wmflabs.org/ec/mn.wikipedia.org/Dostojewskij xtools.wmflabs] * [https://mn.wikiscan.org/?menu=userstats&user=Dostojewskij mn.wikiscan] <div style="border: 3px solid green; margin: 2px; background-color: white;"><div style="margin: 10px;"> * <span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="font-variant:small-caps;color:#000"></span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span> [[wikidata:User:Dostojewskij/Contributions]] * {{0}}{{0}}{{0}}{{0}}[[Файл:Commons-logo.svg|20px]] [[commons:User:Dostojewskij/Contributions]] </div></div> == Ангилал == * 🖫 [[:Ангилал:2024 онд өнгөрсөн]] (13 Нэгдүгээр сар 2024‎) * 🖫 [[:Ангилал:2026 онд өнгөрсөн]] (15 Дөрөвдүгээр сар 2026) [[de:Benutzer:Dostojewskij/Bearbeitungen]] [[ca:Usuari:Dostojewskij/Contribucions]] [[oc:Utilizaire:Dostojewskij/Contribucions]] [[ru:Участник:Dostojewskij/Мои правки]] [[pl:Wikipedysta:Dostojewskij/Wkład]] [[nl:Gebruiker:Dostojewskij/Gebruikersbijdragen]] [[fr:Utilisateur:Dostojewskij/Contributions]] [[pt:Usuário(a):Dostojewskij/Contribuições]] [[scn:Utenti:Dostojewskij/Cuntribbuti]] [[en:User:Dostojewskij/Contributions]] [[es:Usuario:Dostojewskij/Contribuciones]] [[uk:Користувач:Dostojewskij/Внесок]] [[no:Bruker:Dostojewskij/Bidrag]] [[wuu:User:Dostojewskij/我个贡献]] [[sv:Användare:Dostojewskij/Bidrag]] [[zh-min-nan:Iōng-chiá:Dostojewskij/Kòng-hiàn]] [[cs:Wikipedista:Dostojewskij/Příspěvky]] [[ht:Itilizatè:Dostojewskij/Kontribisyon]] [[bg:Потребител:Dostojewskij/Приноси]] [[ro:Utilizator:Dostojewskij/Contribuții]] [[lv:Dalībnieks:Dostojewskij/Devums]] [[tr:Kullanıcı:Dostojewskij/Katkılarım]] [[mai:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/योगदान]] [[id:Pengguna:Dostojewskij/Kontribusi]] [[mg:Mpikambana:Dostojewskij/Fandraisan'anjara]] [[da:Bruger:Dostojewskij/Bidrag]] [[bn:ব্যবহারকারী:Dostojewskij/অবদান]] [[ml:ഉപയോക്താവ്:Dostojewskij/സംഭാവനകൾ]] [[ast:Usuariu:Dostojewskij/Collaboraciones]] [[lmo:Utent:Dostojewskij/Contribuzzion]] [[szl:Używacz:Dostojewskij/Edycyje]] [[crh:Qullanıcı:Dostojewskij/İsseler]] [[kn:ಸದಸ್ಯ:Dostojewskij/ನನ್ನ ಕಾಣಿಕೆಗಳು]] [[ky:Колдонуучу:Dostojewskij/Салымдарым]] [[mk:Корисник:Dostojewskij/Придонеси]] [[sk:Redaktor:Dostojewskij/Príspevky]] [[ne:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/मेरो योगदानहरू]] [[ko:사용자:Dostojewskij/기여]] [[zh:User:Dostojewskij/贡献]] [[ja:利用者:Dostojewskij/投稿記録]] [[kk:Қатысушы:Dostojewskij/Үлесім]] [[it:Utente:Dostojewskij/Contributi]] [[be:Удзельнік:Dostojewskij/Уклад]] [[pa:ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Dostojewskij/ਯੋਗਦਾਨ]] [[fi:Käyttäjä:Dostojewskij/Muokkaukset]] [[ceb:Gumagamit:Dostojewskij/Mga tampo]] [[hi:सदस्य:Dostojewskij/योगदान]] [[uz:Foydalanuvchi:Dostojewskij/Hissam]] [[ms:Pengguna:Dostojewskij/Sumbangan]] [[la:Usor:Dostojewskij/Conlationes]] [[sat:ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Dostojewskij/ᱮᱱᱮᱢᱠᱩ]] [[bcl:Paragamit:Dostojewskij/Mga ambag]] [[nn:Brukar:Dostojewskij/Bidrag]] [[pam:User:Dostojewskij/Deng ambag]] [[fa:کاربر:Dostojewskij/مشارکت‌ها]] [[bs:Korisnik:Dostojewskij/Doprinosi]] [[vi:Thành viên:Dostojewskij/Đóng góp]] [[tg:Корбар:Dostojewskij/Ҳисса]] [[cv:Хутшăнакан:Dostojewskij/Хывнӑ тӳпе]] [[sq:Përdoruesi:Dostojewskij/Kontributet]] [[tl:Tagagamit:Dostojewskij/Mga ambag ko]] [[mr:सदस्य:Dostojewskij/माझे योगदान]] [[simple:User:Dostojewskij/My changes]] [[te:వాడుకరి:Dostojewskij/నా మార్పులు]] [[sh:Korisnik:Dostojewskij/Doprinos]] [[so:User:Dostojewskij/Ku darsashooyinka]] [[af:Gebruiker:Dostojewskij/Bydraes]] [[et:Kasutaja:Dostojewskij/Kaastöö]] [[nds:Bruker:Dostojewskij/Mien Arbeid]] [[yo:Oníṣe:Dostojewskij/Àwọn àfikún]] [[az:İstifadəçi:Dostojewskij/Töhfələrim]] [[war:Gumaramit:Dostojewskij/Akon mga ámot]] [[sco:Uiser:Dostojewskij/Contreibutions]] [[sl:Uporabnik:Dostojewskij/Prispevki]] [[se:Geavaheaddji:Dostojewskij/Mu rievdadusat]] [[vec:Utensa:Dostojewskij/Contribusion]] [[eu:Lankide:Dostojewskij/Nire ekarpenak]] [[bar:Nutza:Dostojewskij/Mei Gschriebnas]] [[dty:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/मेरो योगदानहरू]] [[hr:Suradnik:Dostojewskij/Doprinosi]] [[jv:Naraguna:Dostojewskij/Pasumbang]] [[be-tarask:Удзельнік:Dostojewskij/Унёсак]] [[gl:Usuario:Dostojewskij/Contribucións]] [[ka:მომხმარებელი:Dostojewskij/წვლილი]] [[sc:Usuàriu:Dostojewskij/Contributos mios]] [[sah:Кыттааччы:Dostojewskij/Суруйуу тиһилигэ]] [[th:ผู้ใช้:Dostojewskij/ส่วนร่วม]] [[ln:Utilisateur:Dostojewskij/Nkásá nakomí]] [[si:පරිශීලක:Dostojewskij/මගේ දායකත්වය]] [[eo:Uzanto:Dostojewskij/Kontribuoj]] [[ku:Bikarhêner:Dostojewskij/Beşdariyên min]] [[kw:Devnydhyer:Dostojewskij/Kevrohow]] [[sw:Mtumiaji:Dostojewskij/Michango]] [[ta:பயனர்:Dostojewskij/பங்களிப்புக்கள்]] [[kaa:Paydalanıwshı:Dostojewskij/Úlesim]] [[sr:Корисник:Dostojewskij/Доприноси]] [[cy:Defnyddiwr:Dostojewskij/Fy nghyfraniadau]] [[lt:Naudotojas:Dostojewskij/Mano indėlis]] [[ga:Úsáideoir:Dostojewskij/Iarrachtaí]] [[el:Χρήστης:Dostojewskij/Η συνεισφορά μου]] [[hy:Մասնակից:Dostojewskij/Ներդրում]] [[li:Gebroeker:Dostojewskij/Mien biedrages]] [[hu:Szerkesztő:Dostojewskij/Közreműködések]] [[rue:Хоснователь:Dostojewskij/Приспівкы]] [[mhr:Пайдаланыше:Dostojewskij/Мыйын надырем]] [[an:Usuario:Dostojewskij/Contribucions]] [[qu:Ruraq:Dostojewskij/Llamk'apusqaykuna]] [[vep:Kävutai:Dostojewskij/Tehtud rad]] [[lo:ຜູ້ໃຊ້:Dostojewskij/ປະກອບສ່ວນ]] [[olo:Käyttäi:Dostojewskij/Kohendukset]] [[ha:User:Dostojewskij/Gudummawa]] [[is:Notandi:Dostojewskij/Framlög]] [[lb:Benotzer:Dostojewskij/Kontributiounen]] [[io:Uzanto:Dostojewskij/Mea adportado]] [[os:Архайæг:Dostojewskij/Бавæрд]] [[gan:用戶:Dostojewskij/貢獻]] [[su:Pamaké:Dostojewskij/Kontribusi kuring]] [[or:ବ୍ୟବହାରକାରୀ:Dostojewskij/ଅବଦାନ]] [[pdc:Yuuser:Dostojewskij/Mei Ardickele]] [[haw:Mea hoʻohana:Dostojewskij/He aha ka'u i lūlū ai]] [[hsb:Wužiwar:Dostojewskij/Přinoški]] j1haag4azx620c7joyombvi69jw4n0x Загвар:Инфобокс улс төрийн хуваалт 10 127584 853426 844471 2026-04-15T17:31:40Z Enkhsaihan2005 64429 853426 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{main other|{{#invoke:Settlement short description|main}}|}}{{Инфобокс | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Template:Инфобокс улс төрийн хуваалт/styles.css | bodyclass = ib-pol-div vcard | {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|title|above}} = {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes| |<div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> }}{{#if:{{{native_name|}}}|<div class="ib-pol-div-native nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<div class="ib-pol-div-other nickname">{{{other_name}}}</div>}} <!--** names, type, and transliterations ** --> | subheader = {{#if:{{both|{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}{{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|1}}|{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}}}|<div class="category">{{{settlement_type|{{{type}}}}}}</div>}} | rowclass1 = mergedtoprow ib-pol-div-official-below | data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} <!-- ***Transliteration language 1*** --> | rowclass2 = mergedtoprow | header2 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{{translit_lang1}}}&nbsp;transcription(s)}} | rowclass3 = {{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label3 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type}}} | data3 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type|}}}|{{{translit_lang1_info|}}}}}}} | rowclass4 = {{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label4 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type1}}} | data4 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|{{{translit_lang1_info1|}}}}}}} | rowclass5 = {{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label5 =&nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type2}}} | data5 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|{{{translit_lang1_info2|}}}}}}} | rowclass6 = {{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label6 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type3}}} | data6 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|{{{translit_lang1_info3|}}}}}}} | rowclass7 = {{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label7 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type4}}} | data7 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|{{{translit_lang1_info4|}}}}}}} | rowclass8 = {{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label8 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type5}}} | data8 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|{{{translit_lang1_info5|}}}}}}} | rowclass9 = mergedbottomrow | label9 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type6}}} | data9 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|{{{translit_lang1_info6|}}}}}}} <!-- ***Transliteration language 2*** --> | rowclass10 = mergedtoprow | header10 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{{translit_lang2}}}&nbsp;transcription(s)}} | rowclass11 = {{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label11 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type}}} | data11 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type|}}}|{{{translit_lang2_info|}}}}}}} | rowclass12 = {{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label12 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type1}}} | data12 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|{{{translit_lang2_info1|}}}}}}} | rowclass13 = {{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label13 =&nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type2}}} | data13 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|{{{translit_lang2_info2|}}}}}}} | rowclass14 = {{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label14 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type3}}} | data14 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|{{{translit_lang2_info3|}}}}}}} | rowclass15 = {{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label15 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type4}}} | data15 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|{{{translit_lang2_info4|}}}}}}} | rowclass16 = {{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label16 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type5}}} | data16 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|{{{translit_lang2_info5|}}}}}}} | rowclass17 = mergedbottomrow | label17 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type6}}} | data17 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|{{{translit_lang2_info6|}}}}}}} <!-- end ** names, type, and transliterations ** --> <!-- ***Skyline Image*** --> | rowclass18 = mergedtoprow | data18 = {{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}|<!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage<!-- -->|image={{if empty|{{{image_skyline|}}}|{{{image|}}}}}<!-- -->|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=250px<!-- -->|alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}<!-- -->|title={{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{image_caption|}}}{{{caption|}}}|<div class="ib-pol-div-caption">{{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}}}</div>}} }} <!-- ***Flag, Seal, Shield and Coat of arms*** --> | rowclass19 = mergedtoprow | class19 = maptable | data19 = {{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem|}}}{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}} |{{Инфобокс суурин/columns | 1 = {{#if:{{{image_flag|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_flag}}}|size={{{flag_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|border={{yesno |{{{flag_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{flag_alt|}}}|title=Flag of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Инфобокс суурин/link|type={{#if:{{{flag_type|}}}|{{{flag_type}}}|Далбаа}}|link={{{flag_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_seal|}}}|size={{{seal_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{seal_alt|}}}|title=Official seal of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Инфобокс суурин/link|type={{#if:{{{seal_type|}}}|{{{seal_type}}}|Seal}}|link={{{seal_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{image_shield|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_shield|}}}||size={{{shield_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{shield_alt|}}}|title=Coat of arms of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Инфобокс суурин/link|type=Coat of arms|link={{{shield_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{image_blank_emblem|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_blank_emblem|}}}|size={{{blank_emblem_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{blank_emblem_alt|}}}|title=Official logo of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Инфобокс суурин/link|type={{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}}}|link={{{blank_emblem_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=100px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-pol-div-caption">{{{map_caption}}}}}</div>}} | 0 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}| {{location map|{{{pushpin_map|}}} |border = infobox |alt = {{{pushpin_map_alt|}}} |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}} |float = center |width = {{#if:{{{pushpin_mapsize|}}}|{{{pushpin_mapsize}}}|150}} |default_width = 250 |relief= {{{pushpin_relief|}}} |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}} |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }} |marksize =6 |outside = {{{pushpin_outside|}}}<!-- pin is outside the map --> |position = {{{pushpin_label_position|}}} }} }} }} }} }} <!-- ***Etymology*** --> | rowclass20 = mergedtoprow | data20 = {{#if:{{{etymology|}}}|'''Etymology''': {{{etymology}}} }} <!-- ***Nickname*** --> | rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data21 = {{#if:{{{nickname|}}}|{{#if:{{{nickname_link|}}}|[[{{{nickname_link|}}}|'''Хоч(нууд)''':]]|'''Хоч(нууд)''':}}|{{#if:{{{nicknames|}}}|{{#if:{{{nickname_link|}}}|[[{{{nickname_link|}}}|'''Nicknames''':]]|'''Nicknames''':}}}}}}{{#if:{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|&nbsp;<div class="ib-pol-div-nick nickname">{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}}}</div>}} <!-- ***Motto*** --> | rowclass22 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data22 = {{#if:{{{motto|}}}|{{#if:{{{motto_link|}}}|[[{{{motto_link|}}}|'''Motto''':]]|'''Уриа''':}}|{{#if:{{{mottoes|}}}|{{#if:{{{motto_link|}}}|[[{{{motto_link|}}}|'''Уриа''':]]|'''Уриа''':}}}}}}{{#if:{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|&nbsp;<div class="ib-pol-div-motto nickname">{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}}}</div>}} <!-- ***Anthem*** --> | rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data23 = {{#if:{{{anthem|}}}|{{#if:{{{anthem_link|}}}|[[{{{anthem_link|}}}|'''Anthem''':]]|'''Төрийн дуулал''':}} {{{anthem}}}}} <!-- ***Song*** --> | rowclass24 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}{{{anthem|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data24 = {{#if:{{{song|}}}|{{#if:{{{song_type|}}}|{{{song_type}}}:|'''Дуу''':}} {{{song}}}}} <!-- ***Map*** --> | rowclass25 = mergedtoprow | data25 = {{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}||{{#if:{{{image_map|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-pol-div-caption">{{{map_caption}}}</div>}} }}}} | rowclass26 = mergedrow | data26 = {{#if:{{{image_map2|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map2}}}|size={{{mapsize2|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt2|}}}|title={{{map_caption2|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption2|}}}|<div class="ib-pol-div-caption">{{{map_caption2}}}</div>}} }} <!-- ***Pushpin Map*** --> | rowclass27 = mergedtoprow | data27 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}||{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}| {{location map|{{{pushpin_map|}}} |border = infobox |alt = {{{pushpin_map_alt|}}} |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}} |float = center |width = {{{pushpin_mapsize|}}} |default_width = 250 |relief= {{{pushpin_relief|}}} |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}} |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }} |marksize =6 |outside = {{{pushpin_outside|}}}<!-- pin is outside the map --> |position = {{{pushpin_label_position|}}} }} }} }} | rowclass28 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map2|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}} | label28 = {{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&nbsp;position}} | data28 = {{{grid_position|}}} <!-- ***Subdivisions*** --> | rowclass29 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}{{{subdivision_type2|}}}{{{subdivision_type3|}}}{{{subdivision_type4|}}}{{{subdivision_type5|}}}{{{subdivision_type6|}}}|mergedtoprow|}} | label29 = {{{subdivision_type}}} | data29 = {{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{{subdivision_name|}}} }} | rowclass30 = mergedrow | label30 = {{{subdivision_type1}}} | data30 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}|{{{subdivision_name1|}}} }} | rowclass31 = mergedrow | label31 = {{{subdivision_type2}}} | data31 = {{#if:{{{subdivision_type2|}}}|{{{subdivision_name2|}}} }} | rowclass32 = mergedrow | label32 = {{{subdivision_type3}}} | data32 = {{#if:{{{subdivision_type3|}}}|{{{subdivision_name3|}}} }} | rowclass33 = mergedrow | label33 = {{{subdivision_type4}}} | data33 = {{#if:{{{subdivision_type4|}}}|{{{subdivision_name4|}}} }} | rowclass34 = mergedrow | label34 = {{{subdivision_type5}}} | data34 = {{#if:{{{subdivision_type5|}}}|{{{subdivision_name5|}}} }} | rowclass35 = mergedrow | label35 = {{{subdivision_type6}}} | data35 = {{#if:{{{subdivision_type6|}}}|{{{subdivision_name6|}}} }} <!--***Established*** --> | rowclass36 = {{#if:{{{established_title1|}}}{{{established_title2|}}}{{{established_title3|}}}{{{established_title4|}}}{{{established_title5|}}}{{{established_title6|}}}|mergedtoprow|}} | label36 = {{{established_title}}} | data36 = {{#if:{{{established_title|}}}|{{{established_date|}}} }} | rowclass37 = mergedrow | label37 = {{{established_title1}}} | data37 = {{#if:{{{established_title1|}}}|{{{established_date1|}}} }} | rowclass38 = mergedrow | label38 = {{{established_title2}}} | data38 = {{#if:{{{established_title2|}}}|{{{established_date2|}}} }} | rowclass39 = mergedrow | label39 = {{{established_title3}}} | data39 = {{#if:{{{established_title3|}}}|{{{established_date3|}}} }} | rowclass40 = mergedrow | label40 = {{{established_title4}}} | data40 = {{#if:{{{established_title4|}}}|{{{established_date4|}}} }} | rowclass41 = mergedrow | label41 = {{{established_title5}}} | data41 = {{#if:{{{established_title5|}}}|{{{established_date5|}}} }} | rowclass42 = mergedrow | label42 = {{{established_title6}}} | data42 = {{#if:{{{established_title6|}}}|{{{established_date6|}}} }} | rowclass43 = mergedrow | label43 = {{{established_title7}}} | data43 = {{#if:{{{established_title7|}}}|{{{established_date7|}}} }} | rowclass44 = mergedrow | label44 = {{{extinct_title}}} | data44 = {{#if:{{{extinct_title|}}}|{{{extinct_date|}}} }} | rowclass45 = mergedrow | label45 = Founded by | data45 = {{{founder|}}} | rowclass46 = mergedrow | label46 = [[Аминдай|Юуны өмнөөс нэрлэсэн]] | data46 = {{{named_for|}}} <!-- ***Seat of government and largest city*** --> | rowclass47 = {{#if:{{{admin_center|}}}{{{largest_settlement|}}}|mergedtoprow}} | label47 = {{#if:{{{capital_type|}}} | {{{capital_type}}} | Нийслэл }}{{#ifeq: {{#ifeq:{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}|capital |capital<!-- -->|{{#switch:{{{capital}}} | [[{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}]] = capital | {{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}} = capital | not capital }}<!-- -->}}|capital <!-- (#ifeq:)-->|<!------------------------------------------ capital is largest_city/_settlement: ------------------------------------------- --><div class="ib-pol-div-largest">ба {{{largest_settlement_type|томоохон хот}}}</div> }} | data47 = {{#if:{{{capital|}}}|{{{capital}}}{{#if:{{{coordinates|}}}|<br/>{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}|type:city}}}} }} | rowclass48 = {{#if:{{{capital|}}}|mergedrow}} | label48 = {{#if:{{{admin_center_type|}}}| {{{admin_center_type}}} | Administrative&nbsp;center }} | data48 = {{#switch:{{{admin_center|}}} |capital | = |[[{{{capital|}}}]] = |{{{capital|}}} = |#default = {{{admin_center}}}{{#if:{{{capital|}}}||{{#if:{{{coordinates|}}}|<br/>{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}|type:city}}}} }} }} | rowclass49 = {{#if:{{{capital|}}}{{{admin_center|}}}|mergedbottomrow}} | label49 = Хамгийн том {{{largest_settlement_type|city}}} | data49 = {{#ifeq: {{#ifeq:{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}|capital |capital<!-- -->|{{#switch:{{{capital}}} | [[{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}]] = capital | {{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}} = capital | not capital }}<!-- -->}}|capital <!-- (#ifeq:)-->|<!-- nothing already appears above --> | {{if empty| {{{largest_city|}}} | {{{largest_settlement|}}} }} }} | label50 = {{#if:{{{official_languages_type|}}} | {{{official_languages_type}}} | Албан ёсны хэл }} | data50 = {{{official_languages|}}} | rowclass51 = mergedrow | label51 = {{nobold|1={{#if:{{{recognized_languages|}}}|Зөвшөөрөгдсөн|Зөвшөөрөгдсөн}}&nbsp;хэл}} | data51 = {{if empty| {{{recognized_languages|}}} | {{{recognised_languages|}}} }} | rowclass52 = mergedrow | label52 = {{nobold|1={{#if:{{{recognized_national_languages|}}}|Recognized|Recognised}} national&nbsp;languages}} | data52 = {{if empty| {{{recognized_national_languages|}}} | {{{recognised_national_languages|}}} | {{{national_languages|}}} }} | rowclass53 = mergedrow | label53 = {{nobold|1={{#if:{{{recognized_regional_languages|}}}|Recognized|Recognised}} regional&nbsp;languages}} | data53 = {{if empty| {{{recognized_regional_languages|}}} | {{{recognised_regional_languages|}}} | {{{regional_languages|}}} }} | label54 = Common&nbsp;languages | data54 = {{{common_languages|}}} | rowclass55 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes |{{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |mergedrow}} |{{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |mergedbottomrow}} }} | label55 ={{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |<div class="ib-pol-div-lang">{{if empty| {{{languages_type|}}} | Other&nbsp;languages }}</div> |{{if empty| {{{languages_type|}}} | Бусад&nbsp;хэл }} }} | data55 = {{{languages|}}} | rowclass56 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes |mergedbottomrow}} | label56 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes |<div class="ib-pol-div-lang">{{if empty|{{{languages2_type|}}} | Other&nbsp;languages }}</div> |{{if empty|{{{languages2_type|}}} | Other&nbsp;languages }} }} | data56 = {{{languages2|}}} | label57 = [[Ястан|Угсаатны&nbsp;бүлгүүд]] <!-- -->{{#if:{{{ethnic_groups_year|}}} |<div class="ib-pol-div-ethnic"> ({{{ethnic_groups_year}}}){{{ethnic_groups_ref|}}}</div>|<div class="ib-pol-div-ethnic">{{{ethnic_groups_ref|}}}</div>}} | data57 = {{{ethnic_groups|}}} | label58 = Шашин <!-- -->{{#if:{{{religion_year|}}} |<div class="ib-pol-div-religion"> ({{{religion_year}}}){{{religion_ref|}}}</div>|<div class="ib-pol-div-religion">{{{religion_ref|}}}</div>}} | data58 = {{{religion|}}} | label59 = [[Ард түмний нэр|Ард түмний нэршил]] | data59 = {{#if:{{{demonym|}}} |{{#ifexist:{{{demonym}}} people | [[{{{demonym}}} people|{{{demonym}}}]] | {{{demonym}}} }} }} <!-- ***Government type and Leader*** --> | label60 = {{#if:{{{government_type|}}} | {{#if:{{{politics_link|}}} | [[{{{politics_link}}}|Төр засаг]]<!-- -->| {{#ifexist:Politics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} | [[{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} улсын улс төр|Төр засаг]]<!-- -->| Төр засаг<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}} | data60 = {{{government_type|}}} <!-- ***Government*** --> | header61 = {{#if:{{{government_type|}}} || {{#if:{{{leader_title1|}}}{{{leader_name1|}}} | Төр засаг }} }} | rowclass62 = mergedrow | data62 = {{#if:{{{leader_name1|}}}|{{Инфобокс улс/multirow|{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} |{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} |{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} |{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} |{{{leader_title5|}}} |{{{leader_name5|}}} |{{{leader_title6|}}} |{{{leader_name6|}}} |{{{leader_title7|}}} |{{{leader_name7|}}} |{{{leader_title8|}}} |{{{leader_name8|}}} |{{{leader_title9|}}} |{{{leader_name9|}}} |{{{leader_title10|}}} |{{{leader_name10|}}} |{{{leader_title11|}}} |{{{leader_name11|}}} |{{{leader_title12|}}} |{{{leader_name12|}}} |{{{leader_title13|}}} |{{{leader_name13|}}} |{{{leader_title14|}}} |{{{leader_name14|}}} |{{{leader_title15|}}} |{{{leader_name15|}}} }} }} | label63 = Хууль тогтоох байгууллага | data63 = {{{legislature|}}} | rowclass64 = mergedrow | label64 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{#if:{{{type_house1|}}}|{{{type_house1}}}|[[Дээд танхим]]}}</div> | data64 = {{{upper_house|{{{house1|}}}}}} | rowclass65 = mergedbottomrow | label65 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{#if:{{{type_house2|}}}|{{{type_house2}}}|[[Доод танхим]]}}</div> | data65 = {{{lower_house|{{{house2|}}}}}} | label66 = {{#if:{{{judiciary_link|}}} | [[{{{judiciary_link}}}|Шүүх]]<!-- -->| {{#ifexist:Judiciary of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} | [[Judiciary of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Judiciary]]<!-- -->| Шүүх<!-- -->}}<!-- -->}} | data66 = {{{judiciary|}}} <!-- ***Representation in federal/national government*** --> | header67 = {{#if:{{{national_representation_type1|}}} | {{#if:{{{national_representation|}}} | {{{national_representation}}} | Үндэсний&nbsp;төлөөлөл }} }} | rowclass68 = {{#if:{{{national_representation2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label68 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{national_representation_type1}}}</div> | data68 = {{#if:{{{national_representation_type1|}}}|{{{national_representation1|}}} }} | rowclass69 = mergedbottomrow | label69 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{national_representation_type2}}}</div> | data69 = {{#if:{{{national_representation_type2|}}}|{{{national_representation2|}}} }} <!-- ***Geographical characteristics*** --> <!-- ***Area*** --> | rowclass70 = mergedtoprow | header70 = {{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_ha|}}}{{{area_sq_mi|}}}{{{area_acre|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}} | {{#if:{{{area_link|}}} | [[{{{area_link}}}|Газар нутаг]] | {{#ifexist:{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}} улсын газарзүй}} | [[{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} улсын газарзүй|Газар нутаг]] | Газар нутаг <!-- -->}}<!-- -->}} }} | rowclass71 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label71 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{area_label|Нийт}}}{{{FR_foot4|}}}</div> | data71 = {{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_ha|}}}{{{area_sq_mi|}}}{{{area_acre|}}} |{{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_sq_mi|}}} |{{{area_km2|}}} км<sup>2</sup> |{{#if:{{{area_ha|}}}{{{area_acre|}}} |{{convinfobox|{{{area_ha|}}}|ha|{{{area_acre|}}}|acre|abbr=on}} }} }}{{{area_footnote|}}}{{#if:{{{area_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{area_rank_link|}}}|{{{area_rank_link|}}}|List of countries and dependencies by area}}|{{{area_rank}}}]]) }} }} | rowclass72 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label72 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Газар</div> | data72 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}} |{{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_sq_mi|}}} |{{{area_land_km2|}}} км<sup>2</sup> }}{{{area_land_footnote|}}} }} | rowclass73 = {{#if:{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label73 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Ус</div> | data73 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}} |{{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_sq_mi|}}} |{{{area_water_km2|}}} км<sup>2</sup> }}{{{area_water_footnote|}}} }} | rowclass74 = {{#if:{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label74 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Усны эзлэх талбай&nbsp;(%)</div> | data74 = {{{percent_water|}}} | rowclass75 = {{#if:{{{area_label3|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label75 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{area_label2|}}}</div> | data75 = {{#if:{{{area_label2|}}}| {{{area_data2|}}} }} | rowclass76 = {{#if:{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label76 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{area_label3|}}}</div> | data76 = {{#if:{{{area_label3|}}}| {{{area_data3|}}} }} | rowclass77 = {{#if:{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label77 = {{{stat_year1|}}}{{{ref_area1|}}} | data77 = {{#if: {{{stat_area1|}}} | {{{stat_area1|}}} км<sup>2</sup> }} | rowclass78 = {{#if:{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label78 = {{{stat_year2|}}}{{{ref_area2|}}} | data78 = {{#if: {{{stat_area2|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area2|}}}|km2||sqmi}} }} | rowclass79 = {{#if:{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label79 = {{{stat_year3|}}}{{{ref_area3|}}} | data79 = {{#if: {{{stat_area3|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area3|}}}|km2||sqmi}} }} | rowclass80 = {{#if:{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label80 = {{{stat_year4|}}}{{{ref_area4|}}} | data80 = {{#if: {{{stat_area4|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area4|}}}|km2||sqmi}} }} | rowclass81 = mergedbottomrow | label81 = {{{stat_year5|}}}{{{ref_area5|}}} | data81 = {{#if: {{{stat_area5|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area5|}}}|km2||sqmi}} }} <!-- ***Dimensions*** --> | rowclass82 = mergedtoprow | header82 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}|Dimensions<div class="ib-settlement-fn">{{{dimensions_footnotes|}}}</div>}} | rowclass83 = mergedrow | label83 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Length</div> | data83 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}} |{{convinfobox|{{{length_km|}}}|km|{{{length_mi|}}}|mi|abbr=on}} }} | rowclass84 = mergedbottomrow | label84 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Width</div> | data84 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}} |{{convinfobox|{{{width_km|}}}|km|{{{width_mi|}}}|mi|abbr=on}} }} <!-- ***Elevation*** --> | rowclass85 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}|mergedtoprow|}} | label85 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Elevation]]|Elevation}}<div class="ib-pol-div-elevation">{{{elevation_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&#32;({{{elevation_point}}})}}</div> | data85 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}} |{{инфобокс суурин/lengthdisp |m ={{{elevation_m|}}} |ft ={{{elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} | rowclass86 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}|mergedrow|{{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|mergedtoprow|}}}} | label86 = Хамгийн өндөр&nbsp;цэг<div class="ib-pol-div-elevation">{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_max_point|}}}|&#32;({{{elevation_max_point}}})}}</div> | data86 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}} |{{инфобокс суурин/lengthdisp |m ={{{elevation_max_m|}}} |ft ={{{elevation_max_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation max rank*** --> | rowclass87 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label87 = &nbsp;•&nbsp;Rank | data87 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}| {{{elevation_max_rank|}}} }} | rowclass88 = {{#if:{{{elevation_min_rank|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label88 = Хамгийн нам&nbsp;цэг<div class="ib-pol-div-elevation">{{{elevation_min_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_min_point|}}}|&#32;({{{elevation_min_point}}})}}</div> | data88 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}} |{{{elevation_min_m|}}} м }} <!-- ***Elevation min rank*** --> | rowclass89 = mergedbottomrow | label89 = &nbsp;•&nbsp;Rank | data89 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|{{{elevation_min_rank|}}}}} <!-- ***Population*** --> <!-- ***Demographics 1*** --> | rowclass90 = mergedtoprow | header90 = {{#if:{{{population_estimate|}}}{{{population_census|}}}{{{stat_pop1|}}}{{{stat_pop2|}}}{{{stat_pop3|}}}{{{stat_pop4|}}}{{{stat_pop5|}}} |{{#if:{{{population_link|}}} | {{#ifeq:{{{population_link}}}|no|Хүн ам|[[{{{population_link}}}|Хүн ам]]}}<!-- -->| {{#ifexist:{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} улсын хүн ам | [[{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} улсын хүн ам|Хүн ам]]<!-- -->| Хүн ам<!-- -->}}<!-- -->}} }} | rowclass91 = mergedrow | label91 = <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{#if:{{{population_estimate_year|}}} |{{{population_estimate_year}}} тооцоо|Тооцоо}}</div> | data91 = {{#if:{{{population_estimate|}}} |{{{population_estimate}}}<!-- -->{{#if:{{{population_estimate_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{population_rank_link|}}}|{{{population_rank_link|}}}|Улс орнуудын хүн амын тоо}}|{{{population_estimate_rank}}}]])}} }} | rowclass92 = mergedrow | label92= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{population_label2|}}}</div> | data92= {{#if:{{{population_label2|}}}|{{{population_data2|}}}}} | rowclass93= mergedrow | label93= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{{population_label3|}}}</div> | data93= {{#if:{{{population_label3|}}}|{{{population_data3|}}}}} | rowclass94= mergedrow | data94= {{#if:{{{stat_pop1|}}}{{{stat_pop2|}}}{{{stat_pop3|}}}{{{stat_pop4|}}}{{{stat_pop5|}}}|{{инфобокс улс/multirow|{{{stat_year1|}}}{{{ref_pop1|}}} |{{{stat_pop1|}}}|{{{stat_year2|}}}{{{ref_pop2|}}} |{{{stat_pop2|}}}|{{{stat_year3|}}}{{{ref_pop3|}}} |{{{stat_pop3|}}}|{{{stat_year4|}}}{{{ref_pop4|}}} |{{{stat_pop4|}}}|{{{stat_year5|}}}{{{ref_pop5|}}} |{{{stat_pop5|}}} }} }} | rowclass95= mergedrow | label95= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;{{#if:{{{population_census_year|}}} |{{{population_census_year}}}&nbsp;тооллого|Тооллого}}</div> | data95= {{#if:{{{population_census|}}} |{{{population_census}}}<!-- -->{{#if:{{{population_census_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{population_rank_link|}}}|{{{population_rank_link|}}}|Улс орнуудын хүн амын тоо}}|{{{population_census_rank}}}]])}} }} | rowclass96 = mergedbottomrow | label96= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Нягтаршил{{{FR_foot5|}}}</div> | data96= {{#if:{{{population_density_km2|}}}{{{population_density_sq_mi|}}} | {{{population_density_km2|}}}/км<sup>2</sup>{{{pop_den_footnote|}}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{population_density_rank_link|}}}|{{{population_density_rank_link|}}}|Улс орнуудын хүн амын нягт сийрэг}}|{{{population_density_rank}}}]])}} }} | rowclass107= mergedtoprow | label107= [[Gross value added|GVA]] | data107= {{#if:{{{GVA|}}}{{{GVA_per_capita|}}} |{{#if:{{{GVA_year|}}} |{{{GVA_year}}}&nbsp;}}estimate }} | rowclass108= mergedrow | label108= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Total</div> | data108= {{#if:{{{GVA|}}} |{{{GVA}}}<!-- -->{{#if:{{{GVA_rank|}}} |&#32;({{{GVA_rank}}})}} }} | rowclass109= mergedbottomrow | label109= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Per capita</div> | data109= {{#if:{{{GVA_per_capita|}}} | {{{GVA_per_capita}}}<!-- -->{{#if:{{{GVA_per_capita_rank|}}} |&#32;({{{GVA_per_capita_rank}}})}} }} | rowclass110= mergedtoprow | label110= {{#if:{{{GDP_PPP_type|}}}|{{{GDP_PPP_type}}}|[[Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн|ДНБ]]&nbsp;{{nobold|([[Худалдаж авах чадварын паритет|ХАЧТ]])}}}} | data110= {{#if:{{{GDP_PPP|}}}{{{GDP_PPP_per_capita|}}} |{{#if:{{{GDP_PPP_year|}}} |{{{GDP_PPP_year}}}&nbsp;}}тооцоо }} | rowclass111= mergedrow | label111= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Нийт</div> | data111= {{#if:{{{GDP_PPP|}}} |{{{GDP_PPP}}}<!-- -->{{#if:{{{GDP_PPP_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{GDP_PPP_rank_link|}}}|{{{GDP_PPP_rank_link|}}}|Улс орнуудын жагсаалт (Худалдан авах чадвараар тэгшитгэгдсэн Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээр)}}|{{{GDP_PPP_rank}}}]])}} }} | rowclass112= mergedbottomrow | label112= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Нэг хүнд ноогдох</div> | data112= {{#if:{{{GDP_PPP_per_capita|}}} |{{{GDP_PPP_per_capita}}}<!-- -->{{#if:{{{GDP_PPP_per_capita_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{GDP_PPP_per_capita_rank_link|}}}|{{{GDP_PPP_per_capita_rank_link|}}}|Улс орнуудын жагсаалт (Нэг хүнд оногдох Худалдан авах чадвараар тэгшитгэгдсэн Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээр)}}|{{{GDP_PPP_per_capita_rank}}}]])}} }} | rowclass113= mergedtoprow | label113= {{#if:{{{GDP_nominal_type|}}}|{{{GDP_nominal_type}}}|[[Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн|ДНБ]]&nbsp;{{nobold|(нэрлэгч)}}}} | data113= {{#if:{{{GDP_nominal|}}}{{{GDP_nominal_per_capita|}}} |{{#if:{{{GDP_nominal_year|}}} |{{{GDP_nominal_year}}}&nbsp;}}тооцоо }} | rowclass114= mergedrow | label114= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Нийт</div> | data114= {{#if:{{{GDP_nominal|}}} |{{{GDP_nominal}}}<!-- -->{{#if:{{{GDP_nominal_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{GDP_nominal_rank_link|}}}|{{{GDP_nominal_rank_link|}}}|Улс орнуудын жагсаалт (Нэрлэсэн Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээр)}}|{{{GDP_nominal_rank}}}]])}} }} | rowclass115= mergedbottomrow | label115= <div class="ib-pol-div-fake-li">•&nbsp;Нэг хүнд ноогдох</div> | data115= {{#if:{{{GDP_nominal_per_capita|}}} | {{{GDP_nominal_per_capita}}}<!-- -->{{#if:{{{GDP_nominal_per_capita_rank|}}} |&#32;([[{{#if:{{{GDP_nominal_per_capita_rank_link|}}}|{{{GDP_nominal_per_capita_rank_link|}}}|Улс орнуудын жагсаалт (Нэг хүнд оногдох Нэрлэсэн Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээр)}}|{{{GDP_nominal_per_capita_rank}}}]])}} }} | label116= [[Орлогын тэгш бус байдлын илтгэлцүүр|ОТББИ]]{{#if:{{{Gini_year|}}} |&nbsp;{{nobold|1=({{{Gini_year}}})}}}} | data116= {{#if:{{{Gini|}}} | {{#switch:{{{Gini_change|}}} |increase = {{increaseNegative}}&nbsp;<!-- -->|decrease = {{decreasePositive}}&nbsp;<!-- -->|steady = {{steady}}&nbsp;<!-- -->}}{{{Gini}}}{{{Gini_ref|}}}<br/><!-- ---------Evaluate and add Gini category:---------- -->{{nowrap|1=<!-- -->{{#iferror:<!-- -->{{#ifexpr:{{{Gini}}}>100 <!-- -->| {{error|Error: Gini value above 100}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!-- -->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=60 |{{color|red|маш өндөр}}<!-- -->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=46 <!-- -->| {{color|darkred|өндөр}}<!-- -->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=30 <!-- -->| {{color|orange|дунд}}<!-- -->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=0 <!-- -->| {{color|forestgreen|бага}}<!-- -->| {{error|Error:Gini value below 0}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->| {{error|Error: Invalid Gini value}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -----------Add Gini_rank (if supplied):---------- -->{{#if:{{{Gini_rank|}}} |&nbsp;·&nbsp;[[{{#if:{{{Gini_rank_link|}}}|{{{Gini_rank_link|}}}|улс орнуудын жагсаалт (Орлогын тэгш байдлаар)}}|{{{Gini_rank}}}]]<!-- -->}}<!-- -->}} | label117= [[Хүний хөгжлийн илтгэцүүр|ХХИ]]{{#if:{{{HDI_year|}}} |&nbsp;{{nobold|1=({{{HDI_year}}})}}}} | data117= {{#if:{{{HDI|}}} | {{#switch:{{{HDI_change|}}} |increase = {{increase}}&nbsp;<!-- -->|decrease = {{decrease}}&nbsp;<!-- -->|steady = {{steady}}&nbsp;<!-- -->}}{{{HDI}}}{{{HDI_ref|}}}<br/><!-- ---------Evaluate and add HDI category:--------- -->{{nowrap|1=<!-- -->{{#iferror:<!-- -->{{#ifexpr:{{{HDI}}}>1 <!-- -->| {{error|Error: HDI value greater than 1}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!-- -->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>0.799 <!-- -->| {{color|darkgreen|маш өндөр}}<!-- -->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>0.699 <!-- -->| {{color|forestgreen|өндөр}}<!-- -->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>0.549 <!-- -->| {{color|orange|дунд}}<!-- -->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>=0.000<!-- -->| {{color|red|бага}}<!-- -->| {{error|Error: HDI value less than 0}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->| {{error|Error: Invalid HDI value}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- ----------Add HDI_rank (if supplied):----------- -->{{#if:{{{HDI_rank|}}} |&nbsp;·&nbsp;[[{{#if:{{{HDI_rank_link|}}}|{{{HDI_rank_link|}}}|Улс орны жагсаалт (Хүний хөгжлийн илтгэлцүүрээр)}}|{{{HDI_rank}}}]]<!-- -->}}<!-- -->}} | label118= Мөнгөний нэгж | data118= {{#if:{{{currency|}}} | {{{currency}}} {{#if:{{{currency_code|}}} |([[ISO 4217|{{{currency_code}}}]])}} }} <!-- ***Time Zones*** --> | rowclass119 = {{#if:{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | header119 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Цагийн бүс}}|Цагийн бүс]]|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Цагийн бүс}}|Цагийн бүс]]}}|}} | rowclass120 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label120 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{{timezone1_location}}}|{{#if:{{{timezone2_location|}}}|{{{timezone2_location}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Цагийн бүс}}|Цагийн бүс]]|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Цагийн бүс}}|Цагийн бүс]]}}}}}} | data120 = {{#if:{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}} }}} |[[UTC{{{utc_offset1|{{{utc_offset}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}|({{{timezone1|{{{timezone}}}}}})}} |{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{#if:{{{utc_offset_list|}}}|{{{utc_offset_list}}} {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}|({{{timezone1|{{{timezone}}}}}})}}}} }} | rowclass121 = mergedbottomrow | label121 = <div class="ib-pol-div-fake-li">&nbsp;•&nbsp;Зун ([[Зуны цаг|ЗЦ]])</div> | data121 = {{#if:{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}} |[[UTC{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}|({{{timezone1_DST|{{{timezone_DST}}}}}})}} |{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}{{#if:{{{utc_offset_list_DST|}}}|{{{utc_offset_list_DST}}}}} }} <!-- ***Date format*** --> | label130 = Огнооны формат | data130= {{{date_format|}}} <!-- ***Electricity*** --> | label131 = [[Төвлөрсөн хангамжийн цахилгаан шугам|Сүлжээний хүчдэл]] | data131= {{{electricity|}}} <!-- ***Driving side*** --> | label132= [[Зүүн ба баруун гар талын хөдөлгөөн|Жолооны тал]] | data132= {{#if:{{{drives_on|}}} | {{lcfirst:{{{drives_on}}}}} }} <!-- ***Calling Code(s)*** --> | rowclass133 = {{#if:{{{iso_code|}}}{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}|mergedtoprow|}} | label133= {{#if:{{{calling_code|}}} |{{#ifexist:{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}} улс дахь утасны дугаар}} | [[{{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}} улс дахь утасы дугаар|Утасны томьёо]] | Утасны томьёо }} }} | data133= {{{calling_code|}}} <!-- ***Postal Code(s)*** --> | rowclass134 = {{#if:{{{calling_code|}}}|mergedrow|{{#if:{{{postal2_code|}}}{{{iso_code|}}}|mergedtoprow|}}}} | label134 = {{{postal_code_type}}} | data134 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|<div class="postal-code">{{{postal_code}}}</div>}}}} | rowclass135 = {{#if:{{{iso_code|}}}|mergedrow|{{#if:{{{postal_code|}}}|mergedbottomrow|}}}} | label135 = {{{postal2_code_type}}} | data135 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|<div class="postal-code">{{{postal2_code}}}</div>}} }} }} <!-- ISO Code--> | rowclass136 = {{#if:{{{calling_code|}}}{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}|mergedbottomrow|}} | label136= [[ISO 3166|ISO 3166 код]] | data136= {{{iso_code|}}} <!-- ccTLD--> | label137= [[Интернетийн улсын домэйнуудын жагсаалт|Домэйн нэр]] | data137= {{{cctld|}}} <!-- ***Blank Fields (two sections)*** --> | rowclass139 = mergedtoprow | label139 = {{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}} | data139 = {{#if:{{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}}|{{{blank_info_sec1|{{{blank_info|}}}}}}}} | rowclass140 = mergedrow | label140 = {{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}} | data140 = {{#if:{{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}}|{{{blank1_info_sec1|{{{blank1_info|}}}}}}}} | rowclass141 = mergedrow | label141 = {{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}} | data141 = {{#if:{{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}}|{{{blank2_info_sec1|{{{blank2_info|}}}}}}}} | rowclass142 = mergedrow | label142 = {{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}} | data142 = {{#if:{{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}}|{{{blank3_info_sec1|{{{blank3_info|}}}}}}}} | rowclass143 = mergedrow | label143 = {{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}} | data143 = {{#if:{{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}}|{{{blank4_info_sec1|{{{blank4_info|}}}}}}}} | rowclass144 = mergedrow | label144 = {{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}} | data144 = {{#if:{{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}}|{{{blank5_info_sec1|{{{blank5_info|}}}}}}}} | rowclass145 = mergedrow | label145 = {{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}} | data145 = {{#if:{{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}}|{{{blank6_info_sec1|{{{blank6_info|}}}}}}}} | rowclass146 = mergedbottomrow | label146 = {{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}} | data146 = {{#if:{{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}}|{{{blank7_info_sec1|{{{blank7_info|}}}}}}}} | rowclass147 = mergedtoprow | label147 = {{{blank_name_sec2}}} | data147 = {{#if:{{{blank_name_sec2|}}}|{{{blank_info_sec2|}}}}} | rowclass148 = mergedrow | label148 = {{{blank1_name_sec2}}} | data148 = {{#if:{{{blank1_name_sec2|}}}|{{{blank1_info_sec2|}}}}} | rowclass149 = mergedrow | label149 = {{{blank2_name_sec2}}} | data149 = {{#if:{{{blank2_name_sec2|}}}|{{{blank2_info_sec2|}}}}} | rowclass150 = mergedrow | label150 = {{{blank3_name_sec2}}} | data150 = {{#if:{{{blank3_name_sec2|}}}|{{{blank3_info_sec2|}}}}} | rowclass151 = mergedrow | label151 = {{{blank4_name_sec2}}} | data151 = {{#if:{{{blank4_name_sec2|}}}|{{{blank4_info_sec2|}}}}} | rowclass152 = mergedrow | label152 = {{{blank5_name_sec2}}} | data152 = {{#if:{{{blank5_name_sec2|}}}|{{{blank5_info_sec2|}}}}} | rowclass153 = mergedrow | label153 = {{{blank6_name_sec2}}} | data153 = {{#if:{{{blank6_name_sec2|}}}|{{{blank6_info_sec2|}}}}} | rowclass154 = mergedbottomrow | label154 = {{{blank7_name_sec2}}} | data154 = {{#if:{{{blank7_name_sec2|}}}|{{{blank7_info_sec2|}}}}} <!-- ***Website*** --> | label155 = Вебсайт | data155 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}} <!-- ***Footnotes*** --> | belowrowclass = mergedtoprow | below = {{{footnotes|}}} }}{{#switch:{{{coordinates_region|}}}|CA-X|US-X|IN-X=[[Category:Pages using infobox political division with imprecise region codes]] }}{{#if:{{{image_dot_map|}}}{{{dot_mapsize|}}}{{{dot_map_base_alt|}}}{{{dot_map_alt|}}}{{{dot_map_caption|}}}{{{dot_x|}}}{{{dot_y|}}}|[[Category:Pages using infobox political division with a dot map]] }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox political division with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox political division]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y | admin_center | admin_center_type | alt | anthem | anthem_link | area_label | area_data2 | area_label2 | area_data3 | area_label3 | area_km2 | area_sq_mi | area_footnotes | area_land_acre | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_magnitude | area_metro_acre | area_metro_footnotes | area_metro_ha | area_metro_km2 | area_metro_sq_mi | area_note | area_rank | area_rank_link | area_rural_acre | area_rural_footnotes | area_rural_ha | area_rural_km2 | area_rural_sq_mi | area_total_acre | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_urban_acre | area_urban_footnotes | area_urban_ha | area_urban_km2 | area_urban_sq_mi | area_water_acre | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | blank_emblem_link | blank_emblem_size | blank_emblem_type | blank_info | blank_info_sec1 | blank_info_sec2 | blank_name | blank_name_sec1 | blank_name_sec2 | blank1_info | blank1_info_sec1 | blank1_info_sec2 | blank1_name | blank1_name_sec1 | blank1_name_sec2 | blank2_info | blank2_info_sec1 | blank2_info_sec2 | blank2_name | blank2_name_sec1 | blank2_name_sec2 | blank3_info | blank3_info_sec1 | blank3_info_sec2 | blank3_name | blank3_name_sec1 | blank3_name_sec2 | blank4_info | blank4_info_sec1 | blank4_info_sec2 | blank4_name | blank4_name_sec1 | blank4_name_sec2 | blank5_info | blank5_info_sec1 | blank5_info_sec2 | blank5_name | blank5_name_sec1 | blank5_name_sec2 | blank6_info | blank6_info_sec1 | blank6_info_sec2 | blank6_name | blank6_name_sec1 | blank6_name_sec2 | blank7_info | blank7_info_sec1 | blank7_info_sec2 | blank7_name | blank7_name_sec1 | blank7_name_sec2 | calling_code | capital | capital_type | caption | cctld | common_languages | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | currency | currency_code | date_format | demonym | drives_on | electricity | elevation_footnotes | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_max_point | elevation_max_rank | elevation_min_footnotes | elevation_min_ft | elevation_min_m | elevation_min_point | elevation_min_rank | elevation_point | embed | established_date | established_date1 | established_date2 | established_date3 | established_date4 | established_date5 | established_date6 | established_date7 | established_title | established_title1 | established_title2 | established_title3 | established_title4 | established_title5 | established_title6 | established_title7 | ethnic_groups_ref | ethnic_groups_year | ethnic_groups | etymology | extinct_date | extinct_title | flag_alt | flag_border | flag_link | flag_size | flag_type | footnotes | founder | GDP_nominal_per_capita_rank | GDP_nominal_per_capita_rank_link | GDP_nominal_per_capita | GDP_nominal_rank | GDP_nominal_rank_link | GDP_nominal_year | GDP_nominal | GDP_nominal_type | GDP_PPP_per_capita_rank | GDP_PPP_per_capita | GDP_PPP_rank | GDP_PPP_year | GDP_PPP | GVA_per_capita_rank | GVA_per_capita | GVA_rank | GVA_year | GVA | Gini_change | Gini_rank | Gini_rank_link | Gini_ref | Gini_year | Gini | governing_body | government_footnotes | government_type | grid_name | grid_position | HDI_change | HDI_rank | HDI_rank_link | HDI_ref | HDI_year | HDI | image | image_alt | image_blank_emblem | image_caption | image_flag | image_map | image_map2 | image_seal | image_shield | image_size | image_skyline | imagesize | iso_code | judiciary | judiciary_link | languages_sub | languages_type | languages | languages2_sub | languages2_type | languages2 | largest_city | largest_settlement_type | largest_settlement | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_name5 | leader_name6 | leader_party | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | leader_title5 | leader_title6 | legislature | length_km | length_mi | linking_name | lower_house | map_alt | map_alt2 | map_caption | map_caption2 | mapsize | mapsize2 | motto | motto_link | mottoes | name | named_for | national_languages | national_representation | national_representation1 | national_representation2 | national_representation_type1 | national_representation_type2 | native_name | native_name_lang | nickname | nickname_link | nicknames | official_languages | official_languages_type | official_name | other_name | percent_water | politics_link | pop_den_footnote | population_census_rank | population_census_year | population_census | population_data2 | population_data3 | population_density_km2 | population_density_rank | population_density_rank_link | population_density_sq_mi | population_estimate_rank | population_estimate_year | population_estimate | population_rank_link | population_label2 | population_label3 | population_link | postal_code | postal_code_type | postal2_code | postal2_code_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_map_caption_notsmall | pushpin_map_narrow | pushpin_mapsize | pushpin_outside | pushpin_overlay | pushpin_relief | recognised_languages | recognised_national_languages | recognised_regional_languages | recognized_languages | recognized_national_languages | regional_languages | registration_plate | registration_plate_type | religion_ref | religion_year | religion | seal_alt | seal_link | seal_size | seal_type | seat | seat_type | seat1 | seat1_type | seat2 | seat2_type | settlement_type | shield_alt | shield_link | shield_size | short_description | song | song_type | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | subdivision_name4 | subdivision_name5 | subdivision_name6 | subdivision_type | subdivision_type1 | subdivision_type2 | subdivision_type3 | subdivision_type4 | subdivision_type5 | subdivision_type6 | timezone | timezone_DST | timezone_link | timezone1 | timezone1_DST | timezone1_location | timezone2 | timezone2_DST | timezone2_location | total_type | translit_lang1 | translit_lang1_info | translit_lang1_info1 | translit_lang1_info2 | translit_lang1_info3 | translit_lang1_info4 | translit_lang1_info5 | translit_lang1_info6 | translit_lang1_type | translit_lang1_type1 | translit_lang1_type2 | translit_lang1_type3 | translit_lang1_type4 | translit_lang1_type5 | translit_lang1_type6 | translit_lang2 | translit_lang2_info | translit_lang2_info1 | translit_lang2_info2 | translit_lang2_info3 | translit_lang2_info4 | translit_lang2_info5 | translit_lang2_info6 | translit_lang2_type | translit_lang2_type1 | translit_lang2_type2 | translit_lang2_type3 | translit_lang2_type4 | translit_lang2_type5 | translit_lang2_type6 | type | unit_pref | upper_house | utc_offset | utc_offset_DST | utc_offset1 | utc_offset1_DST | utc_offset2 | utc_offset2_DST | utc_offset_list | utc_offset_list_DST | website | width_km | width_mi }}{{#if:{{{image|}}}|[[Category:Pages using infobox political division with the image parameter|{{#if:{{{image_skyline|}}}|!}}{{PAGENAME}}]]}}{{#if:{{{coordinates_wikidata|}}}{{{wikidata|}}} |[[Category:Pages using infobox political division with the wikidata parameter]] }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> b14m9nmptkivka8sy484o1nwumseuit Махатир Мохамад 0 127874 853546 848486 2026-04-16T04:07:19Z ~2026-23287-36 103986 853546 wikitext text/x-wiki [[File:Mahathir Mohamad 13112018 (cropped).jpg|thumb|Махатир Мохамад]] '''Махатир Мохамад''' ({{lang-en|Mahathir Mohamad}}; [[1925]] оны [[7 сарын 10]] —) нь 1981-2003 онд болон 2018-2020 онд [[Малайз]] улсын сайд болсон түүхтэй хүн юм.<ref>{{Cite web |title=Tun Dr Mahathir Mohamad |url=https://www.perdana.org.my/pms-of-malaysia/tun-dr-mahathir-mohamad/ |access-date= |website=Perdana Leadership Foundation |language=en}}</ref> Махатир нь 1997 оны 9 сарын өдрүүд [[Монгол]] оронд зочилжээ.<ref>{{Cite web |date=1997-09-10 |title=Stage set for closer ties with Mongolia |url=https://www.klik.com.my/item/story/2817684/stage-set-for-closer-ties-with-mongolia |access-date= |website=Business Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-10 |title=Malaysia can mount 6 flights to Mongolia |url=https://www.klik.com.my/item/story/472568/malaysia-can-mount-6-flights-to-mongolia |access-date= |website=Business Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-10 |title=PM urges KL-Mongolia private sectors to be proactive |url=https://www.klik.com.my/item/story/1168687/pm-urges-kl-mongolia-private-sectors-to-be-proactive |access-date= |website=New Straits Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-11 |title=Dr M gets insight into traditional ways of Mongolians |url=https://www.klik.com.my/item/story/2813867/dr-m-gets-insight-into-traditional-ways-of-mongolians |access-date= |website=Business Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-12 |title=Malaysia to help Mongolia become `less remote' |url=https://www.klik.com.my/item/story/2818989/malaysia-to-help-mongolia-become-less-remote- |access-date= |website=Business Times}}</ref> == Лавлах холбоос == {{лавлах холбоос}} {{commonscat|Mahathir Mohamad}} [[Ангилал:Малайзын хүн]] {{bio-stub}} {{Malaysia-stub}} eatrog4hp0xzea9eh1ctw5gke5g5xcx 853549 853546 2026-04-16T07:26:30Z Avirmed Batsaikhan 53733 853549 wikitext text/x-wiki [[File:Mahathir Mohamad 13112018 (cropped).jpg|thumb|Махатир Мохамад]] '''Махатхир Мохамад''' ({{lang-en|Mahathir Mohamad}}; [[1925]] оны [[7 сарын 10]]-нд Малайзын Алур Сетар хотод төрсөн) - 1981-2003 онд болон 2018-2020 онд [[Малайз]] улсын Ерөнхий сайдаар ажилласан хүн юм.<ref>{{Cite web |title=Tun Dr Mahathir Mohamad |url=https://www.perdana.org.my/pms-of-malaysia/tun-dr-mahathir-mohamad/ |access-date= |website=Perdana Leadership Foundation |language=en}}</ref> "Эдийн засгийн гайхамшиг"-ийг улс орондоо байгуулж тус улсыг түүхий эдийн нөөцийн орныг өндөр технологийн бүтээгдэхүүн нийлүүлэг орон болгосон хүн гэж үздэг. 1974 оноос тэрээр Боловсролын сайд, дахин парламентын гишүүн болжээ. Сайдын хувиар тэрээр их сургуулиудын төрийн хяналтыг бэхжүүлсэн нь их сургуулийн нийгэмлэгийн дунд дургүйцлийг төрүүлжээ. 1976-1981 онд тэрээр Ерөнхий сайдын орлогч, 1978-1981 онд Худалдаа, аж үйлдвэрийн сайдаар нэгэн зэрэг ажиллаж байжээ. Тэрээр үйлдвэрлэл, ялангуяа хүнд болон автомашины үйлдвэрлэлд урт хугацааны хөрөнгө оруулалт хийхийг идэвхтэй дэмжиж байв. 1981 оны 7-р сарын 16-наас 2003 оны 10-р сарын 31 хүртэл [[Малайзын Үндэсний нэгдсэн байгууллага нам|Малайзын Үндэсний нэгдсэн байгууллага намын]] дарга бөгөөд Ерөнхий сайдаао ажилласан. Махатхир нь 1997 оны 9 сарын өдрүүд [[Монгол]] оронд айлчилж байжээ.<ref>{{Cite web |date=1997-09-10 |title=Stage set for closer ties with Mongolia |url=https://www.klik.com.my/item/story/2817684/stage-set-for-closer-ties-with-mongolia |access-date= |website=Business Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-10 |title=Malaysia can mount 6 flights to Mongolia |url=https://www.klik.com.my/item/story/472568/malaysia-can-mount-6-flights-to-mongolia |access-date= |website=Business Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-10 |title=PM urges KL-Mongolia private sectors to be proactive |url=https://www.klik.com.my/item/story/1168687/pm-urges-kl-mongolia-private-sectors-to-be-proactive |access-date= |website=New Straits Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-11 |title=Dr M gets insight into traditional ways of Mongolians |url=https://www.klik.com.my/item/story/2813867/dr-m-gets-insight-into-traditional-ways-of-mongolians |access-date= |website=Business Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997-09-12 |title=Malaysia to help Mongolia become `less remote' |url=https://www.klik.com.my/item/story/2818989/malaysia-to-help-mongolia-become-less-remote- |access-date= |website=Business Times}}</ref> == Лавлах холбоос == {{лавлах холбоос}} {{commonscat|Mahathir Mohamad}} [[Ангилал:Малайзын хүн]] {{bio-stub}} {{Malaysia-stub}} devv2cxk4qvbg9qm3xeko4d8fyaey3q Гашуун сухайт авто зам 0 139068 853490 849162 2026-04-15T21:50:24Z Enkhsaihan2005 64429 853490 wikitext text/x-wiki '''“Гашуун сухайт авто зам” ХХК''' нь Монголын төрийн өмчит компани юм. Монгол Улсын Засгийн газрын 2013 оны “Нүүрсний экспортыг дэмжих талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 299 дүгээр тогтоолоор [[Өмнөговь аймаг|Өмнөговь]] аймгийн [[Цогтцэций сум]]анд орших [[Тавантолгой]]н уурхайгаас [[Гашуун сухайт]]ын хилийн боомт хүртэлх 239 км урттай, уул уурхайн бүтээгдэхүүн тээвэрлэх зориулалт бүхий хүнд даацын хатуу хучилттай авто замын өмчлөлийг “[[Эрдэнэс Монгол]]” ХХК-д шилжүүлснээр Энержи ресурс ХХК, [[Эрдэнэс Тавантолгой ХК]], Таван толгой ХК-уудын оролцоотойгоор 2014 оны 6 дугаар сарын 27-ны өдөр Гашуун сухайт авто зам ХХК байгуулагдаж, тус замын арчлалт, тээврийн орлого төвлөрүүлэлтийг хариуцан ажиллаж байна. [[Файл:Шалган_нэвтрүүлэх_цэг_1.jpg|thumb|500x500px|Шалган нэвтрүүлэх цэг-1]] == Түүх  == ===2014=== 2014 оны 6 дугаар сарын 27-ны өдөр Гашуун сухайт авто зам ХХК байгуулагдаж, тус замын арчлалт, тээврийн орлого төвлөрүүлэлтийг хариуцах болсон. ===2015=== Монгол улсад анх удаа төлбөртэй замын хураамж төвлөрүүлэх Шалган нэвтрүүлэх цэгийн үйл ажиллагааг Ухаа худгаас Гашуун сухайт боомт хүртэлх замын 25, 57, 213, 219 км-үүдэд ажиллуулсан. ===2016=== Австрали улсын iToll системийг ашиглан IRFID таг уншигчаар дамжуулан нүүрс тээврийн хэрэгслийг бүртгэсэн. ===2017=== Дотоод үйл ажиллагаанд тохируулан Proad бүртгэлийн 5 бүлэг, 35 модуль бүхий систем нэвтрүүлэн, авто замын хяналтын камер суурилуулсан, тайлан мэдээг гаргадаг болсон. ===2018=== “Эрдэнэс монгол” ХХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн 2018 оны 2 дугаар сарын 26-ны өдрийн 04 дүгээр тогтоолоор компанийн ажилтнуудад зориулсан кемпийн барилгын хөрөнгө оруулалтыг шийдвэрлэж 2018 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдөр улсын комисс ажиллаж, барилгыг ашиглалтад оруулсан.   ===2019=== Дотоод бүртгэлийн Proad системийг шинэчлэн SorPlus системийг нэвтрүүлж, “Эрдэнэс тавантолгой” ХК, “Таван толгой” ХК, “Энержи ресурс” ХХК-ийн мэдээллийн сантай шууд холбогдож ачилтын мэдээллийг авч бүртгэлд давхар хяналт хийдэг болсон. Монгол улсын Засгийн газрын 2019 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрийн “Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн нүүрс тээвэрлэлтэд үүсч байгаа хүндрэлтэй асуудлыг шийдвэрлэх тухай” 01 дүгээр албан даалгавар гарч, компанийн бүтцэд авто замын засвар, арчлалтын нэгж байгуулж, авто зам дагуу жижиг засвар үйлчилгээг өөрийн хүчээр хийдэг болсон. ===2020=== SorPlus системийг хөгжүүлэн Цагаан хад суурьшлын бүс дэх Гаалийн хяналтын бүсээс ачсан мэдээллийг давхар хяналт хийдэг болсон. Ийнхүү Гашуун сухайт боомтоор нэвтэрсэн нүүрс тээврийн хэрэгслийн мэдээлэл, Гаалийн хяналтын бүсээс ачигдсан нүүрсний мэдээллийг нэгтгэн гаргах, хяналтын тайлан боловсруулдаг болсон. === '''2021''' === Цар тахлын үед 24/7 үйл ажиллагааг тасралтгүй зохион байгуулж, нүүрс тээврийн үйл ажиллагааг зохион байгуулан авто зам дагуу хяналтыг хийж, зам дагуу GPS сүлжээг нэвтрүүлэх судалгааг хийсэн. ===2022=== Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн авто зам дагуу байрлах шалган нэвтрүүлэх 3, 4, Цагаан хадны ажилтнуудын кемпийг Өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ ОНӨҮГ-тай хамтран байнгын эрчим хүчинд холбосон. Эрчим хүчинд холбогдсоноор 24/7 цагаар ажиллаж байсан генераторуудыг зогсоон түлш шатахууны зардлыг 85 хувиар хэмнэсэн. ===2023=== Авто зам дагуух хяналтыг сайжруулах зорилгоор Шалган нэвтрүүлэх цэгүүдэд дугаар танигч камер суурилуулан дотоод бүртгэлийн системд холбосон. Хүний үйл ажиллагаанаас ангид төлбөр хураамжийг төвлөрүүлэхээр авто замын төлбөрийг шалгах функцийг дотоод бүртгэлийн системд нэвтрүүлсэн. ===2024=== “Эрдэнэс монгол” ХХК-д замын хураамжийн түүхэн дээд орлогыг төвлөрүүлэв. Мөн Гашуун сухайт-Ганц мод боомтоор 2024 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдөр 1654 тээврийн хэрэгслээр 209,895.98 тонн нүүрсийг нэвтрүүлэн нэг өдөрт экспортын түүхэн дээд амжилтыг тогтоов. Чанарын менежментийн тогтолцоо болон хөдөлмөрийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын менежментийн тогтолцоо тус тус нэвтрүүллээ. [[Файл:Toll_revenue.png|none|thumb|900x900px|'''<big>Авто замын хураамжийн орлого төвлөрүүлэлт</big>''']] [[Файл:Traffic_intensity.png|none|thumb|900x900px|<big>'''Авто замын тээврийн эрчим'''</big>]] [[Файл:Transported_tonnes.png|none|thumb|900x900px|'''<big>Авто замаар тээвэрлэгдсэн жин тонн</big>''']] == Удирдлага  == *Гүйцэтгэх Захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Занданбалын Амарсанаа 2024 оны 03 дугаар сараас эхлэн тус компанийн Гүйцэтгэх Захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилогдон ажиллаж байна. == Үйл ажиллагаа  == “Гашуун сухайт авто зам” ХХК нь Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн уул уурхайн бүтээгдэхүүн тээвэрлэх тусгай зориулалтын хүнд даацын хатуу хучилттай 239 км авто замын засвар арчлалт, замын хураамжийн орлого төвлөрүүлэлтийг бүрдүүлэх, хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах ажлыг гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгэдэг. *Замын урт: 239 км *Замын өргөн: 7,5-10,5 м *Нэг тэнхлэг дээрх замын даац: 18 тонн *Жилд нэвтрүүлэх хүчин чадал: 18 сая тонн (ТЭЗҮ) *Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын Ухаахудагийн уурхайгаас Гашуун сухайт боомт хүртэлх 239 км авто зам *Хучилтын хийц: Цементээр бэхжүүлсэн суурь, асфальт бетон хучилттай *201 ширхэг ус зайлуулах хоолой, 4 ус давуулах далан, 4 хэсэгт хоолойн амсрын хөвөөний бэхэлгээ хийгдсэн. *Ачаатай талын замын 5 км тутам, ачаагүй талын замын 10 км тутамд нийт 110 зогсоолтой, 5 ширхэг амрах талбайтай. *ТТ-ГС чиглэлийн авто зам дагуу нийт 2238 ширхэг дохионы шон байрладаг. *ТТ-ГС чиглэлийн авто зам дагуу 1088 ширхэг босоо тэмдэг байрладаг. *Авто зам дагуу 3 шалган нэвтрүүлэх цэг байрлаж байна. ** 25 дахь км ** 213 дахь км ** 218 дахь км {{commonscat}} [[Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж]] 4paf925m82ly4elolnplyyrp45hwbu6 853491 853490 2026-04-15T21:50:52Z Enkhsaihan2005 64429 853491 wikitext text/x-wiki [[File:XN-5QWU88I-B7DD9RG-V4NLVKF-J9-removebg-preview.png|thumb|Лого]] '''“Гашуун сухайт авто зам” ХХК''' нь Монголын төрийн өмчит компани юм. Монгол Улсын Засгийн газрын 2013 оны “Нүүрсний экспортыг дэмжих талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 299 дүгээр тогтоолоор [[Өмнөговь аймаг|Өмнөговь]] аймгийн [[Цогтцэций сум]]анд орших [[Тавантолгой]]н уурхайгаас [[Гашуун сухайт]]ын хилийн боомт хүртэлх 239 км урттай, уул уурхайн бүтээгдэхүүн тээвэрлэх зориулалт бүхий хүнд даацын хатуу хучилттай авто замын өмчлөлийг “[[Эрдэнэс Монгол]]” ХХК-д шилжүүлснээр Энержи ресурс ХХК, [[Эрдэнэс Тавантолгой ХК]], Таван толгой ХК-уудын оролцоотойгоор 2014 оны 6 дугаар сарын 27-ны өдөр Гашуун сухайт авто зам ХХК байгуулагдаж, тус замын арчлалт, тээврийн орлого төвлөрүүлэлтийг хариуцан ажиллаж байна. [[Файл:Шалган_нэвтрүүлэх_цэг_1.jpg|thumb|500x500px|Шалган нэвтрүүлэх цэг-1]] == Түүх  == ===2014=== 2014 оны 6 дугаар сарын 27-ны өдөр Гашуун сухайт авто зам ХХК байгуулагдаж, тус замын арчлалт, тээврийн орлого төвлөрүүлэлтийг хариуцах болсон. ===2015=== Монгол улсад анх удаа төлбөртэй замын хураамж төвлөрүүлэх Шалган нэвтрүүлэх цэгийн үйл ажиллагааг Ухаа худгаас Гашуун сухайт боомт хүртэлх замын 25, 57, 213, 219 км-үүдэд ажиллуулсан. ===2016=== Австрали улсын iToll системийг ашиглан IRFID таг уншигчаар дамжуулан нүүрс тээврийн хэрэгслийг бүртгэсэн. ===2017=== Дотоод үйл ажиллагаанд тохируулан Proad бүртгэлийн 5 бүлэг, 35 модуль бүхий систем нэвтрүүлэн, авто замын хяналтын камер суурилуулсан, тайлан мэдээг гаргадаг болсон. ===2018=== “Эрдэнэс монгол” ХХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн 2018 оны 2 дугаар сарын 26-ны өдрийн 04 дүгээр тогтоолоор компанийн ажилтнуудад зориулсан кемпийн барилгын хөрөнгө оруулалтыг шийдвэрлэж 2018 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдөр улсын комисс ажиллаж, барилгыг ашиглалтад оруулсан.   ===2019=== Дотоод бүртгэлийн Proad системийг шинэчлэн SorPlus системийг нэвтрүүлж, “Эрдэнэс тавантолгой” ХК, “Таван толгой” ХК, “Энержи ресурс” ХХК-ийн мэдээллийн сантай шууд холбогдож ачилтын мэдээллийг авч бүртгэлд давхар хяналт хийдэг болсон. Монгол улсын Засгийн газрын 2019 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрийн “Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн нүүрс тээвэрлэлтэд үүсч байгаа хүндрэлтэй асуудлыг шийдвэрлэх тухай” 01 дүгээр албан даалгавар гарч, компанийн бүтцэд авто замын засвар, арчлалтын нэгж байгуулж, авто зам дагуу жижиг засвар үйлчилгээг өөрийн хүчээр хийдэг болсон. ===2020=== SorPlus системийг хөгжүүлэн Цагаан хад суурьшлын бүс дэх Гаалийн хяналтын бүсээс ачсан мэдээллийг давхар хяналт хийдэг болсон. Ийнхүү Гашуун сухайт боомтоор нэвтэрсэн нүүрс тээврийн хэрэгслийн мэдээлэл, Гаалийн хяналтын бүсээс ачигдсан нүүрсний мэдээллийг нэгтгэн гаргах, хяналтын тайлан боловсруулдаг болсон. === '''2021''' === Цар тахлын үед 24/7 үйл ажиллагааг тасралтгүй зохион байгуулж, нүүрс тээврийн үйл ажиллагааг зохион байгуулан авто зам дагуу хяналтыг хийж, зам дагуу GPS сүлжээг нэвтрүүлэх судалгааг хийсэн. ===2022=== Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн авто зам дагуу байрлах шалган нэвтрүүлэх 3, 4, Цагаан хадны ажилтнуудын кемпийг Өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ ОНӨҮГ-тай хамтран байнгын эрчим хүчинд холбосон. Эрчим хүчинд холбогдсоноор 24/7 цагаар ажиллаж байсан генераторуудыг зогсоон түлш шатахууны зардлыг 85 хувиар хэмнэсэн. ===2023=== Авто зам дагуух хяналтыг сайжруулах зорилгоор Шалган нэвтрүүлэх цэгүүдэд дугаар танигч камер суурилуулан дотоод бүртгэлийн системд холбосон. Хүний үйл ажиллагаанаас ангид төлбөр хураамжийг төвлөрүүлэхээр авто замын төлбөрийг шалгах функцийг дотоод бүртгэлийн системд нэвтрүүлсэн. ===2024=== “Эрдэнэс монгол” ХХК-д замын хураамжийн түүхэн дээд орлогыг төвлөрүүлэв. Мөн Гашуун сухайт-Ганц мод боомтоор 2024 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдөр 1654 тээврийн хэрэгслээр 209,895.98 тонн нүүрсийг нэвтрүүлэн нэг өдөрт экспортын түүхэн дээд амжилтыг тогтоов. Чанарын менежментийн тогтолцоо болон хөдөлмөрийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын менежментийн тогтолцоо тус тус нэвтрүүллээ. [[Файл:Toll_revenue.png|none|thumb|900x900px|'''<big>Авто замын хураамжийн орлого төвлөрүүлэлт</big>''']] [[Файл:Traffic_intensity.png|none|thumb|900x900px|<big>'''Авто замын тээврийн эрчим'''</big>]] [[Файл:Transported_tonnes.png|none|thumb|900x900px|'''<big>Авто замаар тээвэрлэгдсэн жин тонн</big>''']] == Удирдлага  == *Гүйцэтгэх Захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Занданбалын Амарсанаа 2024 оны 03 дугаар сараас эхлэн тус компанийн Гүйцэтгэх Захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилогдон ажиллаж байна. == Үйл ажиллагаа  == “Гашуун сухайт авто зам” ХХК нь Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн уул уурхайн бүтээгдэхүүн тээвэрлэх тусгай зориулалтын хүнд даацын хатуу хучилттай 239 км авто замын засвар арчлалт, замын хураамжийн орлого төвлөрүүлэлтийг бүрдүүлэх, хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах ажлыг гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгэдэг. *Замын урт: 239 км *Замын өргөн: 7,5-10,5 м *Нэг тэнхлэг дээрх замын даац: 18 тонн *Жилд нэвтрүүлэх хүчин чадал: 18 сая тонн (ТЭЗҮ) *Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын Ухаахудагийн уурхайгаас Гашуун сухайт боомт хүртэлх 239 км авто зам *Хучилтын хийц: Цементээр бэхжүүлсэн суурь, асфальт бетон хучилттай *201 ширхэг ус зайлуулах хоолой, 4 ус давуулах далан, 4 хэсэгт хоолойн амсрын хөвөөний бэхэлгээ хийгдсэн. *Ачаатай талын замын 5 км тутам, ачаагүй талын замын 10 км тутамд нийт 110 зогсоолтой, 5 ширхэг амрах талбайтай. *ТТ-ГС чиглэлийн авто зам дагуу нийт 2238 ширхэг дохионы шон байрладаг. *ТТ-ГС чиглэлийн авто зам дагуу 1088 ширхэг босоо тэмдэг байрладаг. *Авто зам дагуу 3 шалган нэвтрүүлэх цэг байрлаж байна. ** 25 дахь км ** 213 дахь км ** 218 дахь км {{commonscat}} [[Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж]] ilcs4uz1haxrs8dmsky7qxbn6nc5tos Загвар:Японы иен 10 143893 853482 839946 2026-04-15T21:30:21Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Yen]] to [[Загвар:Японы иен]] 839946 wikitext text/x-wiki <span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link|no}}}|yes |[[Иен|¥]] |¥ }}{{formatnum:{{{1|}}}}}</span><!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/JP/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|JP}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |equivalent to about ¥{{formatnum:{{Inflation|JP|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|0}}}}}}} |equivalent to ¥{{formatnum:{{Inflation|JP|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|{{#ifexpr:{{Inflation|JP|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}}}>1000|0|2}}}}}}}}} }} in {{Inflation/year|JP}}) }}}}<noinclude> {{documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> ad20kvvuupxbljjazqkk2m23yvphb96 Ойрадуудын оролцсон дайны жагсаалт 0 145951 853400 853399 2026-04-15T12:05:31Z HorseBro the hemionus 100126 853400 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Үр дүнгийн өнгө: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбоотой]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1452–1455{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |Ойрадын [[Сырдарья]] руу хийсэн довтолгоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1457 |Сигнакийн тулалдаан{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} === Khoshut Khanate === {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} hnr2ibj6z6npv8ldiqhxbt2hqb00gwl 853401 853400 2026-04-15T12:06:11Z HorseBro the hemionus 100126 853401 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Үр дүнгийн өнгө: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбоотой]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1452–1455{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |Ойрадын [[Сырдарья]] руу хийсэн довтолгоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1457 |Сигнакийн тулалдаан{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} === Khoshut Khanate === {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} aqhmw26du6b3ptcx36c5v9myq1h0ox3 853402 853401 2026-04-15T12:07:35Z HorseBro the hemionus 100126 853402 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Үр дүнгийн өнгө: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбоотой]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1452–1455{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |Ойрадын [[Сырдарья]] руу хийсэн довтолгоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1457 |Сигнакийн тулалдаан{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} == Хошуудын хант улс == {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} mgx05zj66lcoj8ayszl20fjqykzzfie 853403 853402 2026-04-15T12:14:39Z HorseBro the hemionus 100126 853403 wikitext text/x-wiki Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Энэхүү тэмдэгт дурдсанаар жагсаалтад эдгээр мөргөлдөөний нэр, огноо, тулаанчид болон үр дүнг оруулсан болно: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт Ойрадын [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Зүүн Монгол]], [[Казахын ханлиг|Казах]], [[Мин улс]], болон бусад үндэстний бүлгүүдийн эсрэг хийсэн дайнаас эхлээд, [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] дайныг авч үзэх болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1452–1455{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |Ойрадын [[Сырдарья]] руу хийсэн довтолгоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1457 |Сигнакийн тулалдаан{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} == Хошуудын хант улс == Энэ хэсэгт [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улстай]] холбоотой дайныг авч үзэх болно, төрөл төрөгсөдтэйгөө харьцуулахад цөөн дайн хийж байсан. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} 1pkm9tuaz807wq0lyozz474piplun99 853404 853403 2026-04-15T12:17:17Z HorseBro the hemionus 100126 853404 wikitext text/x-wiki Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Энэхүү тэмдэгт дурдсанаар жагсаалтад эдгээр мөргөлдөөний нэр, огноо, тулаанчид болон үр дүнг оруулсан болно: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт Ойрадын [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Зүүн Монгол]], [[Казахын ханлиг|Казах]], [[Мин улс]], болон бусад үндэстний бүлгүүдийн эсрэг хийсэн дайнаас эхлээд, [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] дайныг авч үзэх болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1452–1455{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |Ойрадын [[Сырдарья]] руу хийсэн довтолгоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1457 |Сигнакийн тулалдаан{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} == Хошуудын хант улс == Энэ хэсэгт [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улстай]] холбоотой дайныг авч үзэх болно, төрөл төрөгсөдтэйгөө харьцуулахад цөөн дайн хийж байсан. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. Зүүнгарууд [[Оросын царьт улс]], [[Казахын ханлиг]], [[Чин улс]], [[Халх|Халх Монгол]], [[Кокандын хант улс]] болон бусад улсуудтай дайн хийж байв. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} 6e4jpuijyquigerq2vzvga8hewcnzab 853405 853404 2026-04-15T12:18:30Z HorseBro the hemionus 100126 853405 wikitext text/x-wiki Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Энэхүү тэмдэгт дурдсанаар жагсаалтад эдгээр мөргөлдөөний нэр, огноо, тулаанчид болон үр дүнг оруулсан болно: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт Ойрадын [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Зүүн Монгол]], [[Казахын ханлиг|Казах]], [[Мин улс]], болон бусад үндэстний бүлгүүдийн эсрэг хийсэн дайнаас эхлээд, [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] дайныг авч үзэх болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1452–1455{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |Ойрадын [[Сырдарья]] руу хийсэн довтолгоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1457 |Сигнакийн тулалдаан{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} == Хошуудын хант улс == Энэ хэсэгт [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улстай]] холбоотой дайныг авч үзэх болно, төрөл төрөгсөдтэйгөө харьцуулахад цөөн дайн хийж байсан. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. Зүүнгарууд [[Оросын царьт улс]], [[Казахын ханлиг]], [[Чин улс]], [[Халх|Халх Монгол]], [[Кокандын хант улс]], бусад улсуудтай мөн залгамж халаа болон/эсвэл эрх мэдлийн төлөө өөр хоорондоо дайн хийж байв. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} eipo4tt6yxplwpdfojk4opdttcyyko7 Хэрэглэгч:MongolEditor2026/Батжаргалын Заяабал 2 145953 853411 2026-04-15T15:29:49Z MongolEditor2026 103976 Батжаргалын Заяабалын намтрын ноорог үүсгэв 853411 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] {{Draft article}} '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна. == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн. 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн. 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг Санхүү - Эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн. 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд Төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан. 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг Эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн. === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн e1zk2n8ajjlve472ft7jsyb3wuw5ci3 853412 853411 2026-04-15T15:44:43Z MongolEditor2026 103976 Эх сурвалж нэмж, эшлэлийн хэсгийг оруулав 853412 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] {{Draft article}} '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} ctgdd0s3o9f34b4wyywiso8vi2p3idl 853413 853412 2026-04-15T15:54:25Z MongolEditor2026 103976 Хуудсыг цэгцэлж шинэчлэв 853413 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-15 |language=mn}}</ref> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref>{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал | 1pjt3btk9yrchnjcwg436er4e4i7e2u 853414 853413 2026-04-15T16:03:36Z MongolEditor2026 103976 Хөндлөнгийн эх сурвалж нэмж, хуудсыг шинэчлэв 853414 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг НӨАТ-ын бодлогын асуудлаар байр сууриа илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} bd5rg3f7ifj2xmw3ru96r5psppaeean 853415 853414 2026-04-15T16:05:28Z MongolEditor2026 103976 Хэл найруулгыг товчилж, хөндлөнгийн эх сурвалжийг цэгцлэв 853415 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} 4wmlti4uhncwrt0ccf2wucm2m55r4ax 853416 853415 2026-04-15T16:08:10Z MongolEditor2026 103976 Хэл найруулгыг товчилж, хөндлөнгийн эх сурвалжийг цэгцлэв 853416 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] == Эшлэл == {{Reflist}} hxyzjber0mb0fjrtsy4t1u4f387wn59 853504 853416 2026-04-16T00:02:04Z MongolEditor2026 103976 Хэл найруулгыг засав 853504 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг Эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] == Эшлэл == {{Reflist}} nsj85enc1zc3hbhx9aw5cbnvw8p6lxo 853514 853504 2026-04-16T00:08:42Z MongolEditor2026 103976 Эх сурвалж нэмж, эшлэлийн хэсгийг оруулав 853514 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг Эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> * Байнгын хорооны харьяалал: Төсвийн байнгын хорооны гишүүн, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүн<ref name="parliament" /> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] == Эшлэл == {{Reflist}} 00dypbrs0cydwi0vo7o7o69qappg0g4 853518 853514 2026-04-16T00:16:41Z MongolEditor2026 103976 Эх сурвалж нэмж, эшлэлийн хэсгийг оруулав 853518 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг Эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> * 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга \| Төсвийн байнгын хороо |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга \| Эдийн засгийн байнгын хороо |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] == Эшлэл == {{Reflist}} 2tqoar1vi1fngj8qog9n9nz3w8k1wsy 853527 853518 2026-04-16T00:29:12Z MongolEditor2026 103976 Нэмэлт хэвлэлийн эх сурвалж оруулав 853527 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлж, татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн гэж мэдэгдсэн.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд MPress.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг татварын бодлоготой холбоотой асуудлаар эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс татварын ДАРАМТ БАГА орны тоонд багтдаг |url=https://mpress.mn/p/13650 |work=MPress.mn |date=2023-01-02 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iToim.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр НӨАТ-ын сугалааг зогсоосны дараах и-баримтын хэрэглээний талаар байр сууриа илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Сугалааг зогсоосны дараа эцсийн хэрэглэгчдэд өгөх и-баримт 20 хувиар буурсан байна |url=https://itoim.mn/article/I5XfA/34530 |work=iToim.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд Zindaa.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг НӨАТ болон татварын ачааллын талаар эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Хамгийн бага НӨАТ-тай орны ангилалд Монгол Улс багтаж байна |url=https://www.zindaa.mn/46ih |work=Zindaa.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд Зууны мэдээ сонинд нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татвар төлөгч системтэй харилцаж, хуулийн хэрэгжилтийг хянах боломжийн талаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар төлөгч системтэй харилцаж хуулийн хэрэгжилтийг хянах боломжийг бүрдүүлнэ |url=https://www.zms.mn/a/92299 |work=Зууны мэдээ |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} 9tcdfcos93qpa0j8d9huuu3nn89mfrt 853538 853527 2026-04-16T01:11:31Z MongolEditor2026 103976 Zuv.mn эх сурвалж нэмж шинэчлэв 853538 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлж, татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн гэж мэдэгдсэн.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} nt6v93kfym5uadm2zat3fjzdshj8zdy 853539 853538 2026-04-16T01:15:00Z MongolEditor2026 103976 Сонгуулийн саналын дүнгийн нэмэлт эх сурвалж оруулав 853539 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлж, татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн гэж мэдэгдсэн.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} 2gubfkgrh6da3w3wu9hmllanc35st18 853540 853539 2026-04-16T01:20:29Z MongolEditor2026 103976 news.mn эх сурвалж нэмж шинэчлэв 853540 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлж, татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн гэж мэдэгдсэн.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа, Б.Заяабал нар хамтран санаачилсан.<ref>{{cite news |title=УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаан эхэлж, Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ |url=https://news.mn/r/2859715/ |work=News.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} 7j9f3svu2yqhwnw8425k8iw2qsqbbq7 853541 853540 2026-04-16T01:24:02Z MongolEditor2026 103976 Нэмэлт хэвлэлийн эх сурвалж оруулав 853541 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> === Хэвлэлд дурдагдсан байдал === 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлж, татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн гэж мэдэгдсэн.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа, Б.Заяабал нар хамтран санаачилсан.<ref>{{cite news |title=УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаан эхэлж, Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ |url=https://news.mn/r/2859715/ |work=News.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} 87uzn5luhingbcu7rtccy18t478tihe 853542 853541 2026-04-16T01:42:17Z MongolEditor2026 103976 Хэвлэлд дурдагдсан байдал хэсгийг шинэчилж, эх сурвалж нэмэв 853542 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === Батжаргалын Заяабал 1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн.<ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> === Хэвлэлд дурдагдсан байдал === 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн, татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд Eguur.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг татварын алба 100 хувь цахим болсон, иргэнтэй холбоотой мэдээллийг Ebarimt, аж ахуйн нэгжийн мэдээллийг Etax системд нэгтгэсэн талаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татварын алба бүрэн цахимжсан. Бүх үйлчилгээг Ebarimt, Etax системээр авна |url=https://eguur.mn/407909/ |work=Eguur.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2020 онд Peak.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээлэлд E-Mongolia системд татварын 34 үйлчилгээг байршуулсан талаар түүний мэдэгдлийг эш татсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: E-MONGOLIA-д одоогоор татварын 34 үйлчилгээг байршуулаад байна |url=https://peak.mn/news/bzayaabal-e-mongolia-d-odoogoor-tatwariin-34-uilchilgeeg-bairshuulaad-baina |work=Peak.mn |date=2020-09-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} dzrogvswyraeqi5hfpg06n1a7jaepto 853545 853542 2026-04-16T04:06:33Z MongolEditor2026 103976 Хуудсыг бүхэлд нь цэгцлэн шинэчлэв 853545 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px|Батжаргалын Заяабал]] '''Батжаргалын Заяабал''' (1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн) нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Тэрээр өмнө нь Төрийн өмчийн хорооны дарга болон Татварын ерөнхий газрын даргаар тус тус ажиллаж байсан.<ref name="parliament" /><ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> === Улс төрийн үйл ажиллагаа === 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн, татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд Eguur.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг татварын алба 100 хувь цахим болсон, иргэнтэй холбоотой мэдээллийг Ebarimt, аж ахуйн нэгжийн мэдээллийг Etax системд нэгтгэсэн талаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татварын алба бүрэн цахимжсан. Бүх үйлчилгээг Ebarimt, Etax системээр авна |url=https://eguur.mn/407909/ |work=Eguur.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2020 онд Peak.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээлэлд E-Mongolia системд татварын 34 үйлчилгээг байршуулсан талаар түүний мэдэгдлийг эш татсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: E-MONGOLIA-д одоогоор татварын 34 үйлчилгээг байршуулаад байна |url=https://peak.mn/news/bzayaabal-e-mongolia-d-odoogoor-tatwariin-34-uilchilgeeg-bairshuulaad-baina |work=Peak.mn |date=2020-09-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа, Б.Заяабал нар хамтран санаачилсан.<ref>{{cite news |title=УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаан эхэлж, Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ |url=https://news.mn/r/2859715/ |work=News.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эшлэл == {{Reflist}} == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] [[Ангилал:1976 онд төрсөн]] [[Ангилал:Монголын улс төрч]] [[Ангилал:Улсын Их Хурлын гишүүн]] [[Ангилал:Увс аймгийн хүмүүс]] 29yyo87ibquj1xc3p1mjkyaibhq40v0 Авга баруун гарын хошуу 0 145954 853417 2026-04-15T16:23:13Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "'''Авга баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд Авга баруун гарын болон [[Авга нар баруун гарын хошуу]]д нэгдэж [[Зүүн холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Зүүн холбоот хошуунуудыг [[Авга хошуу]] болгон өөрчилсөн. ==Түүх== Авга ба..." 853417 wikitext text/x-wiki '''Авга баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд Авга баруун гарын болон [[Авга нар баруун гарын хошуу]]д нэгдэж [[Зүүн холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Зүүн холбоот хошуунуудыг [[Авга хошуу]] болгон өөрчилсөн. ==Түүх== Авга баруун гарын хошууг 1653 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=60-61 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Дорж || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1641-1645 || |- | Сэржэн || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1645-1669 || |- | Дэмпил || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1669-1678 || |- | Čüng || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1678-1691 || |- | Сэрэн || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1691-1695 || |- | Дамиранжав || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1695-1700 || |- | Бин || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1700-1715 || |- | Жамбалжав || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1715-1751 || |- | Цэрэнванбу || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1751-1776 || |- | Раднаасад || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1776-1788 || 1776 оноос засаг төрийн Зоригт жүн ван, 1791 оноос сул төрийн Зоригт жүн ван |- | Балдансэрэн || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1789-1805 || |- | Сономтөвчин || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1805-1835 || |- | Дугарбум || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1835-1867 || |- | Лхаражлсандав || Засаг, туслагч гүний зэрэг, тэргүүн зэргийн тайж || 1868-1883 || 1868 оноос засаг тэргүүн зэргийн тайж, 1872 оноос туслагч гүний зэрэг |- | Лхачинванчиг || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1883-1898 || |- | Занамидар || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1898-1918 || 1898 оноос засаг тэргүүн зэргийн тайж, 1903 оноос түшээ гүний зэрэг |- | Сономдэндэв || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1920-1945 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] ogm74d3s6qu3u1fisu9jtl8xuspi2gc 853418 853417 2026-04-15T16:23:53Z 唐吉訶德的侍從 5036 853418 wikitext text/x-wiki '''Авга баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд Авга баруун гарын болон [[Авга нар баруун гарын хошуу]]д нэгдэж [[Зүүн холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Зүүн холбоот хошуунуудыг [[Авга хошуу]] болгон өөрчилсөн. ==Түүх== Авга баруун гарын хошууг 1641 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=60-61 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Дорж || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1641-1645 || |- | Сэржэн || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1645-1669 || |- | Дэмпил || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1669-1678 || |- | Čüng || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1678-1691 || |- | Сэрэн || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1691-1695 || |- | Дамиранжав || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1695-1700 || |- | Бин || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1700-1715 || |- | Жамбалжав || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1715-1751 || |- | Цэрэнванбу || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1751-1776 || |- | Раднаасад || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1776-1788 || 1776 оноос засаг төрийн Зоригт жүн ван, 1791 оноос сул төрийн Зоригт жүн ван |- | Балдансэрэн || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1789-1805 || |- | Сономтөвчин || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1805-1835 || |- | Дугарбум || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1835-1867 || |- | Лхаражлсандав || Засаг, туслагч гүний зэрэг, тэргүүн зэргийн тайж || 1868-1883 || 1868 оноос засаг тэргүүн зэргийн тайж, 1872 оноос туслагч гүний зэрэг |- | Лхачинванчиг || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1883-1898 || |- | Занамидар || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1898-1918 || 1898 оноос засаг тэргүүн зэргийн тайж, 1903 оноос түшээ гүний зэрэг |- | Сономдэндэв || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1920-1945 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] tmkcd8o3cvurof04xdyin7y276tf1lw 853419 853418 2026-04-15T16:26:25Z 唐吉訶德的侍從 5036 853419 wikitext text/x-wiki '''Авга баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд Авга баруун гарын болон [[Авга нар баруун гарын хошуу]]д нэгдэж [[Зүүн холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Зүүн холбоот хошуунуудыг [[Авга хошуу]] болгон өөрчилсөн. ==Түүх== Авга баруун гарын хошууг 1641 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=64-65 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Дорж || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1641-1645 || |- | Сэржэн || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1645-1669 || |- | Дэмпил || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1669-1678 || |- | Čüng || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1678-1691 || |- | Сэрэн || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1691-1695 || |- | Дамиранжав || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1695-1700 || |- | Бин || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1700-1715 || |- | Жамбалжав || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1715-1751 || |- | Цэрэнванбу || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1751-1776 || |- | Раднаасад || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1776-1788 || 1776 оноос засаг төрийн Зоригт жүн ван, 1791 оноос сул төрийн Зоригт жүн ван |- | Балдансэрэн || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1789-1805 || |- | Сономтөвчин || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1805-1835 || |- | Дугарбум || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1835-1867 || |- | Лхаражлсандав || Засаг, туслагч гүний зэрэг, тэргүүн зэргийн тайж || 1868-1883 || 1868 оноос засаг тэргүүн зэргийн тайж, 1872 оноос туслагч гүний зэрэг |- | Лхачинванчиг || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1883-1898 || |- | Занамидар || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1898-1918 || 1898 оноос засаг тэргүүн зэргийн тайж, 1903 оноос түшээ гүний зэрэг |- | Сономдэндэв || Засаг, төрийн Зоригт жүн ван || 1920-1945 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] 29cj7hy4dtpyug79ruzsfx2lh3pepin Авга зүүн гарын хошуу 0 145955 853420 2026-04-15T16:46:08Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "'''Авга зүүн гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд [[Хуучид баруун гарын хошуу|Хуучид баруун гарын]], Авга зүүн гарын болон [[Авга нар зүүн гарын хошуу]]д нэгдэж [[Дундад холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Дундад холбоот хошуунууды..." 853420 wikitext text/x-wiki '''Авга зүүн гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд [[Хуучид баруун гарын хошуу|Хуучид баруун гарын]], Авга зүүн гарын болон [[Авга нар зүүн гарын хошуу]]д нэгдэж [[Дундад холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Дундад холбоот хошуунуудыг татан буулгасан. Энэ газар нутаг нь одоо [[Зүүн үзэмчин хошуу|Зүүн үзэмчин]] болон [[Баруун Үзэмчин хошуу]]ны харьяаллын нэг хэсэг юм. ==Түүх== Авга зүүн гарын хошууг 1641 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=65-66 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Дүсхэр || Засаг, төрийн жүн ван || 1651-1654 || |- | Šaɣšasengge || Засаг, төрийн жүн ван || 1654-1687 || |- | Urjangkarab || Засаг, төрийн жүн ван || 1687-1714 || |- | Бадамгончиг || Засаг, төрийн жүн ван || 1714-1723 || |- | Сономравдан || Засаг, чин вангийн зэрэг, төрийн жүн ван || 1723-1766 || 1755 оноос чин вангийн зэрэг |- | Nayibdančangjung || Засаг, төрийн жүн ван || 1766-1784 || |- | Гомбожав || Засаг, төрийн жүн ван || 1784-1788 || |- | Манибадар || Засаг, төрийн жүн ван || 1788-1825 || |- | Артасэд || Засаг, төрийн жүн ван || 1825-1862 || |- | Вазиндалай || Засаг, төрийн жүн ван || 1862-1881 || |- | Янсан || Засаг, оноос чин вангийн зэрэг, төрийн жүн ван || 1881-1929 || 1901 оноос чин вангийн зэрэг |- | Будбал || Засаг, төрийн жүн ван || 1929-1946 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] igo1bagbvqjiqiaxv2cnv6h4i2q0euw 853421 853420 2026-04-15T16:47:10Z 唐吉訶德的侍從 5036 853421 wikitext text/x-wiki '''Авга зүүн гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1949 онд [[Хуучид баруун гарын хошуу|Хуучид баруун гарын]], Авга зүүн гарын болон [[Авга нар зүүн гарын хошуу]]д нэгдэж [[Дундад холбоот хошуу]]г байгуулжээ. 1956 онд Дундад холбоот хошуунуудыг татан буулгасан. Энэ газар нутаг нь одоо [[Зүүн үзэмчин хошуу|Зүүн үзэмчин]] болон [[Баруун Үзэмчин хошуу]]ны харьяаллын нэг хэсэг юм. ==Түүх== Авга зүүн гарын хошууг 1651 онд байгуулж, [[Шилийн Голын чуулган]]д харьяалуулжээ. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=65-66 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Дүсхэр || Засаг, төрийн жүн ван || 1651-1654 || |- | Šaɣšasengge || Засаг, төрийн жүн ван || 1654-1687 || |- | Urjangkarab || Засаг, төрийн жүн ван || 1687-1714 || |- | Бадамгончиг || Засаг, төрийн жүн ван || 1714-1723 || |- | Сономравдан || Засаг, чин вангийн зэрэг, төрийн жүн ван || 1723-1766 || 1755 оноос чин вангийн зэрэг |- | Nayibdančangjung || Засаг, төрийн жүн ван || 1766-1784 || |- | Гомбожав || Засаг, төрийн жүн ван || 1784-1788 || |- | Манибадар || Засаг, төрийн жүн ван || 1788-1825 || |- | Артасэд || Засаг, төрийн жүн ван || 1825-1862 || |- | Вазиндалай || Засаг, төрийн жүн ван || 1862-1881 || |- | Янсан || Засаг, оноос чин вангийн зэрэг, төрийн жүн ван || 1881-1929 || 1901 оноос чин вангийн зэрэг |- | Будбал || Засаг, төрийн жүн ван || 1929-1946 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] cyvgh0ad6y5ni6izgk9nz1c5jk2qas4 Ангилал:Норвеги-хэл дээр текст агуулсан өгүүлэл 14 145956 853428 2026-04-15T17:37:49Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "{{Non-Mongolian-language text category}}" 853428 wikitext text/x-wiki {{Non-Mongolian-language text category}} dp2kdr5jju6swahjrvlwwwu0hdv90fq Изабела арал (Эквадор) 0 145957 853430 2026-04-15T17:38:29Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Изабела арал (Эквадор)]] to [[Изабела арал (Галапагос)]] 853430 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Изабела арал (Галапагос)]] 84icuehx45caqwhzimd44jpww8el8p3 Ангилал:Рапа Нуй-хэл дээр текст агуулсан өгүүлэл 14 145958 853437 2026-04-15T18:13:41Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "{{Non-Mongolian-language text category}}" 853437 wikitext text/x-wiki {{Non-Mongolian-language text category}} dp2kdr5jju6swahjrvlwwwu0hdv90fq Module:Байршлын газрын зураг/өгөгдөл/Соломоны арлууд 828 145959 853442 2026-04-15T19:51:48Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "return { name = 'Соломоны арлууд', top = -4.3, bottom = -13.5, left = 154.4, right = 170.4, image = 'Solomon Islands adm location map.svg', image1 = 'Relief map of Solomon Islands.png' }" 853442 Scribunto text/plain return { name = 'Соломоны арлууд', top = -4.3, bottom = -13.5, left = 154.4, right = 170.4, image = 'Solomon Islands adm location map.svg', image1 = 'Relief map of Solomon Islands.png' } 9k3dkgytugbei53d1j64qmip6pxu6o2 Загвар:Инфобокс авиа компани/styles.css 10 145960 853445 2026-04-15T19:57:51Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "/* {{pp-template}} */ .infobox-airline-codes { border-collapse: collapse; width: 100%; background-color: var( --background-color-disabled, #dadde3 ); color: var( --color-base, #202122 ); font-weight: bold; line-height: 1; }" 853445 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .infobox-airline-codes { border-collapse: collapse; width: 100%; background-color: var( --background-color-disabled, #dadde3 ); color: var( --color-base, #202122 ); font-weight: bold; line-height: 1; } 3wcgtw9v0eop15ap05eamf42mnqkxxs Загвар:Infobox Airline/doc 10 145962 853450 2026-04-15T20:08:46Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Infobox Airline/doc]] to [[Загвар:Инфобокс авиа компани/doc]] 853450 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Инфобокс авиа компани/doc]] edtj4jrmmcit1d46k45tavy1uf5jhe3 Загвар:Вьетнам донг 10 145963 853456 2026-04-15T20:26:16Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "<span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link|no}}}|yes |[[Вьетнам донг|{{#ifeq:{{{long|yes}}}|yes|VN|}}Đ]] |{{#ifeq:{{{long|yes}}}|yes|VN|}}Đ }}{{formatnum:{{replace|{{{1|}}}|,|}}}}</span>{{#if:{{{showyear|}}}| {{#if:{{{year|{{{2|}}}}}}|&nbsp;in {{{year|{{{2|}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/VN/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|VN}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |e..." 853456 wikitext text/x-wiki <span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link|no}}}|yes |[[Вьетнам донг|{{#ifeq:{{{long|yes}}}|yes|VN|}}Đ]] |{{#ifeq:{{{long|yes}}}|yes|VN|}}Đ }}{{formatnum:{{replace|{{{1|}}}|,|}}}}</span>{{#if:{{{showyear|}}}| {{#if:{{{year|{{{2|}}}}}}|&nbsp;in {{{year|{{{2|}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/VN/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|VN}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |equivalent to about đ{{formatnum:{{Inflation|VN|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|0}}}}}}} |equivalent to đ{{formatnum:{{Inflation|VN|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|{{#ifexpr:{{Inflation|VN|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}}}>1000|0|2}}}}}}}}} }} in {{Inflation/year|VN}}) }}}}<noinclude> {{documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> gbdgsj36ucy5dlz64drr7ch8b563r1y 853457 853456 2026-04-15T20:26:21Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:VND]] to [[Загвар:Вьетнам донг]] 853456 wikitext text/x-wiki <span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link|no}}}|yes |[[Вьетнам донг|{{#ifeq:{{{long|yes}}}|yes|VN|}}Đ]] |{{#ifeq:{{{long|yes}}}|yes|VN|}}Đ }}{{formatnum:{{replace|{{{1|}}}|,|}}}}</span>{{#if:{{{showyear|}}}| {{#if:{{{year|{{{2|}}}}}}|&nbsp;in {{{year|{{{2|}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/VN/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|VN}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |equivalent to about đ{{formatnum:{{Inflation|VN|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|0}}}}}}} |equivalent to đ{{formatnum:{{Inflation|VN|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|{{#ifexpr:{{Inflation|VN|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}}}>1000|0|2}}}}}}}}} }} in {{Inflation/year|VN}}) }}}}<noinclude> {{documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> gbdgsj36ucy5dlz64drr7ch8b563r1y Загвар:VND 10 145964 853458 2026-04-15T20:26:21Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:VND]] to [[Загвар:Вьетнам донг]] 853458 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Вьетнам донг]] ba6df9l0h1lqogefp89oh9xv8t9nc9l Луфтханза 0 145965 853463 2026-04-15T20:43:11Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Луфтханза]] to [[Lufthansa]] over redirect 853463 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Lufthansa]] 2fzgy5xp3usxeelcyhscsdb80ydvmgu Загвар:Евро 10 145966 853464 2026-04-15T20:48:33Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "<span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link}}}|yes|[[Евро|€]]|€}}<!-- -->{{formatnum:{{replace|{{{1|}}}|,|}}}}</span>{{#if:{{{showyear|}}}| {{#if:{{{year|{{{2|}}}}}}|&nbsp;in {{{year|{{{2|}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/EU/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|EU}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |equivalent to about €{{formatnum:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{..." 853464 wikitext text/x-wiki <span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link}}}|yes|[[Евро|€]]|€}}<!-- -->{{formatnum:{{replace|{{{1|}}}|,|}}}}</span>{{#if:{{{showyear|}}}| {{#if:{{{year|{{{2|}}}}}}|&nbsp;in {{{year|{{{2|}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/EU/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|EU}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |equivalent to about €{{formatnum:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|0}}}}}}} |equivalent to €{{formatnum:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|{{#ifexpr:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}}}>1000|0|2}}}}}}}}} }} in {{Inflation/year|EU}}) }}}}<noinclude> <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> {{documentation}} </noinclude> 9xm4n2n26uhk4eola2a7lwc287d3kah 853465 853464 2026-04-15T20:48:40Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:€]] to [[Загвар:Евро]] 853464 wikitext text/x-wiki <span style="white-space: nowrap">{{#ifeq:{{{link}}}|yes|[[Евро|€]]|€}}<!-- -->{{formatnum:{{replace|{{{1|}}}|,|}}}}</span>{{#if:{{{showyear|}}}| {{#if:{{{year|{{{2|}}}}}}|&nbsp;in {{{year|{{{2|}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{year|{{{2|0}}}}}}|0||{{#ifexpr:{{Inflation/EU/startyear}}<={{{year|{{{2|0}}}}}} and {{{year|{{{2|0}}}}}}<{{Inflation/year|EU}} |&#32;({{#if:{{{about|}}} |equivalent to about €{{formatnum:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|0}}}}}}} |equivalent to €{{formatnum:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}|r={{{round|{{#ifexpr:{{Inflation|EU|{{formatnum:{{{1|}}}|R}}|{{{year|{{{2}}}}}}}}>1000|0|2}}}}}}}}} }} in {{Inflation/year|EU}}) }}}}<noinclude> <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> {{documentation}} </noinclude> 9xm4n2n26uhk4eola2a7lwc287d3kah Загвар:€ 10 145967 853466 2026-04-15T20:48:40Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:€]] to [[Загвар:Евро]] 853466 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Евро]] b4nn6xu1vh35k1r5eftyfnad379jhc5 Загвар:Инфобокс Бирж 10 145968 853473 2026-04-15T20:58:34Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Инфобокс Бирж]] to [[Загвар:Инфобокс бирж]] 853473 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Инфобокс бирж]] dzlfy9dpa87bzg2s6jfubzdxl2pdtx0 Файл:Logo of Mongolian Stock Exchange.jpg 6 145969 853474 2026-04-15T21:01:39Z Enkhsaihan2005 64429 853474 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Загвар:JPYConvert 10 145970 853481 2026-04-15T21:29:34Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "<includeonly>{{FXConvert|JPN|{{{1}}}|{{{2|}}}|cursign={{JPY|link=yes}}|infsign={{JPY}}|year={{{year|}}}|to={{{to|}}}|index=JP|r={{{r|2}}}|force={{{force|}}}|lk={{{lk|}}}|exact={{{exact|}}}|showdate={{{showdate|}}}|ref={{{ref|}}}|mode={{{mode|}}}|convert={{{convert|}}}}}</includeonly><noinclude> __FORCETOC__ {{documentation}} </noinclude>" 853481 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{FXConvert|JPN|{{{1}}}|{{{2|}}}|cursign={{JPY|link=yes}}|infsign={{JPY}}|year={{{year|}}}|to={{{to|}}}|index=JP|r={{{r|2}}}|force={{{force|}}}|lk={{{lk|}}}|exact={{{exact|}}}|showdate={{{showdate|}}}|ref={{{ref|}}}|mode={{{mode|}}}|convert={{{convert|}}}}}</includeonly><noinclude> __FORCETOC__ {{documentation}} </noinclude> pdy96i7dwv60ycykpixp80whtfm82j8 Загвар:Yen 10 145971 853483 2026-04-15T21:30:21Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Загвар:Yen]] to [[Загвар:Японы иен]] 853483 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Японы иен]] eryqj1ei7hpt4wjx3pakmvyazc3ukgw Загвар:JPY 10 145972 853484 2026-04-15T21:30:29Z Enkhsaihan2005 64429 [[Загвар:Японы иен]] руу чиглүүлэгдлээ 853484 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Загвар:Японы иен]] eryqj1ei7hpt4wjx3pakmvyazc3ukgw Тоёота (Айчи) 0 145973 853486 2026-04-15T21:32:08Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Тоёота (Айчи)]] to [[Тоёота, Айчи]] 853486 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Тоёота, Айчи]] 20uuboo0o3dogmznx6331vdke6pigy8 Ангилал:2026 онд өнгөрсөн 14 145974 853493 2026-04-15T22:33:15Z Dostojewskij 30144 Үүсгэх: Ангилал:2026 онд өнгөрсөн 853493 wikitext text/x-wiki {{Ангилал өнгөрсөн}} {{commonscat}} 3f5bk4ua8jnxb6kux6hpowsydbhvvt5 Let Somebody Go 0 145975 853497 2026-04-15T23:55:58Z Esambuu 42335 Хуудас үүсгэв: "{{Short description|2022 single by Coldplay and Selena Gomez}} {{Use British English|date=November 2023}} {{Use dmy dates|date=November 2023}} {{Infobox song | name = Let Somebody Go | cover = Let Somebody Go.jpeg | alt = | type = single | artist = [[Coldplay]] and [[Selena Gomez]] | album = [[Music of the Spheres (Coldplay album)|Music of the Spheres]] | released = {{Start date|2022|02|07|df=yes}} | recorded = 2019–2021 |..." 853497 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 single by Coldplay and Selena Gomez}} {{Use British English|date=November 2023}} {{Use dmy dates|date=November 2023}} {{Infobox song | name = Let Somebody Go | cover = Let Somebody Go.jpeg | alt = | type = single | artist = [[Coldplay]] and [[Selena Gomez]] | album = [[Music of the Spheres (Coldplay album)|Music of the Spheres]] | released = {{Start date|2022|02|07|df=yes}} | recorded = 2019–2021 | genre = {{Flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[soft rock]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (single version) * {{Duration|m=4|s=01}} (album version) * {{Duration|m=4|s=09}} (piano version) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] remix) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach (DJs)|Ofenbach]] remix) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Guy Berryman]] * [[Jonny Buckland]] * [[Will Champion]] * [[Chris Martin]] * [[Max Martin]] * [[Olivia Waithe]] * [[Oscar Holter]] * [[Leland Wayne]] * Bill Rahko }} | producer = {{Flatlist| * Max Martin * Oscar Holter * [[Rik Simpson]] * [[Jon Hopkins]] * Daniel Green * Bill Rahko * [[Metro Boomin]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe (song)|My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feelslikeimfallinginlove|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} ddzth7dsvusl2kbbifijlp9g2cvmrrb 853498 853497 2026-04-15T23:58:25Z Esambuu 42335 853498 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[]Селена Гомэз] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | studio = | genre = * [[Арт рок]]<ref name="Breihan 2023">{{cite web |last=Брейхан |first=Том |date=2023-04-21 |title=The Number Ones: Coldplay's "Viva la Vida"|url=https://www.stereogum.com/2220106/the-number-ones-coldplays-viva-la-vida/columns/the-number-ones/|access-date=2025-11-14 |website=[[Stereogum]]|quote= ...so maybe it’s appropriate that their big, serious art-rock reinvention finally conquered the Hot 100 on the strength of an Apple commercial.}}</ref> * [[барокко поп]]<ref>{{cite book|title=Pop Music, Pop Culture|url=https://archive.org/details/popmusicpopcultu0000roje|url-access=registration|first=Крис|last=Рожек|publisher=Polity Press|location=Cambridge|year=2011|page=[https://archive.org/details/popmusicpopcultu0000roje/page/46 46]}}</ref> * [[orchestral pop]]<ref>{{cite magazine |url=https://www.nme.com/reviews/coldplay/9713 |title=Coldplay: Viva La Vida Or Death And All His Friends |magazine=[[NME]] |date=30 May 2008 |access-date=2025-11-14 |last=Бомонт |first=Марк |author-link=Марк Бомонт (сэтгүүлч) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009204520/http://www.nme.com/reviews/coldplay/9713 |archive-date=2012-10-09}}</ref> | length = * {{Duration|m=4|s=01}} (цомгийн хувилбар) * {{Duration|m=4|s=04}} (синглийн хувилбар) * {{Duration|m=3|s=45}} ([[радио засвар]]) | label = * [[Parlophone]] * [[Capitol Records|Capitol]] | writer = * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонни Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] | producer = * [[Маркус Дравс]] * [[Брайан Эно]] * [[Жон Хопкинс]] * [[Рик Симпсон]] | prev_title = [[Violet Hill]] | prev_year = 2008 | next_title = [[Lost!]] | next_year = 2008 | misc = {{External music video|{{YouTube|dvgZkm1xWPE|"Viva la Vida"}}<br/>{{YouTube|1kVxpsi1XQ4|"Viva la Vida" (Өөр хувилбар)|link=no}}}} }} rxeczufdcxugnyr31n4c7t7o5aqgot8 853499 853498 2026-04-15T23:59:16Z Esambuu 42335 853499 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[]Селена Гомэз] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[soft rock]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (single version) * {{Duration|m=4|s=01}} (album version) * {{Duration|m=4|s=09}} (piano version) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] remix) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach (DJs)|Ofenbach]] remix) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Guy Berryman]] * [[Jonny Buckland]] * [[Will Champion]] * [[Chris Martin]] * [[Max Martin]] * [[Olivia Waithe]] * [[Oscar Holter]] * [[Leland Wayne]] * Bill Rahko }} | producer = {{Flatlist| * Max Martin * Oscar Holter * [[Rik Simpson]] * [[Jon Hopkins]] * Daniel Green * Bill Rahko * [[Metro Boomin]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe (song)|My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feelslikeimfallinginlove|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} 5onrk6bdphrq0cdb9tk9oamevqhyc6h 853500 853499 2026-04-15T23:59:57Z Esambuu 42335 853500 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[]Селена Гомэз] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 }} tmwznichagi16a31h5xztpbxxi4s3e1 853501 853500 2026-04-16T00:00:13Z Esambuu 42335 853501 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 }} 7u87dmr4n2qmo9a3p2tdjnihx4hifar 853502 853501 2026-04-16T00:01:33Z Esambuu 42335 853502 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} }} e36q3yjcfynn262umgzk7oafw695uxz 853503 853502 2026-04-16T00:02:04Z Esambuu 42335 853503 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} }} 2yq7jostv9t01ocb12dfwlfb62if330 853505 853503 2026-04-16T00:03:41Z Esambuu 42335 853505 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} }} 4w8la07fk9caultdg62s6qj5bdih9sx 853506 853505 2026-04-16T00:04:39Z Esambuu 42335 853506 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} pictic2zkco852mn6dua8y34snxzoal 853507 853506 2026-04-16T00:04:57Z Esambuu 42335 853507 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} }} leq1lx60lh3ztwrgp08lkx8jwh5cy9l 853508 853507 2026-04-16T00:05:13Z Esambuu 42335 853508 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe (song)|My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feelslikeimfallinginlove|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} }} ci6ga1ht981h315jmlkzkfy9r72tsw4 853509 853508 2026-04-16T00:05:58Z Esambuu 42335 853509 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling In Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} }} 4u677kv15jxch8yt98945d0pj8ggrfy 853510 853509 2026-04-16T00:06:36Z Esambuu 42335 853510 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомэз]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} }} 42rjwgvwj59d3lk9ll3u56aaxc4lan7 853511 853510 2026-04-16T00:07:03Z Esambuu 42335 853511 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} }} oxoift30w4vvwizjb9l3hn8tcqtgmyc 853512 853511 2026-04-16T00:07:29Z Esambuu 42335 853512 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} }} 0brbu5jmfoxvruc8boxrg5camx3nzya 853513 853512 2026-04-16T00:07:51Z Esambuu 42335 853513 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} c6exxmzlrvx9sm52u6u4ss4h63qxw9q 853515 853513 2026-04-16T00:14:39Z Esambuu 42335 853515 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. pb48zo8qluv0djrq46dvzwca8pj2c4b 853516 853515 2026-04-16T00:15:10Z Esambuu 42335 853516 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Charts == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Weekly chart performance for "Let Somebody Go" ! scope="col"| Chart (2021–2023) ! scope="col"| Peak<br />position |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- {{single chart|Austria|69|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=27 October 2021}} |- {{single chart|Canada|45|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Czechdigital|78|year=2021|week=42|rowheader=true|access-date=25 October 2021}} |- {{single chart|France|115|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=25 October 2021}} |- {{single chart|Germany|74|songid=2224348|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- {{single chart|Billboardglobal200|32|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Hungarysingle|34|year=2021|week=42|rowheader=true|access-date=28 October 2021}} |- {{single chart|Ireland4|25|date=20211022|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- {{single chart|Dutch100|53|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- {{single chart|Norway|19|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- {{single chart|Poland|19|chartid=4050|year=2022|rowheader=true|access-date=28 March 2022}} |- {{single chart|Portugal|44|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=12 November 2021}} |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- {{single chart|Slovakia2|74|year=2023|week=7|rowheader=true|access-date=20 February 2023}} |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |- {{single chart|Spain|98|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=29 October 2021}} |- {{single chart|Sweden|28|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- {{single chart|Switzerland|27|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=24 October 2021}} |- {{single chart|UK|24|date=20211022|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- {{single chart|Billboardhot100|91|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|24|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=3 May 2022}} |- {{single chart|Billboardrocksongs|9|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |} fhkwazpn4pcgsq2sgggt67tu6e3vkeb 853517 853516 2026-04-16T00:16:11Z Esambuu 42335 853517 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- {{single chart|Austria|69|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=27 October 2021}} |- {{single chart|Canada|45|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Czechdigital|78|year=2021|week=42|rowheader=true|access-date=25 October 2021}} |- {{single chart|France|115|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=25 October 2021}} |- {{single chart|Germany|74|songid=2224348|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- {{single chart|Billboardglobal200|32|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Hungarysingle|34|year=2021|week=42|rowheader=true|access-date=28 October 2021}} |- {{single chart|Ireland4|25|date=20211022|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- {{single chart|Dutch100|53|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- {{single chart|Norway|19|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- {{single chart|Poland|19|chartid=4050|year=2022|rowheader=true|access-date=28 March 2022}} |- {{single chart|Portugal|44|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=12 November 2021}} |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- {{single chart|Slovakia2|74|year=2023|week=7|rowheader=true|access-date=20 February 2023}} |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |- {{single chart|Spain|98|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=29 October 2021}} |- {{single chart|Sweden|28|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- {{single chart|Switzerland|27|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=24 October 2021}} |- {{single chart|UK|24|date=20211022|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- {{single chart|Billboardhot100|91|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|24|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=3 May 2022}} |- {{single chart|Billboardrocksongs|9|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |} fpwpez02ewjnxg9uoz7b0py0vu9l6my 853519 853517 2026-04-16T00:17:44Z Esambuu 42335 853519 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |- {{single chart|Spain|98|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=29 October 2021}} |- {{single chart|Sweden|28|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=23 October 2021}} |- {{single chart|Switzerland|27|artist=Coldplay & Selena Gomez|song=Let Somebody Go|rowheader=true|access-date=24 October 2021}} |- {{single chart|UK|24|date=20211022|rowheader=true|access-date=22 October 2021}} |- {{single chart|Billboardhot100|91|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|24|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=3 May 2022}} |- {{single chart|Billboardrocksongs|9|artist=Coldplay|rowheader=true|access-date=26 October 2021}} |} a3qogxvt6f3nxs9lb1k1xa08wxbu2vh 853520 853519 2026-04-16T00:18:00Z Esambuu 42335 853520 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} pj4v1uv9linyf6sbg4zkse88iqbep95 853521 853520 2026-04-16T00:21:10Z Esambuu 42335 853521 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Guy Berryman]] – басс * [[Jonny Buckland]] – гитар * [[Will Champion]] – бөмбөр * [[Chris Martin]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Jon Hopkins]] – продакшн * Daniel Green – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} qpy49e9p2ess0lncjfju63avfl3jtit 853522 853521 2026-04-16T00:22:28Z Esambuu 42335 853522 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Daniel Green – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} p0b9c9x5lnvtnsocvpp65p7bwlow4e1 853523 853522 2026-04-16T00:22:47Z Esambuu 42335 853523 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} 3pinlzc2qt2pmhnr39gx0pn4on4z1wh 853524 853523 2026-04-16T00:23:17Z Esambuu 42335 853524 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Accolades == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Awards and nominations for "Let Somebody Go" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Organization ! scope="col" |Category ! scope="col" |Result ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | International Video of the Year | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | The Music Video | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Top 10 International Gold Songs | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Short Format: Webseries or Music Video (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} 6yzdr1ogxdiuijzyg26fzi2fbhhrwwa 853525 853524 2026-04-16T00:24:24Z Esambuu 42335 853525 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болн хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | International Video of the Year | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | The Music Video | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Top 10 International Gold Songs | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Short Format: Webseries or Music Video (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} hrcjwxp8o3mudx1dgph5t2npr6u4phd 853526 853525 2026-04-16T00:26:22Z Esambuu 42335 853526 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} suwypswxecozjtrn4tvgf2rx8rqy5p0 853528 853526 2026-04-16T00:30:53Z Esambuu 42335 853528 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> The music video was filmed in October 2021. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} nf9729ptzkgg2ja5nxr9ng06dzad3y8 853529 853528 2026-04-16T00:31:25Z Esambuu 42335 853529 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} nrk58ru4geigzyoe57zr29acbvdly66 853530 853529 2026-04-16T00:33:43Z Esambuu 42335 853530 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Original |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Various | 4 March 2022 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 11 March 2022 | [[Kygo]] remix | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 18 March 2022 | Piano | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 15 April 2022 | [[Ofenbach (DJs)|Ofenbach]] remix | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} my4qj26yfo0wxeajopo4ks454vp1830 853531 853530 2026-04-16T00:35:09Z Esambuu 42335 853531 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Original |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} 3znir9p2tvxa9cid69obga05219fbkj 853532 853531 2026-04-16T00:35:46Z Esambuu 42335 853532 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Original |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == References == {{Reflist}} {{Coldplay songs}} {{Selena Gomez}} {{Authority control}} sbwkh2v2b5ux8z22bbr5mwk0yi67o5f 853533 853532 2026-04-16T00:36:14Z Esambuu 42335 853533 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Original |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} 1u4mib0oxk54jb16xpuclp4bg3jpzs4 853534 853533 2026-04-16T00:36:44Z Esambuu 42335 853534 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Цомог хувилбар |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} tucszpj5l1d0n5g0gsfi6jin1ofymqi 853535 853534 2026-04-16T00:37:43Z Esambuu 42335 853535 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = Let Somebody Go.jpeg | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Цомог хувилбар |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} lcjdmxz4umbsf14n2dlhfo3mpr1w8vm 853536 853535 2026-04-16T00:45:39Z Esambuu 42335 853536 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = Let_Somebody_Go.jpeg | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Цомог хувилбар |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} bzlidmuzj0djkvzjehakqwh14fe6jy9 853537 853536 2026-04-16T00:47:20Z Esambuu 42335 853537 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = Let_Somebody_Go.jpg | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Цомог хувилбар |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} 3q5t8ble6gax2hsvf256b0bbuo2q71j 853548 853537 2026-04-16T06:44:28Z CommonsDelinker 211 Let_Somebody_Go.jpg файлыг коммонсд [[c:User:Ziv|Ziv]] хэрэглэгч устгасан тул арилгагдлаа. Шалтгаан: [[:c:COM:CSD#F2|CSD F2]] (fair use content). 853548 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британы рок [[Coldplay]] болон америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн есдэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3дах сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65дах удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа хамтарсан 2дах удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видэог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гарагийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Гавьяа == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуунууд | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтад хөгжим, акоустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Цомог хувилбар |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} kc3rex7udqteyp1evzysfb8k581cgxr 853556 853548 2026-04-16T08:22:05Z Zorigt 49 853556 wikitext text/x-wiki {{Short description|2022 оны Coldplay хамтлагийн сингл}} {{Инфобокс дуу | name = Let Somebody Go | cover = | alt = | type = Сингл | artist = [[Coldplay]] x [[Селена Гомес]] | album = [[Music of the Spheres]] | released = {{Start date|df=yes|2022|02|07}} | recorded = 2019-2021 | genre = {{Flatlist| * [[Поп]] * [[Зөөлөн Рок]] }} | length = {{Plainlist| * {{Duration|m=3|s=32}} (Сингл хувилбар) * {{Duration|m=4|s=01}} (Цомог хувилбар) * {{Duration|m=4|s=09}} (Төгөлдөр хуур хувилбар) * {{Duration|m=3|s=17}} ([[Kygo]] ремикс) * {{Duration|m=3|s=14}} ([[Ofenbach]] ремикс) }} | label = {{Flatlist| * [[Parlophone]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | writer = {{Flatlist| * [[Гай Бэрримэн]] * [[Жонну Баклэнд]] * [[Вилл Чэмпион]] * [[Крис Мартин]] * [[Макс Мартин]] * [[Оливиа Уэйтэ]] * [[Оскар Холтэр]] * [[Леланд Уэйн]] * Бил Рахко }} | producer = {{Flatlist| * Макс Мартин * Оскар Холтэр * [[Рик Симпсон]] * [[Жон Хопкинс]] * Дайн Грийн * Бил Рахко * [[Метро Боомин]] }} | chronology = [[Coldplay]] | prev_title = [[My Universe]] | prev_year = 2021 | next_title = [[Feels Like I'm Falling in Love|Feelslikeim<br/>fallinginlove]] | next_year = 2024 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Selena Gomez]] | type = single | prev_title = [[999 (Selena Gomez and Camilo song)|999]] | prev_year = 2021 | title = Let Somebody Go | year = 2022 | next_title = [[Calm Down (Rema song)|Calm Down]] | next_version = remix | next_year = 2022 }} {{External music video|{{YouTube|CWCMGIG1Y54|"Let Somebody Go"}}|type=single}} }} "'''Let Somebody Go'''" нь Британийн рок хамтлаг [[Coldplay]] болон Америкийн дуучин [[Селена Гомес]] нарын хамтран дуулсан бүтээл юм. Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн ес дэх студи цомог ''[[Music of the Spheres]]''-д зориулагдан бүтээгдсэн. Дууг [[Макс Мартин]], [[Оскар Холтер]], [[Рик Симпсон]], Даниэл Грийн, Бил Рахко болон [[Metro Boomin]] (нэмэлт продюсер) нар продюсер хийсэн. [[Parlophone]] энэ дууг ''Music of the Spheres'' цомгийн 3 дахь сингл болгон 2022 оны 2-р сарын 7-нд дижитал болон стриминг платформуудаар дамжуулан худалдаанд гаргасан. 65 дахь удаагийн Грэммийн шагналд Music of the Spheres цомог шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн, дуучин Селена Гомес энэ дуун дээр оролцсон гэдэг утгаараа 2 дахь удаагаа Грэммийн шагналд нэр дэвшсэн. == Дууны клип == 2021 оны 10-р сарын 15-нд сансар огторгуйн хэв шинжтэй гар бичмэл дууны үгтэй клип цацагдсан. Видеог [[Пилар Зэта]] болон Виктор Скоррано нар найруулсан ба ''The Spheres'' хиймэл нарны аймгийн Calypso гаргийг дүрсэлсэн.<ref>{{Cite web|date=15 October 2021|title=Coldplay, Selena Gomez - Let Somebody Go Video|url=https://www.contactmusic.com/404-page-not-found|access-date=28 December 2021|website=Contact Music}}</ref> Албан ёсны хөгжмийн клипийг [[Дэйв Мерс]] найруулж байгааг 2022 оны 2-р сарын 3-нд мэдэгдэж, улмаар 2022 оны 2-р сарын 7-нд цацагдсан.<ref>{{Cite web|last=Sky Hulton|first=Anna|date=4 February 2022|title=Coldplay's duet with Selena Gomez is coming sooner than we thought 🙌|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/coldplay-selena-gomez-let-somebody-go/|access-date=4 February 2022|website=Planet Radio}}</ref> Клипний зураг авалт 2021 оны 10-р сард хийгдсэн. == Шагнал == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны нэр дэвшсэн болон хүртсэн шагналууд ! scope="col" |Он ! scope="col" |Байгууллага ! scope="col" |Номинац ! scope="col" |Үр дүн ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" style="text-align:center;" |2022 | [[NRJ Music Award]] | Олон Улсын оны шилдэг хөгжмийн клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2022 |title=NRJ Music Awards 2022, le Palmarès: Bigflo & Oli Triomphent, Angèle et M. Pokora Sacrés |trans-title=NRJ Music Awards 2022, the Winners: Bigflo & Oli Triumph, Angèle and M. Pokora Crowned |url=https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812222313/https://www.chartsinfrance.net/NRJ-Music-Awards/news-123136.html |archive-date=12 August 2025 |access-date=14 March 2026 |website=Pure Charts |language=fr}}</ref> |- | scope="row" |[[People's Choice Awards]] | Шилдэг клип | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/ |archive-date=7 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | [[Top Ten Chinese Gold Songs Award#International Pop Poll Awards|RTHK International Pop Poll Awards]] | Топ 10 олон улсын алтан дуу | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date= |title= |script-title=zh:第三十三屆國際流行音樂大獎 |trans-title=33rd International Pop Poll Awards |url=https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106233559/https://app7.rthk.hk/special/poppoll33/index.php |archive-date=6 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=RTHK |language=zh}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2023 | [[ADG Excellence in Production Design Awards|Art Directors Guild Awards]] | Богино хэмжээний шилдэг клип эсвэл веб цуврал (François Audouy) | {{Nom}} | <ref>{{Cite web |date=9 January 2023 |title=Elvis, Babylon, Avatar: The Way of Water Lead Art Directors Guild 2023 Nominations |url=https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113190343/https://variety.com/2023/artisans/awards/art-directors-guild-2023-nominations-1235481698/ |archive-date=13 January 2023 |access-date=11 January 2023 |website=Variety}}</ref> |} == Дууг бүтээгчид== ;Coldplay * [[Гай Бэрримэн]] – басс * [[Жонни Баклэнд]] – гитар * [[Вилл Чэмпион]] – бөмбөр * [[Крис Мартин]] – хоолой, даралтат хөгжим, акустик гитар ;Нэмэлт хөгжимчид * [[Селена Гомес]] – хоолой ;Техникийн хүмүүс * [[Макс Мартин]] – програм, продюсер * [[Оскар Холтер]] – програм, продюсер * [[Рик Симпсон]] – нэмэлт продюсер * [[Жон Хопкинс]] – продакшн * Даниэл Грийн – продакшн * Бил Рахко – продакшн == Чартын амжилт == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ "Let Somebody Go" дууны 7 хоногийн сингл чартын амжилт ! scope="col"| Чарт(2021–2023) ! scope="col"| Оргил<br />амжилт |- ! scope="row"| Australia ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 25 October 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1651|page=4|date=25 October 2021}}</ref> | 66 |- ! scope="row"| Italy Airplay (EarOne)<ref>{{cite web|url=https://earone.com/charts/earone-airplay-radio/2022/8|title=Earone Airplay - Settimana #8 dal 18/02/2022 al 24/02/2022|date=2 February 2022 |language=it|publisher=Earone}}</ref> | 29 |- ! scope="row"| Japan Hot Overseas (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=d_and_a_overseas&year=2021&month=11&day=01 |title=''Billboard'' Japan Hot Overseas |language=Japanese |publisher=Billboard Japan |access-date=26 October 2022}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Lithuania ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/42s/|title=2021 42-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=Lithuanian|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> | 40 |- ! scope="row"| [[Mexico Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/mex/ |title=Mexico Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| [[Mexico Ingles Airplay]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/coldplay/chart-history/min/ |title=Mexico Ingles Airplay (Billboard)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref> | 8 |- !scope="row"|Netherlands ([[Dutch Top 40|Dutch Top 40 Tipparade]])<ref>{{cite web |url=https://www.top40.nl/tipparade/2022/week-11|title=Tipparade-lijst van week 11, 2022|language=dutch| publisher=[[Dutch Top 40]]|access-date=19 March 2023}}</ref> |21 |- ! scope="row"| New Zealand Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2021-10-22|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=25 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| San Marino ([[San Marino RTV|SMRRTV Top 50]])<ref>{{cite web |url=https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321071347/https://www.sanmarinortv.sm/radio/radio-san-marino/top-50-ascoltare |archive-date=21 March 2022 |title=Top 50 – Radio San Marino RTV – 21/03/2022|language=it |publisher=[[San Marino RTV]] |date=21 March 2024 |access-date=5 August 2024}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Slovakia ([[International Federation of the Phonographic Industry|Singles Digitál Top 100]])<ref name="SVK">{{cite web|url=http://hitparada.ifpicr.cz/index.php?hitp=D|title=ČNS IFPI|publisher=IFPI ČR|id=Note: Select SK SINGLES DIGITAL TOP 100 and insert 202142 into search.|access-date=25 October 2021}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| South Africa ([[Recording Industry of South Africa|RISA]])<ref>{{cite web|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|title=Local & International Streaming Chart Top 100: Week 42|website=[[The Official South African Charts]]|publisher=[[Recording Industry of South Africa]]|access-date=29 October 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029024023/https://theofficialsacharts.co.za/charts/streaming-chart-20-08-2021-to-26-08-2021/|archive-date=29 October 2021}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| South Korea {{Abbr|BGM|Background Music}} ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=BGM Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 95 |- ! scope="row"| South Korea Download ([[Gaon Chart|Gaon]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2021&termGbn=week&yearTime=3 |title=Download Chart – Week 42 of 2021 |website=[[Gaon Chart]] |language=ko |access-date=1 May 2025}}</ref> | 94 |} == Цацагдсан түүх == {| class="wikitable plainrowheaders" |+"Let Somebody Go" дууны цацагдсан он, цаг ! scope="col" |Улс ! scope="col" |Огноо ! scope="col" |Формат ! scope="col" |Хувилбар ! scope="col" |Лабел ! scope="col" |{{abbr|Холбоос|Reference}} |- ! scope="row" |Олон төрөл | 2022 оны 2-р сарын 7 |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | rowspan="3" |Цомог хувилбар |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Let Somebody Go - Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-single/1608578859 |access-date=10 February 2022 |website=[[Apple Music]] (UK)}}</ref> |- ! scope="row" |Итали | 2022 оны 2-р сарын 11 | [[Airplay|Radio airplay]] | [[Warner Music Group|Warner]] | align="center" |<ref>{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/coldplay-x-selena-gomez-let-somebody-go-233130-11-02-2022-radiodate/|title=Coldplay X Selena Gomez "Let Somebody Go" {{!}} (Radio Date: 11 February 2022)|website=radiodate.it|language=it|access-date=10 February 2022}}</ref> |- ! scope="row" |АНУ | 2022 оны 2-р сарын 14 | [[Adult contemporary music|Adult contemporary radio]] | [[Atlantic Records|Atlantic]] | align="center" |<ref>{{Cite web|title=Hot Modern AC Future Releases|url=https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223242/https://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archive-date=31 January 2022|access-date=31 January 2022|website=AllAccess}}</ref> |- ! scope="rowgroup" rowspan="4" |Олон төрөл | 2022 оны 3-р сарын 4 | rowspan="4" |{{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} |Single | rowspan="4" |{{hlist|[[Parlophone]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Single Version of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163230/https://www.coldplay.com/single-version-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 11 | [[Kygo]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=Kygo Remix of Let Somebody Go Out Today |url=https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163157/https://www.coldplay.com/kygo-remix-of-let-somebody-go-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 3-р сарын 18 | Төгөлдөр хуур | align="center" |<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Let Somebody Go (Piano Version) Out Today |url=https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163232/https://www.coldplay.com/let-somebody-go-piano-version-out-today/ |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |publisher=Coldplay}}</ref> |- | 2022 оны 4-р сарын 15 | [[Ofenbach]] ремикс | align="center" |<ref>{{Cite web |date=15 April 2022 |title=Let Somebody Go (Ofenbach Remix) – Single by Coldplay & Selena Gomez |url=https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120163658/https://music.apple.com/gb/album/let-somebody-go-ofenbach-remix-single/1618673344 |archive-date=20 November 2024 |access-date=20 November 2024 |website=Apple Music UK}}</ref> |} == Холбоосууд == {{Reflist}} cm8auko47tm4tfnay5ozsnorgheui2r Жигдэний Малж 0 145976 853543 2026-04-16T02:10:58Z Bayarkhangai 1129 Хуудас үүсгэв: "'''Жигдэнгийн Малж ''' ([[1908 он|1908]]-1937 он) [[Монголын Ардын Арми|Монголын ардын арми]]йн [[Хувьсгалт цэргийн зөвлөл]]ийн гишүүн, нарийн бичгийн дарга, [[1934 он|1934]]-[[1937 он]]д [[Бүх цэргийн жанжины орлогч]], [[Жанжин штабын дарга]], [[корпус командлан захирагч]]. Ж,Малж нь А..." 853543 wikitext text/x-wiki '''Жигдэнгийн Малж ''' ([[1908 он|1908]]-1937 он) [[Монголын Ардын Арми|Монголын ардын арми]]йн [[Хувьсгалт цэргийн зөвлөл]]ийн гишүүн, нарийн бичгийн дарга, [[1934 он|1934]]-[[1937 он]]д [[Бүх цэргийн жанжины орлогч]], [[Жанжин штабын дарга]], [[корпус командлан захирагч]]. Ж,Малж нь Ардын хувьсгалын [[партизан]] бөгөөд [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны эсэргүү бослого]] дарахад отряд командлан оролцсон. Мөн [[1936 он]]ы [[Адаг дулааны мөргөлдөөн|Адаг дулааны мөргөлдөө]]нд командын түвшинд удирдаж, Япон болон Манж Го-ийн халдлага хийсэн цэргийн хүчийг бут цохин БНМАУ-ын нутгаас хөөн зайлуулсан байна. Түүнийг 1937 онд [[Монгол дахь Их Хэлмэгдүүлэлт|Их хэлмэгдүүлэлт]]ийн үед эхний ээлжинд баривчлан хилс хэргээр 1937 оны 10 дугаар сарын 21-нд цаазласан. Ж.Малжийг 1962 онд цагаатагсан 3v61pnr9qbvd0x8kkl493hghb0geo65 853552 853543 2026-04-16T08:10:57Z Zorigt 49 Zorigt moved page [[Малж]] to [[Жигдэний Малж]] without leaving a redirect 853543 wikitext text/x-wiki '''Жигдэнгийн Малж ''' ([[1908 он|1908]]-1937 он) [[Монголын Ардын Арми|Монголын ардын арми]]йн [[Хувьсгалт цэргийн зөвлөл]]ийн гишүүн, нарийн бичгийн дарга, [[1934 он|1934]]-[[1937 он]]д [[Бүх цэргийн жанжины орлогч]], [[Жанжин штабын дарга]], [[корпус командлан захирагч]]. Ж,Малж нь Ардын хувьсгалын [[партизан]] бөгөөд [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны эсэргүү бослого]] дарахад отряд командлан оролцсон. Мөн [[1936 он]]ы [[Адаг дулааны мөргөлдөөн|Адаг дулааны мөргөлдөө]]нд командын түвшинд удирдаж, Япон болон Манж Го-ийн халдлага хийсэн цэргийн хүчийг бут цохин БНМАУ-ын нутгаас хөөн зайлуулсан байна. Түүнийг 1937 онд [[Монгол дахь Их Хэлмэгдүүлэлт|Их хэлмэгдүүлэлт]]ийн үед эхний ээлжинд баривчлан хилс хэргээр 1937 оны 10 дугаар сарын 21-нд цаазласан. Ж.Малжийг 1962 онд цагаатагсан 3v61pnr9qbvd0x8kkl493hghb0geo65 853553 853552 2026-04-16T08:13:16Z Zorigt 49 853553 wikitext text/x-wiki '''Жигдэний Малж ''' ([[1908 он|1908]]-1937 он) [[Монголын Ардын Арми|Монголын ардын арми]]йн [[Хувьсгалт цэргийн зөвлөл]]ийн гишүүн, нарийн бичгийн дарга, [[1934 он|1934]]-[[1937 он]]д Бүх цэргийн жанжны орлогч, Жанжин штабын дарга, корпус командлан захирагч. Ж.Малж нь Ардын хувьсгалын [[партизан]] бөгөөд [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны эсэргүү бослого]] дарахад отряд командлан оролцсон. Мөн [[1936 он]]ы [[Адаг дулааны мөргөлдөөн|Адаг дулааны мөргөлдөөнд]] командын түвшинд удирдаж, Япон болон Манж-Гогийн халдлага хийсэн цэргийн хүчийг бут цохин БНМАУ-ын нутгаас хөөн зайлуулсан байна. Түүнийг 1937 онд [[Монгол дахь Их Хэлмэгдүүлэлт|Их хэлмэгдүүлэлт]]ийн үед эхний ээлжинд баривчлан хилс хэргээр 1937 оны 10 дугаар сарын 21-нд цаазласан. Ж.Малжийг 1962 онд цагаатгасан. {{DEFAULTSORT:Малж, Жигдэний}} [[Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1908 онд төрсөн]] [[Ангилал:1937 онд өнгөрсөн]] rleh3ar5o26r9eqjzj4jw8r6dr0fp4e Мөрцэрэнгийн Гомбо 0 145977 853544 2026-04-16T02:21:18Z Bayarkhangai 1129 Хуудас үүсгэв: "'''Мөрцэрэнгийн Гомбо''' ([[1894 он|1894]]-[[1937 он|1937]]) нь [[Монголын Ардын Арми|Монголын Ардын арми]]йн [[Дивиз командлан захираг]]ч бөгөөд [[Ардын хувьсгал]]ын [[партизан]], [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны бослого]] дарахад болон [[1936 он]]ы Ад..." 853544 wikitext text/x-wiki '''Мөрцэрэнгийн Гомбо''' ([[1894 он|1894]]-[[1937 он|1937]]) нь [[Монголын Ардын Арми|Монголын Ардын арми]]йн [[Дивиз командлан захираг]]ч бөгөөд [[Ардын хувьсгал]]ын [[партизан]], [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны бослого]] дарахад болон [[1936 он]]ы [[Адаг дулааны мөргөлдөөн]]д Монголын ардын армийн анги нэгтгэлийг командлан [[ялалт]] байгуулсан [[цэргийн зүтгэлтэн]]. М.Гомбо 1894 онд Сэцэнхан аймгийн Баатар Бээсийн хошуу [одоогийн Хэнтий, Цэнхэрмандал]-нд төрсөн. Монголын генерал, Монголын МАХЦ-ийн дээд дарга нарын нэг, дивиз командлан захирагч (1936). Богд хаант Монгол Улсын үед цэргийн албанд дайчлагдан Хужирбулангийн цэрэгт алба хааж байсан. 1921 онд Ардын журамт цэрэгт элсэж гамин, бароны цэрэгтэй байлдаж явсан, ардын хувьсгалын партизан. Улмаар цэргийн албыг тасралтгүй хааж, даргын сургуульд салаа, сумангийн даргаар ажиллаж байгаад Ерөнхий сургуулийн давтан курст суралцаж төгсөөд нэгдүгээр морин баригадын тэргүүн хорооны дарга, Молцог элс дэх цэргийн ангийн дарга, Баянтүмэн, Тамсагбулаг дахь xopoo, дивизийн дарга, нэгдүгээр морьт дивизийн дарга. Цэргийн яамны 2 дугаар газрын дарга, дарга нарын газрын даргаар тус тус томилогдон ажиллаж байсан. Цэргийн явдлын яамны сайд, Бүх цэргийн жанжны 1936.03.02-ны өдрийн 6 дугаар тушаалаар “Дивиз командлан захирагч” (одоогийн хошууч генерал цолтой дүйцэх) цол шагнагдсан. Тэрээр 1931 онд Буйр нуур дахь цэргийн ангийн даргаар байхдаа дайсны тагнуулын “Юнкерс-44” нисэх онгоц хил зөрчин ангийн байрлал дээгүүр нисэн зураг авч байхад нь гэрийнхээ тооноор нисэх онгоцыг буудан нисгэгчийг шархдуулан буулгаж, хянагчтай баривчлан авсан учир Цусан гавьяаны I одон, суудлын авто машин сэлмээр, цэргийн албанд он удаан жил идэвх, зүтгэлтэй ажилласан “Цэргийн гавьяаны II одон”-оор тус тус шагнагдсан. Түүнийг 1937.09.10-ны өдөр Цэргийн яаманд жижүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байхад нь баривчилж, 1937.10.25-ны өдөр Онцгой бүрэн эрхт комиссын дүгээр хурлаар хуулийн дээд хэмжээгээр шийтгэгдсэн. Улсын дээд шүүхийн 1963.06.17-ны өдрийн 28 дугаар хурлын тогтоолоор түүнд хүлээлгэсэн хэрэг нь хилс болохыг тогтоож, цагаатгасан. btfpqoidypfkdczmq7425bojz6mbz8t 853551 853544 2026-04-16T08:09:38Z Zorigt 49 Zorigt moved page [[Гомбо]] to [[Мөрцэрэнгийн Гомбо]] without leaving a redirect 853544 wikitext text/x-wiki '''Мөрцэрэнгийн Гомбо''' ([[1894 он|1894]]-[[1937 он|1937]]) нь [[Монголын Ардын Арми|Монголын Ардын арми]]йн [[Дивиз командлан захираг]]ч бөгөөд [[Ардын хувьсгал]]ын [[партизан]], [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны бослого]] дарахад болон [[1936 он]]ы [[Адаг дулааны мөргөлдөөн]]д Монголын ардын армийн анги нэгтгэлийг командлан [[ялалт]] байгуулсан [[цэргийн зүтгэлтэн]]. М.Гомбо 1894 онд Сэцэнхан аймгийн Баатар Бээсийн хошуу [одоогийн Хэнтий, Цэнхэрмандал]-нд төрсөн. Монголын генерал, Монголын МАХЦ-ийн дээд дарга нарын нэг, дивиз командлан захирагч (1936). Богд хаант Монгол Улсын үед цэргийн албанд дайчлагдан Хужирбулангийн цэрэгт алба хааж байсан. 1921 онд Ардын журамт цэрэгт элсэж гамин, бароны цэрэгтэй байлдаж явсан, ардын хувьсгалын партизан. Улмаар цэргийн албыг тасралтгүй хааж, даргын сургуульд салаа, сумангийн даргаар ажиллаж байгаад Ерөнхий сургуулийн давтан курст суралцаж төгсөөд нэгдүгээр морин баригадын тэргүүн хорооны дарга, Молцог элс дэх цэргийн ангийн дарга, Баянтүмэн, Тамсагбулаг дахь xopoo, дивизийн дарга, нэгдүгээр морьт дивизийн дарга. Цэргийн яамны 2 дугаар газрын дарга, дарга нарын газрын даргаар тус тус томилогдон ажиллаж байсан. Цэргийн явдлын яамны сайд, Бүх цэргийн жанжны 1936.03.02-ны өдрийн 6 дугаар тушаалаар “Дивиз командлан захирагч” (одоогийн хошууч генерал цолтой дүйцэх) цол шагнагдсан. Тэрээр 1931 онд Буйр нуур дахь цэргийн ангийн даргаар байхдаа дайсны тагнуулын “Юнкерс-44” нисэх онгоц хил зөрчин ангийн байрлал дээгүүр нисэн зураг авч байхад нь гэрийнхээ тооноор нисэх онгоцыг буудан нисгэгчийг шархдуулан буулгаж, хянагчтай баривчлан авсан учир Цусан гавьяаны I одон, суудлын авто машин сэлмээр, цэргийн албанд он удаан жил идэвх, зүтгэлтэй ажилласан “Цэргийн гавьяаны II одон”-оор тус тус шагнагдсан. Түүнийг 1937.09.10-ны өдөр Цэргийн яаманд жижүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байхад нь баривчилж, 1937.10.25-ны өдөр Онцгой бүрэн эрхт комиссын дүгээр хурлаар хуулийн дээд хэмжээгээр шийтгэгдсэн. Улсын дээд шүүхийн 1963.06.17-ны өдрийн 28 дугаар хурлын тогтоолоор түүнд хүлээлгэсэн хэрэг нь хилс болохыг тогтоож, цагаатгасан. btfpqoidypfkdczmq7425bojz6mbz8t 853555 853551 2026-04-16T08:15:45Z Zorigt 49 853555 wikitext text/x-wiki '''Мөрцэрэнгийн Гомбо''' ([[1894 он|1894]]-[[1937 он|1937]]) нь [[Монголын Ардын Арми|Монголын Ардын арми]]йн Дивиз командлан захирагч бөгөөд [[Ардын хувьсгал]]ын [[партизан]], [[Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого|1932 оны бослого]] дарахад болон [[1936 он]]ы [[Адаг дулааны мөргөлдөөн]]д Монголын ардын армийн анги нэгтгэлийг командлан [[ялалт]] байгуулсан [[цэргийн зүтгэлтэн]]. М.Гомбо 1894 онд Сэцэнхан аймгийн Баатар Бээсийн хошуу [одоогийн Хэнтий, Цэнхэрмандал]-нд төрсөн. Монголын генерал, Монголын МАХЦ-ийн дээд дарга нарын нэг, дивиз командлан захирагч (1936). Богд хаант Монгол Улсын үед цэргийн албанд дайчлагдан Хужирбулангийн цэрэгт алба хааж байсан. 1921 онд Ардын журамт цэрэгт элсэж гамин, бароны цэрэгтэй байлдаж явсан, ардын хувьсгалын партизан. Улмаар цэргийн албыг тасралтгүй хааж, даргын сургуульд салаа, сумангийн даргаар ажиллаж байгаад Ерөнхий сургуулийн давтан курст суралцаж төгсөөд нэгдүгээр морин баригадын тэргүүн хорооны дарга, Молцог элс дэх цэргийн ангийн дарга, Баянтүмэн, Тамсагбулаг дахь xopoo, дивизийн дарга, нэгдүгээр морьт дивизийн дарга. Цэргийн яамны 2 дугаар газрын дарга, дарга нарын газрын даргаар тус тус томилогдон ажиллаж байсан. Цэргийн явдлын яамны сайд, Бүх цэргийн жанжны 1936.03.02-ны өдрийн 6 дугаар тушаалаар “Дивиз командлан захирагч” (одоогийн хошууч генерал цолтой дүйцэх) цол шагнагдсан. Тэрээр 1931 онд Буйр нуур дахь цэргийн ангийн даргаар байхдаа дайсны тагнуулын “Юнкерс-44” нисэх онгоц хил зөрчин ангийн байрлал дээгүүр нисэн зураг авч байхад нь гэрийнхээ тооноор нисэх онгоцыг буудан нисгэгчийг шархдуулан буулгаж, хянагчтай баривчлан авсан учир Цусан гавьяаны I одон, суудлын авто машин сэлмээр, цэргийн албанд он удаан жил идэвх, зүтгэлтэй ажилласан “Цэргийн гавьяаны II одон”-оор тус тус шагнагдсан. Түүнийг 1937.09.10-ны өдөр Цэргийн яаманд жижүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байхад нь баривчилж, 1937.10.25-ны өдөр Онцгой бүрэн эрхт комиссын дүгээр хурлаар хуулийн дээд хэмжээгээр шийтгэсэн. Улсын дээд шүүхийн 1963.06.17-ны өдрийн 28 дугаар хурлын тогтоолоор түүнд хүлээлгэсэн хэрэг нь хилс болохыг тогтоож, цагаатгасан. {{DEFAULTSORT:Гомбо, Мөрцэрэнгийн}} [[Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1894 онд төрсөн]] [[Ангилал:1937 онд өнгөрсөн]] o6cfwjwt35agg3v2hoqldwtdp6f33qp Boeing 737-800 0 145978 853554 2026-04-16T08:14:36Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "'''Boeing 737-800''' нь 737-700-ийн сунгасан урт хувилбар бөгөөд 737-400-г орлодог. Hapag-Lloyd Flug (анх TUIfly гэгддэг байсан) нь 1994 онд 737-800 онгоцны анхны үйлчлүүлэгч болсон бөгөөд 1998 онд анхны онгоцоо хүлээн авсан. 737-800 онгоц нь хоёр ангиллын бүхээгт 162 зорчигч, бүх эдийн засгийн б..." 853554 wikitext text/x-wiki '''Boeing 737-800''' нь 737-700-ийн сунгасан урт хувилбар бөгөөд 737-400-г орлодог. Hapag-Lloyd Flug (анх TUIfly гэгддэг байсан) нь 1994 онд 737-800 онгоцны анхны үйлчлүүлэгч болсон бөгөөд 1998 онд анхны онгоцоо хүлээн авсан. 737-800 онгоц нь хоёр ангиллын бүхээгт 162 зорчигч, бүх эдийн засгийн бүхээгт 189 зорчигч суух боломжтой. Үүний гол өрсөлдөгч нь Airbus A320 юм. Илүү урт их биетэй тул Боинг 737-800 нь Airbus A320-оос ердийн тохиргоонд 10 зорчигчоор илүү суудаг тул илүү алдартай загвар болж байна. 737-800 нь АНУ-ын олон агаарын тээврийн компаниудад хуучирсан Боинг 727-200 онгоцыг орлосон. Агаарын тээврийн Airline Monitor сэтгүүлийн мэдээлснээр, 737-800 онгоц нь нэг зорчигч тутамд цагт 18.5 литр түлш шатаадаг. Аляска Эйрлайнс компани MD-80 онгоцоо Боинг 737-800 онгоцоор сольсноор нислэг тутамд 2,000 доллар хэмнэж (тийрэлтэт онгоцны түлшний үнэ литр тутамд 1 доллар) байна. Боинг 737-800 онгоцыг бүрэн цэнэглэхэд (2008 оны үнээр) 8,500 доллар зарцуулдаг. 2008 оны 8-р сарын 14-нд [[American Airlines]] компани хурдавчилсан хүргэлт хийхээр 26 Boeing 737-800 онгоц захиалсан (20 нь сонголттой, зургаа нь шинэ захиалга байсан). Нийт 2,135 737-800 болон 16 737-800 BBJ онгоцыг хүргэсэн бөгөөд нэмэлт 1,521 захиалга хүлээгдэж байна. Ирландын хямд өртөгтэй агаарын тээврийн компани болох [[Ryanair]] нь энэ хувилбарын гол операторуудын нэг бөгөөд Европ болон Хойд Африкт 1,000 гаруй чиглэлд үйлчилдэг 298 онгоцтой. 8gkrs2dszb6tglwzrc1dbteaya4rjqd Дэлхийн тэргүүлэх агаарын тээврийн компаниуд 0 145979 853557 2026-04-16T08:35:17Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "'''Дэлхийн тэргүүлэх агаарын тээврийн компаниудын''' жагсаалт нь агаарын тээврийн компаниудыг хэд хэдэн өөр шалгуураар эрэмбэлдэг. Хамгийн том агаарын тээврийн компанийг санхүүгийн гүйцэтгэл, тээвэрлэсэн зорчигч болон ачааны тоо, зорчигч болон ачааны э..." 853557 wikitext text/x-wiki '''Дэлхийн тэргүүлэх агаарын тээврийн компаниудын''' жагсаалт нь агаарын тээврийн компаниудыг хэд хэдэн өөр шалгуураар эрэмбэлдэг. Хамгийн том агаарын тээврийн компанийг санхүүгийн гүйцэтгэл, тээвэрлэсэн зорчигч болон ачааны тоо, зорчигч болон ачааны эргэлт, мөн компаний хэмжээ болон нийт зорчих газрын тоогоор тодорхойлдог юм. Энэхүү жагсаалтыг тэргүүлэх зөвлөх агентлагуудын мэдээлэл, мөн агаарын тээврийн компаниудын өөрсдийнх нь жилийн санхүүгийн болон үйл ажиллагааны тайланг ашиглан эмхэтгэсэн. == Санхүүгийн үзүүлэлтээр == {| class="wikitable sortable" !Байр !Компани !Улс !Ашиг (€ тэрбум) !Цэвэр ашиг (€ тэрбум) !Актив (€ тэрбум) !Хөрөнгө (€ тэрбум) |- !1 |[[American Airlines]] Group |[[Америкийн Нэгдсэн Улс|АНУ]] |42.7 |1.9 |42.3 |35.8 |- !2 |[[Deutsche Lufthansa]] |[[Герман]], [[Австри]], [[Швейцар]] |39.9 |0.4 |40.1 |12.3 |- !3 |United Continental Holdings |АНУ |38.3 |0.6 |36.8 |23.6 |- !4 |[[Delta Air Lines]] |АНУ |37.7 |2.7 |59.4 |39.9 |- !5 |Air France-KLM | [[Франц]], [[Нидерланд]] |34 | -2.4 |35 |4.7 |- !6 |International Airlines Group | [[Их Британи]], [[Испани]] |24.7 |0.2 |28.6 |14.3 |- !7 |[[Emirates]] |[[Арабын Нэгдсэн Эмират Улс|Арабын Нэгдсэн Эмират]] |22.0 |0.9 |27.6 |төрийн өмч |- !8 |[[Southwest Airlines]] |АНУ |17.7 |0.8 |19.3 |16.8 |- !9 |[[All Nippon Airways]] |[[Япон]] |16 |0.2 |20.5 |7.6 |- !10 |[[China Southern Airlines]] |[[Хятад]] |15.9 |0.3 |27.3 |3.7 |} == Жилд тээвэрлэсэн зорчигчийн тоогоор == {| class="wikitable sortable" !Байр !Компани !2014 !2013 !2012 !2011 !2010 !2009 |- !1 | American Airlines | | align="right" |193.7 | align="right" |107.8 | align="right" |107.2 | align="right" |105.2 | align="right" |104.5 |- !2 | Delta Air Lines | | align="right" |164.6 | align="right" |164.6 | align="right" |163.8 | align="right" |162.6 | align="right" |161.1 |- !3 | United Airlines | | align="right" |139.2 | align="right" |140.4 | align="right" |141.8 | align="right" |145.6 | align="right" |81.4 |- !4 | Southwest Airlines | | align="right" |133.1 | align="right" |133.9 | align="right" |135.2 | align="right" |106.2 | align="right" |101.3 |- !5 | Ryanair | align="right" |86.4 | align="right" |81.4 | align="right" |79.3 | align="right" |75.8 | align="right" |72.1 | align="right" |66.5 |- !6 | China Eastern Airlines | | align="right" |79.1 | align="right" |73.1 | align="right" |68.7 | align="right" |64.9 | align="right" |44.0 |- !7 | [[Lufthansa]] | align="right" |77.5 | align="right" |76.3 | align="right" |74.7 | align="right" |65.5 | align="right" |58.9 | align="right" |55.6 |- !8 |  LATAM Airlines | | align="right" |66.7 | align="right" |65.0 | align="right" |19.7 | align="right" |17.3 | align="right" |15.4 |- !9 | China Southern Airlines | | align="right" |64.5 | align="right" |61.8 | align="right" |58.7 | align="right" |57.7 | align="right" |49.4 |- !10 | easyJet | align="right" |65.3 | align="right" |61.3 | align="right" |59.2 | align="right" |55.5 | align="right" |49.7 | align="right" |46.1 |} == Жилд тээвэрлэсэн ачааны тоогоор == {| class="wikitable sortable" !Байр !Компани !2013 |- !1 | FedEx Express | align="right" |16,127 |- !2 | UPS Airlines | align="right" |10,584 |- !3 | Emirates SkyCargo | align="right" |10,459 |- !4 | Cathay Pacific Cargo | align="right" |8,241 |- !5 | Korean Air Cargo | align="right" |7,666 |- !6 | Lufthansa Cargo | align="right" |7,218 |- !7 | Singapore Airlines Cargo | align="right" |6,240 |- !8 | Cargolux | align="right" |5,225 |- !9 | Qatar Airways Cargo | align="right" |4,972 |- !10 | China Airlines Cargo | align="right" |4,813 |} == Онгоцны тоогоор == {| class="wikitable sortable" !Байр !Компани !Онгоцны тоо |- !1 | American Airlines |881 |- !2 | United Airlines |834 |- !3 | Delta Air Lines |781 |- !4 | Southwest Airlines |734 |- !5 | China Southern Airlines |626 |- !6 | China Eastern Airlines |581 |- !7 | Air China |444 |- !8 | Alaska Airlines |330 |- !9 | EasyJet |323 |- !10 | Turkish Airlines |312 |} == Бүс нутгийн тэргүүлэгчид == {| class="wikitable sortable" !Бүс нутаг !Компани !Зорчиг тээвэрлэсэн тоо |- |Африк | EgyptAir |8 400 000 (2009) |- |Ази | China Southern Airlines |58 237 000 (2008) |- |Европ | Lufthansa |76 500 000 (2009) |- |Умард Америк | Delta Air Lines |161 049 000 (2009) |- |Далайн орнууд | Qantas Group |38 600 000 (2009) |- |Өмнөд Америк | TAM Airlines (TAM Linhas Aéreas) |24 005 620 (2009) |} hjg7z0qualfhusdkknwo3w1vki3ae56